-


Dali &









/




 
 

 

:

 



                                                               Βιογραφικ

     Ο Ισοκρτης (436 π.Χ.-338 π.Χ.) ταν αρχαος λληνας ρτορας, νας απ τους 10 Αττικος ρτορες. ταν απ τους σπουδαιτερους ρητοδιδσκαλους της κλασικς αρχαιτητας, που θεωρεται συγχρνως νας απ τους παργοντες που διαμρφωσαν την πολιτικ κατσταση του καιρο του. Λγο μεγαλτερος απ τον Πλτωνα, υπρξε λογογρφος και ρητοροδιδσκαλος που ζησε και συνγραψε στα δια μ’ εκενον πολιτισμικ και κοινωνικ πλασια του Πελοποννησιακο πολμου και της μετβασης απ τον χρυσ αινα στη περοδο παρακμς της αθηνακς πλης-κρτους. Η ανμιξ του στα κοιν ταν μμεση, ταν με τους λγους του προσπθησε να παρμβει στην πολιτικ της Αθνας εκφρζοντας πανελλνιες ιδες. Σζονται 21 λγοι του, 9 επιστολς και μερικ λλα αποσπσματα.
      Ο 4ος σε σειρ στους περφημους αττικος ρτορες. ταν υις του Θεοδρου του αυλοποιο κι τυχε καλς κι επιμελημνης αγωγς και παιδεας. Φιλομαθς, μαθτευσε σε ονομαστος σοφιστς (Γοργας, Τεισας), γνρισε ακμη τη διδασκαλα του Σωκρτη, δεν εχε μως κλση στη διαλεκτικ, που μλιστα τη περιφρονοσε. Η οικογνει του χασε τα χρματ της στον πλεμο κι ο Ισοκρτης αντιμετπισε δλημμα διαβωσης.
      Στην αρχ ξεκνησε σα λογογρφος, απ την σκησ του δε αυτ, σζονται 6 λγοι (402-393 π.Χ.). γινε και δικηγρος για τα δικαστρια επ 10 περπου χρνια. Κποιοι απ τους λγους που γραψε σζονται, αν κι ο διος αρνθηκε πως εναι δικο του. Απ φυσικ δειλα κι αδυναμα φωνς δεν παιρνε μρος οτε σε αγνες, οτε και σε δημσιες συζητσεις.
     Το 393 τονε κλεσε ο Κνων στη Χο, που μλις εχε καταλβει, για να του εμπιστευθε πολιτικ διοργνωση δημοκρατικο τπου. Επιθυμοσε απ’ ,τι φανεται να γνει ρτορας, αλλ στερετο της απαρατητης δυνατς φωνς και της σκηνικς παρουσας που απαιτετο για αυτ τη τχνη. τσι, αποφσισε να γνει διδσκαλος ρητορικς, γεγονς που του απδωσε φμη και χρματα. Το 390 δρυσε ρητορικ σχολ, που το πργραμμ της αποτελοσε ο εναρκτριος λγος του κατ των σοφιστν και με τον οποο υποσχταν ν’ αναδεξει μαθητς χι μνο σοφος και ρτορες, αλλ κι νδρες ικανος να εννοον και να πρττουν.
     Το πργραμμα προσελκυσε πολλος μαθητς απ’ λες τις γωνις του ελληνφωνου κσμου που φιλοδοξοσανε κυρως να πολιτευθον και πολλο απ’ αυτος γιναν σημαντικο ηγτες της εποχς του. Απ τη σχολ του βγκαν διαπρεπες ρτορες (Ισαος, Λυκοργος, Αισχνης κι Υπερεδης) αλλ κι λλοι μυθηκαν στη ρητορικ τχνη, για να γνουν δσκαλοι των απανταχο Ελλνων, γεγονς που δκαια τον κανε περφανο. Η φμη του προσελκυσε γρω του ισχυρ πρσωπα. Σχετσθηκε με το βασιλα της Κπρου, Ευαγρα, τον Αρχδαμο της Σπρτης, το Φλιππο της Μακεδονας.     
     Την αξα της διδασκαλας του μαρτυρε και το τι οι μαθητς του κατβαλλαν σα δδακτρα το μεγλο ποσν των 1.000 δραχμν. Μερικο απ τους μαθητς του ταν οικτροφο του επ τη κι ταν φθανε η στιγμ ν’ αποχωρισθονε το δσκαλ τους, για ν’ αναχωρσουνε για τις πλεις τους και τις οικογνεις τους, κλαιγαν.
     Στη σχολ του δε δδασκε μνο την ευρυθμα και τη περτεχνη σνθεση του λγου, αλλ και πολιτικ. Γι’ αυτ οι λγοι του εναι υψηλο, μεγαλπρεποι, πανελλνιου σημασας κι ενδιαφροντος. Εν για την εξωτερικ πολιτικ προτρεπε τη κατκτηση των βαρβρων λαν, για την εσωτερικ, προτιμοσε τη δημοκρατα απ την ολιγαρχα, επαινοσε τον Περικλ, μως θαμαζε τον Σλωνα. Γαλνιος, κρινε με απθεια τα πανελλνια ζητματα, δχως να κακολογε λλες πλεις και συμβολευε ομνοια.

   «Η πλη μας αναγνωρζεται ως η αρχαιτερη, η μεγαλτερη και η πιο φημισμνη σε λο το κσμο. Αφο λοιπν η αρχ της ιστορας της εναι τσο νδοξη, πρπει να τιμηθομε ακμη περισστερο για τη συνχει της. Γιατ εμες που κατοικομε σ’ αυτ τη πλη, δε διξαμε απ ‘δω τους κατοκους οτε τη βρκαμε ρημη οτε συγκεντρωθκαμε πολλο λαο κι λθαμε να τη καταλβουμε. Η καταγωγ μας εναι τσο καλ και γνσια στε η δια γη, στην οποα γεννηθκαμε, βρσκεται στη κατοχ μας χωρς καμι διακοπ».

     Ο Ισοκρτης στον Πανηγυρικ προσπαθε να ενσει τους λληνες υπ τη σκπη της Αθηνακς ηγεμονας που μως ττε, μετ την Ανταλκδειο Ειρνη, παρκμαζε στρατιωτικ. τσι στρφεται στο χρο του πολιτισμο, που η πλη του εχε τα πρωτεα. τσι η ημετρα παδευση εναι η Αθηνακ (χι η Ελληνικ γενικ αλλ συγκεκριμνα η Αθηνακ) και καλε τους λληνες να ενωθον υπ τη σκπη της, κατ αυτν, πνευματικς τους μητρας.
     Για λγους ευδαιμονας συμβουλεει το Φλιππο να πρει την ηγεμονα των Ελλνων, να επιβλει μεταξ τους ομνοια και να εκστρατεσει προς την Ασα για να κατακτσει τους βαρβρους και τον πλοτο τους. Κτι που φυσικ δεν κανε τελικς ο Φλιππος αλλ ο υις του Αλξανδρος. Οι σκψεις του Ισοκρτη θα συνοδεσουν τον Αλξανδρο μχρι την Ινδα.
     Πστευε πως οι αλλοδαπο ταν πλον σε λον τον Ελληνικ τπο, χι γιατ οι βρβαροι κατφεραν να τη κατακτσουν, αλλ επειδ οι λληνες παρατσανε τις πλεις τους και συστνει στο Φλιππο να διξει λους τους βαρβρους με φοβρα και συνμα να φρει ευπορα στους λληνες. Γι’ αυτ κι ο Ισοκρτης θεωρεται ο πνευματικς πατρας του Ελληνικο θνους. Πρτος διατυπνει την ανγκη της διατρησης του θνους.
     Θεωροσε κουραστικ κι αφηρημνα τα επιχειρματα του Πλτωνα για τη μεταφυσικ, την επιστημολογα και την ανθρπινη φση, ανεδαφικ. τανε πρακτικς, προσγειωμνος νθρωπος, που επιθυμοσε να επιλσει μεσα προβλματα. Η πραγματικτητα εναι η μεση ανθρπινη εμπειρα:

   «Αυτ που βλπεις εναι αυτ που παρνεις». Η μεταφυσικ θερηση εναι απλεια χρνου κι ενργειας. Η γνση εναι σχετικ. Δεν μπορομε να εμαστε ββαιοι για τποτα. Το μνο που μπορομε να χουμε, εναι καλς απψεις. Η καλ ποψη εναι εκενη που βοηθ στην ερμηνεα της ζως με τρπο που βοηθ το δρμο μας μσα στη ζω. Οι συσχετσεις με την σχατη πραγματικτητα δεν εναι σημαντικς».

     Θεωρε τις αξες σχετικς, ωστσο συμφωνε με τον Πλτωνα για τη προθηση των παραδοσιακν ελληνικν αξιν. Το κνει, μως, για διαφορετικος λγους. Πιστεει πως οι ελληνικς αξες εναι χρσιμες, αλλ χι κατ’ ανγκην αληθινς.
     Ο Ισοκρτης συνειδητοποησε τι το σχετικιστικ σστημα αξιν δεν εχε την αναγκαα ψυχολογικ δναμη για να ελκσει τους ανθρπους στο κοιν δεσμ της εντητας και την αδελφοσνη που θα σταθεροποιοσε τους δεσμος μιας κοινωνας εν αποσυνθσει. Αυτς εναι ο λγος που προθησε πολιτικ ιδανικ που θα μποροσε να ενσει το πανελλνιο και το κατλληλο πρσωπο -Φλιππο- που θα μποροσε να το πραγματσει. Παρλληλα θεωροσε, πως κι οι περισστεροι σγχρονο του διανοητς, την εκπαδευση ως λυτρωτ του ελληνικο κσμου.
     Οι 2 ρτορες (Δημοσθνης & Ισοκρτης) εναι εισηγητς 2 εκ διαμτρου αντθετων ιδεολογιν. Ελληνοκεντρικς ο Ισοκρτης θεωρε πως η Ελλδα ενωμνη υπ του Φιλππου οφελει να εκστρατεσει εναντον του προαινιου αντιπλου, της Περσικς Αυτοκρατορας. Αθηνοκεντρικς ο Δημοσθνης δεν αποδχεται το γεγονς τι η Αθνα του 4ου π.Χ. αι., με εμφαν τα σημεα της παρακμς, εναι υποχρεωμνη να παραχωρσει τη πρωτοκαθεδρα σε κποια λλη πλη.
     Σμφωνα με τον Δημοσθνη, (Α’ Ολυνθ. 15), η επιλογ να πολεμσουν οι Αθηναοι στη Χαλκιδικ, βοηθντας παρλληλα τους Ολυνθους να αποκροσουν τον Φλιππο μετ την κρυξη του πολμου εναντον της ολυνθιακς συμμαχας των πλεων της Χαλκιδικς το 349 π.Χ., παρουσιζει στρατηγικ πλεονεκτματα. Μεταφροντας τον πλεμο στην επικρτεια του αντιπλου, οι Αθηναοι δε θα πληγον μεσα απ τις συνπειες πολεμικν επιχειρσεων στα πατρα εδφη. Η διασφλιση των πατρων εδαφν κι η μεταφορ του πολμου σε εχθρικ εδφη εναι αποδεκτ στρατηγικ για τη διατρηση της πολεμικς ισχος, καθς η παραγωγικ ερμωση της γης κι η αρνητικ ψυχολογα που δημιουργε η προσγγιση του εχθρο, εναι παργοντες αρνητικο σε μια πολεμικ αναμτρηση.
     Ο Δημοσθνης, επιστρατεοντας τη ρητορικ του δειντητα, επιχειρε μια ιδεολογικ προπαρασκευ της κοινς γνμης χρησιμοποιντας την ννοια του κοινο συμφροντος απ τη δικ του οπτικ γωνα. (Α Ολυνθ. 28). Αν οι Αθηναοι επιτχουν στην εκστρατεα της Χαλκιδικς οι πλοσιοι με μικρ θυσα -οικονομικ επιβρυνση- θα συνεχσουν να απολαμβνουν ανενχλητα τα φθονα αγαθ που κατχουν κι οι στρατεσιμοι νοι θ’ αποκτσουνε πολεμικ εμπειρα που θα τους κνει δεινος φλακες της ακεραιτητας των Αθηνν.
     Εναι σημαντικ να κατανοσουμε στη προκειμνη περπτωση τι δεν χουμε να κνουμε με την οπτικ γωνα του ιστορικο, αλλ κενη του ρτορα. Ο ρτορας αν τους αινες εναι ργανο παρασκευς ιδεολογας και μετατπισης της κοινς γνμης και συνεπς χρησιμοποιε λα κενα τα τεχνσματα του λγου που θα του επιτρψουν να επιτχει τους στχους του. πως, για παρδειγμα, οι πολιτικο οι δικηγροι στη σημεριν εποχ. Ο ιστορικς, αντιθτως, καταγρφει γεγοντα. Ο ρτορας ωθε τη κοιν γνμη στη παραγωγ γεγοντων. Συνεπς, τα συμπερσματα περ πολιτικς ισχος απ τον ρητορικ λγο εναι αιωρομενα σε να υποθετικ πεδο, καθς η ιστορικ πραγματικτητα -ιδιατερα στην προκειμνη περπτωση- εναι παντελς διφορη του ρητορικο λγου.
     Ο Ισοκρτης, στο λγο του που εκφωνθηκε το 346 π.Χ. εκθτει να διαφορετικ πολιτικ σχδιο, διο με κενο που ‘χεν εκθσει και στον Πανηγυρικ του. Σμφωνα με αυτ το σχδιο, οι λληνες οφελουν να αναλβουν πολεμικ δρση εναντον των Περσν. Η διαφορ ανμεσα στους 2 λγους εναι τι στον Πανηγυρικ αναγνρισε στην Αθνα το δικαωμα να πρωτοστατσει στον αγνα κατ των Περσν. Η αναστροφ του σκηνικο στο Φλιππο, εναι κι η ουσα του πολιτικο ρεαλισμο και της διορατικτητς του. Αναγνωρζει τι η Αθνα δε μπορε πλον να αποτελσει πλο λξης για τις υπλοιπες πλεις της Ελλδος και συνεπς δεν μπορε να πρωτοστατσει σ’ να ττοιον αγνα. Επιχειρε να πεσει λοιπν, το Φλιππο ν’ αναλβει την εκστρατεα με κνητρο τη δξα και την υστεροφημα του, αλλ η ουσα της παρτρυνσς του εναι η αξηση της πολεμικς ισχος των Ελλνων ναντι των Περσν.
     O B. Γαγκερ (W. Jaeger) χει εκφρσει την ποψη πως ο Ισοκρτης εναι πολιτικ ρομαντικς κι τι η μοναδικ ρεαλιστικ λση για τους Αθηναους ταν εκενη που πρτεινε ο Δημοσθνης. Ωστσο, ο ρεαλισμς ενυπρχει στο εφικτ και το εφικτ στη προκειμνη περπτωση ταν να οσμιστον οι Αθηναοι σσσωμοι τις επερχμενες αλλαγς και να δρσουν ανλογα. Ο ρομαντισμς συνυπρχει με την ουτοπα κι η πολιτικ ουτοπα στη προκειμνη περπτωση ταν η προσπθεια ανασστασης του μεγαλεου μιας πλης που εχεν ολοκληρσει σε κενη τη περοδο τον ιστορικ της κκλο.
     Εμμσως η παρτρυνση του Ισοκρτη προς το Φλιππο υπηρετε κι λλους στχους, ο κυριτερος των οποων εναι η αποφυγ της στρατιωτικς σγκρουσης ανμεσα στην Αθνα κι αυτν κι η ενοια του ισχυρο στο νο πολιτικ σκηνικ που διαμορφνεται. Πολ αργτερα, στη 3η επιστολ του προς Φλιππο, λγο μετ τη συντριπτικ ττα των Αθηναων στη Χαιρνεια το 338 π.Χ., επαναλαμβνει την δια προτροπ, αναγνωρζοντας τι ταν οι πολιτικς συγκυρες που τον θησαν να τονε συμβουλεσει να φρει ομνοια ανμεσα στους λληνες.
     Επειδ δεν αναμεχθηκε ενεργ στη πολιτικ, δε γνρισε τις πικρες του Δημοσθνη και του Υπερεδη, μως οι συμφορς της πατρδας τον κατθλιβαν. Μη θλοντας πια να τρει πθανε απ ασιτα, στερα απ τη μχη της Χαιρνειας και θφτηκε με δημσια ξοδα. Στον τφο του τοποθετθηκε σειρνα σα σμβολο της ελκυστικς χρης που εχε η φυσιογνωμα κι η προσωπικτητ του. Στθηκε στο Ολμπιο η προτομ του μ’ επιγραφ, που σζεται μχρι σμερα, αλλ κι λλες προτομς του φιλοτεχνθηκαν.
     Γραπτς μαρτυρες επιβεβαινουν τι υπρχαν τουλχιστον 3 ανδριντες του Ισοκρτη, που ανηγρθησαν κατ τον 4ο αινα π.Χ: 2 στην Αθνα (Πλοταρχος, Βοι 10 839C), να στο Ολυμπιεον (Παυσανας, Αττικ XVIII 8 & Πλουτ., Βοι 839B) κι να στην Ελευσνα απ τον Τιμθεο, τον γιο του Κνωνα (Πλουτ., Βοι, 10 838D). Λγεται, επσης, τι υπρχε προσωπογραφα του στο Πομπεον στην Αθνα, που αποδδεται στο Λεωχρη. Ο Χριστδωρος αναφρει να ορειχλκινο γαλμα πιθανς Ρωμακ αντγραφο, στο Ζεξιππο στη Κωνσταντινοπολη.
     Οι λγοι του Ισοκρτη διαπρπουν σε λαμπρτητα κι ευγνεια θεμτων. Ακμα και σμερα συναρπζουν τον αναγνστη.

===================

 * Απ την εξουσα να φεγεις χι πιο πλοσιος, αλλ πιο δοξασμνος, γιατ ο παινος του λαο εναι καλτερος απ πολλ χρματα.

* Δεν πρπει μνο να επαινες τους ενρετους ανθρπους. Θα πρπει και να τους μιμεσαι.

* Εκενων που ζηλεεις τις δξες, μιμσου τις πρξεις.

* Η εξουσα, που λοι τη κυνηγνε, εναι δυσκολομεταχεριστη και κνει σους την αγαπον να παραφρονον. Μοιζει με τις ερωμνες, που προκαλον την αγπη, μως καταστρφουν τους εραστς τους.

* Η ψυχ κθε πλεως δεν εναι τποτε λλο παρ το κρτος, το οποο τση δναμη χει, ση ο νους στο σμα.

* Καθς τα τομα, τσι κι οι λαο, συνταυτζονται περισστερο με τα ελαττματ τους παρ με τις αρετς τους.

* Κακολογομε κποιον ταν του αποδδουμε κποια μομφ με σκοπ να τον βλψουμε. ταν αυτ το κνουμε με σκοπ να τον ωφελσουμε, ττε απλς τον συμβουλεουμε.

* Καννα κτσμα δεν εναι πιο σεμν και πιο σγουρο απ' την αρετ.

* Μεγλο κακ εναι οι χειρτεροι να εξουσιζουν και να κυβερνον τους καλτερους.

* Μεταχειρσου τους γονες σου με τον τρπο που επιθυμες να σου συμπεριφρονται τα παιδι σου.

* Να μη ζηλεεις κανναν απ κενους που κερδζουν με αδικες, αλλ περισστερο να τιμς εκενους που με δικαιοσνη ζημιθηκαν.

 * Να προτιμς δκαιη φτχεια παρ δικο πλοτο, γιατ η δικαιοσνη εναι καλτερη απ' τα χρματα, γιατ αυτ μεν ωφελον μονχα τους ζωντανος, εκενη δε προετοιμζει δξα και στους πεθαμνους.

* Να φροντζετε να εστε τμιοι κι χι να πλουτζετε.

* Ο ισχυρς χει σκλβους, ο πλοσιος κλακες κι ο σοφς φλους.

* Ο πιο κακς ρχοντας εναι κενος που δε μπορε να κυβερνσει τον εαυτ του.

* Οι ντρες κνουν τις πρξεις και οι γυνακες κνουν τους ντρες.

* σα με τη λογικ βρσκεις σωστ, αυτ εφρμοσ τα στη πρξη. σα δεν πρπει να κνεις, οτε να τα σκφτεσαι.

* ταν πρκειται να λβεις μια συμβουλ απ κποιον, εξτασε πρτα τον τρπο με τον οποο διαχειρστηκε τις δικς του υποθσεις. Διτι, ο νθρωπος που διαχειρστηκε σχημα τις υποθσεις του, δεν μπορε να συμβουλψει σωστ τους λλους.

* Πρε το λγο σε 2 περιστσεις: ταν πρκειται για πργματα που τλεια γνωρζεις ταν ανγκη το απαιτε. Σ' αυτς τις 2 περιπτσεις μνον, ο λγος εναι προτιμτερος απ' τη σιγ. Σ' λες τις λλες, αξζει καλτερα να σιωπς, παρ να μιλς.

* Τσο πολ ξεπρασε η πλη μας λους τους λλους στη πνευματικ ανπτυξη και στη τχνη του λγου, στε οι δικο της μαθητς γιναν δσκαλοι στους λλους· το νομα λληνες κατρθωσε να μη συμβολζει πια τη καταγωγ, αλλ τη καλλιργεια του πνεματος κι λληνες ονομζονται πιο πολ σοι δεχτκανε τον τρπο της δικς μας αγωγς και μρφωσης παρ αυτο που χουνε την δια με μας καταγωγ.

* Εμπιστψου χι σους σε επαινον για κθε τι που κνεις που λες, αλλ σους σε επιπλττουν για τα σφλματ σου.

* Διτι εκενοι που διοικοσαν τη πλη ττε (εννοε στην εποχ του Σλωνος και του Κλεισθνους, σε αντθεση με τη δικ του εποχ), δεν δημιοργησαν να πολτευμα το οποο μνο κατ’ νομα να θεωρεται το πιο φιλελεθερο και το πιο προ απ’ λα, εν στη πρξη να εμφανζεται διαφορετικ σε σους το ζουν· οτε να πολτευμα που να εκπαιδεει τους πολτες τσι στε να θεωρον δημοκρατα την ασυδοσα, ελευθερα την παρανομα, ισονομα την αναδεια κι ευδαιμονα την εξουσα του καθενς να κνει ,τι θλει, αλλ να πολτευμα το οποο, δεχνοντας την απχθει του για σους τα καναν αυτ και τιμωρντας τους, κανε λους τους πολτες καλτερους και πιο μυαλωμνους.

* Καννα απκτημα δεν εναι τσο σεβαστ και σταθερ, σο η αρετ.

* Δεν αρκε να επαινετε μνο τους ενρετους, πρπει και να τους μιμεσθε.

* Μη ζηλεεις απ εκενους που κερδζουν απ αδικες, αλλ περισστερο να τιμς εκενους που ζντας με δικαιοσνη ζημιθηκαν.

* Η αρετ εναι το μνο απκτημα που μνει μαζ μας μχρι τα γερματα, εναι καλτερη απ τον πλοτο και χρησιμτερη απ την ευγεν καταγωγ.

* πως ακριβς βλπουμε τη μλισσα να κθεται σε λα τα φυτ και να παρνει απ' το καθνα ,τι καλτερο υπρχει, τσι πρπει κι αυτο που επιθυμον να μορφωθον, να μην αφνουν τποτε χωρς να το γνωρσουν, απ παντο μως να επιλγουν τα ωφλιμα.

======================

                                               Αρεοπαγιτικς

     Ο Αρεοπαγιτικς γρφηκε μετ το τλος του Συμμαχικο πολμου (357–355 π.Χ.), που σμανε τη διλυση της Β´ Αθηνακς συμμαχας. Σ' αυτν ο Ισοκρτης κνει κκληση προς τους συμπολτες για αναπροσαρμογ της πολιτικς τους στα εσωτερικ κι εξωτερικ θματα κι επιστροφ στις πατροπαρδοτες αρχς διακυβρνησης της πλης.

     Νομζω τι πολλο απ σας απορον, με ποιες σκψεις παρουσιζομαι μπρος σας για να μιλσω, καθς χω σκοπ «περ σωτηρας» δνοντας την εντπωση τι το κρτος μας αντιμετωπζει κινδνους στη σημεριν εποχ, τι τα πργματ του βρσκονται σε κακ κατσταση, εν ξρουμε λοι μας τι και τριρεις χει παραπνω απ διακσιες και στην ξηρ περνει περοδο ειρηνικ και στη θλασσα διατηρε την κυριαρχα κι' χει ακμη συμμχους πολλος που εναι πρθυμοι να μας βοηθσουν, αν παρουσιαστ ανγκη, κι' ακμη πιο πολλος υποτελες φρου που στκουν στο πδι σε κθε του πρσταγμα. Με ττοιες προποθσεις θα μποροσε να πη κανες, τι πρπει να χουμε θρρος, γιατ βρισκμαστε μακρι απ κθε κνδυνο κι' τι ταιριζει περισστερο στους εχθρος μας να 'χουν ανησυχες και φβους και να κνουν σκψεις και να παρνουν αποφσεις για τη δικ τους σωτηρα.
     Καταλαβανω λοιπν τι σεις με το να σκπτεσθε κατ ττοιο τρπο, και τη δικ μου εμφνιση πολ λγο λογαριζετε και διατηρετε ακμη ελπδες τι με τη σημεριν δναμη του κρτους θα κατορθσετε να γνετε κριοι ολκληρης της Ελλδος. Εγ μως για λα αυτ πρα πολ φοβομαι· γιατ βλπω τι απ τα κρτη, σα νομζουν τι τα πργματ τους βρσκονται σε ριστη κατσταση, σκπτονται κατ το χειρτερο τρπο και σα πλι ξεχωρζουν για το μεγλο τους θρρος, αντιμετωπζουν πρα πολλος κινδνους. Αιτα των φαινομνων αυτν εναι: τι καμμα ευτυχα και καμμα συμφορ δεν ρχονται μνες τους στον νθρωπο, αλλ' υπρχει συνυφασμνη και ακολουθε στον πλοτο και στις δυναστεες αφροσνη και μαζ μ' αυτν ακολασα, εν στη φτχεια και στην ταπεινοφροσνη κυριαρχε αγν σκψη και εγκρτεια. Εναι λοιπν δσκολο ν' αποφασση κανες σε ποιαν απ τις δο μερδες εναι προτιμτερο ν' αφση τα παιδι του. Γιατ βλπουμε πολλς φορς, τι εκενη που θεωρεται φαυλτερη συχν βαδζει προς το καλτερο, εν εκενη που φανεται πως εναι ηθικτερη, κατρακυλει τις πιο πολλς φορς προς το χειρτερο.
     Και για την αλθεια των σκψεων αυτν μπορ να φρω παραδεγματα πρα πολλ και πρτα-πρτα απ την ιδιωτικ ζω, επειδ ακριβς αυτ πρα πολ συχν υφσταται μεταβολς και εναι ακμη πιο μεγλα και πιο φανερ σ' αυτος που τα ακονε, απ εκενα που χουν συμβ σε μας και τους Λακεδαιμονους.
     Γιατ και μεις, ταν η πλη μας καταστρφηκε απ τους βαρβρους, επειδ εχαμε φβους και παρακολουθοσαμε προσεκτικ τα πργματα, εκερδσαμε τα πρωτεα ανμεσα σ' λους τους λληνας, και επειδ πλι ενομσαμε εγωστικ τι χουμε ακαταμχητη δναμη, λγο λειψε να γνουμε δολοι. Οι Λακεδαιμνιοι κατπιν, αν και ξεκνησαν στην αρχ απ μικρς και ασμαντες πλεις, επειδ καναν ζω μετρημνη και εχαν μεγλη στρατιωτικ πειθαρχα, γιναν κυραρχοι ολκληρης της Πελοποννσου, ταν μως στερα υπερηφανετηκαν περισστερο απ' σο πρεπε και απκτησαν την ηγεμονα και στην ξηρ και στη θλασσα, περιπεσαν στους διους ακριβς κινδνους με μας.
     Εκενος λοιπν που, αν και ξρη τι γνονται τσο πολλς μεταβολς και τι τσο μεγλες δυνμεις περιππτουν σε αφνεια, πιστεει τι εναι ικανοποιητικ η σημεριν κατσταση, εναι χωρς λλο πολ ανητος, γιατ και το κρτος μας τρα βρσκεται σε χειρτερη θση παρ' σο κατ την εποχ εκενη, το δε μσος των Ελλνων κι η χθρα προς τον βασιλα των Περσν, που μας επολμησαν τον παλαι καιρ, βρσκονται πλι σε νταση.
     Δεν ξρω μλιστα ποιο απ τα δο να υποθσω, τι δηλ. δεν σας ενδιαφρει τποτε απ τα δημσια πργματα τι ενδιαφρεσθε μεν γι' αυτ, αλλ' χετε καταντσει σε τση αναισθησα, στε σας διαφεγει σε ποιαν ανασττωση χει περιλθει το κρτος μας. Γιατ μοιζετε, μα την αλθεια, καταπληκτικ με τους ανθρπους εκενους, που χουν χσει λες τους τις πλεις στη Θρκη κι' χουν ξοδψει μταια πνω απ χλια τλαντα σε μισθοφρους στρατιτες κι' χουν συκοφαντηθ στους λληνας και με τους βαρβρους χουν εχθρτητα, εναι δε ακμα υποχρεωμνοι να εξυπηρετον τους φλους των Θηβαων και χουν τλος εγκαταλειφθ απ τους συμμχους των. Παρ' λα μως αυτ εμες χουμε προσφρει δο φορς ως τρα ευχαριστριες θυσες προς τους θεος και στις συνελεσεις μας μιλμε γι' αυτ με μεγαλτερη αδιαφορα απ εκενους που εκπληρνουν λες τους τις υποχρεσεις. Και λα αυτ τα κνουμε και τα υποφρουμε δκαια, γιατ καννα απ τα δημσια πργματα δεν μπορε να γνη πως πρπει σ' εκενους που δεν χουν ορθ σκψη για την λη διοκηση, αλλ που και αν ακμη πετχουν σε μερικς περιστσεις απ ενοια της τχης λγω της προσωπικς αξας ενς μνο ανδρς, στερα απ λγο χρονικ διστημα αντιμετωπζουν τα δια πλι προβλματα. Και λα αυτ μπορε κανες να τα νοιση βαθι, αν παρακολουθση προσεχτικ σα χουν συμβ σε μας.
     ταν δηλαδ ολκληρη η Ελλς περιλθε στην εξουσα της δικς μας πολιτεας, τσο στερα απ τη ναυμαχα του Κνωνος σο και μετ τη στρατηγα του Τιμοθου, δεν μπορσαμε οτε για λγες στιγμς να διατηρσουμε τα αγαθ της επιτυχας τους, αλλ' αντιθτως τα εσκορπσαμε και τα εχσαμε. Και ο λγος εναι τι «πολτευμα» που να μπορ να διοικση καλ τα πργματα, οτε χουμε οτε με καλ τακτικ επιδικουμε να συστσουμε. Και μως λοι ξρουμε καλ τι τα αγαθ και ρχονται και παραμνουν χι σ' εκενους που οχυρνονται με τεχη στερε και μεγλα, οτε σ' εκενους που συναθροζονται στον διο τπο με πολλος λλους ανθρπους, αλλ σ' εκενους που διοικον την πολιτεα τους με ενδιαφρον και περσκεψη. Γιατ «ψυχ» της πολιτεας δεν εναι τποτε λλο παρ το «πολτευμα», που χει τσο μεγλη δναμη σο χει για τον νθρωπο η ορθ σκψη. Γιατ αυτ ακριβς, εναι που φροντζει για λα, και τα μεν αγαθ διαφυλττει, εν τις συμφορς προσπαθε να εξαλεφη. Με αυτ εναι ανγκη να εξομοινωνται και οι νμοι και οι ρτορες και οι ιδιται και καθνας απ' αυτος να ενεργ σμφωνα με τις διατξεις του ισχοντος πολιτεματος. Για το πολτευμα λοιπν που εναι διεφθαρμνο στα χρνια μας, δεν δεχνουμε καννα ενδιαφρον, οτε και κνουμε καμμι σκψη για να το επαναφρουμε σε καλτερη θση, αλλ' ταν καθμαστε και συζητομε στα εργαστρια, περιοριζμαστε να κατηγορομε τη σημεριν πολιτειακ ακαταστασα και υποστηρζουμε τι ποτ κατ τη διρκεια της Δημοκρατας δεν εχαμε πιο θλια διοκηση, εν στην πραγματικτητα και μσα μας ικανοποιομεθα περισστερο μ' αυτ παρ με κενη που κληρονομσαμε απ τους προγνους.
     Για τη διοκηση αυτ πρκειται εγ τρα να μιλσω και για την ανπτυξη του θματος αυτο εζτησα προκαταβολικ να παρουσιαστ μπροστ σας. Γιατ χω τη γνμη και πιστεω τι ττε θα απαλλαγομε απ τη σημεριν αθλιτητα και θα αποτρψουμε και τους μελλοντικος κινδνους, αν αποφασσουμε να ξαναφρουμε τη Δημοκρατα εκενη που εθεμελωσε ο δημοφιλστατος Σλων και που αποκατστησε πλι ο Κλεισθνης, αφο διωξε τους τυρννους.
     Απ το δημοκρατικ αυτ πολτευμα δεν μπορομε να βρομε λλο πιο κοσμαγπητο οτε προ πντων περισστερο συμφρον στην πολιτεα μας. Και για να στηρξω την ποψ μου αυτ, υπενθυμζω τι εκενοι που ζησαν με το πολτευμα αυτ, αφο καμαν πολλ και ωραα ργα και απκτησαν καλ φμη σ' λους τους ανθρπους, εξασφλισαν στα τελευταα την ηγεμονα των Ελλνων, χι ββαια χωρς τη θλησ τους. σοι μως επεθμησαν περισστερο το σημεριν δημοκρατικ πολτευμα, εμισθησαν απ' λους και παθαν πολλ και μεγλα δειν και λγο λειψε να περιπσουν και στην σχατη συμφορ.
     Πς εναι λοιπν δυνατν να επαινομε να ευνοομε αυτ το πολτευμα που γινε αιτα τσων και τσων συμφορν ως τρα και που ακμη και σμερα εξακολουθε να πηγανη προς το χειρτερο; Και γιατ τχα δεν πρπει να φοβομεθα τι με τον κατφορο που επρε θα καταντσουμε στα τελευταα σε κατσταση περισστερο θλια απ την εποχ εκενη;
     Και για να δσετε την προτμησ σας και την κρση σας για το θμα που συζητομε, χι αφο ακοσετε περιληπτικ γι' αυτ, αλλ' αφο το κατανοσετε βαθι, εναι ανγκη σεις απ το να μρος να συγκεντρσετε λη σας την προσοχ σ' αυτ που εγ αναπτσσω, κι' εγ απ το λλο να προσπαθσω να τελεισω την ανπτυξη του θματος αυτο με κθε δυνατ συντομα.
     Εκενοι λοιπν που εχαν τη διοκηση της πολιτεας κατ την παλαιτερη εποχ, εγκατστησαν πολτευμα που δεν εχε μνον νομα προσφιλστατο σ' λους και γλυκτατο, εν στην πραγματικτητα δεν δινε την εντπωση αυτ στους πολιτευομνους και δεν προετομαζε τους πολτας στε να θεωρον την ακολασα δημοκρατα, την παρανομα ελευθερα, την αθυροστομα ιστητα δικαιωμτων, οτε τλος την εξουσα να κνουν λα αυτ ευδαιμονα, αλλ πολτευμα που παρδιδε στο μσος και στην τιμωρα τους ανθρπους αυτο του εδους και που κατρθωσε με τον τρπο αυτ να κμη λους τους πολτας καλτερους και φρονιμτερους. Εξαιρετικ μλιστα συμβολ για την καλ διοκηση της πολιτεας παρεχε το γεγονς τι, επειδ υπρχει η δοξασα τι υπρχουν δο εδη ιστητος και τι η μα απονμει σ' λους τα δια δικαιματα και η λλη ,τι πρπει στον καθνα, δεν αγνοοσαν τη χρησιμτερη, αλλ' εκενην που δινε τα δια δικαιματα και στους ηθικος ανθρπους και στους πονηρος, την απεδοκμαζαν, γιατ την εθεωροσαν δικη, εν εκενην που παρεχε δικαιματα ανλογα με την αξα του καθενς και ετιμωροσε πλι αναλγως των περιστσεων, την προτιμοσαν και σμφωνα μ' αυτν ερρθμιζαν τη διοκηση της πολιτεας, και δεν εξλεγαν τους ρχοντας απ' λους τους πολτας ανεξαιρτως, αλλ για κθε αξωμα προκριναν τον καλτερο και τον ικαντερο, γιατ ενμιζαν τι και οι λλοι πολται θα εναι μοιοι μ' εκενους που αναλαμβνουν υπεθυνα τη διοκηση των πολιτικν πραγμτων. Εκτς αυτο ενμιζαν τι η εκλογ αυτ των αρχντων εναι περισστερο αρεστ στο λα απ την εκλογ που γνεται δι κλρου. Γιατ κατ την κλρωση εναι πολ ενδεχμενο να ευνοηθ απ την τχη και να καταλβη αξωμα πολιτικ νθρωπος με τσεις ολιγαρχικς, εν κατ την πρκριση των ικανωτρων πολιτν ο λας θα εναι ο κυραρχος να εκλξη εκενους που αγαπον ξεχωριστ το υφιστμενο καθεστς.
     Αιτα δε του να εναι αυτ πιο αρεστ στο πλθος και να μην εναι περιζτητα τα αξιματα, ταν το τι εχαν αποκτσει τη συνθεια να εργζωνται με υπολογισμ και να μη παραμελον τις δικς τους υποθσεις, οτε να κνουν σχδια εις βρος των λλων, οτε τλος να τακτοποιον τις ατομικς τους υποθσεις εις βρος του δημοσου, αλλ' αντιθτως απ εκενα που χει ο καθνας, αν καμμι φορ χρειασθ, να προσφρη χριν των κοινν πραγμτων και να μην χουν ακριβστερη γνση για τα δημσια σοδα παρ για τους δικος των πρους. Απφευγαν δε τσο πολ κθε ανμιξ τους στην πολιτικ, στε ταν δυσκολτερο να βρη κανες την εποχ εκενη αυτος που εχαν τη διθεση να γνουν ρχοντες, παρ σμερα εκενους που δεν επιδικουν τα αξιματα. Γιατ δεν εθεωροσαν εμπορικ επιχερηση αλλ' υψηλ υποργημα τη φροντδα για τη διοκηση των κοινν πραγμτων και δεν επρσεχαν απ την πρτην ημρα της αναλψεως της αρχς αν οι προκτοχο τους ελησμνησαν καννα πλενασμα για να το οικειοποιηθον αυτο, αλλ πολ περισστερο επρσεχαν αν δειξαν αδιαφορα για καμμαν υπθεση που λγω της επειγοσης φσες της ταν ανγκη να τακτοποιηθ. Και για να μιλσω με συντομα, εκενοι εχαν τη γνμη τι πρπει ο λας ως τραννος να διορζη τους ρχοντας και να τιμωρ εκενους που παρανομον και να παρνη αποφσεις για τα ζητματα που αμφισβητονται, εκενοι δε που εχαν χρνο διαθσιμο και αρκετ περιουσα, εχαν τη γνμη τι πρπει να φροντζουν, ως υπηρται, για το συμφρον των δημοσων πραγμτων και, αν αποδειχθον δκαιοι, να επαινονται και να αρκονται σ' αυτ την τιμ, αν πλι διοικσουν κακς την πολιτεα, να μην ελπζουν σε καμμι επιεκεια, αλλ' αντιθτως να τιμωρονται με την αυστηρτερη ποιν. Πς εναι λοιπν δυνατν να βρη κανες στερετερα θεμελιωμνη δικαιτερη δημοκρατα απ εκενην, η οποα αναθτει στους πιο ικανος πολτας την υπεθυνη διαχεριση της εξουσας, εν συγχρνως επιβλλει κυραρχο το λα σ' αυτος τους διους τους ρχοντες;
     Ττοια λοιπν ταν η διρθρωση του πολιτεματος κατ την εποχ εκενη. Εναι τρα εκολο απ σα εξθεσα να συμπερνη κανες πσον ορθς και πσο νμιμες σαν και οι καθημερινς τους ασχολες, γιατ χωρς λλο εκενοι που χουν θσει καλοθεμελιωμνες βσεις για την λη διοκηση, θα εφαρμζουν την δια τακτικ και για τις λεπτομρειες της ζως.
     Και πρτα–πρτα οι σχσεις τους προς τους θεος, γιατ απ το σημεο αυτ εναι δκαιο να κνουμε αρχ, δεν παρουσαζαν ανωμαλα και αταξα, οτε ταν θελαν στελναν για θυσα τριακσια βδια, εν λλοτε παρλειπαν λως διλου τις πατροπαρδοτες θυσες, οτε διναν τνο μεγαλοπρεπεας στας «προσθτους εορτς» που ακολουθοσε πνδημος ευωχα, εν στα αγιτατα ιερ ανθεταν τη θυσα σ' εκενον που εμειοδοτοσε, αλλ' επρσεχαν μνο σ' αυτ, πς δηλ. να μην ξεφγουν οτε στο παραμικρ απ τα πατροπαρδοτα, οτε και να προσθσουν τποτα ξω απ τις συνθεις τους και τις δοξασες τους. Γιατ δεν εχαν την αφλεια να πιστεουν τι η ευσβεια γκειται στην πολυτλεια, αλλ στο να μη μεταβλλουν τποτε απ εκενα που τους παρδωσαν οι πργονο τους. τσι και οι θεο με συνπεια και περσκεψη ρθμιζαν την ενοι τους προς τους ανθρπους και πως ταριαζε διναν τον κατλληλο καιρ τσο για την καλλιργεια των αγρν, σο και για τη συγκομιδ των καρπν.
     Κατ παρμοιο τρπο (προς τα ανωτρω) διοικοσαν και τις ατομικς τους υποθσεις, γιατ δεν εχαν μνο ταυττητα αντιλψεων για τη διοκηση των κοινν πραγμτων, αλλ και στην ιδιωτικ τους ζω δειχναν τση φροντδα ο νας για τον λλο, ση πρπει να δεχνουν οι λογικο νθρωποι και εκενοι που χουν την δια πατρδα. Γιατ και οι πιο φτωχο πολται απεχαν τσο πολ απ το να φθονον τους πλουσιτερους, στε δειχναν την διαν αφοσωση για τις μεγλες οικογνειες που θα δειχναν για τις δικς τους, γιατ εχαν την αντληψη τι η ευδαιμονα εκενων θα χη ως συνπεια και τη δικ τους ευημερα. Εκενοι πλι που εχαν μεγλες περιουσες, δεν περιφρονοσαν τους φτωχος, αλλ' επειδ εθεωροσαν δικ τους ντροπ τη δυστυχα των πολιτν, εβοηθοσαν τους απρους και σ' λλους μεν παραχωροσαν αγρος για καλλιργεια με μικρ μσθωμα, λλους χρησιμοποιοσαν για το εμπριο και σ' λλους τλος διναν κεφλαια για την ανπτυξη λλων εργασιν. Γιατ δεν εχαν το φβο μπως πθουν το να απ τα δο, δηλαδ να τα χσουν λα με μεγλη δυσκολα και πολλς ενοχλσεις να κατορθσουν να προυν να μρος απ εκενα που εδνεισαν. Απ' εναντας εχαν εμπιστοσνη για τα χρματα που εδνειζαν, μοια μ' εκενη που εχαν και για τα χρματα που μεναν μσα στο χρηματοκιβτι τους, γιατ βλεπαν τι εκενοι που εξεδκαζαν τις δανειακς υποθσεις, δεν κριναν με μτρον επιεικεας, αλλ' σαν προσηλωμνοι στο γρμμα του νμου, ουδ σαν διατεθειμνοι να αδικον, στους δικαστικος αγνες των λλων πολιτν, αλλ απεναντας ωργζοντο εναντον των απατντων, περισστερο και απ' αυτος τους αδικουμνους και εχαν την γνμη τι εκενοι που καθιστον κυρα τα συμβλαια ζημινουν περισστερο τους φτωχος παρ τους πλοσιους· γιατ οι πλοσιοι, αν πψουν να χορηγον δνεια, δεν πρκειται να χσουν και μεγλα σοδα, εν οι φτωχο, αν στερηθον τα απαρατητα για τη συντρησ τους, θα καταντσουν στην σχατη νδεια. Λγω λοιπν αυτς της στσεως των δικαστν κανες δεν κρυβε την περιουσα του οτε και εδσταζε να δανεζη χρματα· βλεπαν μλιστα με μεγαλτερη ευχαρστηση εκενους που εζητοσαν δνεια παρ εκενους που τα επστρεφαν, γιατ συνβαιναν σ' αυτος και τα δο πργματα που θα επιθυμοσε πολ κθε φρνιμος νθρωπος: Εξυπηρετοσαν δηλαδ τους πολτας, αλλ και συγχρνως δεν φηναν τα κεφλαι τους νεκρ. Αποτλεσμα δε των αγαθν σχσεων μεταξ δανειστν και οφειλετν ταν τι η κυριτης των χρημτων ταν αδιαφιλονκητη, η δε χρσις αυτν ταν στη διθεση κθε ανθρπου που εχε την ανγκη τους.
     Θα μποροσε σως κανες να επικρνη σα ως τρα εξθεσα με το επιχερημα τι επαιν κθε τι που γινταν κατ την εποχ εκενη, χωρς μως και να δικαιολογ επαρκς το πργμα, οτε και να βρσκω τους λγους για τους οποους εκενοι τσο καλ και στις ιδιωτικς συναλλαγς τους ερρθμιζαν και το κρτος διοικοσαν. Νομζω μως τι κτι χω αναφρει για το ζτημα αυτ, θα φροντσω δε πλι να το αναπτξω ακμη εκτενστερα και σαφστερα.
     Εκενοι λοιπν δεν εχαν μνο κατ την περοδο της παιδικς ηλικας πολλος να επιβλπουν στην εκπαδευση των νων, οτε, αφο στερα απ τη δοκιμασα κατετσσοντο στους νδρας, τους διναν το δικαωμα να ενεργον «κατ βολησιν», αλλ' ακριβς κατ τη ηλικα αυτ την ριμη συνεκντρωναν σε μεγαλτερο βαθμ το ενδιαφρον και τη φροντδα της πολιτεας, παρ κατ την παιδικ. Γιατ οι πργονο μας δειχναν τσο μεγλο ενδιαφρον για την ανπτυξη σωφροσνης, στε εθσπισαν τη βουλ του Αρεου Πγου και την επβαλαν ως επισττη και φλακα της ευκοσμας και δεν εχαν το δικαωμα να μετχουν σ' αυτν παρ μνο εκενοι που διεκρνοντο για την ευγνεια της καταγωγς και στη ζω τους σαν υποδεγματα ηθικτητος και σωφροσνης. Δκαια λοιπν η βουλ του Αρεου Πγου επρε λως διλου ξεχωριστ θση απ' λα τ' λλα «συνδρια» των Ελλνων.
     Αποδεξεις για την κατσταση της εποχς εκενης θα μποροσε κανες να χρησιμοποιση τα σα γνονται στη σημεριν εποχ. Γιατ ακμη και τρα που λες οι διατυπσεις οι σχετικς με την εκλογ και τη δοκιμασα χουν παραμεληθ, βλπουμε τι ακμη και εκενοι που δεν εναι καν ανεκτο στις λλες εκδηλσεις της ζως των, ταν κατορθσουν κι' ανεβον στον ρειο Πγο, τρμουν να δεξουν την πονηρ τους φση και παραμνουν πιστο στα νμιμα που επικρατον εκε ξεχνντας την πονηρα τους. Ττοιο φβο στις ψυχς των πονηρν εστλαξαν εκενοι και γι' αυτ φησαν στον τπο τους ττοιο θαυμαστ μνημεο της αρετς και της σωφροσνης των.
     Τη βουλ λοιπν αυτ, καθς επα, κατστησαν κυρα να φροντζη για την ευκοσμα των πολιτν, γιατ ενεπνετο απ την ιδα τι απατνται εκενοι που νομζουν τι οι νθρωποι γνονται ηθικο εκε που οι νμοι τυχανει να λειτουργον με υποδειγματικν ακρβεια. Γιατ διαφορετικ τποτε δεν θα εμπδιζε να εναι μοιοι λοι οι λληνες, για τον απλοστατο λγο τι θα ταν πρα πολ εκολο να προυν τους γραπτος νμους ο νας απ τον λλον. Αλλ' η προκοπ της αρετς δεν εξαρτται απ αυτ την αντληψη για τα πργματα, αλλ κυρως απ το ποιν των καθημερινν ασχολιν, γιατ οι πολλο προσαρμζονται στις συνθειες μσα στις οποες ζη ο καθνας στα χρνια που εκπαιδεεται. λλωστε η πληθρα και η ακρβεια των νμων εναι νδειξη τι κακς διοικεται μια πολιτεα, για το λγο τι οι ρχοντες κινομενοι απ τη διθεση να βλουν φραγμος στα παραπτματα των ανθρπων, αναγκζονται να ψηφζουν πολλος νμους. Ενμιζαν λοιπν τι πρπει, εκενοι που πολιτεονται «ορθς», να μη γεμζουν τις στος με γραπτος νμους, αλλ να υπρχη μσα στην ψυχ τους ριζωμνη η ννοια του δικαου, γιατ οι πολιτεες διοικονται καλ χι με τα πολλ ψηφσματα, αλλ προ πντων με τα χρηστ θη των πολιτν. Γιατ εκενοι απ τους ανθρπους που χουν κακ ανατροφ, δεν θα διστσουν να παραβον και τους πλον ακριβολγους νμους, εν σοι χουν καλν ανατροφ, θα εναι πντοτε πρθυμοι να σβωνται και τους «απλς» κειμνους νμους. Εμφορομενοι λοιπν απ ττοιες σκψεις δεν εφρντιζαν πρτα–πρτα πς να τιμωρσουν τους αμαρτνοντας, αλλ πς να τους προετοιμσουν τσι που να μη περιππτουν πλον σε παραπτματα ξια να προκαλσουν την τιμωρα τους. Γιατ επστευαν και πολ σωστܯ τι αυτ εναι ργο δικ τους, εν η σπουδ για την επιβολ τιμωρας ταιριζει περισστερο στους εχθρος.
     δειχναν λοιπν ενδιαφρον για λους τους πολτας και προ πντων για τους νεωτρους, γιατ βλεπαν τι αυτο λγω της ηλικας των τηρον στση προκλητικ και εναι γεμτοι απ λογς–λογς επιθυμες και τι οι ψυχς των χουν ανγκη να παιδαγωγονται για την ανπτυξη καλν συνηθειν και ασχολιν που απαιτε προσπθειες και κπους που φρνουν μως κποιαν ευχαρστηση. Γιατ μνο μ' αυτ εναι δυνατν να ικανοποιηθον εκενοι που λαβαν ελεθερη ανατροφ και που χουν τη συνθεια να εναι μεγαλφρονες. Το να κατευθνη λλωστε κανες λους τους πολτας προς την δια επαγγελματικ ασχολα δεν ταν δυνατν για το λγο τι εχαν ανωμαλες στις συνθκες της ζως και ερρθμιζαν το ζτημα αυτ πως επιτρπει η περιουσιακ κατσταση κθε πολτου. Εκενους δηλαδ που προρχοντο απ τις φτωχτερες τξεις, τους τρεπαν στην καλλιργεια των αγρν και στο εμπριο, γιατ σαν ββαιοι τι η φτχεια εναι μοιραο επακολοθημα της αργας και τι τα εγκλματα εναι αποτλεσμα της φτχειας. Με το να ξεριζνουν λοιπν την αιτα του κακο, επστευαν τι θα απαλλξουν την κοινωνα και απ τα υπλοιπα αμαρτματα που εναι γεννματα της αιτας αυτς. Εκενους στερα που εχαν αρκετ περιουσα, τους υπεχρωναν να ασχολονται στην ιππικ και τις γυμναστικς ασκσεις και στο κυνγι και στη φιλοσοφα, επειδ βλεπαν τι απ τις ασχολες αυτς λλοι γνονται νδρες ξεχωριστο κι' λλοι ξεφεγουν απ συνθειες πρα πολ κακς.
     Και μολοντι εθσπισαν τα νομοθετματα αυτ, δεν δειχναν αδιαφορα κατ τον υπλοιπο χρνο, αλλ' αφο εχρισαν την πλη σε κμες και τη χρα σε δμους, εππτευαν στη ζω του καθενς πολτου, ωδηγοσαν στη βουλ εκενους που ατακτοσαν και η βουλ λλους συμβολευε, λλους απειλοσε και λλους ετιμωροσε με τον τρπο που εταριαζε σε κθε περπτωση. Γιατ ξεραν καλ, τι δο εναι οι τρποι που παρακινον τους ανθρπους στην αδικα και που βζουν τρμα στην τιμωρα. που δηλαδ δεν υπρχει καμμα αρχ που να επιτηρ και να περιστλλη την αδικα και την πονηρα, οτε και οι κρσεις περ αυτν εναι ακριβοδκαιες, στις πολιτεες αυτς διαφθερονται και οι πιο αγαθς φσεις· που μως δεν εναι εκολο να διαφγουν εκενοι που αδικον, οτε και αν καταγγελθ η αδικα τους, εναι δυνατν να αθωωθον, εκε δεν χει καμμι θση η κακοθεια των ανθρπων. Επειδ λοιπν εκενοι εγνριζαν καλ αυτ τα πργματα, και με τους δο τρπους συγκρατοσαν τους πολτας, και με την τιμωρα που ριζαν οι νμοι και με το ενδιαφρον που δειχναν για τους πολτας. Διτι χι μνον ταν δσκολο να τους διαφγουν εκενοι που αδκησαν λλους πολτας, αλλ προαισθνονταν ακμη και εκενους που εχαν τη διθεση να περιπσουν σε αδκημα. τσι οι νετεροι δεν εσχναζαν στα κυβευτρια οτε στις συγκεντρσεις των αυλητρδων οτε και στα παρμοια, που σμερα περνον λη την ημρα τους οι σημερινο νοι, αλλ αφιερνονταν με την ψυχ τους στο επγγελμα που εχε καθνας και εθαμαζαν και εζλευαν εκενους που εχαν εξαιρετικν επδοση σ' αυτ κι' τσι απφευγαν την αγορ, στε και αν καμμι φορ σαν αναγκασμνοι να περσουν απ' αυτ, εφανονταν καθαρ τι το καναν αυτ με μεγλη ντροπ και συστολ. Το να φρνουν αντιλογες να περιπαζουν τους μεγαλυτρους των το θεωροσαν πολ φοβερτερο απ' τι νομζουν σμερα το να στενοχωρσουν τους γονες των με την κακ τους διαγωγ. στερα δεν ετολμοσε κανες, μα οτε και ο πιο ελαστικς υπηρτης, να φη να πιη στο καπηλει. Γιατ εφρντιζαν πντα να καμαρνουν για την τακτικ τους και να μη θεωρονται απ καννα «βωμολχοι»· και τλος τους ευτρπελους τπους και αυτος που εχαν τη δναμη να ειρωνεωνται τους λλους, που σμερα τους νομζουν πνευματδεις, εκενοι τους εθεωροσαν αδικημνους, απ τη φση.
     Δεν πρπει ββαια να νομση κανες, τι εγ τηρ στση εχθρικ προς τη σημεριν νεολαα, γιατ επ τλους δεν χω τη γνμη τι αυτ εναι η αιτα της σημερινς κατντιας, αντιθτως εμαι ββαιος τι οι περισστεροι απ τους σημερινος νους θλβονται για τη σημεριν κατπτωση των ηθν, η οποα τους παρασρει στην ακολασα και στη διαφθορ. στε δεν βλπω για ποιο λγο να κατακρνω τους νους και χι εκενους που λγα χρνια πριν απ την εποχ μας διοικοσαν την πολιτεα. Γιατ αυτο ακριβς εναι οι νοχοι που παρακνησαν τους νους στην παρκκλιση απ το σωστ δρμο και που εταπενωσαν τη δναμη της βουλς.
     Γιατ στα χρνια της βουλς η πολιτεα δεν εγνριζε τη σημεριν πληθρα των δικν και των εγκλημτων οτε την γρια φορολογα και τη φτχεια και τους πολμους, αλλ και μεταξ τους οι νθρωποι εζοσαν με ησυχα και γαλνη και με τους πολτας λλων κρατν εχαν ειρηνικς σχσεις, γιατ προς μεν τους λληνας σαν αξιπιστοι, προς δε τους βαρβρους φοβερο, γιατ τους πρτους εχαν σσει απ τη βαρβαρικ επιβουλ, τους δε βαρβρους εχαν σε τσο μεγλο βαθμ τιμωρσει, στε να υπολογζουν τους προγνους μας απ το φβο μπως πθουν καμμι να συμφορ. Για λα λοιπν αυτ περνοσαν τη ζω τους με τσην ασφλεια, στε να θεωρονται ωραιτερα και πολυτελστερα τα αγροτικ σπτια και τα συμπληρωματικ τους σκεη παρ εκενα που ευρσκονται μσα στην περιτειχισμνη περιοχ, και πολλο απ τους πολτας δεν κατβαιναν στην πλη οτε για τις γιορτς, αλλ προτιμοσαν να παραμνουν μλλον και να χαρωνται τα δικ τους αγαθ παρ τα κοιν. Οτε τα σχετικ με τις «θεωρες», απ τις οποες θα μποροσε κανες να παρακινηθ να κατεβ στην πλη, καναν με τρπο πρεπο και υπερφανο, αλλ πολ φρνιμα και μετρημνα, γιατ δεν βρισκαν την ευτυχα οτε στις πομπς οτε στις φιλονικες γρω απ τις χορηγες, οτε τλος σε παρμοιες επιδεξεις, αλλ στη νοικοκυρεμνη διοκηση των πραγμτων και της καθημερινς ζως και στο να μη λεπουν απ καννα πολτη τα απαρατητα εφδια της ζως. Απ αυτ μνο πρπει να κρνη κανες τους πραγματικ ευτυχισμνους πολτας και τους πολιτικος που δεν πολιτεονται αλαζονικ. Γιατ σμερα ποιος απ τους μυαλωμνους ανθρπους δεν θα πονοσε για τη σημεριν κατντια, ταν μλιστα βλπη τους πολτας να εκλγωνται με κλρο δικαστα για να εξασφαλσουν με τον τρπο αυτ την εξερεση χρημτων για τις καθημερινς ανγκες, εν οι λληνες που θλουν ν' αποτελσουν το πλρωμα των πολεμικν πλοων, χουν την αξωση να τους συντηρομε και στους πανηγυρικος και θεατρικος χορος θλουν να παρουσιζωνται ντυμνοι με χρυσ φορματα, εν τον χειμνα τους τον περνον με ττοια φορματα, που δεν θλω να ονομσω, και τλος να γνωνται ττοιες αντινομες στη διοκηση, που φρνουν μεγλη ντροπ στην υπσταση της πολιτεας.
     Απ' λα αυτ τποτα δεν γινταν στα χρνια της βουλς του Αρεου Πγου, γιατ ανακοφιζε την οικονομικ στενοχρια των φτωχν τξεων με την εργασα που τους δινε και με τα πλεονεκτματα που εχαν απ τους πλοσιους, στερα απομκρυνε τη να γενε απ την ακολασα με την ενασχληση που της παρεχε και με το ιδιατερο ενδιαφρον που δειχνε γι' αυτν η βουλ του Αρεου Πγου. Τους πολιτευομνους τους απλλασσε απ την πλεονεξα με την αυστηρ τιμωρα και με το να μη της διαφεγουν οι αδικοντες, τους δε γεροντοτρους εθερπευε απ τη βαρυθυμα με τα προνμια που τους παρεχε και με το σεβασμ που δειχναν σ' αυτος οι νετεροι. στερα λοιπν απ' λα αυτ πς εναι δυνατν να βρεθ λλη πολιτειακ συγκρτηση με μεγαλτερην αξα απ' αυτ, που τσον ωραα επρονησε για λα τα πργματα;
     Για το καθεστς λοιπν της εποχς εκενης τα πιο πολλ τα χω τρα εκθσει. Αν υπρχουν ακμη μερικ σημεα που χουμε παραλεψει, εναι εκολο να τα καταλβη κανες απ εκενα που εξηγσαμε παραπνω, γιατ εναι ακριβς μοια με αυτ.
     Μερικο τρα απ' αυτος, που με κουσαν ν' αναπτσσω (σε στεν κκλο) για πρτη φορ τις απψεις μου αυτς που λοι σας χετε ακοσει, τις πανεψαν σο μποροσαν περισστερο και μακρισαν τους προγνους μας που διοικοσαν με ττοιο τρπο την πολιτεα, δεν εχαν μως τη γνμη πως εναι δυνατν να πεισθτε και σεις να ακολουθσετε την δια τακτικ μ' αυτος, αλλ τι θα προτιμσετε μοιρολατρικ να δεινοπαθτε με τη σημεριν καθεστωτικ τξη παρ να φροντσετε να καλυτερψετε τη ζω σας καθιδροντες πολτευμα φρονιμτερο. Επαν μλιστα πως διατρχω και τον κνδυνο -αν και συμβουλεω το καλτερο- να γνω μισητς στους δημοκρατικος δνοντς τους την εντπωση τι ζητ την επαναφορ του ολιγαρχικο πολιτεματος.
     Αν ββαια εγ μιλοσα για πργματα εντελς γνωστα κι χι κοιν για λους και δινα συμβουλ να εκλξετε για την τακτοποησ τους συνδρους συγγραφες, που συνεργστηκαν για την κατλυση της δημοκρατας, δικαιολογημνα θα μποροσα να επισρω την κατηγορα αυτ. Τρα μως τποτε παρμοιο δεν χω θξει, αλλ' απλς παρουσισθηκα μπροστ σας και αναπτσσω τις απψεις μου για να διοικητικ σστημα χι απκρυφο και σκοτειν, αλλ σ' λους φανερ, που λοι σας ξρετε πως ταν σστημα και των πατρων μας και χει προσπορσει χλια δυο αγαθ και στην πολιτεα μας και στους λλους λληνας· το εισηγθηκαν ακμη και το καθιρωσαν ττοιοι νδρες που λοι ομολογον πως γιναν στην εποχ τους οι δημοφιλστεροι απ' λους τους πολτας. στε θα ταν τρομερ παρεξγηση αν -μ' λο που εισηγομαι να ττοιο πολιτικ σστημα- δινα την εντπωση τι επιζητ καινοτομες στα πολιτικ μας πργματα.
     πειτα και απ τοτο εναι εκολο να διαπιστση κανες την εστερη διθεσ μου: Στους πιο πολλος δηλαδ λγους που χω συνθσει, φανεται καθαρ τι κατακρνω απερφραστα τα ολιγαρχικ πολιτεματα και τις πλεονεκτικς διαθσεις μερικν πολιτικν, και τι απ' εναντας εξυμν το πνεμα της ιστητος και τα δημοκρατικ πολιτεματα, χι ββαια λα, αλλ εκενα που λειτουργον ικανοποιητικ, και δεν υποστηρζω αυτς τις απψεις τυχαως, αλλ γιατ εναι δκαιο και προβλλω μλιστα και τα επιχειρματ μου. Γνωρζω επ πλον, τι οι δικο μας πργονοι με αυτ το πολιτικ σστημα διακρθηκαν απ τους λλους και ανυψθηκαν σε μεγλο βαθμ και τι και οι Λακεδαιμνιοι παρουσιζουν εξαιρετικ διοικητικ τξη, για το λγο τι τυχανει να διοικονται με δημοκρατικ πολτευμα. τσι βλπουμε, τι και στην εκλογ των αρχντων και στην καθημεριν τους ζω και σ' λες τους τις λλες ασχολες, η ιστης και η λλειψη διακρσεων ταν περισστερο χτυπητς στη Λακεδαμονα παρ σε οποιαδποτε λλη πολιτεα, και εναι γνωστ, τι την ιστητα αυτ δεν την ανχονται τα ολιγαρχικ πολιτεματα, εν δημοκρατομενες πολιτεες, ξιες του ονματος, την χουν ανυψσει σε περιωπ.
     Εκτς αυτο, αν θελσουμε να εξετσουμε το πργμα πλαττερα, θα βρομε τι στις επιφανστερες και ισχυρτερες πολιτεες συμφρει περισστερο το δημοκρατικ πολτευμα απ την ολιγαρχα, γιατ και το σημεριν μας πολτευμα, που λοι το κατακρνουν, αν το παραβλουμε χι με εκενο που εγ παρουσασα προ ολγου μπροστ σας, αλλ με το πολτευμα που επεβλθη απ τους τρικοντα τυρννους, δεν υπρχει κανες που να μη το θεωρ θεο δημιοργημα. Θλω μλιστα, μ' λο που μερικο θα πουν τι ξεφεγω απ το θμα που μας απασχολε, να παρουσισω και να εκθσω κπως αναλυτικτερα πσο το δημοκρατικ μας πολτευμα ταν αντερο απ το πολτευμα των τρικοντα, για να μη μνη κανες με την εντπωση τι τα μειονεκτματα της δημοκρατας τα υποβλλω σε εξταση περισστερο εξονυχιστικ και τι σως παραλεπω ,τι ωραο και σεμν χει προσφρει. Για το σημεο αυτ δεν πρκειται να πω οτε πολλ πργματα οτε και ανφελα για κενους που με ακονε.
     ταν λοιπν εχσαμε το στλο μας κοντ στον Ελλσποντο, κι η πολιτεα μας πεσε στη συμφορ που λοι ξρουμε, ποιος λησμονε τι απ τους πρεσβυτρους οι λεγμενοι δημοκρατικο σαν πρθυμοι να υποφρουν τα πντα προκειμνου να μη δεχθον τις προσταγς της επιβαλλμενης ειρνης και τι ενμιζαν φοβερ να βλπη κανες στη διθεση των εχθρν την πολιτεα εκενη που ταν λλοτε κυραρχος της Ελλδος, εν απ' εναντας εκενοι που επιθυμοσαν την επιβολ ολιγαρχικο πολιτεματος, υπμεναν πρθυμα και το γκρμισμα των τειχν και την υποδολωση των κατοκων; Και παλαιτερα, ταν ο λας ταν κριος της πολιτικς καταστσεως, ποιος δεν ξρει τι εμες εχαμε εγκαταστσει φρουρς και στις ακροπλεις των λλων κρατν, εν απ τη στιγμ που παρλαβαν οι «τρικοντα» την πολιτικ εξουσα, οι εχθρο κατλαβαν τη δικ μας; Ποιος λησμονε ακμα τι κατ την εποχ εκενη, αν και οι Λακεδαιμνιοι σαν εξουσιαστα μας, ταν οι φυγδες ετλμησαν να επανλθουν και να πολεμσουν για την ελευθερα της πολιτεας μας και ο Κνων ενκησε στη γνωστ ναυμαχα, λθαν απεσταλμνοι Λακεδαιμνιοι και παρδωσαν εκ νου στην πολιτεα μας την ηγεμονα της θαλσσης; Και τλος ποιος δεν θυμται απ τους συνομηλκους μου και μερικ λλα, τι δηλαδ η δημοκρατα τσο ωραα εστλισε την πλη μας με τους ναος και τα λλα λατρευτικ ιδρματα, στε ακμη και σμερα σοι την επισκπτονται νομζουν, τι η πολιτεα μας εναι ξια να κυβερν χι μνο τους λληνας, αλλ και λους τους λλους ανθρπους, εν οι τρικοντα τραννοι λλα παραμλησαν, λλα εσλησαν κι' φτασαν τλος στο σημεο να επιτρψουν αντ τριν ταλντων να γκρεμσουν τους νεωσοκους, για την κατασκευ των οποων η πολιτεα μας εχε ξοδψει χι λιγτερα απ χλια τλαντα; Εκτς απ' αυτ οτε και τον ανθρωπισμ τους εναι δυνατν να επαινση κανες περισστερο απ τον ανθρωπισμ των χρνων της δημοκρατας. Γιατ οι τρικοντα, αν και παρλαβαν την πολιτεα μας με ωρισμνους νμους που ελειτουργοσαν απαραβαστα, εφνευσαν χωρς την παραμικρ τυπικ διαδικασα και αναπολγητα χλιους πεντακσιους πολτας, εν ανγκασαν παρ πνω απ πντε χιλιδες πολτας να καταφγουν στον Πειραι (απ το φβο παρμοιας τιμωρας). Αυτο πλι, αφο υπερσχυσαν και επανρχοντο ωπλισμνοι, αφο ετιμρησαν με θνατο τους υπατιους λων αυτν των συμφορν, τσο ανθρωπιστικ και νμιμα εκυβρνησαν τους νομοταγες πολτας, στε να μη βρσκωνται σε πλεονεκτικ θση, εκενοι που εξρισαν πολλος πολτας απ τους εξορστους που γρισαν πλι στην πατρδα τους.
     Το πιο ωραο μλιστα και το πιο αξιομνημνευτο παρδειγμα της επιεικεας που δειχνε το δημοκρατικ πολτευμα, εναι τοτο: ταν αυτο που μειναν στην πλη, οι ολιγαρχικο δηλαδ, εδανεστηκαν απ τους Λακεδαιμονους εκατ τλαντα για να πολιορκσουν τους δημοκρατικος που κατλαβαν τον Πειραι και συνλθε η εκκλησα του δμου για να πρη απφαση για την επιστροφ των χρημτων, και εν πολλο υπεστριζαν, τι πρπει να τακτοποισουν τον λογαριασμ τους με τους Λακεδαιμονους χι εκενοι που επολιορκθηκαν στον Πειραι, αλλ' αυτο που καμαν το δνειο, εφνη φρνιμο στο λα και επεκρτησε η ποψη να εξοφλσουν απ κοινο το χρος. Εναι λοιπν φανερ, τι επειδ εχαν ττοιες αντιλψεις, κατρθωσαν να μας φρουν σε ττοια ομνοια και συνετλεσαν να προκψη σε ττοιο βαθμ η πολιτεα μας, στε οι Λακεδαιμνιοι, που κατ τις ημρες της ολιγαρχας σχεδν κθε μρα μας διναν διαταγς, λθαν αργτερα στην εποχ της Δημοκρατας για να μας θερμοπαρακαλσουν και να μας ικετεσουν να μη τους αφσουμε να αναστατωθον απ την επιδρομ των Θηβαων. Ττοια λοιπν περπου ταν η κεντρικ γραμμ της σκψεως των δημοκρατικν απ το να μρος και των ολιγαρχικν απ το λλο. Οι ολιγαρχικο δηλ. εχαν την αξωση να εξουσιζουν τους πολτας και να εναι δολοι των εχθρν, εν οι δημοκρατικο εφρντιζαν να εναι ρχοντες των λλων πλεων, αλλ σοι με τους συμπολτας των.
     Κι λα αυτ σας τα επα για δυο λγους: Πρτα πρτα γιατ θελα να σας αποδεξω, τι εγ δεν χω καμμι επιθυμα για ολιγαρχικ πολιτεματα και για πλεονεκτματα εις βρος των λλων πολιτν, αλλ μονχα για να δκαιο και αξιοπρεπς πολτευμα, και κατ δετερο λγο για να αποδεξω τι και τα κακοδιοικομενα ακμη δημοκρατικ πολιτεματα προξενον στους πολτας μικρτερες συμφορς απ τα ολιγαρχικ, εν εκενα (τα δημοκρατικ) που λειτουργον κανονικ, ξεχωρζουν γιατ εναι δικαιτερα και δημοφιλστερα και περισστερο ευχριστα στους πολτας που διοικονται μ' αυτ.
     Θα μποροσε σως κανες να διατυπση την απορα: τι τλος πντων επιδικω ταν, αντ για το πολτευμα αυτ που κατρθωσε να παρουσιση τσα πολλ και ωραα ργα, αγωνζωμαι να σας πεσω να ζητσετε λλο, και γιατ τχα τρα εξυμν τσο θερμ τη δημοκρατα, εν ταν παρουσιασθ περσταση, αλλζω γνμη και παρνω στση εχθρικ για το σημεριν καθεστς;
     Εγ μως ακμη και τος ιδιτας εκενους που κατορθνουν λγα πργματα στη ζω τους, εν κνουν πολλ σφλματα, δεν τους υπολπτομαι καθλου και νομζω μλιστα τι εναι περισστερο απ' σο συγχωρεται φαλοι. Προς τοτοις εκενους που χουν γεννηθ απ ευγενες και γενναους νδρας και που εναι λγο μνο καλτεροι απ τους υπερβολικ πονηρος και πρα πολ καττεροι απ τον πατρα τους, αυτος τους λογαριζω ακμη λιγτερο και θα τους συμβολευα να πψουν να εναι ττοιοι. Την δια γνμη ακριβς χω και για την εκτμηση των κοινν πραγμτων. Νομζω δηλαδ πως δεν πρπει να καμαρνουμε οτε και να θεωρομε ικανοποιητικ το τι χουμε φαν νομιμτεροι απ ανθρπους χρεωκοπημνους και μανιακος, αλλ πολ περισστερο πρπει ν' αγανακτομε και να στενοχωρομεθα που εμαστε πολ καττεροι απ τους προγνους μας. Εναι λοιπν ανγκη να συναγωνισθομε τους προγνους στην αρετ και χι τους τρικοντα τυρννους στην πονηρα, γιατ νομζω πως εναι επιβεβλημνο σε μας να ξεπερσουμε στην αρετ κθε προηγομενο παρδειγμα.
     Αυτς τις σκψεις μου δεν τις εκθτω τρα για πρτη φορ, αλλ πολλς φορς μχρι σμερα και σε πολλος ανθρπους, γιατ ξρω καλ, τι σε κθε τπο ευδοκιμον δνδρα και καρπο και γενννται ζα με ιδιατερα χαρακτηριστικ πολ διαφορετικ απ τους λλους τπους, η δε χρα μας χει τη δναμη να παρουσιζη και να αναδεικνη νδρας χι μνο στις τχνες και στα κατορθματα και στη ρητορικ δειντητα πρα πολ ξεχωριστος, αλλ και στην ανδρεα και στην αρετ πρα πολ διαφορετικος απ τους νδρας λλων χωρν. Αυτ μλιστα μπορε εκολα κανες να το συμπερνη και απ τους παλαιος αγνες που καμαν οι πργονο μας προς τας Αμαζνας και τους Θρκας και λους τους Πελοποννησους, αλλ και απ τους μεγλους Περσικος πολμους. Σ' αυτος και μνοι τους και μαζ με τους Πελοποννησους και σε πεζικος αγνες και σε ναυμαχες κατετρπωσαν τους βαρβρους και εκρθησαν ξιοι της ηγεμονας μεταξ λων των Ελλνων. Απ' λα αυτ τποτε ασφαλς δεν θα εχαν κατορθσει, αν δεν εχαν πραγματικ φση λως διλου ξεχωριστ.
     Ας μη νομση μως κανες τι οι παινοι αυτο ταιριζουν και στους σημερινος πολιτικος. Κθε λλο. Ττοια λγια εναι μνος για κενους που εφνηκαν ξιοι στ' αλθεια της αρετς των προγνων, κατηγορα για τους λλους που εντρπιασαν τη λαμπρ καταγωγ τους με την οκνηρα της σκψεως και την κακα, πως ακριβς συμβανει και με μας, γιατ πρπει να λη κανες την αλθεια. Γιατ αν και η φση μας υπρξε τσον εκλεκτ, δεν την εκαλλιεργσαμε, αλλ την αφσαμε να καταπση σε ακρισα και ταραχ και επιθυμα πονηρν πραγμτων.
    Αλλ' μως αν εξακολουθσω να κατηγορ και να επικρνω τους σημερινος πολιτικος για την κατντια των σημερινν πραγμτων, φοβομαι, μπως ξεφγω λως διλου απ την υπθεση που μας απασχολε. Για λα αυτ και προηγουμνως εμλησα και θα ξαναμιλσω αργτερα, αν δεν κατορθσω να σας πεσω να πψετε εις το μλλον να κνετε ττοια σφλματα, αφο δε προσθσω ακμη λγα για το ζτημα που ρισα ως υπθεση του λγου μου, θα παραχωρσω το βμα σ' εκενους που θα εχαν τη διθεση να συμβουλεσουν κτι φρονιμτερο πνω στο διο θμα.
     Εμες λοιπν, αν εξακολουθσουμε να διοικομε την πολιτεα πως και σμερα, εναι αδνατον να μη βρεθομε στην ανγκη να σκεπτμαστε και να πολεμομε και σχεδν λα να τα υποφρουμε και να κατευθνουμε τις ενργεις μας, πως ακριβς στα χρνια μας και στα χρνια τα περασμνα. Εν μως μεταβλουμε το πολτευμα εναι φανερ τι, πως ακριβς σαν τα πργματα στην εποχ των προγνων μας, τσι θα εναι και σμερα. Γιατ κατ' ανγκη και φυσικν ακολουθα απ τα δια πολιτεματα προβλλουν και απορρουν πρξεις μοιες και ανλογες.
     Πρπει μλιστα, αφο παραλληλσουμε τις πιο σοβαρς απ' αυτς τις πρξεις, να σκεφθομε ποιες απ τις δυο να εκλξουμε. Και πρτα–πρτα πρπει να παρατηρσουμε προσεχτικ πς δικειντο και ποια στση παιρναν απναντι εκενου του πολιτεματος και οι λληνες και οι βρβαροι και ποια στση παρνουν τρα απναντ μας, γιατ χωρς λλο τα γνη αυτ εναι μεγλοι συντελεστα για τη δικ μας ευτυχα, ταν φρωνται απναντ μας πως αξζει στο καθνα.
     Οι λληνες λοιπν περιβαλλαν με τσην εμπιστοσνη τους πολιτικος εκενης της εποχς, στε οι περισστεροι απ' αυτος θεληματικ ταξαν τον εαυτ τους στην υπηρεσα της πολιτεας. Οι βρβαροι πειτα τσο πολ απεχαν απ το να ενδιαφρωνται και να επεμβανουν στα Ελληνικ πργματα, στε οτε με πολεμικ πλοα δεν ετολμοσαν να πλεσουν εντεθεν της Φασλιδος οτε με στρατιωτικ παρταξη ετολμοσαν να περσουν εντεθεν του λυος ποταμο, αλλ' σαν καθηλωμνοι στη θση τους και ζοσαν ειρηνικ ζω.
     Τρα μως χουν φτσει σε ττοιο σημεο τα πργματα, στε οι μεν λληνες μισον την πολιτεα μας, οι δε βρβαροι δεν μας λογαριζουν καθλου. Και σο για το μσος των Ελλνων, το χετε πληροφορηθ απ τους διους τους στρατηγος, το πς στερα δικειται απναντ μας ο βασιλες των Περσν μας το εφανρωσε ο διος με τα γρμματα που μας στειλε.
     Αλλ' εκτς απ' αυτ, με την παραδειγματικ τξη της παλις εκενης εποχς εμορφθηκαν οι πολται και παρακινθηκαν στην αρετ και πτυχαν να βρσκωνται σε αρμονα με τον διο τον εαυτ τους και με τους λλους συμπολτας και τλος να συντρβουν στη γραμμ της μχης λους εκενους που εχαν την τλμη να εισβλουν στη χρα μας. Με μας συμβανει ακριβς το αντθετο. Ερχμαστε σχεδν κθε μρα σε προστριβς κι' χουμε σε ττοιο βαθμ παραμελσει τα πολεμικ ργα, στε δεν χουμε καν το φιλτιμο να παρουσιαστομε σε δοκιμαστικ πολεμικ γυμνσια, αν δεν προυμε προκαταβολικ την αμοιβ μας. Και το πιο σπουδαο απ' λα: την εποχ εκενη δεν λειπαν απ καννα πολτη τα αναγκαα για τη ζω και καννας δεν εζητινευε στους δρμους απ τους περαστικος ανθρπους, στε να ντροπιζη την πολιτεα μας, εν σμερα εναι πολ περισστεροι οι φτωχο απ τους πλοσιους, οι οποοι (φτωχο) εναι ξιοι κθε συγνμης που δεν δνουν καμμι σημασα για τα κοιν πργματα, αλλ φροντζουν μνο πς θα μπορσουν να εξοικονομσουν τα καθημεριν τους ξοδα.
     Εγ λοιπν χω την ελπδα τι, αν θελσουμε να μιμηθομε τους προγνους, και απ τη σημεριν ακαταστασα θα ξεφγουμε για πντα και θα γνουμε ακμη σωτρες χι μνο της πολιτεας μας, αλλ και λων μαζ των Ελλνων. Γι' αυτ ακριβς παρουσισθηκα μπροστ σας και ανπτυξα τις απψεις που ακοσατε. Στο χρι σας εναι τρα να σταθμσετε καλ το πργμα και να πρετε την απφαση που σεις νομζετε τι εξυπηρετε περισστερο το συμφρον της πολιτεας.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers