-


Dali &









/




 
 

 

:

     Πριν μιλσω για τη Παλαι Φκαια, θλω να προσαρτσω, εδ στο ξεκνημα του ρθρου, κτι που πεσε στην αντληψ μου πρσφατα κι αφορ στο μθο στη πραγματικτητα, -ποις ξρει;- για το πως ιδρθηκε η μορρη διπλαν και γειτνισσα πλη, -αλλ και μια λλη μεσογτικη, τα Σπτα-, η Ανβυσσος. Κατ καιρος χουν ακουστε πολλ, εναι αλθεια κι πως προεπα κανες δεν ξρει ακριβς, τουλχιστον ακμα, τι χει γνει. Η ιστορα χει ως εξς λοιπν:
     Οι γιοι του Πλοπα του Ταντλειου και της Ιπποδμειας, Τροιζν και Πιτθας, κατλαβαν τη Τροιζνα γρω στα 1250 π.X. εποχ που ζοσε κι ο Ηρακλς. 'Οταν εισβαλαν στη Τροιζνα τα δυο αδλφια, ο Πιτθας γινε βασιλις της νθειας -σημεριν Τροιζνα. Ο Ανθας, ο παλις βασιλις -κι ο γιος του Ατιος- φυγαν στη Μ. Ασα- ττε λεγταν αλλις - μαζ με λλους και δρυσαν την Aλικαρνασσ. Ο Τροιζν κατλαβε την Υπρεια-σημεριν Καλαβρα. Ττε ο Υπρης, αδελφς του Ανθα, αναγκστηκε μαζ με λλους Καλαβρος και Αχαιος να αποδημσει στην Κτω Ιταλα. Απ αυτος ολκληρη περιοχ ονομστηκε Καλαβρα (περπου το 1250 π.Χ.). Εκε αργτερα ιδρθηκε κι η πλη Ποσειδωνα. Ξαφνικ μως ο Τροιζν πθανε. Ττε ο Πιτθας ανγκασε τις δυο πλεις να ενωθον σε μα και τις ονμασε Τροιζνα, σε ανμνηση του αδελφο του. Μετ το θνατο του Τροιζνος , οι δυο γιοι του Ανφλυστος και Σφηττς ρθανε στην Αττικ, που δρυσαν δυο ομνυμες πλεις (ο πρτος την Ανβυσσο κι ο δετερος τη Σφηττ τα σημεριν Σπτα δηλαδ).
    
Η Παλαι Φκαια εναι πλη κτισμνη στο Β.Δ. μρος της Μικρασιατικς χερσονσου. Ιδρθηκε τον 8ο π.Χ. αινα απ αποκους της Φωκδας με αρχηγ τον Αθηναο Φιλογνη. 0ι κτοικοι τανε τολμηρο θαλασσινο και πρτοι κατασκευσανε «πεντηκοντρους ναυς», ελαφρ πλοα με πενντα κουπι. Αποκτσανε πλοτο και δναμη με το εμπριο κι ιδρσανε πολλς αποικες.
     Η Φκαια ταν αρχαα πλη της Ιωνας. Ιδρθηκε στη διρκεια του πρτου ελληνικο αποικισμο απ ωνες. Η Φκαια εξελχθηκε σε μεγλη ναυτικ και εμπορικ δναμη, πρωταγωνστησε κατ τον δετερο αποικισμ στη διρκεια του οποου δρυσε αποικες απ τις ακτς της Μαρης Θλασσας μχρι τις ακτς τις Ισπανας και της Γαλλας. Σημαντικτερες αποικες των Φωκων ταν η Μασσαλα στις ακτς της Γαλατας, η Ελα στην κτω Ιταλα, η Αλαλα στην Κορσικ, η Λμψακος στον Ελλσποντο το Εμπριο και το Ημεροσκοπεον στην Ιβηρικ χερσνησο.
     Η Φκαια ταν η βορειτερη απ τις Ιωνικς αποικες. Βρισκταν στην περιοχ των Αιολικν αποικιν βρεια της χερσονσου της Ερυθραας ανμεσα στην Αιολικ πλη Κμη που ταν χτισμνη βορειτερα και στη Σμρνη που ταν χτισμνη νοτιτερα. Η Φκαια διθετε δο φυσικ λιμνια χρη στα οποα γινε μα μεγλη ναυτικ δναμη και ανπτυξε ιδιατερα το θαλσσιο εμπριο. Πρσφατες αρχαιολογικς ρευνες δεχνουν πως η Φκαια ταν ιδιατερα ανεπτυγμνη κατ την αρχακ περοδο. Ο Ηρδοτος μας πληροφορε για το μγεθος των τειχν της πλης που φταναν σε διμετρο τα 5 χιλιμετρα, με βση τη σημεριν μονδα μτρησης. Αυτ δεχνει πως η Φκαια ταν απ τις μεγαλτερες πλεις του αρχαου κσμου.
     Η Φκαια ιδρθηκε απ Φωκες υπ την ηγεσα Αθηναων πως αναφρει ο Παυσανας. Η κταση στην οποα ιδρθηκε η αποικα τους παραχωρθηκε απ τους Αιολες της κοντινς Κμης. Στη συνχεια εγκαταστθηκαν στην πλη απγονοι του βασιλι Κδρου, οι Κοδρδες. Σμφωνα πλι με τον Παυσανα, μετ την εγκατσταση στην πλη των Κοδριδν η Φκαια γινε δεκτ στο κοιν των Ινων και γινε μα απ τις πλεις της Ιωνικς Δωδεκπολης. Τα ευρματα κεραμικν δεχνουν Αιολικ παρουσα στην περιοχ κατ τις αρχς του νατου αινα π.Χ. και Ιωνικ παρουσα στα τλη του 9ου αινα π.Χ. Απ την αλλαγ αυτ μπορε να προσδιοριστε η δρυση της αποικας περπου στα μσα στου 9ου π.Χ.
     Σμφωνα με τον Ηρδοτο οι Φωκαες ταν οι πρτοι λληνες που πραγματοποησαν πολ μακριν θαλσσια ταξδια. Οι Φωκαες βασστηκαν σε ναν εξελιγμνο τπο αρχαου πλοου την Πεντηκντορο, που τους βοθησε να πραγματοποισουν ιδιατερα μακριν ταξδια. Εξερενησαν τις ακτς της Αδριατικς και της Τυρρηνικς θλασσας και φτασαν μχρι τις ακτς της Ισπανας. Ο Ηρδοτος αναφρει πως ο βασιλις της τοπικς φυλς των Ταρτησσν, ο Αργανθνιος συμπθησε τους Φωκαιες και τους πρτεινε να εγκαταλεψουν την Ιωνα και να μετεγκατασταθον εκε. Εκενοι αρνθηκαν. Παρ'λα αυτ, ταν τον ενημρωσαν τι η δναμη των Μδων αυξνεται, τος χρηματοδτησε για να οχυρσουν τη Φκαια. Στις ακτς τις Τυρρηνικς θλασσας οι Φωκαες δρυσαν τις σημαντικτερες αποικες τους. Ισχυρτερη απ’ λες ταν η Μασσαλα, η οποα δρυσε και αυτ αποικες στην περιοχ με την σειρ της. Επιπλον οι Φωκαες δρυσαν τις πλεις Αλαλα, στην Κορσικ, Ολβα στη Σαρδηνα και Αντπολη δπλα στην Μασσαλα. Η σημαντικτερες αποικες τους στην Ισπανα ταν το Εμπριο και το Ημεροσκοπεον.



     Βρισκμαστε στο 570-560 π.Χ. Οι κτοικοι της Αρχαας Φκαιας, στα παρλια της Μικρς Ασας, τολμηρο θαλασσοπροι, επιχειρον μακριν ταξδια στην Κεντρικ και Δυτικ Μεσγειο. Στο τλος του 7ου αινα π.Χ., χρησιμοποιντας τις θρυλικς πεντηκοντρους, αντ για τα στρογγυλ πλοα των Φοινκων, ιδρουν εμπορικος σταθμος και αποικες κατ μκος των ακτν της Δυτικς Μεσογεου με σκοπ τις εμπορικς συναλλαγς με μακρινος προορισμος στη Δση. Γρω στο -600 οι λληνες απ τη Φκαια ιδρουν την πλη της Μασσαλας κοντ στην εκβολ του ποταμο Ροδανο, που βρσκεται κι η σημεριν πλη της Μασσαλας και την Αλαλα στην ανατολικ ακτ της Κορσικς, για να εξασφαλσουν βσεις για το εμπριο με την Ισπανα κι ακμη μακρτερα. Λγω μως της στρατηγικς θσης της η Μασσαλα αναπτχθηκε σε μα απ τις μεγαλτερες Ελληνικς αποικες της Δυτικς Μεσογεου. Στη περιοχ αυτ, ιδιατερα γνιμη για τις εμπορικς συναλλαγς, οι τολμηρο Φωκαες συνντησαν, προβησαν σε εμπορικς συναλλαγς κι αλληλεπδρασαν με τους ντπιους κελτο-λιγουριανος πληθυσμος. Τα αρχαιολογικ ευρματα της περιοχς αποδεικνουν τι οι ντπιοι κτοικοι της περιοχς εχαν αναπτξει να ιδιατερα οργανωμνο δκτυο διανομς κρασιο απ τους τοπικος αμπελνες, εκμεταλλευμενοι τον Ροδαν ποταμ, ο οποος καταλγει στη Μεσγειο.
     Αυτ τα χνη των κατοκων της ιωνικς πλης Φκαιας καταγρφονται στις πληθυσμιακς ομδες της περιοχς, πως δεχνουν οι γενετικς μελτες του ομτιμου καθηγητ Γενετικς Ανθρπου (τομας Γενετικς Ανπτυξης και Μοριακς Βιολογας) στο ΑΠΘ Κ. Τριανταφυλλδη και της αναπληρτριας καθηγτριας Αναστασα Κουβτση. Σγκριση του γενετικο δεγματος Ελλνων απ τη Σμρνη και τη Φκαια και των Γλλων απ την Προβηγκα και την Κορσικ δεχνει πως νας στους περπου δκα νδρες στη ντια Γαλλα να προρχεται απ αποκους της Ιωνας της αρχακς εποχς. Η κυριτερη νδειξη για αυτ τη γενετικ σχση εναι η απλοομδα Ε -V13, η οποα παρουσιζει τη μεγαλτερη συχντητ της στα ντια Βαλκνια και χει συνδεθε στο παρελθν και με τον αποικισμ της Σικελας.
     Η σγκριση αυτ στχο εχε να διατυπσει τη γενετικ συμβολ και διεσδυση του Ελληνικο αποικισμο στο σημεριν δημογραφικ πρτυπο της ντιας Γαλλας και της Κορσικς. Ο στατιστικς λεγχος των απλοομδων ανμεσα σε εννα πληθυσμιακ δεγματα δειξε τι δεν υπρχει σημαντικ δικριση ανμεσα σε αυτ απ τη Φκαια και τη Σμρνη, εν το δεγμα απ τη Σμρνη διφερε σημαντικ απ το δεγμα που προερχταν απ την Κεντρικ Ανατολα και αυτ της Φκαιας απ τη Δυτικ Ανατολα. Η υπο-απλοομδα Ε V-13 χει θεωρηθε τι αποτελε τη γενετικ ‘υπογραφ’ των πριμων κατοκων της εποχς του Χαλκο των Ελλνων της αποκησης της Ντιας Ιταλας απ τους Αρχαους λληνες. Εναι συνεπς ενδιαφρον τι ποσοστ σο με 19,4% των δειγμτων απ τη Φκαια και 12,1% απ την περιοχ της Σμρνης εχε γενετικ σσταση με την υπο-απλοομδα ΕV-13 που χαρακτηρζει την ηπειρωτικ Ελλδα, εν το 3,9% των δειγμτων απ την Προβηγκα ταν φορες της απλοομδας αυτς. Η στατιστικ ανλυση εκτμησης του ποσοστο επιμειξας δειξε τι ποσοστ 17% των χρωμοσωμτων της Προβηγκας μπορε να αποδοθε στη γενετικ συμβολ αποκων απ τις Ελληνικς πλεις της Φκαιας και της Σμρνης. Χρησιμοποιντας μεγαλτερο δεγμα απ 368 τομα που ζουν στην Προβηγκα και φρουν γαλλικ επθετα, η στατιστικ ανλυση δειξε τι στην ανατολικ Προβηγκα η Ελληνικ γενετικ συμβολ εναι της τξης του 12%, εν η αντστοιχη τιμ για τη δυτικ Προβηγκα εναι 19%”.
     Οι διοι οι μασσαλιτες λνε τη Μασσαλα, La Cité Phocéene η πλη των Φωκαων, τι η πλη τους γεννθηκε απ μα ιστορα αγπης μεταξ το φωκαου Πρτη και της Γρτης της λιγουριανς πριγκπισσας.
     Οι Φωκαες εκτς απ το δυτικ τμμα της Μεσογεου, διεξγαγαν εμπριο με την Ελληνικ αποικα Νυκρατις στην Αγυπτο, εν στον βορ στην περιοχ της Προποντδας δρυσαν την αποικα Λμψακο.
Η Φκαια παρκμασε στα μσα του 6ου αινα π.Χ. ταν βρθηκε κτω απ την εξουσα των Λυδν. Στη συνχεια υποτχτηκε στους Πρσες, ταν ο Κρος κατλαβε τη Λυδα. Κατ τη διρκεια της Περσικς κατοχς πολλο Φωκαες κατφυγαν στη Χο, στην αποικα τους Αλαλα της Κορσικς εν λλοι δρυσαν μα να αποικα στην Κτω Ιταλα που εξελχθηκε σε σημαντικ πλη, την Ελα. Οι Φωκαες συμμετεχαν στην Ιωνικ επανσταση αλλ αδναμοι πλον συνεισφεραν μνο τρα πλοα σε σνολο 353.
     Η μεγλη και πανμορφη σημεριν παραλιακ πλη της Γαλλας, Μασσαλα (Marseille εξ ου και λακ Μαρσλλια), στις εκβολς του ποταμο Ροδανο, δεν εναι παρ να κτσμα των αρχαων Φωκαων, Ελλνων της Ιωνας Μ. Ασας, οι οποοι την οκησαν περ το 630 π.Χ. - αυτ την καθιστ μια απ τις αρχαιτερες πλεις της Δυτ. Ευρπης. Ττε νοιξε η «γραμμ». Και μετ ενισχθηκε με να νο «κμα» Φωκαων περ το 540 π.Χ. ταν η Φκαια πφτει στα χρια των Περσν - 5 μλις χρνια πριν απ την Μχη της Αλαλας. Η πατρδα τους κατακτται απ τον στρατηγ του Κρου, ρπαγο.
     Οι Φωκαες δεν ανχονται να εναι υπ βαρβρων και «θλοντας να αποφγουν την τυραννα του Μεγλου Βασιλι, εγκατλειψαν την Ασα κι εγκαταστθηκαν στην Μασσαλα». σοι Φωκαες μπρεσαν, επιβιβσθησαν σε πλοα, με επ κεφαλς τον Κροαντιδη. Το κμα εξδου των κατακτημνων βανει προς τα δυτικτερα. Και στλνει τους Φωκαες να κατοικσουν δη υπρχουσες πλεις, εν πολλς λλες τις δημιουργον. τσι φθασαν και στις εκβολς του Ροδανο και δρυσαν την Μασσαλα. Και δεν θα πρπει να ταν μια μικρ μορα Φωκαων, αφο «οι Φωκαες, καθ' ον χρνον απκιζαν την Μασσαλαν, ναυμαχσαντες προς τους Καρχηδονους, τους ενκησαν» (Θουκ. Α,13)!
     Κι τσι αρχζει η Ιστορα μιας των σημαντικτερων πλεων-πλεων της Ευρπης. δη η ελληνικ διεσδυση στην μεγλη χερσνησο της Δυτ. Μεσογεου χει αποδειχθε και με ευρματα, που χρονολογονται στα τλη του 7ου και στις αρχς του 6ου αι. π.Χ.: Κεραμικ ελληνικς (κορινθιακς και κυρως ιωνικς) κατασκευς, που χουν ευρεθε στην Ιβηρα (οικισμς Αγ. Μαρτνου), αποδεικνουν τον ισχυρισμ.
     Ττε, ο κυβερντης ενς πλοου των Φωκαων προσπλοντος την ακτ, εδε ναν αλια, ο οποος «εκλευσε μσσαι το απγειον σχοινον». (Οι Αιολες «μσσαι» λεγαν το «δησα»-δσε. Αλλ και σμερα πολλο Μικρασιτες και Μακεδνες λεν «μσσε» και εννοον «μζεψε»). τσι απ το «μσσαι αλια», προκυψε το τοπωνμιο Μασσαλα, τπος που «μσσαν του αλιως» το σχοιν. Αυτ εναι η Γραμματικ ετυμολογα της πλεως. Το τι η Μασσαλα ταν να μικρ ψαροχρι, διακρνεται ως σμερα, απ το ιδιατερο πιτο της, που εναι η «μπουγιαμπς», μια πικντικη ψαρσουπα των ψαρδων της, με ψρια που εν τλει δεν μπρεσαν να πουλσουν.
     Με το διο νομα (Μασσαλας), μως, αναφρεται απ τον Πτολεμαο νας αρχαος ποταμς στην Κρτη! Κι αυτ ενισχει την ποψη πως το τοπωνμιο ονομτισαν Μινωτες Κρτες, στα μεγλα ταξεδια τους προς Β. Ευρπη (Κρτη-Αντικθηρα-Κθηρα-Ιταλα-Σικελα-Μασσαλα), δη απ την 3η χιλιετα π.Χ., κατ τα οποα χρησιμοποιοσαν τις εκβολς του Ροδανο ως εσοδ τους στην ευρωπακ ενδοχρα, για να φθσουν στις ακτς της Β. Θλασσας, προς συλλογ κι εμπορα λεκτρου και χαλκο. τσι, επειδ οι εκβολς του Ροδανο θμιζαν, κατ κποιον τρπο, στους Μινωτες το τοπο στις εκβολς του Μασσαλα ποταμο, σως να ονμασαν τσι τον τπο αυτ. Αυτ εναι η ιστορικο-γεωγραφικ της ετυμολογα.
     Ο Φωκαες κυβερντης Εξενος γινε δεκτς εκε με αγπη, απ τον βασιλεοντα Νανν / Ννο. σως βασιλα των αυτοχθνων Κομμονν Γαλατν. Γρω κατοικοσαν οι Τρικριοι. Και οι Σλυες (> λατ. Σαλλοβιοι, σως οι Σλιοι ιερες εκ Σαμοθρκης), που κατοικοσαν μεταξ Ροδανο και λπεων (νυν Προβηγκα), τους οποους απθησαν οι αρχαοι λληνες, που κατοικοσαν στην Μασσαλα.
Ο Νανν φερε σε επαφ την βασιλπαιδα Γπτιδα Πττα, με τον Εξενο. Η Πττα του φερε το κπελλο, το οποο, κατ την παρδοσ της, θα δινε σε ποιον αυτ επλεγε για σζυγ της. τσι ο Φωκαες νυμφεθηκε την Πττα (που μετονομσθηκε Αριστοξνη) και λαβε ως προκα τον κλπο (που σμερα καλεται «του Λοντος»), στην Δ. ακτ του οποου ο Εξενος κτισε την Μασσαλα. (Παρδοση που υιοθετε και ο νυν Δμος Μασσαλιωτν). Εξενος και Αριστοξνη απκτησαν τον Πρτο, γενρχη των Πρωτιαδν, που ονομτισε Πρτη την νησδα ναντι της Μασσαλας.
     Πραν τοτων, η αλθεια εναι πως οι αρχαοι λληνες αστικοποησαν τους Γαλατο-Κλτες. Και η Μασσαλα ταν η σημαντικτερη ελληνικ αποικα στο δυτικ κρον της Μεσογεου. Στην Μασσαλα ευρθη (τον Μιο του 2006) νεολιθικ κατοκηση. Αρχαιολγοι φεραν στο φως αρχαα τεχη, πινακδες και εργαλεα απ πτρα και στρακα, του 8000 π.Χ. Και χι σε μικρ κταση, αλλ σε 2.300 τετρ.μ., σ' ναν λφο, 3 χλμ. απ την θλασσα, που εχε κτισθε στρατπεδο του Κασαρος!
     λλοι (Γκοσλν) υποστηρζουν πως η αρχαα Μασσαλα κειτο νοτιτερα, επ του ακρωτηρου Croisette, που επσης χουν ευρεθε αρχαα χνη. Οι αρχαοι γεωγρφοι παραδδουν πως Μασσαλα και Βυζντιον (νυν Κωνσταντινοπολη) χουν το διο γεωγραφικ πλτος. Και εναι σχεδν τσι, με τον Πτολεμαο να το υπολογζει καλτερα, με «λθος» μνον 1/4 της μορας! Μλιστα στις 15/10/1899 στις τσσερις προς την θλασσα ψεις του φρουρου του η Γιννη, εντοιχσθηκαν 4 πλκες (στην ελληνικ, λατινικ, γαλλικ και προβηγκιαν) για τα 2.500 χρνια απ κτσεως της πλεως. Η πλκα στα ελληνικ, που συνταξε η Ακαδημα des Inscriptions λγει τα εξς:

   "Εις μνμη του πρτου κατπλου των Φωκαων, των προ XXII ετν εκ της Ιωνας, ενταθα αφικομνων, παρντων των πρσβεων των εκ Φωκαας της μητροπλεως, των Αθηνν, Ρμης, Σμρνης των πλεων των πλαι φλων τε και συμμχων, εκ Ρδης, Ημεροσκοπεου, Μονοκου λιμνος, Θεανης, Αγθης, Αβενινος, Καβελλινος, Κιθαριστς, Ολβας, Αντιπλεως, Νικαας, Αλερας των αποκιν, αποσταλντων, ο δμος Μασσαλιητν, 8ημρους εορτς εορτσας, τη δε τη στλην ανθηκε, τη 15η μηνς Οκτωβρου του μ.Χ. 1899".

     Την ιδα ημρα, το Δημ. Συμβολιο Μασσαλας μετονμασε την λεωφρο Boul. du Nord, που το Γεν. Προξενεο Ελλδος, σε Λεωφρο Αθηνν! Στις εκδηλσεις αυτς την Ελλδα εκπροσπησε το Β.Π. θωρηκτ «Ψαρ»".
      Στον κλπο αυτν εχαν προσορμισθε και οι Φονικες, και τον εχαν χρησιμοποισει ως νασταθμ τους. Απεδεχθη με επιγραφς, που λθαν στο φως το 1844, κατ την εκσκαφ θεμελων του καθεδρικο ναο και και με τεχνες ανγλυφες παραστσεις φοινικικν θεοττων -Αστρτης, Βαλ- επ πρινων λθων, που βρθηκαν το 1864.
     Οι Φωκαες μως σαν αυτο που κτισαν «την ωραα πλη, επ πετρδους εδφους», ταν εχαν κμει αποικες σε πολλ σημεα της Κορσικς, της Σικελας, της Λυγουρας, κ.α. Την πλη περιβαλαν με ισχυρ τεχος («Τεχη του Κλινα»), και ο θαυμσιος προς Ν. λιμν της εχε στους πρποδς του ορθοπγο[2]. Το λιμνι της αρχαας Μασσαλας ελγετο Λακυδν - ως γνωστν στην αρχαιτητα ο λιμνας μιας πλεως εχε διον νομα, διφορο της πλεως, την οποα εξυπηρετοσε (νυν Port Vieux - λακ στην ναυτικ Πρτο Βκκιο) και εξδωσε μοναδικ στον κσμο νομισματσημο! Σμερα, μως το κρας του αρχαου ελληνικο λιμνος που σζεται, καλεται απ' λους «Αρχαο Λιμνι».
     Στην ακρπολη της αρχαας Μασσαλας κειτο ο νας του Δελφινου Απλλωνος - που λατρευταν κοινς απ' λους τους ωνες - και Εφσιον, δηλ.νας υπρ της Εφεσας Αρτμιδος, μια ηλιακ κφανση της θες. Στην Μασσαλα τιμοσαν την Αρτμιδα τον λιο με μια θηλυκ θετητα! Παραδοσιακς, κθε που οι Φωκαες φευγαν απ την πατρδα τους, παιρναν μαζ τους κποιον απ το Εφσιν τους, ως παρασττη του πλου τους. Στο συγκεκριμνο πρτο ταξεδι προς Μασσαλα, παρασττης ταν η Αριστρχη, επιταγμνη απ τις πλον διακεκριμνες γυνακες της Εφσου, την οποα εχε υποδεξει στο ενπνιον η δια η θε ρτεμις. Μαζ της πρε και αφιερωμνα αγλματα. τσι ταν φθασαν οι Φωκαες και δρυσαν την Μασσαλα και το Εφσιν της, την Αριστρχη ετμησαν ως πρωθιρεια. κτοτε, σες αποικες κανε η Μασσαλα, σε λες λατρεθηκε η ρτεμις ως πατρνα θε.
     Εκτς του Απλλωνος και της Αρτμιδος, στην αρχαα Μασσαλα λατρεονταν ο Ζευς, η Αθην, η Κυβλη, η Λευκοθα κι αργτερα η σις. Σ' αυτν την πλη λειτοργησε και μεγαλοργησε η περφημη αρχαα ελληνικ Ιατρικ Σχολ Μασσαλας, που διδωσε την Ιατρικ Επιστμη στην Δση. λλωστε στην αρχαα Μασσαλα λειτουργοσε σπουδαο Ασκληπιεο, να απ τα 400 που αναφρονται στον αρχαο ελληνικ κσμο. Για χρνια πολλ, το Ασκληπιεο και η Ιατρικ Σχολ Μασσαλας συνλεγε ιαματικ βτανα απ' λη την Μεσγειο. Οι καρπο της σριγγος της κασσας λ.χ. συλλγονταν λγο προ της τελεας ωριμνσες τους κι αποστλλονταν, κατ το δυνατν νωπο, απ την Αγυπτο, στην Ευρπη (σε Λονδνο και Μασσαλα), για ιατρικ χρση.
     Οι Φωκαες κυριαρχοσαν ττε στο εμπριο της περιοχς εκενης. Οι Φωκαες φεραν εδ την καλλιργεια της ελις και του αμπελιο, απ' που διαδθηκε στα ενδτερα της (νυν) Γαλλας. Η Μασσαλα στα αρχακ χρνια επλοτισε (και) απ το εμπριο κρασιο και λαδιο. (Και η μεταφορ οινοτεχνογνωσας απ τους λληνες προς τους Γλλους δεν σταμτησε εδ: Πολλ χρνια αργτερα, ως τα πρσφατα, Κυμαοι καραβοκρηδες μετφεραν τα προντα της Κμης Ευβοας στην Μασσαλα, και δη το φημισμνο μαρο κρασ της, διτι το μοσχοαγραζαν οι Γλλοι να χρωματσουν τα δικ τους κρασι!).
     «Το ποτμι του Ροδανο ταν η εμπορικ οδς, μσω της οποας οι αμφορες με τον ζυμωμνο μοστο, αυτ το πρωτγνωρο ποτ, φθασε στα τραπζια των διφορων κελτικν φλων. Και τους ρεσε πολ. να διατηρσουν οι λληνες την αποικα τους στις εκβολς του Ροδανο πρεπε κπως να εντξουν στο σχδιο και τους Κλτες της γρω περιοχς, της Λιγυρας. ρχισαν λοιπν να νυμφεονται εντπιες κι τσι μσω των μεικτν γμων ρχισαν να περνον στην λλη πλευρ και οι γνσεις της καθημεριντητος, για παρδειγμα πς φτιχνει κανες κρασ. Απ εκενη την εποχ μας διασζονται πολλ τεκμρια αυτς της ελληνικς παραγωγς κρασιο. χνη ετρουσκικο κρασιο δεν βρθηκαν, εν τα στοιχεα για την ρωμακ παραγωγ εναι πολ νετερα» γρφει στο βιβλο του «Αρχαα Ελλδα: Η ιστορα νδεκα πλεων» ο καθηγητς Ελληνικο Πολιτισμο στο Πανεπιστμιο του Καμπριτζ, P. Cartledge. Καλ, λοιπν, θα εναι, οι ξενομανες λτρεις του «γαλλικο κρασιο» στις απθμενες αρδες που ξοδεουν για να το εκθειζουν, να αφιερνουν και λγες λξεις γι' αυτος που μαθαν τους Γλλους να φτιχνουν και να πνουν κρασ, δηλ. τους αρχαους λληνες Φωκαες.

    «Τ πλαγα της Μασσαλας φυλττουν ενθμησιν της ανδραγαθας των πατρων μας» Γ. Τερτστης

     Μετ τον Πελοποννησιακ Πλεμο, που αναπτχθηκαν τα αγγειοπλαστικ εργαστρια της Μεγλης Ελλδος, τα αθηνακ απευθνθηκαν σε νες αγορς, κυρως της Μασσαλας, κ.. Οι Μασσαλιανο μαθανουν την αγγειοπλαστικ και την διαδδουν στα ενδτερα της Ευρπης. Αλλ και τα καρβια των Κασσωπαων (της Ηπερου) «ργωναν» απ τον 3ο π.Χ. αι. την Μεσγειο Θλασσα (διακινοσαν προντα της Ηπερου, πως κρασ, λδι, ελις, φροτα, ξηρος καρπος και υφσματα, σε Κρκυρα, Καρχηδνα, Ρμη, Βρινδσιο, Μασσαλα, Ηρκλειες Στλες -Γιβραλτρ, Αδριατικ, Αγυπτο, και φυσικ Αιγαο, Μ. Ασα, Εξεινο Πντο). Η παρδοση εξαγωγν ηπειρωτικν προντων προς την Μασσαλα, συνεχσθηκε ως τα χρνια της οθωμανοκρατας, με τους περφημους Καλαρρυτινος χρυσικος.
     Οι λληνες εδδαξαν εδ την τχνη της οινοποιας και μαθαν απ' εδ για την λεβντα, αφο αυτ «γεννται στις νσους της Γαλατας απναντι απ την Μασσαλα», κατ Διοσκουρδη.
     Οι Φωκαες ταν πρωτοποριακο και τολμηρο θαλασσοπροι. Πρτοι αυτο κατασκεασαν πολυρεις - πλοα με 50 κουπι! Γι’ αυτ ανδειξαν την Φκαια σε μεγλη ναυτικ δναμη! Και πλοτισαν πολ! Η ικαν ναυτοσνη τους μεταλαμπαδεθηκε και στην αποικα τους, την Μασσαλα, η οποα απ την αρχαα ακμ της ανδειξε περφημους ωκεανοπρους, πως:

   * ο Μιδκριτος, ο πρτος που ταξδευσε στα βρετανικ νησι, με σκοπ να φρει τον «λευκ μλυβο», πως λεγαν τον κασστερο.
   * ο Ευθυμνης Ευθυμνης γεωγρφος και θαλασσοπρος, που περ το 510 π.Χ. εταξεδευσε προς τον Ντιο Ατλαντικ και φθασε ως την Σενεγλη, στις εκβολς του ποταμο Σενεγλη… Εκε εδε κροκδειλους και ιπποποτμους και ενμισε πως φθασε στις… πηγς του Νελου! γραψε ργο ονομαζμενο «Περπλους», που λγει τι ο Νελος πηγζει εκ του Ατλαντικο!
   * ο Πυθας (330-320 π.Χ.), που φθασε ως την Θολη («το σχατον ριον του κσμου» - αινιγματικ πλη του Βορεου Ωκεανο, που κατ’ λλους εναι στην Ισλανδα, κατ’ λλους στην Βαλτικ, κλπ.). Τον εκτιμοσε ιδιαιτρως ο ππαρχος. Ο Πυθας ταν και περφημος αστρονμος. κανε μια μαθηματικ ανακλυψη που τον κατστησε γνωστ στον ελληνισμ: Την μτρηση του γεωγραφικο πλτους ενς τπου! Το πτυχε με την μτρηση του λγου: Γνμων/Σκι, το μεσημρι των Τροπν των Ισημεριν. Η μθοδος αυτ στηριζταν σε δυο παραδοχς: Α. τι η Γη εναι «σφαιροειδς» και Β. τι οι ακτνες του Ηλου φθνουν σ’ λα τα σημεα της επιφανεας της Γης «παρλληλα» (διατπωση του Θαλ). τσι η γωνα φ προσδιοριζταν απ το ορθογνιο τργωνο του γνμονος προς την σκι του, το μεσημρι μιας Ισημερας (ανλογη μτρηση γινταν κατ τις Τροπς). Δια της μεθδου αυτς ο Πυθες υπελγισε το γεωγραφικ πλτος της γεντειρς του, Μασσαλας, με σχεδν απλυτη ακρβεια: 43°3' ναντι της πραγματικς 43°17'… Ο Πυθες, κατ’ εντολν του Δμου Μασσαλας, επιχερησε μια παρτολμη για την εποχ του εμπορικ αποστολ, προς αναζτηση κασστερου, που δσκολα βρισκταν στην Ελλδα. Διπλευσε τις Ηρκλειες Στλες (νυν Γιβραλτρ) και ακολουθντας τις ιβηρικς και γαλατικς ακτς φθασε στο Βελριον (νυν Κορνουλη) και στο Κντιον (νυν Κεντ). Δισχισε λη την ανατολικ πλευρ της Βρετανας και κατληξε στο Ντβερ. Αναφρει τα δυο νησι, το λβιον (Αλβιν, η Αγγλα) και την Ιρνη (η Ιρλανδα). Αυτ εναι η πρτη γραπτ μαρτυρα για επσκεψη Ελλνων στα αγγλικ νησι (Κασσιτερδες Νσους). Εχαν προηγηθε ενωρτερα κι λλες, απ Μινωτες Κρτες, κ.. Απ εκε ο Πυθες εταξεδευσε στην Βαλτικ. κανε τον περπλου των βαλτικν και σκανδιναβικν παραλων. Κατλιπε δο συγγρμματα: «Περ Ωκεανο» και «Γης περοδος», στα οποα περιγραψε τις ταξειδιωτικς εμπειρες του.
   * ο Ευθμιος Ευθυμνης, που εξερενησε τις αφρικανικς ακτς, που εχε παραπλεσει ο Καρχηδνιος στρατηγς ννων (310 π.Χ.).
   * Τλος, η Μασσαλα ανδειξε διφορους ονομαστος πλοιρχους (πως τον Ζηνθεμι, τον Ηγστρατο, κ..).

     Το 1993, κατ την διρκεια εκσκαφν, στην Πλατεα Ι. Βερν στην Μασσαλα, ανακαλφθηκαν δυο… ναυγια! Οι εργασες γιναν απ την τοπικ Αρχαιολογικ Υπηρεσα, συνδρομ της πλεως της Μασσαλας. Απεκλυψαν τμμα της αρχαας ακτς με τις λιμενικς εγκαταστσεις και πλθος ελληνικν και ρωμακν χρνων ναυαγων. Τα δο πλοα ευρθησαν αντικρυστ το να στο λλο.
Περπου 30 μ. απ την αρχαα ακτ. Στο σημεο που εχαν εγκαταλειφθε στα τλη του 6ου αι. π.Χ. – μλλον λγω της κακς τους καταστσεως. Το σωζμενο τμμα, του μικρτερου απ τα δο πλοα, χει μκος 5 μ. και πλτος 1,5 μ. ταν ελαφρ και γργορο σκφος, λεπτ και με στρογγυλ διατομ, αλιευτικ κοραλλιν (ευρθησαν 10 μικρ θρασματα απ κκκινο κορλλι). Το δετερο και μεγαλτερο απ τα δο πλοιρια χει διατηρηθε σε μκος 14 μ. και πλτος 4 μ. Εχε καρνα, στρογγυλ διατομ και πολ μακρστενες κρες. Το παν του ταν τετργωνο και εχε χωρητικτητα φορτου 12 τ. Τυπικ εμπορικ πλοο της Μασσαλας του τλους του 6ου αι. π.Χ. Εχε ξιο λγου σστημα συναρμολογσεως. Ταξεδευε για πολλ χρνια πριν εγκαταλειφθε.
     Ο Ζ. Υ. Κουστ ξω απ την Μασσαλα ανσυρε αρχαο ελληνικ πλοο, ανμεσα σε απολιθματα, που εχε ναυαγσει το 205 π.Χ., μεταφροντας αμφορες με κρασ.
     Τλος, η Οικα Τριανης στην Δλο, που ανκε στον Ελληνορωμαο Μρκο Σστιο -ο οποος γεννθηκε στην Δλο!– μας δωσε πληροφορες για να ακμη αρχαο ναυγιο στην… Μασσαλα! Το 145 π.Χ. ο Μ. Σστιος εφρτωσε απ την Ρμη τον «Δελφινοφρο», να καρβι, με αμφορες κ..αντικεμενα. Το καρβι αυτ εχε περιπετειδες ταξεδι, αλλ εν τλει ναυγησε στο λιμνι της Μασσαλας. Ανακαλφθηκε απ δτες-αρχαιολγους. Στον λαιμ ενς αμφορα υπρχαν τα αρχικ “SES” και πλι τους σχεδιασμνη η τραινα – σμβολον του Ποσειδνος. Αντστοιχα, τα δια αρχικ και το διο σμβολο ευρσκουμε και στην Οικα Τριανης.
     Πντως η λσπη των επιχσεων επειδ προστατεει τις αρχαιτητες, εναι πολ πιθανν, εν γνουν σχετικς εργασες και ρευνες, να βρεθον κι λλοι βυθισμνοι και θαμμνοι θησαυρο στο λιμνι της Μασσαλας.
     Μετ τους Περσικος πολμους η Φκαια γινε μρος της Δηλιακς συμμαχα μαζ με λλες πλεις της Ιωνας. Κατ τη διρκεια του Πελοποννησιακο πολμου, με την υποστριξη της Σπρτης επανασττησε κατ των Αθηναων. Με την ειρνη του Ανταλκδα η Φκαια που ακολοθησε τη λξη του Κορινθιακο πολμου, γινε πλι τμμα της Περσικς Αυτοκρατορας, μαζ με τις υπλοιπες Ιωνικς πλεις. Μετ το 334 γινε τμμα της Αυτοκρατορας του Μεγλου Αλεξνδρου και ακολοθως τμμα των Ελληνιστικν βασιλεων που σχηματστηκαν στην περιοχ της Μικρς Ασας.
     Η Φκαια ταν απ τις πρτες πλεις της αρχαιτητας που κοψαν νομσματα. Τα πρτα νομσματα της πλης ταν απ κρμα αργρου και χρυσο. Στο βρετανικ μουσεο εκτθενται νομσματα της Φκαιας της περιδου 600-550 π.Χ.


Χρυσ νμισμα Φκαιας (1/6 στατρα) παρσταση γρπα 521-478 πΧ

     ταν μια απ τις 12 Ιωνικς πλεις και το εμπορικ της ναυτικ συναγωνιζτανε το ναυτικ των Φοινκων. Πρτοι οι Φωκιανο θαλασσινο ταξιδψανε με τα πλοα τους μχρι το Γιβραλτρ κι χτισαν εμπορικος σταθμος σε πολλ σημεα της Μεσογεου. Απ τον 7ο αινα π.Χ. ρχισαν να ιδρουν αποικες. Σπουδαιτερες εναι: Λμψακος στις ακτς του Ελλησπντου, Ελαα στη κτω Ιταλα, Αλαρ( λ)α το 565  π.X. με πολ μεγλο λιμνι στη Κορσικ, Tαρτησς στις ακτς της Ιβηρικς χερσονσου. 'Aλλη σπουδαιτερη εναι η Μασσαλα το 600 π.X. που δρυσε νες αποικες πως της Νκαιας (Κυαν ακτ), την Ολβια (ακτ των Υρων). Απ τη Μασσαλα διαδθηκαν τα γρμματα στους γειτονικος λαος κι οι Φωκαες γιναν οι πρτοι φορες πολιτισμο στη δση πριν τους Ρωμαους.

     ταν το 540 π.X. κατακτθηκαν απ τους Πρσες μπκανε στα καρβια τους και ζτησαν ν' αγορσουν τις Οινοσες, νησι της Χου για να εγκατασταθον. Οι Χοι μως αρνθηκαν κι τσι φγανε για τις λλες αποικες τους. Η Φκαια κοψε και χρυσ νμισμα το Φωκακ στατρα. Ο κλπος της χωριζτανε σε δο λιμνια: το Νασταθμο (μεγλο γιαλ) και το Λαμπτρα (Μικρ γιαλ). Ο Πυθας μεγλος λληνας θαλασσοπρος, που πρτος αντκρισε τους παγετνες του Β. Ωκεανο, καταγταν απ τη Μασσαλα. Η Μ. Ασα ταν το μεγαλτερο κομμτι της οικουμενικς Ελλδας. Εναι 530.000 τ. χλμ. εν η μητροπολιτικ Ελλδα εναι 130.000 τ.xλμ. ταν λοιπν την χανε το 1453 και το 1922 με τους διωγμος, χανε οικονομικ δναμη, συρρικνωντανε κατ τα 4/5 της σ' κταση κι οικονομικ ευρωστα.


      Ερεπια απ αρχαο θατρο στη Φκαια της Μ. Ασας

     Στην Ελλδα πλι μανεται ο διχασμς (1915). Ο Βενιζλος παραιτεται για δετερη φορ. Οι κεντρικς δυνμεις (Γερμανα, Αυστρα, Ουγγαρα) κερδζουν. Οι νετουρκοι πιστεουν πως φτασε η μεγλη τους μρα. Το στρατιωτικ πνεμα της Γερμανας που δεν χει καννα δισταγμ, βρσκει στο πρσωπο των νετουρκων τον αδστακτο εκτελεστ των πιο βρβαρων μτρων, στρατολγηση του Χριστιανικο πληθυσμο, νταξη στα περιβητα τγματα εργασας (σημ. θαντου), εκτπιση των παραλιακν πληθυσμν προς την ενδοχρα, εναι τα μτρα των Τορκων που προσυπγραψε ο Γερμανς στρατρχης Liman von Sanders. Αιτα για την ανθελληνικ αυτ στση υπρξε τι η Τουρκα ταν γι' αυτν μια μεγλη πολυπληθς κι εκολη Ασιατικ χρα-λεα για κθε μορφ εκμετλλευσης. Η γεωγραφικ θση της, τα πετρλαια της Μοσολης η ναυσιπλοα ταν οι στχοι της. Οι προσπθειες αυτς ερισκαν αντιμτωπη την Ελληνικ παρουσα που αινες κρατοσε τα ηνα λων των οικονομικν τομων και κυρως της ναυσιπλοας. Στις 14 Μη 1914 ο Υπουργς των Εσωτερικν της Τουρκας Τααλτ αποστλλει τηλεγρφημα προς το Γενικ Διοικητ Σμρνης με το εξς περιεχμενο.
   «...Εναι επεγον δια πολιτικος λγους (λεγαν οι λληνες πως ετοιμζουν επανσταση για την πραγματοποηση της μεγλης ιδας) να υποχρεωθον οι εις τα παρλια της Μ. Ασας κατοικοντες λληνες να εκκενσουν τα χωρα των και να εγκατασταθον εις τα βιλατια Ερζερομ κι λλα. Αν αρνηθον να μεταφερθον εις τα υποδειχθντα μρη, θλετε ευαρεστηθε να δετε προφορικς οδηγες εις τους αδελφος μας Μουσουλμνους, πως δια παντς εδους εκτρπων αναγκσουν τους λληνες να εκπατριστον οι διοι οικεα βουλσει. Μη λησμονσετε να επιτχετε εν τοιατη περιπτσει απ τους μετανστας τοτους πιστοποιητικ βεβαιον τι απρχονται απ τας εστας των εξ ιδας πρωτοβουλας πως μη προκψουν εκ τοτου πολιτικ ζητματα".

     Το σχδιο των εκτρπων, δηλαδ σφαγν και διξεων, εφαρμστηκε με τον πιο γριο κι απνθρωπο τρπο απ τους Τορκους. Η δοκιμ ξεκνησε απ τη Παλαι και Να Φκαια την οποα παρακολοθησε ο Γλλος αρχαιολγος Σαρτι κι η ομδα του Mansier, Καρλι και Δνδριας. Ο Σαρτι καταγταν απ την Μασσαλα κι κανε την εποχ κενη αρχαιολογικς ανασκαφς. Ο Σαρτι στο βιβλο του "Η Λεηλασα Της Φκαιας & Η Εκδωξη Των Οθωμανν Ελλνων Της Μ. Ασας" κι ο Mansier στη περιγραφ του, «Αι Τελευτααι Ημραι Της Φκαιας" διεκτραγωδον τη σφαγ και δωξη των κατοκων της. Σ' γγραφο της Αυστριακς πρεσβεας, στις 3 Απριλου 1917,  διαβζουμε:

  "Ο μγας βεζρης κι υπουργς εξωτερικν παρακλεσαν εμ και το Γερμαν πρσβη να φρομε σε γνση των κυβερνσεν μας τι στρατιωτικο λγοι μγιστης σημασας αναγκζουν την Τουρκικ κυβρνηση να εκτοπσει απ το Αβαλ και τα περχωρα του, πληθυσμ που αποτελεται απ 10 ως 15.000 κατοκους Ελληνικς εθνικτητας. Η Τουρκικ  κυβρνηση δλωσε, πως για την εκτλεση του μτρου αυτο, επιμνει ο στρατρχης Liman von Sanders. Οι κτοικοι θα πρπει να εγκαταλεψουν τα σπτια τους εντς ορισμνης προθεσμας, εναι μως ελεθεροι να εκλξουν στην ενδοχρα τον τπο της νας κατοικας τους".

     Η συνχεια του εγγρφου  εναι περισστερο αποκαλυπτικ. Ο διος ο Sanders βεβαινει:

   "Κτω απ' αυτς τις συνθκες ΕΠΕΒΑΛΑ στο Τουρκικ υπουργεο πολμου, που αντιστεκταν ο Εμβρ πασς καθς και στην κυβρνηση, την εκτλεση των προαναφερομνων μτρων".

     Κι ακολουθε η καταστροφ του 1922.

     Επαμε τι η Μασσαλα ιδρθηκε απ την Φκαια. Οι κτοικο της δε λησμνησαν τη προλευσ τους σε κθε περπτωση εκδλωσαν ειλικριν την αγπη και τη στοργ τους προς την αρχαα Μητρπολη ταν μλιστα με μεγαλοπρεπες γιορτς γιορτζουν τη τρτη χιλιετα απ την δρυση της πλης τους κλεσαν και το Δμαρχο της Φκαιας τον οποο ανακρυξαν επσημα πρτο πολτη της Μασσαλας. Οι νετεροι κτοικοι της Μικρασιατικς Φκαιας ταν ναυτικο αλλ συγχρνως καλλιεργοσαν τη πλοσια γη της περιφερεας τους. Η κυριτερη πηγ ευημερας ταν οι αλυκς. Οι πλουσιτερες αλυκς της Μεσογεου.
     Η Π. και Ν. Φκαα ταν πλεις με Ελληνικ πληθυσμ κατ το πλεστον. Η Π. Φκαια με 12.000  κατοκους, 9.000 λληνες και 3.000 Τορκους. Η Ν. Φκαια με 7.500 κατοκους, 6.500 λληνες και 1.000 Τορκους. Ο κσμος μιλοσε μνο Ελληνικ, ακμα κι οι Τορκοι. Εχε σχολεα, εκκλησες και πολλ ξωκλσια. Μητροπολιτικς νας ταν η Αγα Ειρνη. 'Αλλη μεγλη εκκλησα ταν η Αγα Τριδα, ο 'Αγιος Νικλαος κι ο 'Αγιος Κωνσταντνος βορειν. Την εκκλησα της Αγας Τριδας την χτισαν οι εργτες των αλυκν. Εκε κνανε μεγλο πανηγρι 7 ημερν. Παζαν ντπιοι οργανοπαχτες βιολι, οτια, σαντορια, οργανκι (λατρνα), τμπανα. ταν μια ζω νοικοκυρεμνη που τη ρμαξαν οι Τορκοι τον Ιονιο του 1914.

     Ο αρχαιολγος Σαρτι γρφει:

   "Πλοσιοι πρκριτοι της πλης φυγαν ανυπδητοι γιατ κι αυτ τα παποτσια, τους εχαν αφαιρσει. Εις τους ναος διεπρχθησαν ανκουστοι ιεροσυλαι".

     Ο Mansier της ομδας των αρχαιολγων λγει:

   "Τη νχτα ρξατο η λεηλασα της πλης. Μας διηγεται μια γυν ετοιμοθνατος διτι εβισθη υπ 17 Τορκων. Απγαγαν κρη 18 χρονν υπ τα μματα της οποας εφνευσαν τους δο γονες. Εις γρων παραλυτικς ευρθη νεκρς επ της κλνης του. Εφνευσαν συνολικ 81 τομα εκ των οποων 17 γυνακες.  Οτω εδομεν ιδοις οφθαλμος, ως εν τοις βαρβαροτροις χρνοις, τα πντα χαρακτηριστικ της καταστροφς μιας πλεως. Ητοι: την κλοπν, την λεηλασαν, την πυρπλησιν, τον φνον και την ατμωση των γυναικν. Χλιοι περπου κτοικοι επβησαν επ αλιευτικν λμβων ιστιοφρων και κατλιπον την Φκαιαν δια την Μυτιλνην.  Αλλοι επβησαν σε μεγλο γαλλικ ιστιοφρο το οποο φρτωνε αλτι απ το λιμνι των Φωκν".

     Ο Ηλ. Ηλιπουλος, Υποπρξενος της Αγγλας, που μετεχε σε μια διεθν προξενικ επιτροπ κι φτασε στην ατυχ πλη δυο μρες μετ την εκκνωσ της, πληροφορθηκε πως στα τσιγγλια των κρεοπωλεων της πλης ταν αναρτημνα τεμχια ανθρωπνου κρατος με τη μακβρια ταμπλα: "Γκιαορ ετισ" δηλαδ ελληνικ κρας. Αλλ η καταστροφ ολοκληρθηκε το 1922. Περισστερο απ 1.500.000 λληνες της οικουμενικς Ελλδας γιναν με την εντολ της Γερμανας, τον ελληνικ διχασμ και την αποτυχημνη προλαση του ττε βασιλι Κων/νου στα ενδτερα της Τουρκας, βορ της Τουρκικς θηριωδας. τσι ατιμρητη μχρι σμερα η Τουρκα πραγματοποησε μσα στον διο αινα τρεις γενοκτονες διαφορετικν φυλν της Μ. Ασας, των Αρμενων, των Ποντων και των Κορδων τρα.

     πως λος ο ελληνισμς της Μ. Ασας τσι κι οι  Φωκαες κατφυγαν στα πλησιστερα νησι την Αθνα και τον Πειραι. Ο αεμνηστος Αθ. Παπουτσς δωσε τις παρακτω πληροφορες στις 20/2/1960 στον κ. Απ. Ανδρεδη:

   "Οι Φωκαες μετ τα 1922 ρθαν στον Πειραι και την Αθνα.  Εκε με υπδειξη του στρατηγο Πλαστρα ιδρσαμε σλλογο με την επωνυμα Παμφωκακς Σλλογος  "ο Πρωτες" και μ' εκλογς εκλξαμε τον κ. Βασλη Τσορο, στρατιωτικ γιατρ, τον Παναγιτη Ζιναν αξιωματικ πεζικο, τον Αθ. Α.Παπουτσ, τον Ευγγ. Πουλοδα, τον Αναστσιο Ανανδη κι  Ιωννη Σταβρα. νας απ τους στχους του η επιλογ περιοχς για εγκατσταση .Πγαμε στην Κασσνδρα Χαλκιδικς με ταλαιπωρα μιας εβδομδας. μως ταν μακρι απ την Αθνα κι ακατοκητο το μρος. Φγαμε απογοητευμνοι. Εμαστε οι Παπουτσς Αθ., Μεταλκης Α. κι ο Χιτης Ν.
   Αρχσαμε να ψχνουμε για την εγκατσταση στην Ανβυσσο που υπρχε μια εταιρεα που διατηροσεν αλυκς. Η εταιρεα ζτησε και βρκε ανθρπους που να ξρουνε καλτερα ,τι αφορ τη παραγωγ του αλατιο. Βρκε τον Χριστολη τον Καραπιπρη, ριστο τεχντη. Πρε μια ομδα απ 20-25 πατριτες κι εργζονταν λοι. Αμσως μετ τον πρτο χρνο εχαν μια διαφορ 2.000 τνων περισστερο αλτι. Η εταιρεα μεινε πολ ευχαριστημνη και ζτησε να προσληφθον σοι Φωκαες υπρχαν. Ο Σλλογος εξλεξε μια επιτροπ απ τον Χατζ Καρποζη, Ιωννη Δδε, Αθ. Παπουτσ να φροντσει για την εγκατσταση.

   Ττε η Αθνα-Λαριο υπρχε τρνο. Η επιτροπ το πρε και βγκε Κερατα. Απ κει με τα πδια κατβηκε Ανβυσσο στις αλυκς. θελε να δει τον τπο. Τα κτματα ταν της Μονς Πετρκη, που μποροσε να εγκατασταθον λοι. Το μρος ταν ακατοκητο και μνο μια εκκλησα υπρχε μικρ του Αγου Γεωργου.

   Ζητσαμε απ το Υπουργεο Γεωργας δεια να εγκατασταθομε στην Ανβυσσο. Μας αρνηθκανε, γιατ η εγκατσταση προοριζταν για την ομδα απ την Αρετσο Κων/πλεως. Τλος μ' εντολ του Υπουργεου Πρνοιας κι να κακι φτνουμε στις αλυκς και μνουμε σε 50 σκηνς. ταν 15 Οκτωβρου 1920. Σε 10 μρες ρχονται κι λλες οικογνειες με τα κακια και παρνουμε 100 σκηνς. Την κταση που εχαμε κτσει τις σκηνς την κατεχαν οι συγγενες απ τα Καλβια. Αρχσαν οι λογοτριβς μαζ μας. Πγαμε στον Υπουργ ζητσαμε να κνει μια δλωση στις εφημερδες, τι οι Φωκαες θα εγκατασταθον στην Ανβυσσο διτι εναι αλατοπκτες που παργουν αλτι. Και διβασαν την δλωση στα χωρι και σταμτησαν τις λογοτριβς. Οι οικογνειες εχαν ρθει απ την Χαλκδα, το Βλο, την Κρτη. Για δουλει πγαιναν στον Πειραι, λλοι καναν κρβουνα και πολλο δολευαν στην αλυκ.

   Αλλ μλις ρθε δετερος χειμνας και βλπαν τι δεν γινταν η αποκατσταση,  αναγκζονταν λγοι-λγοι να φεγουνε στον Πειραι και την Αθνα. Στη παραλα της Αναβσσου οτε δνδρο, οτε νερ υπρχε. Ζητσαμε απ την αλυκ και μας δωσαν εργαλεα κι αμσως ανοξαμε πηγδι. Δυστυχς απ τον Οκτβρη του 1924 ως το Μρτη του 1926 βρισκμαστε σε σκηνς, 19 μνες αγωνας. Κθε τρεις μνες εχαμε αλλαγς Κυβερνσεων. Απ 160 οικογνειες που εχαμε φρει μενανε μνον 90...

     Το Μρτη του 1926 ο Πγκαλος δωσε εντολ να 'ρθει η τοπογραφικ υπηρεσα του Υπ. Γεωργας για να χαρξει τον συνοικισμ. Πρε 7.500 στρμματα απ την Μον Πετρκη 1.000 στρμματα απ  το κτμα Λογοθτη, 400 στρμματα απ την περιοχ του Αγου Γεωργου. Το κακ ταν τι δεν εχαμε εκκλησα. Μας εχε στσει ο κ. Μπης 20 παργκες κι ταν χτσαμε πραμε τα υλικ και κναμε εκκλησα. ταν μουν πρεδρος, στην Αμερικ εχαμε πολλος πατριτες. ρθε ο Πρεδρς τους, Γαρφαλος Παπουτσς τον παρακαλσαμε και μας στειλε 100.000 κι αρχσαμε να χτζουμε το σχολεο. Βοηθσαμε λοι μαζ κι ο εργολβος που το 'χτισε δε πρε δραχμ. τανε καλς νθρωπος, ονομαζταν Ερμς Φιλππου. Το σχολεο χτστηκε το 1932. Επ 4 χρνια πληρναμε μεις δασκλα για να πηγανουν τα παιδι σχολεο.

   Το 1947 που εχαμε λες τις προποθσεις γναμε Κοιντητα".

     Τα πρτα χρνια της προσφυγις κοντ στις λλες δυσκολες που αντιμετπιζαν οι πρσφυγες ταν κι η μη αποδοχ τους απ μρους των ελλνων της Μητροπολιτικς Ελλδας. ταν μια γενικ κατσταση αυτ. Ο χρος της Π. Φκαιας-Αναβσσου ταν ακατοκητος. ταν ιδιοκτησα κατ κριο λγο της μονς Πετρκη. Νοικιαζταν απ τους κατοκους και κτηνοτρφους των γρω χωριν για βοσκ καλλιργεια. Η εγκατσταση των προσφγων φερε αρκετς λογοτριβς μεταξ τους. Η συμβωση μως κι η γνωριμα εχε συνακλουθο την αλληλοεκτμηση, την αποδοχ, τη φιλα κι αυτ πλι τη καλ συνεργασα, τη συνπαρξη, τη προκοπ. Πργματι απ την προπολεμικ ακμα εποχ οι νομδες κτηνοτρφων ρχισαν να εγκαθστανται μνιμα στο χωρι και να προσθτουν με τη δναμη και την εργατικτητ τους ζωτικτητα στη ζω του χωριο. Μετ μλιστα το 1947 που γνεται Κοιντητα  η ζω του χωριο μπανει σε ανοδικ πορεα. Γνονται σημαντικ ργα υποδομς. Το 1954-55 ανογει ο δρμος και συνδει το χωρι με τ' αστικ κντρα . Η πρσβαση προς το κντρο αλλ και προς τα χωρι εναι ευκολτερη. Αρχζει να αναπτσσεται ο τουρισμς. Ηλεκτροδοτεται το 1966. Υδροδοτεται το 1958 κατ' αρχς, το 1971 απ τον λυμπο, το 1977-78 απ την ΕΥΔΑΠ. Το 1932 χτζεται το πρτο σχολεο. Συμπληρνεται με μιαν αθουσα ακμα το 1970 κι ανεγερεται 6τξιο δημοτικ Σχολεο το 1981. Νηπιαγωγεο λειτουργε το 1993. Η εκκλησα χτστηκε το 1948 κι γινε επκτασ της το 1995. Κατ καιρος διαμορφθηκαν οι πλατεες κι οι λλοι χροι (ρματα) κι ασφαλτοστρθηκαν οι δρμοι.

     Απ το 1948 υπρχει ο Αθλητικς Ποδοσφαιρικς Σλλογος "Πρωτας". Το γπεδο χτστηκε το 1970 και την επμενη σχεδν χρονι η ομδα μπκε στη Γ' Κατηγορα Αθηνν. Τρα βρσκεται στην Α' Κατηγορα ΕΠΣΑΝΑ κι εναι απ τους πρωταγωνιστς της. Υπρχουν ακμα νας Εξωραστικς Σλλογος η "Αγα Ειρνη" κι ο Σλλογος Γονων και Κηδεμνων του Δημοτικο Σχολεου κ..

     Οι μνιμοι κτοικοι του χωριο αυξνονται (2051) και δημιουργονται δυναμικο οικισμο γρω, πως το Θυμρι, το Καταφγι, της Αγροτικς Τρπεζας, οι κτοικοι των οποων δραστηριοποιονται κοινωνικ και πολιτικ μσα απ τους δικος τους εξωραστικος και πολιτιστικος Συλλγους. Γενικς η Κοιντητα Παλαις Φκαιας χει γνει παραθεριστικ κντρο με μεγλο αριθμ κατοκων πολλο απ τους οποους τη δετερη παραθεριστικ κατοικα τη μεττρεψαν σε μνιμη. Αυτ οφελεται στη μικρ απσταση της απ το κντρο, στα πολλ προβλματα του αστικο κντρου και κυρως τη λεπτ και γαλνια φυσικ καλλον του τοπου.


                           Παλαι Φκαια Ι (μερικ ποψη του λιμανιο)


                         Παλαι Φκαια ΙΙ (μερικ ποψη λιμανιο σε συνχεια)

--------------------------------------------------------------------------------------------

                                                 Τοπωνμια Ευρτερης Περιοχς

Αγια Βαρβρα, η (Λφος Αρετσο) :=Λφος 200 μτρα βρεια του χωριο Ανβυσσος. Πρε την ονομασα του απ την ομνυμη εκκλησα στην κορυφ του. Εχει ψος 54 μτρα. Υπρχε παλαιτερη εκκλησα που τη βρκαν οι πρσφυγες γκρεμισμνη. Υπρχει στο ντιο μρος του λφου, βση αρχαου παρατηρητηρου . Ακμη υπρχουν δο υπγεια εκκλησκια, που δεν χει ακμη ερευνηθε πτε φτιχτηκαν και απ ποιους. Η κατασκευ τους μοιζει με τους μυκηνακος θολωτος τφους. Ο KAUPERT αναφρει το λφο σαν "VIGLA". Επσης τον αναφρει σαν τριγωνομετρικ και ο χρτης διανομς του Υπουργεου Γεωργας με το νομα Λφος Αρετσο
Αγια Ειρνη, η (Λφος Φωκαων) := Λφος 100 μτρα ανατολικ της Φκαιας με την ομνυμη εκκλησα στην κορυφ του, η οποα εναι και η κεντρικ εκκλησα του χωριο. Στην δυτικ πλευρ του λφου εναι το νεκροταφεο της Φκαιας. Στη ντια πλευρ υπρχει αρχαο νεκροταφεο. Στους Χρτες των διανομν αναφρεται σαν Λφος Φωκαων
Αγια Παρασκευ, η := Περιοχ με ομνυμη εκκλησα στον Ολυμπο. Την αναφρει ο χρτης του KAUPERT και του Γ.Υ.Σ. στη θση περπου της Βασιλικς του Ολμπου. Αλλ υπρχει και λλη Αγια Παρασκευ ντια του Πργου του Μελισσουργο που ο νος χρτης του Γ.Υ.Σ. αναφρει δπλα απ το νομα μσα σε παρνθεση (Τστσου). Τστσου ταν το νομα μιας απ τις ιδιοκττριες του Τσιφλικιο.
Αγιασμθι, το := Περιοχ ανατολικ του Καπ. Την ονομασα "Αγιασμς" χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην δια περιοχ. Επσης τη λξη Hagiasmu χει ο χρτης του KAUPERT στο μεγλο λφο ανατολικ του Καπ.
Αγιασμς, ο := Δες Αγιασμθι
Αγια Φωτειν, η := Οροπδιο 4 χιλιμετρα ανατολικ της παραλας του Θυμαριο, με ομνυμη παλι εκκλησα. Υπρχουν πολλς δισπαρτες αρχαιτητες, και μλιστα τμματα αρχαου ναο σως εναι εντοιχισμνα στην εκκλησα, γιατ στον περβολο της βρθηκε τμμα απ αρχαα κολνα. Πρπει να εχε πολλος οικισμος κατ την περοδο που οι πειρατς και οι επιδρομες ρμαζαν την Αττικ, γιατ το μρος ταν ασφαλς και σχετικ εφορο. Σζονται ερεπια μεγλου βυζαντινο οικισμο και παρατηρητρια σε κορυφς λφων. 
Αγιοι Σαρντα, οι (Γκριτζνα, Νρκες) := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ βρεια του Αγιου Παντελεμονα και δυτικ του Αλογρη. Εκε που βρθηκε ο κορος Αριστδικος.
Αγιος Γιργης, ο := 1. Περιοχ ανμεσα στα χωρι Φκαια και Ανβυσσο. Πεδιν περιοχ, με το παλι εκκλησκι του Αγιου Γιργη στο κντρο της. Πιθαν θση κποιου απ τους οικισμος του αρχαου Ανφλυστου. Βρθηκε εκε κοντ, το 1911, νεκροταφεο των γεωμετρικν χρνων. Πρσφατα σε ανασκαφ βρθηκαν κτσματα, νεκροταφεο και εκκλησκι των πρτων χριστιανικν χρνων.
2. Αγιος Γιργης (Σαν Τζρτζης) Νησκι εικοσιεπτ χιλιμετρα ντια της Αναβσσου. Εναι μακρστενο με μκος 4,5 και πλτος 2 χιλιμετρα. Στην κατοχ χρησιμοποιθηκε απ τους Γερμανος σαν Βση. Κοντ σε αυτ το νησκι οι Γερμανο βθισαν αφο εγκατλειψαν να πλοο γεμτο Ιταλος αιχμλωτους. 
Αναφρεται σε παλιος χρτες και σαν: 
α. Albona στον χρτη του J. Blaeu του 1640 
β. S. George de Arbore de Cardinaeliw Hoet σε χρτη του N. X. KEULEN του 1700 
Αγιος Δημτρης, ο := Περιοχ στην Τραπουρι (Ολμπου) απ την ομνυμη εκκλησα. 
Αγιος Ιωννης, ο := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ της Βασιλικς του Ολμπου. Επσης την αναφρει και ο χρτης του KAUPERT στην δια περιοχ. Προφανς μια απ τις πολλς παλις ερειπωμνες εκκλησες, που βρσκονται στη περιοχ του Ολμπου. 
Αγιος Νικλαος, ο := 1. Ακρωτρι και ευρτερη περιοχ, με ομνυμο οικισμ εντς σχεδου, στο 50ο χιλιμετρο της λεωφρου Αθηνν -Σονιου. Στο ακρωτρι βρσκεται το ομνυμο παλι εκκλησκι. Βρεια και δυτικ απ εκκλησκι υπρχε προστορικς οικισμς, απομεινρια του οποου βλπει κανες ανεβανοντας το λφο. Επειδ το μρος προσφρεται για οχυρ, και επειδ στις πλαγις του λφου διακρνονται χνη τειχν μπορομε να υποθσουμε τι σε αυτ το σημεο βρισκταν το οχυρ του Ανφλυστου που αναφρει ο Ξενοφν. 
2. Αγιος Νικλαος ονομζεται και ο υψηλτερος απ τους πευκφυτους λφους της περιοχς ψους 120 μτρων.
3. Επσης Αγιος Νικλαος αναφρεται στον χρτη του KAUPERT στην περιοχ της Βασιλικς του Ολμπου. Προφανς μια απ τις πολλς μικρς ερειπωμνες εκκλησες, που βρσκονται στη περιοχ του Ολμπου. 
Αγιος Παντελεμονας, ο := Περιοχ 1.5 χιλιμετρο βρεια του χωριο Ανβυσσος. Το εκκλησκι του Αγιου Παντελεμονα βρσκεται στο σημεο συνντησης των δρμων Καλυβων-Αναβσσου και Κερατας-Αναβσσου. Χτστηκε μλλον τον 17ο αινα, αν κρνουμε απ το τρπο κατασκευς του, γιατ δεν χουμε καμι γραπτ μαρτυρα για το χρνο που κτστηκε. 
Γρω απ το εκκλησκι υπρχαν τα κτσματα του μετοχιο της μονς Καισαριανς. 
Η περιοχ του Αγου Παντελεμονα θεωρεται μια απ τις πιθανς θσεις του κεντρικο οικισμο του αρχαου Ανφλυστου, και σγουρα ενς απ του οικισμος που τον αποτελοσαν. Αυτ πιθανολογεται γιατ σε ακτνα λγων δεκδων μτρων απ την εκκλησα χουν βρεθε σημαντικτατες αρχαιτητες. (Κορος Αριστδικος, Γεωμετρικ νεκροταφεο Νικολου, εκτεταμνα αρχαα ερεπια, κ.α.)
Αγριλι Μπασταρδ, η := Περιοχ ανμεσα στο Χρβαλο και την Τζαρτζαβλα (Αντωνου)
Αγροτικ Τρπεζα, η (Α.Τ.Ε.) :=Οικισμς εντς σχεδου της κοιντητας Παλαις Φκαιας. Καταλαμβνει τμμα των περιοχν Αντωνκη και Λογοθτη. Το νομα οφελεται στον Συνεταιρισμ υπαλλλων Αγροτικς Τρπεζας, που τα μλη του κατχουν την Περιοχ. 
Περιοχ πλουσιτατη σε αρχαιτητες, χουν ανασκαφε εκε, απ την αρχαιολογικ υπηρεσα νεκροταφεα των κλασικν χρνων. 
Υπρχει μια ιστορα για κποιους Κορωπιτες αρχαιοκαπλους που βρκαν εκε να γαλμα σφγγας, με χρυσ στολδια, αλλ μαχαιρθηκαν στη μοιρασι και τους πιασε η αστυνομα. Τη σφγγα μως την βγαλαν Καλυβιτες, που μαθαν το μυστικ, και τρα λνε πως βρσκεται στο μουσεο του Λοβρου στο Παρσι. Υπρχουν επσης επιφανειακ ευρματα μεσαιωνικο οικισμο στα ανατολικ του οικισμο (Μεσοχρι), καθς και χνη ιερο των Κλασσικν χρνων ντια του λφου.
Αλογα, τα := (Δες Κουρτκη)
Αλογρης, ο (Βαλμς) :=Λφος 500 μτρα βορειοανατολικ του Αγιου Παντελεμονα, πευκφυτος, με ψος 105 μτρα. Στις ανατολικς πλαγις του προς τη Τζαρτζαβλα υπρχουν πρα πολλ αρχαα ερεπια, πιθανν κποιος οικισμς εργατν στα μεταλλεα, πως δεχνουν τα φτωχικ επιφανειακ στρακα. Απ τη δυτικ πλαγι μως χουν βρεθε τα περφημα αγλματα του "Αριστδικου" πιθανν της "Κρης του Βερολνου" και του "Κορου της Νας Υρκης". Σημδι πως στην περιοχ κατοικοσαν πλοσιοι γαιοκτμονες, ενοικιαστς μεταλλεων. Αλλη παλαιτερη ονομασα του εναι Βαλμς. 
Αλυκς, οι :=Περιοχ των παλαιν αλυκν Αναβσσου στο 52ο χιλιμετρο Αθηνν -Σονιου. Πολ παλι αλυκ, λειτουργοσε στην τουρκοκρατα σαν φυσικ αλυκ, χωρς δηλαδ επμβαση στο πξιμο του αλατιο, αλλ μνο συγκντρωναν σο εχε δημιουργηθε απ μνο του. 
Ηταν το μνο σημεο στην περιοχ, που εχε κποια οικονομικ δραστηριτητα ταν ρθαν οι πρσφυγες στην Ανβυσσο. Εναι και ο λγος που κανε τους Φωκιανος πρσφυγες να λθουν στην περιοχ, μια και αυτο ξεραν απ αλυκ γιατ εχαν στη πατρδα τους. 
Αλνια, τα := 1. Μικρ περιοχ ντια απ το γπεδο της Αναβσσου, που το δαφος εναι εππεδος βρχος και χρησμευε για την εγκατσταση κθε καλοκαρι της αλωνιστικς μηχανς και των θημωνιν. 
2. Περιοχ απναντι απ τον Αγιο Παντελεμονα προς το Σκρδι, δπλα στον επαρχιακ δρμο, που υπρχαν αλνια τα παλι χρνια, αναφρεται στον χρτη του J. A. KAUPERT και στους χρτες των Διανομν του Υπουργεου Γεωργας του 1936.
3. Τα παλι αλνια στα Βορλα, ττε που το λεσμα γινταν με ζα που γριζαν γρω γρω και πατοσαν τα στχια. 
Αμπελτοπος, ο (Κτω αμπλια) := Περιοχ ακριβς ντια απ το χωρι Ανβυσσος μχρι του Δημητριδη. Ηταν γεμτη αμπλια.
Αμυγδαλις, οι := Περιοχ διακσια μτρα βρεια απ το δημοτικ σχολεο Αναβσσου, πνω στη στροφ του επαρχιακο δρμου, που υπρχε κτμα με αμυγδαλις.
Ανβυσσος, η := Ονομασα της ευρτερης Περιοχς, και του χωριο. Το χωρι εναι προσφυγοχρι, χτστηκε μετ τη Μικρασιτικη Καταστροφ, απ πρσφυγες που λθαν απ διφορα μρη της Μικρασας. Πρτοι κτοικοι ταν οι πρσφυγες απ την Αρετσο, που εγκαταστθηκαν εδ το 1924, γι αυτ το χωρι εχε αρχικ ονομαστε Αρετσο. Στον χρτη του J. A. KAUPERT η περιοχ αναφρεται σαν "Anavyso", και στον παλι χρτη της Γ.Υ.Σ. σαν "Ανβυσος" με να σ, εν στον χρτη των Χριστομνου-Lindemager του 1891 αναφρεται σαν Ανβισσος με δο σ και ι. Επσης, στο οδοιπορικ του Σατωβρινδου αναφρεται σαν Ανβισος, με να σ και ι. Σε παλιτερους χρτες του 1600-1700 η περιοχ αναφρεται με την αρχαα ονομασα της Ανφλυστος. Πιθαντατα η ονομασα Ανβυσσος προρχεται απ παραφθορ της αρχαας ονομασας Ανφλυστος και χι απ τη σνδεση των λξεων νω και Βσα, πως ισχυρζονται μερικο. (Βσα ταν αρχαος Δμος στην περιοχ βρεια των Λεγραινν). 
Ανφλυστος, ο := Η αρχαα ονομασα της παραλιακς Τριτος της Αντιοχδας φυλς, κατ το διοικητικ χωρισμ της Αττικς απ τον Κλεισθνη. Περιλμβανε τους Δμους του Ανφλυστου, της Αιγιλας, της Βσσας, της Ατνης, της Αμφιτροπς, και των Θορν. Επειδ προφανς ο Δμος του Ανφλυστου θα ταν ο μεγαλτερος και σπουδαιτερος Δμος, δωσε το νομα του σε λη την Τριτ. 
Ιδρυτς του Ανφλυστου κατ τη Μυθολογα, ταν ο ρωας Ανφλυστος απ την Τροιζνα, που ταν θεος του Θησα. Επειδ ο Ανφλυστος δεν εχε δικ του βασλειο, πρασε απναντι στην Αττικ και δρυσε δικ του πλη τον Ανφλυστο. Σπουδαος Δμος, εχε λιμνι και φροριο πως αναφρει ο Ξενοφν. Τμμα απ τα ερεπια του λιμανιο υπρχαν μχρι τις μρες μας στο σημεο του σημερινο λιμανιο της Φκαιας. Μσα στη θλασσα υπρχουν εκτεταμνα ερεπια που μως δεν χουν ερευνηθε ακμα. Ο Ηλας Βενζης στη "Γαλνη" του, χοντας εντοπσει τα κτσματα στο βυθ, αναφρει για κποιο μθο μιας βυθισμνης πολιτεας. Το φροριο του Ανφλυστου που αναφρει ο Ξενοφν, σως εναι στον λφο του Αγιου Νικλα που υπρχουν τεχη που δεν χουν ακμα ερευνηθε. Επειδ μως κατ τον Ξενοφντα το τεχος του Ανφλυστου απεχε απ το τεχος του Θορικο εξντα στδια (ντεκα χιλιμετρα), και επειδ ντεκα χιλιμετρα απ το Θορικ απχει ο κλπος της Αναβσσου μπροστ απ το Λιμεναρχεο, σως εδ να βρισκταν το φροριο του Ανφλυστου. Με δεδομνη ββαια την παρξη εκτεταμνων ερειπων μσα στον κλπο και τι η θλασσα τα αρχαα χρνια ταν γρω στα εκατ μτρα πιο μσα απ τη σημεριν ακτογραμμ. Η σιγουρι τι υπρχαν στην περιοχ μεγλες κατασκευς μεγαλνει απ την παρξη, βρεια των αλυκν, μεγλου αρχαου λατομεου. (Εναι ο γκρεμς δπλα στο δρμο που πει για Σαρωνδα.) 
     Η ονομασα προρχεται απ το αρχαο ρμα αν-φλω = ανακοχλζω, πως το νερ που βρζει. 
Αναφρω παρακτω τους παλιος χρτες στους οποους συνντησα αυτ την ονομασα στε να εντοπιστε περπου η εποχ που γινε η παραφθορ του ονματος της περιοχς.

α. ΠΤΟΛΕΜΑΚΟΣ του τους 1486
β. ORTELIUS των ετν 1570-1612
γ. X. LOTTER του τους 1778
δ. CANTELLI DA VIGNOLA του τους 1689

     Πολλο νετεροι, αναφρουν τον Ανφλυστο σαν " η Ανφλυστος ". Πργμα λανθασμνο, γιατ ο ρωας που δωσε το νομα του ταν γνους αρσενικο.
Αντωνκης, ο :=Λφος και Περιοχ 2 χιλιμετρα ανατολικ του χωριο Ανβυσσος. Πρε το νομα της απ τον ιδιοκττη του τσιφλικιο της Περιοχς. Χρτης των διανομν του Υ.Γ. αναφρει σαν Μεσοχρι το λφο του Αντωνκη. Σμερα ανκει στον οικισμ της Α.Τ.Ε. Τα παλι χρνια εκε μαζεαμε μανιτρια και φτιχναμε "πυρνα", (κρβουνα απ ψιλ κλαρι).
Απλλων, ο := Ξενοδοχεο και περιοχ στην παραλα κτω απ τον οικισμ Αρετσο. (Ξενοδοχεο Ακτ Απλλων)
Αρετσο, η :=Πρτη ονομασα του χωριο Ανβυσσος. Τρα ονομζεται Αρετσο ο οικισμς, εντς σχεδου, στην παρλια της Αναβσσου, που συνορεει με τη Φκαια. 
Το νομα προρχεται απ την Αρετσο της Μικρς Ασας, απ που ρθαν οι πρτοι κτοικοι της Αναβσσου. Η αρχαα ονομασα της Αρετσο ταν Τρλλιον και ταν αποικα των Μεγαρων. Στη Βυζαντιν περοδο ονομαζταν Αρτσιον η Αρετοσα, οι Τορκοι την λεγαν Ντριτζα και οι Ελληνες κτοικοι της μχρι το διωγμ την λεγαν Αρετσο η Ρσιον. 
Ετσι η ειρωνεα της τχης θελε τους πργονους μας να ξεκινον απ την Αττικ πριν απ τρεις χιλιδες χρνια, να φτιχνουν καινοργια πατρδα στη Μικρασα, και μετ απ τρεις χιλιδες χρνια, να ρχονται πσω ξεριζωμνοι, στα χματα των προγνων τους.
Αρς, ο := Δες Αρ
Αρ, το ( Αρς, Αρ) :=Περιοχ του Δμου Κερατας στο βορειοανατολικ μρος της περιοχς Αναβσσου. Βρσκεται ανατολικ του δρμου Αναβσσου-Κερατας στο ψος της περιοχς Σαντζα και κτω, μχρι σχεδν το Καπ. 
Υπρχουν 4 αρχαα μεταλλευτικ Πηγδια. Η περιοχ εναι γεμτη αρχαιτητες, πλυντρια, στρνες, τφους τμβους. Στην περιοχ υπρχει παλι συγκρτημα κτισμτων, κατ λλους τορκικη πυριτιδαποθκη, κατ λλους μοναστρι. Στο χρτη του J. A. KAUPERT σε αυτ τη περιοχ αναφρεται αμαξοστσιο. Σμερα η μντρα και τμματα του κτιρου σζονται ενσωματωμνα σε σγχρονη βλα. (Βλα Ανατλια). Η ονομασα Αρ, προρχεται πιθανν απ παραφθορ του ονματος του αρχαου Δμου Φρεριοι, που πιθανολογεται τι βρισκταν στην περιοχ. 
Αλλη εκδοχ εναι να προρχεται η ονομασα απ την τουρκικ λξη ari = η μλισσα. Σε αυτ συνηγορε και τι στο βρειο μρος της περιοχς υπρχει λφος με το νομα Μελσσια Ιατρο.
Τη γραφ της λξης τη συνντησα με τρεις τρπους, γιτα, ψιλον, τα, και το γνος αρσενικ και ουδτερο.
Αρμυρκια, τα := Περιοχ που σμερα εναι το ξενοδοχεο Απλλων. Πρε την ονομασα απ τα ανθεκτικ στη αρμρα δντρα που φυτρνουν εκε.
Αρτσιδς, ο (Αρζιντς, Αρτζιντς) := Νησκι βραχδες κτασης 800 στρεμμτων κοντ στην ακτ, στο ψος του 49ου χιλιμετρου της λεωφρου Αθηνν Σονιου. Η ανατολικ πλευρ του εναι απκρημνη, εν στην δυτικ υπρχουν τρα σημεα με λγη αμμουδι. Η αρχαα ονομασα του νησιο ταν Ελαιοσα. Υπρχει προστορικς οικισμς σχεδν θικτος γιατ μλλον δεν ξανακατοικθηκε απ ττε το νησ. Ο J. A. KAUPERT αναφρει την ονομασα του νησιο ARSIDA. Ο παλις χρτης της Γ.Υ.Σ. τον αναφρει με τρα ονματα Αρζιντ , (Λαγονσι) ΕΛΑΙΟΥΣΑ Ν. Στην εγκυκλοπαδεια Ελευθερουδκη συνντησα και το νομα Λαγοσα. Σε παλιος χρτες συνντησα τις εξς ονομασες για το νησ:

α. Plecuda σε χρτη του 1640 του J.BLAEU
β. Εlisso σε χρτη του 1715 του N.DE FER
γ. Caldaroni σε χρτη του X. E. BELLIN του 1738

Αρτζιντς, ο := Δες Αρτσιδς 
Αρ, το := Δες Αρ
Ασβεστοκμινο, το := 1. Λφος νοτιοανατολικ της Φκαιας στο ντιο μρος της κοιλδας του Καταφυγου, βρεια του Προφτη Ηλα, ψους 266 μτρων. Υπρχαν στις πλαγις του ασβεστοκμινα.
2. Επσης Ασβεστοκμινο ονομαζταν παλαιτερα η περιοχ της Χοβλας απ ασβεστοκμινο που υπρχε σε αυτ τη θση. Ισως απ τις στχτες του και η ονομασα της περιοχς Χοβλα.
Ασπρα Χματα, τα := Περιοχ δυτικ της Φριζας με χαρακτηριστικ σπρο χμα, που χρησμευε για να "κβουν " το μοστο. 
Αστυπλαια, η := Χρτης του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. σημεινει σαν Αστυπλαια το ακρωτρι απναντι ακριβς απ τον Αρτζιντ, που εναι η βλα του Κκα. Επσης το αναφρει σαν ακρωτρι και ο μπλε οδηγς Παρσι -Κωνσταντινοπολη του 1912, στην δια περπου θση. Ο χρτης αρχαων τοπωνυμων Αττικς, στην εγκυκλοπαδεια Ελευθερουδκη, αναφρει αυτ το νομα μσα στον κλπο της Αναβσσου. Στο λμμα Αστυπλαια μως, η δια εγκυκλοπαδεια, αναφρει τι εναι το σημεριν ακρωτρι Λαγονσι.
Ασφακερ, η := Δες Μαλιμποτι.
Βαλμς, ο :=(Δες και Αλογρης). Ο J. A. KAUPERT αναφρει σαν Βαλμ το λφο της Φριζας. Ο Α. Αντωνου αναφρει Βαλμ τον Αλογρη. Επσης Βαλμ αναφρει τον Αλογρη και ο χρτης του τσιφλικιο "Ολυμπος- Καταθκι-Φοινικι" που γινε το 1891 απ τους Π. Λιντεμγιερ και Α. Χριστομνο, καθς και ο παλις χρτης της Γ.Υ.Σ. Οι ντπιοι ονομζουν Βαλμ τον πευκφυτο λφο του Αλογρη. Η λξη εναι γνωστης ετυμολογας, σημανει αυτς που τρφει λογα, απ αυτ και η μετονομασα Αλογρης
Βλτος, ο (Βορλα) := Περιοχ βρεια απ τον παραλιακ οικισμ Αρετσο, που σμερα ονομζεται βορλα. Υπρχει τριγωνομετρικ σημεο του Υπουργεου Γεωργας, με αυτ το νομα. Μεσαιωνικ λξη πιθανν απ τη Δωρικ λξη λτος=λσος.
Βαθ Σπληθρι, το := Χαρδρα ανμεσα στην Τριανταφλλεζα και τον Χρακα.
Βελατορι, το := Περιοχ βρεια και ανατολικ του λφου Αγια Βαρβρα, πως την αναφρει παλι συμβλαιο. Ο J. A. KAUPERT αναφρει σαν Βελατορι την περιοχ βρεια της Αγιας Βαρβρας. Σμερα δε χρησιμοποιεται το νομα. Η ονομασα προρχεται απ τη λξη Βγλα, που πως εδαμε αναφρει ο KAUPERT στον λφο της Αγιας Βαρβρας. Η ονομασα εναι παραφθορ της Λατινικς λξης (vigilia= φυλκιο). Αξιοπρσεκτο εναι τι δια ονομασα Βελατορι υπρχει και στο Θορικ του Λαυρου, που επσης υπρχε φροριο την αρχαιτητα.
Βνια, τα := Περιοχ ανατολικ του Πργου του Μελισσουργο, και προς την Τραπουρι. Βνι η Βνιο λγεται το δντρο Κδρος, που αφθονε στην περιοχ αυτ, και γενικ σε λη την περιοχ Αναβσσου. Χρησιμοποιοσαν τους κορμος τους για δοκρια στις στγες, γιατ η αντοχ τους μεγλωνε με το πρασμα του χρνου. Τα παλι χρνια τα στολζαμε για Χριστουγεννιτικα Δντρα, γιατ το σχμα του μοιζει κπως με του Ελατου.
Βρεζα, η (Φριζα) := Ονομασα του λφου της Φριζας, στους Χρτες διανομν του Υπουργεου Γεωργας. Πιθανν απ την Αρβαντικη λξη vere= κρασ. 
Βγλα, η := Ονομασα που αναφρει ο KAUPERT για το λφο της Αγιας βαρβρας. απ τη Λατινικ λξη vigilia= φυλκιο. Σε σχση και με την ονομασα Βελατορι εκε γρω.
Βιντζιλαος, ο := Περιοχ ντια του φερεντνου πνω στον δρμο του Λαυρου που εχε παλι, μεγλα ανθοκπια ο Βιντζιλαος.
Βλχικα, τα (Βλχικα Καλβια, Συνοικισμς, Κτηνοτρφοι, Κονκια) := Οικισμς στην αρχ του δρμου Σαρωνδας -Αναβσσου. Ονομζεται τσι γιατ πριν γνει μνιμος οικισμς, ταν βλχικα καλβια, χειμαδι βοσκν, Βλχικης καταγωγς.
Βλχικα Καλβια, τα := Δες Βλχικα
Βντα, η := Περιοχ που ορζουν ο Αγιος Παντελεμονας, ο Καπς, του Αντωνκη, και η Αγια Βαρβρα. Εππεδος κμπος που δημιουργθηκε απ τις προσχσεις παλιο ποταμο. Σμερα μετ απ νεροποντς πλημμυρζει.Τα κτματα στη Βντα εναι κατ καννα λωρδες μκους 2 χιλιμετρων και πλτους 6 μτρων. (Μερικο την ονομζουν και ο Βντας). Η λξη προρχεται πιθανν απ το Σλαβικ voda = νερ
Βολλα, η =: Ονομασα που χρησιμοποιεται απ το χοτζτι των Μαρκλων σε διφορες περιοχς, εννοντας τι υπρχει κποιο σημδι (βολλα) σε αυτ το σημεο. Πιθαντατα αυτ τα σημδια ταν ρια περιοχν μεταλλεων, γιατ τα συναντμε μνο στην ανατολικ πλευρ της περιοχς, κοντ στους λφους της Λαυρεωτικς. Λξη Λατινικ bulla = σφραγδα.
Βορλα, τα (Βλτος) := Περιοχ νοτι της Αναβσσου και ανατολικ των Αλυκν. Πρε την ονομασα απ τα βορλα που φυτρνουν εκε λγω του βαλτδους εδφους. Παλι εκε βρισκταν τα αλνια, πριν μεταφερθον στον Αγιο Παντελεμονα. Λξη Μεσαιωνικ.
Βυρσοδεψεο, το := Περιοχ λγο μετ την Αγια Βαρβρα πνω στον επαρχιακ δρμο, που υπρχε το βυρσοδεψεο του Ε. Χατζηπαρασκευ. Απ την αρχαα λξη βρσα = δρμα.
Γαιδουρονσι, το :=Δες Πτροκλος 
Γαλνης, ο := Λφος στο Καταφγι.
Γλλος, ο := Δες Καλψω
Γελαδστρατα, η (Αγελαδστρατα) := Περιοχ κοινχρηστη, που ξεκιν απ τα Βλχικα και φτνει μχρι την οδ Ηλκτρας χαμηλ στη Λκκα. Η χρση δωσε και το νομα ( δρμος αγελδων).
Γερσιμος, ο :=Περιοχ δυτικ του οικισμο Αγροτικς Τρπεζας.
Γρος, ο := Λφος στο Καταφγι ψους 100 μτρων ντια του λφου Αντωνκη και ανατολικ της περιοχς Μυκονιτικα. 
Γπεδο, το := 1. Περιοχ γρω απ το γπεδο της Αναβσσου, στον Αγιο Παντελεμονα. 
2. Επσης και γρω απ το γπεδο του Πρωτα Π.Φκαιας, στα βορειοανατολικ του χωριο.
3. Παλι που υπρχε μνο να γπεδο στην περιοχ, δπλα στο ξενοδοχεο Απλλων, τσι ονομζαμε μνο αυτ τη περιοχ.
Γιν Κοπρισι, η := Πετρδες λιβδι στη Φριζα. (Αντωνου)
Γιουρντς, ο := Δες Γκιουρντς
Γκιουρντς, ο (Γιουρντς) :=Λφος που χωρζει τη Σαρωνδα απ το Μαρο Λιθρι. Την δια ονομασα εχε κι η περιοχ που σμερα Καταλαμβνει η Κοιντητα Σαρωνδας. Το νομα σημανει πολ ζεστ μρος. 
Γκλιτης, ο :=Περιοχ ανμεσα στην Ανβυσσο, και τον Αγιο Γιργη. Πρε το νομα απ τον Καλυβιτη ιδιοκττη μεγλου κτματος στην περιοχ. Λξη Αρβαντικη που σημανει μακρς, ψηλς. 
Γκριτζνας, ο (Νρκες, Αγιοι Σαρντα) := Περιοχ πεντακσια μτρα βρεια του Αγου Παντελεμονα, σμερα ονομζεται Νρκες.
Γουρουνς, ο := Περιοχ λγο ξω απ την Ανβυσσο πνω στον δρμο για τη Σαρωνδα που υπρχε τα παλι χρνια γουρουνδικο, μσα στο κτμα Δημητριδη.
Γρασιδτοπα, τα := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ που σμερα εναι η βλα του Ζουμπουλκη και το Σπτι του Τσαμαδο.
Γρπιζα, η := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ δυτικ της Συντερνας. Πιθανν απ την Αρχαα λξη γρυπς = γαμψς, καμπυλωτς.
Γυμνσιο, το := Περιοχ γρω απ το γυμνσιο Αναβσσου.
Δασωμνος Λφος, ο :=Δες Κκκινα
Δεξαμεν, η := 1. Η κορυφ του λφου Αγια βαρβρα που κατασκευστηκε η πρτη δεξαμεν δρευσης της Αναβσσου. 
2. Επσης η κορυφ του λφου της Αγιας Ειρνης για τον διο λγο.
Δημητριδης, ο :=Περιοχ ανμεσα στην Ανβυσσο και τις Αλυκς γεμτη φιστικις. Πρε το νομα απ τον ιδιοκττη της Χρστο Δημητριδη γαμπρ του Γιννη Λογοθτη τσιφλικ της περιοχς. 
Δημουλικι, το := Λφος ανατολικ του Αρ. Τμμα της λοφοσειρς που χωρζει την περιοχ της Αναβσσου απ τη Λαυρεωτικ.
Δικηγορικ, τα := Δες Ξερλακα
Δραπουρι, η := (Δες Τραπουρι) Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager στην περιοχ που σμερα ονομζουμε Τραπουρι. 
Δροσι, η := Νος παραθεριστικς οικισμς κυρως αυθαιρτων. Ανκει διοικητικ στην Κερατα αλλ εξυπηρετεται κυρως απ την Ανβυσσο και τη Φκαια. Τελευταα παρουσιζει μεγλη ανπτυξη και μλιστα πολλο χουν γνει μνιμοι κτοικοι του.
Εδεν, το := (Εντεν)
Ελαινας, ο := Περιοχ στη ντια πλαγι του βουνο Ολυμπος (Σκρδι), που υπρχε ελαινας που φτιχτηκε απ τους Αναβυσσιτες, με μπλιασμα των αγριελιν που ττε αφθονοσαν στις πλαγις του βουνο. Κατπιν παραχωρθηκε στους ακτμονες Αναβυσσιτες.
Σμερα η περιοχ χει μπει στο σχδιο και χουν κοπε οικπεδα.
Ελεοσα, η := Δες Αρτσιδς
Ελος, το (Λμνη) := Περιοχ του Μαρου Λιθαριο, πως αναφρεται στους χρτες του Υπουργεου Γεωργας. 
Ελυμπος, ο := Αλλη ονομασα του χωριο Ολυμπος.
Εντεν, το (Εδεν) := Ξενοδοχεο και περιοχ στο Μαρο Λιθρι. Η ονομασα προρχεται απ το ξενοδοχεο που χτστηκε εκε. Μπροστ ακριβς απ το ξενοδοχεο, μσα στην θλασσα υπρχει νας μεγλος μαρος βρχος. Απ αυτν πρε το νομα Μαρο Λιθρι η ευρτερη περιοχ.
Ερμς, ο (Σομα του Ερμ) := Περιοχ 400 μτρα ντια της Αναβσσου. Πρε το νομα απ τον Καλυβιτη Ερμ Φιλππου που εχε αποστακτριο (σομα) πνω στον επαρχιακ δρμο Αναβσσου-Παραλας. 
Ευκλυπτοι, οι := 1. Η περιοχ στη βρεια εσοδο του χωριο της Αναβσσου που υπρχει αψδα απ μεγλους ευκαλπτους. 
2. Επσης η περιοχ στο λιμεναρχεο της Φκαιας. 
3. Περιοχ στην παραλα του Θυμαριο.
Παλιτερα υπρχαν πρα πολλο ευκλυπτοι γρω απ τα δο χωρι γιατ η μυρωδι τους διωχνε τα κουνοπια. Απ την παρξη των Αλυκν και των διφορων βαλττοπων οι πρσφυγες υπφεραν πολ απ τα κουνοπια, τα πρτα χρνια.
Ζαρδαβλα, η := δες Τζαρτζαβλα
Ηρων, το := Η πλατεα της Αναβσσου που βρσκεται το μνημεο των πεσντων ηρων. Η επσημη ονομασα εναι πλατεα Βασιλως Παλου.
Θρμη, η := Λφος και δασδης περιοχ βορειοδυτικ του βουνο Ολυμπος. Εναι ο λφος που χωρζει τη Σαρωνδα απ το Λαγονσι. Αρχαα ονομασα που διατηρθηκε ως τις τις μρες μας. Πργμα το οποο επιβεβαινουν αρχαιολογικς ανακαλψεις θερμν λουτρν στην Περιοχ. Σμερα ανκει ιδιοκτησιακ στον συνεταιρισμ γιατρν "Η ΥΓΕΙΑ", που επιδικει να την οικοπεδοποισει.
Θυμρι, το := Μεγλη κοιλδα στο 60ο χιλιμετρο Αθηνν -Σονιου. Ανκει στην κοιντητα Π. Φκαιας. Περιλαμβνει δο μεγλες ρεματις. Τα τελευταα χρνια αναπτχθηκε μεγλος παραθεριστικς οικισμς, δυστυχς μως χωρς σχδιο και οργνωση και τσι σμερα αντιμετωπζει προβλματα δρμων κοινχρηστων χρων κ.λ.π. Εχουν εντοπιστε αρχαιτητες σε διφορα σημεα του, αγροικες, δρμοι, τφοι.
Καλαμις, οι := (Δες Κλμι)
Καλβια Βλχικα, τα := Περιοχ στην τελευταα ρεματι του Θυμαριο, προς το Σονιο, που υπρχουν τα μαντρι των Μακροδημητρων.
Κλμι, το (Καλαμις) := Περιοχ λοφδης βορειοανατολικ της κορυφς Σκρδι. Υπρχουν αρχαα λουτρ, γι αυτ κποιο τμμα της περιοχς πρε το νομα Παλι Λουτρ. Υπρχουν πρα πολλς αρχαιτητες, αγροικες, νεκροταφεα.
Καλμλ, ο := Ονομασα Περιοχς του καταφυγου, να χιλιμετρο ανατολικ της Φκαιας. Πρε το νομα απ τον ιδιοκττη της πρτης βλας στην περιοχ φαρμακοβιομχανο που φτιαχνε το γνωστ παυσπονο Καλμλ.
Καλψω, το (Γλλου) := ( Μερικο το ονομζουν Καλυψ, και χι με ανεβασμνο τον τνο Καλψω, που εναι η ξενικ προφορ). Ακρωτρι στο 49ο χιλιμετρο Αθηνν Σονιου. Πρε το νομα απ ξενοδοχεο με αυτ το νομα που χτστηκε εκε, απ το Λζαρο Χοτοκουρδη που επονομαζταν και Γλλος. Γι αυτ και η Περιοχ παλιτερα λεγταν "του Γλλου".
Καμνια, τα := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ δυτικ απ του Κουρτκη (Αλογα). 
Καπ, το (Καπς, ο) := Χαμηλς λφος, με ψος 75 μτρα, λγο βορειτερα του λφου Λογοθτη. Αλλις ονομζεται Τσομπα Καπ. Την ονομασα αυτ χει και ο χρτης του KAUPERT. Γεμτος αρχαιτητες στους πρποδες του.
Κασδι, το (Κασιδιρα, Κολουρη) := Απκρημνος λφος στο 64ο χιλιμετρο Αθηνν -Σονιου, απναντι απ το νησ του Πτροκλου. Η ονομασα κυριολεκτικ σημανει χωρς μαλλι, ρα γυμν απ βλστηση. Λξη απ το Λατινικ cassis = γυαλιστερ κρνος.
Κασιδιρα := δες Κασδι
Καστλα, η := Την ονομασα αυτ χει το χοτζτι των Μρκελων για την περιοχ κτω απ τον Προφτη Ηλα. Αναφρεται επσης στον χρτη Χριστομνου Lindemager, στην θση που εναι το Πυργκι. Η ονομασα υπρχει και σμερα, στο οροπδιο κτω απ τον Προφτη Ηλα. Λξη απ το Λατινικ castellum = μικρ κστρο.
Καταθκι, το (Καταφγι):= Ετσι ονομζει το Καταφγι το Χοτζτι με το οποο αγρασαν οι Μαρκλοι το τσιφλκι.
Καταφγι, το (Καταφυγ) := 1. Κοιλδα και λφος τρα χιλιμετρα ανατολικ της Αναβσσου και της Φκαιας. Στη περιοχ υπρχουν πολλς αρχαιτητες. Ανκει ιδιοκτησιακ, κατ μεγλο μρος, στον Συνεταιρισμ Υπαλλλων Τραπζης Ελλδος. Πρε την ονομασα Καταφγι, προφανς γιατ ταν καταφγιο των κατοκων απ τις εχθρικς επιδρομς. Η σιγουρι για την ονομασα μεγαλνει απ την παρξη σε κορυφ λφου της περιοχς, ερειπων μικρο πργου παρατηρητηρου - φυλακου. Χρτης των διανομν του Υ.Γ. αναφρει σαν Καταφγι το λφο Πυργκι.
2. Επσης το διο νομα, Καταφγι η Καταφυγ, χει και το ακρωτριο δυτικ και κτω απ το λφο Κασδι.
Καταφυγ, η := δες Καταφγι
Κατσουλιρη := 1. Λφος βρεια του Προφτη Ηλα στη λοφοσειρ της Λαυρεωτικς, ψος 220 μτρα.
2. Περιοχ κοντ στη Φριζα. (Αντωνου) Απ το Ρουμανικ caciula = κωνικ κουκολα πανωφοριο.
Κτω Αμπλια, τα := Δες Αμπελτοπος
Κιφα Λιρη, η := Την ονομασα αυτ χει το χοτζτι των Μαρκλων κπου στην περιοχ του Μαρου Λιθαριο, που μως δεν αναφρεται στον χρτη των Χριστομνου-Lindemager, και οτε συνντησα αλλο ττοιο τοπωνμιο για την περιοχ. 
Κιφα Μριζα, η := Μακρστενος λφος με κατεθυνση ανατολ-δση και μικρ οροπδιο στην κορυφ του. Βρσκεται στα βορειοανατολικ της περιοχς Αναβσσου και κλενει την περιοχ Αρ προς βορρν. Σημεριν ονομασα του εναι Κουμαροδισελο. Την παλι ονομασα Κιφα συναντμε στον χρτη των μεταλλεων του Κ.Η. Κονοφγου. Κιφα=ρχη, δισελο στα Αρβαντικα.
Κτεζα, η (Κιτζα) := Μεγλη περιοχ ντια του Πργου του Μελισσουργο.
Κλσιζα, η := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ των σημερινν Βλχικων. Πιθαντατα παραφθορ της λξης εκκλησα. Μικρ εκκλησα, εκκληστσα.
Κολυμπθρα, η := Μικρ περιοχ ανμεσα στην Φκαια και το Θυμρι (Αντωνου)
Κομμνος Βρχος, ο := Περιοχ στις ντιες πλαγις του βουνο Παν. Επσης τσι ονομζουν μερικο το Σχισμνο Βρχο. 
Κονκια, τα := Δες Βλχικα 
Κονττα, η := Δες Υδραγωγεο 
Κκκινα, τα (Δασωμνος Λφος) := Το δυτικ μρος του κλπου της Αναβσσου με το ακρωτρι και τον πευκφυτο λφο. Η ονομασα προρχεται απ το κκκινο χρμα των βρχων. Παλι υπρχε εξοχικ κντρο με το νομα "Δασωμνος Λφος", ονομασα που δινταν και στην περιοχ. Στο λφο υπρχουν πολλς αρχαιτητες. Μσα στην θλασσα γρω απ το ακρωτρι υπρχουν αρχαα ναυγια, που ο μθος λει τι εναι Περσικ καρβια που ξφυγαν απ τη ναυμαχα της Σαλαμνας αλλ βυθστηκαν στη περιοχ απ καταιγδα.
Κκκινα Λιθρια, τα := Δες Κκκινος Βρχος
Κκκινο Λιθρι, το := Περιοχ του μικρο λφου δυτικ απ το Καταφγι. την ονομασα αναφρει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager.
Κκκινος βρχος, ο (Κκκινα Λιθρια) := Χαμηλ κορυφ στο Παν πνω απ το Κ.Τ.Ε.Ο.
Κπρος, ο (Πτροκλος, Γαιδουρονσι, Πτροκλου Χραξ) := Ονομα του νησιο του Πτροκλου που το συνντησα στο χρτη αρχαων τοπωνυμων Αττικς, στην εγκυκλοπαδεια Ελευθερουδκη.
Κορτιζες, οι := Περιοχ στην Αγια Φωτειν που υπρχει πλθος απ αρχαιτητες. Οι βλχοι ονομζουν αυτ την περιοχ "Μνμα της Βασιλοπολας" (αρβαντικα Κορτιζες = Γορνες που πνουν τα πρβατα νερ) (Αντωνου)
Κορωνις, ο := Περιοχ δπλα στις αλυκς που εχε σπτι ο Κορωνις, που ταν φλακας στις αλυκς.
Κουδονι, το := Σκπελος χλια πεντακσια μτρα δυτικ του ξενοδοχεου Εντεν. 
Κολουρη, η := Περιοχ στο Κασδι.
Κουλοχρι, το := Οι λφοι Νοτιοανατολικ της Δροσις. Τμμα της λοφοσειρς που χωρζει την περιοχ της Αναβσσου απ τη Λαυρεωτικ.
Κουμαροδισελο, το :=Δες Κιφα Μριζα
Κορμπα, η := Απτομη στροφ στον δρμο Αναβσσου-Κερατας ανμεσα στους λφους Κουμαροδισελο και Μυλπετρα. Αμσως μετ αρχζει το οροπδιο Μητροπσι, η αρχαα Αμφιτροπ. Ονομασα απ τη Λατινικ λξη curve = καμπλη.
Κουρονα , η := Λφος Βορειοανατολικ της Δροσις. Τμμα της λοφοσειρς που χωρζει την περιοχ της Αναβσσου απ τη Λαυρεωτικ.
Κουρτκης, ο := Περιοχ ντια του οικισμο Ολυμπος που εχε μεγλα αμπλια ο βιομχανος κρασιν Κουρτκης. Οταν τα πολησε, στην δια θση γινε ιπποφορβεο και η περιοχ πρε την ονομασα Αλογα.
Κτηνοτρφοι, οι := Δες Βλχικα 
Λαγοσα, η := Ονομα του νησιο Αρτζιντ που συνντησα στο χρτη αρχαων τοπωνυμων Αττικς, στην εγκυκλοπαδεια Ελευθερουδκη.
Λζντερε, το := Μικρ Περιοχ στον Αγιο Παντελεμονα που συνορεει με τη χωματερ. Πρε το νομα απ ιδιοκττη κτματος στην περιοχ . (Λζντερε = το χωρφι του Λαζο. Τορκικη λξη).
Λαθουρδα, η := Βραχονησδα πεντακσια μτρα δυτικ του ορου Μαρο Λιθρι-Σαρωνδα. Ονομασα που προρχεται απ το αρχαο λαθουρς = λευκγκριζος, απ τη λξη λαθορι = η φβα.
Λκκα, η := Μεγλη περιοχ που περικλεεται απ το δρμο Αναβσσου -Σαρωνδας, τις Αλυκς, τους λφους του Αγου Νικλα και του Μαρου Λιθαριο. Την ονομασα πρε απ τη μορφολογα της, που εναι εππεδη. Τα τελευταα χρνια αναπτχθηκε εκε παραθεριστικς οικισμς, δυστυχς μως χωρς σχδιο και οργνωση, και τσι σμερα αντιμετωπζει πρβλημα δρμων, κοινχρηστων χρων κ.λ.π.
Λιβαδνας, ,ο := Χεμαρος απ την Αγια Φωτειν προς τον Χρακα. 
Λιμεναρχεο, το := Περιοχ στην Φκαια που εναι το λιμεναρχεο.
Λμνη, η (Ελος) := Εππεδη κταση, βρεια του ξενοδοχεου SARONIC GATE, ανμεσα στον παραλιακ δρμο και τη θλασσα. Η ονομασα προρχεται απ την παρξη, τα παλι χρνια, στο σημεο αυτ μικρς λιμνοθλασσας (LAGUNE) που το καλοκαρι μως ξεραινταν. Μπαζθηκε τα τελευταα χρνια.
Λιοτρβι, το := Περιοχ Λγο ντια του Αγιου Παντελεμονα, που υπρχει το λιοτρβι του Καρατζγλου.
Λιολι Κοκι, το := Δες Λογοθτη (Λιολι Κοκι αρβαντικα σημανει κκκινο λουλοδι). Στον παλι χρτη της Γ.Υ.Σ. και στον χρτη του KAUPERT αναφρεται σαν Λινοκοκι. 
Λιοτσα η := Δες Λοτσα
Λογοθτης, ο := Λφος και Περιοχ ντια του Καπ και βρεια του Αντωνκη. Σμερα ανκει στον οικισμ Α.Τ.Ε. Πρε το νομα απ τον τσιφλικ της περιοχς, Αντνη Λογοθτη. Σζεται ακμα η κατοικα του τσιφλικ. Στην Περιοχ χουν βρεθε αρχαα νεκροταφεα. Ο J.A. KAUPERT στο χρτη του 1887 αναφρει το λφο αυτ σαν Λνο Κοκι .
Επσης Λογοθτη ονμαζαν και την περιοχ του Ολμπου ντια του Υδραγωγεου.
Λοτσα, η (Λιοτσα) := Περιοχ αμσως νοτιοδυτικ του οικισμο Φριζα, μχρι το λφο Αλογρη. Πλθος αρχαων επιφανειακν ευρημτων, στρακα, θεμλια κ.λ.π. Ονομασα που προφανς προρχεται απ τα πολλ νερ που χει. 
Λοτσα στα αρβαντικα σημανει λακκοβα με νερ. Η λξη μως εναι αρχαα Ελληνικ παραφθορ του λοω>λοουσα>λοτσα.
Λφος Αρετσο, ο := Δες Αγια Βαρβρα
Λφος Φωκαων, ο := Δες Αγια Ειρνη
Μαλβοτι, το := Ετσι ονομζει το Μαλιμποτι ο χρτης της Γ.Υ.Σ. 
Μλια Μδε, η := Μεγλος λφος στη Σκα. (Αντωνου)
Μαλιμποτι, το (Ασφακερ, Μαλβοτι) := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης του KAUPERT, και του Γ.Υ.Σ. στον λφο ακριβς ντια της Φκαιας, και ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager δυτικτερα μως προς τη Χωρφα. Μλι Μποτι = μεγλο βαρλι, αρβαντικη λξη, με αρχαα Ελληνικ προλευση μλα = πρα πολ.
Μαλτζος, ο := Περιοχ δπλα στον Αγιο Γιργη, απ το νομα παλιο ιδιοκττη κτημτων στην περιοχ. 
Μανοτσος, ο := Περιοχ βορειοανατολικ του Αρ, σμερα γεμτη εξοχικ αυθαρετα, οι οικιστς των οποων δωσαν το νομα Γαλνη στην περιοχ. 
Μαντασι, το ( Μεντασι) := Την ονομασα αυτ χει το χοτζτι των Μαρκλων για την περιοχ του Σκρδι, που μως δεν αναφρεται στον χρτη των Χριστομνου-Lindemager, και οτε τη συνντησα σε λλο χρτη. 
Μαρκλου, οι := 1. Βραχονησδες τριακσια μτρα δυτικ του βρειου κρου της Σαρωνδας. Πραν το νομα απ το Μαρκλο που αγρασε το Τσιφλκι της Αναβσσου απ τους Τορκους, Δερβς Αγ, Αλ, και Χαφιζ, το 1830. Ηταν απ την Αγινα αλλ προφανς το νομα του, και σως και η καταγωγ του, εναι Ρωμακ. 
2. Επσης Μαρκλου ονομαζταν η περιοχ βρεια του Σκρδι ανμεσα στις Καλαμις και τη Θρμη. 
Μαρο Λιθρι, το := Περιοχ κατ μκος του παραλιακο δρμου Αθηνν Σουνου, απ τα ρια της Σαρωνδας μχρι τον Αγιο Νικλα. Πρε το νομα απ το μεγλο μαρο βρχο μσα στην θλασσα μπροστ στο ξενοδοχεο ντεν. Σμερα εναι πυκνοκατοικημνη περιοχ απ εξοχικ σπτια. Ονομασα παλαιτερη του 1880 γιατ την αναφρει ο KAUPERT, και ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891. 
Μεγλη Λκα, η := Η περιοχ που σμερα ονομζουμε Χωρφα. Ονομασα απ το χρτη των Χριστομνου-Lindemager.
Μελσσια Ιατρο, τα := Ο λφος με τα πεκα που βρσκεται στο Αρ δεξι του δρμου Αναβσσου Κερατας στο ψος της διασταρωσης της Φριζας.
Μελισσουργς, ο := Περιοχ 5 χιλιμετρα βρεια της Αναβσσου ακολουθντας το δρμο προς Καλβια. Πρε το νομα απ το Γεργιο Μελισσουργ που σαν γαμπρς των αρχικν Τσιφλικδων Μαρκλων, εκμεταλλευταν την περιοχ και μενε εκε. Το σπτι που φτιαξε και μοιαζε με πργο σζεται ακμη σε πολ καλ κατσταση. Διακσια μτρα βορειτερα ανακαλφθηκε ο περφημος κορος Κροσος. Ολη η περιοχ εναι γεμτη αρχαα νεκροταφεα, οικισμος, λουτρ, παλαιοχριστιανικς εκκλησες.
Μενδελιτης, ο := Αναφρεται στο Χοτζτι των Μαρκλων κοντ στην Συντερνα.
Μεντασι, το := Δες Μαντασι
Μεσοσπορτισα, η := ( Δες Παναγα Μεσοσπορτισα)
Μετχι της Αναβσσου, το := Η περιοχ του Αγου Παντελεμονα πως την ονομζει ο KAUPERT. Στην Περιοχ που σμερα εναι τα κτσματα του Μποκη υπρχαν κτσματα της Μονς Καισαριανς. Ιδιοκτησα της μονς ταν σχεδν λος ο κμπος της Αναβσσου.
2. Επσης Μετχι αναφρεται και μια περιοχ βρεια του Προφτη Ηλα. 
Μλια, η := Ο δυτικς απ τους τρεις λφους του Αγιου Νικλα,προς το Μαρο Λιθρι. Πρε το νομα απ το κοριτσκι που δολοφονθηκε εκε λγο πριν τον πλεμο του 1940. Το γεγονς αναφρει και ο Ηλας Βενζης στο μυθιστρημα του "Γαλνη". 
Μητροπσι, το := Περιοχ στο βορειοανατολικ κρο της κοιλδας της Αναβσσου, βρεια του Αρ. Εναι σχεδν με βεβαιτητα η θση του αρχαου δμου της Αμφιτροπς, της Αντιοχδας φυλς. Ανκει διοικητικ στον Δμο Κερατας. ο χρτης του J. A. KAUPERT αναφρει στην περιοχ ερεπια μοναστηριο, γαλαρες, και αρχαα.
Μηχαν, η := Περιοχ στην διασταρωση της παραλιακς λεωφρου με τη λεωφρο Καραμανλ, που υπρχε το μηχανοστσιο των Αλυκν που αντλοσε το νερ απ τη θλασσα
Μνμα Αρπη, το := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager, καθς και χοτζτι του Μαρκλου, στην περιοχ που σμερα ονομζουμε Βορλα, βρεια του οικισμο Αρετσο. Δεν μπρεσα να τη διασταυρσω.
Μικρς Ελαιν, ο := Περιοχ στη Σαρωνδα βρεια του λφου της σημερινς εκκλησας. Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager.
Μκριζα, η (Μυλπετρα) := Λφος αριστερ πως ανεβανουμε την ανηφρα για Κερατα, στην Κορμπα. Σχηματζουν με το Κουμαροδισελο τη ρεματι που ανμεσα της περνει ο δρμος Αναβσσου - Κερατας. Αρβαντικα μκρα σημανει μυλπετρα. Ο παλις χρτης της Γ.Υ.Σ. αναφρει σαν Μκριζα το λφο της Φριζας. 
Μλος, ο := Δες Μλος 
Μονομερτισα, η := Περιοχ βορειοδυτικ του Πργου του Μελισσουργο με μικρ λφο. Υπρχουν ερεπια μικρς εκκλησας, της Παναγας Μονομερτισας, που κατ τη παρδοση κτστηκε σε μια μρα.
Μπτσης, ο := Περιοχ ανμεσα στην Ανβυσσο και τη Φκαια που εχε μεγλο κτμα ο Καλυβιτης Μπτσης.
Μποκουρα := Το αναφρει σαν τριγωνομετρικ σταθερ ο χρτης διανομς του Υπουργεου Γεωργας, βρεια του χωριο Ολυμπος. 
Μυκονιτικα, τα := Περιοχ να χιλιμετρο βορειοανατολικ της Φκαιας. Εκε κτστηκε νας απ τους πρτους παραθεριστικος οικισμος της Φκαιας, δυστυχς και αυτς χωρς σχδιο και τσι σμερα αντιμετωπζει τα γνωστ προβλματα των αυθαρετων οικισμν, δρμοι κοινχρηστα κ.λ.π.
Μυλπετρα, η := (Δες Μκριζα)
Μλος, ο (Παγοποιεο) := Περιοχ 600 μτρα ντια της Αναβσσου πνω στον επαρχιακ δρμο, που υπρχε παλι αλευρμυλος. Αργτερα στο διο σημεο γινε παγοποιεο και η περιοχ ονομαζταν Παγοποιεο.
Μλος, ο (Μλος) := Η περιοχ του σημερινο λιμανιο της Φκαιας που παλι υπρχε μικρς μλος. Ονομα Μεσαιωνικ απ το Λατινικ molo = προκυμαα. Στο διο σημεο υπρχαν πιο παλι και τα απομεινρια του αρχαου λιμανιο του Ανφλυστου, (στο σημεο που υπρχει σμερα η πλατφρμα, που βζει το καλοκαρι τραπζια το εστιατριο του Μαρνου).
Μωρατης, ο := Περιοχ ανμεσα στο Μαρο Λιθρι και τη Λκα. Πρε το νομα απ τις κατασκηνσεις της Σχολς Μωρατη που υπρχουν εκε.
Ννος, ο := Περιοχ βρεια του Καταφυγου κοντ στην Α.Τ.Ε. που κατοικοσε ο Αγροφλακας Ννος.
Νρκες, οι := Περιοχ βρεια του Αγιου Παντελεμονα δεξι και αριστερ του επαρχιακο δρμου Αναβσσου-Καλυβων. Πρε το νομα γιατ εκε υπρχε ναρκοπδιο των Γερμανν κατ το Β' Παγκσμιο Πλεμο. Εχαν σκοτωθε μερικο, που ερχταν απ τα γρω χωρι, να βγλουν νρκες, για να χρησιμοποισουν τη γμωση για ψρεμα, πριν το καθαρσει ο στρατς.
Ναυπηγεο, το := Περιοχ κτω απ το εκκλησκι του Αγου Νικλα που εχαν φτιξει ναυπηγεο οι Φωκιανο πρσφυγες.
Νεκροταφεο, το := Περιοχς γρω απ το νεκροταφεο της Αναβσσου, και της Φκαιας. 
Νικολου, ο := Περιοχ αμσως νοτιοανατολικ του Αγου Παντελεμονα. Βρθηκε εκε πλοσιο νεκροταφεο των Γεωμετρικν χρνων στο κτμα Νικολου. Πολλ χρυσ αντικεμενα και μορφα αγγεα, που βρθηκαν εδ το 1965 και το 1969 στολζουν τις προθκες του αρχαιολογικο Μουσεου της Αθνας και της Βραυρνας. Η ανακλυψη ενς ολκληρου απεραχτου νεκροταφεου αυτς της εποχς, που εναι μοναδικ σε λη την Αττικ, εναι ανεκτμητο δρο για τους ερευνητς της ιστορας μας. 
Νιντ, το := Περιοχ στον παραλιακ οικισμ Αρετσο Αναβσσου που υπρχει ο κινηματογρφος Νιντ , που χει το νομα της γυνακας του ιδιοκττη του κινηματογρφου.
Νταμρι, το := 1. Περιοχ στην ανατολικ πλαγι του βουνο Ολυμπος, βορειοδυτικ της Αναβσσου. Λειτουργοσε εκε νταμρι του Ερμ. Σμερα εναι εκε η μεγλη δεξαμεν δρευσης της Αναβσσου.
2. Επσης περιοχ μσα σε χαρδρα να χιλιμετρο μετ τη Φκαια, προς το Σονιο, που λειτουργοσε νταμρι του Οικονομκη. Σμερα εναι η χωματερ της Φκαιας. Απ την Τορκικη λξη damar = λατομεο
Ξερλακα, η (Δικηγορικ) := Περιοχ στο κντρο του οικισμο του Θυμαριο. Αναφρεται με αυτ το νομα στους χρτες του Υπουργεου Γεωργας. Την ονομασα Δικηγορικ την πρε απ το συνεταιρισμ των δικηγρων που αγρασε τμμα της περιοχς για να το εντξει στο σχδιο.
Ξηρν Πηγδι, το (Ξεροπγαδο) := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 σε δο τοποθεσες, στο Αρ, και στην μεγλη ρεματι της ανατολικς πλευρς του βουνο Ολυμπος (Σκρδι). Το αναφρει σαν τριγωνομετρικ και ο χρτης διανομς του Υπουργεου Γεωργας σε δο περιοχς, στο Αρ κοντ στον επαρχιακ δρμο που πει για Κερατα, και στο βουν Σκρδι.
Οικονομκης, ο (Νταμρι) := Περιοχ της Φκαιας που εχε λατομεο ο Οικονομκης. Αργτερα εκε γινε η χωματερ της Φκαιας. 
Ολυμπος, ο := 1. Το βουν πνω απ την Ανβυσσο και τη Σαρωνδα. Εχει δο κορυφς, που τις χωρζει μια βαθι ρεματι που σμερα γινε η καινοργια χωματερ της Αναβσσου. Η υψηλτερη κορυφ, 486 μτρα ψος, ονομζεται Ολυμπος, και εναι αυτ πνω απ την Ανβυσσο και τη Σαρωνδα, στο κντρο του βουνο. Η δετερη κορυφ του, στο βρειο μρος, πνω απ τον Αγιο Παντελεμονα, 357 μτρα ψος, ονομζεται Σκρδι.
Πολλο ονομζουν λο το βουν Σκρδι αντ Ολυμπος. Επσης ο R. Lepsius στο βιβλο του "Η γεωλογα της Αττικς" το 1906 ονομζει λο το βουν Σκρδι. Ο J.A.Kaupert μως, στο χρτη του το 1887 αναφρει την υψηλτερη κορυφ Ολυμπος και τη δετερη σε ψος Σκρδι. 
Οι επσημοι χρτες του Γ.Υ.Σ. και της Ε.Σ.Υ.Ε. ονομζουν λο το βουν Ολυμπο και τη χαμηλτερη κορυφ Σκρδι.
Η ονομασα προρχεται κατ μια εκδοχ απ το βουν των θεν. Κατ μια λλη εκδοχ απ παραφθορ του ονματος Αιγιλα, αρχαου δμου της περιοχς.
2. Επσης Ολυμπος εναι η ονομασα κοιλδας ντια του βουνο Παν, απ τη Φριζα μχρι την Τραπουρι. Η περιοχ εναι γεμτη σημαντικς αρχαιτητες γιατ ταν κατοικημνη συνεχς απ τα προστορικ χρνια μχρι σμερα. Σε αυτ την περιοχ πρπει να βρισκταν οι αρχαοι Δμοι των Θορν, της Αιγιλας και σως των Φρεαρων. 
3. Επσης Ολυμπος εναι η ονομασα μικρο οικισμο στην κοιλδα του Ολμπου, που ανκει διοικητικ στα Καλβια. Το χωρι πιθανν να εναι χτισμνο πνω στις αρχαες Θορς. Στο χωρι εχε το σπτι του απ χρνια ο δισημος γλπτης Μμος Μακρς. Ηταν το χωρι του τσιφλικιο, και πουλθηκε μαζ με το τσιφλκι απ τους Τορκους στους Μαρκλους.
Παγοποιεο, το := Δες Μλος 
Παλαι Φκαια :=Δες Φκαια Παλαι
Παλαιολιτριβον, το := Αναφρεται στο χοτζτι των Μαρκλων και εναι στην περιοχ του Αρ. Μλλον θα εννοε κποιο παλι λιοτρβι. Σε λλη δικαστικ απφαση αναφρεται σαν Παλαι Λιοτρβι.
Παλι Λουτρ, τα := Ονομασα περιοχς στο Κλμι που αναφρεται σε χρτη του Υπουργεου Γεωργας σαν τριγωνομετρικ σταθερ σημεο. Στην περιοχ υπρχουν αρχαα λουτρ (θρμες), απ κει και το κοντιν τοπωνμιο Θρμη.
Παλι Μηχαν, η := Περιοχ που παλι υπρχε η παλι μηχαν ντλησης θαλασσινο νερο, των αλυκν Αναβσσου. Στη μση περπου του σημερινο περιφερειακο δρμου των αλυκν. Σμερα δεν υπρχει. 
Παναγα Μεσοσπορτισα, η := Περιοχ 200 μ. νοτιανατολικ του χωριο Ολυμπος που υπρχει το ομνυμο εκκλησκι. Η εκκλησα εναι αφιερωμνη στα Εισδια της Θεοτκου, και χτστηκε γρω στον δκατο αινα. Οι τοιχογραφες της μως που φανονται σμερα, γιατ προφανς απ κτω υπρχουν λλες παλαιτερες, γιναν γρω στα τλη του 18ου αινα. 
Παναρτι, το (Παναρτι) := Περιοχ στο δυτικ μρος του Αρ, στις πλαγις των λφων. Τπος γεμτος ερεπια αρχαα και θεμλια δυο τουλχιστον εκκλησιν, καθς κι ερεπια μοναστηριο, πως δεχνει ο χρτης του J. A. KAUPERT. Ισως αυτ να εναι το μοναστρι που λνε για τη μντρα που αναφρουμε χαμηλ στο Αρ. Το αναφρει κι ο παλις χρτης του Γ.Υ.Σ σαν Παναρτι.. 
Παν, το (Πνειο) :=Βουν στα βρεια της περιοχς Αναβσσου, ντια της Κερατας και ανατολικ των Καλυβων. Το υψηλτερο βουν της περιοχς, με υψηλτερη κορυφ το Κερατοβονι, πνω απ την Κερατα 650 μτρα ψος, και δετερη το Παν, πνω απ τα Καλβια 639 μτρα ψος. Ονομασα πιθανν απ το θε Πνα (Πνειον), χωρς ωστσο να χει ανακαλυφθε ιερ που λατρευταν ο Πνας. Πρτη φορ που αναφρεται αυτ η ονομασα στις πηγς, εναι σε επιστολ του Μητροπολτη Αθηνν Μιχαλ Ακομιντου το τος 1205, που σε κποια φρση αναφρει ... την του πανικο ρους ακρρειαν.... χωρς μως να διευκρινζει αν πρκειται γι' αυτ το βουν.
Πντος, ο := Περιοχ ανμεσα στην Φκαια και την Ανβυσσο που εχε σπτι απ παλι ο Καλυβιτης Πντος. (Στη σημεριν οδ Μικρς Ασας.)
Πατητρια, τα := Περιοχ 200 μτρα βορειοανατολικ του Αγου Παντελεμονα πνω στον δρμο Αναβσσου-Κερατας που παλι υπρχαν πατητρια. Στο μικρ λφο βορειοανατολικ των πατητηριν υπρχουν δεγματα προστορικο οικισμο. Σε μικρ απσταση ντια απ τα πατητρια εναι το κτμα Νικολου που βρθηκε το πλοσιο Γεωμετρικ Νεκροταφεο.
Επσης πατητρια ονομαζταν διφορες περιοχς που εχαν πατητρια π.χ. Αποκου , Παπαδπουλου, Μεθεντη, Μαλτζου, Ερμ κ.λ.π.
Πτροκλος, ο (Γαιδουρονσι, Πτροκλου Χραξ, Κπρος) := Νησ στο ψος του 65ου χιλιμετρου Αθηνν Σονιου. Ιδικτητο σμερα απ την οικογνεια Γιατρκου. Πρε την ονομασα του απ τον Πτροκλο νααρχο του στλου του Αιγυπτου βασιλι Πτολεμαου γιου του Πτολεμαου Λγου. Τον εχε στελει ο Πτολεμαος να βοηθσει τους συμμχους του Αθηναους, που υπφεραν απ τις επιδρομς του Μακεδνα Αντιγνου. Εχε σε αυτ το νησ το στρατπεδο του κι χνη του σζονται μχρι σμερα. 
Συνντησα στο χρτη αρχαων τοπωνυμων Αττικς, στην εγκυκλοπαδεια Ελευθερουδκη, το νομα Κπρος σαν αρχαο τοπωνμιο του νησιο. 
Αλλες ονομασες του απ διφορους παλιος χρτες εναι:

α. Guadelono σε χρτη του 1640 του J.Bblaeu. 
β. Gaidaronisi σε χρτη του 1715 του N. DE FER. Εδ πρωτοεμφανζεται η ονομασα Γαιδαρονσι.
γ. Patrocli σε χρτη του 1638 του J.J. JASON
δ. Guidronisa και Patrocli σε χρτη του 1702 J. B. HOMANN
ε. Provencale σε χρτη του 1738 του X. E. BELLIN

Πτροκλου Χραξ, ο := Η αρχαα ονομασα του νησιο του Πτροκλου. (χραξ = στρατπεδο). 
Αναφρεται στον χρτη του J.J. JASON του 1638 σαν "Proclu clarax". Ο διος χρτης μως, παραδπλα χει να λλο νησκι που το ονομζει Patrocli. 
Παπαθανσης, ο := Περιοχ που ο επαρχιακς δρμος Αναβσσου-παραλας συναντ τη λεωφρο Σονιου. Πρε το νομα απ τον ιδιοκττη ταβρνας. Ο J.A.Kaupert, στο χρτη του, του 1887 αναφρει ταβρνα κι αμαξοστσιο στο σημεο αυτ.
Πετρκης ο :=Περιοχ πνω απ τα Βορλα που υπρχε το περιβλι του Πετρκη.
Πρα μλος, ο := Η περιοχ λγο ξω απ τη Φκαια προς το Σονιο που υπρχει Μλος.
Περιφρι, το := Περιοχ ακριβς βρεια του χωριο Ολυμπος. το συναντμε στο χρτη των Χριστομνου-Lindemager.
Πευκρα, η :=Περιοχ της Παλαις Φκαιας ντια του Καταφυγου, που υπρχει μεγλος πεκος. Συνορεει με τη χωρφα.
Πεκα, τα := Περιοχ στην νοτιανατολικ γωνι του χωριο Παλαι Φκαια, που υπρχει πευκνας και ταβρνες.
Πεκα Γιουρντ, τα := Παλαιτερο νομα της περιοχς που σμερα εναι η Σαρωνδα. Δες και Γιουρντ.
Πεκος, ο := Περιοχ στη ντια εσοδο της Αναβσσου, που υπρχoυν δο μεγλα αιωνβια πεκα. Κτω απ αυτ το πεκο, και σε κποιο παρακτω, εγκαταστθηκαν οι Αρετσιανο ταν πρωτορθαν το 1924 στην Ανβυσσο. Εκε μσα σε αντσκηνα πρασαν μνες, μχρι να χτιστον τα σπτια. Σμερα εναι στο κρσπεδο της Λεωφρου Καραμανλ.
Πηγδι Αγνστη, το := Περιοχ με πηγδι κοντ στη Φριζα. Στη περιοχ υπρχουν και λλα παλι πηγδια.(Αντωνου)
Πηγδι Βαλμ, το := Περιοχ με πηγδι στον Βαλμ.(Αντωνου)
Πηγδι Βντα, το := Περιοχ με πηγδι στην Βντα. Αναφρεται και στο χοτζτι των Μαρκλων.
Πηγδι Του Κυνηγο, το := Περιοχ με πηγδι στην Αγια Φωτειν.(Αντωνου)
Πηγδι της Λκας, το := Τρα πηγδια υπρχαν στη λκα, δο κοντ στις αλυκς και να στην Γελαδστρατα. 
Πηγδι του Μεθεντη, το := Περιοχ με πηγδι στην ανατολικ περιφρεια της Αναβσσου με καλ νερ απ που παιρναν πσιμο νερ οι ανατολικς γειτονις της Αναβσσου, πριν σκψουν τα να πηγδια.
Πηγδι της Φριζας, το := Περιοχ με πηγδι στη Φριζα, βρεια του οικισμο. Το πηγδι αυτ εναι αρχαο και πρπει να υπρχε οικισμς γρω απ αυτ γιατ υπρχουν πολλ ερεπια τριγρω. Γρω απ το λφο της Φριζας υπρχουν και λλα αρχαα πηγδια αλλ ταν λμε πηγδι της Φριζας εννοομε αυτ που βρσκεται στη βρεια πλευρ, με τα αρχαα θεμλια γρω.
Πολτη := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891 στην περιοχ ανμεσα στο Κλμι και τη Θρμη, βρεια της κορυφς Σκρδι, που αργτερα ονομστηκε Μαρκλου.
Πουρναρκια, τα := Περιοχ στην πλαγι του βουνο Παν, βρεια της Φριζας. (Αντωνου)
Ποσι Θατ, το := Περιοχ ντια της Μκριζας. Αρβαντικα σημανει ξεροπγαδο. Την δια ονομασα στα Ελληνικ (ξεροπγαδο) συναντμε στο χρτη των Χριστομνου-Lindemager 
Ποσι Θελ, το := Περιοχ στο Αρ σημανει βαθ πηγδι. Προφανς εναι να βαθ μεταλλευτικ πηγδι δπλα στο δρμο, του Αρ που βρσκεται μσα σε να ερειπωμνο κτσμα.
Προφτης Ηλας := Λφος 356 μτρα ψος, της Παλαις Φκαιας ανατολικ του χωριο σε απσταση 4-5 χιλιμετρων. Στην κορυφ του λφου βρσκεται το παλι εκκλησκι του Προφτη Ηλα. Υπρχουν πολλς αρχαιτητες τριγρω.
Πυργκι, το (Πργος) := Λφος και Περιοχ ντια του Καταφυγου. Στην κορυφ του λφου υπρχει ερειπωμνος μικρς πργος. Στις πλαγις του λφου υπρχουν χνη μεγλου προστορικο οικισμο. Χρησμευε για παρατηρητριο και φυλκιο, για να ειδοποιονται γκαιρα οι κτοικοι για τις επιδρομς των πειρατν. Ο J.A. KAUPERT στο χρτη του 1887 αναφρει το Πυργκι με την ονομασα Tzopa και δεχνει τι υπρχει εκε Μεσαιωνικ ερειπωμνο κστρο (kastell). 
Πυργρι, το := Αναφρεται στο χοτζτι των Μαρκλων χωρς μεγλη σαφνεια, για την περιοχ του Σκρδι πνω απ τον Αγιο Παντελεμονα. Δεν αναφρεται μως στον χρτη των Χριστομνου-Lindemager σε αυτν την περιοχ ττοια ονομασα. Αντθετα υπρχει ττοια ονομασα, σε αυτ το χρτη, στην περιοχ του βουνο Παν. Δεν μπρεσα να το διασταυρσω.
Πργος του Μελισσουργο, ο := Δες Μελισσουργο
Πργος Φοινικις := Δες Φοινικι
Ρθι Κκλι := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager, στην περιοχ του Πανιο, πνω απ την Τραπουρι. Ρθι= στεφνι, πλαγι, στα αρβαντικα. Προφανς παραφθορ των αρχαων λξεων ρω, ρεθρο .
Ρθι Κοκι := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891, στην περιοχ του πανιο πνω απ του Μελισσουργο. Ρθι= στεφνι, πλαγι, στα αρβαντικα. 
Ρθι Μωρατη, το := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891, στην περιοχ του Αρ. Ρθι= στεφνι, πλαγι, στα αρβαντικα. 
Ρθι Νρι, το := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891, στην περιοχ του Αρ. Ρθι= στεφνι, πλαγι, στα αρβαντικα. 
Ρμα των αλυκν, το := Περιοχ στο περιφερειακ ρμα των Αλυκν που εχε θαλασσιν νερ και ταν γεμτο κεφαλπουλα και χλια. Εκε ψαρεαμε πιτσιρικδες, αφο πρτα θολναμε το νερ, πιναμε τα ζαλισμνα ψρια με απχες η και με τα χρια καμι φορ.
Ρμα Αρ, το := Μεγλο ρμα στα νοτιοδυτικ του Αρ που μαζεει λα τα ρματα απ τη Σκα απ το Μητροπσι και απ τη Μριζα. Καταλγει και σκορπζει τα νερ του στα βρεια της Βντα, απ που ακολουθντας τον κμπο, χι πια σε καθορισμνη κοτη, φθνουν στη θλασσα. Εναι το ρμα που σε συνδυασμ με το ρμα Αλογρη πλημμυρζουν τη Βντα, μερικς φορς με καταστροφικς συνπειες. 
Ρμα Μανοσου, το := Ρμα που ρχεται απ την περιοχ Μανοσου μσα απ το στεν της Κορμπα, παρλληλα με το δρμο Αναβσσου Κερατας και χνεται στο ρμα Αρ.
Ρμα Μριζα, το := Ρμα που ρχεται απ το λφο Κιφα Μριζα και χνεται στο ρμα Αρ.
Ρμα Μκριζα, το := Ρμα που ρχεται απ το λφο Μκριζα και χνεται στο ρμα Αρ.
Ριμιντες, οι := Περιοχ πσω απ την καινοργια εκκλησα της Αναβσσου που χουν οικπεδα τα μλη του συνεταιρισμο πολεμιστν του Ρμινι.
Σκα, η := Περιοχ βορειοανατολικ της Φριζας προς το Μητροπσι. Παραθεριστικς οικισμς αυθαιρτων. 
Σανταρκη := Προφανς λανθασμνη κφραση του Σανταρνη, Σντα Ειρνη, (Συντερνα). Το συνντησα σε δικαστικ απφαση για το τσιφλκι των Μαρκλων.
Σαντζρτζης := Ετσι ονομζουν οι ντπιοι το νησ Αγιος Γεργιος. (Δες και Αγιος Γεργιος)
Σαντζα, ο := Περιοχ νοτιοανατολικ της Φριζας πνω στον δρμο Αναβσσου - Κερατας. Πρε το νομα απ τον Ισπαν Σαντζα, που εκμεταλλευταν τις αλυκς κι εχε μεγλο κτμα στην Περιοχ. Στην κατοχ ταν καταφγιο κυνηγημνων απ τους Γερμανος. Σμερα το κτμα το κατχει η εφοπλιστικ οικογνεια Μαρτνου.
Σαρωνδα, η =: Ο γνωστς μεγλος παραθεριστικς οικισμς που αναγνωρστηκε ως αυτνομη Κοιντητα το 1979. 
Σκαστ Πτρα, η (Κομμνος Βρχος, Σχισμνος Βρχος) := Η κορυφ του λφου δεξι πως ανεβανουμε για Συντερνα απ την Α.Τ.Ε.. Πρε το νομα απ το χαρακτηριστικ σχμα του βρχου στην κορυφ, που χει σκιστε στα δο.
Σκρδι, το := Κορυφ του βουνο Ολυμπος στο βρειο μρος προς του Μελισσουργο, με υψμετρο 375 μτρα. Σκρδι οι ντπιοι ονομζουν λο το βουν. Ελληνικ λξη που προρχεται απ την αρχαα λξη σκροδον, σκρδον.
Σκουπδια, τα := Οι περιοχς των χωματερν Αναβσσου και Φκαιας.
Σοδα, η := Πρασμα μεταξ Σκας και Τζαρτζαβλας. (Αντωνου) απ το Λατινικ suda = χαρκωμα.
Σομα του Ερμ, η := Δες Ερμ Απ το λατινικ summa = σνολο
Σοριζα, η := Ρεματι του βουνο Παν πνω απ το χωρι Ολυμπος. Απ την Αρβαντικη λξη σορι = μμος, χαλκι. Προφανς παραφθορ των Ελληνικν λξεων σρω και σωρς.
Σουφλερ, η := Λφος με δο κορυφς,δυτικ του Προφτη Ηλα και ντια της Χωρφας. Σ αυτν το λφο βρσκεται η Σπηλι του Νταβλη (Τρπια Σπηλι), και η σπηλι που θεωρομε τι εναι το ιερ του Πνα. 
Σπηλι του Πνα, η := Μικρ σπηλι, στο λφο Σουφλερ, που με πολ μεγλη πιθαντητα βρισκταν το ιερ του θεο Πνα. Το Πνειον που αναφρει ο Στρβων τι εδε "... περ τον Ανφλυστον"..
Σπηλι του Νταβλη, η := Σπηλι στα βρεια του λφου Σουφλερ, πνω απ τη Χωρφα. Εχει βουλιξει η οροφ και χει δημιουργηθε τρπα, γι αυτ λγεται και Τρπια Σπηλι. Προφανς κποτε υπρξε καταφγιο του λσταρχου Νταβλη.
Σπηλις, ο := Λοφκι ντια της Φριζας προς την Τζαρτζαβλα. Αναφρεται στο χρτη των Χριστομνου-Lindemager σαν Σπηλι, και στον χρτη του KAUPERT σαν spilias
Σταυροδρμι, το := Περιοχ στο κντρο της Βντα που συναντνται οι Δρμοι Αγου Παντελεμονα-Καπ και Αναβσσου-Τζαρτζαβλας. Τριγωνομετρικ του Υπουργεου Γεωργας.
Στκα, η := Λφος στη περιοχ που σμερα ονομζεται Δροσι. Στο χρτη του J. A. KAUPERT με αυτ το νομα σημεινεται ο λφος ακριβς δυτικ του Καπ. Η ονομασα πιθανν απ την Ελληνικ λξη στκω.
Στρνα := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891, σε δο σημεα, στην περιοχ που σμερα ονομζεται Καταφγι. Ο J. A. KAUPERT αναφρει στην περιοχ "αποθκες νερο". Προφανς υπρχαν στρνες νερο που δεν χει ερευνηθε αν ταν αρχαες, πργμα που θα σμαινε τι στην περιοχ γινταν επεξεργασα μετλλων. 
Στρμα, το := Λφος ανμεσα στην Αγια Φωτειν και το Χρακα.
Συνοικισμς, ο := Δες Βλχικα. Τριγωνομετρικ του Υπουργεου Γεωργας.
Σφυρς, ο := Περιοχ ανατολικ της Φκαιας με μεγλη κταση θερμοκηπων λουλουδιν απ τον ιδιοκττη των οποων πρε το νομα της.
Σχισμνος Βρχος, ο (Κομμνος Βρχος) := Δες Σκαστ Πτρα
Σχνα, τα := Περιοχ στο βουν κοντ στη Φριζα. (Αντωνου)
Σχολεο, το := Ονομα της περιοχς γρω απ τα Δημοτικ Σχολεα, Αναβσσου και Φκαιας.
Ταλκ, το :=Μικρ λιμανκια με αμμουδι να χιλιμετρο μετ τη Φκαια προς το Σονιο. Σμερα εναι Κοινοτικ κμπινγκ.Το νομα οφελεται στο χμα που υπρχει εκε και μοιζει πολ με σκνη ταλκ.
Τζαρτζαβλα, (Τζαρδαβλα) := Κμπος νοτιανατολικ της Φριζας και δυτικ του δρμου Αναβσσου-Κερατας. Εχουν εντοπιστε πολλ αρχαα, (οικισμο, νεκροταφεα, κ.λ.π). Η ονομασα πιθανν προρχεται απ την Τορκικη λξη chardak= ξλινο καλβι και την Αρβαντικη λξη vile=αρχοντικ.
Τζτζαινα, η := Περιοχ ντια του Μελισσουργο, απ το νομα μιας των κληρονμων των Μαρκλων.
Τζπα ( Tzopa) := Ονομασα που δνει ο χρτης του J. A. KAUPERT στο λφο που εναι το Πυργκι
Τζομπα, η := Με αυτ το νομα ο Αντωνου αναφρει τους τρεις μικρος λφους στο Καπ. Ομως ο KAUPERT αναφρει μνο το λφο του Καπ σαν Τζομπα Καπ . Η κφραση " ...τες Τζομπες..." αναφρεται και στο χοτζτι των Μαρκλων, για την Περιοχ του Καπ.
Τουρκολμανο, το := Κοιλδα δεξι και αριστερ απ τον παραλιακ δρμο λγο πριν φτσουμε στο Κασδι. Σμερα εναι πυκνοχτισμνη απ εξοχικ σπτια
Τουρκοχραφο, το := Δες Χωρφι Τορκικο
Τραπουρι, η (Δραπουρι) := Περιοχ βρεια του δρμου Αναβσσου -Καλυβων στο ψος του Πργου του Μελισσουργο. Πυκνοκατοικημνη απ εξοχικ σπτια. Η περιοχ εναι γεμτη αρχαα.
Τριανταφλλεζα, η := Περιοχ που καταλαμβνει το βρειο τμμα του οροπεδου της Αγιας Φωτεινς.
Τρπια Σπηλι, η := Δες σπηλι Νταβλη.
Τρπια Πτρα, η := Περιοχ στην λεωφρο Σονιου λγο πριν το Τουρκολμανο.
Τσαμαδς, ο := Περιοχ βορειοδυτικ του λφου Αλογρη, στη Λοτσα, πρε το νομα απ τον ιδιοκττη σπιτιο και εκτσεων στην περιοχ.
Τσομπα, η := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891, στην θση που ανακαλφθηκαν τελευταα οι δο αρχαοι τμβοι, στα νοτιοδυτικ της Α.Τ.Ε. Η ονομασα προρχεται απ την αρχαα λξη τμβος >τομπα > τσομπα.
Τσομπα Καπ := Δες Τζομπα Καπ
Τυροκομεο, το := Περιοχ ανμεσα στην Ανβυσσο και τη Φκαια που υπρχε τα παλι χρνια τυροκομεο. (Στη σημεριν οδ Μικρς Ασας.)
Υδραγωγεο, το := Περιοχ στον Ολυμπο που βρσκονται τα πηγδια που υδρευταν παλι η Ανβυσσος. Πρε το νομα, χι απ το σγχρονο υδραγωγεο, αλλ απ το αρχαο που υπρχει στην δια θση. Μπορε ακμα και σμερα κανες να δει, τα φρετια και τους αγωγος του αρχαου αυτο υδραγωγεου. Ο Αντωνου αναφρει την περιοχ αυτ σαν Κονττα. Σε αυτ τη περιοχ, λγα μτρα νοτιοδυτικ απ τα φρετια. βρσκεται η Βασιλικ του Ολμπου. Προφανς πολ κοντ στη περιοχ θα υπρχε σπουδαος οικισμς για να γνει τσο μεγλο ργο για την δρευση του. Και μια επιπλον απδειξη εναι τι βρθηκε εκε κοντ τσο μεγλη εκκλησα.
Υπγειο Πλαγος, το := Πολ μορφη μικρ αμμουδι κτω απ γκρεμ λγο μετ το Καλψω, προς την Αθνα. Τα νερ εναι πεντακθαρα γιατ επηρεζονται απ τα θαλσσια ρεματα του στενο του Αρτσιντ. Απ τον γκρεμ αναβλζει γλυκ νερ. Εναι η τελευταα πηγ που απμεινε στην περιοχ.
Φρος, ο := Βραχονησδα νοτιανατολικ του Δασωμνου Λφου. Εχει πνω μικρ αυτματο φρο. Γρω του υπρχουν αρχαα ναυγια.
Φερεντνος, ο := Τμμα της Βντα δυτικ του Λογοθτη. Πρε την ονομασα απ τον ιδιοκττη ανθοκηπων στην Περιοχ.
Φριζα, η (Βρεζα) := Οικισμς και λφος ντια απ το Κερατοβονι. Ονομασα που προρχεται απ το Αρβαντικο ferre που θα πει βατομουρις. Οι κτοικοι του χωριο εναι βοσκο "Βλχικης" καταγωγς. Ο J. A. KAUPERT αναφρει σαν Βαλμ το λφο της Φριζας. Ο παλις χρτης της Γ.Υ.Σ. αναφρει σαν Μκριζα το λφο της Φριζας. Επειδ χω συναντσει και την εκδοχ Θριζα, σως η ονομασα να προρχεται απ παραφθορ της αρχαας ονομασας δμου της περιοχς, Θορα. 
Φλεριανς, ο := Περιοχ κτω απ τα Βλχικα προς τη Λκα, που εχε ανθοκπια ο Φλεριανς. 
Φοινικι, η := Περιοχ στον Πργο του Μελισσουργο αναφρεται και σαν Πργος Φοινικις στο χρτη των Χριστομνου-Lindemager 
Φοφλα, η (Χοβλα, Φοβλα) := Η ντια πλαγι του βουνο Ολυμπος. Απ το Γυμνσιο της Αναβσσου μχρι σχεδν τα Βλχικα. Ετυμολογικ το νομα προρχεται απ τη χβολη (στχτη). Πιθανν γιατ σε αυτ την περιοχ υπρχαν πολλ καμνια για ξυλοκρβουνα κι ασβστη. Μα λλη εκδοχ εναι τι στην περιοχ υπρχουν αρχαοι τφοι, με απομεινρια τελετουργικν κασεων κι απ τις στχτες που βρισκαν εδ οι γεωργο ονμασαν τη περιοχ τσι. (τμμα της περιοχς ονομζεται Ασβεστοκμινο)
Φργκρι, το, Φρκερη, η (Φργκρι) :=Λφος δυτικ της Αγιας Φωτεινς, χει ψος 280 μ.
Φκαια Παλαι, η := Χωρι παραθαλσσιο, δρα ομνυμης Κοιντητας. Βρσκεται στο 52ο χιλιμετρο του παραλιακο δρμου Αθηνν-Σονιου. Προσφυγοχρι, χτστηκε μετ το διωγμ απ πρσφυγες που ρθαν απ την Παλαι Φκαια της Μικρασας, το 1924. Εναι χτισμνο περπου στην θση ενς οικισμο και του λιμανιο της αρχαας Ανφλυστου. Σχετικ με το νομα Παλαι Φκαια αντ Να Φκαια, πως Να Σμρνη, Να Ιωνα, κ.λ.π. που δινταν στις νες εγκαταστσεις απ τους πρσφυγες, η ιστορα χει ως εξς. 
Τον 8ο αινα π.Χ. ποικοι απ τη Φωκδα ιδρουν τη Φκαια (Αρχαα Φκαια), στην αριστερ εσοδο του κλπου της Σμρνης. Η πλη γινε σντομα μεγλη και δυνατ κι κανε αποικες στον Εξεινο Πντο , στη Γαλλα (Μασσαλα) στη Κορσικ κι αλλο. Το 540 μως και για να αποφγουν τον Περσικ ζυγ εγκαταλεπουν τη πλη μαζ με τα ιερ τους, και πγαν στην αποικα τους, Αλαλα της Κορσικς. Το 1250 μ.Χ. απγονοι των παλιν Φωκαων ιδρουν τη Να Φκαια 9 χιλιμετρα βρεια της Παλις Φκαιας. Ετσι στη Μικρ Ασα υπρχουν δο χωρι με το νομα Φκαια, η Παλαι Φκαια (στην αρχαα τοποθεσα) και η Να Φκαια. Απ τη Παλαι Φκαια φυγαν οι συμπατριτες μας Φωκιανο το 1922 κι λθαν εδ κι εγκαταστθηκαν στη περιοχ της Αναβσσου το 1924 και ονμασαν το χωρι τους Παλαι Φκαια, σαν το παλι χωρι τους, γιατ Να Φκαια υπρχε στην Μικρ Ασα. 
Χρβαλο, το := Λφος Βορειοδυτικ του Αρ. Τμμα της λοφοσειρς που χωρζει την περιοχ της Αναβσσου απ τη Λαυρεωτικ. ( Προρχεται απ τη λξη χαλαρς.)
Χαρουπι, η := Περιοχ ντια απ το Γυμνσιο Αναβσσου που υπρχει μεγλη Χαρουπι
Χαρουπις, οι := Περιοχ βρεια της Φριζας. (Αντωνου)
Χοβλα, η := Δες Φοφλα Φοβλα-ες
Χωρφα, η (Μεγλη Λκα) := Περιοχ ντια του Καταφυγου και ανατολικ της Φκαιας. Μικρ κοιλδα που στο ανατολικ κρο της βρσκεται το Πυργκι. 
Χωρφι Τορκικο, το (Τουρκοχραφο) := Την ονομασα αυτ χει ο χρτης των Χριστομνου-Lindemager του 1891, στις περιοχς που σμερα ονομζουμε Δημητριδη, Βορλα, Ερμ. λλη ονομασα εναι Τουρκοχραφο κι τσι αναφρεται στις διανομς του Υπουργεου Γεωργας.

   Χρησιμοποησα σα μοναδικ πηγ, το site του Αττικο Παρατηρητ αλλ μπορετε να βρετε κι λλα στοιχεα στο Στκι του πατριτη μου Θοδωρ Δαλκογλου (βλ. Συνδσμους μου). σο για τις φωτ, εναι απ το Google Earth.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers