-


Dali &









/




 
 

 

: '

                                 Εισαγωγ

     Σε τοτο το Δ' μρος της Επιτομς της Αρχαας Ελλδας, θα μας απασχολσουνε 2 τελευταα προς το παρν, θματα, 
δουλεα κι νδυση και γενικτερα στολισμο των αρχαων ελλνων κι ελληνδων. Ναι καλ καταλβατε, θα υπρξει και Ε' μρος. Τρα μως πλι φλυαρ και χνουμε χρνο. Καλν ανγνωση! Π. Χ.

=================

ΔΟΥΛΕΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΔΑ: Η μελτη του φαινομνου της δουλεας στην αρχαα Ελλδα παρουσιζει πλθος σημαντικν μεθοδολογικν προβλημτων. Οι γραπτς μαρτυρες εναι ασνδετες κι αποσπασματικς, επικεντρωμνες κυρως στη πλη των Αθηνν. Καμμα πραγματεα δεν εναι ειδικ αφιερωμνη στο ζτημα. Η κωμωδα κι η τραγωδα περιχουνε στερετυπα, εν η εικονογραφα δεν διαχωρζει με σαφ τρπο τους δολους απ τους τεχντες κι εργτες.

  "ἐπεὶ δὲ τυγχνομεν σκοποῦντες περὶ τῆς ἀρστης πολιτεας, αὕτη δ' ἐστὶ καθ' ἣν ἡ πλις ἂν εἴη μλιστ' εὐδαμων, τὴν δ' εὐδαιμοναν ὅτι χωρὶς ἀρετῆς ἀδνατον ὑπρχειν εἴρηται πρτερον, φανερὸν ἐκ τοτων ὡς ἐν τῇ κλλιστα πολιτευομνῃ πλει καὶ τῇ κεκτημνῃ δικαους ἄνδρας ἁπλῶς, ἀλλὰ μὴ πρὸς τὴν ὑπθεσιν, οὔτε βναυσον βον οὔτ' ἀγοραῖον δεῖ ζῆν τοὺς πολτας (ἀγεννὴς γὰρ ὁ τοιοῦτος βος καὶ πρὸς ἀρετὴν ὑπεναντος), οὐδὲ δὴ γεωργοὺς εἶναι τοὺς μλλοντας ἔσεσθαι (δεῖ γὰρ σχολῆς καὶ πρὸς τὴν γνεσιν τῆς ἀρετῆς καὶ πρὸς τὰς πρξεις τὰς πολιτικς)"Αριστοτλης, Πολιτικ, 7, 1328 b, 35 -1329 a, 1.

     Οι απψεις του φιλοσφου Αριστοτλη, τσι πως εκφρζονται στο παραπνω απσπασμα, υποδηλνουν, την ευδαιμονιστικν αντληψη, σμφωνα με την οποα εναι αγενς η ζω των χειρωνακτν, των εμπρων της αγορς των γεωργν και δεν επιτρπει την απκτηση της αρετς την ενασχληση με τα πολιτικ στο ριστο πολτευμ του. Αν προχωρσουμε λγο πιο κτω στο 1329 a, 25, θα δομε και ποιοι εναι οι κατλληλοι για ττοιου εδους εργασες, οι γεωργο, οι δολοι κι οι βρβαροι περοικοι, που ωστσο τις θεωρε απαρατητες για την ευδαιμονα της πλης. «δεῖ τὰς κτσεις εἶναι τοτων, εἴπερ ἀναγκαῖον εἶναι τοὺς γεωργοὺς δολους ἢ βαρβρους περιοκους».
     Κρια πηγ για τη δουλεα στους αποκαλομενους σκοτεινος αινες εναι η ποηση του Ομρου και του Ησιδου, που αποκαλπτει σνθετες σχσεις εξρτησης ανμεσα σε ελεθερους και δολους. Μεταγενστερες αναφορς του Αριστοτλη, του Πλοταρχου, του Αισχνη, του Διδωρου κ.. εναι αρκετς για να μας βοηθσουν να σχηματσουμε εικνα του θματος σ' ,τι αφορ στην αρχαα ελληνικ κοινωνα. Ορισμνοι δολοι εναι αιχμλωτοι πολμου, υποταγμνοι πλρως στη θληση ατμων που κερδζουν απ το μχθο τους. λλοι ζονε σχεδν κτω απ τις διες συνθκες με τον κρι τους, μες στα ρια του οκου. λλοι εναι δημσιοι δολοι, λλοι εργζονται στα ορυχεα, εν απ τον Δημοσθνη χουμε αναφορ για τη σωματικ τιμωρα τους.
     Εναι γεγονς πως η παρξη δολων στην αρχαιοελληνικ κοινωνα προκλεσε αμηχανα σε αρκετος θαυμαστς του αρχαου ελληνικο πολιτισμο που προσπθησαν απεγνωσμνα να δεξουν πως η δουλεα στην αρχαα Ελλδα ταν θεσμς περισστερο ανθρπινος απ' ,τι φανεται βσει των πηγν που διαθτουμε, αλλ σε γενικς γραμμς η μαρξιστικ ποψη για τη δουλεα ως βση του συγκεκριμνου πολιτισμο εναι περισστερο ρεαλιστικ κι αιτιολογε εν μρει γιατ ο ελληνικς πολιτισμς δεν προχρησε σε «βιομηχανικ επανσταση» -σμφωνα πντα με τα δεδομνα της εποχς του- στην ανπτυξη κενης της τεχνολογας που θα μποροσε να ανεξαρτητοποισει τους πολτες απ το μχθο.
     Στην αρχαα ελληνικ γλσσα βρσκουμε πολλος ρους συννυμους της λξης δοῦλος, για τις οποες αξζει να τονιστον κποιες λεπτς διαφορς. Στον μηρο, τον Ησοδο και το Θογνι απ τα Μγαρα, ο δολος αποκαλεται δμς. Ο ρος εναι αρκετ γενικς, αλλ αναφρεται ειδικτερα στους αιχμαλτους που λφθησαν ως λφυρο, που αποτελονε περιουσιακν εδος. Κατ τη κλασσικ περοδο, οι λληνες συχν χρησιμοποιοσαν τη λξη ἀνδρποδον, που κυριολεκτικ σημανει αυτς που χει πδια ανθρπου, σε αντιδιαστολ με τη λξη τετρποδον, η οποα χρησιμοποιεται ως τις μρες μας. Η πιο κοιν λξη που συναντομε εναι το δοῦλος, της οποας μια παλαιτερη μορφ εμφανζεται στις μυκηνακς επιγραφς ως do-e-ro, που χρησιμοποεται σε αντιδιαστολ με τον ρο ἐλεθερος. Το δουλεω μπορε να χρησιμοποιεται μεταφορικ για λλες μορφς ελγχου, πως εκενου που κατχει μια πλη πνω σε μα λλη οι γονες πνω στα παιδι τους. Τλος, ο ρος οἰκτης σημανει κενος που ζει στο σπτι κι αναφρεται στους κατ’ οκον δολους. λλοι ροι με λιγτερο σαφ ννοια εναι:

 * θερπων: στην εποχ του Ομρου η λξη σμαινε τον ακλουθο ενς πολεμιστ (για παρδειγμα ο Πτροκλος αναφρεται ως ο θερπων του Αχιλλα, εν ο Μηρινης ως εκενος του Ιδομενως). Κατ τη κλασσικν εποχ εχε την ννοια του υπηρτη.
 * ἀκλουθος: σημανει αυτς που ακολουθε που συνοδεει. Υπρχε και το υποκοριστικ ἀκολουθσκος, κυρως για μικρ αγρια.
 * παῖς: σημανει στη νεοελληνικ γλσσα παιδ και σμαινε να νεαρ υπηρτη του σπιτιο. Χρησμοποιταν επσης σαν υποτιμητικς ρος για τους ενλικους δολους.
 * σῶμα: ρος που χρησιμοποιοταν σε περιστσεις απελευθρωσης.

     Η δουλεα εχεν δη γεννηθε κατ τη μυκηνακ εποχ. Σε πλακδια που χουνε βρεθε στη Πλο διαβζουμε αναμφβολα για 140 do-e-ro. Οι δολοι χωρζονταν σμφωνα με το νμο σε 2 κατηγορες: στους κοινος δολους και στους δολους του θεο, με το θε να ταυτζεται κατ πσα πιθαντητα με τον Ποσειδνα. Οι δολοι του θεο πντα αναφρονται ονομαστικ και κατχουνε τη δικ τους γη. Η κοινωνικ τους θση εναι παρμοια με κενη των ελεθερων ανθρπων. Η φση της σχσης τους με τη θετητα παραμνει γνωστη. Τα ονματα των κοινν δολων δεχνουν πως ορισμνοι προλθαν απ τα Κθηρα, τη Χο, τη Λμνο την Αλικαρνασσ και πιθανς αιχμαλωτστηκαν απ πειρατς. Τα πλακδια μαρτυρον πως ενσεις ανμεσα σε δολους κι ελεθερους ανθρπους δεν ταν ασυνθιστες, εν οι δολοι μποροσαν να γνουν ανεξρτητοι τεχντες και να κατχουν μερδιο γης. Φανεται πως στο μυκηνακ κσμο ο κριος κοινωνικς διαχωρισμς δεν ταν ανμεσα στους ελεθερους και τους δολους, αλλ ανμεσα σε κενους που διατηροσαν σχσεις με το Παλτι και σε κενους που δεν εχαν το προνμιο αυτ.
     Δεν υπρχει αυστηρ ιστορικ συνχεια ανμεσα στη μυκηνακ περοδο και στον ομηρικ κσμο, που οι κοινωνικς δομς αντικατοπτρζουν εκενες των ελληνικν σκοτεινν χρνων. Η ορολογα εναι πλον διαφορετικ: ο δολος δεν εναι πλον do-e-ro αλλ δμς. Στην Ιλιδα οι δολοι εναι κυρως γυνακες κι εναι λφυρα πολμου, εν οι νδρες ετε ανταλλσονταν με λτρα ετε σκοτνονταν στο πεδο της μχης. Στην Οδσσεια οι δολοι επσης εναι στη πλειοψηφα τους γυνακες. Αυτς εναι κυρως υπηρτριες και σε ορισμνες περιπτσεις παλλακδες. Γνεται αναφορ και σε νδρες δολους, με χαρακτηριστικτερο παρδειγμα τον Εμαιο. Ο τελευταος εναι αξιοσημεωτος επειδ κατεχε εξχουσα θση στον πυρνα του Οκου. Ο Λαρτης πνει και τρει με τους υπηρτες του, εν το χειμνα κοιμται στη συντροφι τους. Ο ρος δμς δεν χει υποτιμητικ ννοια κι ο Εμαιος, ο «θεος» χοιροβοσκς, λαμβνει το διο κοσμητικ επθετο με τους μεγλους ρωες. Παρλαυτ, η κατσταση δουλεας παραμνει ατιμωτικ. Ο διος ο Εμαιος αναφρει: «Γιατ τον γδνει απ τη μισ ο βροντολλος Δας αξα του τον νθρωπο, δουλει που τον πλακσει».
     Εναι δσκολο να εκτιμηθε αν η εμπορα δολων ξεκνησε κατ την αρχακ περοδο. Στο Ἔργα καὶ Ἡμραι (8ος αι. π.Χ.) ο Ησοδος δηλνει πως κατχει πολυριθμους δολους, αν κι η κοινωνικ τους θση παραμνει γνωστη. Η παρουσα δολων επιβεβαινεται απ λυρικος ποιητς πως ο Αρχλοχος κι ο Θογνης απ τα Μγαρα. Σμφωνα με επιγραφικς μαρτυρες, η νομοθεσα του Δρκοντα (περ. 620 π.Χ.) αναφρεται στους δολους. Σμφωνα με τον Πλοταρχο, ο Σλων (περ. 594-593 π.Χ.) απαγρευσε στους δολους να επιδδονται στη γυμναστικ και στη παιδεραστα. Μχρι το τλος της περιδου αυτς, οι αναφορς πυκννουν. Η δουλεα γνεται διαδεδομνη την δια στιγμ που ο Σλων θτει τις βσεις της αθηνακς δημοκρατας. Ο μελετητς Μωσς Φνλε τονζει πως ομοως η Χος, η 1η πλη που σμφωνα με το Θεπομπο ασχολθηκε οργανωμνα με το δουλεμπριο, διατηροσε πριμους δημοκρατικος θεσμος (6ος αι. π.Χ.) Καταλγει πως «να στοιχεο της ελληνικς ιστορας, εν συντομα, εναι η χρι με χρι διδοση της ελευθερας και της δουλεας».
     Οι δολοι μποροσαν να καταπιαστον με λες τις καθημερινς δραστηριτητες με εξαρεση τη πολιτικ, καθς για τους λληνες η σκηση πολιτικν δικαιωμτων ρμοζε μνο στους ελεθερους πολτες. Η κρια χρση των δολων τανε στις αγροτικς δραστηριτητες, τη βση της ελληνικς οικονομας. Κποιοι μικροδιοκττες γης σως εχανε στην ιδιοκτησα τους 1 δολο, σως και 2. Μια πλοσια βιβλιογραφα αγροτικν εγχειριδων (πως ο Οἰκονομικς του Ξενοφντα το αντστοιχο ργο του Ψευδο-Αριστοτλη) επιβεβαινει τη παρουσα 10δων δολων σε μεγαλτερα κτματα, που μποροσαν να εναι ετε απλο εργτες ετε εργοδηγο. Το πσο διαδεδομνη ταν η χρση δολων στις αγροτικς εργασες δεν χει προσδιοριστε με ακρβεια απ τους σγχρονους μελετητς. Σγουρο θεωρεται πως η πρακτικ τανε πολ κοιν στην Αθνα και πως η Αρχαα Ελλδα δε γνρισε τους τερστιους πληθυσμος δολων που εργστηκαν στα ρωμακ λατιφοντια*.

--------------------------

 * Λατιφοντιο-α: Μεγλα αγροτικ κτματα της αρχαας Ρμης, που καλλιεργονταν απ δολους με την επβλεψη ενς επισττη. Ο Κολουμλλας θεωροσε το σστημα αντιοικονομικ, εν ο Πλνιος εχε τη γνμη τι αυτ αποτελοσανε τη καταστροφ της Ιταλας, καθς δεν φηναν ελπδα επιβωσης στους μικρογαιοκτμονες. Δημιουργθηκε κοινωνικ ζτημα κι ο Τιβριος Γρκχος επανφερε ναν παλαιτερο νμο (τον ονομαζμενο Λικνιο) που απαγρευε στους Ρωμαους να κατχουνε κτματα μεγαλτερα των 500 πλθρων και μορασε τις εκτσεις που περσσευαν στους ακτμονες. Αργτερα, ο Γιος Γρκχος συμπλρωσε την εξαφνιση του θεσμο των λατιφουντων.
_________________

     Στα μεταλλεα και τα λατομεα η χρση δολων ταν η επικρατοσα πρακτικ, με μεγλο πλθος σκλβων να ενοικιζεται για το σκοπ αυτ απ πλοσιους πολτες. Ο Νικας νοκιασε 1000 σκλβους για να εργαστονε στα ορυχεα αργρου του Λαυρου, ο Ιππνικος 600 κι ο Φιλομδης 300. Ο Ξενοφν αναφρει πως κοστολογονταν 1 οβολν αν δολο τη μρα, φτνοντας τις 60 δραχμς το χρνο. Αυτ ταν μια απ τις σημαντικτερες επενδσεις των Αθηναων. Το πλθος δολων που εργζονταν στα ορυχεα του Λαυρου και στους μλους που επεξεργζονταν τα μεταλλεματα υπολογζεται στους 30.000. Σμφωνα με τον Ξενοφντα η πλη αγραζε μεγλο αριθμ δολων, μχρι 3 κρατικος δολους αν πολτη, τσι στε να εξασφαλζεται η συντρηση λων των πολιτν. Επσης χρησιμοποιονταν ως τεχντες κι μποροι. πως και στις αγροτικς εργασες, χρησιμοποιονταν για δουλεις που ταν πραν των δυνατοττων της οικογενεας. Ο πληθυσμς των σκλβων ταν μεγαλτερος στα εργαστρια: η βιοτεχνα ασπδων του Λυσα απασχολοσε 120 δολους, εν ο πατρας του Δημοσθνη εχε στην ιδιοκτησα του 32 κατασκευαστς μαχαιριν και 20 τεχντες κρεβατιν. Οι δολοι επσης εργζονταν κατ’ οκον με κριο καθκον να εκπροσωπε τον αφντη του στον επαγγελματικ του χρο και να τονε συνοδεει στα ταξδια. Σε περοδο πολμου τανε προσωπικς υπηρτης του οπλτη, αν κι ορισμνοι χουν υποστηρξει πως ο πραγματικς του ρλος ταν ακμη μεγαλτερος. Οι γυνακες δολοι αναλμβαναν τις οικιακς δουλεις, πως το ψσιμο του ψωμιο και την υφαντουργα. Μοναχ οι φτωχτεροι των πολιτν δεν εχαν στην ιδιοκτησα τους δολους.
     Εναι δσκολο να εκτιμηθε ο ακριβς αριθμς σκλβων στην Αρχαα Ελλδα, με δεδομνη την απουσα μιας ακριβος απογραφς και τους πολυριθμους ορισμος της δουλεας κατ την εποχ εκενη. Πιστεεται πως η Αθνα διθετε το μεγαλτερο πληθυσμ δολων, που πρπει να γγιζε τους 80.000 κατ τον 6ο και 5ο αι. π.Χ., 3 με 4 κατ μσον ρο αν σπιτικ. Τον 5ο αι. π.Χ., ο Θουκυδδης αναφρεται στη λιποταξα 20.000 δολων κατ τη διρκεια του πολμου στη Δεκλεια, στην πλειοντητ τους μποροι. Η χαμηλτερη εκτμηση, αυτ των 20.000 δολων κατ την εποχ του Δημοσθνη, αντιστοιχε σ' να δολο αν οικογνεια. Ανμεσα στα τη 317 και 307 π.Χ. ο τραννος Δημτριος ο Φαληρες διταξε απογραφ στην Αττικ, η οποα απφερε τα εξς νομερα: 21.000 πολτες, 10.000 μτοικοι και 400.000 δολοι. Ο ρτορας Υπερεδης, στο λγο του Κατὰ Ἀριστογετονος, αναφρει πως η προσπθεια στρατολγησης 150.000 ανδρν δολων σε αξιμαχη ηλικα οδγησε στην ττα των Ελλνων στη Μχη της Χαιρνειας (338 π.Χ.), κτι που εναι σε αρμονα με τους αριθμος που παραθτει ο Κτησικλς.
     Σμφωνα με τις πηγς, διαφανεται πως οι περισστεροι απ τους ελεθερους Αθηναους εχανε στην ιδιοκτησα τους τουλχιστον να δολο. Ο Αριστοφνης στον Πλοτο απεικονζει φτωχος αγρτες που εχαν αρκετος δολους, εν ο Αριστοτλης ορζει το σπιτικ σαν ονττητα τσο με ελεθερους ανθρπους σο και με δολους. Κατ’ επκταση, το να μην χει κανες οτε ναν δολο, τανε σημδι μεγλης φτχειας. Στο δισημο λγο του Λυσα Ὑπὲρ Ἀδυντου, νας ανπηρος που ικετεει για επδομα εξηγε: «το εισδημ μου εναι πολ χαμηλ και πλον εμαι αναγκασμνος να κνω αυτ τα πργματα μοναχς μου και δεν χω καν τα μσα να αγορσω να σκλβο να τα κνει για μνα». Παρλαυτ, οι τερστιοι πληθυσμο σκλβων που συναντμε στην Αρχαα Ρμη ταν γνωστοι στον ελληνικ χρο. Ο Θουκυδδης εκτιμ πως η Χος αναλογικ φιλοξενοσε τους περισστερους σκλβους. ταν ο Αθναιος παραθτει την υπθεση του Μνσονα, φλου του Αριστοτλη κι ιδιοκττη 1000 δολων, φανεται να υπερβλλει. Ο Πλτων, που εχε στην ιδιοκτησα του 5 την εποχ του θαντου του, παραθτει πως οι πλοσιοι διθεταν περπου 50 δολους.
     Στην αρχαιτητα 4 ταν οι κριες πηγς απ που προρχονταν οι δολοι: ο πλεμος, η πειρατεα, το διεθνς εμπριο κι η κατ' οκον ανατροφ. Σμφωνα με την εθιμοτυπα που συνδευε τον πλεμο, ο νικητς εχε πλρη δικαιματα πνω στον ηττημνο, ακμη κι αν επρκειτο για αμχους. Η λψη σκλβων, αν και δεν ταν συστηματικ, ταν σνηθες φαινμενο. Ο Θουκυδδης μνημονεει το γεγονς τι 7.000 κτοικοι της πλης καρα στη Σικελα λφθησαν αιχμλωτοι απ το Νικα και πουλθηκαν για 120 τλαντα στη γειτονικ Κατνη. Ομοως το 348 π.Χ. ο πληθυσμς της Ολνθου οδηγθηκε στη σκλαβι, πως και των Θηβν το 335 π.Χ. απ τον Μ. Αλξανδρο, αλλ και της Μαντνειας απ την Αχακ Συμπολιτεα. Η παρξη Ελλνων δολων τανε συνεχς αιτα αντιγνωμιν ανμεσα στους ελεθερους λληνες. Η υποδολωση πλεων ταν αμφιλεγμενη πρακτικ. Ορισμνοι στρατηγο αρνθηκαν να πρξουν κτι ανλογο, πως οι Σπαρτιτες Αγησλαος Β' και Καλλικρατδας. Ορισμνες πλεις περσανε διατγματα τσι στε να καταργσουνε τη πρακτικ αυτ: στα μσα του 3ου αι. π.Χ. η Μλητος ρθε σε συμφωνα με τη Κνωσσ, τσι στε καμα απ τις 2 να μην υποδουλσει ελεθερο πολτη της λλης. Αντιστρφως, η απελευθρωση με λτρα μιας πλης που κινδνευε με ανλογη τχη φερνε μεγλη δξα. Ττοια παραδεγματα αποτελον ο Κσσανδρος, ο οποος το 316 π.Χ. αποκατστησε τη Θβα, εν ο Φλιππος Β' της Μακεδονας υπταξε και κατπιν απελευθρωσε τα Στγειρα.
     Η πειρατεα αποτλεσε σημαντικ και σταθερ πηγ δολων, αν κι η συμβολ της διφερε απ τπο σε τπο κι απ εποχ σε εποχ. Οι πειρατς κι οι ληστς ζητοσανε λτρα εφσον κριναν πως χρις στη κοινωνικ θση του θματς τους εχαν να αποκομσουν κποιο κρδος. ταν δεν καταβλλονταν λτρα οι αιχμλωτοι πωλονταν σε δουλεμπρους μεσζοντες. Σε ορισμνες περιοχς, η πειρατεα τανε κτι σαν τοπικ θιμο πως το περιγρφει ο Θουκυδδης, αποτελοσε τον παλαιομοδτικο τρπο ζως. Κτι ττοιο συνβαινε στην Ακαρνανα, τη Κρτη και την Αιτωλα. λλοι λαο με ανλογες δραστηριτητες ταν οι Ιλλυριο, οι Φονικες κι οι Ετροσκοι. Κατ τη διρκεια της ελληνιστικς περιδου, οι Κλικες κι οι βουνσιες φυλς της Ανατολας προστθηκαν στη λστα. Ο Στρβων προβλλει σα κριο λγο νθησης της δραστηριτητας αυτς ανμεσα στους Κλικες τα μεγλα κρδη που απφερε. χι πολ μακρυ, στη Δλο, διακινονταν μυριδες δολοι τη μρα. Η εξπλωση της επιρρος του ρωμακο κρτους, ενς μεγλου καταναλωτ δολων, οδγησε στην εξπλωση της πειρατεας και στην ανπτυξη της σχετικς αγορς. Κατ τη διρκεια του 1ου αι. π.Χ. ωστσο, οι Ρωμαοι πολμησαν με μνος τη πειρατεα προκειμνου να προστατψουνε τους εμπορικος δρμους της Μεσογεου.
     Βρθηκαν χνη δουλεμπορου στις γειτονικς των Ελλνων βαρβαρικς φυλς. Η αποσπασματικ λστα των σκλβων που κατασχθηκαν απ τη προσωπικ περιουσα των ατμων που διαμλισαν τις διαβητες Ερμς αναφρει 32 δολους των οποων οι εθνικτητες χουν επιβεβαιωθε: 13 ταν θρακικς καταγωγς, 7 απ τη Καρα κι οι λοιπο προρχονταν απ τη Καππαδοκα, τη Σκυθα, τη Φρυγα, τη Λυδα, τη Συρα, την Ιλλυρα, τη Μακεδονα και τη Πελοπννησο. Ο μηχανισμς παρουσαζε ομοιτητες με το μετπειτα δουλεμπριο στην αφρικανικ πειρο: ντπιοι επαγγελματες πουλοσαν ομοεθνες τους σε λληνες δουλεμπρους. Κυριτερα κντρα δουλεμπορου φανεται πως υπρξαν η φεσος, το Βυζντιο, ακμη κι η μακριν Τνας στον ομνυμο ποταμ (σγχρονος Ντον). Ορισμνοι απ τους βαρβρους σκλβους εχανε πσει θματα τοπικς πειρατεας, ωστσο λλοι εχαν απλ πουληθε απ την οικογνει τους.
     Λεπουν αρχαιολογικς ενδεξεις που να δεχνουνε λεπτομρειες σχετικ με το δουλεμπριο, ωστσο βρθηκαν επιβεβαιωμνες αποδεξεις για την παρξ του. Αρχικ, ορισμνες εθνικτητες δολων εμφανζονται στις πηγς κατ' επανληψη, πως το σμα απ Σκθες τοξτες που οι Αθηναοι χρησιμοποιοσανε για αστυνμευση -αρχικ 300 τομα, αργτερα περπου 1000. πειτα, τα ονματα που αποδδονται στους δολους στην αρχαα κωμωδα εναι διαποτισμνα με την εθνικτητα των ατμων αυτν. τσι προκπτει για παρδειγμα η λξη Θρᾷττα, που χρησιμοποιε ο Αριστοφνης στις Σφκες, στους Αχαρνες και στην Ειρνη, και που σημανει γυνακα απ τη Θρκη. Τλος, η εθνικτητα ενς δολου τανε κριτριο μεγλης σημασας για τους μεγλους αγοραστς: η αρχαα συμβουλ ταν να μη μαζεονται πολλο δολοι κοινς εθνικτητας στο διο μρος για να αποφευχθον τυχν στσεις. Εναι επσης πιθαν τι, πως συνβαινε και στη ρωμακ εποχ, ορισμνες εθνικτητες θεωρονταν παραγωγικτερες σε σχση με λλες.
     Η τιμ των δολων διφερε ανλογα με τις ικαντητς τους. Ο Ξενοφν υπολγιζε την τιμ ενς δολου-μεταλλωρχου στο Λαριο στις 180 δρχ, τη στιγμ που νας εργτης σε μεγλα ργα αμειβταν με μλις 1 τη μρα. Οι κατασκευαστς μαχαιριν του πατρα του Δημοσθνη ξιζαν 500-600 δρχ. καστος. Η τιμ καθοριζτανε ββαια σε συνρτηση και με τη διαθεσιμτητ τους: κατ τον 4ο αι. π.Χ. ταν φθονοι οπτε υπρχε πλενασμα. Οι πλεις δε ριζαν και κποιο φρο στα εισοδματα απ τη πλησ τους. Για παρδειγμα μεγλο παζρι σκλβων οργανωνταν κατ τη διρκεια των εορτν του Απλλωνα στο κτιο. Η Ακαρνανικ Συμπολιτεα, που αναλμβανε τη διαχεριση των οικονομικν θεμτων, λμβανε τα μισ απ τα σοδα των φρων και τα λλα δθηκαν στη πλη του Ανακτορου, της οποας το κτιο αποτελοσε κομμτι. Επσης, οι αγοραστς απολμβαναν και κποιο εδος εγγησης για την αγορ των δολων: η συναλλαγ μποροσε να θεωρηθε κυρη αν αποδεικνυταν τι ο δολος εχε κποια αναπηρα για την οποα δεν εχε ενημερωθε ο αγοραστς του. σως φανεται παρξενο αλλ κατ τα φαινμενα οι λληνες δεν «αντρεφαν» τους δολους τους, τουλχιστον κατ τη Κλασσικ Εποχ, αν κι o αριθμς των αναθρεμμνων στο σπτι δολων φανεται να ταν μεγλος στη Πτολεμακ Αγυπτο. Σε ορισμνες περιπτσεις αυτ ταν αυτονητο: τα ορυχεα για παρδειγμα τανε χρος που διμεναν αποκλειστικ νδρες κι υπρχανε πολλς γυνακες που εργζονταν στα σπτια. Ο Ξενοφν συμβουλεει οι ντρες κι οι γυνακες δολοι να μνουνε χωριστ στε να μην ρχονται στον κσμο «...παιδι που γεννθηκαν και μεγλωσαν απ τους οικσιτους δολους μας χωρς τη γνση και δει μας. Γιατ οι τμιοι δολοι γενικ αποδεικνονται πισττεροι ταν χουν οικογνεια, ωστσο οι αλτες, ταν φτιχνουν οικογνεια, γνονται λο και πιο επιρρεπες στην πονηρι». λλη εξγηση αποδδει το φαινμενο αυτ σε οικονομικος λγους: σως να τανε πολ φτηντερο να αγορσει κανες να σκλβο απ το να τον αναθρψει. Επιπλον, η γννα βαζε τη ζω της μητρας σε κνδυνο, εν δεν υπρχε εγγηση πως το μωρ θα ζσει μχρι την ενηλικωση. Οι οικογενες δολοι συχν αποτελοσαν προνομιοχο ομδα. Για παρδειγμα, εχανε την εμπιστοσνη του κυρου τους στε να πηγανουν τα παιδι του στο σχολεο, τανε δηλαδ παιδαγωγο με τη πρωταρχικ ννοια του ρου. Ορισμνοι δε απ αυτος τανε παιδι του κυρου του σπιτιο, ωστσο σε πολλς πλεις πως και στην Αθνα, το παιδ κληρονομοσε τη κοινωνικ θση της μητρας του.
     Στην Αρχαα Ελλδα απαντνταν διφορες μορφς δουλεας. Για την ακρβεια ανμεσα στον ελεθερο πολτη και το δολο υπρχανε διφορες κατηγορες πολιτν: οι δουλοπροικοι**, πολτες που εχαν απολσει τα πολιτικ τους δικαιματα, απελεθεροι, νθα τκνα και μτοικοι. Το κοιν τους στοιχεο ταν πως δεν κατεχανε πολιτικ δικαιματα. Ο Αμερικανς μελετητς Μωυσς Φνλε πρτεινε τα παρακτω κριτρια στε να καθορζεται ο βαθμς ανελευθερας του ατμου:

 * δικαωμα στην προσωπικ περιουσα
 * εξουσα πνω στην εργασα κποιου λλου
 * εξουσα πνω στη τιμωρα κποιου λλου
 * νομικ δικαιματα και υποχρεσεις (προστασα απναντι στην αυθαρετη σλληψη και τιμωρα το δικαωμα να καταφεγει κανες στα δικαστρια)
 * οικογενειακ δικαιματα και προνμια (γμος, κληρονομα κ..)
 * δυναττητα αλλαγς κοινωνικς θσης (απελευθρωση, πρσβαση σε πολιτικ δικαιματα)
 * θρησκευτικ δικαιματα κι υποχρεσεις
 * στρατιωτικ δικαιματα κι υποχρεσεις (στρατιωτικ θητεα ως υπηρτης, οπλτης με ελαφρ βαρ οπλισμ νατης).

----------------------------
 ** Δουλοπροικοι τανε το κοινωνικ στρμα, που αποτελονταν απ αγρτες χωρικος, εξαρτημνους απ τον ιδιοκττη γης, το φεουδρχη. Η δουλοπαροικα εναι συνδεμνη με το φεουδαρχικ κοινωνικ σστημα. Δουλοπροικοι υπρξανε και στην Αρχαα Ελλδα, πως π.χ. οι ελωτες στη Σπρτη, οι γυμντες (οι ελαφρ οπλισμνοι στρατιτες) του ργους κ.λ.π.
  Απελεθεροι ταν οι πρην δολοι που απελευθερθησαν απ τον κρι τους. 
  Μτοικοι κατ την αρχαιτητα ταν εκενοι που κατοικοσανε στα ρια μιας πλης-κρτους αλλ δεν καταγνταν απ αυτν. Οι μτοικοι εχανε συνθως περιορισμνα καθλου πολιτικ δικαιματα. Ο ρος εναι κυρως γνωστς απ την αρχαα Αθνα, τη πλη που συγκντρωνε τους περισστερους ξνους λγω της αγλης και της οικονομικς ανπτυξς της.
___________________

     Οι σκλβοι στην Αθνα αποτελοσαν περιουσα του αφντη τους ( του κρτους), που μποροσε να τους μεταχειριστε πως κρινε σωστ. Μποροσε να τους δσει, πουλσει, νοικισει κληροδοτσει. νας δολος μποροσε να παντρευτε και να αποκτσει παιδι, αλλ μια ττοια οικογνεια δεν ταν αναγνωρισμνη απ τη πολιτεα κι ο κρις τους μποροσε να σκορπσει τα μλη της αν θελε. Οι δολοι εχαν ελχιστα δικαιματα στις δκες και πντα αντιπροσωπεονταν απ τον κρι τους σε ττοιες περιστσεις. Κποιο παρπτωμα που θα τιμωροταν με πρστιμο για ναν ελεθερο πολτη, για κποιο δολο θα σμαινε μαστγωμα. Η αναλογα φανεται πως ταν να χτπημα αν δραχμ. Με μικροεξαιρσεις η κατθεση ενς δολου δεν εχε νομικ ισχ εκτς κι αν ταν απρροια βασανιστηρων. Οι δολοι βασανζονταν σε διφορες περιστσεις κατ τη διρκεια κποιας δκης γιατ παρμεναν πιστο στον κρι τους. Δισημο παρδειγμα πιστο δολου ταν ο Πρσης ακλουθος του Θεμιστοκλ, ο Σκιννος (το κρως αντθετο του διαβητου Εφιλτη), που, παρ τη περσικ καταγωγ του, πρδωσε τον Ξρξη και βοθησε τους Αθηναους στη Ναυμαχα της Σαλαμνας. Παρ τα βασανιστρια που προαναφρθηκαν, ο δολος στην Αθνα διθετε κποιο εδος μμεσης προστασας: αν κποιος τον κακομεταχειριζταν, ο κρις του μποροσε να ξεκινσει δκη για βλβη. Αντιστρφως, εκενος ο πολτης που δειχνε μεγλη σκληρτητα απναντι στο δολο του μποροσε να εναχθε σε δκη απ οποιοδποτε πολτη, χι τσο απ καλοσνη απναντι στο δολο, σο για να αποφευχθε η υπερβολ στη βα (βρις).
     Ο Ισοκρτης υποστριξε πως οτε ο πιο χρηστος δολος δεν πρπει να θανατνεται χωρς δκη: η εξουσα του κυρου απναντι στο δολο δεν ταν απλυτη πως ριζε το Ρωμακ Δκαιο. Οι Νμοι του Δρκοντα μλιστα ριζαν το θνατο ως τιμωρα για τη δολοφονα ενς δολου. Η κατηγορα απναντι στο δολοφνο ενς δολου δεν ταν μνυση για βλβη πως συνβαινε π.χ. με τα κοπδια ζων, αλλ η ανθρωποκτονα, που απαιτοσε τιμωρα εξαιτας του μισματος που επφερε στη πλη το χσιμο αματος. Κατ τον 4ο αι. ο ποπτος δικαζταν απ το Παλλδιον, να σμα που κρινε περιπτσεις ακοσιας ανθρωποκτονας, με τη τιμωρα να ταν αυστηρτερη του απλο προστμου, αλλ χι θνατος, σως εξορα πως συνβαινε αν λμβανε χρα δολοφονα κποιου μετοκου.
     Ωστσο οι δολοι νηκαν στο σπιτικ του κυρου τους. νας σκλβος που μλις κατεθανε στο σπτι γινταν δεκτς με ξηρος καρπος και φροτα, πως η νενυμφη γυνακα. Οι δολοι λμβαναν μρος στις περισστερες πολιτικς κι οικογενειακς τελετς. Λμβαναν μλιστα πρσκληση συμμετοχς στο δεπνο για τις Χος, στη 2η μρα των Ανθεστηρων, εν επιτρεπταν να λβουν πρσκληση στα Ελευσνια Μυστρια. Κποιος δολος μποροσε να ζητσει συλο σε να βωμ, πως ακριβς κι ο ελεθερος πολτης. Επσης μοιραζταν τους θεος του αφντη του, αλλ μποροσε να κρατσει και προσωπικ θρησκευτικ θιμα αν το επιθυμοσε. νας δολος δεν μποροσε να ασκηθε στην παλαστρα («νας δολος δεν θα ασκεται θα αλεφεται στις σχολς πυγμαχας». Νμος που αποδδεται στον Σλωνα).

     Ανθεστρια εναι μια Μεγλη Αρχαα Ελληνικ ετσια εορτ προς τιμν του Θεο Διονσου, τελομενη στην Αττικ και σε πολλς Ιωνικς πλεις. Τα Ανθεστρια φρονται επσης με τη γενικτερη ονομασα Διονσια. Ο εορτασμς τους στην Αρχαα Αθνα τελονταν την 11η ως και την 13η του μηνς Ανθεστηρινος. Η 1η μρα των Ανθεστηρων ονομαζταν Πιθογια. Ονομστηκε τσι απ το γεγονς τι τη μρα αυτ ανογονταν και δοκιμζονταν 1η φορ οι πθοι με τον ονο της χρονις. Η 2η μρα των Ανθεστηρων λεγταν Χες, απ το ομνυμο οινοδοχεο κι η 3η μρα ονομαζταν Χτροι, επειδ τη μρα προσφρονταν αγγεα με νθη, μαγειρεμνα λαχανικ και πανσπερμα σιτηρν. Επσης, τη 3η και τελευταα μρα εορτζονταν τα Υδροφρια προς τιμν σων χθηκαν στον Κατακλυσμ του Δευκαλωνα. Στην Αρχαα Αθνα ποτε γινταν η εορτ αυτ κθε χρνο, οι Αθηναοι δοκμαζαν το νο κρασ μσα σε ατμσφαιρα γενικς χαρς. Στους νετερους χρνους θαυμαστ γιορτ των λουλουδιν γνονταν στη Κηφισι που και κατακλζονταν απ τους Αθηναους διρκειας μιας εβδομδας. Μχρι το 1978, γνονταν παρλληλα και στο Δαφν θαυμαστ ετσια γιορτ του κρασιο διρκειας επσης μιας εβδομδας.

     Οι δολοι δεν εχαν δικ τους περιουσα, ωστσο οι αφντες τους συχν τους επτρεπαν να συγκεντρνουν χρματα για να εξαγορσουν την ελευθερα τους. Επιβινουν δε μχρι τις ημρες μας μαρτυρες βσει των οποων δολοι εχαν δικς τους επιχειρσεις, πληρνοντας κποιο σταθερ ποσ στον κρι τους. Η Αθνα επσης διθετε να νμο που καθιστοσε απαγορευτικ το χτπημα ενς δολου: αν κποιος βιαιοπραγοσε κατ κποιου που μοιαζε με δολο, κινδνευε να χτυπσει κποιον πολτη, καθς πολλο απ αυτος δεν ντνονταν και πολ καλλτερα. Οι υπλοιποι λληνες μλιστα εντυπωσιζονταν απ το γεγονς τι οι Αθηναοι επτρεπαν στους δολους τους να αντιμιλον. Αθηναοι δολοι πολμησαν μαζ με απελεθερους στη Μχη του Μαραθνα και τα μνημεα αναφρουν ρητ το γεγονς. Επσης, πριν απ τη Ναυμαχα της Σαλαμνας, διατχθηκε να προστατψουν οι πολτες τον εαυτ τους, τις γυνακες τους, τα παιδι και τους δολους τους. Η σεξουαλικ δραστηριτητα των δολων περιοριζταν απ συγκεκριμνους καννες. Για παρδειγμα, νας δολος δεν μποροσε να συνψει παιδεραστικ σχση με ελεθερο αγρι (νας δολος δεν θα εναι εραστς ελεθερου αγοριο οτε θα τον ακολουθε, ειδλλως θα εισπρττει πενντα χτυπματα με μαστγιο δημοσως). Αυτς ο νμος αποδδεται στο Σλωνα. Οι πατρες που θελαν να προστατεουν τα παιδι τους απ τους ανεπιθμητους τος παρεχαν να δολο προσττη, τον παιδαγωγ, που τα συνδευε στις μετακινσεις τους. Οι γιοι νικημνων εχθρν αιχμαλωτζονταν και συχν αναγκζονταν να εργαστον σε πορνεα, πως ο Φαδων απ την Ηλεα, ο οποος μετ απ παρκληση του φιλοσφου Σωκρτη αγορστηκε κι απομακρνθηκε απ να ττοιο μρος χρις στους πλοσιους φλους του τελευταου. Ο βιασμς δολων τανε παρνομος, πως ακριβς συνβαινε και με τους ελεθερους ανθρπους.
     Πριν την απαγρευσ της απ το Σλωνα, στην Αθνα σχυε ο θεσμς της υποδολωσης για χρη: νας πολτης που δεν μποροσε να ξεπληρσει το δανειστ του χανε την ελευθερα του. Η ακριβς φση αυτς της ννομης σχσης αποτελε δαφος συζητσεων ανμεσα στους σγχρονους μελετητς: τανε πργματι δουλεα λλη μορφ εξρτησης; Εντοτοις, αυτ το ζτημα αφοροσε κυρως τους χωρικος που ονομζονταν ἑκτμοροι, δηλαδ ανθρπους που νοκιαζαν εκτσεις πλουσων και δεν μποροσαν να αποπληρσουν τους γεωκτμονες. Θεωρητικ, μποροσαν να απελευθερωθον ταν το χρος τους ξεπληρωνταν. Με διφορες παραλλαγς το σστημα υπρχε στην Εγγς Ανατολ κι αναφρεται στη Ββλο. Ο Σλων βαλε τλος στο θεσμ αυτ με τη διαβητη σεισχθεια***, το χρισμα των χρεν, που θεσε τλος στη πληση ελεθερων πολιτν, ακμη κι εθελοντικ απ τους ιδους. Ο Αριστοτλης στην Αθηναων Πολιτεα του μεταφρει να απ τα ποιματα του μεγλου νομοθτη:

Και πολλος νδρες που η απτη
ο νμος τους πολησε

Μακρυ απ τη θεκτιστη γη τους,
απβλητοι σκλβοι

Τους φερα πσω στην Αθνα,
ναι, και κποιους,

Εξριστους απ τηπατρδα τους
δια του καταπιεστικο δρμου του χρους

Μιλντας χι πια τη γλσσα τους
την αγαπημνη αθηνακ διλεκτο

Μα που περιπλαννταν πρα και μακρυ,
τους φερα και πλι πσω

Κι αυτος που εχαν πσει στη δουλεα
Μαζεμνοι κτω απ το αυστηρ βλμμα
του δεσπτη τους, τους απελευθρωσα.

     Παρλο που η κατσταση που περιγρφει ο Σλων θυμζει τη «παραδοσιακ» δουλεα, η δουλεα για χρη εχε σα βασικ διαφορ τι ο υπδουλος Αθηναος παρμενε Αθηναος, εξαρτημνος απ λλον Αθηναο, στον τπο καταγωγς του. Αυτ εναι το γεγονς που εξηγε γιατ αυτ η κατσταση τανε τσο μισητ κατ τον 6ο αι. π.Χ., οπτε και δημιουργθηκε ο νμος αυτς χι για να καταργσει τη δουλεα αλλ για να απελευθερσει τους δολους απ χρος. Οι μεταρρυθμσεις του Σλωνα φηναν 2 εξαιρσεις: ο κηδεμνας γαμης γυνακας που εχε χσει την παρθενα της εχε το δικαωμα να την πουλσει για δολη κι νας πολτης μποροσε να αφσει κθετο να ανεπιθμητο νεογννητο.

---------------------------
 *** Σεισχθεια, στην αρχαα Αθνα, μεινε γνωστ η νομοθετικ ρθμιση των χρεν απ το Σλωνα. ρος που γενικ οι σημερινο πολιτικο τον χουνε χεσμνο πατκορφα, καθς ως γνωστν, εναι απερως σοφτεροι κι αρτιτεροι του ΣλωναΟ ρος εναι σνθετος απ τα αρχαα ελληνικ, απ το σεω (ταρακουν) + χθος (βρος, χρος). Ουσιαστικ σμαινε την αποτναξη των βαρνΕναι ο 1ος νμος του, χι μως, πως μερικο, ακμα κι απ τους αρχαους συγγραφες, διατενονται για τη διαγραφ εξ ολοκλρου των χρεν, την οποα απεναντας απκρουαν αυτο οι διοι Σολνιοι νμοι, αλλ μνον ανακοφιση των πριν υπ των τοκογλφων καταπιεζομνων οφειλετν. Για το σκοπ αυτ σμκρυνε την αργυρ δραχμ κατ το 1/4 και λγο περισστερο στε 100 νες δραχμς περιεχαν σο ργυρο 72,5 παλαις, συγκανονσας επσης μνιμα και τα μτρα και τα σταθμ, στε ελττωσε σε ττοιο βαθμ τα χρη των φτωχν, γι' αυτ και λγονταν τι απλειψε τις υποθκες επ των γαιν, καθσον διευκλυνε την εξφληση των χρεν. φησε μως ελεθερο τον προσδιορισμ του τκου κι απαγρευσε το θιμο του «επ τοις σμασι δανεζεσθαι». Κρυξε επτιμους τους πριν απ το χρος οποιαδποτε λλη αιτα, πλην φνου και επιβολς στη τυραννδα, σε ατιμα καταδικασθντες.
     Πριν την απαγρευσ της απ το Σλωνα, στην Αθνα σχυε ο θεσμς της υποδολωσης για χρη: νας πολτης που δεν μποροσε να ξεπληρσει το δανειστ του χανε την ελευθερα του. Τα νομοθετικ μτρα του Σλωνα ταν πολ τολμηρ, αλλ και δραστικ. Βασζονταν στην αρχ της δκαιης ανιστητας κι χι της απλυτης ιστητας, εν επιδωκαν να αποτρψουν την εμφλια διαμχη και τη διλυση της πολιτικς κοιντητας της Αθνας, διατηρντας παρλληλα την κοινωνικ διαστρωμτωση και τη προβολ αυτς της διαστρωμτωσης στη νομ της εξουσας.


         Το γαλμα της Δικαιοσνης (ρος εξσου γνωστος στους πολιτικος μας)

     Η σεισχθεια εντασσταν στα μτρα επανρθωσης που λαβε ο Σλων. Πιο συγκεκριμνα, καταργονταν τα υφιστμενα χρη ιδιωτν προς ιδιτες και προς το δημσιο, καταργθηκε ο δανεισμς με εγγηση το "σμα" (προσωπικ ελευθερα) του δανειολπτη και των μελν της οικογνεις του, εν απελευθερθηκαν κι σοι Αθηναοι εχανε γνει δολοι λγω χρεν στην δια την Αθνα κι επαναφρθηκαν στη πλη σοι εν τω μεταξ εχαν μεταπωληθε στο εξωτερικ. Εναι γνωστ τι με τη σεισχθεια ο Σλων δωσε τλος στην εξρτηση των φτωχν αγροτν στην Αττικ. Εκενο που δεν εναι γνωστ και παραμνει θμα διαμχης ανμεσα στους ερευνητς εναι η διαδικασα που ακολοθησε προκειμνου να αποκαταστσει σους εχαν πσει θματα της αυθαιρεσας των πλουσων, ακριβς γιατ δεν υπρχαν γραπτς διατξεις (αυτ λλωστε λει κι ο Σλων σ' ν απ τα ποιματ του). Το μτρο λλοτε συνδεται με τους εκτημρους, τους εξαρτημνους αγρτες που καλλιεργοσαν τη γη των προνομιοχων με τη συμφωνα να τους δνουν το 1/6 της παραγωγς αντ ενοικου, εν λλοτε με λους σους εχανε δανειστε και καλλιεργοσανε τη γη των πλουσων κι ισχυρν με ενχυρο την προσωπικ τους ελευθερα. Η σεισχθεια δημιουργθηκε χι για να καταργσει τη δουλεα, αλλ για να απελευθερσει τους δολους απ χρος. Οι μεταρρυθμσεις του Σλωνα φηναν 2 εξαιρσεις: ο κηδεμνας γαμης γυνακας που εχε χσει την παρθενα της εχε το δικαωμα να την πουλσει για δολη,[6] και νας πολτης μποροσε να αφσει κθετο να ανεπιθμητο νεογννητο.
__________________

     Στη κρητικ πλη Γρτυνα, σμφωνα με μια συλλογ νμων που βρθηκε χαραγμνη σε πτρα (Γορτνιος Κδικας****) και χρονολογεται τον 6ο αι. π.Χ., οι δολοι ταν απολτως εξαρτημνοι απ τον αφντη τους. Τα παιδι τους νηκαν στον τελευταο. Ο κριος ταν υπεθυνος για τυχν αδικματα που διπρατταν κι αντιστρφως, ο διος λμβανε αποζημισεις για εγκλματα κατ των δολων του απ τρτους. Στον κδικα αυτν, που λα τα εγκλματα τιμωρονται με πρστιμο, η χρηματικ αποζημωση εναι διπλσια για δολους που διπρατταν πτασμα κακοργημα. Αντιθτως, να αδκημα κατ σκλβου τιμωροταν λιγτερο αυστηρ σε σχση με κενο κατ ελεθερου ανθρπου. Π.χ., ο βιασμς ελεθερης γυνακας απ δολο τιμωροταν με πρστιμο 200 στατρων (400 δρχ), εν ο βιασμς μιας μη-παρθνας σκλβας απ λλο σκλβο στοχιζε μλις ναν οβολ (το 1/6ο της δραχμς). Οι δολοι επσης εχανε το δικαωμα να διαθτουνε δικ τους σπτι και κοπδια, που περνοσανε στους απογνους τους, πως και τα εδη ρουχισμο και τα πιπλ τους. Η οικογνει τους δεν αναγνωριζταν απ το νμο: παντρεονταν, λμβαναν διαζγιο, φτιχνανε διαθκη και κληρονομοσαν πως ακριβς κι οι ελεθεροι πολτες.


            Τοχος που πνω του βρσκεται ο Γορτνιος Κδιξ
----------------------------
 **** Η Επιγραφ της Γρτυνας εναι η αρχαιτερη σμερα γνωστ νομοθεσα του Ευρωπακο Χρου. Χρονολογεται στο 1ο μισ του 5ου αι. π.Χ. και βρσκεται χαραγμνος στον αρχαιολογικ χρο της Γρτυνας στην Κρτη. 
Τη 10ετα 1880 οι Ιταλο αρχαιολγοι Φεντερκο Χλμπχερ & ρνστ Φαμπρτσιους ανακλυψαν κατ τη διρκεια αρχαιολογικν ανασκαφν την επιγραφ. Η επιγραφ εναι χαραγμνη σε 12 στλες πνω σε 42 συνεχμενες πτρες που εναι τμμα τοχου ενς αρχαου δημσιου κτηρου στην Αγορ της αρχαας πλης. Το κτριο αυτ, τη ρωμακ εποχ ενσωματθηκε στο κτριο του ωδεου. Το κεμενο εναι σε αρχαα δωρικ διλεκτο και διαιρεται σε 12 στλες των οποων το μκος κυμανεται μεταξ 53 και 55 γραμμν. Η φορ της γραφς εναι βουστροφηδν, αλλζει δηλαδ με κθε σειρ και διαβζεται απ τα δεξι προς τα αριστερ κι αντιθτως. Το αλφβητο της γραφς εναι ακμα ελλιπς, αφο δεν συναντνται τα γρμματα φι, χι, ψι, ζτα, τα κι ωμγα. Πρκειται για καταγραφ παλαιτερων νμων. Μερικ παραδεγματα εναι:

 * Οικογενειακ δκαιο: υιοθεσα, νομικ θση της γυνακας και της χρας, νομικ θση των παιδιν που γεννιονται μετ απ χωρισμ, νομικ θση παιδιν απ γμο μεταξ ελεθερων και σκλβων αλλοδαπν
 * Κληρονομικ δκαιο: η λεγμενη επκληρος
 * Εμπορικ δκαιο: Συμβλαιο αγορς, κατσχεση, ιδιοκτησα των σκλβων και των παιδιν τους
_______________________

     Οι πολτες της Σπρτης, γνωστο κι ως Ὅμοιοι, κνανε χρση των ειλτων, μιας ομδας πληθυσμο που ανκε στο κρτος. Δεν εναι γνωστ κατ πσο διθεταν και δολους που αποτελοσανε προσωπικ τους περιουσα. χουνε σωθε μαρτυρες για ανθρπους που απελευθερθηκαν απ τους Σπαρτιτες, κτι που υποτθεται πως απαγορευταν για τους ελωτες, που πουλθηκαν εκτς Λακωνας: ο ποιητς Αλκμν, ο Φιλξενος απ τη Κυθρεια, που αιχμαλωτστηκε μαζ με λους τους συμπολτες του καθς κι οι δισημες Σπαρτιτισσες παραμνες τις οποες εκτιμοσαν ιδιατερα οι Αθηναοι γονες. Ορισμνα κεμενα κνουν αναφορ τσο σε δολους, σο και σε ελωτες, κτι που σως σημανει πως δεν ταυτζονταν. Ο Ψευδοπλτων στο Ἀλκιβιδης Α' αναφρει τη «κατοχ σκλβων κι αξιοσημεωτα ειλτων» απ τους επορους Σπαρτιτες, εν ο Πλοταρχος γρφει δολους κι ελωτες. Τλος, σμφωνα με το Θουκυδδη, ο διακανονισμς που βαλε τλος στην επανσταση των ειλτων του 464 π.Χ. ανφερε πως οποιοσδποτε Μεσσνιος επανασττης που θα ανακαλυπττανε στη Πελοπννησο επρκειτο να γνει «δολος εκενου που τον αιχμαλτισε», κτι που καταδεικνει πως η κατοχ προσωπικν δολων δεν τανε παρνομη κενη τη περοδο. Αρκετο ιστορικο καταλγουνε πως προσωπικο δολοι χρησιμοποιηθκανε πργματι στη Σπρτη, τουλχιστον μετ τη νκη των Λακεδαιμονων απναντι στους Αθηναους το 404 π.Χ., ωστσο δεν τανε πολυριθμοι κι νηκαν μονχα στους πιο επορους. πως συνβαινε και στις λλες πλεις, οι δολοι αυτο αγορζονταν αιχμαλωτζονταν στον πλεμο.
     Η πρακτικ της απελευθρωσης δολων αποδεδειγμνα ακολουθθηκε στη Χο απ τον 6ο αι. π.Χ. σως και να ανγεται σε παλαιτερη περοδο, μιας και δεν περιελμβανε γραφειοκρατα, αλλ γινταν προφορικ. Ανεπσημες απελευθερσεις λαβαν επσης χρα και κατ τη κλασσικ περοδο. Αρκοσε να υπρχουν μρτυρες, που θα συνδευαν τον πολτη στη δημσια απελευθρωση του δολου του, ετε σε κποιο θατρο ετε μπρος σε κποιο δικαστικ σμα. Αυτ η πρακτικ απαγορετηκε στην Αθνα για λγους κοινωνικς ηρεμας. Ωστσο γινε σνηθες σα φαινμενο τον 4ο αι. π.Χ. πως μαρτυρον επιγραφς που βρεθκανε στους Δελφος και τη Δωδνη. Οι περισστερες χρονολογονται τον 2ο και τον 1ο αι. π.Χ., καθς και τον 1ο μ.Χ. Η ομαδικ απελευθρωση ατμων ταν επσης εφικτ. Γνωστ παρδειγμα εναι μια σχετικ περπτωση στη Θσο κατ τον 2ο αι. π.Χ. Κατ πσα πιθαντητα λαβε χραν εν μαινταν ο πλεμος, με στχο την ανταμοιβ των δολων εκενων για τη πστη τους. Εντοτοις οι περισστερες μαρτυρες αφορον απελευθρωση κποιου δολου σμφωνα με επιθυμα του αφντη του (νδρα κυρως, αλλ και γυνακας κατ την ελληνιστικ περοδο). Συνθως απαιτοταν απ το δολο να καταβλλει να χρηματικ ποσ σο με την αξα πλησς του. Για να το πρξει μποροσε να κνει οικονομες να πρει δνειο (ἔρανος) απ τον κρι του να φλο αν επρκειτο για παλλακδα απ κποιον πελτη, με δισημο παρδειγμα την εταρα Ναιρα. Η απελευθρωση επσης μπορε να 'χε θρησκευτικ χαρακτρα, οπτε και θεωροταν τι ο δολος πωλθηκε σε κποια θετητα, συχν στον Απλλωνα στους Δελφος αφιερωνταν μετ την απελευθρωσ του. Ο νας θα λμβανε μρος της χρηματικς συναλλαγς και θα εγγυτανε για τη συμφωνα. Επσης η συναλλαγ μποροσε να μην χει καμα σχση με το θεο, οπτε κι οι ρχοντες της πλης παιζαν το ρλο του εγγυητ. Η να αυτ ελευθερα του ατμου μποροσε να 'ναι ολικ μερικ, ανλογα με την επιθυμα του πρην αφντη. Στη 1η περπτωση, ο απελεθερος τανε προστατευμνος απ το νμο απναντι σε κθε προσπθεια νας υποδολωσης -π.χ. απ τους κληρονμους του πρην κυρου. Στη 2η ο απελεθερος εχε μια σειρ απ υποχρεσεις απναντι στον αφντη του. Το πιο δεσμευτικ συμβλαιο ταν αυτ της παραμονς, να εδος δουλεας περιορισμνης διρκειας κατ την οποα ο κριος εξακολουθοσε να χει πρακτικ καθολικ δικαιματα. Απ τη πλευρ του κρτους, ο απελεθερος δολος απεχε πολ σε θση απ εκενον τον πολτη που γεννθηκε ελεθερος. πως διαφανεται απ τις προτσεις στους Νμους του Πλτωνα, εχε διφορα εδη υποχρεσεων: παρουσα 3 φορς το μνα στο σπτι του παλαιο κυρου, απαγρευση του να γνει πλουσιτερος απ εκενον κ.. Στη πραγματικτητα οι απελεθεροι ταν εγγτερα στους μετοκους, τους ξνους δηλαδ που μνανε στη πλη, που ταν μεν ελεθεροι αλλ δεν εχανε πολιτικ δικαιματα.
     Εναι δσκολο γενικ να εκτιμηθον οι συνθκες διαβωσης των Ελλνων δολων. Σμφωνα με τον Αριστοτλη, η καθημεριντητα τους μπορε να συνοψιστε σε τρεις λξεις: «δουλει, πειθαρχα και τροφ». Η συμβουλ του Ξενοφντα εναι να χειρζεται κανες τους δολους του σαν οικσιτα ζα, δηλαδ να τιμωρε τις αταξες τους και να επιβραβεει τη καλ τους συμπεριφορ. Απ τη πλευρ του ο Αριστοτλης θεωρε πως το σωστ εναι να χειρζεται κανες τους δολους του πως ακριβς και τα παιδι. Να μη δνει μοναχ εντολς, αλλ και συστσεις, καθς ο δολος εναι ικανς να καταλβει τις αιτες των πραγμτων ταν δνονται εξηγσεις. Η ελληνικ γραμματεα εναι γεμτη απ σκηνς δολων που τιμωρθηκαν με μαστγωμα. ταν νας τρπος για να εξαναγκαστον να δουλψουν, πως κι ο αυστηρς λεγχος της τροφς, της νδυσης και των ωρν ανπαυσης. Τον βαθμ αυτο του εξαναγκασμο καθριζε ο αφντης ο εππτης, που σως ταν κι ο διος δολος. τσι, στην αρχ του κειμνου των Ἱππων του Αριστοφνη, 2 δολοι παραπονιονται για τα χτυπματα χωρς λεος που δχονται απ το νο τους εππτη. Οι συνθκες διαβωσης των δολων παρουσαζαν μεγλη ποικιλα ανλογα με το κοινωνικ τους σττους: οι εργτες στα μεταλλεα του Λαυρου κι οι πρνες ζοσαν υπ απνθρωπες συνθκες, εν οι δολοι του κρτους, οι τεχντες, οι μποροι κι οι αργυραμοιβο απολμβαναν σχετικν ανεξαρτησα. Με αντλλαγμα να χρηματικ ποσ, την ἀποφορ, το οποο και κατβαλλαν στον αφντη τους, μποροσαν να ζονε και να εργζονται χωρις εππτη. τσι μποροσαν να συγκεντρσουν δικ τους χρματα, αρκετ ορισμνες φορς για να εξαγορσουνε την ελευθερα τους. Η πιθαντητα της απελευθρωσης ταν ντως ισχυρ κνητρο, ωστσο η πραγματικ του κταση εναι δσκολο να εκτιμηθε.
     Οι αρχαοι συγγραφες τανε της ποψης τι οι δολοι στην Αττικ απολμβαναν παραδξως πολλ προνμια. Ο Ξενοφν αναλει τις ελευθερες που απολμβαναν οι Αθηναοι στην Αθνα: «σο για τους δολους και μετοκους των Αθηνν, χουνε τη μεγαλτερη ελευθερα: δεν μπορες τσι απλ να τους χτυπσεις και δεν στκονται στο πλι για να σε αφσουν να περσεις». Αυτ η κατ τα φαινμενα καλ αντιμετπιση δεν εμπδισε 20.000 Αθηναους δολους να το σκσουνε στο τλος του Πελοποννησιακο Πολμου μετ απ την υποκνηση των Λακεδαιμονων στρατιωτν που βρσκονταν στη Δεκλεια της Αττικς. Μλιστα πρπει να ταν ξιοι χειροτεχντες, σως και ν' ανκανε στη μερδα εκενων που απολμβαναν την αξιοπρεπστερη μεταχεριση. Ο ττλος μιας κωμωδας του 4ου αι. απ τον Αντιφνη, ο Δραπεταγωγς αφνει να εννοηθε πως η απδραση δολων δεν ταν ασυνθιστο φαινμενο. Αντθετα η απουσα επανστασης δολων μεγλης κλμακας, ανλογη με κενη του Σπρτακου στην Ιταλα, πιθανς εξηγεται απ τη διασπορ των σκλβων των Ελλνων, κτι που εμπδιζε την οργνωσ τους. Οι επαναστσεις σκλβων τανε σπνιες, πως ταν και στη Ρμη στον αμερικανικ ντο. Μεμονωμνες αποστασες δολων ενντια στον αφντη τους, αν κι αραις, λμβαναν πργματι χρα. νας δικανικς λγος αναφρει την αππειρα δολοφονας ενς πολτη απ το δολο του, αγρι χι μεγαλτερο των 12 ετν. Ελχιστοι συγγραφες της αρχαιτητας καταφρονται κατ της δουλεας. Για τον μηρο και τους προκλασικος συγγραφες, η δουλεα ταν αναπφευκτη συνπεια του πολμου. Ο Ηρκλειτος λει χαρακτηριστικ: «Ο πλεμος εναι ο πατρας λων, ο βασιλις λων... μετατρπει ορισμνους σε δολους και σε λλους χαρζει την ελευθερα».
     Κατ τη κλασσικ εποχ, την παρξη της δουλεας δικαιολογοσαν οι οικονομικς συνθκες. Απ ηθικς πλευρς, ταυτχρονα ξεπηδοσε κι η ιδα της «φυσικς δουλεας». Ο Αισχλος αναφρει στους Πρσες πως «οι λληνες δεν αποκαλονται απ κανναν δολοι υποτελες», εν οι Πρσες, πως αναφρει ο Ευρυπδης στην Ἑλνη, εναι «λοι τους δολοι με εξαρεση ναν», εννοντας το Μεγλο Βασιλι. Την ιδα αυτ μελετ ο Ιπποκρτης στα τλη του 5ου αι. π.Χ. Ο τελευταος ταν της ποψης τι το εκρατο κλμα της Ανατολας παργαγε ανθρπους φιλσυχους και δουλοπρεπες. Την εξγηση αυτ υιοθετε ο Πλτων, αλλ κι ο Αριστοτλης στα Πολιτικ του, που κι αναλει την ιδα της φυσικς δουλεας καθς, «εκενος που μπορε να δει μακρυ με το μυαλ του εναι απ τη φση του ηγεμνας κι απ τη φση του αφντης, και κενος που μπορε να πραγματοποισει πργματα με το σμα εναι υποτακτικς κι απ τη φση του δολος». Σε αντθεση με τα ζα, ο δολος αντιλαμβνεται πργματα με τη λογικ, αλλ δεν μπορε να τα αμφισβητε και να τα επεξεργζεται. Παρλληλα, η ιδα πως λοι οι νθρωποι, ετε ταν λληνες ετε βρβαροι, ανκανε στην δια φυλ αναπτχθηκε απ τους σοφιστς. Κατ' επκταση ορισμνοι νθρωποι τανε δολοι εν εχανε ψυχ ελεθερου ανθρπου κι αντιστρφως. Ο διος ο Αριστοτλης αναγνριζε αυτ τη λογικ και θεωροσε πως η δουλεα δεν μποροσε να επιβληθε παρ μνον ταν ο κριος τανε καλλτερος του υποτακτικο του, σε αρμονα με τη θεωρα του για τη φυσικ δουλεα. Οι σοφιστς κατληγαν τι η πραγματικ δουλεα δεν εχε να κνει με τη κοινωνικ θση, αλλ τανε θμα καθαρ του πνεματος. τσι, πως το θεσε ο Μνανδρος, «να εσαι ελεθερος στο πνεμα, παρλο που εσαι δολος: κι τσι απλ θα πψεις να εσαι δολος». Αυτ η ιδα, την οποα επανλαβαν οι στωικο κι οι επικορειοι, δεν ταν τσον απρριψη της πρακτικς της δουλεας σο εκλογκευσ της.
     Οι λληνες δεν μποροσαν να αντιληφθον μια κοινωνα δχως δολους. Οι τελευταοι υπρχουν ακμη και στη Νεφελοκοκκυγα στις Ὄρνιθες του Αριστοφνη, πως και στην ιδανικ πολιτεα που περιγρφει ο Πλτων στους Νμους και τη Πολιτεα του. Οι ουτοπικς πλεις που περιγρφουν οι Φαλας ο Χαλκηδνιος κι ο Ιππδαμος ο Μιλσιος βασζονται στην ση κατανομ της περιουσας, αλλ οι δημσιοι δολοι χρησιμοποιονται ως τεχντες κι αγρτες. Οι ανεστραμμνες κοινωνες θτανε τις γυνακες στην εξουσα ευαγγελζονταν την ση κατανομ των αγαθν, πως στη Λυσιστρτη και τις Ἐκκλησιζουσες, αλλ δεν εμφανζουνε ποτ τους δολους κριους των αφεντδων τους. Οι μνες κοινωνες χωρς δολους ταν αυτς του Χρυσο Αινος που λες οι ανγκες εχανε καλυφθε. Στο εδος αυτ της κοινωνας, πως εξηγε ο Πλτων, ο καθνας μζευε γενναιδωρα καρπος χωρς να σπρνει. Στους Ἀμφικτονες ο Τηλεκλεδης αναφρει κριθαρνια καρβλια να φιλονικον με το σταρνιο ψωμ για τη τιμ να γνουνε τροφ των ανθρπων. Επιπλον τα αντικεμενα κινονται μνα τους: η ζμη ζυμνεται μνη της κι η καντα χνει μνη το περιεχμεν της. Με τον τρπο αυτ η κοινωνα δχως σκλβους κινεται σε λλη δισταση. Στη κανονικ κοινωνα, οι δολοι εναι απαρατητοι.
     Απ το 16ο αινα η συζτηση πνω στο θμα ρχισε να χει ηθικ δισταση. Η παρξη της δουλεας στις αποικες εχε σημαντικ επδραση στη γνμη των μελετητν, με κποιους συγγραφες να την επιδοκιμζουν τον εκπολιτιστικ της χαρακτρα και με λλους να αποδοκιμζουν τη σκληρτητ της. Ο Ενρ-Αλεξντρ Βαλλν το 1847 δημοσευσε το ργο Ιστορα της δουλεας στην αρχαιτητα ανμεσα στα ργα του αναφορικ με τη κατργηση της δουλεας στις γαλλικς αποικες. Στο 19ο αινα ξεκνησε πολιτικοοικονομικς πλεμος ιδεν. Αφοροσε κυρως την αποσαφνιση των φσεων οργνωσης των ανθρπινων κοινωνιν και τοποθτησε σωστ στο χρτη τη δουλεα στην αρχαα Ελλδα. Η επιρρο του Μαρξ υπρξε καθοριστικ: για κενον η αρχαα κοινωνα χαρακτηριζταν απ την ανπτυξη της ιδας της προσωπικς περιουσας με τη δουλεα να αποτελε τη 1η σε σπουδαιτητα (κι χι δευτερεουσα πως στις λλες προκαπιταλιστικς κοινωνες) πηγ παραγωγς. Οι οπαδο του θετικισμο που εκπροσπησε ο ντουαρτ Μγιερ (Δουλεα στην αρχαιτητα, 1898) σντομα αντιταχθκανε στη μαρξιστικ θεωρα. Σμφωνα με τον Μγιερ η δουλεα αποτλεσε το θεμλιο της ελληνικς δημοκρατας. ταν τσι νομικ και κοινωνικ φαινμενο, κι χι οικονομικ.
     Συχν οι ερευνητς διαφοροποιονε τη θση των ειλτων απ τους υπλοιπους σκλβους του αρχαιοελληνικο κσμου, στηριγμνοι στο γεγονς τι αρχαοι κριτικο θεωρονε πως οι κριο τους εχανε λιγτερη εξουσα πνω τους. Η απντηση στο συγκεκριμνο ζτημα βρσκεται πιθανς σε να ρθρο του Ντιακνοφ, επιφανος ασσυριολγου του Πανεπιστημου του Λνινγκραντ το oποο παραθτει ο Φνλε. Ο Ντιακνοφ βεβαινει πως δεν υπρχει καμα διαφορ ανμεσα στους σκλβους και τους ελωτες. Κι οι 2 ταν εκμεταλλευμενοι εργτες μσω ενς οικονομικο εξαναγκασμο. Κι οι 2 ταν εργαλεα στα μσα παραγωγς, να στερετυπο των αρχαων κοινωνιν στην Ευρπη και σε λλες ηπερους. Η σγχρονη ιστοριογραφα, πως αναπτχθηκε κατ τον 20 αινα, την οποα ανπτυξαν συγγραφες πως ο Τζζεφ Βοτ, εδε στη δουλεα τις συνθκες για την ανπτυξη των ελτ. Αντιστρφως, η θεωρα επσης καταδεικνει μιαν ευκαιρα για τους δολους να ενωθον με την ελτ. Τλος, ο Βοτ υπολογζει πως η μοντρνα κοινωνα, βασισμνη σε ουμανιστικς αξες, υπερκρασε αυτ το εππεδο ανπτυξης. Στις μρες μας, η δουλεα στην Ελλδα παραμνει πεδο αντιγνωμιν για τους ιστορικος, κυρως σων αφορ 2 ερωτματα:

 * Μπορε να ισχυριστε κανες πως η Αρχαα Ελλδα τανε «κοινωνα δολων»;
 * Υπρχει περπτωση οι δολοι σε αυτν να αποτελοσαν κοινωνικ τξη;

==================

ΝΔΥΣΗ-ΥΠΔΗΣΗ-ΣΤΟΛΙΣΜΣ: Τα αρχαα υφσματα προκυπταν απ τις βασικς α' λες, ζωικς, φυτικς και μεταλλικς, με κυριτερες το μαλλ, το λινρι και το μετξι. Για την φανση των α' αυτν υλν χρησιμοποιονταν ο κθετος αργαλεις με βρη. Τα υφσματα που προκυπταν, ανλογα με το εδος του ενδματος για το οποο προορζονταν, ρβονταν με ραφδες βελνες, χλκινες, σιδερνιες οστινες. Σε αντθεση με τη μινωικ και τη μυκηνακ εποχ κατ τη διρκεια των οποων για τη παραγωγ των ροχων απαιτονταν ειδικ ρψιμο και κψιμο, απ την αρχακ εποχ κι εξς τα ενδματα εχαν ως βση τους να φασμα σε ορθογνιο σχμα, τσι πως αυτ βγαινε απ τον αργαλει λλοτε περισστερα κομμτια ραμμνα μαζ. Οι βασικο τποι των ελληνικν ενδυμτων παρμειναν διοι για πρα πολλος αινες. Λγω της απλς βασικς τους μορφς μποροσαν να διαφοροποιηθον εκολα ως προς το δικοσμο τον τρπο που ταν διπλωμνα ζωσμνα ανλογα με τη μδα της εποχς.
     Η Ενδυμασα στον αρχαο ελληνικ κσμο αποτελονταν κυρως απ τον χιτνα, τον ππλο, το ιμτιον μανδα και τη χλαμδα. Δεν χει διατηρηθε κποιο ροχο μχρι τις μρες μας κι αντλομε πληροφορες απ λλα ευρματα πως αγλματα, αγγεα κι λλες καλλιτεχνικς απεικονσεις. Τα ροχα τανε σχεδν αποκλειστικ, χειροποητα φτιαγμνα στο σπτι και χρησιμοποιονταν κι ως κλινοσκεπσματα στρωσδια. Παρ τη γενικν αντληψη τι τα ροχα ταν λα λευκ, στη πραγματικτητα, σμφωνα με χνη χρωμτων σε αγλματα κι απ συμπερσματα βσει αγγεων, τα υφσματα που φοροσαν οι αρχαοι λληνες εχαν αρκετ ντονα χρματα και τα ροχα τανε περτεχνα διακοσμημνα. νδρες και γυνακες φοροσαν να εσωτερικ ροχο, ετε τον ππλο ετε τον χιτνα κι να εξωτερικ, το ιμτιον. Ο ππλος ταν απ πιο βαρ φασμα, μλλινος συνθως εν ο χιτνας ταν ελαφρτερος, απ λιν. Εφρμοζαν στο σμα με τη βοθεια πρπης /και ζνης. Αν τραβοσε κανες τον πεπλο προς τα πνω, κτω απ τη ζνη, το νω μρος φαινταν σα ξεχωριστ μπλοζα κι αυτ λεγτανε κλπος. Επσης μποροσε να φορεθε να πχ Δωρικς χιτνας πνω απ ναν Ιωνικ δημιουργντας να δημοφιλς (μοδτο) αποτλεσμα για τις γυνακες της εποχς. Ο χιτνας των ανδρν τανε συνθως πιο κοντς, φτανε το πολ μχρι το γνατο. Το στροφον, εδος εσωροχου, και το επβλημα (εσρπα) μποροσαν να φορεθον και εξωτερικ. Οι νδρες επσης φοροσαν να καπλο, τον πτασο, εν οι γυνακες φοροσαν πιο συχν να διδημα (δι + δνω) το στεφνι. ξω απ την οικα τους φοροσανε σανδλια απ δρμα, μπτες κι λλα υποδματα, εν μσα κυκλοφοροσαν περισστερο ξυπλυτοι αν κι υπρχε και υπδημα που χρησμευε πως οι σημερινς παντφλες.




     Το αρχαο ελληνικ νδυμα σχηματζεται απ να ορθογνιο κομμτι φασμα απ μαλλ, λιν και πολ σπνια μετξι, που παργει ο ρθιος αργαλεις (κθετος αργαλεις με βρη). Οι διαφορετικο τρποι με τους οποους νδρες και γυνακες το τυλγανε στο σμα τους, ετε αφνοντς το ελεθερο, ετε ρβοντας το και το συγκρατοσανε στη θση του με περνες (εδος καρφτσας), πρπες (εδος παραμνας), κουμπι και ζνες, δημιουργοσε τους ποικλους τπους ενδυμτων. Για να προφυλγονται απ το κρο, στα ομηρικ χρνια φοροσαν να μλλινο νδυμα, τη χλανα, που τλιγε το σμα. Αν και δεν χει διατηρηθε κποιο ροχο μχρι τις μρες μας, αντλομε πληροφορες απ λλα ευρματα, πως αγλματα, αγγεα και λλες  Οι βασικο τποι των ελληνικν ενδυμτων παρμειναν διοι για πρα πολλος αινες. Λγω της απλς βασικς τους μορφς μποροσαν να διαφοροποιηθον εκολα ως προς το δικοσμο τον τρπο που τανε διπλωμνα ζωσμνα ανλογα με τη μδα της εποχς. Παρακτω θα παρατεθον ωρισμνα, ενδεικτικ:

 * Χιτν: νδυμα απ λεπτ φασμα, που φοροσαν νδρες και γυνακες κατσαρκα. τανε ραμμνος στο να πλι κι τσι τονε φοροσαν απ το κεφλι και τον συγκρατοσανε στους μους με κουμπι, περισστερα λιγτερα, στε να δημιουργονται μακρυ και κοντ μανκια (χειρδες) αντστοιχα (χειριδωτς κι αχειρδωτος). Στη μση φοροσανε ζνη. ταν δεν φεραν ζνη, ο χιτνας ονομαζταν “ορθοστδιος”, εν ο ανδρικς χιτν, που εναι μακρς μχρι το δπεδο, ονομζεται “ποδρης”. 
Διακρνονται 2 εδη: ο φαρδς τανε ραμμνος στην επνω παρυφ, αφνοντας ανογματα για το κεφλι και τους βραχονες τανε κλεισμνος με μα σειρ απ μικρ κουμπι. Ο στενς χιτνας απ’ την λλη ταν εντελς κλειστς στην επνω πλευρ, με εξαρεση το νοιγμα για το κεφλι, εν τα ανογματα για τους βραχονες βρσκονταν στο επνω μρος των πλανν πλευρν. Στον κοντ αντρικ χιτνα να τμμα του υφσματος περνοσε κτω απ το καβλο, απ πσω προς τα μπρος, και κατπιν στερενονταν στη ζνη, στε να σχηματζεται κτι σαν σρτς. Ο χιτνας φοριταν και απ τους ντρες, εν αργτερα τον φοροσαν ηλικιωμνοι, ιερες και στις γιορτς. Στη καθημεριν ζω προτιμοσαν τον κοντ χιτνα καθς προσφερε ελευθερα κινσεων, ιδως για τους οπλτες και τους κυνηγος. να εδος χιτνα ταν ο ετερομσχαλος εξωμς με ακλυπτο τον να μο, ροχο που φοριταν κυρως απ τους χειρωνκτες.



 * Ιμτιο: νδυμα, συνθως, απ χονδρ μλλινο φασμα. Μποροσε να στερενεται συμμετρικ και να πφτει ελεθερο στη πλτη, με τις δο κρες του που περνοσανε πνω απ τους μους προς τα μπρς, να κρμονται προς τα κτω πλι να τυλγεται γρω απ τους γοφος να καλπτει τους γοφος κι η μα κρη του να περν πνω απ τη πλτη στον αριστερ μο και να πφτει ελεθερα προς τα μπρος. Φοριταν απ ντρες και γυνακες. Οι γυνακες το φοροσαν πνω απ τον χιτνα ως επανωφρι κι οι νδρες ετε πνω απ τον χιτνα, ετε κατσαρκα (“αχιτν”).



 * Χιτωνσκος: Κοντς χιτν. Συνθως τον φοροσαν οι πολεμιστς, αλλ και η Αρτεμις και οι Αμαζνες.
 * Εξωμς: Κοντς χιτν, που αφνει τον να μο ελεθερο.
 * Ππλος: νδυμα απ χοντρ φασμα -μλλινο συνθως-, που φοροσαν οι γυνακες. Το φασμα διπλωνταν στο να τρτο περπου του ψους του μα φορ προς τα ξω σχηματζοντας τσι ναν υφασμτινο γκο, το αππτυγμα, που 'πεφτε προς τα ξω στη πλτη και το στθος. Η κλειστ πλευρ του υφσματος βρισκτανε συνθως στην αριστερ πλευρ του σματος.



 * Ππλος 2': Με πρπες και περνες καρφιτσνονταν η πνω παρυφ του υφσματος με ττοιο τρπο στε να δημιουργεται νοιγμα για το λαιμ και το δεξι βραχονα. Στη μση λλοτε φοροσανε ζνη κι λλοτε χι. Η ζνη μποροσε να δεθε πνω κτω απ το αππτυγμα. Οι πτυχς που δημιουργονται πνω απ τη μση απ το ζσιμο του ροχου ονομζονται κλπος. Στην αριστερ του πλευρ εχε 2 παρυφς κτω και 4 πνω στο ψος του αποπτγματος, το οποο μποροσε να χρησιμοποιηθε κι ως κλυμμα κεφαλς. Ο ππλος μποροσε να φορεθε πνω απ το χιτνα.

 * Χλαμς: Κοντ ιμτιο, που συγκρατεται με μια πρπη. ταν αποκλειστικ ανδρικ ροχο. Το φασμα διπλωνταν μα φορ καθτως και στερεωντανε στο δεξ μο με πρπη περνη, στε να καλπτεται ο αριστερς βραχονας απ τη κλειστ πλευρ του υφσματος, με το δεξι τελεως ακλυπτο. Συνθως τη φοροσαν οι φηβοι, οι στρατιτες, οι ιππες, οι αγγελιοφροι και γενικ σοι χρειζονταν ελευθερα κινσεων.



     Χαρακτηριστικ νδυμα της αρχακς περιδου ταν και το λεγμενο λοξ ιμτιο απ το 700 π.Χ. περπου κι εξς, γνωστ απ τις αρχακς Κρες της Ακρπολης. Το ιμτιο ταν να μακρ φασμα που το περνοσαν κτω απ την αριστερ μασχλη, το τλιγαν γρω απ το στθος και την πλτη και το κομπωναν πνω απ το δεξι βραχονα. Απ την λλη πλευρ πεφτε ανοιχτ προς τα κτω. Μποροσε επσης να στερενεται συμμετρικ και να πφτει ελεθερο στην πλτη, με τις δο κρες του που περνοσαν πνω απ τους μους προς τα εμπρς, να κρμονται προς τα κτω πλι να τυλγεται γρω απ τους γοφος να καλπτει τους γοφος και η μα κρη του να περν επνω απ την πλτη στον αριστερ μο και να πφτει ελεθερα προς τα μπρος. Το ιμτιο φοριταν απ ντρες και γυνακες.
     Παρ' τι η υφαντικ ταν μα βασικ οικιακ δραστηριτητα, δεν λειπαν και τα διφορα εργαστρια υφαντουργας που παργαγαν πολυτελ υφσματα, σε διφορα χρματα, αλλ και διακοσμημνα με περτεχνα σχδια. Ονομαστ τανε για παρδειγμα τα διφανα υφσματα της Λακωνας και του Τραντα, τα πολυτελ της Κορνθου, των Μεγρων και της Μιλτου. Σε ορισμνες αρχαες πλεις υπρχαν απαγορεσεις σχετικ με το εδος των ενδυμτων που πρεπε να φοριονται. Για παρδειγμα στις Συρακοσες μνον οι εταρες μποροσαν να φορον πολχρωμα ροχα. Ο Σλων στην Αθνα επτρεπε η νφη να χει μχρι 3 ενδματα στη προκα της, εν αυστηρο ταν επσης κι οι κανονισμο διαφρων ιερν σε σχση με την ενδυμασα. Σε κποιες περιπτσεις η ελληνικ ενδυμασα δεχτανε τις διφορες επιδρσεις των βαρβαρικν ενδυμτων, πως συμβανει για παρδειγμα με τον κνδυ* στις απεικονσεις του 5ου αι. στην Αθνα, το μακρ επανωφρι με τις μακρς χειρδες.
     Στη Σπρτη τα πολχρωμα ροχα τανε χαρακτηριστικ των εταρων, εν οι οπλτες πολεμοσαν με πορφυρος χιτνες. Στη Βραυρνα τα κορτσια φοροσανε κροκωτος χιτνες, οι μτοικοι στα Παναθναια φοροσανε πορφυρ κι οι Αθηναοι λευκ. Οι ιερες κι οι ιρειες φοροσανε συνθως ζωστο χιτνα και κποτε απ πνω επενδτη με πλοσια διακσμηση, ροχα λευκ, σπνια πορφυρ. Οι Ελλανοδκες στην Ολυμπα επσης φοροσαν πορφυρ και στα Νμεα σκορα. Στις κηδεες φοροσαν μαρο αλλ και χρματα σκορα, εν αντθετα στο ργος φοροσαν λευκ. Γενικτερα στη καθημεριν ζω τα ενδματα ταν απλοστερα, γεγονς που εξαρτιταν ββαια κι απ το επγγελμα. Οι χειρωνκτες, οι νθρωποι της υπαθρου κι οι δολοι φοροσαν εξωμδα, οι αγρτες απ πνω φοροσαν τη κατωνκη με χοντρ μαλλ με παρυφ απ προβι, οι αλιες το φορμ απ πλεκτ ψθα κι οι βοσκο τη διφθρα.  Τα υλικ κατασκευς των υφασμτων, που συνθως τα φαιναν οι γυνακες μνες τους, τανε το λινρι και το μαλλ.

------------------------
 * κνδυς ο, κανδκη η, εδος ευρχωρου μανδα με χειρδες, που αποτελοσε το νδυμα τν Περσν, τν Μδων και τν Πρθων κι ταν κυρως στρατιωτικ νδυμα, ετυμ. δνεια λ. ανατολικς προελεσεως, γνωστης ετυμολ.
κατωνκη η, φτωχικ χοντρ νδυμα με δρμα στο κτω μρος. (ετυμ. κτω + νκη «δρμα τριχωτ, προβει»)
φορμς ο, -εκ του φρω- εν προκειμνω: ροχο απ χοντρ φασμα πλεχτ
διφθρα η, -εκ του δφω=κατεργζομαι, επεξεργζομαι- εν προκειμνω: νδυμα απ δρμα κυρως κατσκας (εδος γονας).
________________


     Ο απλοστερος τπος καλμματος κεφαλς για τον λιο και τη σκνη, ταν το να τραβ κανες το ιμτι του πνω απ το κεφλι. Σε ταξδια και περιπτους φοροσανε συνθως να τσχινο, πλατγυρο καπλο, κατ καννα ημισφαιρικο σχματος, το λεγμενο πτασοΟ πλος τανε κωνικ κλυμμα χωρς γεσο που φοροσανε συνθως οι τεχντες στη δουλει. Στη Μακεδονα ταν συνθης ο πλατς, εππεδος σκοφος, η καυσα, που αποτελοσε μρος της εθνικς ενδυμασας. Η καυσα στην υπλοιπη Ελλδα τανε κλυμμα των ναυτικν, των αγοριν και των απλν εργατν. Ο πλος, απ ψθα, τανε ψηλ, κυλινδρικ κσμημα κεφαλς μλλον ανοιχτ απ πνω. Στην ελληνιστικ περοδο, συνηθισμνη ταν η λεγμενη θολα, εππεδο στρογγυλ καπλο με μικρ, κεντρικ, κωνικ σχμα. Η μτρα τλος ταν εδος υφασμτινου σκοφου που απαντται σε πολλς παραλλαγς κι ετε σκπαζε λα τα μαλλι, ετε φηνε ελεθερο να μρος του κτσου.
     Ανδρικ υποδματα ταν τα σανδλια (με σλα και λουρι) κι οι εμβδες (υποδματα σαν μπτες). Τα γυναικεα σαν κομψ και ποικλα, πως περσικ, λακωνικ, κ.. Οι ηθοποιο φοροσαν κοθρνους. Παρακτω αναλυτικ:



 * Τα σανδλια: Αποτελονταν απ τη σλα και διθεταν να πλθος απ λουρδες με τις οποες στερενονταν με ασφλεια στο πδι. Ο σκοπς τους ταν η προστασα απ το δαφος κι η διατρηση των ποδιν καθαρν. Οι πλοσιοι φοροσανε δερμτινα σανδλια, εν οι φτωχο φοροσαν αυτ με τους ξλινους πτους. Το πνω μρος των σανδαλιν τανε συνθως απ δρμα χρωματιστ, πιθανν απ αγα. Οι σλες ταν απ δρμα βοοειδν.



 * Οι κρηπδες: τανε κτι ανμεσα στο σανδλι και το χαμηλ παποτσι και φορινταν απ τους στρατιτες. Διθεταν καρφι και θεωρονταν σχετικ «ξεστο» υπδημα. Δεν κλυπταν τελεως το πδι κι αποτελονταν απ ιμντες που ανεβανουν ψηλ στη γμπα. Τις φοροσαν κυρως οι στρατιτες, οι κυνηγο κι οι οδοιπροι, συχν πνω απ τις κλτσες.



 * Οι κθορνοι: φορινταν απ γυνακες κι νδρες. τανε κλειστ υποδματα χωρς σλα, που περνοσαν πνω απ τον αστργαλο, φτιαγμνα απ τσο μαλακ δρμα που ταριαζε και στα δο πδια. Οι κθορνοι ανκαν και στην ενδυμασα των τραγικν ηθοποιν. Θεωρονταν μλιστα ως το υπδημα που ανακαλφθηκε απ τον Αισχλο για την αξηση του ψους των θεν στις θεατρικς παραστσεις, καθς διθετε υψηλ σλα.



 * Ενδρομδες εμβδες: Μπτες που φορινταν κυρως στο κυνγι απ τους ιππες.
 * Τα περιμρια: κλυπταν τους μηρος των πολεμιστν.
 * Οι κνημδες: υφασμτινες, δερμτινες μεταλλικς, καλπτανε μνο τις κνμες.



     Τις γυνακες στην αρχαα Ελλδα κι ιδιατερα τις Αθηναες, τις ενδιφερε πρα πολ η προσωπικ υγιειν κι ο καλλωπισμς τους. 



     Στα καλλυντικ της αρχαας Ελλδας υπρχεν ευρεα ποικιλα πουδρν αλλ κι ελαων που ορισμνες φορς ταν ανακατεμνα με χρωστικς ουσες ετε φυτικς ετε ορυκτς προλευσης. Με τις χρωστικς αυτς ουσες υπρχανε πολλ διαφορετικ χρματα, πως λευκ, κκκινο και μαρο. Επιπλον υπρχε το ψυμθιο, δηλαδ ανθρακικς μλυβδος, συνθως λευκο χρματος εν κκκινο, ταν φτιαχνταν απ φκια αλλις μλτος, δηλαδ κκκινο ορυκτ χρμα. Τα φρδια τα μαριζαν με τριμμνο αντιμνιο αλλις με καπν και σκιζανε τα βλφαρα ελαφρ με φομο (κρβουνο). Αρχικ τις βλεφαρδες τις βαφαν με μαρο χρμα, εν στη συνχεια με μεγμα απ ασπρδι αυγο, αμμωνα και ρετσνι (σβολον). Στα μγουλα και στα χελη βζανε σκνη χνας, χρα, χυμος απ μορα κι κανθα. Μερικ απ αυτ ταν ανακατεμνα με κρμες κι λαια. Για να βψουν το πρσωπο και τα χελια χρησιμοποιοσαν μολβια η τη ρζα του φυτο αλκα (μολχα).



     Αρκετς γυνακες, διθεταν λα τα απαρατητα για τον καλλωπισμ εργαλεα,πως: τριχολαβδες, μπουκαλκια αρωμτων κι ουσιν, καρφτσες, συνθως ξλινα πλινα δοχεα ονομαζμενα πυξδες, που περιεχανε φυσικς κρμες κι αλοιφς. Διθεταν επσης κρμες με τις οποες σπριζαν τα μγουλα, ψιμθια κι φτιαχναν μια σπνια αλοιφ απ κιννβαρι. Μλιστα κποιες γυνακες κατασκεαζαν διφορα καλλυντικ μνες τους με τη βοθεια των φιλενδων τους, εν υπρχαν και φορς που ορισμνοι ειδικο ρχονταν στα σπτια τους τα αγραζαν απ φαρμακμπορους.




     Συμπληρματα της γυναικεας αμφεσης σαν τα κοσμματα, τα εντια (σκουλαρκια), τα περιδραια, τα βραχιλια, τα οποα τα τοποθετοσαν σε ειδικ κουτι, τις πυξδες, εν απαρατητο αξεσουρ ταν και το ριπδιο (βεντλια).



     Οι αρχαοι λληνες ρχισαν να κατασκευζουν κοσμματα με χρυσ και πολτιμους λθους περπου το 1400 π.Χ. και μσα σε μερικος αινες γιναν ειδμονες στη δημιουργα μεγαλοπρεπν χρυσν κοσμημτων με λθους πως ο αμθυστος, το μαργαριτρι και το σμαργδι.
Αρχικ, τα ελληνικ κοσμματα ταν απλοστερα απ τι σε λλους πολιτισμος, ωστσο, καθς ο χρνος κυλοσε ρχισαν να γνονται πολυπλοκτερα με μεγλη ποικιλα σε σχδια και μοτβα.



     Οι γυνακες στην αρχαα Ελλδα φοροσανε κοσμματα μνο για δημσιες εμφανσεις ειδικς περιπτσεις. Συχν με αυτ δεχνανε τον πλοτο τους και τη κοινωνικ τους θση. Με τα κοσμματα, φιλοδοξοσαν να προστατευτον απ το "κακ μτι" να φορτιστον με υπερφυσικς δυνμεις, εν κποιες φορς τα κοσμματα που φοροσαν εχανε θρησκευτικ συμβολισμ.



     χουνε βρεθε κολι, σκουλαρκια, μενταγιν, καρφτσες, βραχιλια, περιβραχινια, ζνες, δαχτυλδια, στεφνια κι λλα περτεχνα στολδια των μαλλιν. Τα φυτικ και ζωικ μοτβα κυριαρχοσανε και πολ συχν το θμα ταν εμπνευσμνο απ τους 12 θεος.



     Τα σκουλαρκια με τον φτερωτ Eρμ, οι καρφτσες με την Αφροδτη και τον γιο της, ρωτα κι ο αετς του Δα τανε πολ δημοφιλ σχδια στην αρχαα Ελλδα.



====================

     Η επικρτηση συγκεκριμνων καννων στην εμφνιση ανδρν και γυναικν κατ την αρχαιτητα δεν μπορε να ερμηνευτε χωρς αναφορς στις αισθητικς αντιλψεις αλλ και στις πολιτικς και κοινωνικς επιδιξεις της αρχαας ελληνικς κοινωνας. Οι νομοθεσες του Σλωνα στην Αθνα και του Λυκοργου στη Σπρτη περιορζανε σημαντικ τη πολυτλεια και την επδειξη, προβλλοντας το ιδανικ της λιττητας και του μτρου. Και σε λλες πλεις υπρχε ανλογη νομοθεσα.
     Με την ενδυμασα και κυρως απ τη προσεκτικ παρατρηση του ιματου ενς Αθηναου, παρουσιζονταν διαφρων ειδν συμβολικς πληροφορες. Κατ αρχν, δηλωτικ του γνους χαρακτηριστικ υπρχαν φθονα, πως το στυλ των πτυχσεων, η ποιτητα και το εδος του υφσματος, το χρμα κι η διακσμησ του, η γραμμ και το σχμα του. Διαφορετικν στυλ ιμτια ταν οπτικ διακριτικ διαφορετικν ειδν κοινωνικς ταυττητας. Κποια μλιστα σηματοδοτοσανε και την ηλικα αυτο που τα φοροσε, εν λλα πιο διακριτ χαρακτηριστικ δεχνανε τη κοινωνικ του τξη. Επσης, οι ιδιατερα περιοριστικο τρποι που φοροσαν οι νδρες τα ιμτι τους δεχνανε τις συμπεριφορς τους για την αρετ του πολτη και τη δημοκρατα που επικρατοσαν ττε.

     Στην Αθνα οι γυναικονμοι επβλεπαν τη τρηση των κανονισμν των σχετικν με τα φορματα των γυναικν, στε να αποφεγονται οι υπερβολς. Ο κοινωνικς λεγχος για τους νδρες, αν και σ' εππεδο εθιμικο δικαου, δεν τανε λιγτερο αυστηρς. Π.χ. το μκος του χιτνα μποροσε να αποτελσει αφορμ για δυσμεν σχλια· νας χιτνας υπερβολικ κοντς συνιστοσε απρπεια, εν νας υπερβολικ μακρς, που σρνονταν στο δαφος, θεωρονταν στοιχεο επδειξης, αμφβολης αρετς αλλ και θηλυπρπειας.
     τσι, μα ανδροκρατομενη κοινωνα, πως η αρχαιοελληνικ, μποροσε να υιοθετσει 2 μτρα και σταθμ ως προς την ανδρικ εμφνιση, αφ' ενς ενθαρρνοντας τη γυμντητα, ιδως των εφβων και των νετερων ανδρν, σε οιονε θεσμοθετημνες περιστσεις και χρους κι αφ' ετρου επιβλλοντας ναν αυστηρ ενδυματολογικ κδικα, ιδιατερα ως προς τον συνδυασμ του ιματου και του χιτνα. Για τους αρχαους λληνες η ανθρπινη γυμντητα ταν εξσου ελκυστικ με την ομορφι των ποικιλχρωμων υφασμτων τους.
     Αντθετα με τους δολους, ο γενειοφρος πολτης με το ιμτιο και μ' να μετρημνο κοντ κορεμα περιφερε, σμφωνα με τα δεδομνα της εποχς του, την αρρενωπτητ του, την ενηλικιτητ του και τη θση του ως πολτης, εν τα νεαρ κορτσια κι οι γυνακες δειχναν τη θηλυκτητα και την ηλικα τους με πιο μακρις κομμσεις. Πιο συγκεκριμνα, οι νεαρς κοπλες φεραν απλος χιτνες κι εχαν συνεχς τα μακρι μαλλι τους σηκωμνα απ το πρσωπο και πιασμνα πλεξοδα, εν τα μακρι μαλλι των αγοριν πριν απ την εφηβεα, αντθετα με εκενα των ομολγων τους εφβων, κρμονταν ελεθερα και καμι φορ κατσαρωμνα σε μικρς μποκλες. Οι κομμσεις δηλνανε τη κοινωνικ θση της γυνακας· οι παντρεμνες εχαν μαλλι μαζεμνα σε ψηλος κτσους, οι ανπαντρες φηναν ελεθερα τα μαλλι τους, οι νεαρς εχαν αλογοουρς κι οι εταρες εχανε περτεχνα χτενσματα με πλεξοδες γρω απ το κεφλι τους. λες χρησιμοποιοσανε κορδλες, μποκλες κοσμματα για να στολσουν το κεφλι τους.
----------------------------------

     Διαβζουμε σε να μμο του 3ου αι., τον 7ο του Ηρνδα: Η σκην διαδραματζεται σε να μαγαζ ενς τσαγκρη, ο οποος ταν, πως και πολλο συνδελφο του, κι μπορος υποδημτων. Μπανουνε στο κατστημα δο πελτισσες κι ο υποδηματοποις Κδρων τρχει αμσως να τις εξυπηρετσει. Τις βζει να καθσουν, βρζει τους δολους του και παρουσιζει τα διφορα σχδια και μοντλα της συλλογς του, επαινντας, σαν καλς μπορος που ταν, τα πλεονεκτματ τους.

Κδρων: Κοιτξτε σ’ λα αυτ τα εδη. Σικυνα, Αμβρακα, καναριν, μονχρωμα, πρσινο-παπαγαλ, πδιλα, παντοφλες, ιωνικς, ψηλς, ελαφρις, σε χρμα καραβδας, αργτικα σανδλια, λικα, σε ανδρικ σχδιο, για το περπτημα. Πστε μου η κθε μια σας τι επιθυμε η ψυχ της.
Πελτισσα: Αυτ το ζευγρι που πιασες τρα, πσο μου το πουλς; Μα μην μας ζητσεις την μνα μας και τον πατρα μας και μας κνεις να προυμε δρμο.
Κδρων: Εκτμησ τα εσ η δια και πες μου την τιμ τους. Να πεις μως μα τιμ ττοια που να βγζει το ψωμ του ο εργτης.
Πελτισσα: Τι γκρινιζεις; Γιατ δεν λες καλτερα την τιμ, ποια και αν εναι;
Κδρων: Κυρα μου αυτ το ζευγρι κοστζει μα μνα (δηλαδ 100 δραχμς, υψηλ ποσ της εποχς). Κοταξ το κι απ πνω κι απ κτω. Κι η δια η Αθην να ερχταν να το αγορσει, δεν θα της κοβα οτε μα δεκρα.
Πελτισσα: Βλπω Κδρωνα γιατ το μαγαζ σου εναι γεμτο απ καλ και ακριβ πργματα. Φρντιζ τα καλ λοιπν.
-------------------

     πως μας λει ο Ξενοφν στον Οικονομικ του (10, 2 – 3), ο Ισμαχος συλλογζεται και μετ απευθνεται στην σζυγ του:
Κποτε, ταν την εδα να χει πασαλειφθε με μπλικο φτιασδι για να κνει τα μγουλ της πιο σπρα απ’ ,τι ταν, και με μπλικο κοκκινδι για να κνει πιο κκκινο το χρμα των χειλιν της και φοροσε παποτσια πιο ψηλ για να φανεται ψηλτερη, της επα: Πες μου γυνακα, πτε θα φαινμουν πιο αξιαγπητος σντροφος· ταν σου παρουσαζα την περιουσα που χω πραγματικ και δεν καυχιμουν πως χω περισστερα απ’ σα στην πραγματικτητα χω … αν προσπαθοσα να σε ξεγελσω, … παρουσιζοντς σου νομσματα κλπικα για αληθιν και περιδραια απ’ ξω χρυσ και απ μσα ξλινα και φορματα που ξεθωριζουν για πολτιμα;

===================

      ΤΛΟΣ ΤΟΥ Δ' ΜΡΟΥΣ      ΤΟ Ε' ΜΡΟΣ ΕΔ! 

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers