-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Grass Günter:

 

                                                    Βιογραφικ

     Ο Γκντερ Γκρας (Günter Grass) ταν νας απ τους σημαντικτερους μεταπολεμικος Γερμανος συγγραφες και πασγνωστος για τις μαχητικς, αριστερς θσεις του, βραβετηκε το 1999 με Νμπελ Λογοτεχνας για το πεζογραφικ του ργο και κυρως για το 1ο μυθιστρημ του, το Τενεκεδνιο Ταμπορλο (1959), -τσι γινε ο 7ος Γερμανς νομπελστας κι σως ο γνωσττερος στη χρα μας Γερμανς λογοτχνης των τελευταων 10ετιν. Εκτς απ τα μυθιστορματα που τονε κνανε γινε γνωστ σ' ολκληρο τον κσμο, γραψε θεατρικ κι ασχολθηκε με τη ποηση. χουν ακολουθσει και πολλ λλα, μα καννα δε ξεπρασε το πρωτλειο κενο με τον μοναδικ ρυθμ και την ιδιτυπη φαντασα. Πολλο κριτικο υποστηρζουν τι το εκρηκτικ ταλντο του αναδεικνεται καλλτερα στις μικρτερες φρμες, τα σντομα πεζ και τα ποιματα. Πργματι οι 3 ποιητικς συλλογς που δημοσευσε στη 1η φση της δημιουργας του, Ανεμοπολια (1956), Η Στση (Gleisdreieck, 1960) κι Επμονες Ερωτσεις (1967) προκλεσαν ασθηση. Σε αντθεση με τη στοχαστικτητα και κοσμιτητα της 1ης μεταπολεμικς ποησης, ο Γκρας με τους στχους του φωνασκε, χειρονομε, χλευζει. Συγχρνως εχεν ντονη ανμειξη στη πολιτικ ζω της Γερμανας, προσκεμενος στην Αριστερ. Νυμφεθηκε δις, το 1954 και το 1979, απκτησε .6 παιδι απ 4 διαφορετικς συντρφους κι τανε μανιδης καπνιστς.



     Γεννθηκε στις 16 Οκτβρη 1927 στο Ντντσιχ, (σημ. Γκντανσκ, Πολωνα), απ Γερμαν προτεστντη πατρα και καθολικ μητρα που προερχταν απ μια σλαβικ μειοντητα της Πρωσας κι ανατρφηκε σαν καθολικς. ζησε την... υποδειγματικ γερμανικ νετητα της γενις του και στα 11 εντχθηκε στη χιτλερικ νεολαα. Αφο προσπθησε ανεπιτυχς, στα 15, να καταταγε στα γερμανικ υποβρχια, για να ξεφγει απ το ασφυκτικ οικογενειακ περιβλλον του, -πως υποστριξεν ο διος, σε συνντευξ του το 2006, εντχθηκε πρτα στο Reichsarbeitdienst και το 1944 στα Waffen-SS (νοπλος κλδος των SS). Ως μλος των, συμμετεχε στις επιχειρσεις της 10ης Μεραρχας Θωρακισμνων SS "Frundsberg" απ το Φλεβρη του 1945 μχρι τον Απρλη του διου τους, οπτε τραυματστηκε, συνελφθη απ τους Αμερικανος και στλθηκε σε στρατπεδο αιχμαλτων, λγο πριν τη πτση του Γ' Ριχ. Απελευθερθηκε το 1946.
     Μετ το τλος του πολμου εργστηκε για τα προς το ζην ως αγρτης κι ανθρακωρχος, σπουδζοντας παρλληλα καλς τχνες. Φοτησε στην Ακαδημα Καλν Τεχνν του Ντσελντορφ και στο Πανεπιστμιο Καλν Τεχνν του Βερολνου, που σποδασε γλυπτικ και γραφιστικ κι ζησε λγα χρνια στο Παρσι, ερχμενος σε επαφ με λογοτεχνικος κκλους. Η ζω του τα επμενα χρνια τανε μπομικη, παρακολοθησε μαθματα πλαστικν τεχνν, γλυπτικς και ζωγραφικς κι κανε τις 1ες του αππειρες να γρψει ποηση.
Απ τα μσα της 10ετας του '50 ξεκιν και το λογοτεχνικ του ργο, που θα τονε κνει παγκοσμως γνωστ. Το 1956  κανε τη 1η λογοτεχνικ του εμφνιση με μια συλλογ ποιημτων. Μετ τον πλεμο επσης, δραστηριοποιθηκε στο πλασιο της "Ομδας 47" -μαζ με τον Χανς Μγκνους Εντσενσμπργκερ, τον Μρτιν Βλζερ, τον Ζγκφριντ Λεντς, την νγκεμπορ Μπχμαν, κ..-ομδα διανοομενων που κοιν χαρακτηριστικ τους τανε το πρβλημα της συλλογικς συνεδησης στη μεταναζιστικ Γερμανα. Πολυσνθετο ταλντο, ασχολθηκε με τη γλυπτικ και τη γραφιστικ, προτο κνει την πρτη του εμφνιση στα γρμματα το 1956, τυπνοντας ο διος τη παρθενικ του ποιητικ συλλογ. Απ το 1983 ως το 1986 διετλεσε Πρεδρος της Ακαδημας Τεχνν του Βερολνου.


                                 Εδ με το Βιλι Μπρντ (δεξι)
     Για πνω απ μισ αινα αποτελε να εδος ηθικς συνεδησης της Γερμανας, καθς με το σνολο του λογοτεχνικο του ργου και τις δημσιες παρεμβσεις του προσπθησε να εμποδσει τον εφησυχασμ των συμπατριωτν του που μετ τον Β' Παγκ. Πλ. θλαν να κλεσουνε τους λογαριασμος τους με το παρελθν, ξεχνντας τα ναζιστικ εγκλματα. γινε ιδιατερα γνωστς με το Ταμπορλο του που εκδθηκε το 1959 κι γινε ταινα 20 τη μετ. Ακολοθησαν το 1961 το Γτα & Ποντκι και το 1963 το Σκυλσια Χρνια που μαζ με το ταμπορλο αποτελονε τη 3λογα Του Ντντσιχ. λλα γνωστ του ργα, που μεταφρστηκαν και στα ελληνικ, πως κι η 3λογα, εναι: Η Πρβα Της Εξγερσης Των Πληβεων (1966), Ο Μπουτ Το Ψρι (1977) (θα φιλοξενηθε εδ με απσπασμα -εκπληκτικ βιβλο), Δυσοωνα Κοσματα (1992), Γρφοντας Μετ Το ουσβιτς (1993), να Ευρ Πεδο (1995), Ο Αινας Μου (1999) και Σαν Τον Κβουρα (2002).
    Αφτου εκδθηκε το Ταμπορλο, ο Γκρας, ο μανιδης καπνιστς ππας με το παχ μουστκι, δεν σταμτησε ποτ να φρνει τη χρα του σε αντιπαρθεση με το ναζιστικ παρελθν της. Βαθτατα πολιτικοποιημνος, ο Γκρας αναμχθηκε ντονα στη γερμανικ πολιτικ τη 10ετα του '60 υπ τη σημαα των σοσιαλδημοκρατν του Βλι Μπραντ. Απ ττε χει δημοσιεσει πολλ δοκμια και λγους, ονειρευμενος μα Γερμανα χωρς φανατισμος και ολοκληρωτικς ιδεολογες. Αντιτχθηκε σθεναρ στους νατοκος βομβαρδισμος στη Σερβα το 1999, πως και στην αμερικανικ εισβολ στο Ιρκ το 2003. Στην Ελλδα γινε αρκετ γνωστς, καθς πολλ ργα του βρσκονται στα ρφια των βιβλιοπωλεων, εν ρθρα με την υπογραφ του βρσκονται συχν στις στλες των ελληνικν εφημερδων. Την δια χρονι με το Νμπελ (1999) κυκλοφορε το δοκμιο Ο Αινας Μου, μια ματι στην ιστορα του 20ο αι. που φεγει και το 2002 το μυθιστρημ του Σαν Τον Κβουρα, που θγει να θμα ταμπο για τους Γερμανος: Τη βθιση απ ρωσικ υποβρχιο του μεταγωγικο Βλχελμ Γκοστλοφ, που μετφερε Γερμανος στρατιτες πσω στη πατρδα, κατ τη διρκεια του Πολμου.



     Αν και δεν γινε μλος του Σοσιαλοδημοκρατικο Κμματος, τχθηκε υπρ της σοσιαλοδημοκρατας, υποστηρζοντας τι μνο με μεταρρυθμσεις κι χι με επαναστατικ ανατροπ εναι δυνατ η οικονομικ και κοινωνικ αλλαγ. τσι, υποστριξε τη κυβρνηση του Βλι Μπραντ, ασκντας της, μως, ντονη κριτικ. Μετ τη πτση του Τεχους του Βερολνου τχθηκε ενντια στην νωση των 2 Γερμανιν και πρτεινε, για τουλχιστον μια 7ετα, μια Συνομοσπονδα των 2 Γερμανικν κρατν, η οποα μελλοντικ θα μποροσε να αποκτσει τη μορφ μιας νωσης Γερμανικν κρατν. Υπερασπστηκε τα δικαιματα των τσιγγνων, υποστηρζοντας την ανγκη χοργησης σε αυτος ευρωπακο διαβατηρου, που θα τους επιτρπει τη διαμον σε οποιοδποτε ευρωπακ κρτος. δρυσε στη Ρουμανα δρυμα για τους Ρομ, με την ονομασα Εταιρα για τους απειλομενους λαος, που κθε χρνο βραβεει σους προσπαθον να βελτισουν τη ζω των τσιγγνων. Για τον Γκντερ Γκρας οι Τσιγγνοι εναι αυτ που καμωνμαστε ,τι εμαστε εμες: εκ γενετς γνσιοι Ευρωπαοι. Τα τελευταα χρνια εχε ταχθε ανοιχτ υπρ του "κοκκινοπρσινου" συνασπισμο μεταξ των Σοσιαλδημοκρατν του καγκελαρου Γκρχαρντ Σρντερ με τους Πρσινους εν εχε επικρνει σφοδρ και τη "σταυροφορα" τους προδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους στο Ιρκ.



     Στις 12 Αυγοστου 2006, σε μια συνντευξ του στην εφημερδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, που ταν αφιερωμνη στο νο και αυτοβιογραφικ του βιβλο Ξεφλουδζοντας Το Κρεμμδι, ο Γκρας αποκλυψε πως στα 17, υπηρτησε για διστημα μικρτερο των 2 μηνν στα Waffen-SS. Μχρι ττε ταν γνωστ τι στη διρκεια του πολμου εχε υπηρετσει στην αντιαεροπορικ μυνα. Πντως διευκρνισε τι στο διστημα αυτ δε συμμετεχε σε καμα εγκληματικ δρση και δεν ριξε οτε σφαρα. Η αποκλυψη αυτ για το παρελθν του προκλεσε τις ντονες αντιδρσεις ορισμνων ιστορικν και δημοσιογρφων.



                         Ο τπος διαμονς του σαν παιδ

     Ο νθρωπος που πλγιαζε επ χρνια μ' να μυστικ, ο πληθωρικς σζυγος 2 γυναικν και πατρας 6 παιδιν απ 4 διαφορετικς συντρφους, ο φανατικς καπνιστς και ποδοσφαιρφιλος, ο μεγλος συγγραφας Γκντερ Γκρας πθανε τη Δευτρα 13 Απρλη 2015, στα 87 του χρνια, αφνοντας πσω του μια σημαντικ λογοτεχνικ παρακαταθκη. Με τον θνατ του σε κλινικ της Λμπεκ, μιας μεσαιωνικς πλης 200.000 κατοκων στη Βαλτικ, αλλ και γεντειρας ενς λλου λογοτεχνικο γγαντα, εν προκειμνω του Τμας Μαν, κλεισε νας σημαντικς κκλος της σγχρονης γερμανικς λογοτεχνας. Η Λμπεκ εναι πλον τπος γννησης και τπος θαντου 2 συγγραφων που σφργισαν το γερμανικ 20ν αινα, του επορου αστο Μαν, στον οποο απονμεται το Νομπλ Λογοτεχνας το 1929 και του φτωχπαιδου απ' το Ντντσιχ που θα φρει στη χρα, 70 τη μετ, το διο ακριβς τρπαιο. Στη Λμπεκ εχεν επιλξει να ζσει την υπλοιπη ζω του. Ο εκπρσωπος του υπουργεου Εξωτερικν της Γερμανας, στη καθιερωμνη ενημρωση των δημοσιογρφων, σημεωσε τι το Βερολνο θλβεται βαθτατα απ την ανακονωση αυτς της τραγικς εδησης. Στο λογαριασμ του στο Twitter ο Βρετανς συγγραφας Σαλμν Ροσντι αποχαιρτισε τον "πραγματικ γγαντα, πηγ μπνευσης και φλο" του. "Το ταμπορλο παζει για σνα, μικρ σκαρ", γραψε, παραπμποντας στον ρωα του Τενεκεδνιου ταμπορλου.
     Επιλγοντς τη ως τπο θαντου ο Γκρας μοιζει να επιστρφει ουσιαστικ τη σκυτλη που εχε τυπα παραλβει απ τον Μαν δη με τη κυκλοφορα του Ταμπορλου, ενς απ τα εντυπωσιακτερα μυθιστορηματικ ντεμποτα της σγχρονης ευρωπακς λογοτεχνας. Κι αν ο 1ος δικαιοτο να ανακοινσει με την φιξ του στην αμερικανικ εξορα πως αποτελε ουσιαστικ την ενσρκωση της μητρας πατρδας (Εκε που βρσκομαι εγ, εκε εναι η Γερμανα), ο 2ος κατφερε να κερδσει επξια τον ττλο του πλον παρεμβατικο συγγραφα της κατ τις τελευταες 10ετες του αινα. Παρτι οι εχθρο του εντς κι εκτς δεν τανε λγοι και παρ την απροθυμα του να χαδψει αυτι πολιτικν και συμπολιτν ασκντας κριτικ στα κακς κεμενα μιας χρας που λλοτε θελε να ξεχσει το παρελθν της κι λλοτε να προχωρσει με κθε μσο προς την επαννωση, ο λγος του γιντανε πντα σεβαστς και τα κεμεν του αντικεμενο δημσιας συζτησης. "Με να και μνο βιβλο γννησε τη μεταπολεμικ γερμανικ λογοτεχνα. Χωρς τις αδικοπες παρεμβσεις του Γκρας η Γερμανα θα ταν μια λλη Γερμανα μολοντι ο στοχαστς αυτς κποιες φορς μας χτυποσε στα νερα", γραψε το γκριτο περιοδικ Ντερ Σπγκελ!


                            Το Γκντανσκ σε καρτ-ποστλ του 1900!

     Γιος ενς εμπρου τροφμων και μιας θρησκευμενης μητρας με καλλιτεχνικς ανησυχες ο Γκρας μχθησε για να κατακτσει την τχνη του. Χωρς απολυτριο Γυμνασου (λγεται τι απ' λα τα βραβεα και τα διπλματα εχε κρεμσει στο σπτι του μνο να τιμητικ απολυτριο που του εχε απονεμει το σχολεο των παιδιν του), χωρς οικονομικ υποστριξη κοινωνικς περγαμηνς ο νεαρς Γκντερ θα καταφγει στην αγκαλι του στρατο για να γλυτσει απ την ασφυξα ενς μικροαστικο περιβλλοντος και να αποδρσει απ μια φαινομενικ ασφαλ ζω στο μαγαζ του πατρα. Μετ τον πλεμο ακολουθε σπουδς γλυπτικς στο Ντσελντορφ και στο Βερολνο, αλλ στρφεται γργορα προς τη λογοτεχνα ολοκληρνοντας μσα σε διστημα 3 ετν το Τενεκεδνιο Ταμπορλο, το παρθενικ μυθιστρημα που θα τονε κνει παγκοσμως δισημο. Ο ανεπανληπτος θραμβς του θα βαρανει τον συγγραφα για 10ετες. Παρ την εμπορικ και καλλιτεχνικ επιτυχα των επμενων βιβλων οι προσπθεις του να ξεπερσει λογοτεχνικ το Ταμπορλο μοιζουν με αγνα εκ των προτρων χαμνο. Η γλσσα του θα διατηρσει πντως τους χυμος της κι ο διος θα παραμενει ς το τλος νας ισχυρογνμων, τολμηρς γραφις, νας βαθι πολιτικς συγγραφας που -παρ τη στρτευσ του στο πλευρ του Βλι Μπραντ και την ενεργ συμμετοχ του στις πολιτικς εξελξεις- κατφερε να διαφυλξει το ργο του απ λογοτεχνικς κακοτοπις εκολες λσεις προς χριν γρας ευκαιριακν αναγνωστν.



     Κορυφαα στιγμ της στερης περιδου τανε χωρς καμμι αμφιβολα η δημοσευση της αυτοβιογραφας του κι η δημσια παραδοχ του πως εχε υπηρετσει στα Waffen-SS. Η εικνα του αριστερο συγγραφα που αναγκζει το συντηρητικ κατεστημνο της 10ετας του ’50 να αναλβει τις ευθνες του απναντι στην Ιστορα, του ανθρπου που ταρζει τα λιμνζοντα νερ μιας χρας που πασχζει σιωπηλ να ξεχσει τις θηριωδες του πρσφατου παρελθντος, αρχζει να θολνει. Η ομολογα του ρχεται μλιστα σε μια περοδο, κατ την οποα το βιβλο του Ντνιελ Γκολντχγκεν περ του ρλου των απλν Γερμανν στο Ολοκατωμα αλλ και οι Θεωρες Μνμης των Γιαν και Αλιντα Ασμαν χουν επιφρει σημαντικς αλλαγς στον τρπο που οι νετεροι Γερμανο συγγραφες γρφουνε για το Β' Παγκ. Πλ.. Το σοκ εναι μεγλο μιας κι νας κατ' εξοχν εκπρσωπος της παλαιτερης γενις αντρεπε την εικνα του κι θετε υπ αρεση το ργο μιας ολκληρης ζως. Προετοιμασμνος να αντιμετωπσει τις αντιδρσεις ο Γκρας διατυπνει, οριστικ λυτρωμνος, τη δημσια ομολογα του αρκοντως διπλωματικ: "Ich habe mich verführen lassen" (αφθηκα να παρασυρθ).



    O Γιοακεμ Φεστ (Joachim Fest), συντηρητικς Γερμανς δημοσιογρφος, ιστορικς και βιογρφος του Χτλερ, δλωσε στην εφημερδα Spiegel τι αυτ η αποκλυψη ρθε πολ αργ κι αναρωτθηκε πς νας νθρωπος που για 10ετες αποτελοσε την ηθικ συνεδηση της Γερμανας μπρεσε να κρψει μια ττοια πληροφορα. Ο Rolf Hochhuth, Γερμανς συγγραφας, ιδιατερα αμφιλεγμενος καθς υπερασπστηκε τον αρνητ του Ολοκαυτματος David Irving, δλωσε τι εναι αηδιαστικ το γεγονς τι ο Γκρας, εν υπρξε μλος των Waffen-SS, εχε επικρνει τον Χλμουτ Κολ και τον Ρναλντ Ργκαν, για την επσκεψ τους το 1985 στο στρατιωτικ νεκροταφεο στο Μπντμπουργκ, καθς εκε εναι θαμμνα πολλ μλη των SS. Για υποκρισα κανε λγο ο Γερμανς ιστορικς Michael Wolffsohn εν ο Λεχ Βαλσα αρχικ επκρινε τον Γκρας, αργτερα μως λλαξε θση. Υπρξαν μως και πολλο συγγραφες και διανοομενοι που τονε στριξαν καθς η συμμετοχ του στα SS γινε σε πολ νεαρ ηλικα και για μικρ χρονικ διστημα κι ο Γκρας για 10ετες σκησε ντονη κριτικ στο ναζιστικ παρελθν της Γερμανας. Μεταξ αυτν που τον υπερασπστηκαν ταν ο Τζαν Ενρκο Ρουσκνι, καθηγητς πολιτικς επιστμης στο Πανεπιστμιο του Τορνο κι οι συγγραφες Μριο Βργκας Λισα, Κλαοντιο Μαγκρς και Τζον ρβινγκ.



    Το Τενεκεδνιο Ταμπορλο ουσιαστικ εναι το ργο που χρισε στον Γκντερ Γκρας, με 40 χρνια καθυστρηση, το Νμπελ Λογοτεχνας. Ττε το ργο δχτηκε στη Γερμανα τη σφοδρ επθεση μεγλου μρους κριτικς αλλ και της καθολικς εκκλησας, που το χαρακτρισαν βλσφημο, ανθικο, εμετικ, πορν. Αλλ εν στη Γερμανα υπρξε αντικεμενο ντονων αντιδρσεων, στο εξωτερικ ξεσκωσε τον ενθουσιασμ κριτικς και κοινο. Πο οφελονται ραγε οι αντικρουμενες αυτς αντιδρσεις; Τι εναι αυτ το βιβλο; Εναι η ιστορα του σκαρ Ματσερτ που, μετ απ μια ταραχδη ζω, καταλγει στο ψυχιατρεο κι αποφασζει με τη βοθεια του τμπανο του να ανακαλσει στη μνμη τη ζω του, μια ζω ρρηκτα συνδεδεμνη με την ιστορα της Γερμανας, στο πρτο μισ του 20ου αι.. Μχρι τα 18 του χρνια, ο σκαρ αρνεται να μεγαλσει, διατηρντας το ψος 3χρονου παιδιο, απ μσος στον πατρα μλλον στους πατρες του και στο φυσιολογικ κσμο που τονε περιβλλει. Η απχθεια απναντι στο δαιμονικ, παρφρονα, θλιο, σκληρ και απνθρωπο αυτν κσμο τρφει τη παραμρφωσ του, δνει μορφ στην οργ του, διαμορφνει την υαλοκτνο φων του. Ο σκαρ -αυτς ο παρανοκς ννος- εναι νας μοναδικς καθρφτης της εποχς του ναζισμο και των... απλν ανθρπων που τον εξθρεψαν, καθς και της εποχς του γερμανικο οικονομικο θαματος.



     Η πολιτικ μεταφορ του Γκρας εναι μεγαλειδης: πως δεν μεγαλνει ο σκαρ τσι δεν ενηλικινεται κι η κοινωνα στην οποα ζει. Ο συγγραφας επιχειρε κι επιτυγχνει τον ευφυστερο και δυσκολτερο συνδυασμ: τη σαρκαστικ ανκληση του παρελθντος με τη πικρ και μακβρια ανγνωση του παρντος. Γι' αυτ λλωστε το βιβλο δεν μας λει μνο τι ταν η Γερμανα της χιτλερικς εποχς και του μεταπολεμικο οικονομικο θαματος, αλλ συνιστ κι να υπερμεγεθυσμνο ηθικ σχλιο του ευρωπακο πολιτισμο και της μικροαστικς ηθικς μσα απ την οποα ξεπδησε το χιτλερικ γος. Και σαν λα τα μεγλα ργα αυτο του εδους, πως το καλλιργησαν ο Στερν, ο Ραμπελα κι ο Τζναθαν Σουφτ, προκαλε σαρκαστικ γλια και ταυτοχρνως ξνει πληγς. Δεν εναι περιττ να πω τι το χειμαρρδες αυτ μυθιστρημα διαβζεται σχεδν απνευστ.



     Το Τενεκεδνιο Ταμπορλο, εναι το αιρετικ αριστοργημ του, εναι η αλληγορικ ιστορα ενηλικωσης του μικρο σκαρ σε ναν κσμο που τονε καταπνει το σκοτδι. ο ργο εκτυλσσεται την περοδο της ανδου του Ναζισμο στην Ευρπη, και παρακολουθε τον σκαρ που, στα 8α του γενθλια αποφασζει να σταματσει να μεγαλνει. Σε σμα 8χρονου παιδιο, παζει διαρκς με το ταμπορλο του, θρυμματζει γυαλι με την φων του, το σκει απ το σπτι, χνει δικος του ανθρπους, τρυπνει σε να τσρκο, συναναστρφεται ννους, μουσικος και κυνηγος σπουργιτιν, ερωτεεται και ταξιδεει σε λο τον κσμο. ραγε θα πρει ποτ την απφαση να μεγαλσει; ραγε η κοινωνα θα σταματσει να εθελοτυφλε και θα αναλβει τις ευθνες της; Και τι σημανει να εσαι παιδ σε μια κοινωνα που καταρρει;
     Με αυτ Γκντερ Γκρας φτασε σε να συνθετικ μεγαλεο που δεν κατρθωσε ποτ να ξεπερσει. Μια καταγγελα κατ του πολμου, της μισαλλοδοξας, της τσης του καπιταλισμο ν' ανθζει μσα απ τις κρσεις, αλλ και μια ελεγεα σε ανθρπινες σχσεις κι αισθσεις που χνονται. Το κεντρικ προσωπεο ο σκαρ, ννος απ επιλογ, βαθτατα αντιφατικ κι ανθρπινο πρσωπο μες απ' τη ψυχρτητα, τη βα και το βλσφημο των απψεν του, καταφρνει να ορζει το στοιχεο του ανθρπινου εκ νου, μιλντας και σε μια εποχ που τα ρια της ανθρπινης φαντασας και του ψηφιακο κσμου, του σματος και της μηχανς χουν εκλεψει προ πολλο. Μεταφρθηκε στη μεγλη οθνη το 1979 απ το σκηνοθτη Φλκερ Σλντορφ κι απσπασε το Oscar Καλτερης Ξενγλωσσης Ταινας και το Χρυσ Φονικα του Φεστιβλ των Καννν.



     Το 2012 προκλεσε σλο ταν δημοσευσε να ποημα που επκρινε το Ισραλ και το κατηγοροσε τι "απειλοσε την παγκσμια ειρνη". Οι ισραηλινς αρχς αντδρασαν χαρακτηρζοντς τον "ανεπιθμητο πρσωπο" στη χρα. Την δια χρονι, το 2012, ο Γκρας γραψε λλο να ποημα που επκρινε την ευρωπακ πολιτικ για τη στση της απναντι στην Ελλδα. Στο "νειδος της Ευρπης" κατηγοροσε τους Ευρωπαους γιατ καταδκαζαν στη φτχεια την Ελλδα, τη "χρα που συνλαβε την ιδα" της Ευρπης. Παραθτω το ποημα ολογρφως κι απ κτω παραπομπ με την απαγγελα του στο Γιουτομπ απ τον διο!

Το νειδοςτης Ευρπης

Στο χος κοντ,
γιατ δεν συμμορφθηκε στις αγορς·
κι Εσ μακρι απ τη Χρα,
που Σου χρισε το λκνο.

Οσα Εσ με την ψυχ ζτησες
και νμισες πως βρκες,
τρα θα καταλυθον, και θα εκτιμηθον
σαν σκουριασμνα παλιοσδερα.

Σαν οφειλτης διαπομπευμνος
και γυμνς, υποφρει μια Χρα·
κι Εσ, αντ για το ευχαριστ
που της οφελεις, προσφρεις λγια κεν.

Καταδικασμνη σε φτχεια
η Χρα αυτ, που ο πλοτος της
κοσμε Μουσεα:
η λεα που Εσ φυλττεις.

Αυτο που με τη δναμη των πλων
εχαν επιτεθε στη Χρα
την ευλογημνη με νησι,
στον στρατιωτικ τους σκο κουβαλοσαν τον Χλντερλιν. (!!!!!)

Ελχιστα αποδεκτ Χρα,
μως οι πραξικοπηματες της,
κποτε, απ Εσνα,
ως σμμαχοι γιναν αποδεκτο.

Χρα χωρς δικαιματα,
που η ισχυρογνμονη εξουσα
ολονα και περισστερο
της σφγγει το ζωνρι.

Σ' Εσνα αντιστκεται
φορντας μαρα η Αντιγνη, (!!!!)
και σ' λη τη Χρα πνθος ντνεται
ο λας, που Εσνα φιλοξνησε.

Ομως, ξω απ τη Χρα, του Κροσου
οι ακλουθοι και οι μοιο του
λα σα χουν τη λμψη του χρυσο
στοιβζουν στο δικ Σου θησαυροφυλκιο.

Πιες επιτλους, πιες! κραυγζουν
οι εγκθετοι των Επιτρπων·
μως ο Σωκρτης, με οργ
Σου επιστρφει το κπελλο γεμτο ς επνω.

Θα καταραστον εν χορ,
,τι εναι δικ Σου οι θεο,
που τον Ολυμπ τους η δικ Σου θληση
ζητει ν' απαλλοτρισει.

Στερημνη απ πνεμα,
Εσ θα φθαρες χωρς τη Χρα,
που το πνεμα της,
Εσνα, Ευρπη, εδημιοργησε.

.

Τα ργα του:

 0. 1957: Hochwasser (Κατακλυσμς), δπρακτο θεατρικ ργο Danziger Trilogie (Η τριλογα του Ντντσιχ):

  1. 1959: Die Blechtrommel (Το τενεκεδνιο ταμπορλο), μυθιστρημα. ργο που τιμθηκε με το βραβεο «du Meilleur Livre Étranger» το 1962 και στο οποο ουσιαστικ οφελεται το Νμπελ Λογοτεχνας

  2. 1961: Katz und Maus (Γτα και ποντκι), νουβλα

  3. 1963: Hundejahre (Σκυλσια χρνια), μυθιστρημα

  4. 1966: Die Plebejer proben den Aufstand (Η πρβα της εξγερσης των πληβεων), τετρπρακτο θεατρικ ργο

  5. 1977: Der Butt (Ο Μπουτ, το ψρι), μυθιστρημα.

  6. 1992: Unkenrufe (Δυσοωνα κοσματα), μυθιστρημα

  7. 1996: Ein weites Feld (να ευρ πεδο), μυθιστρημα

  8. 1999: Mein Jahrhundert (Ο αινας μου), μυθιστρημα

  9.  2006: Beim Häuten der Zwiebel (Ξεφλουδζοντας το κρεμμδι) , αυτοβιογραφικ μυθιστρημα

10. 2008: Die Box (Ιστορες σκοτεινο θαλμου), προσωπικς μαρτυρες και αφηγσεις


                                        Ο Τφος Του

     Γρφοντας μετ το ουσβιτς: συλλογ απ τους λγους, τα γρμματα και τις ομιλες του συγγραφα. κδοση απ University Studio Press, 2005 σε μετφραση της Νκη Eideneier.
     Τσσερις νομπελστες ποιητς: συλλογικ ργο, ανθολγηση ποιημτων των Νλλυ Ζαχς (Nelly Sachs), Jaroslav Seifert, Günter Grass, Ελφρντε Γλινεκ (Elfriede Jelinek). Ανθολγηση και μετφραση Σωτρης Γυφτκης για τις εκδ. "Λεξτυπον", 2007.


============================


                                 Ξεφλουδζοντας Το Κρεμμδι

(απσπ.)

     δη απ τα τελευταα χρνια του Ελεθερου Κρτους -μουν δκα- το αγρι που φρει το νομ μου γρφτηκε εντελς οικειοθελς στην οργνωση Παδων της Χιτλερικς Νεολαας, στα «Πιτσιρκια», πως μας λεγαν, αλλις «Λυκπουλα». Στο χριστουγεννιτικο τραπζι το δρο που ζτησα ταν η στολ μαζ με πηλκιο, μαντλι του λαιμο, τελαμνα και αορτρα. Ββαια δεν θυμμαι να μουν ιδιατερα ενθουσιασμνος, να στριμχτηκα ποτ ως σημαιοφρος πνω σε εξδρες να επεδωξα ποτ τον βαθμ ενς στολισμνου με σιρτια διμοιρτη, αλλ αναμφβολα συμμετεχα ακμη και ταν με πληττε το αινιο τραγοδι και ο υπκωφος χος των τυμπνων.
     Δεν με θελγε μνο η στολ. Η προσφορ ανταποκρινταν στο κομμνο και ραμμνο στις επιθυμες μας σνθημα «Τα νιτα πρπει να εξουσιζονται απ τα νιτα!» Κατασκνωση και παιχνδια στο παιθρο σε παραλιακ δση, ναμμα φωτις ανμεσα στους φερτος, πελριους λθους του Τεμνους στη λοφδη περιοχ νοτως της πλης, αρχαιοπρεπες γιορτς ηλιοστασου και εωθινς γιορτς κτω απ τον ναστρο ουραν και σε ξφωτα του δσους που κοταζαν προς την ανατολ. Τραγουδοσαμε λες και το τραγοδι μποροσε να κνει τη Γερμανα μεγαλτερη κι ακμα μεγαλτερη.
     Ο αρχηγς της ενωμοτας μου, εργατπαιδο απ τον συνοικισμ Να Σκωτα, ταν δεν ταν δυο χρνια μεγαλτερς μου: χρυσ παιδ, πνευματδες που μποροσε να περπατ με τα χρια. Τον θαμαζα, γελοσα ταν γελοσε, τρεχα ξωπζω του, τον κουγα. λα αυτ με τραβοσαν ξω απ τη μικροαστικ πνιγηρ ατμσφαιρα οικογενειακν καταναγκασμν, μακρι απ τον πατρα, τη φλυαρα των πελατν μπροστ στον πγκο, το στενχωρο δυρι, που σε μνα ανκε μνον η αβαθς κγχη κτω απ το περβζι του δεξιο παρθυρου στο καθιστικ και στην οποα πρεπε να αρκομαι.
     Στα ενδιμεσα ρφια της στοιβζονταν βιβλα και τα λευκματ μου με τις ζωγραφις απ τα τσιγρα. Εκε εχαν τη θση τους η πλαστελνη για τις πρτες μου φιγορες, το κουτ με τις δδεκα νερομπογις, τα γραμματσημα που συνλεγα μλλον παρεμπιπτντως, νας σωρς μικροπργματα και τα μυστικ μου τετρδια. ταν γυρζω στο παρελθν ελχιστα αντικεμενα βλπω τσο καθαρ σο την κγχη κτω απ το περβζι του παρθυρου που για χρνια μελλε να εναι το καταφγι μου· στην αδελφ μου Βαλτρουτ, τρα χρνια μικρτερ μου, ανκε η αριστερ κγχη.
     Διτι συνοψζοντας θα μποροσα να πω το εξς: μουν χι μνο νστολη πορδτσα που στις παρελσεις προσπαθοσε να μη χνει το βμα του και ταυτχρονα να δει το Η σημαα μας προχωρε περφανη μπροστ αλλ και σπιτγατος που κανε κουμντο με τους θησαυρος της κγχης του. Ακμη και εν παρατξει παρμενα μονρης, δχως μως να ξεχωρζω ιδιατερα· νας συνοδοιπρος που οι σκψεις του πντα περιφρονταν αδσποτες κπου αλλο.
     Επιπλον η μετβαση απ το δημοτικ στη μση εκπαδευση με εχε μεταβλει σε μαθητ του Κονραδεου. Μου επετρπη να πω στο Gymnasium, πως ονομαζταν ττε, και ββαια φοροσα το παραδοσιακ κκκινο πηλκιο του γυμνασιπαιδου το στολισμνο με το χρυσ C και θεωροσα πως εχα κθε λγο να νιθω περφανος και αντερος, επειδ μουν μαθητς ενς ξακουστο εκπαιδευτικο ιδρματος, για το οποο οι γονες πλρωναν με δσεις οτε κι εγ ξρω πσα λεφτ για δδακτρα, μια μηνιαα δυσβστακτη επιβρυνση που ο γιος μνο με υπαινιγμος εχε ακοσει να μιλον γι’ αυτ.
     Οι δουλεις στο μπακαλικκι, που ταν προκταση του διαμερσματος, στον διδρομο της εισδου αντκρυ απ το διαμρισμα, που το κρατοσε ξια η μνα μου Χελνε Γκρας – ο πατρας μου Βλχελμ που τον φναζαν Βλλυ, διακοσμοσε τη βιτρνα, εχε την ευθνη των αγορν απ χονδρεμπρους και γραφε τις τιμς σε ταμπελτσες –πγαιναν μτρια ως σχημα. Την εποχ των φιορινιν, τελωνειακο περιορισμο εχαν ως επακλουθο την επικρτηση αβεβαιτητας στο εμπριο. Σε κθε γωνα ανταγωνισμς. Για να προυμε την δεια να πουλμε και φρσκο γλα, κρμα γλακτος, φρσκο βοτυρο και ανθτυρο, χρειστηκε να θυσιαστε η μισ μπροστιν κουζνα, τσι στε μεινε μνο μια καμαρολα δχως παρθυρα για την κουζνα γκαζιο και το ψυγεο του πγου. Η αλυσδα παντοπωλεων Kaiser Kaffee-Geschäft προσλκυε λο και περισστερους πελτες. Μνον ταν εχαν πληρωθε στην ρα τους λοι οι λογαριασμο, σου προμθευαν προντα οι παραγγελιοδχοι. Υπερβολικ μεγλο ποσοστ της πελατεας ψνιζε βερεσ. Εκενες που προτιμοσαν να γρφουν τα ψνια τους ταν ιδως οι γυνακες των τελωνιακν, των ταχυδρομικν και των αστυνομικν. Ολοφρονταν, καναν παζρια, απαιτοσαν εκπτσεις. Οι γονες, κθε Σαββατβραδο ταν κλεινε το μαγαζ, διαπστωναν: «Πλι δεν φτνουν τα λεφτ».
     τσι θα πρεπε να καταλβω πως η μνα δεν μποροσε να μου κψει και βδομαδιτικο χαρτζηλκι. Σαν εδε μως πως οι διαμαρτυρες μου δεν λεγαν να σταματσουν – στην τξη μου οι συμμαθητς μου εχαν λοι λγο ως πολ πλοσιο χαρτζηλκι – σπρωξε μπροστ μου να φθαρμνο απ’ την πολλ χρση τετρδιο γδοου σχματος που ταν αραδιασμνα τα χρη λων των πελατν, οι οποοι, πως μου επε, ζοσαν «με δανεικ». Το βλπω μπροστ μου, το ξεφυλλζω. Βλπω καθαρογραμμνα ονματα, διευθνσεις καθς και σνολα χρεν που χουν μειωθε πρσφατα αλλ που διαρκς αυξνουν σε φιορνια με ακρβεια λεπτο. Ισολογισμς μιας εμπρισσας που χει κθε λγο να ανησυχε για το μαγαζ της· ταυτχρονα ββαια και καθρφτης της γενικτερης οικονομικς κατστασης που χαρακτηριστικ της ταν η αυξανμενη ανεργα.
____________


                                     Ο Μπουτ Το Ψρι




(αποσπ.: το πρτο κομμτι:)

Τον Πρτο Μνα

                                                   Το Τρτο Στθος

     Η λζεμπιλ ριξε κι λλο αλτι. Πριν τη συνερεσ μας φγαμε αρνσια σπλα με φασολκια κι αχλδια, αρχς Οκτβρη γαρ. Ακμα τργαμε, ακμα εχε γεμτο το στμα ταν επε: "Πμε τρα αμσως στο κρεβτι θα μου διηγηθες πρτα πς, πτε και πο ξεκνησε η ιστορα μας";
     Εγ μουν ο διος σ' λες τις εποχς. Μα κι η λζεμπιλ υπρχε ανκαθεν. Θυμμαι τον πρτο μας καυγ κατ τα τλη της Νεολιθικς Εποχς, περπου δυο χιλιδες χρνια πριν την ενσρκωση του Κυρου, ταν οι μθοι χωρστηκαν σε Ωμ και Ψημνο φαγητ. Κι πως λογοφραμε σμερα με λο και πιο σντομες φρσεις (πριν την αρνσια σπλα με φασλια κι αχλδια) για τα δικ της και δικ μου παιδι, τσι τσακωνμασταν και στους βλτους των εκβολν του Βιστολα με ,τι καλλτερο εχε να επιδεξει το νεολιθικ μας λεξιλγιο, για τα δικαιματ μου επ των τριν τουλχιστον απ' τα εννι μικρ της. Κι μως, χασα. Μ' ση επιμλεια κι αν προπονθηκε η γλσσα μου να βζει φθγγους στη σειρ, τελικ δεν τα κατφσειρ να σχηματσω την ωραα λξη "πατρας", μνο "μητρα" τανε δυνατν. Ττε την λζεμπιλ την λεγαν ουα. Μα κι εμνα αλλις με λεγαν. Η λζεμπιλ μως αρνεται να 'χει υπρξει σαν ουα.
     Εχα τρυπσει την αρνσια σπλα με μισ σκορδκια, τσιγρισα τα αχλδια σε βοτυρο και τα 'στρωσα μετ ανμεσα στα βρασμνα φασολκια. Κι ταν η λζεμπιλ, με γεμτο ακμα το στμα, επε τι η σλληψη μπορε να υπολογιστε επακριβς και δεν αποκλεεται τελικ να πετχει, μιας κι πως την εχε συμβουλψει ο γιατρς πταξε τα χπια στη λεκνη, κενο που κουσα εγ ταν τι πρπει να δσουμε προτεραιτητα στο κρεβτι κι στερα στη νεολιθικ μαγερισσα.
     Ξαπλσαμε το λοιπν αγκαλιασμνοι πως κθε φορ, με χρια και με πδια. Πτε εγ, πτε κενη απ πνω. Ιστιμοι κι ας λει η λζεμπιλ τι το προνμιο των ανδρν να διεισδουν δεν αντισταθμζεται απ το γυναικεο ψωροδικαωμα ν' αρνονται τη διεσδυση. Επειδ μως ζευγαρναμε εν αγπη, τα αισθματ μας τανε τσο σσσωμα που -σε χρο διευρυμνο κι ξω απ το χρνο με το τοιχκι του -απαλλαγμνα απ κθε επγεια νστα, πραγματοποιοσαν μια παρλληλη, αιθρια γονιμοποηση. Για αντιστθμισμα θαρρες, μπαινε ορμητικ το δικ της ασθημα μες στο δικ μου: διπλ μασταν ικανο.
     Και φυσικ, η ψαρσουπα της λζεμπιλ -να ζουμ απ κεφλια μπακαλιρων βρασμνων μχρι λιωσματος- που φγαμε πριν το αρνκι με αχλδια και φασλια, εχε πνω μου εκενου του εδους τη δυναμωτικ επδραση για την οποα με προσκαλοσανε στις διφορες ζως τους οι μαγερισσες που χω μσα μου για να τις αφσω λεχνες. Κι πιανε, πετχαινε κατ τχη, με απλ πρθεση και χωρς λλα συστατικ. ,τι μου εχε βγει -εκσφενδονισμνο θαρρες- πλι ξω, επε η λζεμπιλ χωρς ουσιαστικς αμφιβολες: "Αυτ τη φορ θα 'ναι αγρι".
     Να μη ξεχσω το θρομπι. Με αλατισμνες βραστς παττες κατ παρδοση με κεχρ. Και το αρνκι συνιστται να τργεται πντοτε μσα σε ζεστ πιτα. Παρ' λα αυτ το φιλ μας, αν επιτρπεται να το μαρτυρσω, τανε λιπαρ. Στη ψαρσουπα που η λζεμπιλ εχε πρασινσει με κππαρη κι νηθο, κολυμποσαν σπρα μτια βακαλων κι φερναν γορι. Αφο υποτθεται πτυχε, καπνσαμε στο κρεβτι κτω απ την δια κουβρτα, καθνας τη δικ του αντληψη τσιγρου. (Εγ το 'σκασα κατεβανοντας το χρνο). Η λζεμπιλ επε: "Χρειαζμαστε επιτλους να πλυvτριo πιτων". Αλλ πριν αρχσει να κνει κι λλες υποθσεις περ αντιστροφς των ρλων -"θα 'θελα να σ' βλεπα γκυο"- της διηγθηκα για την ουα και τα τρα στθη της:
     Πστεψ με λζεμπιλ, εχε τρα. Τα κνει κτι ττοια η φση. Ειλικριν. Τρα στθη. Αλλ χι μνον αυτ. λες τσα εχανε. Κι αν θυμμαι καλ τη Λθινη Εποχ, τσι τις λεγαν λες: ουα , ουα, ουα. Κι εμες λεγμασταν λοι ντεκ. Να μπερδεεσαι. Κι λα τα ουα ταν μοια. να, δυο, τρα. Στην αρχ δεν μποροσαμε να μετρσουμε παραπνω. χι, οτε χαμηλτερα, οτε ψηλτερα, εκε ανμεσα κολλοσαμε. Κι ταν μλιστα και τα τρα ισομεγθη και καμπυλνανε σα λοφσκοι. Με το τρα αρχζει ο πληθυντικς. Aρχζει η ποικιλα, η σειρ, η αλυσδα, ξεκιν ο μθος. Τρα πντως, δε χρειζεται να σε πισουνε κμπλεξ. Αργτερα μας πιασαν εμς μερικ. Στη γειτονι μας, ανατολικ του ποταμο, ο Πτριμπ, που μαζ με τον Πκολ και τον Πρκουν εγνανε θεο των Πρσσων, εχε, λγανε, τρα αρχδια. Εντξει, δκιο χεις. Περισστερα εναι τρα βυζι τουλχιστον φανονται περισστερα, τρα βυζι σημανουν περσσεια, δηλνουνε σπατλη, εγγυνται αινιο κορεσμ και, μπορε ββαια αν το καλοσκεφτε κανες, να εναι ανμαλα, πως και να 'χει μως εναι κατανοητ.
    Τ λλο θα λεγες: αντρικς φαντασισεις! σως, ανατομικ να μην εναι δυνατν. Εκενους τους καιρος μως, ττε που οι μθοι ρχναν ακμα σκιους, η Αουα εχε τρα. Κι εναι αλθεια, σμερα λεπει συχν το τρτο. Εννο, κτι λεπει. Να, το Τρτο! Δε χρειζεται τρα να ανβεις αμσως. Εντξει, εντξει. Δε θα 'μαι εγ αυτς που θα το κνει ζτημα. Φυσικ κι εναι αρκετ τα δο. Αλθεια σου λω λζεμπιλ, εμνα βασικ μου φτνουνε. Δεν εμαι δα τρελλς να τρχω πσω απ ναν αριθμ. Τρα, που χωρς το χπι και χρη στη ψαρσουπ σου χει πετχει σγουρα, τρα που 'σαι γκυος και σντομα τα δυο τα δικ σου θα ζυγζoυνε περισστερο απ τα τρα της Αουα, εγ εμαι υπερ ευχαριστημνος και, να, κπως σα χωρς λλες επιθυμες.
     Το τρτο τανε πντα το παραπανσιο. Βασικ να παιχνδι μνο της παιχνιδιρας φσης. χρηστο σαν τη σκωληκοειδ απφυση. Αναρωτιμαι γενικ τι να σημανει ραγε αυτ η συνεχς αναφορ στα στθη; λη αυτ η κλασσικ αντρικ βυζομανα; Αυτ η αναζτηση της προαινιας Υπερτροφο; Εντξει, η ουα γινε αργτερα θε, γι' αυτ κι βαλε να της φτιξουνε τρα πλινα βυζι σε μγεθος παλμης. λλες θες πλι -για παρδειγμα η ινδικ Κλι- εχανε τσσερα και περισστερα χρια. Τουλχιστον εχε και κποια πρακτικ σημασα αυτ. Απ' την λλη, οι ελληνικς μητρικς θετητες -Δμητρα, ρα- εχανε το συνθη εξοπλισμ και κρατσανε παρ' λα αυτ τη δουλει τους για χρνια. χω δει ββαια κι απεικονσεις θεν που 'χαν να τρτο μτι και μλιστα στο μτωπο. Εμνα καλλτερα να μου λεπει.
     πως και να 'χει, ο αριθμς τρα τζει περισστερα απ' σα τηρε. Η ουα, λγου χριν, ταν με τα τρα της τσο υπερβολικ 6σο συγκρατημνες ταν οι αμαζ6νες με το να και μοναδικ τους βυζ. Γι' αυτ κι οι φεμινστριες σμερα φτνουν πντα στο λλο κρο. Μα δε χρειζεται να σου χαλ η διθεση αμσως! Κι εγ με τις μντσις1 εμαι. Και πστεψ με λζεμπιλ, δο φτνουν, αλθεια σου λω! Ρτα ποιο γιατρ θες. Και για το παιδκι μας, αν δεν εναι αγ6ρι, τα δο θα 'ναι υπεραρκετ. Τι σημανει: αχ! στε χουνε τρελαθε οι ντρες και ζητν λο και πιο πολ βυζ. Η αλθεια, ωστσο, εναι τι λες ανεξαιρτως οι μαγερισσες που ζησα μαζ τους, εχαν μνον αριστερ δεξι κατιτ, πως κι εσ: η Μεστβνα δυο, η γκνες δυο, η Αμντα Βυκε δυο, η Σοφ Ρτσολ δυο συγκινητικ φλυτζανκια του καφ γεμτα. Δο -ομολογουμνως τερστια- βυζι εχε κι η ηγουμνη Ρους, μ' αυτ πνιξε τον πατρκιο Φρμπερ πνω στο μαξιλρι της. Ας προσγειωθομε λοιπν στη γη. Το λο θμα εναι περισστερο να νειρο. χι, χι φαντασωση! Μα μην αρχζεις αμσως τον καυγ! Δεν απαγορεεται δα να ονειρευμαστε και λγο. κνω λθος;
     Εναι γελοα πια αυτ η ζλεια για τα πντα και για το τποτα. Πο θα καταντοσαμε, πσο θα 'πρεπε να φτωχνουμε χωρς ορματα κι ουτοπες! μα ταν τσι, δε θα μ' φηναν πια να τραβξω οτε τρεις καμπλες με το μολβι πνω στο λευκ χαρτ. Αμα ταν τσι, η τχνη θα 'πρεπε να λει μνο "ναι" και "μλιστα". Σε παρακαλ λζεμπιλ, λογικψου λγο! Δες τα λα αυτ σαν μια ιδα, δες το διο το γυναικεο στθος σαν μια ιδα, απ τη διαλεκτικ αντθεση του οποου προκπτει η αποσα δισταση, κτι σαν Υπερστθος. Πρπει να το συλλβεις διαλεκτικ, το ζτημα, θυμσου τη ρωμακ λκαινα. Εκφρσεις πως "στον κρφο της φσης" και σ' ,τι αφορ τον αριθμ6, τη τριαδικ θετητα. τις τρεις ευχς στα παραμθια. Πς δηλαδ με τσκωσες; στε το θλω, ε; τσι, ε; Μλιστα. τσι, ε;
     Καλ λοιπν, το παραδχομαι. ταν βζω το χρι μου σε κενο το κεν ανμεσα στα δυο, στο μυαλ μου χω πντα το τρτο. Δε θα 'μαι δα κι ο μνος. Κποιοι λγοι πρπει να υπρχουνε, που 'μαστε τσι ψωνισμνοι με τα βυζι εμες οι ντρες λες και μας χουνε κψει το βυζ πριν της ρας μας. Εσες θα φτατε. Θα μποροσατε να φτατε κι εσες. Γιατ το παρνετε βαρι, πολ βαρι, αν σας κρμονται, αν σας κρμονται λγο παραπνω. στα να κρμονται, που να πρει! χι. Τα δικ σου χι ακμα. Αλλ θα κρεμσουνε σγουρα με τον καιρ. Της Αμντα κρμονταν. Τα βυζι της Λνας εχανε κρεμσει απ νωρς. Κι μως τις αγπησα και τις αγπησα και τις αγπησα. Δε χρειζεται δα το λγο περισστερο λγο λιγτερο στθος. Για παρδειγμα θα μποροσα να βρσκω εξσου μορφο τον κλο σου με λα τα λακκκια του. Και μλιστα σε καμα περπτωση μοιρασμνο στα τρα. κτι λλο στρογγυλωπ. Ειδικ τρα, που θα στρογγυλψει η κοιλι σου δνοντας χειροπιαστ νημα σ' ,τι καταλαμβνει χρο. σως να 'χουμε απλ λησμονσει τι υπρχει και κτι λλο. Κτι Τρτο. Συνολικ, πολιτικ, γενικ ως δυναττητα.
     Εν πση περιπτσει, η ουα εχε τρα. Αχ, η ου μου η τρστηθη! Ακμα κι εσ εχες να παραπνω, ττε, στα νεολιθικ χρνια. Για θυμσου λζεμπιλ πς πρωταρχσαμε!
     Αν και θα βλευε η υπθεση τι λες οι μαγερισσες μσα μου (εννι ντεκα) δεν εναι παρ να ριμο κμπλεξ μια συνθης περπτωση ακραας σνδεσης προς τη μνα, τι εμαι τοιμος για τον καναπ του ψυχιτρου και μλλον ακατλληλος για ν' ακυρνω το χρνο με ιστορες για τη μαγειρικ, ωστσο εμαι υποχρεωμνος να επιμενω στο δικαωμα που 'χουν οι νοικρισσες αυτς μσα μου: λες τους κι οι εννι ντεκα, θλουν να βγουν ξω και μλιστα με το νομ τους: επειδ παρατρβηξε το να χουν δικαωμα παρξης μνο σαν κμπλεξ σαν παλιοκαιρισμνοι νοικοι, παραμνοντας χωρς νομα και ιστορα. Επειδ παργινε το κακ να υπομνουν μουγκ και να αναφρονται σπνια -παρ' λα αυτ κυραρχες, λω εγ, εκμεταλλευμενες και καταπιεσμνες, λει η λζεμπιλ- μαγειρεοντας ,τι λλο, τλος πντων καναν γι' αγρτες και γερμανος ιππτες, για ηγομενους κι επιθεωρητς, πντα μως για ντρες, με στολ, ρσο βρκες, για ντρες με μπτες για ντρες που δρνανε με τις τιρντες τους. Κι επειδ γυρεουν να εκδικηθον, να εκδικηθονε τον καθνα - πως λει η λζεμπιλ: να απελευθερωθον- ορστε! ξω απ μσα μου!
     Ας το κνουνε λοιπν! Ας μας μετατρψουν λους μας, πως και το μγειρα μσα τους -που πλι εγ θα 'μαι ββαια- σε απλ αρσενικ. Θα μποροσανε ττε απ τους δη ταλαιπωρημνους μπαμπδες να δημιουργσουν ναν ντρα, που αλκιαστος απ προνμια κι εξουσες θα 'τανε κατακανουργιος, του κουτιο. Μιας και χωρς αυτν πλι δε γνεται.
     "Δυστυχς δε γνεται ακμα!" επεν η λζεμπιλ την ρα που τργαμε τη ψαρσουπ της. Και μετ την αρνσια σπλα με φασολκια κι αχλδια, μου 'δωσε διορα εννι μηνν να ξεγεννσω τις μαγερισσς μου. Ιστιμοι γινμαστε ταν πρκειται για προθεσμες.
     ,τι και να 'χω μαγειρψει, η μαγερισσα μσα μου βζει κι λλο αλτι.

 1. Μντσις κι εμντσεν: παρατσοκλι για τις φεμινστριες.

       Για Τ Πργμα Γρφω

Για το φαγητ, τη γεση που αφνει.
Εκ των υστρων για καλεσμνους
που ρθαν απρσκλητοι
κοντ ναν αινα καθυστερημνοι.
Για το λεμνι που ζητει το σκουμπρ.
Απ' λα τα ψρια γρφω για τον Μπουτ.

Γρφω για την αφθονα.
Για τη νηστεα και γιατ την ανακλυψαν οι σωτοι.
Για τη θρεπτικ αξα που 'χουνε τα ψχουλα
πνω στο τραπζι των πλουσων.
Για το λπος και τα κπρανα,
το αλτι και την λλειψη.
Καθιστς πνω σ' να βουν
απ κεχρ σας δασκαλεω,
πς χολθηκε το πνεμα
και πς τρελθηκε το στομχι.

Γρφω για τα στθη.
Για την εγκυμοσνη της λζεμπιλ
(και τη βουλιμα της για αγγουρκια τουρσ),
σο πρκειται να κρατσει.
Για τη τελευταα μοιρασμνη μπουκι,
την ρα που περνς με κποιο φλο
τργοντας ψωμ, τυρ, φουντοκια και κρασ.
(Με το στμα γεμτο συζητοσαμε για το Θε,
το σμπαν και το φαγητ,
που δεν εναι παρ σκτος φβος.)

Γρφω για τη πενα,
πς την περιγραψαν,
πς τη διδωσαν γραπτς.
Για τα μπαχρια,
την ρα που πηγανω στη Καλκοτα
(ττε που ο Βσκο ντα Γκμα κι εγ
ρξαμε την τιμ του πιπεριο).

Κρας. Κρας ωμ μαγειρεμνο,
που κουρελιζεται, ξεφτζει,
μαρανεται και λυνει.

Μετρω τον καθημεριν χυλ,
κι σα λλα μας χουνε τασει μχρι τρα:
τις ιστορικς ημερομηνες,
τις μχες στο Τνενμπεργκ,
το Βτστοκ, το Κολν,
κι τι περσσεψε απ δατα:
κκκαλα, τσφλια, ντερα και λουκνικα.

Για την αηδα που προκαλε το γεμτο πιτο,
για το καλ το γοστο,
για το γλα (και πς πζει)
για τα παντζρια, τα λχανα,
τη νκη της παττας,
για λα αυτ θα γρψω αριο
αφο πρτα γνουν απολιθματα του σμερα
τα υπολεμματα του χθες.

Για τ πργμα γρφω: για το αυγ.
Το λπος των βασνων,
το σαρκι της αγπης,
το καρφ και το σκοιν,
τον καυγ για τη παραπανσια κουβντα,
τη τρχα στη σοπα.
Για τους καταψκτες και τι τους συνβη
ταν σταμτησε να 'ρχεται το ρεμα.
Γρφω για λους εμς τους φαγωμνους
γρω απ' το δειο τραπζι.

Μα και για σνα και μνα
και το ψαροκκκαλο στο λαιμ.

(τλος αποσπσματος)


 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers