-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Machiavelli Niccolò di Bernardo dei: &

Βογραφικ

     Ο  Niccolò di Bernardo dei Machiavelli (Νικολ Μακιαβλλι) ταν Ιταλς διπλωμτης, πολιτικς, ιστορικς, στρατιωτικς σμβουλος, Ουμανιστς και συγγραφας του 16ου αι., περιδου της Αναγννησης. μεινε γνωστς κυρως για τις πολιτικς του ιδες. Τα 2 διασημτερα φιλοσοφικ βιβλα του: Ο Πργκηπας (ο πρωταρχικς και κυριολεκτικς ττλος του Ηγεμνα του)  κι το Οι Διατριβς Για Το Λβιο, δημοσιεθηκαν μετ το θνατ του. Η φιλοσοφικ του κληρονομι παραμνει αινιγματικ, αλλ αυτ δεν πρπει ν' αποτελε κπληξη για να στοχαστ που κατανησε την ανγκη να δουλψει μερικς φορς απ τις σκις. Δεν υπρχει ακμα καθιερωμνη επιστημονικ ποψη σχετικ με σχεδν οποιαδποτε πτυχ της φιλοσοφας του. Οι φιλσοφοι διαφωνονε σχετικ με τη γενικ πρθεσ του, το καθεστς ειλικρνειας, της ευσβεις, την εντητα των ργων και το περιεχμενο της διδασκαλας του.
     Η επιρρο του τανε τερστια. Αναμφβολα κανες φιλσοφος απ την αρχαιτητα, με πιθαν εξαρεση τον Kant, δεν χει επηρεσει τσο βαθι τους διαδχους του. Πργματι, η δια λστα αυτν των διαδχων διαβζεται σχεδν σαν να ταν η δια η ιστορα της σγχρονης πολιτικς φιλοσοφας. Ο Μπικον, ο Descartes, ο Spinoza, ο Bayle, ο Hobbes, ο Locke, ο Rousseau, ο Hume, ο Smith, ο Montesquieu, ο Fichte, ο Hegel, ο Marx κι ο Nietzsche μεταξ αυτν των οποων οι ιδες κρβονται με την αντληψη της σκψης του Machiavelli. Ακμη κι εκενοι που προφανς απορρψανε τα θεμλια της φιλοσοφας του, πως ο Montaigne, τονε θεωροσανε συνθως ως να τρομερ αντπαλο κι κριναν απαρατητο να ασχοληθον με τις συνπειες αυτς της φιλοσοφας.
     Συνθως ο βος του διαιρεται σε 3 περιδους: τη νετητ του. το ργο του για τη φλωρεντιν δημοκρατα και τα τελευταα του χρνια, που συνθεσε τα σημαντικτερα φιλοσοφικ του γραπτ. Το μεγαλτερο μρος της διπλωματικς και φιλοσοφικς καρριρας του αποτλεσε αντικεμενο δο σημαντικν πολιτικν γεγοντων: τη γαλλικ εισβολ στην Ιταλα το 1494 απ τον Charles VIII. και το διξιμ του σπ τη Ρμη το 1527 απ το στρατ του αυτοκρτορα Κρολου V.



     Γεννθηκε 3 Μη 1469, σε μα κπως διακεκριμνην οικογνεια της Φλωρεντας, μεγλωσε στη περιοχ Santo Spirito, γιος του Μπερνρντο και της Μπαρτολομα Νλλι (Bartolomea di Stefano Nelli) κι εχεν ακμα 3 αδλφια: Primavera, Margherita, και Totto.. Ο πατρας του, δικηγρος το επγγελμα που ξδεψε σημαντικ μρος του πενιχρο εισοδματς του σε βιβλα και που φανεται να λτρευε τον Κικρωνα, μερμνησε στε ο νεαρς να λβει ουμανιστικν εκπαδευση, σμφωνη με τα κλασσικ κι ουμανιστικ πρτυπα της εποχς. τσι, απ μικρς εχε πρσβαση σε πολλος κλασσικος συγγραφες που τον επηρεσανε βαθι, πως λει στους Λγους του, τα πργματα που διαμορφνουν να αγρι τρυφερν χρνων θα ρυθμσουν εκ των υστρων τη συμπεριφορ του. Δεν γνωρζουμε αν διβζε ελληνικ, αλλ διαβζε σγουρα τους λληνες συγγραφες σε μετφραση: Θουκυδδη, Πλτωνα, Ξενοφντα, Αριστοτλη, Πολβιο, Πλοταρχο και  Πτολεμαο. Σποδασε λατινικ δη απ την ηλικα των 7 και μεταφρζοντας ργα στα λατινικ στα 12. Μεταξ των Λατνων συγγραφων που διβασε ταν οι: Πλατος, Τερντζος, Ιολιος Κασαρ, Κικρων, Σαλλοστιος, Βιργλιος, Λουκρσιος, Τβουλλος, Οβδιος, Σενκας, Τκιτος, Πρσιαν, Μακρβιους και Ττος Λβιος. Μεταξ των αγαπημνων του Ιταλν ταν οι Δντης και Πετρρχης.
     Στα 12 του ξεκνησε σπουδς υπ τον ιερα Paolo da Ronciglione, να δισημο δσκαλο που δδαξε πολλος εξχοντες Ουμανιστς. σως αργτερα να παρακολοθησε τη διδασκαλα του Marcello di Virgilio Adriani, καθηγητ στο Πανεπιστμιο της Φλωρεντας. Τα ημερολγια μως του πατρα του Μακιαβλλι, απ τα οποα αντλομε τα στοιχεα για τη παιδικ ηλικα του, τελεινουνε το 1487. Για τα επμενα 10 τη, υπρχει κεν στις δραστηριτητες του Νικολ. Το 1497 επιστρφει στο ιστορικ αρχεο γρφοντας δο γρμματα σε μια διαμχη με την οικογνεια Pazzi. Υπρχανε πολλς σημαντικς ημερομηνες, με καθοριστικ και σημανοντα γεγοντα, κατ τη διρκεια αυτς της περιδου. Η συνωμοσα Pazzi εναντον των Medici σημειθηκε το 1478. Ο Savonarola ρχισε να κηρττει στη Φλωρεντα το 1482, τον διο χρνο που πθανε ο Λορντζο Μντιτσι ο Μεγαλοπρεπς κι ο Rodrigo Borgia ανβηκε στον παπικ θρνο ως Αλξανδρος VI. Το 1490, αφο κρυξε αλλο αρκετ χρνια, ο Savonarola επστρεψε στη Φλωρεντα κι ανατφρθηκε στο San Marco. Το 1494 πρε την εξουσα στη Φλωρεντα ταν οι Medici εκδιχθηκαν μετ την εισβολ του Charles VIII. Η μητρα του Machiavelli πθανε το 1496, το διο τος που ο Savonarola θα παρτρυνε τη δημιουργα του Μεγλου Συμβουλου. Στις 12 Μη 1497, ο Σαβοναρλα αφορστηκε απ τον ππα Αλξανδρο VI. Στις 23 Μη 1498, σχεδν ν τος μετ, απαγχονστηκε και στη συνχεια κηκε στον πσσαλο με 2 λλους κοινος κλφτες στη Piazza della Signoria.
     Πρπει να πω εδ πως τις μεγαλτερες επιρρος τις δχθηκε, μως, απ τον Κασαρα Βοργα, ναν πανοργο και σκληρ νθρωπο, εκ των ηγετν της παπικς πολιτεας. Ο Μακιαβλλι δεν συμφωνοσε με τις τακτικς του, ωστσο πστευε τι με ναν κυβερντη σαν τον Βοργα οι Φλωρεντινο θα μποροσαν να ενσουν την Ιταλα, κτι που αποτελοσε νειρο και στχο του σ’ λη τη ζω του.
     Η εκπαδευση αυτ κι η σχση του με Φλωρεντνους ουμανιστς εχαν ως αποτλεσμα να λβει το 1498 το αξωμα 2ου καγκελλαρου της φλωρεντινς δημοκρατας.
Απ τη θση αυτ ασχολονταν με τη διοκηση των περιοχν υπ τον λεγχο της Φλωρεντας, ταν επσης στους 6 γραμματες του 1ου καγκελλριου και μλος του συμβουλου των Δκα Του Πολμου που συνεπαγτανε τη συμμετοχ του σε διπλωματικς αποστολς. Οι αποστολς τονε φρανε σ' επαφ με αρκετς απ τις ισχυρτερες πολιτικς προσωπικτητες της εποχς στην Ευρπη, πως το βασιλι της Γαλλας Λουδοβκο ΙΒ', τον Ππα Ιολιο Β' και τον αυτοκρτορα της Αγας Ρωμακς Αυτοκρατορας Μαξιμιλιαν Α'. Του κανε επσης μεγλη εντπωση ο Κασαρας Βοργας, που 'χε διοριστε απ τον πατρα του, τον Ππα Αλξανδρο ΣΤ', Δοκας της Ρωμανας. Οι κρσεις που διατπωνε στις επιστολς προς τη φλωρεντιν σινιορα γι' αυτ τα πρσωπα που συνντησε σαν απεσταλμνος, αποτελσανε τη 1η λη για τα πορτρατα τους που σκιαγρφησε στο ργο του Il principe (Ο Ηγεμν).



     Αλλ ας τα προυμε με τη σειρ: Λγο καιρ μετ τον θνατο του Σαβονρολα, διορστηκε για να υπηρετσει υπ τον Αντρινι ως επικεφαλς της Δετερης Καγκελλαρας. ταν 29 ετν και δεν εχε προηγομενη πολιτικ εμπειρα. να μνα μετ την πρσληψ του, διορστηκεν επσης για να υπηρετσει ως Γραμματας των 10, που ταν η επιτροπ για τον πλεμο. Το Νομβρη του 1498 ανλαβε τη 1η του διπλωματικ αποστολ, που αφοροσε να σντομο ταξδι στο Piombino. Το Μρτη του 1499, στλθηκε στη Pontedera να διαπραγματευτε μια διαφορ περ της αμοιβς του μισθοφρου καπετνιου Jacopo d'Appiano. Τον Ιολιο του διου τους, θα επισκεφθε τη Countess Caterina Sforza στο Forli. Η 1η μεγλη αποστολ ταν στη γαλλικ αυλ, απ τον Ιολιο του 1500 ως το Γενρη του 1501. Εκε θα συναντοσε τον Ζωρζ ντ' Αμπουζ, τον καρδινλιο της Ρουν και τον υπουργ Οικονομικν του Louis XII. Το 1501, θα πραγματοποιοσε 3 ταξδια ' στη Πιστια, που χωριζταν σε κομμτια με διαμχες μεταξ των διαφρων φατριν. Στην επμενη 10ετα, θ' αναλμβανε πολλς λλες αποστολς, μερικς απ τις οποες τον κρτησαν μακρυ απ το σπτι για μνες , πως π.χ. αποστολ του 1507 στη Γερμανα.
     Τον Αγουστο του 1501 νυμφετηκε τη Marietta di Ludovico Corsini. Με κενην αποκτσανε πολλ παιδι: Bernardo, Primerana (που πθανε να), αννυμη κρη (που επσης πθανε νεαρ), Baccina, Ludovico, Piero, Guido και Totto. Συνδθηκεν μως  επσης ρομαντικ με λλες γυνακες, πως η κοκτα La Riccia κι η τραγουδστρια Barbera Salutati. Το 1502, συναντθηκε 1η φορ με τον Cesare Borgia. Την δια χρονι, η Φλωρεντα υποβλθηκε σε μια σημαντικ συνταγματικ μεταρρθμιση, η οποα θα θετε τον Piero Soderini ως ισβιο gonfaloniere (προηγουμνως η θητεα τανε 2 μνες). Ο Soderini του επτρεψε να δημιουργσει φλωρεντιαν πολιτοφυλακ το 1505-6. Η πολιτοφυλακ ταν ιδα που ο Μακιαβλλι εχε προωθσει, στε η Φλωρεντα να μη χρειαστε να βασιστε σε ξνα μισθοφορικ στρατεματα. Το 1507 θα διοριστε να υπηρετσει ως καγκελλριος της νεοσυσταθεσης Ομδας Των 9, επιτροπ που αφοροσε στη πολιτοφυλακ. Επσης μεταξ 1502-7,  συνεργζεται με τον Da Vinci σε διφορα ργα. Το πιο αξιοσημεωτο ταν η προσπθεια να συνδεθε ο ποταμς ρνο με τη θλασσα. για την ρδευση της κοιλδας Arno. και να διακψει τη παροχ νερο στη Πζα. Στη διρκεια αυτς της περιδου, ο Cesare Borgia γινε ο δοκας του Valentinois τλη θρους 1498. Ο πατρας του Machiavelli, Bernardo, πθανε το 1500. Ο Αλξανδρος VI πθανε Αγουστο 1503 κι αντικαταστθηκε απ τον Πο ΙΙΙ (που μεινε στο παπικ θκο λιγτερο απ ). Ο Ιολιος ΙΙ θα χρισθε ππας λγον αργτερα τον Νομβρη 1503.


                Πνακας του Ντομνικο Τζιρλαντγιο

    Το καλοκαρι του 1512, η πολιτοφυλακ του Machiavelli συνετρβη στο Prato. Ο Soderini εξορστηκε και μχρι τη 1η Σεπτμβρη ο Giuliano de 'Medici θα επιστρψει δριμτερος στη Φλωρεντα για να αποκαταστσει τον λεγχο των Medici πνω στη πλη. Η θητεα του Machiavelli για τη διακυβρνηση της Φλωρεντας θα διαρκσει τελικ απ τις 19 Ιουνου 1498 ως τις 7 Νοεμβρη 1512. ταν νας απ τους λγους αξιωματοχους της δημοκρατας που απολθηκαν με την επιστροφ των Medici. Τοτο γινε
με τη βοθεια των ισπανικν στρατευμτων του Φερδιννδου, κι οι Μδικοι επιστρψανε στη Φλωρεντα. Ο Μακιαβλλι δεν διχθηκε μνο απ τη θση του αλλ γους μνες αργτερα υπστη βασανιστρια και φυλακστηκε για μικρ διστημα, ως ποπτος συμμετοχς σε συνωμοσα εναντον του νου καθεσττος. Στις αρχς του 1513, φυλακστηκε για 22 μρες και βασανστηκε με το strappado, -τεντνει υπερβολικ κι οδυνηρ τους μμους. Απελευθερθηκε το Μρτη κι αποσρθηκε σε μια οικογενειακ κατοικα (η οποα εξακολουθε να βρσκεται) στο Sant'Andrea στη Percussina.
     Αυτ τανε μεγλη απλεια για τον Νικολ, απ τα αξιματα στη φυλακ.  Στο πατρικ του εκε το δετερο μισ του 1513 πρπει να ξεκνησε να γρφει αμσως, τον Ηγεμνα, -σε μιαν αποτυχημνη προσπθεια να ξαναποκτσει την ενοια των Μεδκων. Στις 10 Δεκμβρη του δου χρνου, γραψε στο φλο του, πως χρειστηκε πολ σκληρ δουλει αυτ το βιβλο για να το φρει σε πρας. Επσης ξεκνησε να γρφει τους Λγους Για Το Λβιο. Τα επμενα χρνια συμμετεχε στις συζητσεις μια ομδας ουμανιστν που συναντνταν στους κπους του Κζιμο Ρουτσελι και συνγραψε μα κωμωδα, τον Μανδραγρα (1518) -πιθαντατα το καλλτερο ργο του-  και τη Τχνη Του Πολμου (1521). Επηρεασμνος απ τις συζητσεις αυτς ολοκλρωσε και τις Διατριβς για τα 1α 10 βιβλα της Ιστορας του Ττου Λβιου και τλος, γραψεν επσης ποηση και θεατρικ.

    Φλοι πως ο Francesco Guicciardini και προσττες πως ο Lorenzo di Filippo Strozzi προσπθησαν, μ' επιτυχα, να αποκαταστσουνε τη σχση του με τους Medici. Κτι πρπει να 'χε πισει και το 1520, που επστρεψε, στλθηκε σε μια μικρ διπλωματικ αποστολ στη Λοκα, που θα γρψει τη Ζω Του Κστρουτσιο Καστρακνι. Εντυπωσιασμνος, ο Giuliano de Medici του προσφερε θση στο Πανεπιστμιο της Φλωρεντας ως επσημος ιστοριογρφος της πλης. Ο Giuliano θα του αναθσει επσης τιην Ιστορα Της Φλωρεντας, -θα τη τελεισει το 1525. Εν τω μεταξ, το 1520, δημοσευσε τη Τχνη του Πολμου, τη μνη μεγλη πεζ εργασα που θα δημοσιεσει κατ τη διρκεια της ζως του. ταν καλ δεκτ τσο στη Φλωρεντα σο και στη Ρμη. Διηθυνε επσης τη 1η παραγωγ του Clizia το Γενρη 1525. Το καθεστς των Μεδκων, μως, ανατρπηκε το Μιο του 1527, η δημοκρατα παλιννορθθηκε κι ο Μακιαβλλι χασε τη θση του. Απογοητευμνος πθανε λγο αργτερα στη Φλωρεντα απ πθηση του στομχου, στις 21 Ιουνου 1527, σε ηλικα μλις 58 ετν. Εναι θαμμνος στη βασιλικ της Φλωρεντας, τη Santa Croce.


                                   Ο Θνατος Του Μακιαβλλι

     Στο παρασκνιο - αν προτιμτε στο προσκνιο- αυτς της εποχς συνβησαν τα εξς: Ο Giovanni de 'Medici γινε Ππας ως Λων Χ μετ το θνατο του Ιολιου ΙΙ, το 1513. ταν ο πρτος Φλωρεντνος που γινε ποτ ππας. Τον Οκτβρη του 1517, ο Μαρτνος Λουθρος στειλε τις 95 Θσεις του στον λμπερτ του Μιντς,προκλεσε σλο στους κλπους της Ρωμαιοκαθολικς Εκκλησιας κι τσι,  το 1521 αφορστηκε απ τον Λοντα Χ. Το 1522 πθανε στη Ρμη ο Piero Soderini. Το 1523 ο Giuliano de 'Medici γινε Ππας ως Κλμης VII και το 1527, απρριψε το ατημα του Henry VIII για ακρωση του γμου του. 5 χρνια μετ, στις 6 Μη 1527, η Ρμη κυριεθηκε απ τον αυτοκρτορα Κρολο V.
.....

    Αν φιλσοφος σημανει, να σκφτεται και να ερευν κανες χωρς φβο για ρια φραγμος, ο Machiavelli υπρξεν η επιτομ του. Αν και δεν εναι ξεκθαρο τι ακριβς σημανει ατιο γι' αυτν, λει πως εναι "καλ να λογαριζεται για τα πντα". Και συνεχζει: "Δεν κατακρνω οτε θα κρνω ποτ σαν ελττωμα, την υπερσπιση οιασδποτε γνμης με ατιο ατια, χωρς να επιθυμ να χρησιμοποισω εξουσα δναμη γι' αυτ". Ισχυρζεται δε, τι δε θα λογοδοτε για ορισμνα θματα, αλλ ττε ακριβς το κνει οτως λλως. Και προτενει πως νας ηγτης πρπει να εναι νας "αναζητητς με ευρες ορζοντες" και "παθητικς ακροατς της αλθειας". Αλλ τι εννοε  ακριβς με τη λξη φιλοσοφα; Σημειωτον, η λξη δεν εμφανζεται στον Ηγεμνα στις Διατριβς του. Η λξη φιλσοφος/οι, εμφανζεται 1 φορ στον Ηγεμνα και 3 φορς στις Διατριβς. Ο Machiavelli περιστασιακ αναφρεται σε λλους φιλοσοφικος προκατχους. Υποθτουμε πως και τα 2 βιβλα αυτ περιχουνε μιαν ενιαα μακιαβελλικ φιλοσοφα. λλοι μελετητς δε χρησιμοποιον αυτ την υπθεση. Ανεξρτητα απ' αυτ, ακολουθε μια σειρ αντιπροσωπευτικν θεμτων σημεων που θα μποροσαν να επιδχονται πολλς ερμηνεες.
     Ο Μακιαβλλι εναι πεπεισμνος ως προς την νδεια της κλασσικς φιλοσοφας κι αρνεται την αυθεντα στη φυσικ τξη, που οι αρχαοι σβονταν. Δεν πιστεει στην παρξη καθολικο λγου κι ως εκ τοτου, το μνο που μποροσε να κνει ταν να φανταστε τους ανθρπους χωρς πστη και χωρς νμο. Γρφει στις Διατριβς: "ποιος θεμελινει πολιτεα και της βζει νμους, να παρνει προκαταβολικ για κακος λους τους ανθρπους". Στον Ηγεμνα υποδεικνεται ο ουσιδης δεσμς ανμεσα στη κακα και την ελευθερα. Το πρτο μλημα εναι να ελεγχθε η τχη κι απ εκε και πρα να παραχθε ργο. Ο ηγεμνας υπ αυτ την ννοια συγκεντρνει την αυθεντα επ παντς και τη βοληση να εφαρμζει στους λλους ,τι αποφασζει. Μλιστα εναι ο μνος που μπορε με τη στση του ν' αφυπνσει την ηθικ στους ανθρπους. Εκ περας γνωρζει πως οι νθρωποι κνουνε το καλ μνον απ ανγκη κι εναι διατεθειμνος να τους αναγκσει να μεταβλλουνε σταδιακ τη κακα σε ανιδιοτλεια. Ο τρπος που ο Φλωρεντινς στοχαστς βλπει τη δρση αποτελε, απ κθε ποψη, εγγηση για τη παλινρθωση του λγου, που θα πιστεαμε τι απειλεται, απ τη στιγμ που καταργεται κθε υπερβατικ τξη. Εναι λοιπν προφανς τι ο Μακιαβλλι τενει να μετατρψει τη θεωρα σε δρση.
     Η σκψη του δχθηκε ετε σημαντικς επικρσεις ετε πλρη αποδοχ. Εναι πολλο εκενοι που τονε θεωρον πατρα της σγχρονης πολιτικς επιστμης κι επσης αρκετο εκενοι που τονε χαρακτηρζουν απλ κυνικ, διεφθαρμνο κι αυταρχικ. Ο Ηγεμνας επηρασε τη πολιτικ σκψη πολλν πολιτικν και στοχαστν κι σκησε σημαντικ επδραση σε πολιτικς εξελξεις της εποχς του και μεταγενστερων περιδων.
     τααν επανρχονται οι Μδικοι στη Φλωρεντα, η μεγαλοαστικ τξη αυτ τη φορ δε δεχνεται διατεθειμνη να δεχτε αναντρρητα την πρωτοκαθεδρα τους και δημιουργε να θεσμικ πλασιο με τον κοπο να τους απορροφσει μσα σ' αυτ. Αντιδρον μ' να πραξικπημα και προβανουνε σε συνταγματικ μεταρρθμιση που επαναφρει το προ του 1494 καθεστς, με τη διαφορ τι τρα θεσμοποιονται αστυνομευτικ μτρα που ττε θεωρονταν κτακτα. Η κοινωνικ βση της παλις κυριαρχας των εχνε αποσυντεθε, η αδικοπη οικονομικ και πολιτικ κρση εχε κατακερματσει την ρχουσα τξη κι εχε δημιουργηθε πολιτικ κεν, εφσον καμμι λλη τξη δεν πρβαλλε, οτε κι τανε σε θση να 'χει, αξισεις κυριαρχας. τσι οι Μδικοι, απ την δια τη δυναμικ των πραγμτων, τενουν να καλψουν απ μνοι τους αυτ το κεν και δε νοιζονται πια να στηριχτονε στο α β τμμα της αντερης τξης, σο ν' αντιπαραταχτονε σ' λα τους και ν' ασκσουν ανεξρτητη εξουσα. Τρα λοιπν οι επιδιξεις τους παρνουν αυτματα χροι ηγεμονικ, μολοντι οι διοι δεν προχωρνε θαρρετ και συνειδητ σ' αυτ το δρμο, θλοντας πντα να κρατονε, σαν επφαση της κυριαρχας τους, το χαρακτρα που αυτ εχε πριν απ το 1494.
     Χωρς αμφιβολα, ο Ηγεμν εναι το πιο επαναστατικ ργο του και παραμνει να οργανικ ργο γραμμνο με πθος: Σ’ αυτ ο συγγραφας αρνεται τα παραδοσιακ πολιτικ συστματα και στρφεται στο τομο και στις αρετς του. Ο στχος εναι η να ηγεμονα, η μελτη μιας καινοριας εμπειρας για μια κοινωνα που βρσκεται σε κρση. Εντυπωσιζεται απ' αυτς τις νες ηγεμονες που δημιουργθηκαν με βα κι επιπλον γοητεεται απ τους αρχηγος των στρατευμτων. Πρ' απ' αυτ, προβληματζεται με τη δημιουργα των μεγλων δυτικν μοναρχιν (Ισπανα, Γαλλα, Γερμανα), που κυβερννται απ ναν απλυτο Ηγεμνα. Σ' αυτ το ργο του εμβαθνει με απλ φος και σαφνεια στην κφραση, στα βασικ στοιχεα της τχνης το να κυβερνς. Μελετντας τη ιστορα, τη ζω και το ργο των μεγλων ανδρν, δεχνει πως πρπει να εναι νας πραγματικς ηγεμνας για να εναι αρεστς στους υπηκους του και φβος για τους εχθρος του. Μσα απ βαθειν ανλυση της ευρωπακς πολιτικς του 16ου αι., παραθτει γεγοντα και τεκμηρινει απψεις που βγανουν απλυτα αληθινς στις επμενες γενις και παρουσιζονται διες ακμη και στις μρες μας.



     Η ειλικρνεια του λγου του μπορε να σοκρει τον αναγνστη, μως δεν παουν να εναι πρα για πρα αληθιν τα σα περιγρφει απ τη θση του επαγγελματα πολιτικο. Το ργο, παρ την επαναστατικτητ του, χει τις ρζες του στη παραδοσιακ φιλοσοφα του Μεσαωνα. Πργματι, για τον Μακιαβλλι, το Κρτος δεν εναι η συνολικ συνεδηση των πολιτν αλλ το ευφυς δημιοργημα ενς ηθικο ατμου, εναι να δημιοργημα ξνο προς την ηθικ πραγματικτητα του λαο. Αν και το ργο δηλνει την εποχ που γρφτηκε, αξζει τον κπο να διαβαστε, γιατ ο Μακιαβλλι εναι νας μεγλος τεχντης τσο της καθαρς πολιτικς σο και του πθους και της ορμς γι' αυτ που γρφει.
     Γρφτηκε το 1513, αλλ δεν παψε να σχολιζεται συνεχς, επ 5 αινες. Δεν λει τι ο νθρωπος πρπει να κνει. Λγει τι ο νθρωπος κνει. Δεν εναι μνο βιβλο Ιστορας Πολιτικς Επιστμης. Εναι και βιβλο ανθρπινης ψυχολογας κι Ανθρωπολογας. Τα κρια dramatis personnae, εναι δο. Ο Ηγτης κι ο Λας, αλλ σε αναγκαα σχση συνεργας. Σε αυτ τη διαλεκτικ, ο αγιασμνος σκοπς του Μακιαβλλι εναι πρτιστα η ευημερα του Λαο κι οι επιδιξεις του θνους. Ο σκπος αυτς, κινε τα μσα κατ τα θη της εκστοτε εποχς. Τα οιαδποτε μσα, απογυμνωμνα του σκοπο και σ λλειψη συνεργας Ηγτη και Λαο οδηγονε σε πρσκαιρες και καταστρεπτικς λσεις. Εκενος που, περισστερο απ κθε λλον, κατλαβε τη θση του Μακιαβλλι εναι ο Ρουσσ, ταν γρφει στο Κοινωνικ Συμβλαιο τι "φανεται να δνει μαθματα στους βασιλες, εν αυτς, δνει μεγλα στους λαος -ο Ηγεμν εναι η Ββλος των δημοκρατν, (le Prince est le livre des republicains).
     Αν κι η επιρρο του ως στρατιωτικο θεωρητικο συνθως θεωρεται μικρτερη απ κενη του πολιτικο φιλοσφου, ο διος θεωροσε τη Τχνη Του Πολμου σαν το πιο σημαντικ του ργο, αφο αφοροσε αποκλειστικ στον πλεμο, ο οποος τανε γι' αυτν η σημαντικτερη πλευρ της διπλωματας. Ο Βολταρος εχε πει: "Ο Μακιαβλλι δδαξε στην Ευρπη τη τχνη του πολμου. Μχρι ττε τονε κνανε χωρς να τονε γνωρζουν".
     χει μεταφραστε αμτρητες φορς κι χει υποβληθε σε πειρα σχλια. να ργο που για κποιους εναι διφανο και τμιο, εν για λλους αντθετα, εναι διαβολικ και συκοφαντικ. Ο Ηγεμνας στη συναρπαστικ πορεα του σημδεψε τους αινες προκαλντας ζωηρν ασθηση, κατακτντας αναγνστες που πστεψαν τι βρκανε και βρσκουνε στις σελδες του πολτιμες συνταγς για να τις εφαρμσουν, λλος στη πολιτικ, λλος στο στρατ, λλος στην ερωτικ πολιορκα, λλος στις οικονομικς συναλλαγς. Εναι βιβλο που τον κανε παγγκσμια δισημο, τον απασχλησε δη απ το 1513, τον 1ο χρνο παραμονς του στην εξοχ. τανε προν προσωπικς κι εθνικς τραγωδας, που δημιουργθηκε ωστσο, μσα σε πνεμα ελπδας.
     Ο λας παραπλανημνος απ απατηλ αγαθ, επιδικει πολλς φορς την αυτοκαταστροφ του, προκαλντας, κινδνους και καταστροφς στις Δημοκρατες. Εκτς κι αν κποιος, τον οποο εμπιστεεται. Τον καθοδηγε, στε να αναληφθε τι εναι καλ και τι εναι κακ γι' αυτν. Κενα τα κρτη, που η πολιτικ ζω δεν χει διαφθαρε, δεν επιτρπουνε στους πολτες τους να διγουν ως αργσχολοι ευγενες. Ββαια θα πρπει να λβουμε υπ' ψη μας και την εποχ του Μακιαβλλι.
     Το ργο αυτ πρπει να διαβζεται σαν ωδ στον πολιτικ αμοραλισμ; να πρακτικ εγχειρδιο, να how to do it της κατκτησης και της διατρησης της εξουσας δχως ηθικς αναστολς; , αντθετα, ως να δεγμα πραγματιστικς και ρεαλιστικς ανλυσης; Σε μιαν εποχ σαν αυτ που ζομε, εποχ κρσης και δοκιμασας για τη δημοκρατα, απρριψης της πολιτικς κι λων των φορων της σε μια ττοιαν εποχ, νιθουμε λοι την ανγκη να ξανασκεφτομε τι εναι, τι επιδικει και με ποια μσα η πολιτικ. Υπ αυτ την οπτικ γωνα, να ξαναδιαβζει κανες τον Ηγεμνα δεν εναι μνον απολαυστικ αλλ και χρσιμο κι επκαιρο. Μονχα ο Ηγεμνας εχε δει -μχρι πρτινος- το φως στα ελληνικ, εν τα ελχιστα πργματα που γρφτηκαν για τον Μακιαβλλι, αν και δε δημοσιετηκαν λα σ' εφημερδες, παραμνουνε σε τοτο εκενο το εππεδο της επιφυλλιδογραφας, κι οι συγγενες τους εμπνεστηκαν λλοτε απ τη θε Φμη και λλοτε απ τη θε Τχη. Εναι απ τα ργα που επιζσανε στο διλογο με την αιωνιτητα. 500 περπου χρνια και πνω χουνε περσει απ' τη συγγραφ του κι εξακολουθε ν' αποτελε παγκοσμως αντικεμενο πολλαπλς μελτης κι ρευνας, σε μγεθος αντιστρφως ανλογης απ τη μικρ κτασ του. Αυτ που θλει ο λας εναι πιο τμιο απ' αυτ που θλουν οι μεγλοι, επειδ μνον αυτο θλουν να καταπιζουν, εν εκενος μνο να μη καταπιζεται. Το καλλτερο φροριο που υπρχει εναι να μην εναι κανες μισητς στο λα, γιατ, ακμα κι αν χεις φρορια κι ο λας σε μισε, δεν θα σε σσει. Οι αδικες πρπει να γνονται λες μαζ, τσι στε, κρατντας λιγτερο, να ενοχλονε λιγτερο και τα ευεργετματα να γνονται σιγ-σιγ, για να διαρκε περισστερο η γεση τους.



     Απ τα βιβλα που θα προκαλονε πντα συζητσεις και διχογνωμες, ργο που χει επηρεσει και διαμορφσει σο ελχιστα τη δυτικ πολιτικ σκψη κι επιστμη. Και παρ' τι στα λεξικ πλεστων γλωσσν το επθετο "μακιαβελλικς" σημανει απερφραστα "ραδιοργος" κι "αδστακτος", τα στοιχεα που ξεχωρζουν εδ, πρα απ τη δεδομνη και διαχρονικ "παρβλεψη" της ηθικς στη κορσα για ισχ κι εξουσα, δεν εναι παρ η καθαρ λογικ σκψη κι νας αδιαμφισβτητος προοδευτισμς τσο στη πολιτικ κι ιστορικ θερηση των πραγμτων (εκκοσμκευση ναντι των θεοκρατικν αντιλψεων του Μεσαωνα) σο και στα απαιτομενα μσα για την επτευξ της (ηγετικς ικαντητες κι ευνοκ συγκυρα -occasione- για τη δραστικ ανθρπινη παρμβαση στη "φυσικ τξη"). Πρα απ τις εξχως διεισδυτικς ματις στον τρπο σκψης και δρσης των εξουσιαζντων, ο Ηγεμνας του Μακιαβλλι ακτινογραφε τον διο τον νθρωπο ως πολιτικ ον, με μιαν εμβρθεια πολ λιγτερο "μακιαβελλικ" απ' σο σως νομζουμε.
    Ο Ηγεμνας τλος, απκτησε θερμος θαυμαστς, μεταξ των οποων πολλς ιστορικς προσωπικτητες λων των εποχν, πως ο Ερρκος H’ ο Ζαν Ζακ Ρουσσ, αλλ κι ο Χτλερ κι ο Μουσολνι. Επσυρε μως και σφοδρς επικρσεις για κυνισμ, καιροσκοπισμ και πανουργα, κι οι κατακριτες απψεις αυτο του βιβλου συμπυκννονται στον τσο αρνητικ ρο "μακιαβελλισμς", τον οποο πλσαν οι Γλλοι και με τον οποο καννας πολιτικς δεν θα 'θελε να τονε συσχετζουν.
      Εναι η τομ ανμεσα σε 2 κσμους: τον Παλαι που ξεκνησε περπου απ τον Αυγουστνο κι εχε τη θρησκεα στη καρδι της πολιτικς και τον Νο που αντειλε με τον Μακιαβλλι, ο οποος καθρισε τον κπο της πολιτικς φιλοσοφας προτενοντας την ωμ αντινομα ανμεσα στις ανγκες της πολιτικς πρξης και τις επιταγς της ηθικς. Για κενον, ο κσμος εναι μοντρνος. Η αλλαγ εναι παντοδναμη κι η ικαντητα του ανθρπου δοκιμζεται μνο στη πρξη. Δεν υπρχει φυσικ τξη των πραγμτων. Ναι, λει ο μεγλος Φλωρεντνος στοχαστς, η βα εναι βασικ συστατικ της πολιτικς. Το να κλενουμε τα μτια μας δεν αλλζει το δεδομνο. Αυτ που πρπει να μας απασχολε εναι η οικονομα της βας, η χρησιμοποησ της στον απαρατητο βαθμ για την επιδωξη του επιθυμητο σκοπο. Το σκνδαλο που προκλεσε αυτ η να πρταση ζως δεν εχε προηγομενο, με αποτλεσμα το μνος της Καθολικς Εκκλησας: το βιβλο να βρεθε επ αινες στον index των απαγορευμνων βιβλων της. Ο Μακιαβλλι εναι το κακ: ακμα κι ο Σαξπηρ χρησιμοποιε τ' νομ του ως συννυμο του Σαταν! Εναι συζητσιμο αν υπρχει κεμενο που να επηρασε περισστερο την δυτικ σκψη. Ο Ηγεμνας εναι απ τα βιβλα που ξεκινον μια βιβλιοθκη.

.....

     Ο Μακιαβλλι γραψε επσης θεατρικ ργα, ποηση και μυθιστορματα. Υπρξεν επσης μεταφραστς κλασσικν ργων και θεωρεται εκπρσωπος της λγιας λατινικς κωμωδας. Τα ργα του εναι:

* Discorso sopra le cose di Pisa (Λγος περ των πραγμτων της Πζας)', 1499

* Del modo di trattare i popoli della Valdichiana ribellati (Περ του τρπου μεταχερισης των επαναστατημνων κατοκων της Βαλντικινα), 1502


* Del modo tenuto dal duca Valentino nell' ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, etc. (Περ των μεθδων που υιοθετθηκαν απ τον Δοκα Βαλεντνο ταν δολοφνησε τους Βιτελζο Βιτλι, Ολιβερτο ντα Φρμο, Σινιρ Πολο και τον Δοκα της Γκραβνα Ορσνι, 1502)


* Discorso sopra la provisione del danaro (Λγος περ της προμηθεας του χρματος, 1502)


* Decennale primo (Πρτη δεκαετα, 1506), ποημα


* Ritratto delle cose dell'Alemagna (Απεικνιση των πραγμτων της Γερμανας, 1508-1512)


* Decennale secondo (Δετερη δεκαετα), 1509


* Ritratti delle cose di Francia (Απεικονσεις των πραγμτων της Γαλλας, 1510)


* Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio (Διατριβς επ των δκα πρτων [βιβλων] του Ττου Λβιου - 3 τομ., 1512-1517)


* Il Principe (Ο Ηγεμν, 1513)  -
μτφ. Νκος Καζαντζκης (εκδ. "Γαλαξας")

* Andria (Ανδρα, 1517, μετφραση της κωμωδας του Τερντιου)


* Mandragola (Ο Μανδραγρας - 1518, πεντπρακτη κωμωδα σε πρζα, με μμετρο πρλογο) -
μτφ. Παντελς Πρεβελκης (εκδ. "Σχολ Μωρατη")  //  -μτφ. Τκης Κονδλης (εκδ. "Κλβος",, πως κι λες οι μεταφρσεις του ιδου).

* Della lingua (1514, Περ Γλσσας)

* Clizia (1525, κωμωδα σε πρζα)


* Belfagor arcidiavolo (Ο αρχιδιβολος Μπελφαγκρ, 1515, μυθιστρημα) -
μτφ. Τκης Κονδλης (εκδ. "Κλβος")

* Asino d'oro (Ο Χρυσος νος - 1517, ποημα, μια να εκδοχ του Χρυσο νου του Απουλιου)

* Dell'arte della guerra (Περ της τχνης του πολμου, 1519-1520) -
μτφ. Τκης Κονδλης (εκδ. "Κλβος")

* Discorso sopra il riformare lo stato di Firenze (Διατριβ επ της μεταρρθμισης της πολιτεας της Φλωρεντας 1520)


* Sommario delle cose della citta di Lucca (Σνοψη των πραγμτων της πλης της Λοκας, 1520)


* Vita di Castruccio Castracani da Lucca (Η ζω του Καστροτσιο Καστρακνι της Λοκα, 1520) -
μτφ. Σ.Τριανταφλλου (εκδ. "ρκτος")

* Istorie fiorentine (Φλωρεντινς ιστορες - 8 βιβλα, 1520-1525). -
μτφ. Τκης Κονδλης (εκδ. "Κλβος")

* Discorso delle cose fiorentine dopo la morte di Lorenzo (Διατριβ περ των πραγμτων της Φλωρεντας μετ τον θνατο του Λορντσο) -
μτφ. Τκης Κονδλης (εκδ. "Κλβος")

* Frammenti storici (Αποσπσματα ιστορικ 1525)

* Lettere (Επιστολς) -μτφ. Τκης Κονδλης (εκδ. "Κλβος")
.....

     Επιτυχημνος ηγεμνας, κατ τον Μακιαβλλι, εναι ο προικισμνος με αρετ (virtu, με τη σημασα της δναμης και της ικαντητας προσαρμογς) κι αυτς που ξρει να αδρχνει τις ευκαιρες που του προσφρει η τχη. Ο επιτυχημνος ηγεμνας καθοδηγεται χι απ το θρησκευτικ δγμα απ τα ηθικ παραγγλματα, αλλ απ την αυστηρ ωφελιμιστικ επιλογ των μσων που εναι κατλληλα για τους σκοπος του. Μπορε να χειραγωγε τους νμους που διπουν την πολιτικ συμπεριφορ και να διαμορφνει την πορεα των γεγοντων, σμφωνα με τα σχδι του.



     Ας δομε μερικ απ τα αποφθγματ του, που περικλεονται μες στα βιβλα του, -κυρως στον Ηγεμνα του:

 * Να ξρεις πως για να αποκτσεις την εξουσα δο τρποι ανκαθεν υπρχουν:
να τη κληρονομσεις να τη κατακτσεις.
   Δο μσα ανκαθεν υπρχουν:
τα πλα τα δικ σου τα πλα των λλων.
   Δο προποθσεις ανκαθεν υπρχουν:
η τχη η ικαντητα.

 * Ο  Ηγτης μως που θα μενει στην εξουσα πιτερο, εναι κενος που θα στηριχτε λιγτερο στη τχη του.

 * ταν αποκτς την εξουσα απ κληρονομι, τα πργματα εναι για σνα ευκολτερα. Υπ δυο μως προποθσεις: τι θα κρατσεις τα μσα επιβολς των προκατχων σου κι τι θα τα προσαρμσεις στις νες περιστσεις.

 * Ο Ηγτης αποκτ κρος με το να εναι ετε αληθινς φλος ετε πραγματικς εχθρς. Δηλαδ παρνει θση, καθαρ, υπρ της μιας της λλης πλευρς. Αυτ η τακτικ χει πολ περισστερα πλεονεκτματα απ την απλ ουδετερτητα.

 * Τους αντιπλους σου πρπει να τους παρνεις με το μρος σου να τους εκμηδενζεις


 * Η πρτη εντπωση που δημιουργε νας ηγεμνας εναι αυτ που δνουν οι νθρωποι που τον περιστοιχζουν.

 * Πιο δσκολο και πιο επικνδυνο πργμα δεν υπρχει απ το να αλλξεις τους θεσμος της εξουσας που μλις απκτησες.

 * Δεν πρπει ποτ να αφνει κανες να συνεχζεται μια ανωμαλα για να αποφγει ναν πλεμο, γιατ δεν τον αποφεγει, αλλ μνο αλλζουν οι συνθκες προς φελος των αντιπλων του.

 * Ο μνος τρπος να διατηρσεις την Εξουσα εναι μνο με τη καλ διαχερισ της.


 * Ο νθρωπος εναι καλς μνο ταν εναι αδναμος.


 * Συμβανει, λοι οι νοπλοι προφτες να εναι νικητς κι οι οπλοι να χνονται.


 * Κνε το κακ μια κι ξω, αλλ το καλ δνε το σιγ-σιγ.


 *
ταν η θληση εναι μεγλη, οι δυσκολες δεν μπορε να εναι μεγλες.


 * Ποτ και τποτε μεγλο δεν επιτεχθηκε χωρς κνδυνο.


 * Οι πργκηπες κι οι κυβερνσεις εναι, μακρν, τα πιο επικνδυνα στοιχεα σε μια κοινωνα.


 * Μια αλλαγ αφνει τη πρτα ανοιχτ για να μπο;yνy κι λλες.


 * Να θυμσαι πως πντα οι νθρωποι θα επιδικουν να βελτισουνε τη ζω τους αλλζοντας αρχηγ.


 * O μνος τρπος να προφυλαχτες απ την κολακεα εναι να δσεις στους λλους να καταλβουν τι δεν προσβλλεσαι ταν λνε την αλθεια. Αλλ ταν λοι μπορον να σου λνε την αλθεια, χνεις το σεβασμ τους.


 * Ποτ μη προσπαθες να κερδσεις με τη βα αυτ που μπορε να αποκτηθε με πονηρι.


 * Γενικ οι νθρωποι εναι αγνμονες, ασταθες κι υποκριτς, -προτιμον να αποφεγουν τον κνδυνο κι εναι αχρταγοι για κρδος.


 * Η υπσχεση που δθηκε ταν μια αναγκαιτητα του παρελθντος. Ο λγος που δεν κρατθηκε εναι μια αναγκαιτητα του παρντος.


 * ναν ηγτη πρπει να τον φοβονται και να τον αγαπον. Αν δεν γνεται και τα δο, ττε καλτερα μνο να τον φοβονται.


 * Το καλλτερο κστρο που θα μποροσε να κατχει νας ηγεμνας εναι η αγπη του λαο του.


 * Ο πλεμος αρχζει ταν θλεις, αλλ δεν τελεινει ταν θλεις.


 * πως οι νθρωποι στους γαληνεμνους καιρος λαβανουν τα μτρα τους και φτιχνουν προχματα και φργματα για τα γρια ποτμια, στε ταν φουσκσουν να μη σταθε τσο ξφρενη και Βλαβερ η ορμ τους, τσι πρπει να κνουν και με την τχη.


 * Αυτς που θλει να τον υπακον πρπει να ξρει να διατζει.


 * Οι νθρωποι χουν το ελττωμα, ταν χει νηνεμα, να νομζουν τι δεν θα ρθει ποτ καταιγδα και δεν προετοιμζονται.


 * Aν λοι οι νθρωποι ταν καλο, αυτ το δδαγμα δεν θα ταν καλ. Αλλ επειδ εναι κακο κι οι διοι δεν θα κρατοσανε το λγο τους απναντι σου, οτε κι εσ πρπει να τονε κρατσεις.


 * Η τχη εναι γυνακα και γι' αυτ ευνοε τον νο που τη χειρζεται με τλμη.


 * Η αρετ κι ο πλοτος σπνια πηγανουνε στον διο νθρωπο.


 * Η φιλοδοξα εναι τσο δυνατ πθος, που σο ψηλ και αν φθσει κανες δεν εναι ικανοποιημνος.


 * Ο καθνας βλπει αυτ που φανεσαι. Λγοι καταλαβανουν αυτ που εσαι.


 * Οι νθρωποι εναι τσο αφελες και τσο τοιμοι να υπακοσουν, στε ποτ δεν θα λεψουνe τα θματα σ' ναν αχρεο για να κνει τις απτες του.


 * Μλις κυριαρχσει σε μια πλη νας κυβερντης, θα πρπει να σκεφtε τι τιμωρες θα επιβλει. Πρπει να τις επιβλει λες μια κι ξω και να μη τις ανανενει κθε μρα.


 * Ο σκοπς αγιζει τα μσα.


 * Οι λαο δεν χουν σταθερ ιδανικ. Πιο εκολα πεθονται απ να δημαγωγ, παρ κρατνε σταθερ τα πιστεω τους.


 * Σε ναν ηγεμνα δεν λεπουνε ποτ οι νμιμοι Διατριβς για να παραβε μια υπσχεση.


 * Ο απλοκς λας πντα παρασρεται απ την εξωτερικ εμφνιση κι ο κσμος αποτελεται κυρως απ απλοκος.


 * Οι νθρωποι ξεχνον ευκολ;vτερα το θνατο του πατρα τους παρ την απλεια της περιουσας τους.


 * Προκαλε κανες το διο μσος με τις καλς πρξεις σο και με τις κακς.


 * Δεν υπρχει τποτε πιο σημαντικ για τον ηγεμνα απ το να φανεται τι εναι θρσκος.


 * Δεν υπρχει πιο σγουρο σημδι παρακμς σε μια χρα απ το να βλπεις τις θρησκευτικς τελετς να περιφρονονται.


 * Πριν απ οτιδποτε λλο, να εσαι οπλισμνος.


 * Οι νθρωποι χουνe τη τση να σφλλουνe περισστερο στις γενικεσεις τους παρ στις πιο εξειδικευμνες παρατηρσεις τους.


 * Ο Θες δεν εναι πρθυμος να τα κνει λα για μας, γι' αυτ μας στερε την ελεθερη θληση και το μρος της δξας που μας ανκει.


 * Οι νθρωποι γενικ κρνουν με βση τα φαινμενα κι χι τα ργα, γιατ λοι μπορον να βλπουνε και ν' ακονε, λγοι μως εναι κενοι που μπορονε και να κρνουν.


 * Σμερα εναι αναγκαο σε λους τους ηγεμνες να ευχαριστον μλλον το λα παρ το στρατ, γιατ ο λας εναι ισχυρτερος απ' το στρατ.


 * Η επιθυμα της εξουσας, εναι κτι πολ φυσικ κι ανθρπινο. Μνο που στην αναγνωρζουν ως ττοιο, μνον αν τελικ καταφρεις να τη κερδσεις, αλλις τιμωρεσαι αμελικτα σα στασιαστς.

 * Τα θεμλια λων των κρατν, τσο των νων, σο και των παλιν, εναι οι καλο νμοι και οι στρατο, και καθς δεν μπορε να υπρχει καλ νομοθεσα ταν το κρτος δεν εναι γερ εξοπλισμνο, τσι και ταν το κρτος δεν χει απλυτη ασφλεια δεν χει καλ νομοθεσα.


 * Επσης, πρπει να σκεφτομε τι δεν υπρχει πργμα πιο δσκολο να το μελετσει κανες, πιο αμφβολο να το πετχει και πιο επικνδυνο να το χειριστε, απ το να επιστατσει στην εισαγωγ νων θεσμν, για τον λγο τι ο εισηγητς χει εχθρος λους εκενους που επωφελονται απ τους παλιος θεσμος και χει χλιαρος υποστηρικτς λους εκενους που επωφελονται απ τους νους.


 * Ετσι, νας συνετς ηγεμνας δεν πρπει να κρατ τον λγο του ταν κτι ττοιο στρφεται εναντον του και ταν οι Διατριβς που τον καναν να τον δσει χουν εκλεψει. Αν λοι οι νθρωποι ταν καλο, αυτ το δδαγμα δεν θα ταν καλ. Αλλ επειδ εναι κακο και οι διοι δεν θα κρατοσαν τον λγο τους απναντι σου, οτε και εσ πρπει να τον κρατσεις.


 * Γιατ γενικ για τους ανθρπους μπορομε να πομε τα ακλουθα: εναι αχριστοι, ασταθες, ψετες και υποκριτς, αποφευγουν τους κινδνους, εναι πληστοι στο κρδος και, σο τους κνεις καλ, εναι λοι με το μρος σου.


 * Αν νας ηγεμνας θλει να διατηρσει την εξουσα του, εναι συχν αναγκασμνος να μην εναι καλς, γιατ ταν το σνολο - ετε εναι οι υπηκοι ετε οι στρατιτε ετε οι ευγενες, που εσ κρνεις τι χεις την ανγκη τους για να κρατηθες στην εξουσας - εναι διεφθαρμνο, σε συμφρει να ακολουθες τις διαθσεις του, για να το ικανοποιες. Ττε τα καλ ργα εναι επιζμια για σνα.


 * Τους αντιπλους σου πρπει να τους παρνεις με το μρος σου να τους εκμηδενζεις.


 * Αν εσαι πραγματικς ηγτης, σου υποκλνονται λοι με το που εμφανζεσαι.


 * Μπορες να αλλξεις τους θεσμος με την πειθ με τη βα. Η ιστορα δεχνει πως σοι εφρμοσαν τον πρτο τρπο και κακ τλος εχαν και τους θεσμος δεν λλαξαν, εν σοι χρησιμοποησαν το δετερο και δεν κινδνεψαν κι εχαν αποτλεσμα.


 * Το λιοντρι δεν ξρει να προστατευtε απ παγδες κι η αλεπο δεν μπορε να αντιμετωπσει τους λκους. Πρπει να εσαι λοιπν αλεπο για να αναγνωρζεις τις παγδες και λιοντρι για να τρομζεις τους λκους.


 * Οι καλο θεσμο που δεν χουνε στριγμα στρατιωτικ ξεφτζουνε το διο μ’ να περφανο, βασιλικ αρχοντικ, καταστλιστο με πετρδια και χρυσφι, που μως εναι ξσκεπο και δεν χει τποτα να το φυλξει απ’ τη βροχ.


 * Τον νο ηγτη, κενοι που τον ανδειξαν, σγουρα θα τον πουν αχριστο, επειδ, ακμα κι αν χει κθε πρθεση, δεν υπρχει περπτωση να μπορσει να τους αλλξει τη ζω, στο βαθμ και με τον τρπο που φαντστηκαν.


 * σοι ηγτες κι αν αλλξουν, οι υφιστμενοι θα παραμενουν υφιστμενοι που σες φορς κι αν απογοητευθον απ την αλλαγ του Ηγτη τους, πντα θα επιδικουν να βελτισουν τη ζω τους αλλζοντας Ηγτη.

 * ταν υπρχουνε πολλο δθεν Ηγτες που σκοτνονται μεταξ τους για το ποιος εναι αντερος, ικαντερος, δυναττερος κι εξυπντερος, ττε σγουρα λοι τους δεν εναι παρ μετριτητες. Το μνο που κνουν εναι να προσφρουνε θαμα στους υφισταμνους τους.

 * Επειδ πρθεσ μου εναι να γρψω χρσιμα πργματα γι' αυτος που θα τα καταλβουν, μου φνηκε πιο ταιριαστ να φτσω μχρι την υπαρκτ αλθεια του πργματος, αντ για τη φαντασα του.

.....

     Ο Νικολ Μακιαβλλι, αυτοβιογραφομενος μσα απ μα επιστολ του, αναφρεται στη ζω του στο κτμα του, που εχεν αποτραβηχτε, ταν στις 7 Νομβρη 1512, εχεν εκπσει του αξιματος του, εχε συλληφθε και βασανιστε, το Φλεβρη του 1523, ως ποπτος συνωμοσας κι εχε αποφυλακισθε το Μρτη του διου χρνου. Η συνεργασα με τους Μδικους επιτεχθηκε τ0 1520, ταν του ανθεσαν να γρφει την Ιστορα της Φλωρεντας.

Προς τον
ΦΡΑΓΚΙΣΚΟ ΒΕΤΤΟΡΙ,
Πρσβη της Φλωρεντας
στην Αγα Παπικ δρα,
Ρμη.
Φλωρεντα, 10 Δεκεμβρου 1513

Εξοχτατε Πρσβη,

     Η Θεα Χρις φτνει πντα στην ρα της», γιατ εκε που πστευα πως χασα οριστικ την εκτμησ σας και πψατε να μου γρφετε, λαβα την επιστολ σας στις 23 του περασμνου μνα κι ευχαριστθηκα πολ που μαθα να σας, αλλ και που εδα πσο καλ ασκετε το δημσιο λειτοργημ σας. Η γνμη μου εναι να συνεχσετε με τον διο τρπο, επειδ ποιος θυσιζεται για τους λλους και ταλαιπωρεται και κανες δεν πρκειται να του το αναγνωρσει. Κι επειδ η τχη χει την παραξενι να θλει να κνει τα πντα μνη της, θα πρπει να την αφνουμε να τα κνει, αντ να μπλεκμαστε τα πδια της.
{...}

     Απ ττε που με βρκαν οι μεγλες συμφορς κθομαι συνχεια στο εξοχικ μου σπτι και εναι ζτημα αν κοιμθηκα στην Φλωρεντα πνω απ εκοσι βρδια. λον το Σεπτμβρη σηκωνμουν καθημεριν πρα πολ πρω, φτιαχνα τις ξβεργς μου, φορτωνμουν κι να σωρ κλουβι στην πλτη μου και παιρνα τους δρμους, σαν τον Γκτα στον «Αμφιτρωνα». Γριζα με δο μχρι ξι τσχλες. Κποτε μως, αυτ η ανμελη ζω -στω εκνευριστικ και περεργη- τελεωσε. Θλετε να σας πω πς εναι η ζω μου σμερα; Ακοστε:
     Σηκνομαι το πρω και πηγανω σε να μικρ δσος που χω, κθομαι μια-δυο ρες με τους ξυλοκπους, που λλο δεν κνουν παρ να τσακνονται μεταξ τους με τους γετονες. Με το δσος αυτ εχα ιστορες. Ο Φροζνο ντα Παντσνο στειλε να πρει να μεγλο σωρ ξλα χωρς να μου πει τποτε. ταν του ζτησα να με πληρσει, θελε να κρατσει απ το ποσ δκα λρες που του χρωστοσα, λει, εδ και τσσερα χρνια απ τα χαρτι, ταν παξαμε μια μρα στο σπτι του Αντνιο Γκουιτσιαρντνο. Με πισαν τα διαλια μου! Ευτυχς που μπκε στη μση ο Τζιοβννι Μακιαβλι και μας χρισε. Ττε δε που εχε εκενη τη τραμουντνα, δινα ξλα σε λους, κποτε μως αναγκστηκα να τους πω τι δεν χω λλα. λοι τους θμωσαν και τους κανα εχθρος μου.
     Μετ, φεγω απ το δασκι μου και πηγανω σε μια πηγ κι απ εκε σε να λλο δσος που κρατω για να κυνηγω. Πντα χω μαζ μου κποιο Βιβλο, τον Δντη τον Πετρρχη κποιον απ τους μικρτερους ποιητς π.χ. τον Τβουλλο τον Οβδιο. Διαβζω τα πθη και τους ρωτες και αναλογζομαι τα δικ μου. τσι ξεχνιμαι λιγκι. Μετ, κατεβανω στο πανδοχεο, πινω κουβντα στους περαστικος, ρωτω για να απ τα μρη τους και παρατηρ τα γοστα και τις παραξενις τους. Κποια στιγμ ρχεται η ρα του φαγητο. Πηγανω σπτι και μαζ με την οικογνει μου τρμε εκενα που το φτωχικ πατρικ μου κτμα μας δνει.
     Μετ το φαγητ γυρν στο πανδοχεο. Εκε συναντιμαι με την παρα μου, δηλ. τον ξενοδχο, να χασπη, να μυλων και δο φουρνρηδες. Παζουμε κρκα και τρικ-τρακ για πενταροδεκρες, αλλ κθε φορ κποια στιγμ αρχζουν οι καβγδες, και οι βρισις και οι φωνς μας ακογονται μχρι το Σαν Κασινο. Βουτηγμνος τσι στη χυδαιτητα, δεν αφνω το μυαλ μου να μουχλισει και ρουφ την κακεντρχεια της μορας μου, προσπαθντας να δεχνω ευχαριστημνος που με ποδοπατε και περιμνοντας μπας και κποια στιγμ νισει λγη ντροπ γι' αυτ που κνει.
     Με το που θα πσει το βρδυ, γυρν στο σπτι μου και μπανω στο γραφεο μου. Εναι η στιγμ που αποβλλω τη λασπωμνη καθημεριντητ μου και ενδομαι χιτνα βασιλικ κι επσημο για να μπορσω να εισλθω στις αυλς εκενων των σοφν της αρχαιτητας -σε αυτο του εδους τις αυλς, βλπετε, πντα εμαι καλοδεχομενος- και να τραφ απ την πνευματικ τροφ για την οποα ζω και για την οποα εμαι γεννημνος. Δεν ντρπομαι να συνομιλ μαζ τους, ακμη να τους ρωτ για τις αιτες των πρξεν τους. Εκενοι, απ ευγνεια μλλον, μου απαντον, και για τσσερις ρες δεν νιθω την παραμικρ πλξη, ξεχν τις στενοχριες μου, τη φτχεια μου, το φβο του θαντου. Τους αφοσινομαι ολτελα. Κρατ και σημεισεις απ τις συνομιλες μου μαζ τους, γιατ, που λει και ο Δντης, «για να μθεις πρπει να θυμσαι αυτ που μαθανεις ». Κι αυτ που μαθα, τα κανα να μικρ Βιβλο, τον «Ηγεμνα». Προσπαθ να εμβαθνω στο θμα. Τ εναι εξουσα, πσα δη εξουσας υπρχουν, πς κατακτιται, πς διατηρεται, γιατ χνεται. Κποιες απ τις σκψεις μου μπορε να τις βρετε ιδιρρυθμες. Νομζω πως αυτ εναι κτι που πρπει να σας ευχαριστσει, ιδως επειδ εστε διαχειριστς εξουσας καινοργιος.
{...}

     Μλησα με το Φλιππο για αυτ το μικρ μου ργο, επειδ δεν μπορ να αποφασσω αν θα πρεπε να το αφιερσω στον Ιουλιαν, το δοκα του Νεμορ. Αλλ μπως πρκειται να το διαβσει; σε που αυτς εκε ο Αρντινγκλλι θα το οικειοποιηθε και θα αποσπσει τιμς και δξες με τον δικ μου κπο.
     Πρπει μως κπου να το αφιερσω, επειδ υπρχει κι αυτ η Βιοτικ ανγκη που με κατατρχει. Αυτ που εχα στην κρη τελεινουν και δεν ξρω πσο μπορ να αντξω πριν καταντσω απ τη φτχεια μου αντικεμενο περιφρνησης. Με ενδιαφρει πολ να δουλψω για τους Μδικους, ακμα κι αν με χρησιμοποισουν για να κυλω μια πτρα. Αν λοιπν διβαζαν αυτ το Βιβλο μου θα καταλαβανανε πως δεκαπντε χρνια που αφοσιθηκα στη μελτη των τεχνικν της διοκησης, οτε κοιμμουνα οτε παιζα. Και στον καθνα, νομζω, θα ρεσε να εχε στην υπηρεσα του κποιον που απκτησε εμπειρα με ξοδα λλων. σο δε για την εντιμτητα μου, αυτ εναι κτι για το οποο δε θα πρπει να αμφιβλουν, αφο, τη στιγμ που επ σαρντα τρα χρνια παρμεινα ντιμος, θα ταν πολ δσκολο να ξεγνω σ' αυτ την ηλικα.
     Τι καλλτερος μρτυς λλωστε της τιμιτητας και της καλωσνης μου θα μποροσε να υπρξει παρ η δια η φτχεια μου;

     Σας χαιρετ και θα 'θελα να μου γρφατε τη γνμη σας πνω στο θμα.



.....

     Οι ψευδες ειδσεις, τα εναλλακτικ γεγοντα, οι διαρκς μεταβαλλμενες θσεις κι αντικρουμενες πρξεις των πολιτικν και των δημσιων προσπων που επηρεζουνε τη κοιν γνμη, εναι οι συνιστσες της τρχουσας παγκσμιας πραγματικτητας, την οποα πλον ονομζουμε post-truth εποχ. Ως πολτες νιθουμε πως εναι σχεδν πρακτικ αδνατο να διακρνουμε ποια δλωση ενχει σπρματα αλθειας και ποιο μεγαλπνοο σχδιο σων φλερτρουν με τη ψφο μας δεν εναι τποτε λλο παρ να ακμα πονηρ διατυπωμνο ψεδος που στχο χει να χαδψει τα αυτι και τις μχιες επιθυμες μας και να κατευνσει τις ποιες ανασφλεις μας. Κι ως σκλβοι ματαιοδοξας που διακρνει το κατ τα λλα αντερο εδος μας πιστεουμε πως τα προβλματα αυτ εναι καινοφαν, ρα δυσεξγητα και προς το παρν ανεπλυτα. Πως οι νες τεχνολογικς, κοινωνικς, επικοινωνιακς και πολιτικς συνθκες εντς των οποων εξελσσονται λες οι πτυχς της ανθρπινης δραστηριτητας χουνε δημιουργσει να προβλματα, που απαιτον να εργαλεα προκειμνου αρχικ να αναλυθονε και να εξηγηθον στε πιθανν κποτε να επιλυθον.
     Ωστσο, πριν πνω απ 500 χρνια, νας πολιτικς, διπλωμτης, φιλσοφος και συγγραφας παρουσασε, ανλυσε κι επιδωξε να εξηγσει τον τρπο σκψης, τις τακτικς και τα στρατηγματα των ηγεμνων διαχρονικ. Μπορε το ευρ κοιν να 'χει συνδσει το Νικολ Μακιαβλλι με δολοπλοκες, ραδιουργες και στυγνς πολιτικς που στοχεουνε στην πουλη χειραγγηση του λαο και στην εκτροπ, μως η αλθεια εναι τελεως διαφορετικ. πως χουνε σχολισει οι: Σπινζα, Ντιντερ και Γκρμσι, μια ντιμη και καλοπροαρετη ανγνωση του ργου του αποκαλπτει πως η συγγραφ ενς δοκιμου που συμβουλεει την ρχουσα τξη πς να κατακτσει και να διατηρσει την εξουσα, ταν να πρσχημα. Εξλλου, οι Ευγενες κι ο Κλρος γνωρζανε κι εφρμοζαν δη πολ καλ σα κενος διατυπνει στον Ηγεμνα. Ο απτερος στχος του ταν ν' ανοξει τα μτια των κοινν θνητν σχετικ με τους πραγματικος παργοντες που λαμβνουν υπψη τους τα κντρα εξουσας ταν αποφασζουνε και τη σκληρ πραγματικτητα, που νομοτελειακ καθορζει τις πολιτικς που εφαρμζονται, ανεξρτητα απ τα μεγλα λγια και τα ιδεδη που διατυμπανζουν οι πσης φσεως ηγτες: "Αλλ, καθς η πρθεσ μου εναι να γρψω κτι χρσιμο για ποιον εναι σε θση να καταλβει, μου φνηκε πιο χρσιμο να φτσω μχρι τη πραγματικ αλθεια του πργματος παρ να μενω στη φαντασωσ της",
     Το πιο εντυπωσιακ εναι πως ποιος ανατρξει σμερα στο ργο του, θα αντιληφθε μεσα τη διαχρονικτητα των θσεων που διατυπνει και την οικουμενικ ισχ σων περιγρφει. Αυτ η αλθεια του πργματος στην οποα αναφρεται, παραμνει απελπιστικ επκαιρη, παρ τις φαινομενικ τερστιες αλλαγς που χουνε συντελεστε. Το γεγονς πως σμερα οι χρες στη πλειοντητ τους διοικονται απ εκλεγμνους προδρους και πρωθυπουργος κι χι απ μονρχες ελω Θεο, σε συνδυασμ με τ' ,τι η υποχρεωτικ εκπαδευση αποτελε καννα, για τις χρες της Δσης τουλχιστον, θα περμενε κανες να 'χει εξυψσει το λα απ υποκινομενο χλο σε συνειδητοποιημνους πολτες, καθιστντας παρωχημνες τις διαπιστσεις του. Δυστυχς μως, η πραγματικτητα δεχνει πως οι διαφορς μεταξ των Φλωρεντινν του 16ου αι. και των πολιτν του κσμου του 21ου αι. εναι ελχιστες. Μλιστα, κποια εδφι του, που ο Ρουσσ το 'χε αποκαλσει βιβλο των ρεπουμπλικανν, μοιζουν σαν να γρφτηκαν μλις χτες για να περιγρψουνε τη τρχουσα πολιτικ κατσταση.
     Το 1513 ο Μακιαβλλι λεγε πως "οι νθρωποι αλλζουν εκολα τον ηγεμνα τους, πιστεοντας τι θα καλυτερψουνε τη κατστασ τους". Τον 20 αι. το σνθημα της Αλλαγς εξφρασε πολλκις την επιθυμα των ψηφοφρων να επιλξουν νους ηγτες, προσδοκντας τη βελτωση του βιοτικο τους επιπδου. Η αλλαγ αυτ επλθε, αλλ η μεγλη ειρωνεα εναι πως παρ την νοδ τους στην εξουσα δι της εκλογικς διαδικασας αρκετο απ τους νους ηγτες που ενσρκωσαν το δημοκρατικ διατυπωμνο αυτ ατημα εν τλει συμπεριφερθκανε λαν ηγεμονικ, παραδδοντας τα σκπτρα στους απογνους τους. Η δυσαρσκεια που προκυψε απ' αυτ τη να καθεστηκυα τξη, που ουσιαστικ δεν διφερε και τσο πολ απ τη παλι, σε συνδυασμ με τις διεθνες οικονομικς συγκυρες, επανφερε στο προσκνιο ακμα πιο επιτακτικ την ανγκη για αλλαγ κι στρεψε τους πολτες σε πολιτικος σχηματισμος που υπσχονται εκολες λσεις στα τρχοντα δομικ προβλματα των ευρωπακν κοινωνιν. μως θα περμενε κανες οι σγχρονοι, ενημερωμνοι πολτες να ταχθον υπρ της σοφς επιλογς των ουσιαστικν κι εκ βθρων αλλαγν αντ για να φρεσκαρισματκι στους τοχους των δη υπαρχντων θεσμν μας. Για ποι λγο, ραγε, η πλειοντητα των πολιτικν των δυτικν δημοκρατιν φανεται να φοβται να βαδσει σ' αυτ το μονοπτι, εν οι λιγοστο νθερμοι υπρμαχοι των αλλαγν δεν εισακοονται; Επσης, πρπει να σκεφτομε τι δεν υπρχει πργμα πιο δσκολο να το μελετσει κανες, πιο αμφβολο να το πετχει και πιο επικνδυνο να το χειριστε, απ το να επιστατσει στην εισαγωγ νων θεσμν, για το λγο πως ο εισηγητς χει εχθρος λους εκενους που επωφελονται απ τους παλιος θεσμος κι χει χλιαρος υποστηρικτς λους εκενους που επωφελονται απ τους καινοργιους. Απ' ,τι φανεται, οι διαρθρωτικς αλλαγς διατηρονε τον διο βαθμ δυσκολας για τους πολιτικος που θα επιθυμοσαν να τις εφαρμσουν, απ την εποχ του Μακιαβλλι ως σμερα. Και δεν εναι παρλογο.



     5 και περιπλον, ολκερους αινες πριν, ο πατρας της σγχρονης ρεαλπολιτκ επιχειρηματολογε βασιζμενος σε 2 εξσου ενδιαφροντα στοιχεα. 1ον, η σκοπιμτητα του να επιμνει κποιος σε μιαν αδνατη τοποθτηση. Κτι ττοιο συνεπγεται τριγμος κι αδιξοδα τσο στο εσωτερικ, σο και στις εξωτερικς σχσεις ενς κρτους, εν ανκαθεν το να κυβερνς απαιτοσε να συμβιβζεσαι στε εν ευθτω να προχωρσεις στω και με πολ αργος ρυθμος. Επιπλον, ο πρεσβτερος Μακιαβλλι εχε δανειστε κατ καιρος απ φλους Αριστοτλη, Πλνιο τον Νετερο, Πτολεμαο, Ιουστνο, Φλβιο Μπιντο, αλλ και τη Ββλο. Αυτ την αγπη του για τη γνση τη μεταλαμπδευσε στο μεγαλτερο γιο του, ο οποος σε νεαρ ηλικα φθασε μχρι σημεου ν' αντιγρψει ιδιοχερως το De Rerum Natura του Λουκρτιου. Μλιστα ο Νικολ θεωροσε πντα τον εαυτ του πρωτστως νθρωπο των γραμμτων και δευτερευντως θεωρητικ της πολιτικς.
     Οταν δημιοργησε τη δικ του οικογνεια, υπογρμμιζε στο γιο του, Γκουντο, τη μεγλη σημασα που εχε η μελτη της μουσικς και των ουμανιστικν επιστημν, "καθς αυτς του προσφρανε τη λγη εκτμηση της οποας σως απολαμβνω". Νωρτερα, σ’ να σονττο του προς τον Τζιουλινο ντε Μντιτσι, που 'γραψε στη φυλακ, περιγραφε τον εαυτ του ως ποιητ και το 1517 γκρνιαζε στο Λουντοβκο Αλαμνι, επειδ ο δισημος ποιητς Λουντοβκο Αριστο εχε παραλεψει να συμπεριλβει τ' νομ του στους ποιητς που παρθετε στο ργο του Orlando Furioso, "αγνοντας με λες κι εμαι καννας χρηστος".
     Πολλς ιδες που εμπεριχονται στον Ηγεμνα εμφανζονται και στην αλληλογραφα ανμεσα στον Μακιαβλλι και το Βετρι το καλοκαρι του 1513, καθς και σε διφορες λλες πηγς. Π.χ., το ερτημα αν εναι καλλτερο για ναν ηγεμνα να τον αγαπον να τον φοβονται, υπρχεν δη στο Del Felilce Progresso di Borso d’ Este, το οποο εχε γραφτε απ τον Μικλε Σαβοναρλα (θεο του, πιο γνωστο, Τζιρολμο) περπου 60 τη πριν απ τον Ηγεμνα. Ωστσο, εν ο Σαβοναρλα προκρινε την αγπη, ο Νικολ προτιμοσε το φβο, με το επιχερημα πως οι νθρωποι, μ' ελχιστες εξαιρσεις, εναι γεμτοι ελαττματα κι υπσχονται να κνουνε τα πντα για τον ηγτη τους, ταν δε διαφανεται καννας κνδυνος στον ορζοντα, "αλλ επαναστατον ταν ο κνδυνος πλησιζει".

                                          Τ   Ε   Λ   Ο   Σ

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers