-


Dali &









/




 
 

 

    Βιογραφικ

    
Ο Φειδας τανε γιος του Χαρμδη, συγγενς του ζωγρφου Πναινου και στενς συνεργτης του Περικλ (3 αγλματα της Αθηνς στησε στην Ακρπολη: τη "Πρμαχο", τη "Λημνα" και τη "Χρυσελεφντινη". Γεννθηκε γρω στο 490 π.Χ. και πθανε το 430 π.Χ. ταν νας απ τους γνωσττερους γλπτες της ελληνικς αρχαιτητας, σως ο σημαντικτερος της κλασικς περιδου, γνριζε τα μυστικ της αρχιτεκτονικς, -εν ξεκνησε απ ζωγρφος κι εχε ζωγραφσει την ασπδα της Αθηνς. Με πλαττατη τεχνικ μρφωση κατεργαζτανε το ξλο, το μρμαρο, τον χαλκ, το χρυσφι, το ελεφαντοστον και σνδεσε τ' νομ του με τα πιο θαυμαστ ργα της αρχαας Ελληνικς τχνης. Τα πιο γνωστ, ταν τα κολοσσιαα χρυσελεφντινα αγλματα, της "Αθηνς Παρθνου" για τον Παρθεννα και του "Δα" για το να του Θεο, στην Ολυμπα. Τα ργα του εμπνεσανε και γλπτες του λεγμενου Πριμου Ελεθερου Νεοκλασσικισμο της Ελληνιστικς Περιδου μεταξ 200 κι 125 π.Χ. Οι πιο γνωστο απ' αυτος εναι, ο Δαμοφντας απ τη Μεσσνη κι ο Ευκλεδης απ' την Αθνα.



     Στην ακμ της δξας του διορστηκε απ τον Περικλ, γενικς εππτης στα ργα που γνονταν στην Ακρπολη. Του ανατθηκεν ιδιατερα η επιστασα κι η διακσμηση του Παρθεννα. Πολλ απ τα γλυπτ του ναο ταν ασφαλς ιδιχειρα ργα του, μα και τ' λλα που φτιξαν οι μαθητς του, εχαν τη σφραγδα του πνεματς του. Το 447 π. Χ., πιθανς, ρχισε το αριστοργημ του, τη "Χρυσελεφντινη Παρθνο" και την αποπερτωσε το 438 π.Χ. Ο νας ταν τοιμος πια ττε, χωρς μως τα ενατια γλυπτ. Το περφημο χρυσελεφντινο γαλμα της Αθηνς, ψους 12 μ. -μαζ με το βθρο-, στθηκε στον σηκ. ταν απ φλντισι τα γυμν μρη του σματος κι απ χρυσφι τα φορματα, τα μαλλι και τα πλα. Στο δεξ της χρι κρατοσε τη Νκη σε φυσικ μγεθος γυνακας και στο αριστερ της, ασπδα που ακουμποσε στο βθρο. Η θε τανε πνοπλη, μεγαλοπρεπς, αυστηρ και γαλνια, σμβολο της δναμης και του μεγαλεου της πλης που προσττευε.
     Στον Παρθεννα εργστηκαν ο Ικτνος κι ο Καλλικρτης σε στεν συνεργασα μαζ του και που επηρασεν αποφασιστικ το σχδιο του ναο. Οι ριμοι αυτο τεχντες προχωρον σ' να μεγλο νεωτερισμ. Προσθτουνε στο δωρικ κτριο να μλος του ιωνικο ρυθμο: τη ζωφρο, μια συνεχ ζνη απ πλκες, που περιβλλει το να. Οι εργασες αρχσανε το 447 π.Χ. και μσα σ' 9 χρνια, το 438 π.Χ., ο νας ταν τοιμος. Χρειστηκαν λλα 6 χρνια για να ολοκληρωθε η διακσμηση των αετωμτων με τις μεγαλειδεις συνθσεις του. Ο Παρθεννας εναι περπτερος νας, δωρικο ρυθμο, με 8 κονες στις στενς πλευρς και 17 στις μακρις. Εναι ο μνος ολομρμαρος ελληνικς νας, πως εναι κι ο μνος δωρικς, που κι οι 92 μετπες του, χουν ανγλυφες παραστσεις.
     Στην απαρμιλλη αυτ αρχιτεκτονικ δημιουργα προστθηκε και πρωτοφανς γλυπτικ διακσμηση. Ο Φειδας εχε ριζοσπαστικς ιδες κι ο Περικλς του παρεχε τα μσα να τις πραγματοποισει. Αποφασζει να διακοσμσει τις 92 μετπες του ναο μ' ανγλυφα, κτι που δε τλμησε ποτ καμι ελληνικ πλη, γιατ η δαπνη ενς ττοιου ργου ταν ανυπολγιστη. Τα θματα που διλεξε εξιστορον αγνες της Αθηνς και των Αθηναων. Στην ανατολικ πλευρ "Γιγαντομαχα", στη δυτικ "Αμαζονομαχα", στη ντια "Κενταυρομαχα" και στη βρεια σκηνς απ τον "Τρωικ Πλεμο". Πνω στη ζωφρο εχεν αποθανατσει τη "Πομπ Των Παναθηναων", τη πιο μεγλη θρησκευτικ γιορτ της Αθνας. Η ζωφρος τλιγε το να σα πλατι κορδλα κι απεικνιζε μορφς θεν, ζων κι ανθρπων.
     Στο ανατολικ ατωμα, εξιστρησε τη γννηση της Αθηνς απ το κεφλι του Δα. Στο κντρο τοποθτησε τον Δα κι απ τις δυο πλευρς τους λλους θεος σε μακρια και τρισευτυχισμνη σναξη. Στις δυο γωνις τ' ρματα του λιου και της Σελνης, το πρτο να αναδεται απ τον ωκεαν, το δετερο να βυθζεται σ' αυτν. Στο δυτικ, τη διαμχη του Ποσειδνα και της Αθηνς, για το ποιος απ τους δυο θα 'χει υπ τη προστασα του την αγαπημνη του Αθνα. Στο κντρο εικονζονταν οι δυο θεο, αριστερ και δεξι τ' ρματ τους κι οι μυθικς γενις της Αθνας, οι Κεκροπδες κι οι Ερεχθεδες.
     Στην Ακρπολη στησε το κολοσσιαο γαλμα «Τη Μεγλη Χλκινη Αθην», που αργτερα ονομστηκε "Πρμαχος". Η παρδοση λει πως η επχρυση μτη του κονταριο της φαινταν απ το Σονιο, καθς αστραποβολοσε στον λιο. Υπροχο ργο του ταν κι η "Αθην Λημνα", αφιρωμα των κληροχων της Λμνου. Χλκινη κι αυτ, φημιζταν για το κλλος του προσπου, τις θαυμσιες αναλογες των χαρακτηριστικν και την αυστηρ πνευματικ της κφραση. Στεκταν ορθ με το δρυ, το κρνος στο χρι και την ασπδα λοξ στο στθος.
     Μα ο θεκς καλλιτχνης εχε κι εχθρος που τον ζηλεανε για τη δξα του. Τονε κατηγορσανε λοιπν, πως εχεν υπεξαιρσει μρος απ το χρυσφι που του 'χαν εμπιστευτε για τη δημιουργα του αγλματος. Ο Φειδας βγαλε ττε τα χρυσ μρη που 'χε προβλψει να τα κνει κινητ, τα ζγισε κι απδειξε την αθωτητ του. Αργτερα τονε κατηγορσανε γι' λλη αιτα. Εχε, λγανε, παραστσει στ' ανγλυφα της ασπδας της Αθηνς, το πρσωπο του φλου του, Περικλ και το δικ του. Φυλακστηκε λγο γι' αυτ κι αργτερα πικραμνος φυγε για τη Πελοπννησο. Στην Ολυμπα, ττε, δημιοργησε το αποκορφωμα της μεγλης του τχνης, τον «Χρυσελεφντινο Δα», που πως αναφρει ν επγραμμα " ο Θες κατβηκε στη γη για να του δεξει το πρσωπ του, ο Φειδας ανβηκε στα ουρνια". ταν τ' ωριμτερο και τελειτερο δημιοργημα του μεγλου καλλιτχνη και σμερα θεωρεται ν απ τα 7 θαματα του κσμου.
     Το γαλμα κατασκευσθηκε γρω στο 432 π.Χ. κι εχε ψος περπου 12 μτρα (7 φορς το ψος κανονικο ανθρπου). Εχε μλις ολοκληρσει τον γλυπτ δικοσμο του Παρθεννα αλλ και το χρυσελεφντινο γαλμα της θες Αθηνς ταν το ιερατεο της Ολυμπας τονε κλεσε για να του αναθσει αυτ το λλο μεγλο ργο. H φμη του, πως ταν ο μοναδικς καλλιτχνης που μποροσε ν' αποδσει πνω σ' ψυχο υλικ τη θεκ ουσα των μορφν που 'πλαθε, τανε μονδρομος. τσι, εγκαταστθηκε μαζ μ' λο το συνεργεο του εκε για να δουλψει στο εργαστριο που κατασκευστηκε γι' αυτν ακριβς τον σκοπ το χρυσελεφντινο γαλμα. ργο που επρκειτο ν' ανακηρυχθε το ν απ τα 7 θαματα του αρχαου κσμου.


                     Το εργαστρι του στην Αρχαα Ολυμπα

     Ο Δας καθταν επνω σε θρνο, που 'τανε κατασκευασμνος απ χαλκ, χρυσ, φλντισι και διφορες πολτιμες πτρες. Ο θρνος ταν διακοσμημνος απ τους μαθητς του, Πναινο και Κολτη, με μυθολογικς παραστσεις. Το γυμν σμα του, ταν φτιαγμνο απ φλντισι κι η ρμπα του τανε καλυμμνη απ χρυσ φλλα, διακοσμημνα με κρνους και ζωδιακς σκηνς. Τα σανδλια του τανε χρυσ. Το κεφλι τανε στεφανωμνο μ' ασημνιο στεφνι ελις, τα μαλλι κι η γενειδα του ταν απ χρυσ. Στο δεξ του χρι κρατοσε τη Νκη, φτιαγμνη απ χρυσ και φλντισι και στο αριστερ του κρατοσε σκπτρο, φτιαγμνο απ' λα τα γνωστ μταλλα κενων των ετν, με αετ στη κορφ, Το πρσωπο ταν επιβλητικ κι ταν ο ανιψις του ( αδελφς του) Πναινος τονε ρτησε απ που το εμπνεσθηκε, αυτς απντησε με τους στχους της Ιλιδας, που περιγρφουνε το μτωπο και τα μαλλι του Δα.
     Ο Παυσανας γρφει, πως ταν τελεωσε το ργο ο Φειδας, ρτησε τον Δα αν ταν ευχαριστημνος κι ο θες απντησε με κεραυν που διαπρασε τον να, χωρς να καταστρψει τποτα. Στο σημεο που χτπησε ο κεραυνς, τοποθετθηκε μια χλκινη υδρα. ταν ντροπ να πεθνει κανες χωρς να επισκεφθε την Ολυμπα για να δει το γαλμα. Ο Χρυσστομος, σε ομιλα του μπροστ στον να το 97 μ.Χ., επε: "Αν νας νθρωπος, με βαρι καρδι απ τις στεναχριες και λπες της ζως, βρεθε μπροστ στο γαλμα, τα ξεχν λα". Το γαλμα βρισκταν στην Ολυμπα μχρι το 393 μ.Χ. Αργτερα μεταφρθηκε στη Κωνσταντινοπολη, που καταστρφηκε στη μεγλη φωτι του Λαυσεου, το 475 μ.Χ. Ο Λουκιανς, ("Υπρ Εικνων" 14), αναφρει πως ταν τλειωσε το γαλμα, δεν ταν παρν στ' αποκαλυπτρια. Κρφτηκε πσω απ μια πρτα για να δει τις αντιδρσεις του κσμου. Κποιος επε πως η μτη ταν παχει, λλος τι το πρσωπο τανε πολ μακρ, λλος βρισκε κτι λλο. ταν λοιπν φυγαν λοι, κλεστηκε λη νχτα στο να και διρθωσε τα ελαττματα, που 'χεν υποδεξει με τα σχλια του ο κσμος.
     Mπροστ στο γαλμα, στο σηκ του ναο, υπρχε μικρ δεξαμεν, στρωμνη με μαρες πλκες, που, σμφωνα πντα με τον Παυσανα, κυλοσε το λδι με το οποον αλεφανε το γαλμα για να μη καταστρφεται. Eξσου εντυπωσιακς ταν κι ο χρυσελεφντινος θρνος του αγλματος, διακοσμημνος με γλυπτς, ζωγραφικς παραστσεις και πολτιμους λθους. O νας κηκε το 426 μ.X., εν μεγλη καταστροφ υπστη απ τους σεισμος του 6ου αι. μ.X., πως φανεται απ τους πεσμνους κονες και τα δισπαρτα στο χρο κιονκρανα. Mες στο να εναι ορατ τα χνη απ τη περτεχνη διακσμηση των μωσακν δαπδων. Mπροστ στα σκαλοπτια που οδηγονε στο να διακρνονται βσεις απ αγλματα-αναθματα, με γνωσττερη τη τριγωνικ βση της "Nκης" του Παιωνου.



     Ο Φειδας δημιοργησε κι λλα ργα, που στολζανε πολλς πλεις της αρχαας Ελλδας. τανε τσο σημαντικς για την Ελλδα σο κι ο Λεονρντο Ντα Βντσι για την Ιταλα. Ο Χρυσς Αινας χρωστ μεγλο μρος απ τη λμψη του στον εξαρετον αυτ καλλιτχνη. Η ικαντητα του να προβλπει τ' οπτικν αποτλεσμα των ργων του εναι γνωστ κι εγλωττα περιγρφεται απ τον Βυζαντιν συγγραφα Ι. Τζτζη (Χιλ. VIII, 353) στο εξς ανκδοτο:
     Σμφωνα με τον συγγραφα, οι Αθηναοι αναθσανε στον Φειδα και τον Αλκαμνη τη κατασκευ αγαλμτων της θες Αθηνς, τα οποα επρκειτο να τοποθετηθον επνω σε κονες. O Φειδας (οπτικς τελν και γεωμτρης και συνιες σμικρτατα φανεσθαι τα εν ψει...) κανε ττοιες παραμορφσεις στο πρσωπο και το σμα του αγλματος, στε οι Αθηναοι το θερησαν ασβεια προς τη θε και λγον λειψε να τονε λιθοβολσουν. Αντθετα, το γαλμα του Αλκαμνη φαινταν ωραιτατο. ταν μως τ' αγλματα τοποθετθηκαν επνω στους κονες για τους οποους προορζονταν, ττε απεδεχθη η γνση κι η σοφα του Φειδα. Το ψος προκαλοσε παραμορφσεις στο πρσωπο και το σμα της θες, που μως ο καλλιτχνης εχε προβλψει. Αντθετα, η συμμετρα του ανθρπινου σματος που 'χε κατασκευσει ο Αλκαμνης φαινταν τρα ασυμμετρα και τον προηγομενο θαυμασμ, ακολοθησε χλευασμς.
     Το εργαστριο του ταν ορθογνιο μακρστενο κτριο με δυο εσωτερικς κιονοστοιχες. Κτστηκε γρω στο 440-430 π.Χ. για τη κατασκευ του χρυσελεφντινου αγλματος του Δις. χει τις διες διαστσεις με το σηκ του ναο του Δις. Εκε βρθηκανε πολλ εργαλεα, γυλινα κοσμματα και πλινες μτρες που χρησιμοποησε για τη κατασκευ του αγλματος, καθς και μια μικρ μελαμβαφς οινοχη, που στη βση της ο μεγλος γλπτης εχε χαρξει: "ΦΕΙΔΙΟΥ ΕΙΜΙ". Τον 5ον αι. μ.Χ. το εργαστριο μετατρπηκε σε παλαιοχριστιανικ τρκλιτη βασιλικ.

=======================



           Φανεται στο βθος η Αθην του πως τανε κποτε









     Το γαλμα του Δις υπ Φειδου σε υποθετικ σκτσο












                            Αθην Βαρβακεου

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers