-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

:


Κθε καλ και κθε κακ βρσκεται στην ασθηση,
                                          εν θνατος εναι στρηση της ασθησης.

Βιογραφικ

     Ο Επκουρος του Νεοκλους ο Γαργττιος (Σμος, 341 π.Χ. - Αθνα, 270 π.Χ.) ταν αρχαος λληνας φιλσοφος. δρυσε δικ του φιλοσοφικ σχολ, τον Κπο του Επκουρου, που εναι απ τις γνωσττερες σχολς της ελληνικς φιλοσοφας. τανε 15 χρνια νετερος απ τον Μγα Αλξανδρο  και γεννθηκε 7 μετ απ το θνατο του Πλτωνα. Τσον ο ευπατρδης Πλτων σο κι ο Επκουρος εναι γνσιοι Αθηναοι και πρλαβαν τα μεγαλεα της δημοκρατικς εποχς.

     ταν Αθηναος πολτης, γιος του Νεοκλ και της Χαιρεστρτης. Ο πατρας του, Αθηναος πολτης απ τον δμο Γαργηττο με καταγωγ απ το παλι επιφανς Αθηνακ γνος των Φιλαδν, συμμετεχε στον αποικισμ της Σμου, που ο Επκουρος ανατρφηκε ("Επκουρος Νεοκλους και Χαιρεστρτης, Αθηναος, των δμων Γαργττιος, γνους του των Φιλαδν... κληρουχησντων Αθηναων την Σμον εκεθι τραφναι" Διογνης Λαρτιος 10,1). Ο Επκουρος ρθε απ νωρς σ' ντονη επαφ με τη φιλοσοφα του Ναυσιφνη απ τη γειτονικ πλη Τως, γεγονς που τον απομκρυνε απ κθε πλατωνικ δοξασα και τον στρεψε στις θεωρες του Δημκριτου. Σε ηλικα 18 ετν μετβη στην Αθνα για την στρατιωτικ και πολιτικ του θητεα μαζ με τον κωμικ Μνανδρο. Για τα επμενα 15 χρνια της ζως του δεν χουν διασωθε αρκετς πληροφορες. Αργτερα, δημιοργησε το δικ του Φιλοσοφικ Κκλο στη Μυτιλνη και μετ στη Λμψακο. Επστρεψε στην Αθνα το 307/6 π.Χ. σε ηλικα 34 ετν κι αγρασε μια κταση στην Αθνα ανμεσα στο Δπυλον και την Ακαδημα, που στγασε τη φιλοσοφικ του σχολ, τον Κπο του Επκουρου. Δδαξε για 35 χρνια ακολουθντας συχη και λιτ ζω. Περιστοιχζονταν απ νδρες, γυνακες, εταρες και δολους, που μετεχαν ισξια στον επικορειο Κπο.



     Η σχολ υπρξε φτωχ, σε αντθεση με λλες πως η ακαδημα του Πλτωνα, οι οποες διθεταν φθονα οικονομικ μσα και την υποστριξη ισχυρν αντρν. σο γνωρζουμε, δεν εισπραττε τακτικ δδακτρα απ τους μαθητς του. Φλοι κι οπαδο πρσφεραν κποια ποσ στον Κπο και ο διος ο δσκαλος διθεσε τη περιουσα του για την αγορ και τη συντρηση του. Σε μια γνωστ επιστολ προς το δολο του Μυν, ο λληνας φιλσοφος αναφρεται στη ψυχικ οδνη που προκαλε η φτχεια, (το κατ' νδειαν αλγον) και τη ταραχ του ανθρπου που απ τον πλοτο πφτει στη φτχεια. (Ουκ ανξιον φβου το κατ μετπτωσιν ενχλημα). Βιοποριστικ προβλματα αντιμετπιζαν καθς φανεται κι οι μαθητς του Κπου. Ο δολος Μυς απελευθερνεται μετ το θνατο του δασκλου, σμφωνα με τη διαθκη του.
     Ο Κπος διαφρει απ τις λλες φιλοσοφικς σχολς των Αθηνν (Ακαδημα, Λκειο και Στο), γιατ δεν αποτελε κντρο διεξαγωγς επιστημονικν ερευνν, αλλ πλο λξης προσπων σχεδν κθε ηλικας και προλευσης που ζουν μια αυστηρ οργανωμνη ζω ως μλη μιας κοιντητας. Η σχολ του φιλοσφου αποκτ πολλος οπαδος, τους οποους βρσκουμε αργτερα και στην ελληνιστικ Μ. Ασα (Ιωνα), στη Συρα αλλ και στη Ρμη (λ.χ. Φιλδημος, ρμαρχος, Μητρδωρος, Διογνης Οινοανδας, Λουκρτιος). Για 5 περπου αινες, οι Επικορειοι φιλσοφοι ασχολονται με τη λογικ, τη φυσικ κι, ιδιατερα, με την ηθικ και θτουν ως σκοπ της φιλοσοφας την αταραξα, που οδηγε τον νθρωπο σε ηρεμα και ψυχικ γαλνη, δηλαδ στην απελευθρωση της ψυχς απ τις κθε εδους φροντδες, τους φβους και τα πθη. Η φιλοσοφα του στηρζεται στη φιλα, που εννει μεταξ τους τα μλη της κοιντητας, η οποα πιθανν αποτελε το πρτυπο της πρωτοχριστιανικς κοιντητας της αγπης.



     Σκοπς της φιλοσοφας εναι η αταραξα κι η γαλνη της ψυχς. Ο νθρωπος με τις ικαντητς του εναι αρκετς για να φτιξει την ευτυχα του, αρκε να λεψουν οι ενοχλσεις, οι ανησυχες και τα εμπδια. Στη σκψη των Επικορειων, η ευτυχα κατεβανει κυριολεκτικ απ τον Ουραν στη Γη κι ορζεται ως η σταθερ κατσταση σωματικς ευεξας κι η ββαιη ελπδα τι θα διαρκσει. Αφο φιλδοξα θεσε ττοιους στχους, η φιλοσοφα του Επκουρου χρειστηκε να απαντσει σε λλες αντπαλες θσεις που ετε ανοιχτ στκονταν εμπδιο και τροχοπδη στο δρμο προς την ανθρπινη ευδαιμονα, ετε ισχυρζονταν τι χουν συναφες σκοπος. πως εναι γνωστ, για να συγκροτηθε μια οποιαδποτε φιλοσοφα, μια διανοητικ κατασκευ δηλαδ, πρπει να χει στυλωμνο το μτι στους αντιπλους. Τα οχλοντα για τον Επικουρισμ εναι ο διχυτος φβος του θαντου, ο φβος που προρχεται απ ορισμνους θεος κι οι φιλοδοξες που ξεπερνονε το φυσικ ριο, οι ματαιοδοξες. Η επικορεια φιλοσοφα θλει λοιπν να καταπολεμσει αυτος τους φβους, καθς τους θεωρε ως τις κριες αιτες της δυστυχας των ανθρπων· ως πρξη, χει διακηρυγμνο σκοπ της να γαληνψει τη μπρα της ψυχς.
     Η επικουρικ φιλοσοφα ασκε ανελητη και ριζοσπαστικ κριτικ στη μεταφυσικ παρδοση, χωρς μως να ξεπφτει στη κοιν συκοφαντα, πως αποδεδειγμνα καναν οι αντπαλο της. Οι θσεις της εναι επιβεβλημνη απντηση στα τρομερ πλσματα της μεταφυσικς, στις ορφικς και πυθαγρειες μετεμψυχσεις, στο εν και ακνητο ον του Ελετη, στην υπερουρνια θεοκρατικ πολιτεα του Πλτωνα, τις φαντασιοκοπες του νου Αριστοτλη και την γενικτερη απαισιδοξη απρριψη της επγειας ζως. Ο νθρωπος μποροσε να ζσει ευτυχισμνος και να στηρζεται στις δικς του δυνμεις. Η κοπιδης ενασχληση με τα φαντσματα και τη καπνλα της μεταφυσικς θεωρεται γονο χασομρι.
     Κατ την Ελληνιστικ εποχ, τη περοδο δηλαδ που αρχζει με το θνατο του Μεγλου Αλεξνδρου (323 π.Χ.) και τελεινει συμβατικ με τη ναυμαχα του Ακτου, το 31 π.Χ., κυραρχη θση στην αρχαα φιλοσοφα κατχουν οι σχολς των Στωικν και των Επικορειων, παρλληλα ββαια με κενες των Πλατωνικν, Αριστοτελικν, Σκεπτικιστν, Κυνικν κ..


     Η φιλοσοφα του Επκουρου, συγκροτεται στο σχμα Κανονικ - Φυσικ - Ηθικ.

   Το Κανονικ, ορζεται ως η μθοδος που οδηγε στην αντληψη και εξγηση του περιβλλοντος κσμου και του διου του ανθρπου. Στηρζεται στις αισθσεις, στις προλψεις στα πθη (την ηδον και τον πνο) και τις φανταστικς επιβολς της δινοιας. Αυτ, αποτελον για τους επικορειους τα μοναδικ και αξιπιστα κριτρια της Αλθειας.

    "Εν τονυν τῷ Καννι λγων ἐστὶν ὁ Ἐπκουρος κριτρια τῆς ἀληθεας εἶναι τὰς αἰσθσεις καὶ προλψεις καὶ τὰ πθη, οἱ δ' Ἐπικορειοι καὶ τὰς φανταστικὰς ἐπιβολὰς τῆς διανοας". (Διογνης Λαρτιος- Βος Επκουρου)

   Με τα κριτρια της Αλθειας ο νθρωπος μπορε να αντιληφθε και να εξηγσει με τον λογισμ τα περ της Φσεως πργματα. Με τον Καννα ο Επκουρος ανπτυξε το Φυσικ μρος της φιλοσοφας του. Εξγησε λοιπν την λειτουργα και τα ατια της λης, των φυσικν φαινομνων, της γης, του ουρανο, των αστρων αλλ και του χρου, του χρνου και ββαια των ντων. Η επικορεια φυσικ φιλοσοφα, χει υψηλ διαχρονικτητα κι ενδιαφρον ακμα και με τα σημεριν δεδομνα. Χαρακτηρζεται απ τα κτωθι:

   α. Ατομικτητα: η παρξη των ατμων πρωτοαναφρεται στη Δημοκρτεια φιλοσοφα. Ο Επκουρος θεωροσε μως τι τα τομα χουν βρος και εισγαγε την παργκλιση απ την ευθεα πορεα τους που επιτρπει τη σγκρουσ τους και συνεπς την δημιουργα των κσμων . Η λη εναι σζευξη ατμων και κενο.

   β. Παργκλισις: εναι η τυχαα κνηση των ατμων του Επκουρου απ τροχι σε τροχι, που δημιουργε και την ποικιλτητα στη φση. Εντυπωσιακ κβαντικ προσγγιση.

   γ. Τυχαιτητα: η επικορεια φιλοσοφα φηνε ανοιχτ το φαινμενο της τυχαιτητος σε αντθεση με τα αιτιοκρατικ και τελεολογικ αιτματα των Πλατωνιστν και Αριστοτελικν. Επσης σε αντθεση με την χρση της «αναγκαιτητος» του Δημκριτου. Η αθεστικ αυτ προσγγιση χει ιδιατερο ενδιαφρον.

   δ. Υλισμς: θεωρε υλικ ακμη και την ψυχ.


     Η διατπωση της Ηθικς Φιλοσοφας του Επκουρου στηρζεται στον Καννα και την Φυσικ. πως λει ο διος στη Κρια Δξα XII.(12):

   "Οὐκ ἦν τὸ φοβομενον λειν ὑπὲρ τῶν κυριωττων μὴ κατειδτα τς ἡ τοῦ σμπαντος φσις, ἀλλ' ὑποπτευμενν τι τῶν κατὰ τοὺς μθους· ὥστε οὐκ ἦν ἄνευ φυσιολογας ἀκεραους τὰς ἡδονὰς ἀπολαμβνειν". (Δεν εναι δυνατν να διαλει κανες τους φβους για τα πιο σημαντικ φαινμενα ταν δεν γνωρζει ποια εναι η φση του σμπαντος αλλ ερμηνεει τις υποψες του για κτι σμφωνα με τους μθους. Επομνως δχως την μελτη της φσης δεν εναι δυνατν να απολαμβνει κανες ακραιες τις ηδονς).

     Ο Επκουρος κι η θεωρα του στρφονται σ' ναν ηθικολογικ χαρακτρα της φιλοσοφας. Στχος του ταν η αναζτηση των αιτιν της ανθρπινης δυστυχας και των εσφαλμνων δοξασιν που την προκαλον, πως για παρδειγμα η δεισιδαιμονα, στε να υπρξει η αντιπρταση για τη προοπτικ μιας ευχριστης ζως (ζην ηδως), που για την επτευξ της προσφερε ξεκθαρες φιλοσοφικς συμβουλς. Το ζην ηδως επιτυγχνεται με την απουσα του πνου και φβου και με τη βωση μιας ζως αυτρκους περιβαλλμενης απ φλους.
     Ο Επκουρος δδαξε τι η ηδον ( αλλις, ευχαρστηση) κι ο πνος εναι το μτρο για το τι πρπει να προτιμομε και τι να αποφεγουμε. Μια ηδον, για αυτν, εναι ηθικς θεμιτ και πρπει να την επιδικουμε, εφσον αποτελε μσο διασφλισης της κορυφαας ηδονικς κατστασς μας, που δεν εναι λλη απ τη ψυχικ μας ηρεμα. Ακμα κι ο πνος, αν ορισμνες φορς μας βοηθει στη κατκτηση της ψυχικς μας ηρεμας, αποκτ θετικ σημασα. Στο πλασιο της μετριοπαθος μορφς του ηδονισμο, το κριτριο επιλογς μεταξ των ηδονν δεν εναι πλον ποσοτικ, δηλαδ η ντασ τους, αλλ ποιοτικ. Ο Επκουρος διακρνει τις καταστηματικς απ τις κατ κνησιν ηδονς, θεωρντας τις πρτες αντερες απ τις δετερες. Οι κατ κνησιν ηδονς εναι δυναμικς ηδονς, με την ννοια τι ταν καρποφορονε, κποιος εκπληρνει μια επιθυμα του που σο δεν την ικανοποιοσε νιωθε δυσφορα. Η ικανοποηση της πενας, λοιπν, κατ το χρονικ διστημα που συντελεται, εναι μια κατ κνησιν ηδον. Η κατσταση της ηρεμας που ακολουθε ταν ο νθρωπος πλον χει χορτσει, κατ τον Επκουρο, εναι μια καταστηματικ μορφ ηδονς. Αν μως παρασυρθε, φει κατ τρπο ανεξλεγκτο και βαρυστομαχισει, θα χει εκπληρσει μια κατ κνησιν ηδον του, αλλ μη χοντας αποκτσει την καταστηματικ ηδον της ηρεμας και της γαλνης θα εναι δυστυχισμνος.



     Βασικς αρχς της διδασκαλας του εναι οι εξς: με τον θνατο ρχεται το τλος χι μνο του σματος αλλ και της ψυχς, οι θεο (οι οποοι ββαια υπρχουν) δεν επιβραβεουν τιμωρον τους ανθρπους και γενικς δεν ασχολονται καθλου με αυτος προσβλποντες στην "ἀταραξαν" (Ἱππλυτος Κατὰ πασῶν αἱρσεων I.22,3), το σμπαν εναι πειρο κι αινιο, τα γενμενα στον κσμο συμβανουν τελικ, με βση τις κινσεις και τις αλληλεπιδρσεις των ατμων που διακινονται στον κεν χρο.
      Η Τετραφρμακος αποτελε τη συμπκνωση των κυριτερων διδασκαλιν του Επκουρου αναφορικ με το πς να ζει κανες τη ζω του. Μας εναι γνωστ απ να κεμενο του Επικορειου φιλοσφου Φιλδημου που διασθηκε στη λεγμενη βλα των παπρων στο Ηρκλειο της Ιταλας (σημ. Ercolano, αρχαο Herculaneum):

Ἄφοβον ὁ θες,
ἀνποπτον ὁ θνατος·
καὶ τἀγαθὸν μὲν εὔκτητον,
τὸ δὲ δεινὸν εὐεκκαρτρητον.

     Ο θες δεν πρπει να μς προκαλε φβο, οτε ο θνατος να μς φρνει ανησυχα, τα υλικ αγαθ (,τι πραγματικ χρειαζμαστε) μπορομε να τα αποκτσουμε με λγο κπο, τα δειν και τις συμφορς της ζως μπορομε να τα υπομενουμε με ευκολα.
   Φιλδημος, Πρὸς σοφιστς, IV 10-14

     Καμμα μυστικ δναμη, καννας Θες δεν ανακατεεται στη λειτουργα του κσμου. Οι νθρωποι μνοι, απαλλαγμνοι απ φβους, προλψεις, δεισιδαιμονες και κθε λογς φαντσματα, μπορον να χρησιμοποισουν τη φση με σκοπ την ευτυχα τους – και πιθαντατα οι θεο των Επικορειων δεν θα εχαν καμι αντρρηση σε να ττοιο ενδεχμενο. Οι θεο υπρχουν και η γνση μας γι' αυτος μπορε να εναι ξεκθαρη και σαφς (Θεο μεν γαρ εισν· εναργς γαρ αυτν η γνσις). Οτε εκδικητικο εναι μως οτε μνησκακοι. Ζουν στην αινια γαλνη τους και αφνουν τους ανθρπους να τα καταφρουν να αποτχουν μνοι τους. Εναργς εναι η γνση που μας δνουν οι αισθσεις, ,τι αντιλαμβανμαστε. Μια εφερεση μπορε να εναι προκταση του αισθητηριακο μηχανισμο, λ.χ. το μικροσκπιο το κυλι διευρνουν τις δυναττητες της ρασης. Η παρμβαση του θεο στις υποθσεις των ανθρπων θα ταν λλωστε νδειξη αδυναμας κι ανρμοστη στη μακαριτητ του:

   "Το ευτυχισμνο κι φθαρτο ον οτε το διο χει προβλματα οτε προκαλε σε λλον. τσι, οτε την οργ γνωρζει οτε χρες κνει. Γιατ λα αυτ χαρακτηρζουν το αδναμο ον".



     Οι Επικορειοι κατλαβαν τι εναι δσκολο να ζει κανες ευτυχισμνος και ταυτχρονα να τρμει μπως βρεθε ξαφνικ κι αμετκλητα αμαρτωλς στις χθες του Αχροντα. Οτε ο περιβητος βαρκρης θα ρθει ποτ, οτε τα τρατα του κτω κσμου θα τον βασανζουν αινια. Στη περπτωση μας, ο μεγλος ταραχοποις αντπαλος εναι ο ιδεαλισμς κι ο μυστικισμς, με σημαντικ ιστορικ παρδοση και συχν αξιοθαμαστες κατασκευς. Κι επειδ δεν υπρχουν ιδες για να συγκρουστον μεταξ τους, παρ τα σα γραψε μια δινοια πως ο Πλτων, συγκροστηκαν νθρωποι με σρκα κι οστ. Η φιλοσοφα γινε λοιπν πλο στον πολιτικ αγνα για επικρτηση· οι ιδεαλιστς ταυτστηκαν με τους ολιγαρχικος, εν οι υλιστς, οι σοφιστς, οι Επικορειοι κι λλοι χρενονται στους δημοκρατικος.
     Εναι δσκολο να δεξουμε εδ ακριβς με ποιους τρπους ερμηνετηκαν η διαστρεβλθηκαν πλρως πολλς ιδες του αρχαιοελληνικο παρελθντος. Πολ συχν γινε επιλεκτικ χρση χωρων αποσπασμτων κι επιχειρθηκε να αποσιωπηθον σα εμπργματα δεδομνα δεν μποροσαν να ταιριξουν σε υστερτερες θεωρητικς συλλψεις. Αν ο Πλτωνας κι ο Σωκρτης μποροσαν να ερμηνευτον και να διαβαστον εκ νου -τη δουλει στη Δση την κανε με εξαιρετικ τρπο ο πολς γιος Αυγουστνος- ο Επκουρος δεν χωροσε εκολα σε μεταφυσικ ιδεαλιστικ σχματα. Ακμα περισστερο: ο επικουρισμς λθε ως απντηση στις θολορες του μυστικισμο και της οργιαστικς λατρεας που σκρπιζαν τον τρμο στα μυαλ των ανθρπων.
     Ο Επκουρος εναι βεβαως αναγκασμνος να αρνηθε και τη θεα πρνοια, εφσον διδσκει τι δεν υπρχει θεα τιμωρα. Ομοως, δεν δχεται την παρξη του παραδεσου για να εξαφανσει απ το νου την κλαση και το φβο της αινιας τυραννας. ,τι χνουμε σε παρηγορι, το κερδζουμε ενδεχομνως σε ψυχικ γαλνη:

  "σα πργματα αδικοπα σε συμβολευα να κνεις, αυτ να κνεις και γρω απ αυτ να στοχζεσαι, θτοντς τα ως τις βσεις για μια ευτυχισμνη ζω. Πρτα απ' λα, θεωρντας τι ο Θες εναι ον φθαρτο και μακριο, πως λλωστε πιστεουν και οι πολλο, να μην του προσπτεις τποτα ξνο προς την αφθαρσα του και τποτε ανρμοστο στη μακαριτητ του. Αντθετα, να πιστεεις γι' αυτν οτιδποτε εναι δυνατν να διαφυλξει την αινια μακαριτητ του. Γιατ οι θεο υπρχουν η γνση που χουμε γι' αυτος εναι ξεκθαρη".



    Ο φβος του θαντου εναι αρκετς, λνε οι Επικορειοι, δεν χρειζεται να προσθσουμε και τον τρμο της αινιας δοκιμασας. Το ατλειωτο αλισβερσι των ψυχν μχρι τη θωση απορρπτεται επσης: η ψυχ δεν πει σε λλο σμα, ο νεκρς δεν αισθνεται οτε χαρ οτε λπη, βρσκεται πως ταν πριν γεννηθε. Χρειζεται να σεβμαστε τους θεος, επειδ εναι τλεια ντα, και ταυτχρονα να εμαστε επιφυλακτικο απναντι στις δοξασες και τις διφορες γνμες των ανθρπων γι' αυτος:

  "μως δεν εναι οι θεο πως τους φαντζεται ο πολς κσμος, ο οποος δε διαφυλσσει την αρχικ τους ννοια. Και ασεβς δεν εναι ποιος δεν αποδχεται τους θεος των πολλν, αλλ ποιος προσπτει στους θεος τα σα πιστεουν οι πολλο. Οι διφορες γνμες των πολλν για τους θεος δεν αποτελον αληθιν γνση, αλλ ψευδες δοξασες που υποστηρζουν τι οι θεο προκαλον τις μεγαλτερες συμφορς και προσφρουν τα σπουδαιτερα αγαθ. Γιατ οι νθρωποι, συνηθισμνοι πντα στις δικς τους αρετς, αποδχονται μνο τους μοιος τους, θεωρντας ξνο ,τι εναι διαφορετικ".

     Για τον Επκουρο ο ρωτας δεν εναι κακ, συνργεια του σαταν, πως φαντστηκαν πολλο νθρωποι στο μεσαωνα και τους αινες που ακολοθησαν, οτε θεας προλευσης πως υποστριξε ο Πλτωνας. «Ουδ θεπεμπτον εναι τον ρωτα», γρφει σχετικ ο Διογνης Λαρτιος. Ο ρωτας (σντονος ρεξις αφροδισων μετ οστρου και αδημονας) εναι μια δυνατ φυσικ ορμ και ως ττοια χρειζεται να ικανοποιηθε μσα στα ρια της λογικς και της φρονιμδας, διαφορετικ γνεται ολθριο πθος, αναστατνει το νου και την γαλνη της ψυχς, υπονομεει τις βασικς προποθσεις της ευδαιμονας. Ο Επκουρος πντως διατηροσε ερωτικς σχσεις και αλληλογραφα με τη νεαρ και μορφη εταρα Λεντιον, η οποα ταν μλος του Κπου. Ο ρωτας τυφλνει τα μτια του ερωτευμνου και η ζω του εναι παιχνδι στα χρια της αγαπημνης. Ο σοφς δεν ανακατεεται με παρνομες ερωτοδουλεις: Γυναικ τε ου μιγσεσθαι τον σοφν οι νμοι απαγορεουσιν.
     Ο Επκουρος πστευε στον γμο και την οικογνεια, για σους ταν προετοιμασμνοι για ττοιες ευθνες και αποδοκμαζε τον αμιγς σεξουαλικ ρωτα, διτι παγιδεει τον εραστ μσα σ' να κουβρι περιττν αναγκν και τρωτν συναισθηματικν καταστσεων. Το τυπικ μοντλο: αρχικ πθος, μετ ξεμυλισμα, στη συνχεια εκπλρωση και τλος ζλεια πλξη. Σ' αυτ την αενως επαναλαμβανμενη ιστορα, πρα απ την δια την ερωτικ πρξη δεν υπρχει παρ η ανησυχα και η κατπτωση. Η ομδα γρω απ τον Επκουρο, αφο αναγνρισε τι εναι δκαιο και φυσικ να απολαμβνουμε τα αγαθ και τις χαρς της ζως, κατταξε τις επιθυμες σε κατηγορες. Οι επιθυμες κα η ικανοποηση τους πρπει να καλμρουν τη βαρυχειμωνι της ψυχς, αυτς εναι λλωστε και ο επγειος πρακτικς στχος ολκληρης της επικορειας φιλοσοφας. Η κατηγορα για ηδονισμ εναι η συνηθστερη που κυκλοφορε για τον Επκουρο και τον Κπο του. Στην πραγματικτητα, ο μεγλος λληνας απρριπτε τσο τις ασωτες σο και τον σκληρ ασκητισμ που επβαλαν στους πιστος δεκδες θρησκευτικς ομδες. ταν ο Επκουρος λεγε τι ο νθρωπος πρπει να επιδικει την ηδον, ουδλως εχε στο μυαλ του μια ζω παραδομνη στις σαρκικς και αισθησιακς απολασεις και τα ρωμακ φαγοπτια:

  "ταν υποστηρζουμε τι ο σκοπς της ζως εναι η ηδον, δεν εννοομε τις ηδονς των αστων και τις αισθησιακς απολασεις, αλλ εννοομε το να μην υπρχει πνος στο σμα και ταραχ στη ψυχ". (Μνανδρος).



    Αν πλι ως ηδον εννοομε την αποφυγ του πνου και την επιδωξη της ευχαρστησης, μλλον ορθς ο Επκουρος τη βρσκει πιο φυσικ, αν τη συγκρνουμε με τη πενα, ταλαιπωρα του σματος και τις κθε λογς στερσεις. (Εναι γνωστ τι οι Πυθαγρειοι διακρυσσαν τη πλρη αποχ απ σεξουαλικς επαφς, γυνακες, ποτ και κθε εδους διασκεδσεις. Μεταξ λλων απαγορεσεων, οι νεοεισερχμενοι στη σχτα υποβλλονταν στη δοκιμασα της 2ετος σιωπς). Ο δρμος προς την ευτυχα που προτενει ο δσκαλος δεν εναι μια πορεα μαρτυρου στο δρμο για την τελεωση της ψυχς, αλλ μια καθημεριν πρακτικ επιβεβαωση τι αξζει να ζομε τη ζω, με τις λπες και τις χαρς της, χωρς να μς σκιζει ο φβος του θαντου και τα κθε λογς φαντσματα που πλθει το μυαλ των ανθρπων. Ο Δντης δικαως επιφυλσσει στους Επικορειους μια χωριστ γωνι στη κλασ του.
     λοι οι μαθητς και φλοι του Επκουρου, αποτελοσαν σλλογο με αρχηγ τον Επκουρο, μοιο μεκενον των Πυθαγορεων, συνδονταν με στεν φιλα μεταξ τους χωρς μως, να χουν κοινοκτημοσνη, που δεν θεωροσε κανες αναγκαα, διτι κατ τη γνμη του δλωνε απιστα μλλον παρ πστη μεταξ φλων. Σ' αυτ το σλλογο δεν συμμετεχαν μνο νδρες αλλ και γυνακες, πως η Θεμστα, η σζυγος του Λεοντα, που ταν ερωμνη του Μητροδρου πργμα που ττε δεν ερχταν σε αντθεση με την ηθικ αντληψη της ελληνικς κοινωνας. Αυτ, μως, η χαρομενη σχση του Επκουρου και των φλων του με εταρες, η διδασκαλα του περ ηδονς, που παρανοθηκε διαστρεβλθηκε επτηδες απ μερικος, καθς κι η καταφρνηση που δειχνε αυτς κι οι μαθητς του για τους σγχρονους αλλ και και τους προγενστερους φιλοσφους, δωσαν αφορμ, ιδιατερα στους στωικος, να διαβλουν τσο τον διο σο και τη φιλοσοφα του με τον χειρτερο τρπο. Την ηθικ των Επικουρεων κατηγρησε αργτερα και ο Πλοταρχος στα συγγρμματ του Προς Κολτην κι τι ουδ ζην στιν ηδως κατ Επκουρον. Ο βιογρφος του, Διογνης Λαρτιος, για να αποδεξει την ακεραιτητα και την αρετ του παραθτει τις εξς αποδεξεις:

   τι η πατρδα του αναγνρισε τις ευεργεσες του και τον τμησε με χλκινες εικνες.
   Το πλθος των μαθητν του ταν τερστιο κι σοι ρχονταν σ' αυτν μειναν γοητευμνοι και δεν τον πρδιδαν ποτ, εκτς μνο απ τον Μητρδωρο τον Στρατονκη, ο οποος τχα δεν ντεξε την υπεροχ του Επκουρου και μεταπδησε στη σχολ του Καρνεδη.
     Η δια η ηθικ διδασκαλα του Επκουρου αντιμχεται τις κατηγορες των αντιπλων, καθς κι η διαθκη του, που ο Διογνης Λαρτιος παραθτει ολκληρη. Σ' αυτ φανεται η ευσβεια του προς τους θεος, η ευγνωμοσνη προς τους γονες του, οι ευεργεσες προς τους αδελφος του, η φιλανθρωπα του προς τους φλους και τα παιδι τους, καθς κι η ημερτητ του προς τους δολους του, απ τους οποους ναν, τον Μυ, με τον οποον φιλοσοφοσαν μαζ, τον απελευθρωσε.



     Ο Επκουρος κι οι οπαδο του παρουσιστηκαν απ τους χριστιανος λγιους ως κρυκες κι υποδεγματα ακολασας και με τη σημασα αυτ διατηρθηκε ο ρος επικουρισμς κατ τον Μεσαωνα. μως, κατ τον 17ο αι. ο Γλλος φιλσοφος και θεολγος Πιερ Γκασντ προσγγισε με λλη ματι τον επικουρισμ, προσπαθντας να συνδυσει τη φυσιοκρατικ θεωρα των Επικουρεων με τη θεοκρατικ διδασκαλα του χριστιανισμο. Η αντθεση μεταξ επικουρισμο και στωικισμο στο θμα της θεας πρνοιας, καθς ο Επκουρος αρνθηκε κθε θεα παρμβαση στον κσμο και κθε τελολογικ ερμηνεα, δωσε αφορμ για την ανπτυξη οξεας αντιδικας εκενη την εποχ. Ωστσο, στους νετερους χρνους, η προσεκτικ μελτη των κειμνων και η επιστημονικ αξιολγηση αναζτησαν κι απδωσαν στον επικουρισμ τη πραγματικ του θση στην ιστορα της φιλοσοφας.

     Απ την επικορεια φιλοσοφικ σχολ στην Αθνα, τον Κπο, διαδθηκαν οι αρχς της επικορειας φιλοσοφας σ' λο τον ελληνικ κι αργτερα ρωμακ κσμο. ταν απ τους πολυγραφτερους φιλοσφους της Ιστορας. Εχε συγγρψει ργα τα οποα αναπτσσονταν σε 300 κυλνδρους. Τα κυριτερα απ' αυτ σμφωνα με το Διογνη τον Λαρτιο, ταν τα εξς:

ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ 37 ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΑ
ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΚΕΝΟΥ
ΠΕΡΙ ΕΡΩΤΟΣ
ΕΠΙΤΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΥΣΙΚΟΥΣ
ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΡΙΚΟΥΣ
ΔΙΑΠΟΡΙΑΙ
ΚΥΡΙΑΙ ΔΟΞΑΙ
ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΦΥΓΩΝ
ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ
ΠΕΡΙ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ Η ΚΑΝΩΝ
ΧΑΙΡΕΔΗΜΟΣ
ΠΕΡΙ ΘΕΩΝ
ΠΕΡΙ ΟΣΙΟΤΗΤΟΣ
ΗΓΗΣΙΑΝΑΞ
ΠΕΡΙ ΒΙΩΝ
ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΙΟΠΡΑΓΙΑΣ
ΝΕΟΚΛΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΜΙΣΤΑΝ
ΣΥΜΠΟΣΙΟΝ
ΕΥΡΥΛΟΧΟΣ ΠΡΟΣ ΜΗΤΡΟΔΩΡΟΝ
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΡΑΝ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΤΗ ΑΤΟΜΩ ΓΩΝΙΑΣ
ΠΕΡΙ ΑΦΗΣ
ΠΕΡΙ ΕΙΜΑΡΜΕΝΗΣ
ΠΕΡΙ ΠΑΘΩΝ ΔΟΞΑΙ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΚΡΑΤΗΝ
ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΝ
ΠΡΟΤΡΕΠΤΙΚΟΣ
ΠΕΡΙ ΕΙΔΩΛΩΝ
ΠΕΡΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ
ΑΡΙΣΤΟΒΟΥΛΟΣ
ΠΕΡΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΑΡΕΤΩΝ
ΠΕΡΙ ΔΩΡΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΙΤΟΣ
ΠΟΛΥΜΗΔΗΣ
ΤΙΜΟΚΡΑΤΗΣ Γ
ΜΗΤΡΟΔΩΡΟΣ Ε
ΑΝΤΙΔΩΡΟΣ Β
ΠΕΡΙ ΝΟΣΩΝ ΔΟΞΑΙ ΠΡΟΣ ΜΙΘΡΗΝ
ΚΑΛΛΙΣΤΟΛΑΣ
ΠΕΡΙ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ
ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ
ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ


     Με το τλος του ελληνορωμακο κσμου και την απαρχ του Μεσαωνα, τα περισστερα επικορεια ργα αφανστηκαν λγω του περιεχομνου τους. Απ το ργο του Επκουρου σμερα σζονται μσω του Διογνη, τρεις επιστολς (Προς Ηρδοτο - Περ Φσεως, Προς Πυθοκλ - Περ Ουρανων Σωμτων, Προς Μενοικα - Περ Ηθικς) κι Οι Κριες Δξες, τα οποα αποτελον την επιτομ του φιλοσοφικο του συστματος, καθς κι η διαθκη του. Το 1414 ο Πντζιο Μπρατζιολνι ανακλυψε σ' να γερμανικ μοναστρι το ποημα De Rerum Natura (Για την Φση των Πραγμτων) του επικορειου Ρωμαου Λουκρτιου (94-55 π.Χ.). Το ποημα αναπτσσεται σε 6 βιβλα κι εμπεριχει την επικορεια θερηση περ Φσεως. Το 1884 ανακαλφθηκε απ 2 Γλλους αρχαιολγους στην Ιωνα, η μεγλη επιγραφ του επικορειου Διογνη Οινοανδα, το μεγαλειδες φιλοσοφικ μνημεο της ανθρωπτητας. Το 1888 βρθηκε στο Βατικαν συλλογ μ' επικορειες "δξες" που ονομστηκε Επκουρου Προσφνησις.
     Απψεις της επικορειας φιλοσοφας εντοπζονται στα ργα λλων συγγραφων, πως ο Αθηναος, ο Κικρων, ο Σξτος Εμπειρικς, κι λλοι. Να κεμενα ρχονται στο φως ακμη και σμερα, απ τους απανθρακωμνους παπρους που βρθηκαν σ' παυλη του Ηρακλεου (Ερκουλνεουμ) πλης της Ιταλας που εχε καταστραφε απ την ηφαιστειακ κρηξη του Βεζοβιου. Στο πρσφατο παρελθν τα επικορεια ργα που χουνε σωθε, εκδθηκαν και στα να ελληνικ.
     Οι Επικορειοι συνδονται μεταξ τους με μνημειδεις φιλικος δεσμος, ζονε λιτ, αναγνωρζουν πσο λγα εναι αυτ που χρειζονται πραγματικ, απολαμβνουν την κατοχ τους και τη βεβαιτητα τι θα εξακολουθσουν να τα κατχουν. Αυτ τους κνει να χαρονται ακμα περισστερο, αν συμβανει μια πολυτλεια (π.χ. να πλοσιο γεμα) να εναι διαθσιμη χωρς δυσκολες και σκοτορες. Η πολυτλεια δεν εναι κακ πργμα απ μνη της, γνεται μως καταστροφικ για την ευτυχα, πως και κθε επιθυμα για πργματα που δεν εναι αναγκαα. Σημασα δεν χει τι τρως και πνεις αλλ με ποιους τρως και πνεις:
     Οι Επικορειοι δεν ανακατεονται μεσα στα πολιτικ πργματα του καιρο τους, ωστσο ο δσκαλος εμφανζεται συγκαταβατικς προς σους φλγονται απ επιθυμα να συμμετσχουν στα κοιν.



     Η φση φανεται να συμφωνε με τη φιλοσοφα του Επκουρου, για την ευτυχα του ανθρπου αρκον το απνετο σμα και το γαλνιο πνεμα. Το να επιδικεις τη δξα, τον πλοτο και τη δναμη χωρς μτρο εναι αφσικο, μια συνεχς πηγ ταραχν και δυσφορας. Ακμα και ταν ο αδνατος γνει δυνατς, ο θνητς νθρωπος ποτ δε θα γνει παντοδναμος οτε θα νικσει τους φβους του, με πρτο το φβο του θαντου. Το να εσαι αδναμος και να θλεις να γνεις δυνατς εναι τουλχιστον εξσου οδυνηρ με το να εσαι δυνατς και να επιθυμες την αδνατη παντοδυναμα. τσι εξηγεται πιθανς και η θρυλομενη ελαφρ μελαγχολα των μεγλων ανδρν και γυναικν. Αφο τα χουν λα, γιατ δεν αισθνονται ευτυχισμνοι;
     Ο σοφς δεν ξοδεει τη λιγοστ και πολτιμη ζω του σε παρμοιες σκψεις.

     Στο De Rerum Natura, ποιητικ ργο γραμμνο πριν απ σχεδν 2000 χρνια, ο Ρωμαος Λουκρτιος λει για τον Επκουρο:

Καθς η ανθρωπτητα χαμνη
Σ' λη τη γης κειτταν νικημνη
Εμπρς στα μτια ολονν, απ'τη Θρησκεα-που
Την κεφαλν επρβαλε μσα απ´τους ουρανος
Σκιζοντας με την ψη της, της φρκης, τους θνητος
λληνας ταν αυτς που πρτος τλμησε ν' αψηφσει
Και σκωσε μτια θνητ τον τρμο ν' αντικρσει
Αυτν π' οτε η δξα των Θεν, οτ' η βο του κεραυνο,
Μτε τ' αστροπελκι του ανταριασμνου ουρανο
Τον εταπενωνε μα τον τσινοσε με μνιν πυρωμνη
Η ατρμητη καρδι του να 'ν' η πρτη που οργισμνη
Τις πλες που εχαν μανταλσει αυτο
της Φσης της αρχαας να τσακσει.


     Παρ τις κατ καιρος αστρικτες κατηγορες για αθεα, η ευσβεια του φιλοσφου υπρξε παροιμιδης. Ο Διογνης Λαρτιος αναφρει στο ργο του ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ (10ο ΒΙΒΛΙΟ) για τον Επκουρο τι: ΤΗΣ ΜΕΝ ΓΑΡ ΠΡΟΣ ΘΕΟΥΣ ΟΣΙΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΠΑΤΡΙΔΑ ΦΙΛΙΑΣ ΑΛΕΚΤΟΣ Η ΔΙΑΘΕΣΙΣ. Στην επιστολ προς Μενοικα, ο διος ο Επκουρος αναφρει σχετικ με τους θεος: ΘΕΟΙ ΜΕΝ ΓΑΡ ΕΙΣΙΝ. ΕΝΑΡΓΗΣ ΓΑΡ ΑΥΤΩΝ ΕΣΤΙΝ Η ΓΝΩΣΙΣ, δηλαδ τι «οι θεο ββαια υπρχουν διτι η γνση που χουμε γι´αυτος εναι εναργς (ξεκθαρη, ολοφνερη, διαχρονικ και καθολικ).
     Στη διρκεια του διαφωτισμο, υπρξαν προσωπικτητες που ακολοθησαν τις αρχς του Επκουρου και τις διδωσαν αν τον κσμο. Μια μεγλη μορφ της παγκσμιας ιστορας, ο Τμας Τζφερσον (13 Απριλου 1743 - 4 Ιουλου 1826), ο 3ος Πρεδρος των Η.Π.Α. (1801-1809) και κριος συγγραφας της Διακρυξης της Ανεξαρτησας, εχε γρψει σε επιστολ προς το φλο του, Γουλιαμ Σορτ, (γραμμνη στο Μοντιτσλο της Βιρτζνια στις 19 Οκτωβρου 1819), τα εξς:

   "πως λες για τον εαυτ σου, τσι κι εγ εμαι Επικορειος. Θεωρ τι η αυθεντικ (χι η πλαστ) διδασκαλα του Επκουρου περιχει καθετ λογικ απ την πρακτικ φιλοσοφα που μας φησαν η Ελλδα κι η Ρμη".

     Σμερα τσο στην Ελλδα αλλ και παγκοσμως, το φιλοσοφικ αυτ ρεμα χει υποστηρικτς που συνεχζουν την παρδοση των επικορειων της αρχαιτητας στον σγχρονο κσμο μας, ακολουθντας την τελευταα φρση του Επκουρου: "ΧΑΙΡΕΤΕ ΚΑΙ ΜΕΜΝΗΣΘΕ ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ". Στη σγχρονη Ελλδα διοργαννεται στο Πολιτιστικ Κντρο Γρακα Αττικς να ετσιο πανελλνιο συμπσιο Επικορειας φιλοσοφας τον Φλεβρη προς τιμ του Επκουρου στο χρο καταγωγς του, τον αρχαο Γαργηττ. Διοργαννεται απ τους φλους της Επικορειας φιλοσοφας Κπος Αθηνν και Κπος Θεσσαλονκης υπ την αιγδα του Δμου Παλλνης.



     Η φιλοσοφα του Επκουρου αποτλεσε τη βση της ατομιστικς αντληψης για το σμπαν και της υλιστικς μεταφυσικς. Κατ τον 19ο αι., η φιλοσοφα του εντυπωσασε τον Μαρξ, που το 1841 γραψε διατριβ υπ τον ττλο: Διαφορ μεταξ της φυσικς φιλοσοφας του Δημκριτου και του Επκουρου, και την υπβαλε στη Φιλοσοφικ Σχολ του Πανεπιστημου της Ινα στη Γερμανα, και μ' αυτν λαβε τον ττλο του διδκτορα.
Εκτς απ τον Μαρξ κι ο Λνιν ασπσθηκε την περ ειδλων γνωσιολογικ αντληψη του Επκουρου. Στην εξπλωση της επικορειας διδασκαλας συντλεσε και ο μειλχιος χαρακτρας του, αλλ κυρως το πρακτικ πνεμα της ηθικς του διδασκαλας, σμφωνα με το οποο η φιλοσοφα δεν ταν αυτοσκοπς, αλλ μσο και βοθημα στην επτευξη του σκοπο του ανθρπινου βου, που ταν η ευδαιμονα. Γι' αυτ το λγο δεν δινε σχεδν καμμι σημασα στις εκτεταμνες θεωρητικς, γραμματικς, ιστορικς και μαθηματικς ρευνες, εφσον δεν εξυπηρετοσαν το να ζει ο νθρωπος ευτυχισμνος. Απ την λλη μως, επειδ θεωροσε τι η κακοδαιμονα των ανθρπων προρχεται απ την αμθεια, τη δεισιδαιμονα, τις προλψεις, τους φβους και τις ελπδες που γεννον λα αυτ στους ανθρπους κι επειδ θεωροσε πως αιτα λων αυτν εναι η γνοια των φυσικν νμων, πστευε τι το μνο μσο θεραπεας εναι η ορθ γνση των νμων που διπουν τη φση και τον νθρωπο.
     Ο Επκουρος πθανε το 270 π.Χ., σε ηλικα 72 χρνων.
 

ΡΗΤΑ:

Δεν εναι δυνατ να ζει κανες ευχριστα, αν δεν ζει φρνιμα, ηθικ και δκαια, πως και δεν μπορε να ζει φρνιμα, ηθικ και δκαια, αν δεν ζει ευχριστα.

Ο θνατος δεν εναι τποτε για εμς, διτι αυτ που χει αποσυντεθε δεν αισθνεται και αυτ που δεν αισθνεται δεν εναι τποτε για μας.

ριο του μεγθους των ηδονν εναι η εξλειψη κθε πνου. που εναι παροσα η ηδον και για σο διστημα εναι παροσα, δεν υπρχει τποτε που να προξενε πνο λπη και τα δο μαζ.

λες μας οι πρξεις αυτ χουν σκοπ, να παραμερσουν τον πνο και την ταραχ. ταν αυτ το καταφρουμε, γαληνεει η μπρα της ψυχς, γιατ ο νθρωπος δεν χει πια να τρξει και να κυνηγσει κτι που να συμπληρσει την ευεξα της ψυχς και του κορμιο.

Ο δκαιος νθρωπος χει ηρεμα, εν ο δικος εναι γεμτος ταραχ.

Απ τα αγαθ που παρχει η σοφα για τη μακαριτητα της ζως στο σνολ της, το μγιστο εναι η απκτηση της φιλας.

Οι νθρωποι, καθς εναι εξοικειωμνοι διαρκς με τις δικς τους αρετς, αποδχονται τους ομοους τους και θεωρον ξνο κθε τι το διαφορετικ.

Κθε καλ και κθε κακ βρσκεται στην ασθηση, εν ο θνατος εναι ακριβς η στρηση της ασθησης.


Οτε ταν κποιος εναι νος να αργοπορε να φιλοσοφσει, οτε ταν εναι γρος να καταπονεται φιλοσοφντας. [...] Πρπει, λοιπν, να φιλοσοφε και ο νος και ο γρος: ο νας στε, καθς γερν, να παραμνει νος μσα στα αγαθ – απ ευγνωμοσνη προς τα σα γιναν -, και ο λλος, αν και νος, να εναι συνμα και ριμος, καθς θα εναι απαλλαγμνος απ το φβο για σα θα γνουν.

Για εκενον που κατανησε πραγματικ τι δεν υπρχει τποτε το φρικτ στο να μη ζει, δεν υπρχει τποτε το φριχτ στο να ζει. Επομνως, εναι ανητος ποιος λει τι φοβται το θνατο, χι επειδ θα υποφρει ταν ρθει ο θνατος, αλλ επειδ υποφρει στη σκψη τι θα ρθει.

Το πιο φοβερ απ τα κακ, ο θνατος, δεν εναι τποτε για εμς – στον βαθμ που σο υπρχουμε, δεν εναι παρν· κι ταν πλι εναι παρν εκενος, ττε δεν υπρχουμε εμες. ρα ο θνατος δεν υπρχει οτε για τους ζωντανος οτε για τους πεθαμνους – εφσον για τους πρτους δεν υπρχει, εν οι λλοι δεν υπρχουν πια.

Πρπει να θυμμαστε τι το μλλον δεν εναι οτε εντελς δικ μας οτε κι εντελς ξνο μας, στε οτε να περιμνουμε με βεβαιτητα τι θα ρθει, οτε να απελπιζμαστε τι σγουρα δε θα ρθει.

Την ηδον την χουμε ανγκη ακριβς ττε, ταν πονομε απ την απουσα της∙ εν ταν δεν πονομε, δεν την χρειαζμαστε πια.

Θεωρομε τι η αυτρκεια εναι μγιστο αγαθ, χι για να χρησιμοποιομε πντοτε τα λγα, αλλ για να μπορομε, ταν δεν χουμε πολλ, να αρκομαστε στα λγα, πιστεοντας στ' αλθεια τι την πολυτλεια την απολαμβνουν ηδονικτερα εκενοι που την χουν μικρτερη ανγκη και τι κθε τι φυσικ το αποκτομε εκολα, εν το μταιο δσκολα.

Διλου δε μοιζει με ζο θνητ ο νθρωπος που ζει μσα σε αθνατα αγαθ.

Κθε σωματικς πνος εναι αξιοκαταφρνητος, αυτς που πον πολ διαρκε λγο, εν αυτς που χρονζει στη σρκα προξενε πιο πνο.

Αυτς που αδικε εναι δσκολο να ξεφγει, αλλ να βεβαιωθε πως θα συνεχζει να ξεφεγει εναι αδνατον.

Η ανγκη εναι κακ, αλλ δεν εναι αναγκαο να ζομε υπ καθεστς ανγκης.

Γεννηθκαμε μια φορ και δεν γνεται να γεννηθομε και δετερη και κατ' ανγκην δεν υπρχει πια κτι αινια. μως εσ, που δεν εξουσιζεις το αριο, αναβλλεις την ευτυχα σου: και η ζω σπαταλιται στις αναβολς κι ο καθνας μας πεθανει γεμτος ασχολες.


Αν αφαιρσουμε την ψη, τη συνομιλα και τη συναναστροφ, σβνει το ερωτικ πθος.

Ο γρος που λησμονε το αγαθ που συνβη εναι σαν να γεννθηκε σμερα.

Η φτχεια, αν υπολογιστε με μτρο τον σκοπ της φσης, εναι μεγλος πλοτος, εν ο πλοτος που δεν του χουν τεθε ρια εναι μεγλη φτχεια.

Δεν πρπει να αποδεχμαστε οτε τους πολ βιαστικος στη φιλα οτε τους πολ διστακτικος∙ γιατ για χρη της φιλας χρειζεται και να διακινδυνεουμε.

Δεν χουμε τσο ανγκη τη βοθεια των φλων μας, σο τη βεβαιτητα για τη βοθει τους.

Εναι μικρς απ κθε ποψη ο νθρωπος που χει πολλος και καλος λγους να εγκαταλεψει τη ζω.

Φλος δεν εναι οτε εκενος που διαρκς επιζητε το χρσιμο οτε εκενος που ποτ δεν το συνδιζει με τη φιλα. Γιατ ο νας, με πρσχημα την ευεργεσα, εμπορεεται το αντλλαγμα, εν ο λλος σκοτνει την καλ ελπδα για το μλλον.

Η φιλα σρνει το χορ της ολγυρα στην οικουμνη, κηρττοντας σε λους μας να σηκωθομε για το μακαρισμ.

Υπρχει και στην απλτητα να μτρο και ποιος δεν το λογαριζει παθανει ,τι συμβανει σ' εκενον που δεν χει ρια.

Δεν ξρω πς να συλλβω το Αγαθν, αν αφαιρσω τις ηδονς της γεσης, αν αφαιρσω τις σεξουαλικς ηδονς, αν αφαιρσω την ευχαρστηση των ακουσμτων και την τρψη που προσφρει η θα μας γλυκις μορφς.

Στον πνο των φλων συμπσχουμε χι θρηνντας αλλ μεριμνντας γι' αυτος.

Στην κοιν φιλοσοφικ αναζτηση κερδζει περισστερα αυτς που μαθε περισστερα: ο ηττημνος.

Η ελευθερα, ο μγιστος καρπς της αυτρκειας.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers