-


Dali &









/




 
 

 

(15-17 ): o ...

     Με το παρν αρθρκι, ρχομαι να ρξω να μικρ φως σε να τερστιο τομα, που στην Ελλδα δεν εναι και πλρως φωτισμνος κι οτε κι εγ τονε φτισα πλρια, αλλ τουλχιστον κλυψα να κομματκι του. Μερικ στοιχεα για τις διφορες παραλλαγς τραγουδιν και μερικος εκπληκτικος του εδους στο Χρυσ Αινα της Ισπανας στη Λογοτεχνα. Δια του παρντος επσης, υπσχομαι πως θα το συνεχσω και θα το εμπλουτζω με ,τι νετερο βρσκω. Χ. Π.


Ρομανθρο (1450-1550)


     Η ισπανικ παρδοση αρχζει απ το 1400 μ.Χ. με τους θαυματοποιος που φαδρυναν τα λακ πανηγρια κι ακολουθοσανε τις πορεες των προσκυνητν, εξιστορντας με στχους τ' ανδραγαθματα του Σιντ, που αμσως τα 'παιρνε ο λας και τα διδιδε σ' λη τη χρα. τσι, τραγουδντας με συνοδεα ενς εγχρδου (λαγοτο κατ προτμηση), διαμρφωσαν μιαν απ τις πιο ισχυρς κι ιδιτυπες ευρωπακς ποιητικς παραδσεις. Ο ζονγκλρ Μεντισανλι, που πως λγεται, ο στχος του ταν "μισς τελεσδικο ξφος και μισς μαυριτνικο γιαταγνι", ταν εξιστοροσε περιπτειες ιπποτν και λακν παλικαριν του Μεσαωνα. τσι τραγοδησε ο Γκιλ Βιθντε τη ζω και τα βσανα του λαο της εποχς του. τσι ο Ξαν Ζρρο, ο ερωτευμνος τροβαδορος, που εκσφενδνιζε τις μουσικ-στιχουργικς του σατες μες στην οχλοβο των καραβανιν των προσκυνητν και των αγροτικν πανηγυριν. τσι τραγοδησε ο Μαθας Ελ Ιναμορδο κι λοι οι Ισπανο τροβαδοροι και ζονγκλρ, που τα τραγοδια τους μζεψε στον "Κασιονρο" του ο Χουν Ντε Μπονα, εργασα συλλεκτικ, που ολοκληρθηκε με το Ρομανθρο.
     Mε την ονομασα Ρομανθρο, -το μνημεο αυτ της ισπανικς λογοτεχνας- εναι γνωστ η μεγλη κι ατλειωτη συλλογ απ να πλθος ποικλλες ισπανικς ρομντσες, που πρωτοεμφανστηκαν μ' αυτ το νομα στον Μεσαωνα, για να μπουν αμσως στις ευρωπαικς χρες (ιδιατερα σε Γερμανα, Γαλλα κι Αγγλα), που το εδος αυτ καλλιεργθηκε κι εξελχθηκε στις μπαλντες. ταν στις αρχς του 15ου αινα εχε πια σβσει η παρδοση των πλανοδων ποιητν, (αφηγητς επικν γεγοντων, πως οι τροβαδοροι της Γαλλας), ρχισαν πια να κυκλοφορον και να διαβζονται στο λα απ χειργραφα και ν' απαγγλλονται σε διφορες ευκαιρες οι ρομντσες, σντομες επικολυρικς αφηγσεις, εμπνευσμνες ιδιατερα απ τους κκλους των ιπποτν του Μεσαωνα (Καρολγγειος και Μπρετνους) απ τον πλεμο κατ των Μαυριτανν της Ισπανας ακμα κι απ φανταστικ λακολυρικ θματα. Ο στχος του, με ρμες, ταν 8σλλαβος κι εηχος, καθαρ λακς, τσι που η μνμη μποροσε να το συγκρατσει μα που, ωστσο, θμιζε την αραβικ κουσσιντχ.
     Μετ τη περοδο 1450-1550, που βλπει να διεξγεται ο τελευταος επικς αγνας των Ισπανν κατ των Μαυριτανν (η Αλχμα αλθηκε το 1482 κι η Γρανδα το 1492) και την ακτινοβολα της αυτοκρατορας του Καρλου 5ου, οι ρομντσες εχανε γνει το ψωμ του λαο και πολλαπλασιζονταν αννυμα, αποκτντας μιαν λο και πιο καλλιτεχνικ μορφ, μχρι που απ τις αρχς του 1550 ρχισαν να τυπνονται συλλογς απ ρομντσες (Ρομανθρι), που τις χωρζαν ανλογα με τα θματα. Απ ττε η ρομντσα (στην αρχ φυσικ απλοκ) γνεται η πιο λαμπρ και πολτιμη λογοτεχνικ κληρονομι των Ισπανν και γργορα απ' αυτ το λαμπρ ποιητικ υλικ θα βγει για να σπιθοβολσει απ τα χρια των Γκνγκορα και Λπε Ντε Βγκα, η ντεχνη πια ποηση. λα τα πιο γνσια, τα πιο γενναα αισθματα (θρρος, πθος, προδοσα, μσος, ρωτας, ζηλοτυπα, χαρ, πστη) εμπνουνε το Ρομανθρο κι εκφρζονται με απλ καθαρτητα. Για τοτο ο ισπανικς λας βρκε και βρσκει σ' αυτ τον καθρφτη του, να καθρφτη που σκυψαν ακμα και προικισμνοι Ισπανο ποιητς, πως γινε στην Ελλδα με το πλοσιο δημοτικ τραγοδι. Η Ευρπη του ρομαντισμο σε συνχεια, θερησε κι ανακρυξε το Ρομανθρο, σαν τον ιδανικ κσμο του Μεσαωνα.

H Ρομντσα Του Φρσκου Ρδου


 -Φρσκο ρδο, φρσκο ρδο
γλυκ ρδο ερωτικ,
μια μρα σ' εχα στο στθος
και δε σου 'πα "σ' αγαπ".
Σμερα που σε γυρεω
να στο 'πω, δε σ' χω πια.

-Καλ μου φλε, γω δε φταω
φταις εσ, μονχα συ,
μου 'στειλες να μου μιλσει
δολο σου προξενητ
κι τανε στραβ τα λγια
που 'ρθε ο ρμος να μου πει:
"Στα τσιφλκια του Λενε
της αγπης σου η φωλι
η γυνακα ταν αστρι
και λουλοδια τα παιδι
".


-Θε μου, ο βρωμουπηρτης
φταει για τη συμφορ.
Της Καστλιας τα τσιφλκια
δεν τα εδα γω ποτς
απ ττε που 'μουν να
αθο παιδ, λουλοδι πες
και δεν ξερα γι' αγπη,
οτε και για προξενις.

Η Λευκντρα Τ' 'Αη Γιννη

Κνησα για τον 'Α-Γιννη
λγο πριν λιος φανε
μνα, στο γιαλ τ βλπω;
Μια κοπλλα μοναχ.

Πλνει, στβει, ρουχ' απλνει
πνω σε τριανταφυλλι
κι σο λιος τα στεγννει
η λευκντρα τραγουδ:

-"Πο 'ν' η αγπη μου, ο καλς μου
πο να πω να τον βρω
";

Κμα πνω, κμα κτω.
-"Θλασσα, τον λαχταρ"!

Χρυσ χτνι 'χει στα χρια
και χτενζει τα μαλλι.
-"Πσμου νατη, συ λεβντη,
που να σε φυλ ο Θες,
την αγπη μου μην εδες
να περνει κατ δω
";


Η Ρομντσα Της Αρχντισσας Μπλνκα

-Εσαι πιο λευκ κυρ μου
κι απ' τον λιο την αυγ.
Θες να κοιμηθομ' απψε
σα δυο αγαπητικο;
Θρακα λουρι και κρνος,
δε τα βγζω χρνια εφτ
κι εν' τα κρατ μου μαρα
σμπως κρβουνου δαυλι.

-Αχ τον ρωτ σου θλω
για μια νχτα να γευτ!
Στο κυνγι πει ο Κντες
στα τσιφλκια του Λεν.
Λσσα ας σκσει τα σκυλι του
γρακας το συνοδ!

-Τ κανες Μπλνκα, γυνακα,
κρη Γιοδα, πσμου ευθς!

-Τα μαλλι μου μια χωρστρα
κι εν' ο πνος μου βαθς,
που ο ντρας μου μ' αφνει
για κυνγι στα βουν.

-Ψμματα, τρμ' η φων σου,
μλα, πες αληθιν.
Στην αυλ λογο βλπω,
καβαλλρη πουθεν.

-Εναι τ' τι που σου στλνει
ο γονις μου δρο, ν...

-Τνος εναι το τουφκι
που 'ν' στο μπα κουμπιστ;

-Εναι τ' πλο τ' αδερφο μου
δρο στλνει σου κι αυτ.

-Και το δρατο που λμπει
η αιχμ του μχρι 'δω;

-Αχ καλ μου Κντε, πιστο
κι γρια χτπα στη καρδι.
Φταω κι αξζει να πεθνω
με χτυπματα βαρι.

Η Πτση Της Αλχμα

Σεριανοσε στη Γρανδα
ο Μαυριτνος βασιλις
κι απ' τη πλη Βιβαρρλμπα
φτνει η εδηση πως να,
κυριετηκ' η Αλχμα.
Αχ Αλχμα μου, Αλχμα!

Στη φωτι ρχνει το γρμμα,
σφζει και τον ταχυδρμο
και τραβοσε τα μαλλι του
και ξερρζωνε τα γνεια.
Ξεπεζεει απ' τη φορδα,
γερ τι καβαλλει.
Τον ανφορο αψς παρνει
του Ζακτιν κι ψε-σβσε
ξω απ' την Αλμπρα φτνει.
Αχ Αλχμα μου, Αλχμα!

Βζει ευτς ν' αχολογσουν
οι τρουμπτες κι οι ψηλς του
σλπιγγες, οι ασημνιες
οι Μαυριτανο ν' ακοσουν
σκορπισμνοι στα χωρφια.
Αχ Αλχμα μου, Αλχμα!

Πντε-πντε, ξι-ξι
εσυνχτη πλθος μγα
κι νας γροντας μιλοσε,
σοφς μ' σπρη γενειδα!
-Τ συμβανει ω βασιλι
και μας φναξες δω να;
Συ δε φναξες ποτ σου.
-Για να μθετε, ω φλοι,
τη μεγλη συμφορ μας:
Πει χθηκ' η Αλχμα.
Αχ Αλχμα μου, Αλχμα!

-Τα 'θελες καλ μας Ργα,
καλ τρα τα παθανεις.
Σκτωσες τους Μπενσεργιες
που 'ταν της Γρανδας νθος.
Μζεψες τους αποσττες
Κρδοβας της ξακουσμνης.
Βασιλι, γι' αυτ σου πρπει
τιμωρα πιο μεγλη:
Να γκρεμσει το βασλειο
και μ' αυτ κι εσ μαζ του
και να χσεις τη Γρανδα.
Αχ Αλχμα μου, Αλχμα!

                        Ειδικ Παρρτημα: Ιδιματα

     '
Autos Sacramentales'(ισπ.: αοτος εναι οι δρσεις πρξεις δηλαδ ργα σκηνς ργων και σακραμεντλες εναι τα μυστηριακ, ρα μια ορθ πλρης μετφραση του ρου εναι: Μυστηριακ Δρματα) εναι μια μορφ της δραματικς λογοτεχνας, που εναι χαρακτηριστικ στην Ισπανα, αν και σε ορισμνα σημεα της διας μορφς, υπακοει στα παλι θεατρικ ργα θους της Αγγλας. Μπορε επσης να οριστε ως δραματικ αναπαρσταση του μυστηρου της Θεας Ευχαριστας. Τουλχιστον αυτς εναι ο ορισμς που σχυε το καιρ του Καλντερν. Δεν εμππτει και τσο καλ στη φρμα, πως εκενα του προηγομενου αινα, μως πολλ απ αυτ πραν μυστηριακ χαρακτρα μνο και μνο επειδ παρουσιστηκαν κατ τη διρκεια της γιορτς του Corpus Christi.

     Εναι συνθως αλληγορικ, οι χαρακτρες που αντιπροσωπεουνε π.χ., Πστη, Ελπδα, αμαρτα, θνατο, κλπ. Υπρχαν κποια πργματι, που δεν υπρχει οτε νας ανθρπινος χαρακτρας, αλλ προσωποποισεις αρετν, ελαττωμτων, στοιχεων, κ.λπ. δη απ τον 13ο αινα οι θρησκευτικς εκθσεις ταν δημοφιλες στις μζες στην Ισπανα. Αυτς που συνθως παιρναν τη μορφ απλν διαλγων και παρουσιαζντουσαν στη διρκεια θρησκευτικν εορτν, π.χ. Χριστογεννα και Πσχα. Αλλ δεν εναι παρ μχρι τις αρχς του 16ου αινα, που χουμε το πρτο αληθιν Μυστηριακ Δρμα κι χει για θμα του το μυστριο της Θεας Ευχαριστας. ταν το "El Auto Δe San Martin", του Ζιλ Βιθντε.
     Κατ τη διρκεια του 16ου και 17ου αινα συνχισαν να εμφανζονται, σταδιακ βελτιωμνα κι ακμα πιο καλ επεξεργασμνα στε να φτσουνε στο υψηλτερο στδιο ανπτυξς τους απ τον Calder
ón. Παρουσιαζνταν πντα στους δρμους τη περοδο του φεστιβλ της γιορτς του Corpus Christi. Εχε προηγηθε μια επσημη πομπ μες απ τους κριους δρμους της πλης και τα σπτια κατ μκος της διαδρομς τανε στολισμνα προς τιμν της περστασης. Στην πομπ εμφανιζταν με τους ιερες που μετφεραν το Ιερ Λβαρο κτω απ ναν υπροχο θλο, ακολουθομενοι απ να αφοσιωμνο πλθος, που στη Μαδρτη, συμμετεχε συχν κι ο βασιλις κι η αυλ του, χωρς δικριση βαθμο και τελευταοι απ' λα, σε μορφα κρα, ερχντουσαν οι ηθοποιο απ τις κρατικς σκηνς που επρκειτο να λβουν μρος στη παρσταση. Η πομπ συνθως σταματοσε στη κατοικα κποιου αξιωματοχου κι εν οι ιερες εκτελοσαν ορισμνες θρησκευτικς τελετς, το πλθος γοντιζε κατανυκτικ, πως στην εκκλησα. Μετ το πρας αυτν, δινταν η παρσταση. Οι παραστσεις αυτς κι η πομπ, εχαν μεγλη λαμπρτητα και φυσικ υψηλ κστος, πργματα που καθορζονταν ββαια ανλογα με τις δυναττητες της καστης πλης που οργνωνε λο τοτο.
     Απ τους πιο γνωστος συγγραφες αυτο του εδους μπορε να αναφερθε ο Juan
DeLa Enzina κι oGil Vicente που γρψανε τον 15ο και 16ο αι., εν ανμεσα σε αυτος που γρψανε στο απγειο της επιτυχας τους ταν ο Lope De Vega, που συνγραψε πνω απ 400, μως πολ λγα σζονται σμερα. Αλλ ακολοθησε ο πιο επιτυχημνος λων σ' αυτ το εδος: ο Calderón. Παρλο που δεν τανε πολυγραφτατος πως ο Βγκα, φησε παρακαταθκη περπου 70 Μ.Δ. με κορυφαο τον "Θεκ Ορφα" ργο με απαρμιλλη ποιητικ αξα, "Αφοσωση Στη Μζα", και "Η Αιχμαλωσα Του Νε". Αυτ τα ργα εχανε μεγλην απχηση-επδραση στο λα.
     Απ τα παλι χρνια η αλληγορα κθε μορφς εχε ντονο γοητευτικ χαρακτρα κι αυτ τα ργα αγαπθηκαν απ τα πλθη κι ιδιατερα αφο δινντουσαν δημοσα δαπνη με την ενοια της Ρωμαιοκαθολικς Εκκλησας, για τις μεγλες θρησκευτικς εορτς. Το 1765 απαγορετηκαν απ τον Κρολο Γ' αλλ ττοιες συνθειες αινων δε θα μποροσαν να κοπονε τσον εκολα και για πολλ χρνια μετ συνχισαν να παρουσιζονται σε ορισμνες μικρτερες πλεις.

     '
Εntreméses'(προρχεται απ την ιταλικ λξη ιντερμδιο) εναι μια μικρ φρσα που χρησιμοποιεται σαν να διασκεδαστικ διλειμμα μεταξ πρτης και δετερης πρξης της Comedia. Θεωρεται τι παρουσιστηκε πρτη φορ στην ισπανικ σκην τον 16ο αινα και προρχεται απ την επιρρο της ιταλικς Commedia dell 'Arte. Συχν χρησιμοποιονται χονδροειδες περιθωριακο χαρακτρες και καταστσεις, κι εχανε τερστια πραση στο ακροατριο καθς γρφτηκαν απ διακεκριμνους συγγραφες, πως οι Καλντερν και Θερβντες.

     Στην Ισπανικ Χρυσ Εποχ (Siglo de Oro) παρδοση η '
Comedia' να εναι να 3πρακτο ργο που συνδυζει δραματικ και κωμικ στοιχεα. Οι κριοι χαρακτρες εναι ευγενες (Galanes) και κυρες (Damas) που εμπλκονται σε μια υπθεση που αφορ στην αγπη, στη ζλια, στη τιμ και μερικς φορς επσης στο σεβασμ τον πατριωτισμ. Οι υποστηρικτικο ρλοι εναι αστεοι υπλληλοι (graciosos) που βοηθον τους εργοδτες τους κατ την εκτλεση της πλοκς. Μεγλος κι εξχων δημιουργς ττοιων κωμωδιν ταν ο Βγκα με φος που καθορζεται απ το μγμα εκενο του κωμικοτραγικο κι αρχικ τσι ονομαζταν, μχρι που τελικ συντμθηκε απλ σε 'Comedia'

====================

  
                       Fray Luis Ponce de León    

              Φρι Λους Πνσε Ντε Λεν (1527-1591)

     Μοναχς του δγματος του Αγου Αυγουστνου, καθηγητς της θεολογας στο Πανεπιστμιο της Σαλαμνκα και ποιητς, ταν απ τα υψηλ κι ανοιχτ πνεματα της ισπανικς Αναγννησης του 16ου αινα. Στις καλλιτεχνικς και θεωρητικς του προσπθειες, μπρεσε να εναρμονσει και να συνταιρισει την ιταλο-ισπανικ κουλτορα, με την ελληνο-λατινικ κι εβρακ. τσι, οι στοχασμο του στα ργα "Ονματα Χριστο" (1586), "Εισγηση Στο Βιβλο Του Ιβ" (τυπθηκε μετ θνατον) κι η ποησ του, στηρζονται σε βσεις απ γραντη.
     Γεννθηκε στο Μπελμντε της Αραγωνας απ πλοσια οικογνεια. Μετφρασε θαυμαστ Βιργλιο, Ορτιο, Πνδαρο, Πετρρχη και Μπμπο. Η μετφρασ του στο "'Ασμα Ασμτων" κι οι ερμηνεες του στις Ιερς Γραφς, που πηγσαν απ τη μελτη του στα πρωττυπα εβρακ κεμενα, μα στη πραγματικτητα η μεγλη του φμη σα μστη και ποιητ, του δημιοργησαν μες στους εκκλησιαστικος κκλους, αντιδρσεις, ενοχλσεις, μνησικακες και φθνο.
     Η Ιερ Εξταση τον κλεισε στη φυλακ για 5 χρνια κι στερα τον απλλαξε απ κθε κατηγορα. Στη φυλακ γραψε το μεγαλτερο μρος του ργου του και τα ποιματ του. Αυτ εναι γραμμνα σε καθαρ γλσσα και με σκψεις κρυστλλινες και μπορον να θεωρηθονε σαν ωραιτατοι καρπο της Ευρωπακς Αναγννησης. Ο αδελφς Λεν αναθερμανει τφρες αρχαες και μσα απ σχματα προσευχν κι ομιλες θρησκευτικς προς το πομνιο, εκδηλνει τη γεμτη δος συγκνησ του μπρος στο Σμπαν, που αποτελε και την ειλικριν μορφ του μυστικισμο του. Πθανε στη Μαδρτη, στις 23 Αυγοστου 1591.

      Agora Con La Aurora...

Με την αυγ σηκνεται το φως μου,
πλκει τα πλοσια μαλλκια της κοτσδια,
τα στθη, το λαιμ της, -ο γγελς μου-
στολζει ανελητα με στολδια.

'Αγια κι αγν, στον ουραν κοιτντας,
τ' μορφα χρια της σηκνει ψηλ
Για τη δικ μου θλψη, σως, πονντας
κι ασγκριτα πειτα, παζει και γελ.

Λω. Κι απ γλυκει πλνη χαμνος,
-γω που με πστη τη λατρεω ταπειν-
θαρρ πως τη θωρ 'δωνα, μπροστ μου.

Μα η ψυχ μου π' απατθηκε, με μνος
συνρχεται απ' τη πλνη της ξαν
κι ρα πολλ τρχουν τα δκρυ μου...

-------------------------------------------------------------------

 Luis de Góngora y Argote*

                   Λους Γκνγκορα Υ Αργκτε  (1561-1627)

     Η Αναγννηση που 'φτασε στον 16ο αινα στη μεγαλτερη λμψη της, αναζητντας νους τρπους στις διφορες τχνες, σιγ-σιγ κι ανεπασθητα πρασε στο Μπαρκ, του 17ου αινα. Το φαινμενο αυτ παρουσιστηκε σ' λη την Ευρπη. Ο Γκνγκορα, (Luis de Gongora y Argote) Ισπανς ποιητς της εποχς, γεννημνος στη Κρδοβα απ οικογνεια ευγενν (μητρα Leonor de Góngora, πατρας Francisco de Argote) στις 11 Ιουλου 1561, κληρικς, κρδισε γοργ την ενοια της Αυλς. Σποδασε φιλοσοφα στο Πανεπιστμιο Σαλαμνκας, χειροτονθηκε κληρικς κ
ι υπηρτησε στη μητρπολη της πατρδας του. Το 1617 στη Μαδρτη, που εγκαταστθηκε, γινε εκομολογητς ιερας του Βασιλι Φιλππου Γ'. χι μως για πολ γιατ η ζω που κανε δεν ρμοζε σε νθρωπο της Εκκλησας. Το πθος του για το χαρτοπαγνιο μεινε παροιμιδες στην Ισπανα.

   "Πιστεω πως τα καλλτερα ποιματα του Γκνγκορα, εναι τα λιγτερο... γκονγκορικ του. Αγαπ πολ να ποημα που θα μποροσε να 'ναι απ τα καλλτερα του Κεβδο, αν δεν το εχε γρψει ο Γκνγκορα". Οσβλντο Φερρρι


     Εναι γνωστς για τις ποιητικς συνθσεις του με χαρακτρα και μορφ λακ -τα χαριτωμνα και γεμτα ζω letrillas (τραγουδκια) και τις λεπτς και γραφικς romances (αφηγηματικ ερωτικ ποιματα με ντονη λυρικ διθεση)- και για τη μεγλη σειρ των σονττων του (ερωτικν, σατιρικν, εθυμων) που διακρνονται για την ψογη τελειτητα της μορφς. Δχτηκε μως σκληρ κριτικ για τα 2 ποιματα που επεξεργστηκε κι φερε σε υψηλ αισθητικ εππεδο να εκλεπτυσμνο και περτεχνο φος (culteranismo). Το φος αυτ, που εχε επηρεαστε απ τη τεχνοτροπα του μπαρκ, τνιζε τα κρια χαρακτηριστικ του λυρισμο της ισπανικς αναγννησης (καλλιεργημνη γλσσα με χρση νεολογισμν και υπερβσεων, μεταφορν και μυθολογικν θεμτων).



     Τα 2 ποιματα ταν ο Μθος του Πολφημου και της Γαλτειας (1612) κι οι ημιτελες Μοναξις (1612-13), που το ναυγιο ενς νου σε να νησ βοσκν ταν μνο η αφορμ για να περιγρψει τη φση και σκηνς πλοσιες σε χρματα κι αρμονες χων, που δημιοργησε να ποιητικ κσμο με ασγκριτη γοητεα. Η δυσκολα της ερμηνεας, απ τη μα πλευρ κι η λιγοστ ανθρπινη συμμετοχ, απ την λλη, ταν οι αιτες που ο ποιητς αγνοθηκε για 2 αι.. Η ανακλυψη κι η αξιολγησ του οφελεται στο Βερλαν, στους Ισπανος μοντερνιστς με τον Ρουμπν Νταρο, στους ποιητς της γενις του 1927 και στην ερμηνεα των ργων του απ τον κριτικ Ντμασο Αλνσο. Ο ρος γκονγκορισμς, ωστσο,καθιερθηκε απ τους επιγνους του για να εκφρσει την ψυχρ επιτδευση.
     Προικισμνος με πλοσια φαντασα κι εκολα ρουσα μουσικ φλβα, γραψε σοντα, ερωτικ τραγοδια, στιρες. Μα οι μορφικς αναζητσεις του Φερννδο Ντε Χερρρα κι εκενη η ανγκη για το νο που φτερογιζε σ' λη την ατμσφαιρα της ευρωπακς τχνης, τον ωθοσαν λο και περισστερο να βρσκει ιδες, εικνες κι αυτ τη γραμματικ διρθρωση να τη προχωρσει πρα κι ξω απ τα υπρχοντα πλασια. Το φος του ονομστηκε Γκονγκορισμς και χαρακτηριζταν απ φραστικς υπερβολς, επιδεικτικ λεξιλγιο, πλθος μεταφορν και περπλοκη σνταξη. τανε δε σε διαρκ διαμχη με τον επσης Ισπαν ποιητ Φρανσσκο ντε Κεβδο.

     "Ο Μθος Της Γαλτειας Και Του Πολφημου" (το αριστοργημ του) κι η "Μοναξι", που γρφτηκαν στα 1611-13, δεχνουν αληθιν τη ληξιαρχικ πρξη γννησης του Γκονγκορισμο, που ξεκινντας απ την Ισπανα, επηρασε λη τη ποιητικν κφραση της Ευρπης μχρι το τλος του 18ου αινα. Ο Γκνγκορα υμνθηκε σα νος μηρος απ τους συγχρνους του κι εναι ασφαλς μεγλος ποιητς. Ανανωσε και πλοτισε το ισπανικ λεξιλγιο κι αν σμερα οι πιο περεργες αλληγορες του μας κνουν να χαμογελμε, μες στους στχους του κινεται και δρα φαντασα με τσην φθονη θρμη, αδικοπα εφευρετικ κι ανανεομενη, με μια τσον ανθευτη κι ουσιαστικ μουσικτητα, που να προκαλε αληθιν θαυμασμ.

     
ργα του:

 * Soledades (Μοναξις, 1613)
 * La Fábula de Polifemo y Galatea (Ο μθος του Πολφημου και της Γαλτειας, συγγρ.1613, κδ. μεταθαντια 1627)
 * La Fábula de Píramo y Tisbe (Ο μθος του Πραμου και της Θσβης, 1618)
 * La destrucción de Troya (Η καταστροφ της Τροας, θατρο)


     Πθανε στην αγαπημνη του Κρδοβα και θφτηκε στο καθεδρικ να της πλης, στις 24 Μη 1627 σε ηλικα 66 ετν.



                Στο Ρδο

Χτες εγεννθης κι αριο θα πεθνεις.
Τη λγη ποις σου δρησε ζω;
Φγγος λαμπρ, η ψυχ σου φυλλοροε,
μα κι τσι τη περφνεια σου δε χνεις.

Τη μταιη ομορφι σου δε προφτνεις
να τη χαρες πριν σβσει σα πνο
μια κι η δια της αγντητα αναζητε
την ευκαιρα πριν να ζσεις, να πεθνεις.

Κι αν κποιο χρι δστροπο σε λυσει
αφο τ' αγρο 'ναι νμος να χαθες
βαρυοστενζοντας η μορα σου θα τελεισει

Μη προς στον καρδο εβγες τον τρανν σου.
Διαλσου ακμα πριν να γεννηθες.
Ζω σου δνει κι εναι ο θνατς σου...

   Ανθοσυλλκτρια Νμφη

Στο δειλιν η Νμφη μου πλανιται
κι νθη στον πρασινκαμπο συνζει,
μα σα κι αν κβει τ' μορφ της χρι,
τσα στα πδια της η γη λουλοδια βγζει.

Λμπουνε τα μαλλι της, θαρρες εναι
χρυσαφιο γνμα, ριγηλ στ' αγρι,
πρσινη φυλλωσι φτελις που τρμει
κυματιστ σε κθε αλλαξοκαρι.

ταν στολζει τους λευκος κροτφους
-ορσημο του χρυσαφιο και του χιονιο-
με τ' νθια που 'ναι ξχειλη η ποδι της

πιτερο, σας ορκζομαι, φως βγζει
η ανθνια της γιρλντα, απ' τα στεφνια
των αστεριν που λμπουν στα ουρνια.


--------------------------------------------------------------------

    Félix Lope de Vega y Carpio*

                 Λπε Φλιξ Ντε Βγκα Υ Κρπιο  (1562-1635)

     Ο Ισπανς αυτς ποιητς, εναι νας απ τους πιο σπνιους σε ιδιορρυθμα και πιο γνιμους δημιουργος της παγκσμιας λογοτεχνας. Ανανωσε το ισπανικ θατρο και το 'φερε σ' να προχωρημνο σχεδν σγχρονο στδιο, με το ελισαβετιαν. Το ουσιαστικ γνρισμα της ιδιοσυγκρασας του εναι ο λυρισμς και μ' αυτ την ννοια, χει τοποθετηθε πλι στον Γκνγκορα και τον Κουεβδο και θεωρεται ο μεγαλτερος ποιητς του ισπανικο χρυσο αινα. Ελχιστα επδρασε στο πνεμα του, ο Γκονγκορισμς. Στο τραγοδι του προχει ο αυθορμητισμς και το μεσο, που πηγζουν απ στιγμς που 'ζησε στην ευασθητη σαν κεραα, ζω του. Τα τραγοδια του εναι πλοσια σε θερμ χρματα και μουσικος χους, ("Ρμες", "Θεοι Θραμβοι", "Θεες & Ανθρπινες Ρμες"), μα προπντων δονονται απ απλ και φλογερν ανθρωπι. Σ' λη του τη ζω βρζει στο αμα του η πατρδα του, η αγπη προς τη γυνακα, το Θε, τη φση. Γι' αυτ κι η ποησ του μπορε να ονομαστε νετερη.
     Eκρηκτικ προσωπικτητα που περιπλανιται διψασμνος για ζω. Απ κληρικς γνεται υπδικος κι εξριστος. Απ πολεμιστς εραστς με αμτρητες περιπτειες. Γρφει 1800 ργα (σζονται 480). Λτρης του αυτοσχεδιαστικο θετρου μεταβλει τα ργα του ανλογα με τη σκηνικ μπνευση των ηθοποιν. Η φμη του στον κσμο της ισπανικς λογοτεχνας πεται μνο αυτς του Μιγκλ ντε Θερβντες, εν ο τερστιος γκος της λογοτεχνικς παραγωγς του εναι ασγκριτος, καθιστντας τον ναν απ τους πιο παραγωγικος συγγραφες στην ιστορα της λογοτεχνας. Υπρξε το «πρτυπο της ισπανικς δινοιας» για τους συγχρνους του, εν ο Θερβντες -οι σχσεις του οποου με τον Λπε δε Βγα ταν λλοτε φιλικς και λλοτε εχθρικς- τον αποκαλοσε Φονικα της Ευφυας» και «Τρας της Φσεως (Fenix de los ingenios και Monstruo de la Naturaleza).




      Γεννθηκε στη Μαδρτη 25 Νομβρη. Μορφθηκε μες στο χρυσ αινα της ισπανικς λογοτεχνας. Ο πατρας του Φλιξ κεντητς στο επγγελμα, εχε μετακομσει τον προηγομενο χρνο απ το Valladolid στην ισπανικ πρωτεουσα, που νοιξε κατστημα κεντημτων.
Ο Λπε δεν ακολοθησε τη χειρωνακτικ τχνη του πατρα του, νοιωθε μλιστα μειονεκτικ για τη ταπειν καταγωγ του, αλλ -χοντας κλση προς τη μελτη- διδχθηκε στα 1572-1573 Λατινικ και Καστιλινικα απ τον ποιητ Vincente Espinel (1550-1624) και τον επμενο χρνο γρφτηκε στο Αυτοκρατορικ Κολγιο Ιησουιτν, που πρε τις βσεις της ουμανιστικς παιδεας. Εντυπωσιασμνος ο επσκοπος της Avila απ την επιμλεια και το ενδιαφρον του για τα γρμματα, τον πρε στο Πανεπιστμιο της Alcala de Henares για ιερατικς σπουδς, αλλ εκενος εγκατλειψε γργορα την ιδα να ακολουθσει ιερατικ σταδιοδρομα, επηρεασμνος μλιστα απ τον ρωτ του για μια παντρεμνη γυνακα.
     Μετ το θνατο του πατρα του το 1578, το κατστημα κεντημτων περιλθε στο σζυγο μιας απ τις αδελφς του ποιητ, της Ισαβλας ντελ Κρπιο. Υιοθτησε ττε το ευγενικ νομα Κρπιο για να προσδσει να αριστοκρατικ τνο στο δικ του νομα, επιθυμντας να φανε τι ανκε σε αντερη κοινωνικ τξη. Συνχισε μλιστα τις σπουδς του στο περφημο Πανεπιστμιο της Σαλαμνκα, που απκτησε ουμανιστικ παιδεα. Εν τω μεταξ, εχε καθιερωθε ως θεατρικς συγγραφας στη Μαδρτη και κρδιζε τα προς το ζην απ τα ργα του, τις comedias, αν κι ισχυριζταν τι τα γραφε μνο απ προσωπικ κλση προς το θατρο. Στο κορφωμα της λογοτεχνικς παραγωγς του, ο Ππας Ουρβανς Η τμησε το 1627 τον Λπε δε Βγα με τον ττλο του διδκτορα της θεολογας και με το σταυρ του Τγματος του Αγου Ιωννου της Ιερουσαλμ. Πθανε στη Μαδρτη, στις 27 Αυγοστου 1635.  Ο Λπε Ντε Βγκα, η περηφνεια της Ισπανας, εναι γνωστς σ' λο τον κσμο.
     Ο Λπε δε Βγα εχε αφιερσει μεγλο μρος της περιπετειδους ζως του στο πθος του για τις γυνακες. νθρωπος με ανσυχη και θερμ ιδιοσυγκρασα, παρασρθηκε γργορα σε μια ζω πολυτραχη, γεμτη ατλειωτες ερωτικς ιστορες. Κυριαρχομενος απ ντονα αισθματα κι ερωτικς παρορμσεις, τανε κομψς στην εμφνισ του, ιπποτικ φιλοφρονητικς κι ασκοσε προσωπικ γοητεα στις γυνακες. Σε νεαρ ακμη ηλικα, ο ερωτικς ενθουσιασμς του τονε παρασρει, στε να εγκαταλεψει τις πανεπιστημιακς σπουδς του στο Αλκαλ δε Χενρες και να ακολουθσει την Elena Osorio, μια γυνακα ριμη κι εξαιρετικς ομορφις, σζυγο ενς ηθοποιο, η Φυλλδα των στχων του,. Η σχση του μαζ της φθασε σε ερωτικ πληρτητα, πλην μως με συχνς ταπεινσεις, βαιη συμβωση και εκδηλσεις ζηλοτυπας. Αποκορφωμα της κατστασης αυτς ταν ο ερωτικς δεσμς της λενας με τον Δον Φρανθσκο Περρεντ δε Γκρανβλα, ανιψι του ισχυρο καρδιναλου Γκρανβλα. Τελικ, ο Λπε δε Βγα αποδχθηκε κυνικ το δεσμ της και μλιστα αποσποσε μσω της λενας χρματα απ τον εραστ της. ταν η λενα τελικ τον εγκατλειψε, γραψε σφοδρος λιβλους εναντον της και εναντον της οικογνεις της, με συνπεια να οδηγηθε στη φυλακ και να εξοριστε το 1588 απ τη Μαδρτη.



     Εν διαρκοσε ακμη το σκνδαλο αυτ, ο Λπε δε Βγα απγαγε την Ισαμπλ δε Ουρμπνα (Isabel de Urbina, την Μπελσα), την αριστοκρατικ κι μορφη 16χρονη αδελφ του Μεγλου Τελετρχη του Φιλππου Β', την οποα εχε δη αποπλανσει. Εξαναγκστηκε να επισπεσει το γμο μαζ της, εν μετ’ ολγον αναχρησε με την ισπανικ Αττητη Αρμδα στην εκστρατεα εναντον της Αγγλας, δημιουργντας καθ’ οδν και μιαν εφμερη σχση με μα πρνη απ τη Λισσαβνα. Επιστρφοντας, πρασε τον υπλοιπο χρνο της εξορας του απ τη Μαδρτη στη Βαλνθια, που τανε ττε κντρο αξιλογης θεατρικς δραστηριτητας κι επιδθηκε στη συγγραφ θεατρικν ργων. Η γγαμη ζω του ποιητ με την Ισαμπλ δε Ουρμπνα κυλοσε ευτυχισμνη, αλλ η γυνακα του πθανε στη διρκεια ενς τοκετο το 1595. Ο Λπε δε Βγα ερωτεθηκε πολ σντομα τη χρα Αντνια Τργιο δε Αρμντα (Antonia Trillo de Armenta). Η παρνομη συμβωση μαζ της εχε ως συνπεια τη δημσια διαπμπευσ του και μια να δκη το 1596. Το νο αυτ σκνδαλο τον ανγκασε να πουλσει λα τα υπρχοντ του σε πλειστηριασμ και να φγει απ τη Μαδρτη.
      Μια απ αυτς τις ιστορες ταν με την Ελνα Οζριο,  η οποα κατληξε σε σκνδαλο που στθηκε αιτα να εξοριστε απ τη Μαδρτη. Αμσως μετ (1588) παντρετηκε την Ισαβλλα ντε Ουρμπνα , την οποα εγκατλειψε μως για να καταταγε στις δυνμεις της Αττητης Αρμδας. Επστρεψε στερα κοντ της κι μειναν για λγο καιρ στη Βαλνθια και κατπιν στην λβα ντε Τρμες, που γινε γραμματας του δοκα της πλης. ταν πθαναν η σζυγος κι οι κρες του (1598), παντρετηκε τη Χουνα ντε Γκουρντο, απ την οποα απκτησε δο γιους που επσης πθαναν πρωρα. Σναψε ττε σχσεις και με μια λλη ηθοποι κι αυτ παντρεμνη, τη Μικαλα ντε Λουχν (την Καμλα Λουτσντα) κι απκτησε και λλα παιδι μαζ της.
     Το 1599, παρευρισκμενος στο γμο του Φιλππου Γ, μια περιστασιακ συνντησ του με μια κυρα ονομαζμενη Πεγισρ, εχε ως κατληξη να αποκτσει μαζ της να γιο, τον Φερνρντο. Πολ σντομα συναντ την μορφη ηθοποι Micaela de Lujan, η οποα και παρμεινε για 20 σχεδν χρνια η μεγλη αγπη του ποιητ. Τον ακολοθησε στη Σεβλη και τη Γρανδα (1602), συζοσε μαζ του και του κανε αρκετ παιδι, μεταξ των οποων τη Μαρσλα και τον Λπε Φλιξ Λοπτο. Την δια εποχ, τλεσε το 2ο γμο του με την Juana de Guardo, κρη ενς πλοσιου κρεοπλη, με την οποα απκτησε δο παιδι, τον Κρλος Φλιξ και τη Φελιθινα. Για καθεμα απ τις δο αυτς γυνακες, ο Λπε δε Βγα διατηροσε σπτι στο Τολδο (1604-1610), εν ο διος μετακμισε σε σπτι που αγρασε στη Μαδρτη, που εχε δη νοικισει να λλο για τη Μικαλα και τα παιδι τους. Στο σπτι του στη Μαδρτη, που ζησε τον υπλοιπο χρνο της ζως του, ο Λπε δε Βγα αντιμετπισε μια σειρ απ κακοτυχες: Ο Κρλος Φλιξ, ο αγαπημνος του γιος, αρρστησε και πθανε το 1612, η γυνακα του Χουνα πθανε στον τοκετ της Φελιθινα, εν πθανε κι η Μικαλα δε Λουχν.
     Αφο χασε και τη 2η σζυγ του, συγκλονισμνος απ βαθει πνευματικ κρση, πστεψε τι θα μποροσε να αλλξει τη πορεα της ζως του χειροτονομενος ιερας (1614). Αυτ δεν τον εμπδισε, μετ τα 50 του, να συνεχσει τους ρωτες και τη περιπετειδη ζω του με πολλς ακμα γυνακες. Αν το ισπανικ θατρο του Χρυσο Αινα μπρεσε να γνει γργορα το σημεο συμβολς και σνθεσης λων των ηθικν, θρησκευτικν και ιδεολογικν ανησυχιν της εποχς κι λων των λογοτεχνικν μοτβων του μπαρκ, αυτ οφελεται πρτα απ’ λα στη δυναμικ και πολυσνθετη προσωπικτητ του. Οδηγημνος πιτερο απ διασθηση κι απ δυνατ θεατρικ νστικτο παρ απ σαφ κι ακριβ ποιητικ μθοδο, επιχερησε αλλαγ εντελς εμπειρικ στους καννες της δραματουργας, πως μπορε να δει κανες στο ργο του.
     Οι πικρς αυτς απογοητεσεις προκλεσαν στον ποιητ μια βαθει προσωπικ κρση, που τον οδγησε σε ηθικ πτση κι επιστροφ σε μια ερωτικ ζω με να τρπο ββηλο κι ανσιο. ταν πρωτοσυνντησε τη Marta de Nevares, που ταν 26 χρονν και παντρεμνη, την ερωτεθηκε παρφορα κι η ερωτικ αυτ σχση τους εχε ως αποτλεσμα τη γννηση μιας κρης, της Αντνια Κλρα, το 1617. Τα χρνια μως της μοναξις εχαν αρχσει για τον Λπε δε Βγα: η κρη του Μαρσλα μπκε το 1623 σε μοναστρι, η λλη κρη του Φελιθινα παντρετηκε το 1633, ο γιος του Λοπτο πθανε σε ναυγιο το 1634 και την δια χρονι η Αντνια κλφτηκε εκοσια με να νεαρ αυλικ.
Στο μοναχικ σπτι του, ο Λπε δε Βγα, αυτοτιμωρομενος και βαθι μεταμελημνος απ την κλυτη ζω του και περιστοιχιζμενος απ μια κρη του και μερικος φλους του, πθανε απ οστρακι στις 13 Αυγοστου 1635 σε ηλικα 72 ετν. Η οικα-μουσεο, που εναι αφιερωμνο στη ζω και το ργο του, βρσκεται στη Μαδρτη επ της οδο Θερβντες αριθ. 11 (Calle de Cervantes 11). Εναι μια τυπικ κατοικα του 17ου αι., σε καστιλινικη αρχιτεκτονικ, που την αγρασε κι εγκαταστθηκε το 1610. Σ’ αυτ το σπτι γραψε τα περισστερα απ τα ργα του, που υπολογζονται συνολικ σε πνω απ 2.000. Στο κντρο βρσκεται να σκοτειν παρεκκλσιο χωρς εξωτερικ παρθυρα. Ο μικρς κπος στο πσω μρος χει να πηγδι κι εναι φυτεμνος με τα λουλοδια και τα οπωροφρα δντρα, που αναφρει ο συγγραφας στα ργα του. Στο σπτι αυτ ζησε μχρι το θνατ του στις 27 Αυγοστου 1635. Το 1935 ανακαινστηκε και χαρακτηρστηκε ως εθνικ μνημεο.



     Ο Λπε δε Βγα θεωρεται ο πολυγραφτερος και πιο δημιουργικς συγγραφας στην παγκσμια λογοτεχνα. Σμφωνα με τον πρτο βιογρφο του Χουν Περς δε Μονταλμπν, αποδδονται στον Λπε δε Βγα 3.000 σοντα, 3 μυθιστορματα, 4 νουβλες, 9 επικ ποιματα και περπου 1.800 θεατρικ ργα, απ τα οποα 480 χουν διασωθε. Νοι καννες στην τχνη του να γρφεις κωμωδες του καιρο μας (1609), που χι μνο υιοθετονται οριστικ οι 3 πρξεις αντ των 5 του κλασσικο θετρου και καταργονται οι 3 εντητες της αριστοτελικς ποιητικς, αλλ προβλλονται κυρως τα τεχνικ γλωσσικ εκενα μσα που καθιστονε το ργο προσιτ στο κοιν. Πργματι, στα σα χουνε διασωθε, αφομοινοντας τα πιο ποικλα στοιχεα της λογοτεχνας και της λακς παρδοσης της Ισπανας, κατρθωσε να δημιουργσει να θατρο ρεαλιστικ και συγχρνως βασισμνο στον μθο, ηρωικ, γεμτο δυναμισμ και δρση, να θατρο μλλον χαρακτρων παρ κεντρικν ηρων, στο οποο πρωταγωνιστε συχν το πλθος· τα θματα του χουν εξλλου στην απραντη ποικιλα τους να κοιν φντο, πολφωνο και λακ. Δεν υπρχει θεατρικ εδος που να μην καλλιργησε, αν και σε λες τις κωμωδες του μπορε να ξαναβρε κανες την δια ατμσφαιρα. γραψε ργα θρησκευτικο περιεχομνου, πως Ο θερισμς, που η υπθεσ του εναι παρμνη απ την ευαγγελικ παραβολ του σπορα με θματα απ τη Παλαι Διαθκη, πως Η δημιουργα του κσμου. Ακολοθησαν τα βουκολικ Μαινμενος Μπελρντο κι Η Αρκαδα κι ργα με θματα απ τη μυθολογα, πως Ο λαβρινθος της Κρτης, απ τη κλασσικ και ξνη ιστορα, πως Ο σκλβος της Ρμης κι Ο μγας δοκας της Μσχας.
     Οι ηθογραφες του εναι σως οι πιο πολλς και οι πιο γνωστς ξω απ τα ρια της Ισπανας. Η φαντασα του και η προτμησ του στις ιστορες με μεγλη πλοκ επιστρατετηκαν στα ργα του, με μοναδικ σκοπ να διασκεδσουν το κοιν και να κρατσουν αμεωτη την προσοχ του· αυτ διαφανεται σε ργα, πως τα Ν’ αγαπς χωρς να ξρεις ποιον, Η ανητη κυρα (μα απ τις πιο επιτυχημνες κωμωδες του, που ξεχωρζει για το χιομορ της και τη φιντσα του ψυχολογικο παιχνιδιο), Το σκυλ του περιβολρη κι Ο χωρικς στη γωντσα του (τα 2 τελευταα εμπνευσμνα απ την αγροτικ ζω) κ..
     Αξιλογα εναι επσης τα δρματα των οποων τα θματα ντλησε απ τους μθους και την ιστορα της Ισπανας. Δεν υπρχει περοδος, φυσιογνωμα επεισδιο που να μη το 'χει μεταφρει στη σκην· χαρακτηριστικ ργα εναι Ο τελευταος Γτθος -που αναφρεται στο τλος της δυναστεας των Βησιγτθων- κι Ο ιππτης του Ολμδο. Σε αυτ τον κκλο ανκουνε και 3 ργα στα οποα  φτασε σε μεγαλτερο βθος κι ωριμτητα κφρασης, σε μιαν ευτυχστερη ισομρεια ανπτυξης και σε τελειτερη θεατρικ τεχνικ: Ο καλτερος κριτς εναι ο βασιλις, Ο Περιμπνιεθ και ο διοικητς της Οκνια και ΦουντεΟβεχονα (Προβατοπηγ). γραψε σε στχους τις κωμωδες του με ιντερμδια απ χορος, ωραιτατες ρομντσες, σοντα και τραγοδια που δημιουργον να κλμα δροσερο λυρισμο που σφραγζει το μοναδικ φος του.
     Μπορε να μην γραψε οτε να θεατρικ ργο που να εναι τλειο, ολοκληρωμνο και με καθολικτητα, μπορε να του καταλογζουν μεγλη προχειρτητα κι υπερβολικ ευκολα στο να γρφει θεατρικ ργα των οποων η ποστητα αποβανει σε βρος της ποιτητας, ωστσο δημιοργησε ναν ολκληρο κσμο, μεταφροντας στη σκην τη ζω στις πιο διαφορετικς της ψεις, πλθοντας με μεγαλοφυ τρπο τπους και χαρακτρες ενς θετρου το οποο ακολοθησαν και μιμθηκαν στην Ισπανα (που δημιοργησε μια μεγλη σχολ δραματουργν) στο εξωτερικ και προπντων στη Γαλλα, που δραματουργο του ψους του Κορνιγ του Μολιρου εκτμησαν πολλ ργα του. ταν εξλλου ποιητς με λεπτ ευαισθησα και σε αναρθμητα θαυμαστ σοντα, ρομντσες κι λλα ποιματα μνησε -εκτς απ τον ρωτα και τη θρησκευτικ πστη- πολλ και ποικλα θματα, μεταξ των οποων κι απλ περιστατικ.
     Στην επικ ποησ του περιλαμβνονται: «Η Αρκαδα» (La Arcadia, 1598), να ποιμενικ ρομντζο, η «Κατακτηθεσα Ιερουσαλμ» (Jerusalem conquistada, 1609), μια προσπθεια να συνδυσει την Ισπανα και τους Ισπανος ρωες με τα γεγοντα της Γ Σταυροφορας, το «Τραγικ Στμμα» (Corona tragica, 1627), να επικ ποημα για τη ζω και την εκτλεση της Μαρας Στιοαρτ, η «Δφνη του Απλλωνα» (El laurel de Apolo, 1630) κ.. Το 1632, δημοσευσε το αυτοβιογραφικ μυθιστρημ του «Η Δωροθα» (La Dorotea), που λοι οι ρωτς του συγχωνεονται με το σεξουαλικ πθος του για την λενα Οσριο. Το 1609, δημοσευσε μα πραγματεα για το θατρο και τη ποηση με τον ττλο «Να τχνη για να συγγρφει κανες κωμωδες» (Arte Nuevo de hacer comedias en este tiempo), το θεατρικ μανιφστο του, που υπερασπιζταν τον τρπο γραφς των θεατρικν ργων του.
     Ο Λπε δε Βγα, πως επισημανει ο Παναγιτης Κανελλπουλος στο γκριτο ργο του «Ιστορα του Ευρωπακο Πνεματος», δεν εχε αποδσει μεγλη σημασα στη θεατρικ παραγωγ του. Στο προαναφερμενο θεατρικ μανιφστο του, δικαιολογεται με τρπο κυνικ τι δεν γνωρζει και ο διος πολ καλ τους ορθος καννες για κθε εδος ποιητικο λγου και ακμη για το «ανακτεμα του κωμικο με το τραγικ», αλλ προτιμ να ανταποκριθε με τα θεατρικ του ργα στις επιθυμες του κοινο, το οποο εχε αγκαλισει με λατρεα τον ποιητ.
Προσθτει μλιστα ο Λπε δε Βγα, τι «περισστερες απ εκατ κωμωδες του δεν χρειστηκαν παρ εικοσιτσσερις ρες για να περσουν απ το μυαλ του στις σανδες του θετρου».
     Καθιρωσε τις «comedias», με τη γενικτερη του ρου ννοια, ως θεατρικν ργων με περιεχμενο κωμωδιν δραμτων μικτν ειδν. Καθιρωσε ακμη να λλο θεατρικ εδος, τις «κωμωδες του μανδα και του σπαθιο» (comedias de capa y de espada), που δεν μπορον να ονομασθον οτε κωμωδες οτε τραγωδες, αλλ χουν ντονα τα χαρακτηριστικ του «κοινωνικο δρματος», που υπηρτησαν στα νετερα χρνια συγγραφες, πως ο ψεν , ο Τολστι, ο Στρντμπεργκ, ο Χουπτμαν κ.. Μια επιλογ απ τα πολυριθμα θεατρικ ργα του εναι: «Ο δσκαλος του χορο» (1594), «Η ηλθια κυρα» (1617), «Το σκυλ του περιβολρη» (1618), «Φουντε Οβεχονα» (1619), «Ο Περιμπνιεθ κι ο Ταξιρχης της Οκνα» (1634), «Ο καλτερος δμαρχος, ο βασιλις» (1635), «Ο ιππτης του Ολμδο» (1641), «Τιμωρα δχως εκδκηση», «Το αστρι της Σεβλης» (δημοσιετηκε το 1750).
     Στα λυρικ του ργα, και προπντων στις ρομντσες, παρατηρεται μια εξαιρετικ συννωση λακν και λγιων στοιχεων, που τον τοποθετον ανμεσα στους πιο μεγλους συνεχιστς της παρδοσης του ποιητικο εδους της ρομντσας. γραψε επσης αρκετ επικ ποιματα. Στη Κρκη, τη Φιλομνη και την Ανδρομδα πραγματετηκε μυθολογικ θματα, εν με τη Γατομαχα προσφερε να λαμπρ δεγμα σατιρικς ποησης. Στη πρζα καλλιργησε το βουκολικ μυθιστρημα με την Αρκαδα και τους Ποιμνες της Βηθλεμ, θρησκευτικο περιεχομνου. γραψε ακμα και τη κωμωδα-μυθιστρημα Η Δωροθα, και το θεατρικ Το Αστρι Της Σεβλλης, απ τα πιο ωραα ργα του ισπανικο Χρυσο Αινα. Διασθηκαν τλος αναρθμητες επιστολς του, που δνουν αυτοβιογραφικ μαρτυρα εξαιρετικο ενδιαφροντος.
     Τλος θα κλεσω το ρθρο του με μια πρσφατη ευχριστη εδηση: να χαμνο θεατρικ ργο του βρθηκε τυχαα στην Εθνικ Βιβλιοθκη της Ισπανας, σχεδν 400 χρνια μετ τον θνατο του συγγραφα του, τλη Γενρη 2014. Το ργο ανακαλφθηκε απ τον καθηγητ ισπανικς λογοτεχνας Αλεχντρο Γκαρθα Ριντι, ο οποος ερευνοσε τη βιβλιοθκη για λογαριασμ του Αυτνομου Πανεπιστημου Βαρκελνης. Τιτλοφορεται Γυνακες & Υπηρτες (Mujeres y Criados) και πιστεεται τι γρφτηκε μεταξ 1613-4, την εποχ που η λογοτεχνικ παραγωγ του εχε φτσει στο αποκορφωμ της. Το χειργραφο αντγραφο που εντπισε ο Ριντι, χρονολογεται απ το 1631. Η παρξη του ργου τανε γνωστ χρη σε κατλογο που εχε αφσει ο διος κι αναφερτανε λεπτομερς στα δημιουργματ του. Μολοντι εθεωρετο χαμνο, το χειργραφο τανε στη κατοχ της Εθνικς Βιβλιοθκης απ το 1886.



     Va No Quiero Mas Bien Que...

Tποτ' λλο δε θλω παρ να σ' αγαπ.
Οτ' λλη ζω, απ' ση δνεις για να ζω.
χω γλυκειν ελπδα να στη δσω πσω.
Των ματιν σου το φως μου φτνει να φωτσω...

Ζως μου αιτα εναι τι σου 'χω τσο πθο.
τι σε ξρω, λλη καλτερη χαρ δε νιθω.
Τον κσμο σα θαυμζω, εσ θαυμζω
κι Ηρστρατος νιθω σαν σ' αγκαλιζω...

Η πνα μου κι η γλσσα μου σ' υμνονε,
στους ουρανος εγκμια για σε υψνουν,
εκε που τα πιο αγν πνματα ζονε.

τσι, μσα σε τσα πλοτη που σε ζνουν,
οι στχοι μου, τα δκρυα, οι στεναγμο μου,
χρη σ' εσ, απ τη λθη θα σωθονε...

===================

*Οι πνακες-πορτρτα των 2 αυτν ποιητν, εναι του Βελσκεθ κι υπρχουνε στο Στκι.

   Οι αποδσεις των ποιημτων εναι απ τη
Ρτα Μπομη-Παππ, τον Γιννη Β. Ιωαννδη και τον 'Αρη Δικταο
"Να Παγκσμια Ποιητικ Ανθολογα"
Ρτας Μπομη & Νκου Παππ
επιμλεια Διονση Τσουρκη
Εκδσεις Δισκουροι

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers