-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Ariosto Ludovico: '




                                                            Βιογραφικ

     Ο Ludovico Ariosto (Λουντοβκο Αριστο, 8 Σεπτμβρη 1474 / 6 Ιουλου 1533) ταν Ιταλς ποιητς και κωμωδιογρφος της Αναγννησης. Εναι περφημος για το πος του Orlando Furioso (Μαινμενος Ορλνδος), που πρωτοδημοσιεθηκε το 1516 αλλ πρε τη τελικ του μορφ το 1532. Θμα του ποιματος εναι ο ρωτας του ιππτη Ορλνδου για την ωραα Αντζλικα.
     Γεννθηκε στο Ρτζο Εμλια κι τανε γιος του Νικκολ Αριστο, φρουρρχου της πλης. Ο Νικκολ ανγκασε το γιο του να μελετσει Νομικ ενντια στις επιθυμες του. ταν ο Λουντοβκο ταν ελεθερος να ενεργσει σμφωνα με τη θλησ του, μελτησε τους κλασσικος με τον Γκρεγκριο ντα Σπολτο (Gregorio da Spoleto) απ τον οποο μαθε τα Λατινικ. O Γκρεγκριο ωστσο φυγε σντομα για το Παρσι, στερντας απ τον Λουντοβκο την ευκαιρα να μελετσει τα Ελληνικ, δεδομνου τι αμσως μετ το θνατο του πατρα του εκενος πρεπε να διαχειριστε λα τα οικογενειακ θματα συμπεριλαμβανομνης της υποστριξης των 9 αδελφν του, νας απ τους οποους μλιστα ταν ακρωτηριασμνος.
     Κατρθωσε να συνθσει μερικς κωμωδες και λυρικ ποηση που τον βοθησαν να κερδσει την προστασα του καρδινλιου Ιππλιτο ντ' στε (Ippolito d' Este), αδελφο του Δοκα της Φερρρα (συζγου της Λουκρητας Βοργα). Η φιλαργυρα του καρδιναλου σντομα τον οδγησε στην υπηρεσα του γενναιδωρου Αλφνσο Α', Δοκα της Φερρρα. Ο δοκας τον στειλε σε διφορες ατυχες διπλωματικς αποστολς -στη μα τον συνλαβαν και σε κποια λλη ο ππας παρ' ολγο να τον εκτελσει.



    Εζησε λοιπν στην αυλ των δουκν Ντ’ στε που τθηκε στην υπηρεσα και του καρδινλιου Ιππλυτου ντ’ στε και του αδελφο του Αλφνσου Α’. Στα γρμματα αφιρωνε τις λγες ελεθερες στιγμς που του φηνε η ανιαρ υπαλληλικ εργασα του. Τα ργα του ανκουν σε ποικλα λογοτεχνικ εδη. Στα λατινικ ποιματα της νεανικς του ηλικας μιμεται τον Τβουλλο, τον Κτουλλο και τον Ορτιο. Οι Ελεγεες του εναι, αντθετα, γραμμνες στη δημδη ιταλικ γλσσα. Την δια εποχ γρφει για την ωραα Αλεσντρα Μπενοτσι, που αργτερα γινε γυνακα του, ωδς και σοννττα Πετραρχικο τπου.

     Διορστηκε τελικ παρχος της Γκαρφανινα στα Απννινα ρη. Αποχωρντας απ την ενεργ δρση και τα αξιματα, νυμφετηκε τη 14χρονη ερωμνη του Αλεσντρα κι γραψε κωμωδες, τις παραστσεις των οποων επιτηροσε προσωπικ. Εκτς λοιπν που εξδωσε το γνωσττερο ρομαντικ επικ ποημ του, Μαινμενος Ορλνδος, βοθησε επσης να χτιστε το θατρο στη Φερρρα. Κατ τη παραμον του λοιπν στην αυλ της Φερρρα, γρφει κι αρκετς κωμωδες, πως Το κιβτιο (1508), 1η χρονικ κωμωδα γραμμνη σε ιταλικ γλσσα κατ τους καννες των Λατνων κωμικν, Οι αντικατστατοι (1509), Ο νεκρομντης (1520), Η Λνα (1529) κι Οι φοιτητς (1518), που συμπλρωσε ο αδελφς του Γκαμπριλε και τη δημοσευσε μετ το θνατ του. Οι 7 Στιρς του (Satire, 1517-25) κατχουνε ξεχωριστ θση στο ργο του. Μσα σε γεμτες οικειτητα ομιλες εκθτει σε συγγενικ φιλικ του πρσωπα σκψεις για τη ζω, που δεχνουν μλλον μιαν εθυμη αντληψη του κσμου και των αντιφσεν του παρ μια αυστηρ κρση τους. Γενικ, με τα γραμμνα σε ιταλικ γλσσα ποιματ του εκφρζει τη συναισθηματικ του εμπειρα κι εκθτει την αντληψ πως o ρωτας εναι ικανοποηση ψυχς κι αισθσεων. μως τη φαντασα του προσλκυσε προπντων νας κσμος που το στοιχεο του απθανου μπορε να χρησιμεσει ως πρφαση για μια παραμυθνια απδοση του πραγματικο. τσι γεννθηκε μσα του η ιδα του Μαινμενου Ορλνδου. Γραμμνο το 1502-3, το ργο αυτ δημοσιετηκε 1η φορ το 1516 σε 40 κντος, αναθεωρθηκε και ξανατυπθηκε το 1521 κι εμπλουτστηκε με ξι ακμα κντος στην κδοση του 1532, την οποα ο Αριστο, πντα ανικανοποητος, δεν θεωροσε ακμα οριστικ.


                            Πνακας του Μαινμενου Ορλνδου

     Η υπθεση του ποιματος εναι εμπνευσμνη απ την ιπποτικ παρδοση, πως εχε επιζσει στα χρνια της Αναγννησης. Η παρδοση αυτ εχε εξυμνσει τον Ορλνδο, γενναο ιππτη του Καρλομγνου, τοιμο να πεθνει για το μεγαλεο του βασιλι του και τη δξα του Θεο. Σε αυτ τη συμπαγ και συνεπ μορφ του ρωα ο επσης Ιταλς ποιητς Μπογιρντο, που εχε ξεκινσει να γρφει πνω στο διο θμα, αλλ δεν πρλαβε να το ολοκληρσει, εχε αρχσει να δνει χαρακτηριστικ ανθρπινης αδυναμας. Πνω σε αυτ τη βση χτισε τον ρω του, σπρχνοντας την ερωτικ του εμπειρα ως την τρλλα, ως να εδος συμβολισμο μιας ηθικς και σωματικς κατπτωσης, που εναι επακλουθο της ερωτικς πλνης, απ την οποα ο νθρωπος θεραπεεται χι με τη θλησ του, αλλ με κποιο θαμα.
     Η πλοκ του Ορλνδου χαρακτηρζεται απ πλθος περιπτειες κι επεισδια, που χουν παρ' λα αυτ πιο οργανικ διρθρωση απ' ,τι στον ημιτελ Ερωτευμνο Ορλνδο του Μπογιρντο. Τα επεισδια χουν επκεντρο 3 κρια θματα: τον ρωτα του Ορλνδου για την Αντζλικα, τον πλεμο μεταξ Σαρακηνν και χριστιανν κοντ στο Παρσι και τον ρωτα του Ρουτζρο και της Μπρανταμντε, αδελφς του Ορλνδου, απ τον γμο των οποων προλθε, κατ τον ποιητ, ο οκος των στε. Πρκειται για μια σειρ απθανων και παρταιρων επεισοδων, που κθε τσο δημιουργονται απ μια απροσδκητη οπτασα, απ την επδραση ενς μαγικο δαχτυλιδιο, απ τα ταξδια του αλγου-γρπα που μεταφρει τα διφορα πρσωπα του ργου στους αιθρες, απ την απροπτη εμφνιση του γινου παρδεισου στη κορφ ενς βουνο στη χρα της νεριδας Αλτσνα, που οι ιππτες μεταμορφνονται σε φυτ. Μσα σε αυτ το συνταρακτικ σμπαν οι ιππτες δεν αγωνζονται μνο για τη δξα των πλων, αλλ και για να κατακτσουν την ενοια της ωραας Αντζλικα, που ερωτεεται τον Μδωρο, νεαρ Σαρακην στρατιτη.
     Γραμμνος ως παιχνδι, αυτς o Ορλνδος εναι να εδος παραμυθιο που χει προορισμ να διασκεδσει μια κοινωνα καλλιεργημνη αλλ επιπλαιη, που δεν ζητοσε απ τη λογοτεχνα ισχυρς συγκινσεις και διδγματα. Ωστσο, μσα σε αυτ το ργο εκδηλνεται κποια ασθηση της ανθρπινης περιπτειας, που συνδυζει τη φρσα με τη τραγωδα, το ποταπ με το εξασιο και συνοδεει τα πντα με να χαμγελο. Μσα απ αυτ το μπαρκ πλθος, ο κσμος των ιπποτν, ετε ηρωικς ετε ερωτικς, προβλλει χωρς την αγλη του τσι πως τον δεχνει μια επιβλητικ ειρωνεα. To πνεμα της Αναγννησης, ντυμνο με ευχριστες φαντασισεις, κυριαρχε μσα σε αυτ το ργο.



    Το 1970 ο εκδοτικς οκος Ενουντι δημοσιεει το Ο Μαινμενος Ορλνδος του Λουδοβκο Αριστο αφηγημνος απ τον ταλο Καλβνο. Σ’ αυτ το ργο που αρθρνεται σε 21 κεφλαια, παραφρζει και σχολιζει μερικ επιλεγμνα αποσπσματα του επικο ποιματος που, μετ απ παραδοχ του διου το συγγραφα, συμπεριλαμβνεται πντα ανμεσα στα αγαπημνα του αναγνσματα. Ο Αριστο, κυρως στη 3λογα Οι πργονο μας, αποτελε λογοτεχνικ μοντλο για τον Καλβνο, στη βση το τι συζευγνει τον ορθολογισμ και την επινοητικ ελευθερα, την ειρωνεα και την διαυγ απεικνιση της πραγματικτητας σε λες τις πιθανς της εκφνσεις.
     Ο Καλβνο, στο μυθιστρημ του, επιλγει να ακολουθσει ξεχωριστ τις πολυριθμες ιστορες που αποτελον τη τεχνικ του αριστειου entrelacement για να δεξει εν συνεχεα πς αυτς, χειριζμενες επιδξια απ τον συγγραφα, εντλει συνεννονται. Κατ' αυτ τον τρπο οι θεματικς του Ορλνδου κι οι χιλιδες πλοκς κι υποπλοκς του ανγονται σε μιαν αντερη εντητα που συμππτει με τη προοπτικ και τη κοσμοθερηση του διου το Αριστο. Ο Καλβνο επιλγει να διαβσει το ποημα ακολουθντας τις ιστορες των πρωταγωνιστν, χωρς να ευθυγραμμζεται με τον διαχωρισμ των 46 κντος. Σμφωνα μ' αυτν ο Ορλνδος εναι μια απραντη παρτδα σκκι που παζεται πνω στο γεωγραφικ χρτη του κσμου, μια δυσεξντλητη παρτδα που διακλαδζεται σε πολλς ομχρονες παρτδες. Ο χρτης του κσμου εναι κατ πολ ευρτερος απ μια σκακιρα, πνω της, μως, οι κινσεις του κθε χαρακτρα διαδχονται η μα την λλη σμφωνα με σταθερος καννες πως ακριβς τα πινια του σκακιο.



     Αυτ η καλβινικ θωρηση εναι μια εικνα που εξαρει την πολυεδρικ φση του κειμνου το Αριστο που, λει ο Καλβνο, μπορε να αναγνωστε ετε σαν μυθιστρημα ρευνας ετε σαν βιβλο περιπτειας ετε σαν φιλοσοφικς στοχασμς πνω στην ανθρπινη συνθκη και της παρουσας του ανθρπου στη πλση. Ενυπρχει στον Ορλνδο μια εμφανς μεταμυθιστορηματικ και μεταλογοτεχνικ παρμετρος διαμσου της οποας ο Αριστο στοχζεται πνω στη φση της ανθρπινης αφγησης, που περιγρφει τον πραγματικ κσμο και τους ανθρπους με τα εργαλεα της επνοιας (κι ρα, σε ναν βαθμ, της ψευδασθησης). Με αυτ την ννοια, γοητεεται απ την περιπετειδη κι αξιγαστη συνιστσα του ποιματος: η ποικιλα της χωροταξας (που περιλαμβνει τη Δση και την Ανατολ, μαγικος τπους κι αληθινς χρες, απειλητικ ρουμνια και μακρυν νησι) εναι σμβολο της φαντασας και της δημιουργικτητας του συγγραφα. Μαζ με τους πραγματικος τπους παραστκουν τα μαγικ κι αλληγορικ τοπα πως το κστρο του Ατλντη το ρουμνι που λοι οι χαρακτρες αργ γργορα συντυχανονται, αλληλοαναμετριονται και συγκροονται.
     Οι χαρακτρες του αποτελον λλωστε θεμελιδες στοιχεο για τη κατανηση της ποιητικς του. Ο Καλβνο εξηγε πως ο Αριστο δεν επικεντρνεται τσο στην περιγραφ της ψυχολογας τους, αλλ πριμοδοτε κι ευνοε την αφγηση των πρξεν τους. Κθε χαρακτρας επομνως προσδιορζεται ως προς την ατομικτητ του περισστερο απ' αυτ που πρττει παρ απ' αυτ που σκφτεται. Οι χαρακτρες του δεν εναι, λοιπν, πλρεις αλλ εναι λοι μαζ, πτυχς ενς και του αυτο χαρακτρα, δηλαδ του συγγραφα. Ο Ορλνδος, πχ., συνεχζει να αποτελε να χαρακτρα ταυτχρονα κεντρικ κι απομακρυσμνο· τσι πως ταν ξω απ το ανθρπινο μτρο ως προς την αρετ, τρωτος κι νοσος στα πθη σμφωνα με τους τροβαδορους, ερωτευμνος που καταστλλει κθε πειρασμ σμφωνα με τον Μπογιρντο, εδ βγανει απ το ανθρπινο μτρο για να εισλθει στη πιο λογη κτηνωδα. Σ’ αυτ τη να, αναπντεχη ενσρκωση το εμμονικο γυμνο που ξεριζνει τις βελανιδις, ο Ορλνδος μετατρπεται αν χι σε χαρακτρα με σρκα κι οστ, ασφαλς, μως, σε μια ζσα ποιητικ εικνα, πως δεν εχε ποτ υπρξει στη μακρ σειρ των ποιημτων που τον αναπαρσταναν με τη περικεφαλαα και την αρματωσι του.


                              Το πατρικ στη Ρτζιο Εμλια

     Ο Ρογρος, γενρχης της δυναστεας των στε, προορισμνος σε ωρο θνατο, συχν εμφανζεται ν' γεται απ εξωτερικς δυνμεις· απ τον Ατλντη, για παρδειγμα, που απ πατρικ αγπη τον φυλακζει στα μαγεμνα του κστρα. Ο Καλβνο τον παρουσιζει ως ακολοθως:

   Σκληρ εναι η μορα του να χεις μορα. Ο προορισμνος νθρωπος προχωρει και τα βματ του δεν μπορον παρ να τον οδηγσουν εκε […] πως τον Ρογρο, σε να γμο απ ρωτα, μια νδοξη καταγωγ, και μως, αλμονο, σ’ ναν πρωρο θνατο. […] Ξρουμε καλ πως λα τα εμπδια θα αποτχουν […] αλλ παραμνει η αμφιβολα αν αυτ που αληθιν αξζει εναι το μακριν σημεο της φιξης ο ατελεωτος λαβρινθος, οι δυσχρειες, τα σφλματα, οι περιπτειες που εντλει δνουν μορφ και σχμα στην παρξη.

     Καταληκτικ χει ενδιαφρον το πς ο Καλβνο συσχετζει τον Αριστο μ' ναν απ τους μυθοπλαστικος του χαρακτρες, τον Αστλφο, δηλνοντας πως η αριστεια ψυχ εναι αναγνωρσιμη κυρως σ' αυτν, τον εξερευνητ της σελνης που δεν εκπλσσεται ποτ με τποτε, που ζει τριγυρισμνος απ το θαυμαστ και συνεχς χρησιμοποιε μαγεμνα αντικεμενα, μαγικ εγχειρδια, μεταμορφσεις ποικλες και φτερωτ τια με την ελαφρτητα της πεταλοδας, αλλ πντα για να κατακτσει στχους πρακτικς ωφλειας κι εντλει απολτως ορθολογικος.
        Στον Μαινμενο Ορλνδο κνει σε διφορα σημεα αναφορς και στη Κπρο, με κυριτερη αναφορ στο τραγοδι (κντο) XVIII (στροφς 136-140. Οι στροφς εναι 8στιχες). Στο σημεο αυτ παρουσιζει μερικος απ τους ρως του να φθνουν στην Αμμχωστο, καθ' οδν απ τη Συρα στην Ευρπη, να παραπλουν τα ντια παρλια της Κπρου και ν' αποβιβζονται στη Πφο, που κι εξερευνον τα μρη του ρωτα και της απλαυσης. Κπου κοντ στη Πφο, 6-7 μλια απ τη παραλα, ο ποιητς αναφρει πως υπρχει να μαγευτικ τοπο αφιερωμνο στην Αφροδτη, που το περιγρφει στους 16 στχους των στροφν 138 και 139 του κντο XVIII (βλ. παρακτω).


                                   Το Σπτι στη Φερρρα

    Αυτ η περιγραφ γινε σχεδν θρυλικ και προκλεσε πολλς συζητσεις και παρεξηγσεις. λλοι θερησαν πως ο ποιητς περιγραψε τα σημεριν Λουτρ της Αφροδτης, λλοι πως εχε υπψιν τη τοποθεσα Φοντνα Αμορζα (Πηγ του ρωτα) στον Ακμα, λλοι υποστριξαν πως εχε ακοσει περιγραφς του Ακμα απ ναυτικος, λλοι υπθεσαν πως εχε επηρεαστε απ να κυπριακ τοπο, κατ πσα πιθαντητα τον Ακμα, που περιγραψε ο Ελληνολατνος ποιητς Κλαυδιανς** κλπ. Ακμη αρκετο εχαν την εσφαλμνη εντπωση πως η ονομασα Φοντνα Αμορζα ανκει στον Αριστο, αν και στη πραγματικτητα ο ποιητς πουθεν στο ργο του δεν δνει αυτ την ονομασα σε κυπριακ τοποθεσα. Στο κντο Ι (στροφ 78) κνει αναφορ σε μια ερωτικ πηγ, που την τοποθετε μως στις Αρδννες, κοντ στο Βλγιο.
    Μπορε λοιπν να ταυτιστε η θρυλικ πηγ του με τη σημεριν τοποθεσα της Φοντνα Αμορζα στον Ακμα, με τα Λουτρ της Αφροδτης; Μλλον χι. Καταρχν κι οι δυο αυτς τοποθεσες δεν βρσκονται τσο κοντ στη Πφο εν βρσκονται πολ κοντ στη θλασσα κι χι 6 7 μλια απ' αυτν. στερα, δεν εναι δυνατ να υπρχει βεβαιτητα πως ο ποιητς εχε υπψι κποιο συγκεκριμνο κυπριακ τοπο, εν αντθετα υπρχει πιθαντητα να περιγραφε κποιο τοπο φανταστικ. Εξλλου, να οποιοδποτε τοπο του 16ου αι. υπρχει πολ μεγλη πιθαντητα να 'χει αλλοιωθε στο μεταξ τσο πολ, στε να μη αναγνωρζεται σμερα.
     Αν τελικ εναι ανγκη να ταυτσουμε τη τοποθεσα με κποιο συγκεκριμνο κυπριακ τοπο και πλι δεν υπρχει επαρκς λγος να αναζητσουμε το τοπο αυτ στον Ακμα. Αντθετα, χοντας κατ νου τα δεδομνα που δνει (ομαλ λοφοπλαγι, κοντ στη Πφο, 6-7 μλια απ τη θλασσα, βασλειο της Αφροδτης) βρσκουμε πως πιτερες πιθαντητες συγκεντρνει η περιοχ Κοκλια - Νικκλεια – Σουσκιο, που και αρκετο μικρο ποταμο. Στη περπτωση αυτ θα πρπει να δεχθομε τι γνριζε πως ακριβς στα Κοκλια (Παλαπαφος) λατρευτανε την αρχαιτητα η Αφροδτη, η οποα διθετε εκε και λαμπρ να.


EΡΓΑ:

Περιφημτερο ργο του εναι το ιπποτικ πος του, τo Mαινμενος Ορλνδος γραψε και 5 κωμωδες που ανκουνε στο εδος της Κομντια ερουνττα*:
La cassaria (Το σεντοκι) 1508, ιδιωματικ κωμωδα παρουσιστηκε 1η σε αυλ στην Ιταλα και θεωρεται αληθιν αρχ λγιας κωμωδας.
I suppositi (Οι Υποτιθμενοι) 1509, σατιρζει θη κι αντερους υπαλλλους
Il Negromante (Ο νεκρομντης) 1520
Gli studenti (Οι Σπουδαστς) 1518-19
La Lena (Η προαγωγς) 1528, σατιρζονται δευτερεοντες δημοτικο υπλληλοι κι απεικονζεται ζωνταν η καθημεριντητα της Φερρρα.

------------------------------
 * Με τον ρο commedia erudita λγια λατινικ κωμωδα εννοεται η ερασιτεχνικ, λγια κωμωδα σε πντε πρξεις, που ακολουθε το κλασσικ πρτυπο της πρτασης, της επτασης και της καταστροφς λσης. Ο αριθμς των χαρακτρων και συνεπς των ηθοποιν της εναι συνθως μικρς, εν τα δρμενα ακολουθον μια συγκεκριμνη χωροχρονικ εντητα (μα ημρα), σε αντθεση με τη Commedia dell' arte
. Ως γηγενς -ιταλικ- κωμικ εδος του 16ου αι. ντλησε τα μγιστα απ προγενστερους Ρωμαους δραματουργος πως ο Πλατος κι ο Τερντιος. Αν κι η δρση, η δομ κι ορισμνοι χαρακτρες στηρζονται στα ανλογα ρωμακ μοντλα, ωστσο ο τπος κι ο χρνος εναι οι αστικς περιοχς της Ιταλας του 16ου αι.. Σ' ,τι αφορ στα δρμενα που αναπτσσονται σ' αυτ το κωμικ εδος η πλοκ αντλε απ μια ευρεα θεματολογα της μετακλασσικς μυθιστορας, πως επσης απ λατινικς πηγς. Τα τυπικ προβλματα που αντιμετωπζουν οι εραστς βρσκουνε τη λση τους συνθως στον γμο, μετ απ αρκετς δολοπλοκες και παρεμβσεις τυπικν κωμικν χαρακτρων, που απαντνται και στη commedia dell' arte.
     Η λογοτεχνικ κριτικ χει αναφερθε σε λλειψη διδακτικο σκοπο κι ηθικτητας στο συγκεκριμνο εδος, θεωρντας το μσον διασκδασης. Ωστσο η ρευνα αναζητ εκενα τα στοιχεα στιρας και κοινωνικς κριτικς που επαναπροσδιορζουνε τη διδακτικ θση του ργου.
Ως σημαντικ παραδεγματα της commedia erudita θα μποροσαν να αναφερθον ργα πως το La cassaria του Αριστο, το 1508 το La calandria του Μπιμπινα, το 1513 και τα La triunizia κι I lucidi του Φιρεντζουλα το 1549.



     Σε μεταγενστερα δεγματα του συγκεκριμνου θεατρικο εδους η πλοκ διευρνθηκε με την ανπτυξη ηθικν και ρομαντικν στοιχεων, γεγονς που αποδδεται στην αυξανμενη επδραση της commedia dell'arte. Ως αντιπροσωπευτικο συγγραφες αυτο του διακριτο εδους θα μποροσαν να αναφερθον οι:

Λουντοβκο Αριστο (Lodovico Ariosto) (1474-1533).
Νικκολ Μακκιαβλλι (Niccolo Machiavelli) (1496-1527).
Πιτρο Αρετνο (Pietro Aretino) (1492-1556).
ντζελο Μπελκο (Angelo Beolco) (περ. 1501-1542)

Ως συγγραφες της τελευταας μεταβατικς περιδου της Commedia erudita αναφρονται οι:

ντον Φραντζσκο Γκρατσνι (Anton Francesco Grazzini).
Τζιοβνι Μαρα Κτσι (Giovanni Maria Cecchi) (1518–87).
Ανιμπλε Κρο (Annibale Caro).
Τζιαμπατστα ντελα Πρτα (Giambattista della Porta).
Φραντσσκο ντ' μπρα (Francesco d' Ambra).(1499–1558)
------------------------------------



     Τλος, να υπενθυμσουμε πως Ορλνδος εναι ο Ρολνδος, ιππτης του Καρλομγνου κι εναι ουσιαστικ το διο πρσωπο.


========================

       Μαινμενος Ορλνδος

         (canto XVII)

138
Απ' τη θλασσα ξι μλια εφτ,
ανβηκανε του λφου την ευχριστη πλαγι
σιγ-σιγ. Δφνες και κδροι, νερατζις
και θμνοι να γεμζουν το τοπο οι μυρτις,
ερπλοι, κρκοι, ρδα, μαντζουρνες μυρωμνες
που στην ευωδιαστ τη γη προβλλουν ανθισμνες
και κθε που προβλλει νεμος απ' τη στερι
στο πλαγο οι νατες να χορτανουν ευωδι.

139
Ρυκι απ κρυστλλινη πηγη κυλ
ποτζει λη κενη τη λοφοπλαγι.
Και να λεχθε στα σγουρα ετοτο πως μπορε
της Κπριδας της μορφης ν' αποτελε
τ' ολχαρο, το αγαπημνο μρος της.
Εδ γυνακες, χωρς ελπδα αλλο να βρεις,
νις και γρις καλλτερες, στο πθο τους
να καγονται, η θε τις θλει ως το τλος.
------------------------------------

Γυνακες σοφς και δυνατς, αληθινς κι αγνς
χι μονχα στην Ελλδα και τη Ρμη.
που κι αν λμπει λιος, απ την πω Ανατολ
στις Εσπερδες, εχατε το σπτι σας,
ποιν αρετς και πλεονεκτματα δυσνητα.
Σχετικ με αυτ, οι ιστορικο εναι ανητοι:
Ποιο σγχρονοι συγγραφες, γεμτοι πεσμα
για ττοιες γυνακες μιαν αλθεια δεν θα γρφανε.
μως, γυνακες, μη τους δσετε λογαριασμ,
να επιμενετε σε κενα που πηγανετε καλ.
Μη χσετε το θρρος σας, μη πτοηθετε,
φυλξτε τη φιλοδοξα σας κι η αναγνριση θα 'ρθε,
Ειναι δικ σας. Αγαθ χωρς ασυδοσα μπορε κι ανοησα,
Απ την αλλαγ, κακ δεν μνει ανεπηραστο,
και αν στην ιστορα η σελδα σας ταν θολ,
η αξα σας στη σγχρονη εποχ, θα ακουστε.
...

          Μαδριγλι 1

Μτια δεν χετε αντιληφθε,
ταν κοιττε μαγεμνα
το αγγελικ, γλυκ της προσωπκι
πως μοιζετε πραγματικ
σαν το κερ πα' στη φωτι,
σαν το χινι στ' λιου τις ακτνες;

Στο νερ, αν δεν τραβξετε το βλμμα
απ' αυτ τ' μορφο κι ασαφς μτωπο,
γιατ τα ωραα φτα στη λιακδα
εν' δια
λγο μσα σας, θα γνετε πηγ.

Πντα βγανουν απ αυτο φωτι βλη.
Μτια γλυτστε απ τοτο το κακ.
Αν χι, βλπω στο φινλε να 'στε τποτα
κι εγ τυφλς να παραμνω αινια.
---

                Μαδριγλι 2

Η μορφη γυνακα μου μ' ανβει

τσο μορφη φωτι διακοσμημνη
τριγρω με λευκ χινι κι ο ρωτας
να θαμα τριγρω κι τι πιο μορφο,
το γλεντ κι εν' ακριβς αυτ που βλπουμε.

Η ερωτικ φωτι, στο πιο ωραο πρσωπο,
αυτ, απλνεται παντο με γλυκ ρζι,
κποιος περν στις ομορφις ερωτευμνος
κι λοι να δουν το ροζ το πορφυρ
ν' ανακαλψουμε τον μορφο παρδεισο
των φλλων της κιννβαρης ταν ο λιος
ανατλλει κι η μρα ανηφορζει.

Και το λευκ πως θωρομε στη γαλνη,
στη καθαρ και μορφη γαλνη στη σελνη,
πνω απ' το συχο το κμα της θαλσσης,
με τις τρεμουλιαστς π' αστρφτει, τις αχτδες.

Ναι μορφο εναι ,τι υπρχει σε αυτν
τον ρωτα, γυνακα μου, που χεις ακουμπσει
και σε να τσο μορφο μρος,
σ' ,τι καλλτερο υπρχει στη ζω:
το κθε λλο μορφο στον κσμο εναι λγο.
...

           Μαδριγλι 3

Με δυνατ νεμο να στρφει, δε θα σβσει,
αντθετα θα δυναμσει μια φωτι,
και κνει κθε αερκι να χαθε για λγο.

Πσο μεγλη μχη γνεται τριγρω
σε κθε τπο και σε κθε πρτα,
τσο πολ και πιτερο, σ' να μεγλο ρωτα,
που δνει το κουκοτσι του να γνει δυνατς.

Με ταπειν και πια μορα, συ Μαντνα
εσ μονχα θα μποροσες να μου πες
αν οι απειλς τον καναν να φγει.

(μτφρ.:Πτροκλος)

                              Παρρτημα Για Τεχνικ Θματα:

    Στη μουσικ, μια οκτβα (λατινικ: octavus, ογδη, γνωστ κι ως διαπασν τλεια οκτβα), εναι το διστημα μεταξ ενς μουσικο φθγγου κι ενς λλου με τη μισ τη διπλσια συχντητα. Ορζεται απ το ANSI ως μονδα επιπδου συχντητας, ταν η βση του λογαρθμου εναι δο. Η σχση της οκτβας εναι να φυσικ φαινμενο που αναφρεται ως "το βασικ θαμα της μουσικς", η χρση του οποου εναι κοιν στα περισστερα μουσικ συστματα.
     Αλλ στη στιχοπλοκικ, με την ννοια οκτβα εννοομε το 8στιχο κντο (canto = τραγοδι).
------------

    Το Αμερικανικ Εθνικ δρυμα Προτυποποησης (αγγλικ: American National Standards Institute, ANSI) ιδρθηκε τον Οκτβρη του 1918 κι εναι νας μη κερδοσκοπικς οργανισμς που εκπροσωπε περισστερες απ 125.000 εταιρεες και 3,5 εκατομμρια επαγγελματες. Ο ANSI χει την δρα του στην Ουσινγκτον και εναι ο αμερικανικς εκπρσωπος του Διεθνος Οργανισμο Προτυποποησης (International Organization for Standardization - ISO) και της Διεθνος Ηλεκτροτεχνικς Επιτροπς (International Electrotechnical Commission - IEC), μσω της Εθνικς Επιτροπς Ηνωμνων Πολιτειν (U.S. National Committee - USNC).
     Η ιστορα του ANSI ξεκιν απ το 1916. Αρχικ ιδρθηκε ως Αμερικνικη Επιτροπ Μηχανικν Προτπων (American Engineering Standards Committee - AESC). Το 1928 αναδιοργανθηκε και μετονομστηκε σε Αμερικανικ νωση Προτυποποησης (American Standards Association - ASA) και το 1966 αναδιοργανθηκε σε δρυμα Προτπων των Ηνωμνων Πολιτειν Αμερικς (United States of America Standards Institute - USASI). Το 1969 λαβε την παροσα ονομασα του ως Αμερικανικ Εθνικ δρυμα Προτυποποησης (American National Standards Institute - ANSI),οπτε και προχρησε στην παραγωγ προτπων γνωστν ως Αμερικνικα Εθνικ Πρτυπα. Με τη προδο των χρνων και τις συνεχες αναδιοργανσεις και μετονομασες οι επιδιξεις του οργανισμο για τη διασφλιση της βλτιστης ποιτητας ζως των Αμερικανν πολιτν παρμειναν διες. Σμφωνα με την επσημη ιστοσελδα του ANSI, βασικ επιδωξη του Ιδρματος αποτελε η ενσχυση της παγκσμιας ανταγωνιστικτητας των αμερικανικν επιχειρσεων και κατ’ επκταση η βελτωση της ποιτητας ζως των Αμερικανν.
----------------

     Το μαδριγλι εναι εδος κοσμικς, πολυφωνικς, φωνητικς μουσικς που νθισε την εποχ της Αναγννησης. Πρωτοεμφανζεται στην Ιταλα του 14ου αινα και λαμβνει δο κριες μορφς: το μαδριγλι του τρετσντο (ιτ. trecento = τριακσια· αναφρεται στην εποχ του 1300 μ.Χ.) και το κυρως ειπεν μαδριγλι του 16ου και 17ου αι., που εμφανζεται κι εκτς Ιταλας. Αργτερα αναπτσσονται κι λλοι τποι, πως το αγγλικ μαδριγλι και το μαδριγλι κοντσερτντο, εν αποτλεσαν τη βση για την ανπτυξη λλων ειδν φωνητικς μουσικς, πως η σανσν, η κανττα και τλος η ρια. Το ζενθ του φτνει στα μσα του 16ου αινα, αποτελντας το κυραρχο εδος κοσμικς φωνητικς μουσικς. Στις αρχς του 17ου αινα το μαδριγλι εκτοπζεται σταδιακ απ την νοδο της μονωδας, το νο φος που οδηγε στην εδραωση της περας.
     Μουσικολογικ, προρχεται απ τη στροφικ φρττολα, ωστσο το μαδριγλι συνθως δεν χει επαναλψεις κι αποτελε αυτ που στα αγγλικ ονομζεται through-composed (ελεθερη απδοση: "διαπερατ σνθεση"). Σ' αυτ τον τπο σνθεσης, οι συνθτες επιχειρον να αποδσουν με μουσικ τρπο το νημα του κειμνου χι συνολικ, αλλ της κθε φρσης ξεχωριστ ακμα και τονζοντας συγκεκριμνες λξεις-κλειδι.
     Ετυμολογικ, η λξη μαδριγλι χει τρεις ενδεχμενες προελεσεις:

 * materialis (υλικ), υπ την ννοια του κοσμικο, καθς το μαδριγλι εναι εδος κοσμικς μουσικς.

 * matricalis (μητρικ), υπ την ννοια της μητρικς γλσσας, καθς στο μαδριγλι χρησιμοποιονται τα ιταλικ, και χι τα -καθιερωμνα στη μουσικ- λατινικ.

 * mandrialis (ποιμενικ), καθς τα περισστερα πριμα μαδριγλια εχαν βουκολικ θεματολογα.

     Το μαδριγλι του τρετσντο εναι συνθως για 2 3 φωνς, που τη κρια φων μιμεται με πιο απλοκ τρπο η 2η ( 3η) φων. Τα κεμενα -με κεντρικ θμα την αγπη και τον ρωτα- εναι μλλον λιτ κι η δομ τους απλ (2-3 3στιχα με επωδ, ομοιοκατληκτο 2στιχο)· κριοι ποιητς του εδους υπρξαν οι Βοκκκιος, Πετρρχης, Σακττι και Σολντανιρι. Υπτυπος του εδους υπρξε και το μαδριγλι-καννας, που οι δυο φωνς εναι γραμμνες σε καννα, εν η 3η (συνθως ο τενρος) αποτελε ελεθερη γραμμ. Το εδος αυτ αναπτχθηκε το β' μισ του 14ου αι. κι αντλε τη προλευσ του απ την αντιστικτικ κτσια. Κριοι εκφραστς του εδους εναι ο Τζκοπο ντα Μπολνια, ο Τζιοβννι ντα Φιρντσε κι ο Φραντσσκο Λαντνι.
     σον αφορ το μαδριγλι του 16ου αι. σον αφορ στο κεμενο, επικρατε ο Βοκκκιος κι ο Πετρρχης κι αργτερα οι ποιητς Αριστο, Τσσο και Πιτρο Μπμπο. Προς το τλος του 16ου αι. προτιμνται οι ελεθεροι στχοι (rime libere), κατ τη προτροπ και του Ιταλο θεωρητικο της μουσικς Τζοζφο Τσαρλνο (1558). Χρησιμοποιονται συνδυασμο 2 ως 8 φωνν, αν και τα περισστερα εναι για 3 ως 6 φωνς. Το μελοποιημνο κεμενο εναι πντα κοσμικ, ποιματα και μικρ πεζ κεμενα, στον αντποδα βρσκεται το μοττο, που χρησιμοποιονται εδφια της Αγας Γραφς, αλλ χι τα μρη της λειτουργας. Κριο χαρακτηριστικ εναι η απουσα συνοδεας (εκτελονται δηλαδ a cappella) αν κι ορισμνοι συνθτες, πως ο Ιταλς Κρλο Τζεζουλντο, ενθρρυναν τη μερικ χρση οργνων.



 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers