-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

: , ,


Βιογραφικ

     Ο Δημοσθνης Βουτυρς εναι νας απ τους σημαντικτερους λογοτχνες του 20ου αι., και πιο συγκεκριμνα του Μεσοπολμου, μ' επιβλητικ ργο σε ποιτητα κι γκο. Το πεζογραφικ ργο του σχεδν αποκλειστικ διηγηματικ, εντσσεται στο πλασιο του κοινωνικο ρεαλισμο κι οριοθετε το πρασμα απ την ηθογραφα στην αστικ πεζογραφα. Ως μνιμο θμα η ζω των περιθωριακν ομδων της Αθνας και του Πειραι. χοντας ζσει κοντ τους, περιγραψε τη ζω και τη ψυχοσνθεσ τους με ντονα ζοφερ χρματα και καταθλιπτικ φος, παρουσιζοντας ωστσο και μια τση προς την ουτοπα. Παρλληλα απεικνισε την ρνηση των ομδων αυτν να ενταχτονε στην οργανωμνη κοινωνα, ρνηση που αποτυπθηκε και στην ναρχη δομ των ργων, σε κποια απ' τα οποα συναντμε επσης στοιχεα μεταφυσικς κι επιστημονικς φαντασας που λειτουργονε συμβολικ. Στα διηγματ του αναδεικνονται η εκμετλλευση των εργαζομνων, οι νες κοινωνικς συνθκες που δημιουργονταν στην Ελλδα αρχς του 20ου αι., η απανθρωπι της καπιταλιστικς εκμετλλευσης, κλπ. Κτυπντας το δικο και παρλογο, ξεσκεπζοντας τις πληγς της κοινωνας που στηρζονταν στην εκμετλλευση, πτε μμεσα και πτε μεσα, πρβαλε την ανγκη της αλλαγς και μλιστα της επαναστατικς κοινωνικς αλλαγς.
     Στα ργα του περιγρφει κυρως τις περιπτειες των φτωχν ανθρπων, των περιθωριακν και των απκληρων, που λλωστε τον γοτευαν. Αρκετο κριτικο τον χουνε χαρακτηρσει ως "Μαξμ Γκρκυ της Ελλδας". Επηρεστηκε πολ απ τους Ρσους συγγραφες, που εχαν αρχσει να μεταφρζονται συστηματικ στην ελληνικ γλσσα. πλασε ολκερη πινακοθκη ανθρπων που βασανζονταν στην ανχεια, τη φτχεια και πλευαν να επιζσουνε, πιασμνοι απ την αριστη ελπδα για μιαν αυριαν καλλτερη ζω, στηριγμνη πνω στην αγπη και τη δικαιοσνη. Οι συλλογς του διαβζονταν με πθος, ιδως απ τους νους που ζοσανε κοινωνικ αδικα κι ονειρεονταν ναν καλλτερο κσμο. Πολλο σγχρονο του λογοτχνες επηρεστηκαν απ το ργο του.
     Στο γρψιμο εχε καταπληκτικ ευχρεια κι ο διος δλωνε τι μποροσε να τυλξει λη τη γη με διηγματα. Δεν πρσεχε ιδιατερα τη γλσσα της γραφς του, οτε τον ενδιφεραν τα εξωτερικ λογοτεχνικ γνωρσματα. Τα διηγματ του μως χουν εσωτερικ συνοχ, λογικ συνπεια και δρση των προσπων, πλοσιο και πηγαο ασθημα, σπνια παρατηρητικτητα, γνσια ποιητικ ασθηση, δυνατς εικνες, μεταφορς και παρομοισεις. Για λες αυτς τις αρετς του ργου του θεωρεται νας απ τους καλλτερους λληνες πεζογρφους. Ως νθρωπος, υπρξε φωτειν φυσιογνωμα κι χει μεσους δεσμος με το Μεσολγγι, αφο η μητρα του Θενη Παπαδ τανε Μεσολογγτισσα κι ο διος ζησε μρος απ τα παιδικ του χρνια στο Μεσολγγι. Ο δεσμς με το Μεσολγγι ανανεθηκε με το γμο της κρης του Ναυσικς με τον Μεσολογγτη τραπεζικ υπλληλο Ανδρα Κυριακπουλο. Πολυγραφτατος -αν και παραμνει σε μεγλο βαθμ γνωστος στο ευρ κοιν- κλασσικς και συγχρνως πρωτοπρος συγγραφας της νεωτερικς ελληνικς λογοτεχνας. Το ργο του εναι εκατοντδες διηγματα και δεκδες νουβλες, καλπτουν ευρ φσμα θεμτων και τεχνοτροπας και δημοσιευτκανε σε περιοδικ κι εφημερδες της εποχς.


                                           Ο πατρας του

     Γεννθηκε 25 Μρτη 1871*, σε ξενοδοχεο της Πλης, στο Γαλατ. Πατρας ο Νικλαος Βουτυρς, δσκαλος απ τη Κα, μητρα η Θενη Παπαδ-Σκιπιτρη ( Παπαγιννη) απ το Μεσολγγι κι εχε λλα 6 αδλφια (εκτς του Δημοσθνη Ποθητο που ταν ο πρττοκος, εχανε την Αναστασα, τον Κλωνα, την Ελπινκη, τον Μλτωνα, την Ιουλα και το Βρωνα). Η καταγωγ του ταν απ τη Κα, που και πρασε τα πρτα παιδικ του χρνια. Αργτερα εγκαταστθηκε με την οικογνει του πρτα στο Μεσολγγι και στη συνχεια στον Πειραι, που ο πατρας του διορστηκε συμβολαιογρφος.Οι γονες του εχανε φγει βιαστικ για ν'αποφγουνε το μνος των αδελφν της που δε δνανε συγκατθεσ στο γμο. Ζσαν αρχικ στη Σμρνη για 3 τη, που γεννθηκαν οι 2 μεγαλτερες αδελφς του αλλ σε ταξδι στη Πλη, οι πνοι της γννας πιασαν τη Θενη στο πλοο.
     Ο πατρας πιασε δουλει ως δσκαλος σε σχολεο στον γιο Στφανο, προστιο της Πλης κι τσι πρασε τα παιδικ του χρνια εκε. Αργτερα αποφσισαν να γυρσουνε στην Ελλδα το 1876 κι ο πατρας επστρεψε στο παλι του γραφεο, που διορστηκε συμβολαιογρφος.. Εγκαταστθηκαν σε μια 3ροφη κατοικα της οδο Πραξιτλους  τανε πολ τακτος, γρναγε στους δρμους κι παιζε με τα λλα παιδι της ηλικας του δχως να δνει σημασα στα μαθματα. Στο Α' Γυμνσιο που πγαινε ξεχριζε μνο στην ιστορα και τη γεωγραφα. Απ εκε οι γονες του τον πγανε στο λκειο Διοσκουρδη-Γεννηματ στη Αθνα, που μως δικοψε. Μια σοβαρ αρρστια, επιληψα με συχνς κρσεις, καθρισε τη πορεα της ζως του. Τον ανγκασε να σταματσει τη φοτησ του στο Γυμνσιο και να γνει αυτοδδακτος. Το γεγονς χαρακτηρστηκε απ τον διο "αρρστια και νευρασθνεια", εν "κρσεις υπερευαισθησας" την ονμασε ο Χρστος Λεβντας.



     Μετ τις κρσεις επιληψας που παρουσασε, οι γονες του ταν ιδιατερα υπερπροστατευτικο μαζ του. με αποτλεσμα ο νεαρς ν' απολαμβνει ,τι ζητοσε απ' αυτος. Ξεκνησε μα σειρ μαθημτων σε διφορους τομες, απ μουσικ μχρι και ξιφασκα, αλλ δεν αφοσιθηκε σε καννα απ αυτ, κυρως λγω της ιδιοσυγκρασας του. Γρφτηκε για ναυτικς σπουδς στη Σχολ Μαχαιριδη κι στερα στρφηκε στη ξιφασκα, πρτα κοντ στον συνταξιοχο ανθυπασπιστ χωροφυλακς Παραλκα και μετ στη Σχολ του Ηλιπουλου. Τονε τραβοσε ο κνδυνος και ζτησε να πολεμσει στην πω Ανατολ. Με φλους του θελε να πει στην Αφρικ να ιδρσουν "ελεθερο κρτος", αλλ ο Γλλος πρξενος του Πειραι τους ζτησε τη συγκατθεση των γονιν τους!. Τελικ αφο σταμτησε λγω επιληψας κι απ' αυτ, τον θελξε η αγπη για τη μουσικ. Σε συνδυασμ με τις φωνητικς του ικαντητες, των ωθον ακμη μα φορ να ξεκινσει φωνητικς σπουδς. κανε και μουσικ μαθματα απ τους Ιταλος Λακαλαμτα, μουσικοδιδσκαλο και Καστελλνο, μαστρο. Το 1889, εμφανζεται με μεγλη επιτυχα σε συναυλα στον Πειραι. Με το γρισμα του αινα, εναι πια τοιμος να σταδιοδρομσει και στο λυρικ θατρο. Για λλη μα φορ μως, μια κρση επιληψας, θα βλει φραγμ στο ταλντο και τη φιλοδοξα του, αποθαρρνοντας τον τσι, οριστικ.
____________
 * Ο διος ξεκιν την αυτοβιογραφα του με τη φρση: "Γεννθηκα στις 12/25 Μαρτου του 1875 (τσι λγουσι) σ' να ξενοδοχεο της Πλης του Γαλατ". Ο Πτρος Χρης, στη 2η μνημνευση εντς του ιδου τους στη Να Εστα, του θαντου του, στο χριστουγεννιτικο αφιρωμα του 1958, προσθτει σε υποσελδια σημεωση πως η σωστ ημερομηνα εναι 25 Μρτη 1971. Μλιστα, χρησιμοποιε το ρμα, εξακριβσαμε. Φανεται, μως, πως οι μελετητς δεν εμπιστεονται το Χρη. Κακς γιατ οι παλιτεροι μπορε, κρινμενοι με τα σημεριν στνταρντς, να υστεροσανε σε θεωρες, μως ερευνοσανε. Πντως οτε ο Δημτρης Σταμλος δνει βση στη Να Εστα. Στο λμμα της Ππυρος Larusse Britannica, που συντσσει, προκρνει το 1872. πως και να 'χει, μνει το γεγονς, τι πθανε 2 μρες μετ τα γενθλι του.
-----------------


     Η φοβερ του θληση να νικσει τις συνπειες της αρρστιας, αλλ και του ιδιρρυθμου χαρακτρα του, τον οδγησε στη συγγραφικ εργασα, που βρισκαν διξοδο οι πθοι του και διοχτευε τη μεγλη ζωτικτητα που τον χαρακτριζε. Εμφανστηκε στα γρμματα το 1900 δημοσιεοντας διηγματα στα περιοδικ Χρονογρφος με το αντιπολεμικ ργο Ο Λαγκς κι λλα διηγματα και στο πειραιτικο Το Περιοδικν Μας του Γερσιμου Βκου -με τον οποο συνεργστηκε σε μνιμη βση τα επμενα χρνια- με το διγημα Το Κακοργημα Του Ιερως. Ο πατρας του το 1902, εχε ιδρσει μια εταιρεα οικοδομν με τη χρηματικ συνδρομ των Δομεστνη και Χατζηκυρικου. νοιξε μλιστα κι να χυτριο για τη παραγωγ μεταλλικν υλικν για χτσιμο, προς το τρμα της οδο Τζαβλλα στο Ν. Φληρο: ταν η πρτη επαφ του Δημοσθνη με τους εργτες και τον τρπο ζως τους. Ττε εξδωσε ιδιωτικ τη νουβλα Ο Λαγκς (το 'χε γρψει πρτα στη καθαρεουσα ταν δολευε στο χυτριο και 10 τη μετ το ξανγραψε στη δημοτικ τοτη τη φορ) που 'γινε δεκτ με θετικ σχλια απ Παλαμ και Ξενπουλο. Ακολοθησαν νες δημοσιεσεις διηγημτων του σε λογοτεχνικ περιοδικ, μεταξ λλων και στα Παναθναια.
  "Μια μρα, […] που εχα βγει περπατο […] ταρχτηκα και ττε κτι, κτι παρουσιστηκε και μ' αυτ πεσα […] δε μ' φησαν να πω σχολεο. Μου φεραν δσκαλο στο σπτι. […] Εκενη η αρρστεια που με τυρννησε τσο, εχε πψει να με ρχνει κτω. Αφο κανε τα πντα, τσι μπορ να πω, να με ρξει στη Λογοτεχνα, μ' φησε. Με εχε βγλει κι απ μια Σχολ Εμποροπλοιρχων, με τον διο τρπο. Δε μ' ρριξε πια απ' τη μρα που μου κλεισε το δρμο προς τη Μουσικ".
 - Η Αυτοβιογραφα Του, περιοδ. Να Εστα, τμ. ΞΔ', Χριστογεννα 1958, τεχ. 755, σσ.12.


                Το ζευγρι Δημοσθνης Βουτυρς - Μπετνα Φξη

     Το 1903 παντρετηκε τη Μπετνα Φξη-Σκιπιτρη, (Φεκτσ Παπαγιννη) με την οποα απκτησε 2 κρες, που γναν αργτερα, υψφωνος της Λυρικς και καθηγτρια φωνητικς (Ναυσικ Βουτυρ-Κυριακοπολου-Γαλανο 1908-1982) η μικρ, κληρονομντας το ταλντο του πατρα της και ζωγρφος (Θενη Βουτυρ-Στεφανοπολου 1905-;) η μεγλη, -ργα της φιλοξενονται εδ στο ρθρο, με πορτρατα του πατρα της. Η εταιρεα γργορα παρουσασε προβλματα, οι συνεργτες απσυραν τα κεφλαι τους οριστικ το 1905 κι ο πατρας αυτοκτνησε με πιστλι στο γραφεο του. σο κι αν προσπθησε ο Δημοσθνης ταν αδνατον να κρατσει την επιχερηση, με αποτλεσμα να κατασχεθε λη η μχρι ττε περιουσα τους. Αυτ του προκλεσε βαθει θλψη και μελαγχολα. Η ραγδαα οικονομικ αλλαγ, αναγκζει την οικογνεια να μετκομσει. τσι το 1906 μετακμισε στην Αθνα, στο Μεταξουργεο και τλος στο Κουκκι (Γαργαρτα) και τονε στρφει αποκλειστικ πια στην επαγγελματικ συγγραφ, καθς ξεκνησε να πουλ διηγματα και κεμενα σε περιοδικ κι εφημερδες της εποχς. Πριν αυτο μως αναγκστηκε να εργαστε σε διφορες χειρωνακτικς και βαρεις εργασες. τσι γνρισε τη ζω και τη ψυχολογα των ανθρπων του μχθου και της βιοπλης. Η γνση αυτ και το μφυτο ταλντο του τον αναδεξανε σε εισηγητ του ρεαλιστικο διηγματος στην Ελλδα κι εναι απ τους πρτους λογοτχνες των αρχν του 20ου αι. που 'γραψε κοινωνικ διγημα.
    Η εκμετλλευση των εργαζομνων στις πρτες εργατικς φμπρικες, οι νες κοινωνικς συνθκες που δημιουργονταν στην Ελλδα στις αρχς του αινα, η απανθρωπι κι η δυστυχα της καπιταλιστικς κοινωνας καυτηριζονται μσα απ το ργο του. Σ' λα τα διηγματ του ασχολεται με κοινωνικ θματα κι οι ρως του εναι νθρωποι απ τη σγχρονη κοινωνικ πραγματικτητα. λοι οι κοινωνικο θεσμο, κρτος, θρησκεα, εκπαδευση, δικαιοσνη κι ο πλεμος γιναν αντικεμενο κριτικς και στιρας στο ργο του. Κτυπντας το δικο και παρλογο, ξεσκεπζοντας τις πληγς της κοινωνας που στηρζεται στην εκμετλλευση, πτε μμεσα και πτε μεσα, πρβαλε την ανγκη της αλλαγς και μλιστα της επαναστατικς κοινωνικς αλλαγς. Με το ργο του η νεοελληνικ πεζογραφα υποπτεεται κι αρχζει να συνειδητοποιε την παρξη του κοινωνικο προβλματος με τη μορφ που το αντιλαμβανμαστε σμερα. Το γεγονς αυτ τονε κνει αντιπρσωπο μιας ολκερης εποχς. Το ργο του διαβστηκε με πθος και διαπαιδαγγησε χιλιδες αναγνστες με τις ανθρωποκεντρικς ιδες που προβαλε. Οι ιδες αυτς αποτελσανε για μεγλο χρονικ διστημα πνευματικ τροφ για το προοδευτικ κνημα της χρας μας.
    Επσης θεωρεται συγγραφας των αποτυχημνων της ζως. Χρεοκοπημνοι μικροαστο, μικροπλληλοι, απλοκο νθρωποι του λαο χτυπημνοι απ τη φτχεια και τη δυστυχα, τομα με ψυχικ τραματα αποτελονε τους ρως του. τομο με σοβαρ προβλματα υγεας κι χοντας νοισει στο πετσ του πολλς αποτυχες στη ζω κι ο διος, φανεται να δικειται ευνοκ προς τους ανθρπους εκενους που βινουνε τον κοινωνικ ρατσισμ και να επιδικει με τη προβολ και τη δικαωσ τους, τη δικαωση τς διας του ζως και των αντιλψεν του. Η καταξωσ του ως πεζογρφου προλθε αρχικ απ το ελληνικ κοιν της Αλεξνδρειας. Μετ το 1920 ρχισε να γνεται γνωστς και στην Αθνα. Η πορεα του ταν ανοδικ και μχρι το 1923, που τιμθηκε με το Αριστεο των Γραμμτων και των Τεχνν, εχαν τυπωθε δη 10 βιβλα του. Η αναγνριση χει δη προχωρσει ξω απ τα σνορα. Το 1928 δημοσιεεται Ο Θρνος Των Βοδιν στο περιοδικ La Revue Nouvelle σε αφιρωμα για τη παγκσμια λογοτεχνα. Το ργο του βρκε πιτερη αναγνριση στην Ευρπη, εν γρφτηκαν πολλς κριτικς σε διφορα λογοτεχνικ ντυπα. Την επμενη χρονι κυκλοφρησε απ τις εκδσεις Δημητρκου το ργο του Απ Τη Γη Στον ρη, το 1ο βιβλο επιστημονικς φαντασας στα ελληνικ (ο βιογρφος εδ κνει λθος μγα, καθς το 1ο βιβλο στα ελληνικ, αλλ και παγκοσμως, της ΕΦ ανκει στο Λουκιαν κι χει ττλο: Ικαρομνιππος, περ το 180 μ.Χ.). Σμερα κυκλοφορε στις εκδσεις Συμπαντικς Διαδρομς.



     Συμμετεχε στη συγγραφ 7 αναγνωστικν βιβλων, σε συνεργασα με τον Επ. Παπαμιχαλ, η προσπθεια μως ναυγησε καθς το αναγνωστικ της Γ' δημοτικο που ολοκλρωσαν καταργθηκε απ τη δικτατορα του Παγκλου. Το 1931 τιμθηκε με το Αριστεο Δμου Πειραι. Λγους μνες πριν τη κρυξη του πολμου γιρτασε 40 χρνια λογοτεχνικς δρσης στη ταβρνα Μπογρκου στη Κυψλη, που σχναζε. Στη διρκεια της Κατοχς τχθηκε υπρ της ΕΑΜικς Εθνικς Αντστασης, κτι που δεν του συγχρεσε ποτ το μεταπολεμικ κρτος της δεξις. τσι, το 1947 ο Δμος Πειραι δικοψε τη καταβολ τιμητικς σνταξης που του παρεχε απ το 1940. Στη διρκεια της κατοχς, κρτησε ημερολγιο, μρος του οποου δημοσιετηκε στην εφημερδα Αυγ.

     Μετ το τλος του Εμφυλου, σε ηλικα 80 χρνων δημοσευσε το Αργ Ξημρωμα. Τα τελευταα χρνια της ζως του τα πρασε στη φτχεια, κατκοιτος και παραγνωρισμνος. Η Ακαδημα Αθηνν αρνθηκε πρταση για υποψηφιτητ του σε 2 συνεχες εκλογς (1951-1953), λγω της υποστριξης που προσφερε στην Αριστερ στη διρκεια της Κατοχς. Πντως εν συμπαθοσε τον Κομμουνισμ και τον Σοσιαλισμ, παρμεινε αννταχτος. Πθανε στις 27 Μρτη 1958 στα 87 του. Ο Βρναλης γραψε την επομνη του θαντου του: "Βρχος ταλντου, εργατικτητας, πστης κι θους. Βρχος ριζωμνος στην ελληνικ ζω. Ακατλυτος κι ασλευτος. Ασλευτος και στις αγπες και στα μση του, στα πθη και στις αδυναμες του. Ασλευτος και στο κουργιο του. Μνο το λα αγαποσε. Μνο το λα μελετοσε. Και το λα ζωντνευε κι απαθαντιζε στα ργα του".
     σο για τις τελευταες του στιγμς, ο Βρναλης εχε γρψει: "Διαβζουμε στις εφημερδες πως ο Δημοσθνης Βουτυρς, ρρωστος απ καιρ, περν τα στερν του σε τραγικ φτχεια. Τα λογοτεχνικ σωματεα προσπαθον ν' αποσπσουνε για το κορυφαο μλος τους μια μικρ σνταξη, απ το Κρτος το Δμο, χωρς να το πετυχανουν!". Εναι απ κεμενο του στον τμο Αισθητικ Κριτικ Σολωμικ (1958), πρωτοδημοσιευμνο ττε που ο Βουτυρς βρισκταν στη ζω, λγο πριν φγει. Και συνεχζει παρακτω: "Σ' αυτν τον τπο, σε καιρος με περισστερη ντροπ, δεν μπκανε στην Ακαδημα νας Βλαχογιννης, νας Γρυπρης, νας Μαλακσης κι νας Σικελιανς (για ν' αναφρουμε μονχα πεθαμνους!), σ' αυτν τον τπο, που αφθηκε να πεθνει ττε στη ψθα νας Παπαδιαμντης, σ' αυτν τον τπο σμερα, που λειψε και το τελευταο χνος ντροπς, ζητμε να τιμηθε ο Βουτυρς και να μη πεθνει στη ψθα!". (Αυτς το 'πε κι αυτς τ' κουσε προφανς).

     Γρφει ο Γιννης Χαλτσης: "O Δημοσθνης αναγκστηκε να εργαστε σε σκληρς χειρωνακτικς εργασες. τσι γνρισε τη ζω και τη ψυχολογα των ανθρπων του μχθου και της βιοπλης. Η γνση αυτ και το μφυτο ταλντο του τον αναδεξανε σε εισηγητ του ρεαλιστικο διηγματος στην Ελλδα. Εναι απ τους πρτους λογοτχνες των αρχν του 20ου αι. που γραψε κοινωνικ διγημα. Σ' λα τα διηγματ του ασχολεται με κοινωνικ θματα κι οι ρως του εναι νθρωποι απ τη σγχρονη κοινωνικ πραγματικτητα. Η εκμετλλευση των εργαζομνων στις πρτες εργατικς φμπρικες, οι νες κοινωνικς συνθκες που δημιουργονταν στην Ελλδα στις αρχς του 20ο αι. η απανθρωπι κι η δυστυχα της καπιταλιστικς κοινωνας καυτηριζονται μσα απ το ργο του. λοι οι κοινωνικο θεσμο, κρτος, θρησκεα, εκπαδευση, δικαιοσνη, και ο πλεμος γιναν αντικεμενο κριτικς και στιρας στο ργο του. Κτυπντας το δικο και παρλογο, ξεσκεπζοντας τις πληγς της κοινωνας που στηρζεται στην εκμετλλευση, πτε μμεσα και πτε μεσα, πρβαλε την ανγκη της αλλαγς και μλιστα της επαναστατικς κοινωνικς αλλαγς".
     Ο Βσιας Τσοκπουλος, επιμελητς των Απντων του σημεινει για το ργο του: "Πρτα πρτα (...) μιλ ντονα για τη κοινωνικ αδικα και παρακινε τον αναγνστη να την αντιστρατευτε. Τον παρακινε μως χι με ιδεολογικ πολιτικ λγο, αλλ με καθαρ λογοτεχνικ. Εναι να ργο αταλντευτα αγωνιστικ. Κι ακμα δεν μνει μνο στη κοινωνικ επιφνεια της αδικας, αλλ την αντιστρατεεται βαθτερα, στην υπαρξιακ της δισταση γι' αυτ βρσκεται και σε διαρκ διαμχη με το θε. Αυτ κνει τη κριτικ του στη κοινωνικ αδικα βαθτερη και μονιμτερη. Κι αυτ κνει, παρλο τον πεσιμισμ του και την λλειψη εμπιστοσνης στο ανθρπινο εδος, το ργο του να 'ναι αταλντευτα αγωνιστικ, -ταυτχρονα κι εξαιρετικ μοντρνο. Μχρι που ρχισε να γρφει ο Βουτυρς, αλλ και πολ μετ, οι λογοτεχνικο χαρακτρες, ακμα κι οι αρνητικο, κινονται σ' να παραδεδειγμνο κι αποδεκτ σστημα κοινωνικν κι ηθικν καννων. Στο ργο του Βουτυρ αυτ καταργθηκε. Στο λογοτεχνικ φος η καλολογα κι η συμβατικ πλοκ καταργονται και στη θση τους μπανει το ασθματικ φος, η κινηματογραφικ αφγηση, ο εσωτερικς μονλογος και το ρεμα της συνεδησης (...) Τ αναζητ αυτ το ργο; Σγουρα (...) την ελευθερα και τη δικαιοσνη. Αυτ φωνζει μσα απ τις αντιφσεις και την απελπισα των ηρων του, τις σκοτεινς περιγραφς του, τον πνο του και την ειρωνεα του, τη σκληρτητα και τη τρυφερτητ του, λες τις περιπτειες της ανθρπινης ψυχς που αναβινει. Τ' αναζητ και μσα απ τη φανταστικ λογοτεχνα του, μια καταδκη του σγχρονου δυτικο πολιτισμο, του ολοκληρωτισμο και του πολμου. Το ργο αυτ ανογει την πειρο της Ουτοπας στην ελληνικ λογοτεχνα και του αιτματος για ναν λλο κσμο".



    "Αν στερ' απ τη γενε των θεµελιωτν του νεοελληνικο διηγµατος, του Βιζυηνο, του Παπαδιαµντη, του Καρκαβτσα, παρουσιστηκε κι νας µε αληθιν ταλντο και διαφορετικ, αυτς εναι ο Δηµοσθνης Βουτυρς" λεγε ο Ξενπουλος το 1920 στο περφηµο ρθρο του γι' αυτν εν ο Νιρβνας εστοχα τον αποκαλε "νθρωπο-διγηµα". Ο πρωτοποριακς χαρακτρας του ργου του γκειται στο τι σηµατοδτησε τη στροφ απ το ηθογραφικ στο αστικ διγηµα. Η χαρακτηριστικτερη διατπωση εναι του Παρορτη, που επαναλαµβνουν αρκετο µεταγενστεροι κριτικο, τι δηλαδ παρτησε "το νησ του Παπαδιαµντη και το χωρι του Καρκαβτσα και τη στνη του Κρυστλλη" και µετφερε το διγηµα στη πλη. Ακµη κι αν ο διος στη συνντευξη το 1919 µιλ για υπρβαση της ηθογραφας κι ο Μπασκζος ισχυρζεται τι στα διηγµατ του συνυπρχουνε σγχρονα αλλ και παλιτερα αισθητικ ρεµατα. Ο διηγηµατογρφος σαφς συγκλνει µε το πρτυπο της ηθογραφας, ο τρπος µως που χειρζεται τη περιγραφ εναι τελεως διαφορετικς. Αν οι ηθογρφοι της περιδου 1880-1900, ακµη κι αυτο που στοχεουνε και στην υποβολ ατµσφαιρας, πως ο Παπαδιαµντης, επιχειρον να ζωγραφσουν µε αντικειµενικ ακρβεια το τοπο, ο Βουτυρς δηµιουργε την ασθηση πως αυτ που περιγρφει απορρει κυρως απ την υποκειµενικ αντληψη κενου που παρατηρε.
     Ο Νιρβνας γρφει "Με τους 3 τελευταους τμους διηγημτων του, μπρς μου σκφτομαι, τι ο νθρωπος αυτς, που εναι τσο γνιμος και ταυτοχρνως τσο ξεχωριστς διηγηματογρφος. Η ζω κι η τχνη εναι να πργμα, μσα εις τας σελδας αυτς. Η ζω, απλοστατα, κνει τον περπατν της δια μσου των σελδων του βιβλου. Προς στιγμ νομζει κανες, τι ο συγγραφες δεν παζει καννα ρλο σ' λη την ιστορα , τουλχιστον, ρλον εντελς παθητικ. Ανογει απλς της πρτες του διηγματς του, πως θα νοιγε τις πρτες του σπιτιο του, αφνει να κμα ζως να περσει μπρος στους καλεσμνους του, που εμεθα οι αναγνστες του και τις ξανακλενει. Ιδο να διγημα. Επειτα τις ξανανογει πλι, αφνει να περσει να λλο κμα και τις ξανακλενει πλι. Ιδο λλο διγημα. Κι οτω καθ' εξς. Ιδο τμοι διηγημτων. Αλλ' αυτ εναι τρπος του λγειν. Για να γνονται αυτ που γνονται, σημανει πως υπρχει νας συγγραφες στη μση. Κι νας συγγραφες που επειδ ακριβς δεν κνει ,τι κνουν οι λλοι, σημανει, τι κνει κτι εντελς δικ του".
 -Δημοσιεθηκε στην Εστα Κυριακ 6 Απρλη 1924.
    "...ο διος, περπου, ωραιολατρικς προλευσης ρεαλισμς, πως του Χρηστομνου, με κοινωνικς προθσεις μως σε πολλ διηγματα, δεσπζει και στο ργο του Βουτυρ, που στις αρχς του αινα γνρισε μεγλη δημοτικτητα χρη σε μια εκατοντδα μικρν διηγημτων -...ζητοσαν λο μικρ διηγματα για να δνουν λγα χρματα, σημεωνε με πικρα. Για πρωταγωνιστς του στρατολογε προλετριους, ανθρπους με ταπειν επαγγλματα, νεργους απ τους συνοικισμος, θαμνες των καπηλειν. Πρκειται για να νο κσμο, μια να τξη που κατοικοσε σε παργκες εκε που τλειωνε η πλη σε τργλες και ττε για πρτη φορ ερχταν να ταρξει τη συνεδηση του αστο αναγνστη. Η αθλιτητα, που περιγραφτανε κποτε με προθσεις κοινωνικν διεκδικσεων, παρουσιζεται στον αναγνστη τσο πιο σκοτειν, σνο ο διος τη περιβλλει με ατμσφαιρα καταθλιπτικ και μουντ -κι αυτ κανε μερικος να τον χαρακτηρσουνε συμβολιστ. Μτρο των μφυτων ικανοττων του, που δεν τις εκμεταλλετηκε αρκετ, αποτελονε διηγματα πως Το παιδ της βουβς: εσωτερικς μονλογος ενς παιδιο που θεται τη ζω μσα απ τις δικς του ψυχικς διαστσεις".
 -Mario Vitti, Ιστορα της νεοελληνικς λογοτεχνας, Οδυσσας, 1989


                         Πορτρατο του απ τη κρη του Θενη

     Κι ο Μρκος Αυγρης μλησε θετικ για τη λακ ψυχ που αναδυταν μσα απ τη διηγηματογραφα του: "Ο Βουτυρς εναι ο διηγηματογρφος του λαο, που δνει πισττερα απ τον καθνα τις καταστσεις, τη ψυχολογα και τους τρπους αγωγς του. Το ργο του εναι μια απραντη πινακοθκη λακν τπων κι απλοκν ψυχν. Εναι ανεξντλητο […] σε εικνες απ φτωχογειτονις, τπους της δουλεις, λακς ταβρνες, που περνονε τη μζερη ζω τους οι εργατικς τξεις κι ο φτωχκοσμος των μεγλων κντρων. […] Βρσκεται πντα κοντ στο λα, εναι λας ο διος. Εναι νας αυθρμητος τεχντης κι χει το ανεπιτδευτο φος του λαο". Τη 10ετα του '50 ο Στρατς Τσρκας με τη κριτικ του στο περιοδικ Αλεξανδριν Τχνη κανε λγο για τη λογοτεχνικ αξα του, τονζοντας τον μοντερνισμ της γραφς του.
     Ο Νκος Ξνιος γρφει "Τον ενπνεε ν ασνειδο ραμα κοινωνικς επανστασης που, ως σοσιαλιστικ στη δομ, κρυβταν επιμελς πσω απ μιαν επφαση αντικειμενικτητας. Αυτ η πρσοψη μως συνιστ και το στοιχεο του ργου του που εναι ξιο μελτης: νας σχετικς βαθμς ισοπδωσης των προσπων του αυτματα τον κατατσσει στους νατουραλιστς συγγραφες. Κατγραφε τη πραγματικτητα φωτοφωνογραφικ, με αποτλεσμα την ντονη θεατρικτητα και το μαγικ κλμα των διηγημτων του. Επιλγοντας τη μικρ φρμα, ονομστηκε "ο νθρωπος-διγημα" και δλωνε τι μποροσε να τυλξει λη τη γη με διηγματα. Δεν μιλμε για απλοκ ηθογρφο, αλλ για αναρχικ λογοτχνη, που σαρκζει την εξαθλωση της νεκοπης εργατικς τξης των αστικν κντρων και προαγγλλει τα δειν της".
     Το ργο του υπρξε ιδιατερα πρωτοπρο για την εποχ, τσο λγω περιεχομνου σο και μορφς, γεγονς που συμπυκννεται στην αμηχανα, αν χι την ανοιχτ εχθρτητα, κποιων λογοτεχνικν κκλων της εποχς του απναντι στην εκδοτικ επιτυχα του και στην επιρρο που σκησε το ργο του στην ανσυχη νεολαα των πρτων 10ετιν του 20ο αι. Κρατ απσταση απ τη προβολ του εθνικο στοιχεου κι υιοθετε τη µορφ ενς λακο αφηγηµατικο εδους. Η εκµετλλευση των αδυνµων απ σους ασκον αυθαρετα την εξουσα εναι να θµα που γενικτερα τον απασχολε. Για τα δεδομνα της ελληνικς λογοτεχνας κι χι τυχαα, θεωρεται ο εισηγητς του ρεαλιστικο διηγματος στην Ελλδα.   Παλαμς με το αλνθαστο νστικτ του τονε κατστησε πρτος σαν πρωτοπρο στο ρεαλιστικ διγημα. Ο Βουτυρς εισβαλε στη σκην της νεοελληνικς πεζογραφας εν ταν αυτ κατμεστη απο καθιερωμνες φυσιογνωμες πως οι: Βιζυηνς, Παπαδιαμντης, Καρκαβτσας, Εφταλιτης, Ξενπουλος κ... Οι φτωχογειτονις κι οι απμερες συνοικες εναι ο χρος που κινεται, εν, οι ρως του εναι νθρωποι αποτυχημνοι χρεωκοπημνοι μικροαστο, μικροπλληλοι, απλοκο νθρωποι του λαο χτυπημνοι απ τη φτχεια και τη δυστυχα.



     Το λεγμενο "πρβλημα Βουτυρ" (Παρορτης) αναφρεται ακριβς στην αμφιθυμα των λογοτεχνν και των κριτικν της εποχς απναντι στα πρωτοπρα -αισθητικ και πολιτικ- χαρακτηριστικ του ργου του. Τονε κατηγοροσανε για απουσα πλοκς, για χαδη γραφ, για διχυτο πεσιμισμ, για υπερπαραγωγ διηγημτων σε βρος της ποιτητας και κυρως για λλειψη σεβασμο απναντι στους βασικος καννες της λογοτεχνικς συγγραφς. Σημαντικο συγγραφες και λογοτχνες της εποχς (Ξενπουλος, Νιρβνας, γρας, Πολτης) τον υπερασπστηκαν αν και, σε κποιο βαθμ, συμμερζονταν την αμηχανα απναντι στο πρωτοπρο φος του. τανε πργματι πρωτοπρος της νεωτερικς λογοτεχνας, που κατγραψε, με συγκλονιστικ ρεαλιστικ τρπο, τις αλλαγς στη ταξικ διρθρωση της ελληνικς κοινωνας στις αρχς του 20ο αι. και την επλαση του καπιταλιστικο τρπου παραγωγς, επλαση που παργαγε την εξαφνιση των παλαιτερων κοινωνικν στρωμτων και την εμφνιση του προλεταριτου ως βασικ κοινωνικ τξη.
     Ο Βουτυρς υιοθετε διφορα στυλ γραφς, κινομενος με νεση απ το ρεαλισμ και τα ηθογραφικ στοιχεα, στην επιστημονικ φαντασα, στο διγημα μυστηρου, στην ελλειπτικ γραφ και στο παρλογο. Εναι πργματι εντυπωσιακ τι ο διος που 'χει γρψει διηγματα που θυμζουνε Πε, λλα που ανταγωνζονται τον στρατευμνο ρεαλισμ του Ζολ την αναλυτικ ψυχογραφα του Ντοστογιφσκυ, δχως μλιστα, καθς φανεται, να 'χει πλρη γνωση της ξνης λογοτεχνας της εποχς του. Αξζει να σημειωθε πως, παρ τις μεταγενστερες αναγνσεις του ργου του, που μπορον να ανιχνεσουν ντονα στοιχεα μοντερνισμο και πολλαπλν σημειολογικν επιπδων, ο διος δεν ταν αυτ που σχηματικ αποκαλομε διανοομενος. τανε πιο πολ νας εργτης του πνεματος που φτιαχνε διηγματα, δε σχναζε σε λογοτεχνικ σαλνια, αλλ' αντθετα συναναστρεφτανε καθημεριν με ανργους, εργτες κι ευρτερα ανθρπους του λαο στις ταβρνες. Εκφρζει μια κοινωνα σε κατσταση μετασχηματισμο, που οι αξες σ' λα τα εππεδα εναλλσσονται με γοργος ρυθμος, μια κοινωνα δχως σταθερς και στιβαρς πστεις, κοινωνα ανοιχτς ιδεολογας κι επομνως πρσφορη, σον αφορ τους συγγραφες, για πολυεππεδη ειρωνικ γραφ.
  "σαμε το φανρωμ του, το νεοελληνικ διγημα πνγεται στα στεν περιθρια της ηθογραφας. Κενος στρφει το μτι του στη ζωνταν κοινωνικ πραγματικτητα και τους ανθρπους της... Πουθεν δεν υπρχει η κομψ φρση. Γρφει πως μιλει... χει μως ρωμαλα πνο, επιβλητικ αυθορμητισμ, πλοσια φαντασα, βαθτατη ανθρωπι, ποιητικ δναμη και ρεαλιστικ αντληψη. Μας δνει μια σειρ απ περφημους τπους..."
 -Χρστος Λεβντας, Δυο μορφς, 1952




     Η εναλλαγ τεχνοτροπας (λγω της οποας κατηγορθηκε ως μη συγγραφας), που αποτελε το κριο χαρακτηριστικ πρωτοπορας της μορφς του ργου του, δεν καταδεικνει την εγγεν αδυναμα του να ολοκληρωθε ως συγγραφας. Αντθετα, αποτελε τραν απδειξη της σνδεσς του με τη μεταβατικτητα/ρευσττητα της εποχς του. Δεν εχε να τρπο γραφς γιατ ως υποκεμενο διαισθαντανε κι εξφραζε το αντικειμενικ γεγονς της μη παγιωμνης ακμα κοινωνικς συγκρτησης. Γρφει σε μιαν εποχ που ακμα συντελεται η αστικοποηση του κοινωνικο σχηματισμο, που οι καπιταλιστικς σχσεις και κατ' επκταση το πολιτισμικ εποικοδμημα εμπεδνονται και συγκροτονε τη να κοινωνικ πραγματικτητα αποδομντας προηγομενες κοινωνικς ισορροπες, θη και καθημερινς συμπεριφορς. Παλιο κοινωνικο τποι, επαγγλματα κι εντλει ταξικ στρματα της πλης και της υπαθρου εξαφανζονται κι αντικαθστανται με να, μσα απ την απρσωπη δυναμικ των εκμεταλλευτικν σχσεων της αστικς κοινωνας. Αυτ η διαρκς καταστροφ κι ανασνθεση των κοινωνικν σχσεων και των υποκειμνων σε υλικ κι ιδεολογικ εππεδο, αυτ η ταχτητα των εξελξεων, που καθιστ τον νθρωπο ρμαιο των αλλαγν, ενυπρχει στο φος του Βουτυρ και στο περιεχμενο του ργου του. Η πολλαπλτητα των μορφν του νου αδυσπητου κι καρδου κσμου που υπγει στο κεφλαιο παλις τρπος ζως, μορφοποιεται ως μετβαση απ τον να τρπο γραφς στον λλο. Πρκειται για μια ιδιατερη στιγμ διαλεκτικς συσχτισης του αντικειμενικο πλαισου με το υποκεμενο που το καταγρφει και το αναπαριστ.
     Ο Βουτυρς δεν εναι, φυσικ, νας απλς καθρφτης της αντικειμενικς πραγματικτητας, αλλ η αγχδης (για τον ανθρπινο ψυχισμ) μεταβατικτητα της εποχς σφραγζει το ργο του. Μες απ' αυτ το πρσμα γνονται κατανοητς οι καινοτομες που τονε χαρακτηρζουνε σα συγγραφα της νεωτερικτητας: ο εσωτερικς μονλογος του ρωα, η μξη της αντικειμενικς πλοκς με τις συνειδησιακς επεξεργασες των ηρων, ο διχασμς του ρωα που υπερβανει τον απλοκ μανιχασμ, η κυριαρχα της πλης ως πλαισου δρσης. Την δια στιγμ πραγματεεται την υπαρξιακ αγωνα του ανθρπου (φβος θαντου/νημα ζως), την ευαισθησα για τα ζα, τη κριτικ στον πλεμο και την οδυνηρ πραγματικτητα της φτχειας και των ταξικν αντιθσεων.


                    Πορτρατο του απ τη κρη του Θενη

     To ργο του αποτελε μοναδικ περπτωση στη νεοελληνικ λογοτεχνα. Οι παρξενες, σκοτεινς ιστορες με πρωταγωνιστς ανθρπους που εξεγερονται, συχν με απελπισμνη αγριτητα, ενντια στη μορα τους, διαβζονται με αμεωτο ενδιαφρον εδ κι ναν αινα. Εναι νας απ τους σημαντικτερους λληνες διηγηματογρφους του Μεσοπολμου που αξζει να διαβαστε. ζησε τα παιδικ κι εφηβικ του χρνια στον Πειραι, που εδε τις δυσκολες της ζως των εργατν, την στατη ζω των περιθωριακν και γνρισε τη φτχεια απ κοντ μετ την οικονομικ καταστροφ και την αυτοκτονα του πατρα. Αυτς οι συνθκες ζως τον επηρεσανε στα διηγματ του και διαμορφσανε τους ρωες του. Ο ατθασος χαρακτρας του, η αριστερ και πολλς φορς αναρχικ ιδεολογα, τονε δυσκολψανε στην ερεση εργασας κι ζησε την ανχεια. Παρ' λ' αυτ, τα διηγματ του εχανε φανατικ αναγνωστικ κοιν κι λες οι εφημερδες ζητοσανε κεμεν του.
     Ασχολθηκε επσης με τη συγγραφ αναγνωστικν του δημοτικο και σατιρικν και φανταστικν διηγημτων. Το πεζογραφικ ργο του, σχεδν αποκλειστικ διηγηματικ, εντσσεται στο πλασιο του κοινωνικο ρεαλισμο κι οριοθετε το πρασμα απ την ηθογραφα στην αστικ πεζογραφα. Ως μνιμο θμα του κυριαρχε η ζω των περιθωριακν ομδων Αθνας και Πειραι. χοντας ζσει κοντ τους περιγραψε τη ζω και τη ψυχοσνθεσ τους μ\ ντονα ζοφερ χρματα. Στα διηγματ του περιγρφει τη ζω και τη ψυχολογα των φτωχν κι εξαθλιωμνων ανθρπων που αδυνατον να δρσουν για να αλλξουνε τη ζω τους κι αρνονται να ενταχθονε στη κοινωνα. Τους γνριζε καλ αυτος τους ανθρπους χοντας ζσει δπλα τους πολλ χρνια. Στις φτωχογειτονις των μεγλων πλεων τους παρουσιζει να στενζουνε και ν' αφανζονται με τις κακες, τα μση, την βυσσο της ψυχς τους, τα προβλματ τους. Γι' αυτ και τον ονμασαν "Γκρκυ της Ελλδας". γινε ο αισθαντικς απολογητς των ψυχικν καημν που συσσρευσε στους ανθρπους και στην Ελλδα, η οικονομικ ανχεια.



ργα:

Λεωνδας Λαγκς, Πειραις, τυπ. Σφαρα (1903)
Ο Λαγκς κι λλα διηγματα, Αλεξνδρεια, Γρμματα (1915)
Παπς ειδωλολτρης κι λλα διηγματα, Αθνα, Βασιλεου (1920)
Οι αλανιρηδες, Αλεξνδρεια, Γρμματα (1921)
Τριντα δο διηγματα, Αθνα, Γανιρης (1921)
Ζω αρρωστεμνη κι λλα διηγματα, Αθνα, Ελευθερουδκης (1921)
Μακρυ απ' τον κσμο κι λλα διηγματα, Αθνα, Σιδρης (1921)
Το γκρμισμα των θεν κ. . διηγματα, Βιβλιοπωλεο Γανιρη & Σα (1922)
Ο θρνος των βοδιν κι λλα διηγματα, Αλεξνδρεια, Γρμματα (1923)
Φως στο σκοτδι κ.. διηγματα, Αθνα Ακαδημακ Βιβλιοπωλεο (1923)
Διωγμνη αγπη κι λλα διηγματα, Αθνα, Βασιλεου (1923)
νειρο που δεν τελεινει κι λλα διηγματα, Ελευθερουδκης (1923)
Ο νος Μωυσς κι λλα διηγματα, Αθνα, τυπ. Αθην Ι.Ρλλη (1923)
Η αριστοκρατικ γειτονι κι λλα διηγματα, Αθνα, Βασιλεου (1924)
Η σιδερνια πρτα, Αθνα, εκδ. Βιβλιοπωλεου Η Λογοτεχνα (1925)
Τροφ στο θνατο, Αθνα, Τσουκαλς (1926)
Εκοσι διηγματα, Αθνα, Δημητρκος (1926 1927)
Στη χρα των σοφν και των αγρων, Αθνα, τυπ. Αθην (1927)
Μσα στην κλαση, Αθνα, Δημητρκος (1927)
Μες στους ανθρωποφγους κ.. διηγματα, Αθνα, Εστα (1928)
Απ τη Γη στον ρη, Αθνα, Δημητρκος (1929)
Ανσταση νεκρν κι λλα διηγματα, Αθνα, Δημητρκος (1929)
Στους γνωστους Θεος, Αθνα, Δημητρκος (1930)
Η επανσταση των ζων κι λλα διηγματα, Αθνα, Δημητρκος, (1931)
Η ρνιθα ξνοντας το μτι της..., Αθνα, Δημητρκος, (1932)
Μρες τρμου, Αθνα, τυπ. Τα Χρονικ (1932)
στερα απ εκατομμρια χρνια κ.. διηγματα, Αθνα, Δημητρκος (1932)
Κλπικοι πολιτισμο, Αθνα, εκδ. εφ. Ανεξρτητος (1934)
Μιλον κι οι νεκρο;, Αθνα, κδ. εφημερδας Ελληνικν Μλλον (1934)
Το τραγοδι του κρεμασμνου κ.. διηγματα, Αθνα, Ανεξρτητος (1935)
Νχτες μαγεας, Αθνα, Καραβας (1938)
Το σπτι των ερπετν, Αθνα, Καραβας (1939)
Ο ρωτας στους τφους, Αθνα, Πγασος (1943)
Τρικυμες, Αθνα, Οι φλοι του βιβλου (1945)
Αργ ξημρωμα, Αθνα, τυπ. Κατσιρη (1950)



Μελτες:

Τα σμβολα στα νειρα, Αθνα, Δημητρκος (1933)
Τα σμβολα στα νειρα, 39 νειρα, 6 διηγματα, μια διλεξη, Φαρφουλς (2007)

παντα (συλλογς, επιλογ):

παντα, επιλογ πρτη, εισαγωγ Βσου Βαρκα, Αθνα, εκδ. Δφρος (1958)
παντα, εισαγωγ Νκου Κατηφρη, Αθνα, Δφρος (1960)
Διηγματα, εισ. Τκη Αδμου, Βουκουρστι, Πολιτικς & λογοτεχνικς εκδ. (1965)
παντα Α - Ζ. Αθνα, εισ. - επιμ. Βσιας Τσοκπουλος, Δελφνι, Στχυ (1994 - 2001)
Το καρβι του Θαντου κ.ܴ. ιστορες, επιλ., επιμ. Τσοκπουλος Τπος (2011)

================

                                         Παραρλμα*

     Κποτε του Φρμα του ερχντανε κι αναμνσεις. Και θυμτανε πως εχε πατρα που φοροσε φσι και κκκινο ζωνρι και μνα της οποας εχε ξεχσει κι αυτς τη μορφ, που φοροσε τσεμπρι. λλο τποτα! λα τ' λλα τα 'χε φει το γρισμα της ρδας κι πειτα το κρασ, που πινε για ξεκορασμα.
     Αλλ, τ θελε να θυμται;
     Τη γυνακα την εχε λησμονσει και κανες Δαμονας δεν καταδεχταν να του τη φρει στο νου για να τονε βλει σε πειρασμ. ταν κποτε βλεπε καμμι να 'ρχεται στο κατστημα, τη κοταζε χσκοντας, σαν παρξενο πργμα, που πρτη φορ το 'βλεπε.
     Οι τεχντες τον περπαιζαν. Αυτς δεν απαντοσε ποτ. Σχεδν εχε χσει τη λαλι του. Μνο αισθανταν μσος, το μνο ανθρπινο που του μενε. Δε γελοσε ποτ, εχε απομθει να γελ και κανες ποτ δεν τον εδε στω και να χαμογελ. Το μνο, στο σβησμνο κι ρημο απ λλα αισθματα σμα του, που 'μενε, τανε το μσος, πως μνει σε ερειπωμνο σπτι πργο, φδι.
     ταν εσχλαζε πινε σο που μεθοσε κι τσι παραμιλντας, χωρς να εννοε κανες τι λεγε, σα να μιλοσε τη γλσσα της ρδας, επγαινε να κοιμηθε.
     Εχε και παρα στο κρασοπουλει που πγαινε, αλλ' τανε σ' αυτ σα βουβ της πρσωπο. Φαιντανε μνο να προσχει σ' ,τι λγανε. Δσκολα μως να του μενει τποτα στο νου απ' ,τι κουγε, λα περνοσανε δχως ν' αφσουν χνος. Μια βραδυ κουσε κποιον πολξερο της παρας να διηγεται κτι της Γραφς. λεγε για το χρι κενο, που 'χε γρψει στο συμπσιο του Βαλτσαρ, τις λξεις:: Μεν, Μεν θεκλ, ου φαρσν**. Κι τι οι λξεις εχανε φρει τρμο στο Βασιλα και σ' λους τους λλους του συμποσου και κανες δε βρισκτανε να εξηγσει τι εννοοσαν. Αυτ τ' κουσε με προσοχ μεγλη ανογοντας και τα μτια του τρομαχτικ. τανε το μνο, που μπρεσε να χαραχτε στο νου του μαζ με τους κρτους της ρδας.
     Την λλη βραδι, μα εσχλασε, αντ να πει στο κρασοπουλει, διευθνθηκε στο δωμτι του. Εχε συγκτοικο να πατριτη του, που πγαινε πολ ενωρς και κοιμτανε. Την πρτα ποτ δεν την κλειναν και μπκε ο Φρμας μσα χωρς να μεταχειρισθε κλειδ να χτυπσει. Ο συγκτοικος ταν εκε και κοιμτανε. να λυχναρκι καιε πνω στο τραπζι και φτιζε να ξερ κομμτι ψωμ και τρεις ελις σπιες, βαλμνες αντ σε πιτο σ' να χαρτ κτρινο. Μια μγα, γνωστο γιατ, ξενυχτοσε, καθτανε πνω στο ξεροκμματο του ψωμιο, συλλογισμνη.
     Ο Φρμας μεινε αρκετ ρα συλλογισμνος κι αυτς, πειτα φυγε γργορα και πρε το δρμο του καταστματος που δολευε, κοιτζοντας κποτε, καθς πγαινε, την ημισληνο, που του φαιντανε σα χρυσ λαμπερ ψρι φτερωτ. Το κατστημα εχε κι αυλ πσω κι απ' εκε πγε. Ανβηκε σε μια ελι, ψωριασμνη ελι, που ταν απ' ξω κι απ' εκε ο νθρωπος της ρδας και του κρασιο, ελαφρς πδησε στην αυλ. Φλακας
δεν μενε στο κατστημα λλος απ να σκυλ, αλλ' αυτ πγε κοντ του, μετ απ να μικρ γβγισμα, και του γλειψε τα χρια.
     Μπκε μσα απ να φεγγτη πρτας, που στριξε μια μισοσπασμνη σκλα. Στθηκε στη κτω αθουσα, που τανε μεγλα εργαλεα και τα γραφεα του καταστηματρχη. Εκε ναψε να σπρτο και αφο κοταξε σαν να ζητοσε κτι στον τοχο, ανβηκε σ' να εργαλεο κι ρχισε να γρφει ψηλ στον τοχο με κρβουνο μα λξη: Π α ρ α ρ λ μ α. τανε φανταστικ η λξη· του την εχε βγλει το κρανο του, αλλ του φαιντανε να λει κτι κακ. φυγε πως εχε πει.
     Το πρω, ταν πγε στην εργασα, επρσεχε να δει τι θα γνει για τη λξη. Και δεν πρασε πολ κι κουσε τη φων του καταστηματρχη να φωνζει:
 -"Τ εναι αυτ εκε! Ποις το 'γραψε αυτ"; Η φων του καταστηματρχη ταν σα φοβισμνη. λοι φησαν τις δουλεις τους και τρξανε να δουν.
 -"Παραρλμα"! Η λξη, που βγαλε το κρανο του, βρισκτανε στα χελη λων. Μα ποιος την γραψε; Επρβαλε κι αυτς το πρσωπ του απ πνω απ τη σκλα και κοταξε. Κανες δεν ημποροσε να υποπτευθε αυτν κι οτε ακμα παρατρησαν τι δεν τρεξε κι αυτς να δει. Ο αρχιτεχντης αυτν βαλε να τη σβσει. Και την σβησε λγοντας σιγ-σιγ τη λξη. Τη νχτα κανε πλι το διο. Αλλ τη λξη δεν την γραψε τρα με κρβουνο, αλλ με χρμα κκκινο: Παραρλμα.
     Το πρω λλος θρυβος. Ο καταστηματρχης κιτρνισε πολ. Ζητοσε τον νθρωπο, αλλ' ξαφνα φοβθηκε μη δεν ταν νθρωπος. Κι μως επε δυνατ:
 -"Πρπει να βρεθε"! Η ιδα πλι μην κποιος θελε να παξει, να τονε γελωτοποισει, τον κανε ξω φρενν και φναζε τι θα τους διξει λους. Ο Φρμας κουσε τους τεχντες να λνε μεταξ τους, μη φροντζοντας γι' αυτν πως και για το σκλο, το φλακα, τι φντασμα θα βγανει στο κατστημα κι αυτ θα το γραφε! Κι οι τεχντες μενανε πεισμνοι τι φντασμα, δχως λλο, βγανει τη νχτα και γρφει αυτ τη παρξενη λξη, που κτι θα σμαινε στη δικ του γλσσα!
     Τη νχτα ο κριος του καταστματος βαλε φλακες. Το πρω δεν υπρχε η λξη. Αλλ σε λγο, καθς ο καταστηματρχης μπαινε, η λξη τανε πλι στον τοχο γραμμνη με τα κκκινα γρμματ της. Ο Φρμας εχε βρει ευκαιρα και την εχε γρψει. λοι στο πδι. Ο καταστηματρχης ταραγμνος, κτρινος ο αρχιτεχντης, οι τεχντες, λοι στκονταν μαρμαρωμνοι μπρος στα κκκινα γρμματα, που κτι θα σμαιναν κακ μεγλο. Παραρλμα!
    Οι τεχντες ρχισαν να ορκζονται τους μεγαλτερος τους ρκους, πολλο κλαιγαν, τι δε γνωρζουνε τποτα, δεν ξρουνε ποιος τα γρφει, αλλ κποιος, κποιο... θελαν να πουν φντασμα, αλλ δεν τολμοσαν...
     Ο Φρμας φνηκε απ ψηλ να κοιτ, πειτα τραβχτηκε γργορα και πγε κοντ στη ρδα κι εκε, κρατντας το χερολι της γλασε, στερα απ τσα χρνια, να σιωπηλ γλιο!...
...
_______________

   * Εναι φτιαχτ λξη του Βουτυρ -που το συνθιζε στα κεμεν του. Εν προκειμνω, μαντεοντας τη σκψη του, εκτιμ πως θλησε να τονσει τον παραληρηματικ τρπο που εξελισσταν η ζω στην εποχ του -κι εντεθεν φυσικ και γι' αυτ χρησιμοποησε τη λξη παραλρημα, μπερδεοντς τη σε παραλρμα.
 ** O Βαλτσαρ βασιλις της Βαβυλνας, γιος του Ναβουχοδονσορα, εκθρονστιηκε απ τον Κρο. Η Ββλος (Δανιλ Ε') λει πως να βρδυ εχε πλοσιο συμπσιο και διταξε να φρουνε τα ιερ σκεη που εχεν αρπξει απ την Ιερουσαλμ. Ο ιερσυλος εδε ττε να παρουσιζεται χρι που χραζε στον τοχο γνωστη γραφ. Κλεσαν τον προφτη Δανιλ που διβασε τις λξεις μαν, θεκλ, φρες ου φαρσν και τις ερμνευσε ως εξς: "μτρησε ο Θες τη βασιλεα σου κι ρισε το τλος της, τη ζγισε και τη βρκε λειψ, διαιρθηκε η βασιλεα σου και δθηκε στους Μδους και στους Πρσες". Την δια νχτα ο Κρος μπαινε στη Βαβυλνα.
--------------------

                              Οι Αποσκευς Των Νεκρν

     τανε γιορτ κι οι καμπνες της εκκλησις που γιρταζε δεν εχανε πψει λη τη νχτα να χτυπονε. Βγκα αργ σχεδν ξω. Δε θα πγαινα οτε στην εκκλησι, οτε να χαιρετσω φλο. Θα πγαινα να προσκυνσω να τφο! Η μρα τανε συννεφιασμνη, ψυχρ, του Δεκμβρη μρα. Φυσοσε νεμος δυνατς και παγωμνος… Το νεκροταφεο ταν ρημο. Σαν σκις των χων ερχντανε σαμε εκε οι χτποι της καμπνας της εκκλησις που γιρταζε.
     Οι σταυρο φυλγαν τους νεκρος κι οι κλνοι των δντρων κλιναν απ πνω μνοι, θλιμμνοι. Τα πουλκια τους νανουρζανε τον απραντον πνο τους, τους τραγουδοσαν γλυκ τραγοδια της ζως. Κι αυτο σως θα πστευαν τι βρισκντανε στο χαμνο για πντα σπτι, κοντ στους δικος τους κι ακογαν τη φων των παιδιν, των αδερφν, συζγων, γονιν…
     Αλλομονο!… νας κρτος ερχταν απ κει κοντ, απ να εργοστσιο. Προχρησα να γυρσω στο νεκροταφεο, αφο εδα τον τφο, που εχα πει να προσκυνσω, τφο, που δεν τον σκιζανε θλιμμνα δντρα, οτε κλνοι λλων δντρων εγρνανε θλιμμνοι κοιτζοντας τη πλκα. Τφοι μαρμρινοι, με προτομς, με γλυφς, με παραστσεις δεξι κι αριστερ, τανε στο δρομσκο, που 'χα πρει. Βρισκμουν στις πρτες θσεις. ραγε η γη, που της ανογουνε τα σωθικ της και ρχνουν πλι μσα τα παιδι της, χει κι αυτ θσεις; Πρτη, δετερη, τρτη…
     Κποτε διακπτανε τους μαρμαρνιους τφους λλοι τριγυρισμνοι με κγκελα σιδερνια. λλοι πλι με ξλινα κγκελα και πλθος γλστρες. Τα νθη της χαρς και στη λπη βρσκονται, σα να βγζει η χαρ τα λουλοδια που φορε και να τα δνει στη θλψη. Εχα περσει τους μαρμρινους τφους τη πρτη θση. Σ' αυτ το μρος οι τφοι σανε φτωχικο. Πρα δικρινα τα κεραμδια ενς μικρο σπιτιο. Σ' να δντρο, να σπρο σακκολι γεμτο τανε κρεμασμνο. Χωρς να ιδ, μντεψα τι εχε μσα κι τανε σα σακκολι με φα λησμονημνο κποιου εργτη.
    Κοντ νας τφος εχε ανοιχτε κι να φρετρο πρβαλλε σα βρκα τσακισμνη απ κποιο μακρυν ταξδι, απ' το ταξδι της Αχερουσας! κι τανε πλοσιο φρετρο απ καρυδι. Ο ταξιδιτης τανε γυνακα. Τα ροχα της, που δεν της εχε επιτρψει ο Χρος να πρει μαζ της, ταν ακραια, απ θαλασσ βαθ φασμα, λεπτοφασμνο σαν απ αρχνη. Σε μια κρη του φερτρου τανε κλτσες καφετις τρυπητς… Μλις στριψα ναν τφο, που ο σταυρς του εχε να γρο και και κροτοσε απ' τον νεμο, στθηκα. Τα δντρα πριν μου κρβανε το θαμα. Εχα φτσει στο μικρ σπιτκι κι εδα ξω απ' αυτ, σωρος, σωρος μεγλους και ψηλος κοκκλων και χυμνη ζχαρη, κτι λλο εμπρευμα. Και κκκαλα πλθος, πλθος στιβαγμνα το 'να πνω στ' λλο!…
 -"Πο εμαι δω;" επα.
     Το σπιτκι ταν σαν τελωνεο ρημο, που απ' ξω αφσανε τα κιβτι τους χαμνοι ταξιδιτες κι μποροι. να κιβτιο ανοιχτ, πνω απ' τ' λλα, δειχνε το περιεχμεν του. Μια πλτη, κρανο, κκκαλο ποδιο… λλο πιο κτω μισοκλεισμνο. Διβασα την επιγραφ του -Κωνσταντνος, Αθανασα, Αδελφο- να κκκαλο βγαινε, σα να προσπαθοσε να σηκσει το σκπασμα. λλο πιο πρα, με λουκτο σκουριασμνο: -Χριστδουλος– η επιγραφ. ξω απ' το σωρ των κοκκλων μια μασλα με λγα δντια, παδια στραφτερ και σα γλυμμνα…
     Ο κρτος του σταυρο με το γρο ακοστηκε πιο πολ να ταρζει τη σιωπ τη πνθιμη, σα να 'θελε κτι να πει τρα το παραμιλητ του να δυνμωσε. Καθς πρσεξα σ' αυτ τον κρτο, κουσα κι ναν λλο να 'ρχεται απ κει κπου. τανε του εργοστασου ο κρτος. Εργασα!…
Πλι εδα τους σωρος των κοκκλων κι ταν σα σωρς απ πτρες, που ρχνουν απ' ξω απ' τις οικοδομς. Κι ανακατωμνα λα! Κρανα, πδια, πλτες, χρια! Κκκαλα ευτυχν, που υπρξανε και δυστυχν! ανθρπων που γελασανε πολ κι πιανε την ηδον, με ανθρπων κκκαλα, που τους εχε πντα η θλψη δικος της, που δε γνωρσανε ποτ το γλιο!
 -"Γιατ τα ρχνουν τσι;" σκφτηκα.
     ξαφνα τρμαξα. Θα γεμσει το νεκροταφεο, θα ξεχειλσουν οι τοχοι απ τα κκκαλα!…
 -"Ε, νεκρο! Ελτε να τα πρετε! Εναι οι αποσκευς σας! Να τι σας μεινε ακμα απ τα τσα!… νας σωρς κκκαλα!… Ποιος εναι ο δικς σας;… Προσξετε μη πρετε ξνα"!...

                                  Η Μνα Του Γρζα

     ταν ερημι κενη τη νχτα στην παραλα. Εχε βρξει το πρω κι εχε γνει ο καιρς υγρς και ψυχρς. Κτι σννεφα μαρα εχανε σταθε πρα στον ορζοντα και φαιντανε σα να ‘τανε η προφυλακ του χειμνα. Τα φτα της πλατεας φωτζανε μνο το σπρο χμα της. Οι καρκλες, που λλοτε σκεπζανε τη γη σε μεγλη απσταση, εχανε σαρωθε και μνο σε μια γωνι, κοντ στους τοχους του μεγλου καφενεου, εχανε μαζευτε λγοι απ τους τσους περιπατητς της πλατεας. Πρα στο μεγλο δρμο, που φερνε στην πλη, τα περισστερα καταστματα τανε σκοτειν, και μνο σ' να υπρχε φως και απ κει ερχντανε φωνς οργνου και τραγοδια.
     Καθισμνοι στην ταρτσα του μικρο ξενοδοχεου μιλοσαμε. Εχα εγ μελαγχολσει με την αλλαγ εκενη του καιρο, με τα μαρα σννεφα που πρα στεκντουσαν σαν να μας κοιτζανε γρια. Στηριγμνος στο πεζολι της ταρτσας, δεν κουγα τι λγανε. Κοταζα την ρημη πλατεα κι κουγα, τσι χωρς να θλω, τον κρτο του οργνου που παιζε στο μεγλο δρμο και τη φων του μεθυσμνου που τραγουδοσε.
     Ξαφνικ κουσα τη φων του γερο-Φουλαρ να λει κτι, που μου κνησε την περιργεια και μ' κανε να προσξω.
 -"Αυτ την ιστορα που θα σας πω, λοι τη γνωρζουνε, λοι στον τπο μας, αλλ πολλο φοβονται να την πονε, γιατ λνε πως η γρι, η μνα του Γρζα, βγανει και φωνζει τη νχτα μεταμορφωμνη σε νυχτοπολι, πνω απ' τα σπτια εκενων που τη διηγονται".
     τανε παλι και δυνατ η οικογνεια του Γρζα στην επαρχα μας. Εχε, λνε, σαμε ογδντα τουφκια συγγενικ, αδελφοξδελφα, γαμπρο, κουνιδοι. Αλλ τρα, πει, πει. Ξεκληρστηκε. Κι οτε νας πια δε φρνει αυτ το επνυμο. Σα να 'χε πσει κατρα! Απ' τη μρα που 'φυγε και χθηκε να παιδ του, σαμε δεκαεφτ-δεκαοχτ χρονν, απ' τη μρα κενη πια καλ δεν πγε κενο το σπτι!… Το πιστεετε;… Πς; Εδ εναι μυστριο! Λοιπν… Ο καπετν-Γρζας σκοτθηκε λγα χρνια μετ το χαμ του γιου του, κατ λθος, λνε, σ' να πανηγρι. Οι δυο του λλοι γιοι σκοτωθκανε απ' τους Τορκους λγες μρες πριν αρχσει το τουφκι, που γιντανε φνοι, μα το θε, περισστεροι απ τον πλεμο. Μετ το φνο των παιδιν -κι αυτ τανε μια αιτα που ξσπασε στην επαρχα μας πριν της ρας της η επανσταση- τα βουν γεμσανε απ πολεμιστς και κθε τσο ακουγταν ο κρτος του τουφεκιο. Κι αρχσανε πλι οι νχτες να φωτζονται συχν, μα πολ συχν, απ πυρκαγις χωριν, ελαινων!… Α!, ο πλεμος εναι κακς, κακς! Αλλ ταν πρκειται για ελευθερα, λα, λα, στχτη να γνουνται, στχτη!… Και δεν υπρχε λεος σε κανναν αιχμλωτο! Τον πισανε; Θα τον τουφεκζανε! λλο δεν εχε. Καλλτερα κι αυτ! Γιατ να σταθε να τον πισουν; Ας εναι… Στην ιστορα μας τρα…
     να πρω ο καπετν-Αντνακας, συγγενς του Γρζα και ξακουστς πολμαρχος, ανβηκε πνω στο σπτι του καπετν-Γρζα. Τα ξημερματα εχε ρθει στο χωρι μ' να σωρ αιχμαλτους, που λοι λγανε πως τους εχε φρει να τους θυσισει εκε στο χωρι, για να ευχαριστηθονε λγο οι γυνακες και τα παιδι των σκοτωμνων. Ο νθρωπος γνεται πολ πιο αιμοβρος απ' τ' γρια θηρα, μα του καλλιεργσεις το κακ, που κθε νθρωπος χει, ποιος λγο, ποιος πολ! Κι ο πλεμος τ λλο εναι;
     Η γρι του Γρζα καθτανε με τρεις λλες γυνακες σκοτωμνων στον πλεμο κοντ στο παρθυρο που βλεπε πρα την αγριεμνη θλασσα. Μνανε σιωπηλς σχεδν. Κτι λγια φεγανε κποτε απ' το στμα τους και ευθς τα χελη των κλεινντανε πλι και ο νους των βυθιζτανε στη λπη. τσι μεναν, ταν φνηκε ο καπετν Αντνακας με βγαλμνο το σκοφο του χωρς να το θλει και αυτς. Μιλσανε το λγο. Κτι τους επε αυτς για την πατρδα, για την ελευθερα, και οι γυνακες, αφο στενξανε, σκψανε το κεφλι χωρς λξη να πονε. Ο καπετν Αντνακας στεκτανε ρθιος και φαιντανε κποια στενοχρια να τον βασνιζε πολ. βηξε, ξανβηξε, και το μτωπ του βρχηκε απ ιδρτα. Επιτλους ρθωσε το κορμ του κι επε στη γρι πως κτι θλει να της πει.
     Οι τρεις γυνακες σηκωθκανε και φγανε σαν ακοσανε τσι κι ο καπετν-Αντνακας αρχνησε να της λει γιατ εχε πει εκε. Της επε τι μσα στους αιχμαλτους που εχανε φρει τανε κποιος που μοιαζε πολ, μα πολ, απ' το σι των, απ το σι του Γρζα, και προπντων με το παιδ το χαμνο!… Της επε τι κανε αυτς, ο Αντνακας, να του πρει λγια, αλλ ο αιχμλωτος του μλησε τορκικα. κανε πως δεν ξερε τχα λλη γλσσα, αλλ που μοιαζε τσι!… Η γρι εχε γνει κτρινη κτρινη, και τρεμε λη, αλλ σχστηκε:
 -"Παιδ δικ μου!… παιδ του Γρζα Τορκος!… Τι λες; Μουρλθηκες, καπετν Αντνακα";
     Κνει ο καπετν-Αντνακας να της πει τι λλο θελε, μα που ν' ακοσει αυτ!, Δε δεχτανε, οτε λγο. Ο Αντνακας μως, αντ να φγει, επμενε. Ο πολεμιστης ο γριος, που δε λυπτανε καννα, εχε γνει εκε καλς και γλυκς σαν για γυνακα. Και της λεγε με γλυκ λγια τι δεν φταιγε αυτς, αλλ η μεγλη ομοιτης που εχεν ο αιχμλωτος με το παιδ που χθηκε κι τι κι αυτουνο  τανε ανψι και γι' αυτ κανε τσι και φρντιζε μη πρει στην ψυχ του αμα συγγενικ. Και με τα λγια αυτ και λλα τη κατφερε να κατεβε να τον δει.
 -"Για κοτα κι εσ. Μνα εσαι!… Κι αν εναι, να τον αφσω να φγει! Ξρω 'γ πς… Κι ας πει που ο Θες τονε φωτσει!… Θλει Τορκος να μνει, θλει Εβραος να γενε!… τσι της μλησε.
     Το μρος που εχανε τους αιχμλωτους τανε δπλα στο σπτι της, σ' να χαμηλ σπιτκι ρημο, του Αντνακα. Κι απ μια πορτολα, που συγκοινωνοσε το σπτι του Γρζα με του Αντνακα, μπκανε στη μνδρα του και πλησισανε κτι καμαρκια, που μσα ταν οι αιχμλωτοι. Μλις μως πλησισανε, η γρι δε θλησε να πνε μσα.
 -"Κλλιο να κοιτξω απ το παρθυρο".
 -"πως θλεις"! της επε ο Αντνακας.
     ταν να παρθυρο μεγλο σιδερφραχτο, με κγκελα. Η γρι ζγωσε κτρινη-κτρινη και κοταζε. Οι αιχμλωτοι τανε δεμνοι και καθισμνοι καταγς. Τα μτια της γρις στυλωθκανε σ' ναν αιχμλωτο με μαρα γενκια, μελαχριν και με σμιχτ φρδια, που της θμισε τη μορφ του αντρς της, ταν τανε νος. Αυτς μενε με τα μτια καρφωμνα στη γη. Φαινταν να σκπτεται. Ξαφνικ μως σκωσε το κεφλι και τα μτια του πσανε στο παρθυρο που στεκτανε η γρι. Την εδε καλ κι κανε να τιναχτε σα να θελε να φγει, μα το σκοιν τονε κρτησε και τον ριξε κει κοντ στη γη. Σκωσε μνο τα μτια πλι στο παρθυρο, που αντκρυσε τα σκοτειν μτια της γρις και τη χλωμιασμνη μορφ της.
 -"Ε;" της κανε ο καπετν Αντνακας.
    Η γρι, χωρς να γυρσει το κεφλι απ κει απ' τη θση της, του λει:
 -"Τ λες, καπετν-Αντνακα;… Παιδ δικ μου, στο επα, Τορκος δε γνεται!… Παιδ του Γρζα!… Εκενο πει, χθηκε!…" Κι αφνοντας το παρθυρο φυγε γργορα για το σπτι της, εν πσω της ο καπετν-Αντνακας λεγε, επιμνοντας ακμα με μανα:
 -"Εγ μως δεν το πιστεω, δεν το πιστεω. Τ με μλει μως εμνα;… Μια κι η μνα του τονε διχνει, κι χει δκιο, δε λω χι, εκατ φορς, χλιες χω ‘γ!…"
     Η γρι κατ τα ξημερματα ανβηκε πνω στο δμα. Τα στρα εχανε χαθε κι να μνο φαιντανε κοντ στη κορφ ενς βουνο να λμπει.
κουσε κτω, δπλα, τις πρτες ν' ανογουνε και περπατησις πολλς στο δρμο. Πρασε ακμα λγη ρα. Μια ψυχρ πνο της φερε σγκρυο στο κορμ, πειτα κουσε τον πετειν του σπιτιο να λαλε, πως λαλοσε μια φορ κι ναν καιρ, στις ευτυχισμνες μρες.
     να μοιρολι θλιβερ θλιβερ ανβηκε στα χελια της, κι ρχισε σιγ-σιγ να το τραγουδε. Δεν κλαιε τον ντρα της μ' αυτ, οτε τα δυο της παιδι που μαζ εχανε βρει το θνατο. κλαιε για μιαν λλη μεγλη συμφορ και μοιρολογοσε για κποιον δικ της, που δεν τανε δικς της… που πθανε!… Τον βλεπε μικρ μικρ, πειτα παιδ χαριτωμνο, και στερα λεβντη να στολζει το σπτι και πολλ του λγια, που θυμτανε, περνοσαν απ' το μοιρολι, για να νισει τη φωτι του πνου πιο βαθει!…
     νας κρτος πυροβολισμο ακοστηκε πρα, μακρι λγο. Και τα βρχια τον ξαναεπαν. λλος πειτα, λλος!… λος ο τπος γρω γρω αντιλλησε την εκδκηση που γιντανε!… ταν μως ζητσανε τη γρι του Γρζα, τη βρκανε ακνητη, νεκρ πνω στο δμα.
     Και την ιστορα αυτ λοι την ξρουνε στον τπο, λοι, αλλ φοβονται να την πονε, γιατ η γρι του Γρζα γνεται νυχτοπολι και φωνζει τη νχτα πνω στα κεραμδια των σπιτιν εκενων που τη διηγονται!…

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers