-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

:

 Βιογραφικ

     Ο Ιμβλιχος (Iamblichus Chalcidensis) τανε Σρος νεοπλατωνικς φιλσοφος, που 'παιξε καθοριστικ ρλο στη κατεθυνση που ακολοθησε η νετερη νεοπλατωνικ φιλοσοφα. ταν επσης βιογρφος του Πυθαγρα και μυστικιστς, φιλσοφος και μαθηματικς.

ζησε σε ταραγμνη εποχ, μια περοδο μεγλων ζυμσεων, που νας πολιτισμικς κκλος πλησιζει στο τλος του κι νας νος ανογει. Τη μεταβατικ αυτ περοδο εμφανζεται το φιλοσοφικ ρεμα των νεοπλατωνικν. Με επκεντρο αρχικ την Αλεξνδρεια, οι νεοπλατωνιστς εργστηκαν με στχο να συνθσουν τις διδασκαλες του Πυθαγρα, του Πλτωνα, του Αριστοτλη και των Μυστηρων σ' να ενιαο σστημα, αναζωογονντας τη ψυχ του ελληνορωμακο κσμου που 'βλεπε να βυθζεται γοργ στη πνευματικ και την ηθικ παρακμ. Η ανταπκριση ταν εντυπωσιακ. Σε σντομο χρονικ διστημα η διδασκαλα τους διαδθηκε στη Ρμη κι λλες ρωμακς μητροπλεις, διαμορφνοντας 3 ιδιατερες σχολς: την Αλεξανδριν, που διακρνονται κυρως ο Πλωτνος κι ο Πορφριος, την Αθηνακ, με κριο εκπρσωπο τον Πρκλο και τη Συριακ, με κορυφαο τον Ιμβλιχο.
     Τα βιογραφικ του στοιχεα, ιδιατερα για τα χρνια της νιτης του, εναι λιγοστ. Γνος πλοσιας κι αριστοκρατικς οικογνειας, γεννθηκε γρω στο 250 μ.Χ. στη Χαλκδα (σημεριν Qinnesrin) της Κολης Συρας. Λγεται πως η οικογνει του καταγταν απ τους βασιλες-ιερες της μεσας (σημεριν Χομς), πλη περφημη για το να του συροφοινικικο θεο του λιου, Ηλιογβαλου. Η πλη Χαλκς, βρισκτανε στους πρποδες του ρους Λιβνου και γι' αυτ λεγτανε Χαλκδα η υπ τον Λβανον. Ακριβστερα, βρισκταν μεταξ Βηρυττο και Δαμασκο, ως επσης μεταξ Σιδνος και Ηλιουπλεως. Περφανος για την εθνικ του καταγωγ, αρνθηκε να υιοθετσει ελληνικ λατινικ νομα, σμφωνα με τη συνθεια της εποχς και διατρησε το συριακ Για-μλιχο, (ο θες κυβερν) δεχνωντας τση διατρησης των πατρων παραδσεων. Αρχικ μελτησε το νεοπλατωνισμ κοντ στον Ανατλιο τον περιπατητικ, ναν απ τους πρτους μαθητς του Πορφριου και κατπιν δπλα στον διο τον Πορφριο, τον κορυφαο μαθητ του Πλωτνου, πιθαντατα στη Ρμη και τον διαδχτηκε στην ηγεσα της Νεοπλατωνικς Σχολς. Νωρτερα μως εχε ιδρσει δικ του σχολ στη Συρα, που η φμη του προσελκυσε πλθος μαθητς απ' λες τις ανατολικς επαρχες της Ρωμακς Αυτοκρατορας.



     Στη σχολ του δεν περιορστηκε στο να επαναλαμβνει απλς τις διδασκαλες των προκατχων του. Επεξεργστηκε και συστηματοποησε τον νεοπλατωνισμ του Πλωτνου, ργο που θεωρεται ο 1ος σχολαστικς φιλσοφος στην ιστορα. Κυρως, μως, εμπλοτισε το διανοητικ αυτ σστημα με πληθρα στοιχεων απ' τα μεσογειακ μυστρια. Κοντ, δηλαδ, στη πλωτινικ θεωρα εισγει τη θεουργα, τη "περ των θεων πρξη" (σε αντιδιαστολ με τη θεολογα, τον "περ των θεων λγο"). Σκοπς του ργου του ταν η ενοποηση των θρησκευτικν και φιλοσοφικν ιδεν του αρχαου ελληνορρωμακο κσμου σ' ενιαο σστημα εσωτερικς ανπτυξης. Γι' αυτν το ζητομενο της φιλοσοφικς αναζτησης δεν εναι η γνση, η στερα διανοητικ ενασχληση, αλλ η "Θεοκρασα", η νωση με το θεο να, την ψιστη Δημιουργικ Μονδα. Η μελτη κι ο στοχασμς γρω απ τις αντερες αλθειες, αγαπημνες ασχολες των φιλοσφων, εναι σημαντικ για τη καλλιργεια και τον ορθ προσανατολισμ της ψυχς. Απ μνα τους μως δεν αρκον να ανυψσουν τον νθρωπο στα εππεδα του πνεματος, καθς παραμνουνε στο εππεδο της καθημερινς συνεδησης. "Η θεουργικ νωση επιτυγχνεται μνο με τη τελειωτικ λειτουργα των ανεπωτων πρξεων που εκτελονται ορθ, πρξεων που υπερβανουνε κθε νηση και με τη δναμη των φατων συμβλων, που εναι νοητ μνο στους θεος", γρφει στο Περ των Αιγυπτων Μυστηρων. Αυτς οι πρξεις και τα σμβολα επιτρπουνε στον νθρωπο να υπερβε τα ρια του συγκεκριμνου νου, της περιορισμνης λογικς σκψης, και να 'ρθει σ' μεση επαφ με το θεο.
     Σμφωνα με τον Ευνπιο, που παραθτει τη βιογραφα του στο Βοι Σοφιστν, ο Ιμβλιχος αφιρωνε πολ χρνο στους πολυριθμους μαθητς του. "Εν πιναν το κρασ τους, συνθιζε να γοητεει τους συνδαιτυμνες με τα λεγμεν του και να τους γεμζει σαν με νκταρ. Κι εκενοι δεν παυαν στιγμ να αποζητονε τοτη την ευχαρστηση και δεν τη χρταιναν ποτ, τσι που δεν τον φηναν ποτ σε ησυχα". Παρ' λ' αυτ, περιστασιακ τελοσε ορισμνες τελετουργες, ξχωρα απ τους φλους και μαθητς του, ταν λτρευε το Θεο Ον. Σντομα, μως, διαπστωσε τι η τακτικ αυτ δινε λαβ σε παρξενα σχλια καθς οι μαθητς του, "ανθεσαν στον ευφραδστερο απ' αυτος να τους εκπροσωπσει, ρωτντας, -Δσκαλε, πολυεμπνευσμνε, γιατ απομοννεσαι τσι, αντ να μοιρζεσαι μαζ μας την εξασια σοφα σου; Εν τοτοις φτασαν σε μας φμες απ τους δολους σου πως ταν προσεχεσαι στους θεος ανυψνεσαι απ τη γη πνω απ δκα πχες ψηλ, πως το σμα και τα ροχα σου αλλζουν παρνοντας μια μορφη χρυσ απχρωση και πως ταν τελεινεις τη προσευχ, το σμα σου γνεται πως ταν πριν, ξαναγυρζεις στη γη και συναναστρφεσαι μαζ μας". Ο Ιμβλιχος, που δε συνθιζε να γελ, γλασε ακογοντας αυτ τα λγια. Απντησε δε ως εξς: "Εκενος που σας παραπλνησε τσι, τανε πνευματδης, τα γεγοντα μως εναι διαφορετικ. Ωστσο, απ δ κι εμπρς θα 'στε παρντες σε λα σα γνονται". Δεν εναι σως δσκολο να καταλβει κανες πς γεννιονται ττοιες φμες γρω απ να σεβαστ δσκαλο που δδασκε τη συνειδησιακ ανψωση απ τα χαμηλτερα στα υψηλτερα εππεδα της παρξης.



     Ο Ευνπιος αναφρει κι να λλο, ακμη πιο εντυπωσιακ περιστατικ. Ο Ιμβλιχος συνθιζε να πηγανει το καλοκαρι με τους μαθητς του στα Γδαρα, πλη φημισμνη για τα θερμ λουτρ της. Οι μαθητς τονε παρακαλοσαν απ καιρ να τους δεξει τις δυνμεις του μα κενος αρνιτανε πντα, σπου μια μρα στα λουτρ ενδωσε χαμογελντας. Υπρχανε δο θερμς πηγς, μικρτερες αλλ πιο μορφες απ τις λλες. Ο δσκαλος στειλε τους μαθητς να ρωτσουνε τους ντπιους πως τις ονμαζαν παλιτερα. Σντομα του απαντσανε πως η μα ονομαζταν ρως κι η διπλαν Αντρως. Αμσως γγιξε το νερ με το χρι του (τυχε να κθεται στην κρη της πηγς) και προφροντας μια σντομη επκληση κλεσε απ τα βθη της πηγς να νεαρ αγρι. Εχε λευκ δρμα, μτριο ανστημα, χρυσ μαλλι κι η πλτη και το στθος του λμπανε. μοιαζε με κποιον που μλις εχε κνει το λουτρ του. Οι μαθητς μειναν κθαμβοι, αλλ ο Ιμβλιχος τους επε, να πνε στη διπλαν πηγ και τους οδγησε 'κε σκεπτικς. στερα επανλαβε τα δια ακριβς με πριν και κλεσε ναν λλο ρωτα, μοιο σ' λα με το πρτο, μ' εξαρεση τα μαλλι που τανε πιο σκουρχρωμα και πφτανε σε χαλαρς μποκλες στο φως του λιου. Τα δυο αγρια αγκαλισανε τον Ιμβλιχο και σφχτηκαν πνω του σαν 'τανε πραγματικς πατρας τους. πειτα ξαναγρισε το καθνα στον τπο του κι φυγε να κνει το λουτρ του, μες στο σεβασμ των μαθητν του. Μετ απ' αυτ, οι μαθητς του πψανε να του ζητνε λλες αποδεξεις και πστευαν ,τι τους κανε χρη με τις αποδεξεις που τους αποκαλφτηκαν, μνοντας προσκολλημνοι κοντ του σαν αδισπαστη αλυσδα.

     Δεν εναι γνωστ πτε πς ακριβς πθανε. Πιθανς φυγε απ τη ζω γρω στο 330, λγο μετ την Α' Οικουμενικ Σνοδο και λγο πριν ο χριστιανισμς γνει η επσημη θρησκεα της Ρωμακς Αυτοκρατορας. Απ τους πολυπληθες μαθητς του ξεχωρζουν ο Σπατρος ο Απαμες κι ο Αιδσιος, που τον διαδχτηκε στη διεθυνση της συριακς σχολς, καθς κι ο μαθητς του Αιδσιου, Μξιμος ο Εφσιος, δσκαλος του αυτοκρτορα Ιουλιανο. Ο επιφανστερος, μως, συνεχιστς του εναι ο Πρκλος, διδοχος της αθηνακς σχολς. Βαθι επηρεασμνα απ τη διδασκαλα του Ιμβλιχου εναι και τα ργα του λεγμενου ψευδο-Διονσιου που σκησαν μεγλη επιρρο στη μεσαιωνικ χριστιανικ σκψη.
     Η διδασκαλα του Ιμβλιχου θεμελινεται πνω στην αρχ "τα πντα εναι μες στα πντα, αλλ σε καθνα σμφωνα με τη φση του" και στο ερμητικ αξωμα «πως επνω, τσι κτω», δηλαδ στο αντικαθρφτισμα των πανομοιτυπων δομν του Μακρκοσμου στον Μικρκοσμο. Τα "φατα σμβολα, που εναι νοητ μνο στους θεος" εν' οι αριθμο, που αποκαλπτουνε και περιχουνε το κλειδ για τη κατανηση του Σμπαντος. Η αριθμολογα των πυθαγορεων εναι ουσιαστικ μρος της διδασκαλας του Ιμβλιχου, που την επεξεργστηκε και τη συστηματοποησε, χαρτογραφντας με λεπτομρεια την εκδλωση του δημιουργημνου κσμου, μες απ διαδοχικ εππεδα, απ το να στα Πολλ.



     Ο ηθικς βος θεωρεται εξσου σημαντικς με τη καλλιργεια της ψυχς και δεν απορρπτει τον υλικ κσμο, οτε το φυσικ σμα. Για κενον το πνεμα, η ψυχ, το σμα κι η λη εναι μια αδιαρετη αλληλουχα, βαθμιαες συμπυκνσεις της εκδλωσης απ την "ρρητον Αρχν" μχρι το φυσικ κσμο. Γι' αυτ η ηθικ στση κι η εσωτερικ ποιτητα, η συνειδησιακ κατσταση, του ατμου εναι ουσιαστικ να εναρμονζονται με τους συμπαντικος νμους. Ο διος, κρδισε με τον εγκρατ κι ισορροπημνο τρπο ζως του το προσωνμιο του δκαιου, εν οι μαθητς του τον αποκαλοσανε θεο και του απδιδαν υπερφυσικς δυνμεις.
     Χωρς να αντιτθεται ουσιωδς στο συνεπς μεταφυσικ και σωτηριολογικ σστημα του Πλωτνου, απρριψε τη νοητικ φιλοσοφικ σκηση σαν οδ κστασης κι δωσε αντιθτως μφαση στη θεουργα ως μσο λτρωσης της ψυχς απ τα δεσμ της λης. Για τον Ιμβλιχο η θεουργα αποτελε αναγκαα επιλογ καθς εξαναγκζει τους θεος, καττερες, κερματισμνες ψεις του πλωτινικο Ενς, να ανυψσουν τη καθαρ ψυχ απ το φυσικ κσμο προς τη πηγ της, το νοητικ κσμο των ιδεν, μσω αδισπαστης οντολογικς αλυσδας υπερφυσικν πλασμτων: δαμονες, ρωες, γγελοι, αρχγγελοι και, τελικς, οι διοι οι θεο, που πνω τους τοποθετεται μνο το Εν, η απλυτη εντητα κι αυτρκης αιτα των πντων κατ τον Πλωτνο. Ο Ιμβλιχος ωστσο θεσε την ρρητον Αρχν του πνω ακμα κι απ το Εν, εν με τη διδασκαλα του περ του λυτρωτικο φιλοσοφικο ρλου της δημοφιλος θεουργας διερυνε σημαντικ την επιρρο του νεοπλατωνισμο και το πλθος των ενδιαφερομνων γι' αυτν.
     Απ τη Χαλδακ Θεολογα του Ιμβλιχου διασθηκαν 6 βιβλα: Περ του πυθαγορικο βου, Προτρεπτικς επ φιλοσοφαν, Περ της κοινς μαθηματικς, Περ της Νικομχου Γερασηνο Αριθμητικς Εισαγωγς,(τα 4 τελευταα αποτελοσαν τα πρτα βιβλα μιας δεκτομης ευρτερης σνθεσης Περὶ τῆς πυθαγορεου αἱρσεως που κατ τα λλα χθηκε ). Τα θεολογομενα αριθμητικ και το Περ των Αιγυπτων Μυστηρων. Επσης, εκτεταμνα αποσπσματα απ το Περ Ψυχς, απ το Επιστολα προς Μακεδνιον και Σπατρον, Περ ειμαρμνης κι απ το Προς Δξιππον και Σπατρον το Περ διαλεκτικς, σζονται στο Ανθολγιον του Στοβαου. Ο βυζαντινς συμπιλητς Ιωννης Στοβαος χει διασσει σημαντικ αποσπσματα απ διφορες επιστολς του, καθς κι απ τη πραγματεα του Περ ψυχς -που απηχεται λλωστε και στο Yπμνημα του Σιμπλκιου / Πρισκιανο στο Περ ψυχς του Αριστοτλη.


     Υπρξεν ο σημαντικτερος, μετ τον Πλωτνο, εκπρσωπος του αρχαου νεοπλατωνισμο και πρτος υπερασπιστς των τελετουργικν μεθδων νωσης με το θεον. Η επιρρο του υπρξε αποφασιστικ για την εξλιξη της πλατωνικς φιλοσοφας απ τον 4ο αι. μχρι και την Αναγννηση. Τα πενιχρ στοιχεα που γνωρζουμε για τη ζω του βασζονται στις σχετικ αναξιπιστες μαρτυρες του Ευνπιου (Βοι φιλοσφων και σοφιστν 5ο βιβλο) που προρχονται απ τη προφορικ παρδοση των μαθητν του. Ββαιον εναι τι μετ τις σπουδς του εγκαταστθηκε στην Απμεια της Συρας, πλη καταγωγς του νεοπυθαγρειου Νουμνιου που διθετε φιλοσοφικ παρδοση ενς και πλον αινα, που δρυσε τη δικ του σχολ.
     Ο Ιμβλιχος συνγραψε να εκτενστατο υπμνημα στα Χαλδακ (σε τουλχιστον 28 βιβλα), υπομνματα σε πλατωνικος διαλγους (Αλκιβιδη Ι, Φαδωνα, Σοφιστ, Φαδρο, Φληβο, Τμαιο, Παρμενδη) κι αριστοτελικ συγγρμματα (Κατηγορες, Περ ερμηνεας, Αναλυτικ πρτερα, Περ ουρανο) καθς και συστηματικ ργα (Περ θεν, Περ αγαλμτων, κ.λπ.). Πλην αποσπασμτων που διασζουν μεταγενστεροι φιλσοφοι και συμπιλητς, λα αυτ τα ργα χουν σμερα χαθε.
     Ο ττλος του σημαντικτερου σωζμενου φιλοσοφικο συγγρμματος του Ιμβλιχου (De mysteriis aegyptiorum = Περ των αιγυπτων μυστηρων) δθηκε στην Αναγννηση απ τον Marsilio Ficino κι εναι παραπλανητικς. Στο ργο αυτ, αναφρεται μνο περιστασιακ σε μυστηριακς τελετς (αιγυπτιακς λλες), καθς στχος του εναι η θεωρητικ υπερσπιση του συνλου των θρησκευτικν τελετουργιν της αρχαιτητας. Πρκειται για το μοναδικ σγγραμμα φιλοσοφας της θρησκεας που διασζεται απ την ελληνορωμακ αρχαιτητα -κι ταν μλλον το πρτο. Το Περ των αιγυπτων μυστηρων εναι η απντηση που δνει στις ερωτσεις που ο δσκαλς του Πορφριος απηθυνε επιστολικ σε ναν αιγπτιο ιερα ονματι Ανεβ. Ο συγγραφας υιοθετε το προσωπεο του Αβμμωνος, ενς αντερου απ τον Ανεβ αιγπτιου ιερα, προκειμνου ν' αναιρσει τις αμφιβολες του Πορφριου σχετικ με τη σημασα των θρησκευτικν τελετουργιν. Στχος του ργου εναι να φανε πως η ποθητ λτρωση της ανθρπινης ψυχς δεν μπορε να επλθει με θεωρητικ μνον ενατνιση και γνση, πως στον Πλωτνο , αλλ χρειζεται αναγκαστικ τη συνδρομ της θεας χριτος, που παρχεται μσω της ενεργο συμμετοχς του ενδιαφερομνου σε ιερς τελετς. Ο Ιμβλιχος εναι ξεκθαρος (Μυστ. 2.11, 96-97):

   "Δεν εναι η σκψη που εννει τους θεουργος με τους θεος, γιατ ττε τ θα εμπδιζε σους φιλοσοφον θεωρητικ να απολαμβνουν τη θεουργικ νωση με τους θεος; Η αλθεια μως δεν εναι τσι: την θεουργικ νωση την παρχει η τλεση των ρρητων ιεροπραξιν που λειτουργον με θαυμαστ τρπο πρα απ κθε ανθρπινη κατανηση καθς και η δναμη των ανκφραστων συμβλων που κατανοονται μνον απ τους θεος".



     Ο ρος θεουργα (θες+ἔργον), νας τεχνικς νεολογισμς της στερης αρχαιτητας συνδεμενος στεν με τα Χαλδακ λγια, δημιουργθηκε σε αντιδιαστολ προς τον παλαι ρο θεολογα (θες+λγος). Κυριολεκτικ, θεουργα εναι το "το ργο που επιτελον οι νθρωποι επ των θεν" (, εναλλακτικ, "το ργο που επιτελον οι θεο"). Ο ρος αναφερταν ειδικ στις μαγικς πρακτικς που απτερο στχο εχανε την νωση της ανθρπινης ψυχς με να θε αλλ μποροσε επσης, πως συμβανει στον Ιμβλιχο, να περιλαμβνει το σνολο των παραδοσιακν τρπων λατρεας (θυσες, πομπς, μαντεα κλπ.). Κεντρικ ρλο στις θεουργικς τελετουργες παιζαν τα σμβολα συνθματα, υλικ αντικεμενα που θεωρονταν τι διαθτουν ιδιατερες δυνμεις στε να προκαλον θαυματουργικ αποτελσματα (εμψυχσεις αγαλμτων, αισθητς φανερσεις θεν και δαιμνων, τηλεκνηση κλπ.). Θεουργς ταν ο γνστης και χρστης λων αυτν των ιερν πρακτικν και συμβλων. Η γνση που διθετε ονομαζταν επσης, εκτς απ θεουργα, ἱερατικ (ενν. ἐπιστμη τχνη) και βασιζτανε στη φυσικ διασνδεση κι αλληλεπδραση των μερν του σμπαντος που εναι γνωστ με τον στωικ ρο συμπθεια. Κατ τον Ιμβλιχο, η τλεση των παραδοσιακν ιεροπραξιν δεν εξαναγκζει τους θεος σε δρση, οτε τους καθιστ δσμιους της ανθρπινης βολησης: οι θεο συντονζονται ελεθερα με τα δρμενα στον υλικ κσμο κι αποφασζουν αυτεξουσως να παρσχουν βοθεια στην εγγεν ανθρπινη λλειψη. Οι καννες, λλωστε, τλεσης των θεουργικν πρξεων χουν, κατ τον Ιμβλιχο, οριστε απ τους διους τους θεος ανλογα με τις ιδιαιτερτητες των διαφρων λαν.
     Ο Ιμβλιχος απορρπτει οποιονδποτε νεωτερισμ σε θματα θρησκευτικτητας. Θεωρε, μλιστα, τι η σχση ανμεσα στο σημανον και το σημαινμενο, ετε πρκειται για τις λξεις μιας ανθρπινης γλσσας ετε για τους ρους ενς ιερο συμβολικο συστματος, δεν εναι προν ανθρπινης σμβασης αλλ σχση φυσικ. Κατ συνπεια υποστηρζει τι στις θεουργικς τελετς, ακμα και τα πιο ακατανητα ονματα (τα λεγμενα βρβαρα ονματα) σμβολα οφελουν να διατηρονται αναλλοωτα αφο διαθτουν εσωτερικς συνφειες με τα υπεραισθητ ντα στα οποα αναφρονται και τα κινητοποιον. Οι ενστσεις του ορθολογιστ Πορφριου οφελονταν στη δυσκολα να αποδεχτε τελετουργικς μεθδους λτρωσης που λειτουργον πρα απ τα ρια του ανθρπινου λγου. Αν κι ακολοθησε το τρισυπστατο σχμα μεταφυσικς δομς της πραγματικτητας (Εν, Νους, Ψυχ) που εχε εγκαινισει ο Πλωτνος, ο Ιμβλιχος εισγαγε ορισμνες καινοτμες διακρσεις:

 α). Προκειμνου να καταστσει την πρτιστη αρχ του κσμου εντελς υπερβατικ και ασνδετη με ο,τιδποτε παργεται απ αυτν, ο Ιμβλιχος δικρινε το ἀμθεκτον πρτο Εν απ να δετερο Εν που γενν την τριδα "μονς-πρας-πειρο" απ την οποα, ταν ενοποιεται γεννντας το ἡνωμνον, παργεται ο Νους.

 β). Επσης, ταν μλλον ο πρτος που μλησε για ἑνδες, τεχνικ ρο του μεταγενστερου νεοπλατωνισμο που αναφρεται στις θεκς, εντελς απλς μονδες οι οποες γενννται απ το ἡνωμνον, προν του (δευτρου) Ενς, χωρς τη διαμεσολβηση του Νου, και λειτουργον ως οι υπερνοητς ρζες των πλατωνικν Ιδεν. Οι παραδοσιακο θεο βρκαν τσι θση μσα στο πολυεππεδο σστημα του Ιμβλιχου και η δισταση φιλοσοφας και θρησκεας τεινε να γεφυρωθε ολοσχερς.

 γ). Ακμη και το τρπτυχο "ον-ζω-νους" που βρσκουμε σε μεταγενστερα νεοπλατωνικ κεμενα λκει τη καταγωγ του απ τη φιλοσοφα του Ιμβλιχου.

 δ). Ακολουθντας ως τις ακραες τους συνπειες τις αρχς της πληρτητας και συνχειας του σμπαντος, ο Ιμβλιχος εισγαγε ενδιμεσα εππεδα πραγματικτητας που επτρεπαν τη διαμεσολβηση μεταξ των κρων (π.χ. το νοερ-νοητ εππεδο τοποθετθηκε ως μεσζον ανμεσα στην αντερη/νοητ και την καττερη/νοερ βαθμδα) και τσι ολκληρη η μεταφυσικ δομ του σμπαντος, ιδως του νοητο, παρουσιστηκε ως τριαδικ.

 ε). Στο διο πλασιο, ο Ιμβλιχος αποδχτηκε μια ιεραρχημνη σειρ ντων καττερων απ τους θεος αλλ αντερων απ τις ψυχς, τα λεγμενα κρεττονα γνη: αρχαγγλους, αγγλους, δαμονες, ρωες, ρχοντες.


     Πρα απ τις μεταφυσικς διακρσεις, ιδιατερο ενδιαφρον χει κι η περ ψυχς διδασκαλα του, που σζεται αποσπασματικ απ τον Ιωννη Στοβαο (6ος αι.). Ο Ιμβλιχος υποστριξε, αντθετα με τον Πλωτνο, πως ολκληρη η ανθρπινη ψυχ κι χι μνο το λογο μρος της κατρχεται απ τον νοητ χρο κι εννεται με το σμα, με αποτλεσμα η φση της ψυχς να εναι ουσιωδς διπλ (αθνατη και θνητ ταυτοχρνως) και οι λειτουργες της εγγενς αντιφατικς. Αυτ η εγγενς διτττητα κι αντιφατικτητα της ανθρπινης ψυχς επιβλλει, κατ τον Ιμβλιχο, την νωθεν συνδρομ των θεν προκειμνου να επιτευχθε λτρωση απ τον κσμο της γνεσης και της φθορς. Επσης, καθρισε, σε αδρς γραμμς, την ιεραρχα των αρετν που βρσκομαι σε λους σχεδν τους μεταγενστερους νεοπλατωνικος. Η πλρης σειρ περιλαμβνει επτ εδη: φυσικς, ηθικς, πολιτικς, καθαρτικς, θεωρητικς, παραδειγματικς και θεουργικς αρετς. Θερησε τι κθε πλατωνικς διλογος χει ναν βασικ σκοπ και στχο του ερμηνευτ/υπομνηματιστ εναι να τον αναδεξει στους αναγνστες/ακροατς του. Επσης, καθρισε τη σειρ με την οποα πρπει να διδσκονται οι διλογοι του Πλτωνα με βση τον βαθμ δυσκολας τους (απ τον απλοστερο στον πιο δυσνητο) και εγκαινασε τσι το νεοπλατωνικ πργραμμα σπουδν που ακολουθθηκε, στον 5ο και 6ο αι., στις φιλοσοφικς σχολς της Αθνας και της Αλεξνδρειας .
     Στις καινοτομες του πρπει ν' αναφερθε η αποδοχ των Χαλδακν λογων ως θεπνευστων ιερν γραφν αντερων σε αυθεντα κι απ τους πλατωνικος διαλγους, καθς κι η αναγνριση διφορων ψευδοπυθαγρειων ργων ως αυθεντικν συγγραμμτων σημαντικν πυθαγορεων (Τμαιου Λοκρο, Αρχτα, κ.λπ.) απ τα οποα ντλησαν, υποτθεται τα βασικ δγματ τους, ο Πλτων κι ο Αριστοτλης.
     Ο Ιμβλιχος ταν ο πρτος φιλσοφος που θλησε να θεμελισει την παραδοσιακ θρησκευτικτητα σε μεταφυσικς βσεις. Στις Εννεδες του Πλωτνου δε βρσκουμε, εκτς απ περιστασιακς αναφορς, τποτε αντστοιχο. Η μριμνα αυτ, σε συνδυασμ με τις λεπτοφυες λογικς διακρσεις που εισγαγε στη μεταφυσικ, χρισε στον Ιμβλιχο το επθετο θεῖος, αποκλειστικν ως ττε χαρακτηρισμ του διου του Πλτωνα. Η βραχβια και τελικ αποτυχημνη προσπθεια δημιουργας μιας ‘εθνικς’ εκκλησας απ τον αυτοκρτορα Ιουλιαν βασστηκε σε μια εκλακευμνη εκδοχ της ιαμβλχειας φιλοσοφας, εν κι οι βασικο εκπρσωποι της μεταγενστερης νεοπλατωνικς σχολς των Αθηνν (Συριανς, Πρκλος & Δαμσκιος) επηρεστηκαν καρια απ τη σκψη του. Απ ιστορικς απψεως, η σημαντικτερη, μαζ με την υπερσπιση της θεουργας, καινοτομα του Ιμβλιχου ταν η αποδοχ των Χαλδακν λογων ως των ιερν γραφν του πλατωνισμο. Η εκδοχ του πλατωνισμο που γινταν αποδεκτ ως και την Αναγννηση ταν ουσιαστικ ιαμβλχεια.



     Ο Ιμβλιχος πιστεει ακρδαντα στη δναμη της ιεροπραξας. Η βοθεια του θεο εναι καταλυτικ για την ανλιξη του ανθρπου. Θεωροσε τι οι διφοροι τρποι λατρεας στις ιερουργες εξαγνζουν το θεο κομμτι που βρσκεται δη μσα μας και μας απελευθερνει απ τα αμαρτματα μας, καθιστντας μας με αυτν τον τρπο φιλικος προς τις αντερες φσεις. Οι θεο λοιπν συσχετζονται μνο με αγαθος ανθρπους που εναι εξαγνισμνοι δι της ιερατικς τχνης, προστατεοντας τους συγχρνως απ τα πθη και κθε εδους δεινν. Τα θεολογομενα της αριθμητικς εναι ργο με το οποο θλησε να ξαναδσει μφαση στην αριθμολογα του Πυθαγρα και σχεδν θεοποησε τους αριθμος καθς τους θεωροσε τη ψυχ του κσμου.
     Πστευε στην παρξη 3 κσμων: του ορατο ( αισθητο) που εναι ο καττερος, του νοερο που θεωρεται ο ενδιμεσος κσμος και του νοητο ο οποος εναι ο αντερος. Σμφωνα λοιπν με αυτν τον διαχωρισμ υπρχουν ξεχωριστο τποι θυσιν που αφορον τα διφορα εδη που ζουν στον κθε κσμο. πως εναι φυσικ αναφρει την παρξη πολλν ενδιμεσων ντων μεταξ του Ενς και του κσμου. Υπρχουν ουρνιοι, υπερουρνιοι, φυσικο, αριοι, υδτινοι θεο, δαμονες, ρωες και χραντες- αμλυντες ψυχς. λα τα πργματα εναι γεμτα απ αυτος και πως ακριβς οι ακτνες του ηλου αγγζουν τα πντα εξωτερικ , με τον διο ακριβς τρπο κι οι θεο φωτζουν οτιδποτε μετχει σε αυτος με κποιο τρπο. τσι κποια μρη , αγλματα κλπ θεωρονται ιερ. χει λεχθε τι ο Ιμβλιχος χει συγγρψει να ργο το Περ αγαλμτων, που μως χει χαθε, που ανλυε τη σωστ κατασκευ αγαλμτων. "Τα αγλματα που απεικονζουν θεος κατασκευζονται απ μυημνους καλλιτχνες και με την εποπτεα ιερων της αντστοιχης θετητας. Αποτυπνουν τη μυστηριακ γλσσα του σματος η οποα μετδιδε πληροφορες κατευθεαν στο υποσυνεδητο εκενου που βλεπε το γαλμα και προκαλοσε στην ψυχ αγαλλαση". Με αυτ λοιπν τον τρπο στο γαλμα εμπεριχεται η νοητ φση του θεο.
     λοι οι θεο εναι αγαθο κι εξ ου κι εναι υπατιοι αγαθν. Η απελευθρωση των ψυχν επομνως επιτυγχνεται μσω των υπερουρνιων θεν σε μεση σχση με την ενρετη ζω που οφελουμε να βινουμε. Απ το Εν κι Αγαθ (το οποο εναι ακνητο, πρωταρχικ κι αυτοπτορας) ο Ιμβλιχος θεωρε τι προρχεται κι ο Νους. Μσω αυτο ο νθρωπος συνδεται αρχικ με τις θεες ονττητες. Ο νους, ο ποιος προρχεται απ την Μονδα ,στρφεται συνεχς προς αυτν και συνυπρχει πντοτε με τους θεος. Αυτς λοιπν εναι που γνωρζει την αντιστοιχα των συμβλων τα οποα χρειζεται να χρησιμοποισουμε στε να τους επικαλεσθομε. Οι θεο επσης χρησιμοποιον τους δαμονες για να μας αποκαλψουν την βολησ τους μσα απ φυσικ σημδια. Στο κθε θνος, πως και στο κθε ιερ κληρνεται νας θες προσττης. Δεν θα μποροσε να εναι ββαια διαφορετικ και για τον νθρωπο, που η κθε ενσαρκωμνη ψυχ χει τον δικ της προσττη δαμονα. Αν καταφρουμε μσω της ιερουργας να μας παρουσιαστε ο οικεος μας δαμονας, ττε αυτς, μεταξ λλων, θα μας αποκαλψει το νομα του, την λατρεα του , καθς και τον σωστ τρπο στε να τον επικαλομαστε κθε φορ που το επιθυμομε. Ο δαμονας που μας προστατεει (αλλ και μας ελγχει) μπορε να υποχωρσει να μπει στην υπηρεσα ενς θεο, ο οποος μσω της θεουργας γνεται ο εππτης μας. Δυστυχς μως η πλειοψηφα των ανθρπων παραμνει υποταγμνη στις πντε αισθσεις, εξ ου κι υποταγμνη στο πεπρωμνο που της επιφυλσσει η Ειμαρμνη. Αλλ κποιοι καταφρνουν να ξεφγουν απ τα δεσμ της Μορας χρησιμοποιντας τη βοθεια των θεν των δαιμνων. Πντως οι θεουργο δεν ενοχλον τις θεες ονττητες για ασμαντα πργματα για την προσωπικ τους περιργεια-διασκδαση, αλλ για τη κθαρση της ψυχς και τη λτρωση.



     Το πσον οι θεο ενδιαφρονται για μς φανεται ντονα στα μαντεα, πως παραδεγματος χριν στα Ασκληπιεα. Η θεα πργνωση εναι αγαθοειδς. Η ανθρπινη ψυχ χει διπλ ζω: μα μαζ με το σμα και μα ξεχωριστ απ αυτ. ταν λοιπν κοιμμαστε εμαστε εντελς ελεθεροι και ττε ακριβς εναι που η ψυχ μπορε να κνει πργνωση για το μλλον μσω της μαντικς τχνης που εναι δρο των θεν.
Ο Ιμβλιχος εφρμοσε τον συγκρητισμ και προθησε ντονα την θεουργα και τον Πλατωνικ μυστικισμ σε συνδυασμ με πολλ πυθαγρεια δγματα. Συνδυζει κλασσικ φιλοσοφα, με τις ανατολικς θρησκεες και την μαγικ τελετουργα, χοντας ως βασικ του στχο να δημιουργσει να θρησκευτικοφιλοσοφικ σστημα το οποο να εναι ικαν να πολεμσει τον χριστιανισμ που εχε μα ανερχμενη πορεα. Αλλ πνω απ λα, πως προεπαμε, μσα απ την θεουργα πστευε τι μπορομε να δημιουργσουμε μια μεση επικοινωνα ανμεσα στους θεος και τους ανθρπους, στε με την βοθεια των θεν να λυτρωθομε απ την Ειμαρμνη-Μορα.
     Μνον ταν οι θεο μας αποκαλπτονται στις τελετουργες θα μπορσουμε να τους κατανοσουμε. Διαφορετικ θα παραμενουμε εξαρτημνοι της λης. Ββαια ο Ιμβλιχος δεν καταδικζει την λη ως κτι κακ. Αντθετα θεωρε πως χουμε ενσαρκωθε για να εκπληρσουμε καθοριστικ ρλο. Απλ πιστεει πως αυτς μπορε να εκπληρωθε μνο με τη λατρεα των θεν και μσα απ τα μυστρια. Η γνση των θεν συνοδεεται με μα στροφ προς τον εαυτ και την αυτογνωσα. Η συνεχ μλιστα προσευχ μεγαλνει την ικαντητα της ψυχς μας να υποδχεται τους θεος, αυξνοντας τον θεο ρωτα και καθιστντας μας συνομιλητς των θεν! Αφο, πως χουμε πει η απελευθρωση των ψυχν επιτυγχνεται μσω των υπερουρνιων θεν και την ενρετη ζω, οφελουμε να συνδυζουμε την προσευχ με την θυσα στε να επιτχουμε την τλεια ιερατικ λειτουργα. Εξ ου κι αυτς που γνωρζει την αντιστοιχα των συμβλων μπορε να τα χρησιμοποισει στε να τους επικαλεσθε μσω της εξομοωσης.
     Κποια λοιπν σμβολα αντιστοιχον μεταξ τους λγω της ομοιτητας τους. Μπορομε δηλαδ να χρησιμοποισουμε λθους, ζα ( ακμα και μρη ζων πχ. τη καρδι ενς κκορα), αρματα, χρματα, βτανα, ονματα, αστρολογικς χρονικς στιγμς στε να καταφρουμε να εξυψωθομε και να γνουν ξιοι της προσοχς των θεν. Κποια απ αυτ τα σμβολα επσης μπορε να εναι οπτικ, πως πχ μα εικνα και ηχητικ πως εναι οι μνοι κι οι επωδς. Χρησιμοποιοσαν ακμα και τους αριθμος. Για παρδειγμα μα ττοια αντιστοιχα μπορομε να δομε με τον αριθμ 60, τον οποο παρνουμε απ τον κροκδειλο (που κνει πνω κτω 60 αυγ, τα οποα επωζονται για περπου 60 ημρες), ο οποος σχετιζταν με τον λιο. Κτι επσης κρως ενδιαφρων στο οποο πστευε ο Ιμβλιχος ταν τι οι θεο τοποθετον κποια σμβολα ακμα και σε κθε ενσαρκωμνη ψυχ, αλλ οι περισστεροι νθρωποι το αγνοον. Κι αυτ ακριβς τα σμβολα εναι που θα χρησιμοποισουν προς φελος τους οι θεουργο στε να ξαναενωθον με τη Μονδα. Εναι εξσου βασικ οι αρχαες προσευχς, τα ιερ συλα και κυρως τα ονματα επκλησης των θεν να διατηρονται αναλλοωτα γιατ διαφορετικ χνουν την αποτελεσματικτητα τους. Καταδκαζε λοιπν τη συνεχ τση των Ελλνων για νεωτερισμος και καινοτομες.
     Υπρχουν 2 μορφν θυσιν: η μα που απευθνεται σε ανθρπους που εναι εντελς εξαγνισμνοι (πργμα υπερβολικ σπνιο) και η λλη απευθνεται στις ψυχς η οποες εναι ακμα παγιδευμνες απ το σμα. Εναι λοιπν εντελς πρεπο η θυσα να υπερβανει τις ικαντητες του ιερα. Συγχρνως οι θυσες πρπει να εναι αντστοιχες με τους τπους διαμονς των θεν. Πρπει να τιμς τον κθε θε σμφωνα με την θση που κατχει απονμοντας τα μοια στα μοια στε να μην προσφρουμε ανξιο δρο. Οι βασικο λοιπν τποι θυσιν εναι: 1) Οι υπερκσμιοι κι ασματοι θεο αποζητον μνο νοητικς θυσες. 2) Οι ενδιμεσοι θεο (χρις στους οποους εννονται τα εγκσμια με τα υπερκσμια) ζητον τσο υλικς θυσες σο και ασματες. 3) Εν οι εγκσμιοι υλικο θεο επιθυμον τις υλικς θυσες.Ο δημιουργς του σμπαντος κανε κποιες ονττητες να εναι ανεξρτητες και αυτρκεις, εν κποιες λλες εναι υποχρεωμνες να ψξουν για την τροφ τους. τσι μπορομε να δομε πχ. τους δαμονες να εξαρτνται απ τους ανθρπους για τη τροφ τους μσω των θυσιν, στε αν αμελσουμε να τους τις προσφρουμε γνονται ατιοι κακν και ταραξιν.
     Ο Ιμβλιχος λοιπν υπρξεν απ τους πιο σημαντικος νεοπλατωνικος φιλοσφους, που δωσε ιδιατερην μφαση στη θεουργα ως μσο λτρωσης του ανθρπου. σοι ακολοθησαν τις διδαχς του τον αποκαλοσαν θεο (δηλαδ θεκ) και του απδιδαν θαματα. Υπρξε διδσκαλος πολλν μετπειτα σημαντικν φιλοσφων κι ανδρν, που μεταξ τους ταν ο Σπατρος, ο Αιδσιος, ο Θεδωρος κι ο Μξιμος ο Εφσιος, που αργτερα μησε τον αυτοκρτορα Ιουλιαν, τον αποκαλομενο απ τους χριστιανος ως παραβτη γιατ επτρεψε την ανεξιθρησκα και προσπθησε να διασσει την αρχαιοελληνικ θρησκεα και φιλοσοφα. Η φιλοσοφα του Ιμβλιχου χαρει τιμς και γενικς αποδοχς ακμα και μχρι τις μρες μας απ πολλος ακαδημακος.


=======================


     Σε πηγς των τελευταων χρνων της αρχαιτητος αποδδονται στον Πυθαγρα ακουστικς παρατηρσεις κι ακουστικ πειρματα, πως π.χ. εναι το περαμα με τα σφυρι των σιδερδων και τις χορδς (πρδρομος της σημερινς χρσης του διαπασν στη μουσικ), που αναφρει ο Ιμβλιχος στο ργο του Πυθαγορικς Bος. σον αφορ στο περαμα των χορδν, ο Ιμβλιχος συγκεκριμνα αναφρει:

     Ἐν φροντίδι ποτὲ καὶ διαλογισμῷ συντεταμένῳ ὑπάρχων, εἰ ἄρα δύναιτο τῇ ἀκοῇ βοήθειάν τινα ὀργανικὴν ἐπινοῆσαι, παγίαν καὶ ἀπαραλόγιστον, οἵαν ἡ μὲν ὄψις διὰ τοῦ διαβήτου καὶ διὰ τοῦ κανόνος ἢ νὴ Δία διὰ διόπτρας ἔσχεν, ἡ δ' ἁφὴ διὰ τοῦ ζυγοῦ ἢ διὰ τῆς τῶν μέτρων ἐπινοίας, παρά τι χαλκοτυπεῖον περιπατῶν ἔκ τινος δαιμονίου συντυχίας ἐπήκουσε ῥαιστήρων4 σίδηρον ἐπ’ ἄκμονι ῥαιόντων καὶ τοὺς ἤχους παραμὶξ πρὸς ἀλλήλους ‘συμφωνοτάτους’ ἀποδιδόντων, πλὴν μιᾶς συζυγίας. ἐπεγίνωσκε δ' ἐν αὐτοῖς τήν τε διὰ πασῶν τήν τε διὰ πέντε καὶ τὴν διὰ τεσσάρων συνῳδίαν, τὴν δὲ μεταξύτητα τῆς τε διὰ τεσσάρων καὶ τῆς διὰ πέντε ἀσύμφωνον μὲν ἑώρα αὐτὴν καθ' ἑαυτήν, συμπληρωτικὴν δὲ ἄλλως τῆς ἐν αὐτοῖς μειζονότητος. ἄσμενος δὴ ὡς κατὰ θεὸν ἀνυομένης αὐτῷ τῆς προθέσεως εἰσέδραμεν εἰς τὸ χαλκεῖον, καὶ ποικίλαις πείραις παρὰ τῶν ἐν τοῖς ῥαιστῆρσιν ὄγκων εὑρὼν τὴν διαφορὰν τοῦ ἤχου, ἀλλ’ οὐ παρὰ τὴν τῶν ῥαιόντων βίαν5 οὐδὲ παρὰ τὰ σχήματα τῶν σφυρῶν οὐδὲ παρὰ τὴν τοῦ ἐλαυνομένου σιδήρου μετάθεσιν, σηκώματα ἀκριβῶς ἐκλαβὼν καὶ ῥοπὰς ἰσαιτάτας τῶν ῥαιστήρων πρὸς ἑαυτὸν ἀπηλλάγη, καὶ ἀπό τινος ἑνὸς πασσάλου διὰ γωνίας ἐμπεπηγότος τοῖς τοίχοις, ἵνα μὴ κἀκ τούτου διαφορά τις ὑποφαίνηται ἢ ὅλως ὑπονοῆται πασσάλων ἰδιαζόντων παραλλαγή, ἀπαρτίσας τέσσαρας χορδὰς ὁμοΰλους καὶ ἰσοκώλους, ἰσοπαχεῖς τε καὶ ἰσοστρόφους, ἑκάστην ἀφ' ἑκάστης ἐξήρτησεν, ὁλκὴν προσδήσας ἐκ τοῦ κάτωθεν μέρους, τὰ δὲ μήκη τῶν χορδῶν μηχανησάμενος ἐκ παντὸς ἰσαίτατα. εἶτα κρούων ἀνὰ δύο ἅμα χορδὰς ἐπαλλὰξ συμφωνίας εὕρισκε τὰς προλεχθείσας, ἄλλην ἐν ἄλλῃ συζυγίᾳ. τὴν μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ μεγίστου ἐξαρτήματος τεινομένην πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ μικροτάτου διὰ πασῶν φθεγγομένην κατελάμβανεν· ἦν δὲ ἣ μὲν δώδεκα τινῶν ὁλκῶν, ἣ δὲ ἕξ. ἐν διπλασίῳ δὴ λόγῳ ἀπέφαινε τὴν διὰ πασῶν, ὅπερ καὶ αὐτὰ τὰ βάρη ὑπέφαινε. τὴν δ' αὖ μεγίστην πρὸς τὴν παρὰ τὴν μικροτάτην, οὖσαν ὀκτὼ ὁλκῶν, διὰ πέντε συμφωνοῦσαν, ἔνθεν ταύτην ἀπέφαινεν ἐν ἡμιολίῳ λόγῳ, ἐν ᾧπερ καὶ αἱ ὁλκαὶ ὑπῆρχον πρὸς ἀλλήλας· πρὸς δὲ τὴν μεθ' ἑαυτὴν μὲν τῷ βάρει, τῶν δὲ λοιπῶν μείζονα, ἐννέα σταθμῶν ὑπάρχουσαν, τὴν διὰ τεσσάρων, ἀναλόγως τοῖς βρίθεσι. καὶ ταύτην δὴ ἐπίτριτον ἄντικρυς κατελαμβάνετο, ἡμιολίαν τὴν αὐτὴν φύσει ὑπάρχουσαν τῆς μικροτάτης (τὰ γὰρ ἐννέα πρὸς τὰ ξ οὕτως ἔχει)· ὅνπερ τρόπον ἡ παρὰ τὴν μικρὰν ἡ ὀκτὼ πρὸς μὲν τὴν τὰ ξ ἔχουσαν ἐν ἐπιτρίτῳ λόγῳ ἦν, πρὸς δὲ τὴν τὰ δώδεκα ἐν ἡμιολίῳ. τὸ ἄρα μεταξὺ τῆς διὰ πέντε καὶ τῆς διὰ τεσσάρων, ᾧ ὑπερέχει ἡ διὰ πέντε τῆς διὰ τεσσάρων, ἐβεβαιοῦτο ἐν ἐπογδόῳ λόγῳ ὑπάρχειν, ἐν ᾧπερ τὰ ἐννέα πρὸς τὰ ὀκτώ, ἑκατέρως τε ἡ διὰ πασῶν σύστημα ἠλέγχετο, ἤτοι τῆς διὰ πέντε καὶ διὰ τεσσάρων ἐν συναφῇ, ὡς ὁ διπλάσιος λόγος ἡμιολίου τε καὶ ἐπιτρίτου, οἷον δώδεκα, ὀκτώ, ἕξ, ἢ ἀναστρόφως τῆς διὰ τεσσάρων καὶ τῆς διὰ πέντε, ὡς τὸ διπλάσιον ἐπιτρίτου τε καὶ ἡμιολίου, οἷον δώδεκα, ἐννέα, ἕξ, ἐν τάξει τοιαύτῃ διὰ πασῶν.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers