-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

:

Σκφτεται σωστ αυτς που δεν λυπται για σα δεν χει,
                                              αλλ που χαρεται για σα χει.

Βιογραφικ

     Ο Δημκριτος -ετυμολιγικ τ' νομ του σημανει αρχ. "ο κριτς του δμου", δῆμος + κριτς< κρνω- ταν λληνας προσωκρατικς φιλσοφος, που γεννθηκε στα βδηρα της Θρκης. τανε μαθητς του Λεκιππου. Πστευε πως η λη αποτελετο απ αδισπαστα, αρατα στοιχεα, τα τομα. Επσης ταν ο πρτος που αντιλφθηκε τι ο Γαλαξας εναι το φως απ μακριν αστρια. ταν ανμεσα στους πρτους που ανφεραν τι το σμπαν χει κι λλους κσμους και μλιστα ορισμνους κατοικημνους. Ξεκαθριζε πως το κεν δεν ταυτζεται με το τποτα (μη ον), εναι δηλαδ κτι το υπαρκτ.

     Γεννθηκε στα βδηρα της Θρκης γρω στα 470-460 π.Χ απ οικογνεια αριστοκρατικς καταγωγς, δημοκρατικν μως πεποιθσεων. Για το νομα του πατρα του δεν εμαστε ββαιοι. χουμε τρα πιθαν ονματα: Ηγησστρατος, Αθηνκριτος, Δαμσιππος. Πντως, ποιο και να ταν το νομα, ο πατρας του ταν απ τζκι αριστοκρατικ κι αρκετ πλοσιος.  Τα βδηρα, ανατολικ του ποταμο Νστου στην ακτ της Θρκης, υπρξαν ιωνικ αποικα που ιδρθηκε το 654 π.Χ. απ κατοκους των μικρασιατικν Κλαζομενν. ταν η 3η πλουσιτερη πλη της Αθηνακς συμμαχας -δινε φρο 15 τλαντα- κι φειλε τον πλοτο της στην φθονη παραγωγ σιτηρν και στο γεγονς τι αποτελοσε λιμνι για τη διεξαγωγ του εμπορου με το εσωτερικ της Θρκης.
     Εκε ο Ξρξης ξεκορασε το στρατ του το 480 π.Χ. κατεβανοντας προς τη ντια Ελλδα. Σμφωνα, μλιστα, με μια μαρτυρα αυτς που τονε φιλοξνησε ταν ο πατρας του Δημκριτου, αλλ γενικ η ιστορα αυτ θεωρεται απ τους μελετητς ως πλαστ: το ανκδοτο φανεται να προκυψε απ μια γενικτερη προσπθεια σνδεσης της ελληνικς φιλοσοφας με την Ανατολ, αφο σμφωνα μ' αυτ ο Ξρξης φησε στον πατρα του Δημκριτου κποιους Μγους, που τον μυσανε στα μυστικ δγματα της φιλοσοφας τους . Απ αυτος τους Πρσες "μγους" (σοφος) ο Δημκριτος, μικρ παιδ ακμη (τι παις ων), διδχτηκε θεολογα κι αστρονομα. Μετ μαθτευσε στο Λεκιππο (κι ενδεχομνως στον Αναξαγρα). πως αναφρει ο διος στο Μικρ Δικοσμο, ταν νος ταν ο Αναξαγρας τανε γρος. Με βση αυτ το στοιχεο η ημερομηνα γννησης που παραδδει ο Απολλδωρος (80η ολυμπιδα=460-456 π.Χ.) φανεται λογικτερη απ λλες χρονολογες που μας παραδθηκαν.

     Απ τη νεανικ ηλικα δειξε κλση προς τη μελτη και την ρευνα της φσης. Χαρακτηριστικ εναι το ανκδοτο που παραδδει ο Διογνης Λαρτιος (9, 36) και που φανερνει το βαθμ αφοσωσς του στο στοχασμ: "(Ο Δημτριος) αναφρει τι τανε τσο φιλπονος, στε χρισε να δωμτιο στον κπο του σπιτιο και κλεστηκε εκε μσα. ταν κποτε ο πατρας του οδγησε να βδι για να το θυσισει και το δεσε σε κενο το μρος, ο Δημκριτος για αρκετ ρα δεν τον αντιλφθηκε, ως του ο πατρας του τον σκωσε με πρφαση τη θυσα και του ανφερε τα σχετικ με το βδι".



     Κατ τη μοιρασι της πατρικς περιουσας ανμεσα στο Δημκριτο και τα δυο αδρφια του ο 1ος, σμφωνα με μια μαρτυρα, προτμησε να λβει το μικρτερο μερδιο σε χρματα (100 τλαντα). Αυτ τα χρματα τα ξδεψε ταξιδεοντας σε λο σχεδν τον ττε γνωστ κσμο. Τα ταξδια του στην Αγυπτο, την Περσα και τη Βαβυλνα θεωρονται σχεδν σγουρα, εν τα ταξδια στην Αιθιοπα και την Ινδα εναι λιγτερο ββαιο τι πραγματοποιθηκαν. πως αναφρει κι ο διος: "Εγ, λοιπν περιπλανθηκα σε περισστερους τπους της γης απ' τους ανθρπους της εποχς μου, ερευνντας τα πιο μακριν μρη και γνρισα πρα πολλς χρες και κλματα κι κουσα πρα πολλος μορφωμνους ανθρπους, αλλ στη σνθεση σχημτων που συνοδεονται απ απδειξη κανες ως τρα δε με ξεπρασε, οτε ακμη κι αυτο απ τους Αιγυπτους που ονομζονται Αρπεδονπτες. Μαζ και με τη παραμον μου σ' αυτος, ζησα συνολικ οχτ χρνια σε ξνη χρα".
    Ταξδεψε στην Αγυπτο για να μθει γεωμετρα (γεωμετραν μαθησμενον) απ τους εκε ιερες, μετ πγε στην Περσα, κι φτασε μχρι την Ερυθρ Θλασσα. Πγε και στην Ινδα, που ανακατεθηκε με τους Ινδος γυμνοσοφιστς (γυμνοσοφιστας συμμξαι αυτν εν Ινδα). Στην Αιθιοπα αγνοομε για ποιον λγο πγε. Επισκφτηκε και την Αθνα (και Αθναζε ελθεν), αλλ δεν μπκε στον κπο να κνει γνωστ την επσκεψ του, γιατ δεν τον ενδιφερε η υπληψ του (δξης καταφρονν). Στην Αθνα εδε τον Σωκρτη, αλλ ο Σωκρτης δεν τον γνρισε απ κοντ (και ειδναι μεν Σωκρτη, αγνοεσθαι δε υπ' αυτο). πως ο διος λει: "λθον γαρ εις Αθνας και οτις με γνωκεν" (ρθα στην Αθνα και καννας δεν με ξερε). ζησε με το γλιο στο στμα και πθανε, σμφωνα με τον ππαρχο, σε ηλικα 109 ετν (εννα προς τοις εκατν τη βιος).

     Τα ενδιαφροντ του ταν εξαιρετικ πλατι. Ασχολθηκε σχεδν μ' λους τους τομες της ανθρπινης γνσης: μαθηματικ, μουσικ, γεωμετρα, μετεωρολογα, γλωσσολογα, τχνη του πολμου, κοσμολογα, αστρονομα, βιολογα, γεωλογα, γεωγραφα, λογικ, ηθικ, αισθητικ, ιστορα, παιδεα, με φανερ αποχ απ τη θρησκεα και τη πολιτικ. Απ' αυτ την ποψη υπρξε κατ κποιο τρπο πρδρομος του Αριστοτλη, νας καθολικς νους, πνεμα εγκυκλοπαιδικ. Μεταγενστεροι μελετητς του στην αρχαιτητα (σως δη ο Καλλμαχος) χρισαν το ργο του σε 13 4λογες, ενταγμνες σε 5 ομδες ργων: τα ηθικ (2 4λογες), τα φυσικ (4), τα μαθηματικ (3), τα μουσικ (2), τα τεχνικ (2). Σ' αυτς πρπει να προστεθον 9 αταξινμητα ργα κι 9 που φρουνε ττλο: Αιται, σνολο 70 ργα. Κατλογο των ργων του μας παραδδει ο Διογνης Λαρτιος, εν κποιοι επιπλον ττλοι σζονται στο Σουδα, στο Σξτο και τον Απολλνιο Δσκολο.
     Στη διρκεια αυτν των περιπλανσεων θα πρπει σγουρα να επισκφτηκε τα μεγλα πνευματικ κντρα της Ιωνας, κυρως την φεσο και τη Μλητο, που θα γνρισε απ κοντ τη φιλοσοφα του Θαλ, του Αναξμανδρου, του Αναξιμνη και του Ηρακλετου. Στη Μλητο σως να συνντησε 1η φορ τον νθρωπο που μελλε να σημαδψει η ζω του, το Λεκιππο. Απ' αυτν θα πρπει να διδχτηκε τη φιλοσοφα του Παρμενδη, του Εμπεδοκλ, του Πυθαγρα. Μλιστα, για τον τελευταο θα συντξει αργτερα ειδικ πραγματεα. Δεν παρλειψε να επισκεφτε και το μεγαλτερο πνευματικ κντρο της εποχς του, την Αθνα, φανεται μως τι η παρουσα του εκε πρασε σχετικ απαρατρητη. Σμφωνα με μια εκδοχ αυτ αποτελοσε επιλογ του διου, επειδ νιωθε μεγλη περιφρνηση προς τη δξα. Η επσκεψ του στην Αθνα τανε κτι φυσιολογικ, αφο η πλη αποτελοσε τη πνευματικ πρωτεουσα της Ελλδας, εν και τα βδηρα ταν μλος της Αθηνακς Συμμαχας. σως, μως, η εμπλεμη κατσταση, που βρισκτανε ττε η Αθνα λγω του Πελοποννησιακο πολμου, να οδγησε το Δημκριτο στην απφαση να ιδρσει τη σχολ του στα βδηρα. Πντως, ο φιλσοφος σε καμμι περπτωση δεν πρπει να περιφρονοσε την Αθνα, αφο ο διος τανε δημοκρατικς, εν πολλς απ τις απαντσεις που δωσε σε φιλοσοφικ προβλματα υποβλλουν την εντπωση τι γνριζε καλ τη φιλοσοφα του Σωκρτη, του Πλτωνα, του Αντισθνη, του Αρστιππου και του Αναξαγρα.



     ταν επστρεψε κποτε στα βδηρα, εχε αναλσει πια λο το μερδι του της πατρικς κληρονομις. Τη φροντδα και τη συντρησ του ανλαβε ο αδελφς του Δμασος. Ο Δημκριτος αποδεχτηκε χρσιμος για τον αδερφ του: σμφωνα με μια μαρτυρα προβλεψε επικεμενη νεροποντ και τον συμβολεψε να μαζψει τη παραγωγ του απ τους αγρος. σοι απ τους Αβδηρτες τον πστεψαν σωσαν τις περιουσες τους, οι λλοι καταστρφηκαν. Το ανκδοτο αυτ φανεται τι πλστηκε, για να απαντσει στις κατηγορες τι η μελτη της φιλοσοφας εναι χρηστη σε πρακτικ ζητματα της ανθρπινης ζως. Το διο φανεται να ισχει και για την ακλουθη ιστορα: ο Δημκριτος προβλεψε μελλοντικ ανατμηση του λαδιο κι αγρασε λη τη ντπια ελαιοπαραγωγ πολ φθην. ταν η ανατμηση πργματι γινε, ο διος απδωσε τα κρδη του στους συμπολτες του, επειδ περιφρονοσε τα πλοτη.
     Φανεται τι η εκτμηση που απολμβανε απ τους συμπατριτες του προκλεσε το φθνο ορισμνων απ' αυτος, και σκφτηκαν να ζητσουν στη περπτωση του φιλοσφου την ενεργοποηση ενς πατροπαρδοτου νμου, που προβλεπε την απαγρευση της ταφς στην πατρδα ποιου εχε σπαταλσει τη πατρικ περιουσα. Ο Δημκριτος απντησε διαβζοντας στους συμπολτες του το Μγα Δικοσμο. Το ργο αποτιμθηκε απ τους συμπολτες του στα 500 τλαντα, εν ορστηκε να του αφιερωθον και 20 ανδριντες απ χαλκ. Κι αυτ η ιστορα φανεται πλαστ, αφο ο Μγας Δικοσμος πρπει να εναι ργο του Λεκιππου. Η δημιουργα της σως να αποτελε και πλι μια απντηση στη κατηγορα τι η μελτη της φιλοσοφας εναι χρηστη: χι μνο δε σπατλησε τη πατρικ περιουσα, αλλ τη πολλαπλασασε (απ 100 την κανε 500 τλαντα), αφο δημιοργησε να πολτιμο φιλοσοφικ ργο. Στα βδηρα αφοσιθηκε στη διδασκαλα και τη συγγραφ των ργων του κι ανμεσα στους μαθητς του τανε κι ο Βων. Η εκτμηση για τον Δημκριτο ταν μεγλη και μια απ τις ονομασες που λαβε τανε Γελασνος (=ο γελαστς), αφο αντιμετπιζε τη ζω πντα με αισιοδοξα, γαλνη και καρτερα. Κατ μια εκδοχ ονομστηκε τσι, επειδ περιγελοσε τις καθημερινς θλψεις κι ελπδες που απασχολοσαν τους λλους ανθρπους. Το πιθαντερο εναι ο χαρακτηρισμς να προρχεται απ την ποψ του πως η ευθυμα αποτελε στχο για τη ζω του κθε ανθρπου.
     Σμφωνα με μια λλη φανταστικ ιστορα αυτοτυφλθηκε καγοντας τα μτια του με την αντανκλαση του λιου πνω σε μια χλκινη ασπδα. Το κνητρο που διντανε γι' αυτ τη πρξη δσκολα μπορε να ανταποκρνεται στις διαθσεις του διου του φιλοσφου: θελε τχα να επιδοθε απερσπαστος απ τη μαγεα της ρασης στο στοχασμ και την ερμηνεα των νμων της φσης. Αυτ η περιφρνηση της ασθησης φανεται τι χει ως πηγ της τη πλατωνικ παρδοση παρ τη γνσια διδασκαλα του Δημκριτου. Ο διος ο φιλσοφος θεωροσε πολτιμες τις εντυπσεις των αισθσεων ως πρτη λη για την ερμηνεα της φσης, αρκε αυτς οι εντυπσεις να διυλζονταν απ τη κριτικ ικαντητα του ανθρπινου νου.

                    Δημκριτος Γελαστς & Ηρκλειτος Κλαμμνος

     Πστευε τι το σμπαν αποτελεται απ δο μνο πργματα: τομα και κεν χρο (τομο σημανει ατεμχιστο). ταν κβουμε με το μαχαρι να μλο, το μαχαρι δεν κβει τα τομα του μλου, αλλ περν ανμεσα απ αυτ, στον κεν χρο. Δεν υπρχει σμα υλο. Τα πντα εναι λη. Ακμη κι η ψυχ εναι λη: αποτελεται απ μικροσκοπικ σφαιροειδ, ευκνητα τομα, μοια με αυτ της φωτις. Ο Πλτωνας δεν τονε χνευε γιατ δεν μποροσε ν’ ανεχθε υλικ ψυχ. Ο Αθηναος σοφς θελε τη ψυχ υλη κι αθνατη.
     Φανεται τι πθανε σε πολ προχωρημνη ηλικα, αφο κατατασσταν στους μακροβιτερους λληνες στοχαστς. Διφορες πηγς παραδδουν τι ζησε απ 90 ως και 109 χρνια. Δε γνωρζουμε την ακριβ χρονολογα του θαντου του, η οποα τοποθετεται συμβατικ στο 370 360 π.Χ. Και για το τλος του φιλοσφου υπρχουν διφοροι θρλοι. Σμφωνα με ναν απ' αυτος θελε να αυτοκτονσει, ντας σε βαθι γερματα, με αποχ απ την τροφ. Επειδ, μως, ταν οι μρες των Θεσμοφορων κι οι γυνακες της οικογνειας θελαν να τις γιορτσουν, τον παρακλεσαν να αναβλλει το θνατ του για λγες μρες. Διταξε ττε να του φρουν κοντ να αγγεο με μλι ( ζεστ ψωμι κατ λλη εκδοχ) κι ζησε, σπου να περσουν οι γιορτς, μνο με τη μυρωδι του μελιο. ταν πρασαν οι μρες, παραδθηκε στο θνατο.
     Πολλο προσπθησαν να εξηγσουν το λγο, που χθηκαν τα ργα του Δημκριτου. λλοι απδωσαν την απλεια στην τχη, λλοι στους Επικορειους, οι οποοι θα ωφελονταν απ την απλεια του ργου του Δημκριτου, καθς μ’ αυτν τον τρπο δε θα ταν πια φανερ η λλειψη πρωτοτυπας της θεωρας τους. λλοι θερησαν την απλεια συνπεια της κακς φμης που εχε ο Δημκριτος ως πρδρομος των Επικουρεων. Η τρτη εκδοχ φανεται πλησιστερη στην αλθεια, αφο ως γνωστν χθηκε και το ργο των διων των Επικουρεων.
     Το αδιαρετο του ατμου: Μια απ τις βασικς ιδιτητες που αποδδονται στα τομα εναι η μη διαιρεττητα τους. λλωστε η λξη -τομο αυτ σημανει, δηλαδ κτι το οποο δεν επιδχεται τομ, διαρεση. Το μη διαιρετ των ατμων αποτελε αναγκαα συνθκη για τη διατρηση της αιωνιτητας της παρξς τους: αν τμνονταν, θα διαιρονταν σε λλα σματα, επομνως θα παυαν να υπρχουν. ρα η μη διαιρεττητα των ατμων εναι και αυτ που τα καθιστ πρωταρχικ σωματδια της δομς του κσμου. Με τον ρο λοιπν ατομικ θεωρα εννοεται στη φυσικ και στη φιλοσοφα η θεωρα που υποστηρζει τι η λη, ρα και ο κσμος, συγκροτεται απ στοιχειδη αδισπαστα σωματδια.
     Συγκεκριμνα υποστηρζει πως υπρχουν αμτρητα εδη ατμων (στρογγυλ, λεα, με σχμα ακαννιστο στραβ). Κι επειδ εναι τσα πολλ κα διαφορετικ μεταξ τους μπορον να σχηματσουν αμτρητα διαφορετικ πργματα .Εναι μως λα τους αινια και αναλλοωτα και δεν τεμαχζονται .Το απειροελχιστο και αδιαρετο μριο της λης ονομζεται τομο ,το τομο και το κεν εναι τα μνα σταθερ καθς λα τα υπλοιπα μεταβλλονται ανλογα με την κατσταση και τη φση των εξωτερικν επιδρσεων και αντεπιδρσεων. Το κεν θεωρεται υπαρκτ και δεν εναι απλ νας χρος που βρσκονται τα τομα αλλ μια σνθετη κι υπαρκτ ονττητα
     Η παραπνω θεωρα που διατυπθηκε απ το Δημκριτο και το δσκαλ του Λεκιππο δεν προηγθηκε της εποχς της αλλ η ανθρωπτητα καθυστρησε μερικς χιλιδες χρνια καθς ακολοθησαν η ηθικ δεισιδαιμονα των σωκρατικν φιλοσφων, η καταστροφ της βιβλιοθκης της Αλεξνδρειας και μετπειτα ο συντηρητισμς του χριστιανικο ιερατεου. Ο Διογνης Λαρτιος διασζει τη βεβαωση πως ο αννυμος φιλσοφος που αναφρεται στο διλογο Αντερασται (αποδδεται στον Πλτωνα) εναι ο Δημκριτος. Εκε, σημεινεται:

   "Ην ως αληθς εν φιλοσοφα πνταθλος τα γαρ φυσικ και τα ηθικ, αλλ και τα μαθηματικ και τους εγκυκλους λγους και περ τεχνν πσαν εχεν εμπειραν".

    Στη φιλοσοφα του τανε "πενταθλητς": ασχολθηκε με πολλος κλδους (φυσικ, ηθικ, μαθηματικ κ..). Σ’ αυτν ανκει η φρση: "η λξη εναι η σκι της πρξης". ταν τσο φυγπονος, που κλειντανε σ' να δωμτιο, στον κπο του σπιτιο του. Υπρξε οπαδς των πυθαγορεων δογμτων (ζηλωτς γεγονναι των Πυθαγορικν) κι ο διος εξφραζε το θαυμασμ του για τον Πυθαγρα, που ενδεχομνως μαθτευσε. Συνθιζε να εξετζει τις ιδες του με λεπτομρεια, απομονωμνος (ερημζων),και μερικς φορς σχναζε στο νεκροταφεο (ενοτε και τοις τφοις ενδιατρβων)!
     Αν κρνουμε απ τον αριθμ των ργων του Δημκριτου, η συγγραφικ του δραστηριτητα πρπει να εκτεινταν σε μια μεγλη χρονικ περοδο. Δεν μπορομε, ωστσο, να αποδσουμε διαφορετικ ργα σε διαφορετικς περιδους της ζως του, αφο καννα απ’ αυτ τα ργα δε σθηκε ακραιο. Το φος του Δημκριτου επαινονταν πολ στην αρχαιτητα και αξιολογονταν στο διο εππεδο μ' αυτ του Πλτωνα και του Αριστοτλη. τανε ποιητικ, αν κι χι σε στχο, γοργ και με διαυγ εκφραστικ μσα, διακρινταν για τη μορφικ του τελειτητα, την εστοχη χρση των λξεων και τη σαφνεια. Απ τον τερστιο γκο των γραπτν του σζονται ελχιστα αποσπσματα, κυρως ηθικο περιεχομνου, τα οποα ανευρσκονται σε μεταγενστερους συγγραφες ως παραθματα παραφρσεις.
     Κριες πηγς μας για τη φιλοσοφα του εναι ο Αριστοτλης, ο Θεφραστος, ο Σξτος ο Εμπειρικς, ο Αλξανδρος απ την Αφροδισιδα, ο Ιωννης Φιλπονος, ο Σιμπλκιος. Οι ερμηνεες της φιλοσοφας του Δημκριτου, οι οποες δνονται απ' αυτος τους συγγραφες, αποτελον οδηγ και για τη σγχρονη ρευνα. Η τελευταα πρπει πντα να εναι προσεκτικ κυρως στην περπτωση του Αριστοτλη (και των σχολιαστν του), αφο ο τελευταος χει την τση να παρουσιζει τις απψεις των προγενεστρων του φιλοσφων μσα απ το πρσμα της δικς του τελολογικς φιλοσοφας.
     Δυστυχς καννα ργο των προσωκρατικν φιλοσφων δεν σζεται ακραιο. χουμε πληροφορες γι' αυτος στα μεσα παραθματα, σε αρχαους συγγραφες απ τον Πλτωνα μχρι και τους ψιμους Βυζαντινος και στις μαρτυρες, τις μμεσες δηλαδ αναφορς. Η πρτη εκτενς δοξογραφικ αναφορ απαντ στα Μετ τ φυσικ 1, 3-10 του Αριστοτλη, που και τθεται το πρβλημα των πρτων αρχν. Αυτο του εδους η συστηματικ ιστορα της φιλοσοφας συνεχστηκε στο χαμνο ργο του Θεφραστου Φυσικῶν Δξαι. Εκενος που ανασνθεσε το ργο του Θεοφρστου και κατηγοριοποησε πρτος λα τα αποσπσματα των προσωκρατικν, ταν ο Hermann Diels στο ργο του Die Fragmente der Vorsokratiker το 1903. Οι εκδσεις του συγγρμματος ανανενονταν, σημαντικτερη εκ των οποων εναι αυτ του φιλολγου Walter Kranz το 1952.
     Απ τα αποδιδμενα στο Δημκριτο ργα εναι σχεδν ββαιο τι ο Μγας Δικοσμος ταν στη πραγματικτητα ργο του Λεκιππου. Η πληροφορα αυτ προρχεται απ την Περιπατητικ Σχολ και μπορε να θεωρηθε γκυρη, αφο χει την αφετηρα της στις ειδικς πραγματεες για το Δημκριτο, που συνταξαν τσο ο Αριστοτλης σο και ο Θεφραστος. Στον Λεκιππο αποδδεται απ τον Ατιο κι να λλο ργο, το Περ Νου. Δεν χουμε λγους να αμφιβλλουμε γι' αυτ τη πληροφορα. Το περιεχμενο του ργου μπορε να αποτελοσε μια επθεση κατ της αναξαγρειας θεωρας για το Νου που διακοσμε τα πργματα.

     Στον Αριστοτλη (Μετ. Α4, 985b 4 (DK 67a 6)) διαβζουμε, πως ο Λεκιππος κι ο Δημκριτος υποστηρζουν, τι τα στοιχεα εναι το πλρες και το κεν, αποκαλντας τα αντστοιχα ὄν και μ ὄν. το ὄν εναι γεμτο και στερε, το μ ὄν δειο και αραι. Επειδ, πως λνε, το κεν υπρχει σο και το σμα, γι' αυτ το μ ὄν υπρχει σο και το ὄν. Αυτ τα δο εναι οι υλικς αιτες των υπαρκτν πραγμτων. πως ακριβς λλοι λνε, πως η υποκειμενικ ουσα εναι προν της συμπκνωσης και της αραωσης πως ο Αναξιμνης, τσι και ο Λεκιππος και ο Δημκριτος λνε, τι οι αιτες των λλων πραγμτων εναι οι διαφορς στα στοιχεα τους. Και αυτς εναι: το σχμα, η διταξη και η θση. Το ὄν διαφρει μνο στο ρυθμ, στην επαφ και στην τροπ. Απ αυτ ο ρυθμς εναι το σχμα, η επαφ η διταξη και η τροπ η θση. Γιατ ,πως χαρακτηριστικ αναφρει ο Αριστοτλης, το Α διαφρει απ το Ν στο σχμα, το ΑΝ απ το ΝΑ στη διταξη και το Ζ απ το Ν στη θση.
     Για να καταλξουμε στην Ατομικ Θεωρα αξζει να διαβσουμε και το απσπασμα απ τον Σιμπλκιο (Περ Οὐρανοῦ 242,18 (DK 67a 14)): Αυτο (δηλαδ ο Λεκιππος, ο Δημκριτος κι ο Επκουρος) λεγαν, τι οι πρτες αρχς των ντων εναι πειρες στο πλθος και πστευαν, τι εναι τομες και αδιαρετες και απαθες, επειδ εναι συμπαγες καθς επσης και τι δεν χουν καθλου κεν μσα τους. Γιατ η διαρεση οφελεται στο κεν που υπρχει στα σματα. Απ τα παραπνω καταλγουμε, στο τι πραγματικ θεωρεται αυτ που εναι σωματικ στερε και εξισνεται με το πλρες, αποκλεοντας τσι το κεν τα οποιαδποτε μεσοδιαστματα. τσι στο πραγματικ Ὄν του Παρμενδη αντιπαρατθεται το τομο και το κεν, δηλαδ αυτ που εναι πλρες και στερε πρπει να εναι αδιαρετο με λλα λγια να τομο (ετυμ: αρχ. α (στερ.) + τμνω). Τα τομα δεν γνονται αισθητ απ τον νθρωπο, δεν εναι ορατ, γιατ εναι πολ μικρ. Εναι αινια, αναλλοωτα και φθαρτα. Εναι πειρα στο πλθος και το σχμα και διασκορπισμνα στο πειρο κεν, επομνως οι ιδιτητες στις οποες διαφρουν ανμεσ τους εναι το σχμα και τη διταξη. τσι, λες οι «ποιοτικς» διαφορς στα αντικεμενα εξαρτνται μνο απ ποσοτικς διαφορς και διαφορς θσης και διταξης.

     Ο Διογνης Λαρτιος (ΙΧ, 31 (DK67a 1)) μας ενημερνει για τη θεωρα των ατομιστν σχετικ με τη γνεση του κσμου: "Ο Λεκιππος λει, πως το παν εναι πειρο... να μρος του εναι γεμτο και να λλο δειο... Απ αυτ δημιουργονται πειροι κσμοι, που διαλονται πλι σ' αυτ τα στοιχεα. Οι κσμοι δημιουργονται με τον εξς τρπο: πολλ σματα, με κθε λογς σχματα, μετακινονται στο μεγλο κεν, αποχωρντας απ το πειρο. Αυτ τα σματα συναθροζονται και παργουν μια ενιαα δνη, στην οποα, συγκρουμενα το να με το λλο και περιστρεφμενα με κθε τρπο, αρχζουν να διαχωρζονται και τα μοια να προσεγγζουν τα μοια. ταν, μως, το πλθος τους αρχζει να τα εμποδζει να περιστρφονται ισρροπα, τα λεπτ κινονται προς τα ξω, προς το κεν, σαν να περνον απ κσκινο, εν τα υπλοιπα παραμνουν μαζ και, μπλκοντας το να με το λλο, εννουν τις κινσεις τους και παργουν μια πρτη σφαιροειδ δομ. Αυτ η δομ εναι σαν μια μεμβρνη που εμπεριχει κθε λογς σματα. Και καθς αυτ στροβιλζονται γρω γρω χρη στην αντσταση του κντρου, η περιβλλουσα μεμβρνη γνεται λεπτ, εν τα γειτονικ τομα εξακολουθον να συρρουν, χρη στην επαφ με τη δνη. τσι, γεννθηκε η Γη, καθς τα τομα που εχαν παρασυρθε στο κντρο μειναν λα εκε μαζ. Και η περιβλλουσα μεμβρνη αυξνεται πλι, καθς τραβει κοντ της τα εξωτερικ σματα. Καθς περιστρφεται στη δνη, ενσωματνει καθετ που αγγζει. Μερικ απ αυτ τα σματα που μπλκουν το να με το λλο σχηματζουν να σστημα που στην αρχ εναι υγρ και λασπδες, αλλ, καθς περιστρφονται με την λη δνη, στεγννουν και πειτα αναφλγονται, για να σχηματσουν τσι την ουσα των ουρνιων σωμτων".
     Αναλοντας τη παραπνω περιγραφ θα λεγε κανες, πως η δημιουργα του κσμου χωρζεται σε φσεις: πρτα να μεγλο θροισμα ατμων απομοννεται σε να μεγλο τμμα κενο. πειτα τα τομα σχηματζουν δνη, δηλαδ κνηση. Η δρση της δνης κνει τα μοια τομα να τενουν προς τα μοια. Τα μεγαλτερα τομα συγκεντρνονται στο κντρο, εν τα μικρτερα σπρχνονται προς τα ξω. Το σνολο τυλγει να εδος μεμβρνης χιτνα, μσα στην οποα τα τομα ρχονται σε επαφ με την περιστρεφμενη μζα. Λγω της ταχτητας της περιστροφς ορισμνα απ αυτ αναφλγονται και τσι σχηματζουν τα ουρνια σματα, εν η γη σχηματζεται απ τα ογκωδστερα τομα που βρσκονται στο κντρο. Οι ατομικο φιλσοφοι θεωροσαν, τι το σχμα της γης εναι εππεδο και υποστριζαν μλιστα, πως γερνε προς τα κτω, δηλαδ προς τον Ντο. Ριζοσπαστικ στην αρχαα ελληνικ σκψη εναι η εισαγωγ της ννοιας των αναρθμητων κσμων. Οι ατομικο εναι οι πρτοι στοχαστς, στους οποους με απλυτη βεβαιτητα αποδδουμε την ιδα των πειρων κσμων, που γεννιονται και πεθανουν σε λην την κταση του κενο. Αφο, λοιπν, υπρχουν αναρθμητα τομα και να πειρο κεν, δεν υπρχει λγος γιατ να σχηματστηκε μνον νας ττοιος κσμος.



     Ἐν βυθῷ γρ ἡ ἀλθεια. Σε αυτν τη φρση στηρζεται ουσιαστικ λο το ηθικ οικοδμημα του Δημοκρτου. Ο ατομικς φιλσοφος ξεκιν απ τον Παρμενδη. Με κοιν στοιχεα την καχυποψα απναντι στην αξιοπιστα των αισθσεων, την προτεραιτητα της νοητικς οδο και την βεβαιτητα, τι αυτ που υπρχει πραγματικ εναι αμετβλητο, καταλγει στο συμπρασμα, τι λα σα αντιλαμβανμαστε εναι μνο κατ συνθκη αληθιν. Η μνη, αξιπιστη -γνσια, πως την ονομζει ο διος- γνση εναι αυτ που προσλαμβνεται μσω της Νησης, διαφορετικ εκενη που προσλαμβνεται μσω των αισθσεων θεωρεται σκοτειν. ντας, λοιπν, φυσιοκρτης ο Δημκριτος υποστηρζει, πως συμβατικ υπρχει το γλυκ, το πικρ, το θερμ, το ψυχρ, το χρμα. Στην πραγματικτητα υπρχουν μνο τα τομα και το κεν., τονζοντας την αναρεση της γνσης μσω των αισθσεων ως αποκημα της φαντασας του ανθρπου. σον αφορ στη γλσσα, οι απψεις του συμππτουν με εκενες του σοφιστ Πρωταγρα: Η γλσσα εναι προν συμφωνας των ανθρπων για την επιτυχ επικοινωνα μεταξ τους και δεν αποτελε φσει χαρακτηριστικ του ανθρπου.
     Ἀνθρωπος εὐθυμη γνεται μετριτητι τρψιος κα βου συμμετρη. Τα δ ἐλλεποντα και ὑπερβλλοντα μεταππτειν φιλεῖ κα μεγλας κινησας ἐμποιεῖν τῇ ψυχῇ. Βασικ επιδωξη της ζως για τον Δημκριτο εναι η ευθυμα, που περιλαμβνει ψυχικ γαλνη και σταθερτητα. Οι νθρωποι δεν ευτυχον με τα σωματικ αγαθ, οτε με τα χρματα, αλλ με την ορθ σκψη και την πολυμθεια. Σημαντικ στοιχεο στην ηθικ του φιλοσοφα εναι η επρκεια: κανες πρπει να εναι ευτυχισμνος με σα χει. Η οργνωση της ζως πρπει να διπεται απ το μτρο. που υπρχει υπερβολ λλειψη συντελονται μεταπτσεις και προκαλονται απτομες συγκινσεις στην ψυχ. Η εσωτερικ γαλνη εναι συνυφασμνη με την απαλλαγ απ ντονες αλλαγς στη διθεση. Αγαθ για τον Δημκριτο δεν εναι το να μην αδικομε, αλλ το να μην θλουμε να αδικσουμε. Ως προς την ψυχ, αυτ μοιζει με το πυρ και εναι ,τι ευγενστερο και θεο υπρχει στο σμα. ντας, μως, πως αναφρθηκε πιο πνω φυσιοκρτης, ο Δημκριτος δεν πιστεει στην αθανασα της ψυχς, αλλ αντθετα τη θεωρε φθαρτ.
     Στον πολιτικ τομα ο Δημκριτος υποστριζε σχεδν ,τι και ο Αριστοτλης στα Πολιτικ του σχετικ με τη κυριαρχα του Δμου. Τα ζητματα της πλης θεωρονται σπουδαιτερα απ τα λλα, καθς ταν καταστρφεται αυτ, καταστρφονται τα πντα. Η πενα στο δημοκρατικ πολτευμα εναι πντοτε προτιμτερη απ την ευδαιμονα των δυναστικν πολιτευμτων, σο η δουλεα απ την ελευθερα. Γι' αυτ και πρπει η επιλογ των αρχντων να γνεται βσει των προσντων τους, στε να κυβερνον οι ριστοι και οι συνετο. Μνον τσι θα ευτυχσει μια πλη, κτι το οποο συνεπγεται και με την ευτυχα των διων της των πολιτν, τσο ατομικ σο και στο σνολ της.
     Απ πολλς απψεις ο ατομισμς εναι η κορωνδα της ελληνικς φιλοσοφας πριν απ τον Πλτωνα. Εκπλρωσε τον απτερο σκοπ του ιωνικο υλικο μονισμο, κβοντας τον γρδιο δεσμ της ελεατικς κριτικς. σα και αν χρωστοσε χι μνο στον Παρμενδη, τον Ζνωνα και τον Μλισσο, αλλ και στα πλουραλιστικ συστματα του Εμπεδοκλ και του Αναξαγρα, ο ατομισμς δεν ταν μια εκλεκτικ φιλοσοφα, πως εκενη του Διογνη Απολλωνιτη. ταν ουσιαστικ μια καινορια σλληψη, που την επεξεργστηκε διεξοδικ και επιδξια ο Δημκριτος και που, περνντας στον Επκουρο και το Λουκρτιο, επρκειτο να παξει σημαντικ ρλο στην ελληνικ σκψη, ακμα και μετ τον Πλτωνα και τον Αριστοτλη. Τλος, δωσε να ερθισμα για την ανπτυξη της σγχρονης ατομικς θεωρας -που μως εναι ολτελα διαφορετικ στην αληθιν της φση και στα κνητρ της.



ΕΡΓΑ:

     πως για τη ζω, το διο και για τα ργα του, δεν εμαστε σγουροι για τποτε. Κατ Σουδα: "γνσια δε αυτο βιβλα εσι δο, ο τε Μγας δικοσμος και το Περ φσεως κσμου. γραψε δε και επιστολς". Ο Διογνης Λρτιος αντθετα αναφρει χλογες, πως κανε και για τα ργα του Πλτωνα. Αυτ που εχε υπψη του ο Θρασλος πρπει να ταν περπου 50. Εμες χουμε τους ττλους κοντ 70 ργων. Δυστυχς δεν σθηκε καννα ργο του. χουμε μερικ μνο αποσπσματα που μας διασζουν οι αρχαοι συγγραφες. Ο Λαρτιος, με βση τη κατταξη του Θρασλου, αναφρει:

α. Ηθικ ργα:

 Ι 1. Πυθαγρης
   2. Περ της του σοφο διαθσεως
   3. Περ των εν ιδου

ΙΙ. 1. Περ ανδραγαθας περ αρετς
     2. Αμαλθεης κρας
     3. Περ ευθυμης
     4. Υπομνημτων ηθικν.

β.Φυσικ ργα:

ΙΙΙ. 1. Μγας δικοσμος
      2. Μικρς δικοσμος
      3. Κοσμογραφη.
      4. Περ των πλανητν

 IV. 1. Περ φσεως πρτον
       2. Περ ανθρπου φσεως δετερον
       3. Περ νο
       4. Περ αισθσεων

   V. 1. Περ χυμν
      2. Περ χρον
       3. Περ των διαφερντων ρυσμν
       4. Περ αμειψιρυσμιν

 VI, 1. Κρατυντρια
       2. Περ ειδλων περ προνοας
       3. Περ λογικν κανν α β γ

γ. Ασντακτα ργα:

 1. Αιται ουρνιαι
 2. Αιται αριοι
 3. Αιται εππεδοι
 4. Αιται περ πυρς και των εν πυρ
 5. Αιται περ φωνν
 6. Αιται περ σπερμτων και φυτν και καρπν
 7. Αιται περ ζιων α β γ
 8. Αιται σμμικτοι, Περ της λθου.

δ. Μαθηματικ ργα:

 VII. 1. Περ διαφορς γνμης περ ψασιος κκλου και σφαρης
         2. Περ γεωμετρης
         3. Γεωμετρικν
         4. Αριθμο

VIII. 1. Περ αλγων γραμμν και ναστν α β
         2. Εκπετσματα
         3. Μγας ενιαυτς Αστρονομη, παρπηγμα
         4. μιλλα κλεψδραι

   IX. 1. Ουρανογραφη
         2.Γεωγραφη
         3. Πολογραφη
         4. Ακτινογραφη

ε. Μουσικ ργα:

    X. 1. Περ ρυθμν και αρμονης
         2. Περ ποισιος
         3. Περ καλλοσνης επων
         4. Περ ευφνων και δυσφνων γραμμτων

   XI. 1. Περ Ομρου Ορθοεπεης και γλωσσων
         2. Περ αοιδς
         3. Περ ρημτων
         4. Ονομαστικν

στ. Τεχνικ ργα:

 XII. 1. Πργνωσις
         2. Περ διατης διαιτητικν
         3. Ιατρικ γνμη
         4. Αιται περ ακαιριν και επικαιριν

XIII. 1. Περ γεωργης Γεωμετρικν
         2. Περ Ζωγραφης
         3. Τακτικν
         4. Οπλομαχικν

z. Υπομνματα

 1. Περ των εν Βαβυλνι ιερν γραμμτων
 2. Περ των εν Μερηι
 3. Ωκεανο περπλους
 4. Περ ιστορης
 5. Χαλδακς λγος
 6. Φργιος λγος
 7. Περ πυρετο και των απ νσου βησσντων
 8. Νομικ ατια
 9. Χερνικ προβλματα

     Απ την αναφορ των ττλων και μνο φανεται ο πλοτος κι η ευρτητα ενδιαφερντων του και δικαιολογεται γιατ αποκλθηκε "πνταθλος της φιλοσοφας". Ο Χρμαν Ντιλς ,στο βιβλο του Τα Αποσπσματα Των Προσωκρατικν, τ. 2ος, συγκντρωσε λα τα αποσπσματα που παραθτουν αρχαοι συγγραφες για τη ζω και το ργο του Δημκριτου, καθς και τα αποσπσματα απ ργα του διου. Απ τα 300 αποσπσματα που αποδδονται στον Αβδηρτη σοφ τα περισστερα εναι ηθικ. Απ τους συγχρνους του, ο Πλτωνας χι μνο αποσπσματα δεν παραθτει, αλλ οτε το νομα του Δημκριτου αναφρει. Αντθετα, ο Αριστοτλης -που τον θαυμζει κι ο διος προερχταν απ τη βρεια Ελλδα, τα Στγιρα της Χαλκιδικς- παραθτει πμπολλα αποσπσματα απ τα ργα του και σημεινει:  "Μοιζει να φρντισε για λα τα θματα με προβλματα". Ασχολθηκε με λους τους τομες και δημιοργησε μια θεωρα για λα τα εππεδα της πραγματικτητας, εναι ο πρτος που διατπωσε σστημα στη φιλοσοφα.

ΡΗΤΑ:

Φοβερ να σε κυβερν χειρτερος.

Να διδσκεις τα πιο σγχρονα.


Ζω χωρς γιορτς, μακρς δρμος χωρς πανδοχεο.


Οι νθρωποι πλασαν το εδωλο της τχης, ως πρφαση και δικαιολογα για την δικ τους αβουλα. Γιατ σπνια μχεται η τχη με τη φρνηση, εν, στις περισστερες περιπτσεις, η συνετ διορατικτητα κατευθνει τη ζω.


Λθε βισας.


Ο χειρτερος τρπος για την ανατροφ των νων εναι το να τους δνονται λες οι ευκολες. Γιατ η ευκολα γενν τις ηδονς κι απ' αυτς προρχεται κθε κακοθεια.


Οι νθρωποι επινησαν τη φανταστικ μορφ της τχης, για να δικαιολογονε τις αποτυχες που οφελονται στην απερισκεψα τους.


Η μθηση σ' σους ευτυχον εναι στολδι και σ' σους ατυχον εναι καταφγιο.


Η ευδαιμονα δε βρσκεται οτε στα κοπδια οτε στο χρυσφι, μα στη ψυχ που ‘ναι κατοικα του Θεο.


Ο πατρας εναι το καλλτερο παρδειγμα για τα παιδι του.


Πρπει κανες ν' ασκε τη βαθι και πλατι σκψη κι χι τη πολυμθεια.


ταν λησμονε κανες τα λθη του, γνεται θρασς.


Μικρς ευεργεσες, αν δοθον στη κατλληλη στιγμ, κνουνε την εντπωση πιο μεγλη.


Η τλμη εναι η αρχ της δρσης.


Εκενος που σε επαινε για κτι που δεν χεις, επιθυμε να σου αποσπσει εκενο που 'χεις.


Καλλτερα να ξεσκεπζεις τα δικ σου λθη, παρ των λλων.

Οι περισστεροι γνονται καλο στην πορεα της ζως, παρ απ τη φση.

Καλ δεν εναι το να μην αδικες, αλλ να μη θλεις να αδικες.

Η δξα κι ο πλοτος, χωρς σνεση, δεν εναι πργματα ασφαλ.

που η αρετ δεν εκτιμται, εκε η κακα μιλει ελεθερα.

Δο μορφς γνσης υπρχουν, η μα εναι γνσια, η λλη ασαφς και σκοτειν. Στη σκοτειν ανκουν λα τα παρακτω: ,τι βλπουμε, ,τι ακομε, ,τι μυρζουμε, ,τι γευμαστε, ,τι αγγζουμε. Η λλη μορφ γνσης εναι η γνσια, που εναι ξεχωριστ απ την πρτη. ταν η σκοτειν γνση δε μπορε πια οτε να βλπει στα μικρτερα οτε να ακοει οτε να αντιλαμβνεται οσμς οτε να αισθνεται γεση οτε να αισθνεται με την αφ, αλλ χρειζεται να ερευνηθε κτι πιο λεπτ, ττε εμφανζεται η γνσια, που χει να λεπττερο ργανο, για να καταλβει κτι.

Στη πραγματικτητα δεν καταλαβανουμε τποτα σταθερ, αλλ μνο ,τι μεταβλλεται ανλογα με την κατσταση του σματος και τη φση των εξωτερικν επιδρσεων και των αντεπιδρσεων που προρχονται μσα απ τους διους. Στη συμβατικ μας καθημεριν γλσσα μιλμε για γλυκ, πικρ, θερμ, ψυχρ, για χρματα εν στην πραγματικτητα υπρχουν μνο τομα και κεν.

Μερικο νθρωποι χωρς να γνωρζουν τη διλυση της θνητς φσης μας χουν μως γνση της δυστυχας που επικρατε στη ζω περνον το χρνο τους αυτς της ζως μσα σε ταραχς, φβους και ταλαιπωρα πλθοντας ψετικα παραμθια για το μετ το τλος της ζως τους χρνο.

Καλλτερος σμβουλος για την αρετ αποδεικνεται εκενος που χρησιμοποιε τη συμβουλ και την πειθ παρ εκενος που χρησιμοποιε το νμο και τον εξαναγκασμ. Γιατ εναι φυσικ να κνει κρυφ το κακ αυτς που κρατθηκε μακρι απ την αδικα με το φβο του νμου, εν αυτς που οδηγθηκε στο σωστ με την πειθ δεν εναι φυσικ οτε κρυφ οτε φανερ να κνει κτι ανρμοστο. Γι? αυτ, αν κποιος κνει το σωστ κτω απ το φως της σνεσης και της γνσης, γνεται γενναος και ταυτχρονα νθρωπος με ευθυκρισα.

Υπρχουν και νοι μυαλωμνοι και γροι μυαλοι, τη σωστ σκψη δεν τη διδσκει ο χρνος, αλλ η αγωγ στον κατλληλο καιρ κι εκλεκτ φση.

Οι νθρωποι ζητον την υγεα απ τους θεος με προσευχς, χωρς να γνωρζουν τι χουν μσα τους τη δναμη της, κνοντας μλιστα τα αντθετα με την αμετρα τους, γνονται οι διοι προδτες της υγεας τους με τις υπερβολικς επιθυμες τους.

Η ευτυχα κι η δυστυχα εναι της ψυχς

Σκφτεται σωστ αυτς που δε λυπται για σα δεν χει, αλλ που χαρεται για σα χει.

Απ τα ευχριστα, αυτ που μας ευχαριστον τα απολαμβνουμε σπνια.

Αν κανες ξεπερνοσε το μτρο, ττε τα πολ ευχριστα θα γνονταν πολ δυσρεστα.

Πρπει να προτιμμε χι οποιαδποτε ηδον, αλλ κενη που χει σχση με την ομορφι.

Τη μουσικ δεν την ξεχρισε η ανγκη, αλλα προλθε απ να ψυχικ περσσευμα, που υπρχε απ την αρχ.

Ο ποιητς σα γρφει χωρς θεκ μπνευση, αυτ εναι χωρς αξα.

Του σοφο νδρα κθε γη εναι βατ. Της αγαθς του ψυχς πατρδα εναι ολκληρος ο κσμος.

Πολλο πολυμαθες δεν χουν νου.

Η τλμη αρχζει μια πρξη κι η τχη την ολοκληρνει.

Περισστεροι γνονται σωστο με την εξσκηση και δεν εναι τσι απ τη φση τους.

Η αμθεια του δυναττερου γνεται αιτα για σφλμα.

Οι μυαλοι χουν παρλογες ελπδες.

ποιος δεν χει οτε να καλ φλο, δεν αξζει να ζει.

Δεν εναι περιττ να βγζεις χρματα, μα πολ κακ εναι να τα βγζεις δικα.

Εναι δσκολο να συμπερνεις αμσως τι εναι το καθετ.

Τποτε δεν ξρουμε κατευθεαν. γιατ η αλθεια βρσκεται στο βθος.

Μη πασχζεις να μθεις το καθετ, για να μη γνεις αμαθς σε λα.

Η απλ σοφα αξζει περισστερο.

Η ομορφι του σματος εναι ζωδικη, αν δεν υπρχει νους.

Σπουδαο στις συμφορς να σκφτεσαι ,τι πρπει.

Οι θεο δνουν στους ανθρπους λα τα καλ, και παλι και τρα. Αντθετα, σα κακ και βλαβερ και ανφελα χουμε, αυτ οτε παλι οτε τρα τα δωρζουν οι θεο στους ανθρπους, αλλ οι διοι οι νθρωποι τα πλησιζουν, γιατ εναι τυφλς ο νους τους κι εναι απερσκεπτοι.

Πρπει να ασκες το νου για πολλ, χι τη πολυμθεια.

Πρπει να λες αληθινς κουβντες, χι πολλς.

Τα σωστ γνωρζουν και με ζλο επιδικουν σοι απ τη φση εναι ικανο γι' αυτ.

Ο νθρωπος πρπει να παρνει υπψη του τοτο τον καννα, τι δεν μπορε να πισει την απλυτη αλθεια.

Σε πολλς περιπτσεις ο λγος πεθει εντοντερα απ' ,τι το χρυσφι.

Χνει τον καιρ του ποιος συμβουλεει αυτν που φαντζεται πως χει νου.

Πολλο αν και δε διδχτηκαν τη λογικ, ζονε σμφωνα με τη λογικ.

Οτε τχνη οτε σοφα χτζεται, αν δε μθεις.

λοι οι νθρωποι το διο θεωρον ως αγαθ και αληθιν. ο καθνας μως διαφορετικ πργμα θεωρε ως ευχριστο.

Η φμη και ο πλοτος χωρς σνεση δεν εναι σγουρα αποκτματα.

Ο Δημκριτος λεγε τι περισστερο θελε να συλλβει μια αιτα για τα πργματα, παρ να πρει τη βασιλεα των Περσν.

Λγος σκι ργου.

Να μην εμπιστεεσαι τον καθνα αλλ τους δοκιμασμνους. Το πρτο εναι ανητο, το δετερο δεχνει συνετ.

Στο σοφ ντρα κθε χρα εναι ανοιχτ. πατρδα της αγαθς ψυχς εναι ολκληρος ο κσμος.

Οι ανητοι ζουν χωρς να χαρονται τη ζω.

Σπουδαιτερο εναι να σκφτεσαι πριν απ τις πρξεις παρ να μετανινεις.

Η τχη παραθτει πλοσιο τραπζι, η σωφροσνη μως σο αρκε για να χορτσουμε.

Η ευδαιμονα δεν κατοικε οτε στα βοσκματα οτε στο χρυσφι. κατοικα της θετητας εναι η ψυχ.

Η συνεχς αναβολ αφνει τις πρξεις ανολοκλρωτες.

Απατενες και υποκριτς εναι σοι λνε τα πντα, αλλ δεν πρττουν τποτε.

Ο δοκιμασμνος και ο πειρος ντρας κρνεται χι μνο απ σα κνει, μα και απ σα θλει να κνει.

Εναι πλεονεξα να λες το καθετ, και τποτε να μη θλεις να ακος.

Εναι φοβερ να μιμεσαι τους κακος και να μη θλεις τους καλος.

Αγαθ εναι χι να μην αδικες, αλλ κι οτε να το θλεις.

Να αποφεγεις τα σφλματα, χι επειδ φοβσαι την τιμωρα, αλλ γιατ τσι οφελεις.

Ωραο εναι να εμποδζεις αυτν που αδικε. αν δεν μπορες, τουλχιστον μην αδικες μαζ του.

να εσαι αγαθς να μιμεσαι τον αγαθ.

Και μνος ταν εσαι μτε να λες μτε να κνεις κτι τιποτνιο. μθε να ντρπεσαι πιτερο τον εαυτ σου παρ τους λλους.

Ο δκαιος ρωτας απλ ποθε το καλ.

Ο δικος εναι πιο δυστυχισμνος απ τον αδικημνο.

Οι θεο αγαπον μονχα σους εχθρεονται την αδικα.

Πρπει πρτα να ντρπεται τον εαυτ του ποιος πρττει σχημα.

Αξζει να ευγνωμονες χι αυτν που αποβλπει στην ανταμοιβ, αλλ' αυτν που συνειδητ αποφσισε να κνει το καλ.

Αντρεος εναι χι μνο ποιος νικ τους εχθρος, αλλ και τις ηδονς. Μερικο κυβερνον πλεις, μα εναι δολοι στις γυνακες.

Τους ρκους που δνουν οι κακο εν βρσκονται σε ανγκη, τους καταπατον ταν ξεφγουν τον κνδυνο.

ποιος προτιμ τα αγαθ της ψυχς, προτιμ αυτ που ταιριζουν περισστερο στη θετητα. ποιος προτιμ τα αγαθ του σματος, προτιμ τα ανθρπινα.

Η μεγλη ευχαρστηση δημιουργεται ταν βλπεις τα ωραα ργα.

ταν ξεχνς τις κακες σου γνεσαι θρασς.

Πρπει να διαλγεις χι κθε ηδον, μα αυτν που οδηγε στο καλ.

Η ευχαρστηση και η δυσαρσκεια εναι στα σνορα που χωρζουν τα ωφλιμα απ τα βλαβερ.

ταν ο κακς κατηγορε, ο αγαθς σιωπ.

Ο αγαθς οδηγεται σε ργα δκαια και νμιμα, και χαρεται ξυπνητς και στον πνο του, και χει δναμη και ζει χωρς σκοτορες. ποιος μως δε λογαριζει το δκιο και δεν πρττει σα πρπει, στενοχωριται ταν τα βλει στο μυαλ του, φοβται και κακζει τον εαυτ του.

ταν κοιμσαι τη μρα, αυτ σημανει πως χεις σωματικς ενοχλσεις ψυχικς ανησυχες τεμπελι αμορφωσι.

Εδωλα καλοντυμνα και στολισμνα μορφα στο μτι, εξν χωρς καρδι.

Η συνεχς συναναστροφ με κακος μεγαλνει την φεση στο κακ.

Οι νθρωποι πλασαν το εδωλο της τχης, για να δικαιολογον τη δικ τους αβουλα. Γιατ σπνια η τχη αντιμχεται τη φρνηση. Στη ζω τα περισστερα τα κατευθνει η συνετ διορατικτητα.

Μικρ ευγνωμοσνη με τον καιρ τρανεει σ' ποιον τη δχτηκε.

Να μην υποπτεεσαι τον καθνα, αλλ να εσαι διακριτικς και σταθερς.

καιρες ηδονς γεννον αηδα.

Στα ζα αρχοντι εναι η δναμη στο σμα τους, εν στον νθρωπο ο ηθικς χαρακτρας.

Εναι μεγαλοψυχα να αντιμετωπζεις με πρατητα κποιο σφλμα.

Η μετνοια για αισχρ πργματα σζει τη ζω.

σοι χουν κατασταλαγμνο χαρακτρα, αυτο χουν και αρμονικ ζω.

Να μη δχεσαι κτι ευχριστο, αν δεν ωφελε.

Εναι σχημο να ασχολεσαι με τα ξνα και να αγνοες τα δικ σου.

Η ιστητα στο καθετ εναι ωραο. Η υπερβολ κι η λλειψη δε γνονται αποδεκτ.

Το συνηθισμνο ψρι δεν χει αγκθια.

Οι νθρωποι θα γνουν νας κι ο νθρωπος θα εναι λοι.

Εναι φυσικ να υποχωρες στο νμο, στον ρχοντα και στο σοφτερο.

Να διδσκουμε την πολιτικ τχνη-πολ σπουδαα-και να επιδικουμε τους κπους. τσι, οι νθρωποι κατορθνουν τα μεγλα και λαμπρ ργα.

Ο νμος θλει να ευεργετε την ανθρπινη ζω, το μπορε μως ταν κι οι νθρωποι θλουν να ευτυχον. Γιατ ο νμος δεχνει τη δναμ του σ' ποιον του υποτσσεται.

Η φτχια στη δημοκρατα εναι τσο προτιμτερη απ την ευτυχα στην τυραννα, σο η ελευθερα εναι προτιμτερη απ τη δουλεα.

Μια εμφλια επανσταση εναι κακ και για τις δο μερδες. μοια καταστρφονται και νικητς και νικημνοι.

Η αρχηγα απ τη φση ανκει στον αντερο.

Εναι σκληρ να εξουσιζει ο χειρτερος.

Καλλτερα να εξουσιζεις τους ανητους παρ να εξουσιζουν οι ανητοι.

Ζω χωρς γιορτς, δρμος μακρς χωρς ξενοδοχεο.

Η ειλικρνεια στο λγο εναι δεγμα ελευθερας, εναι μως επικνδυνο να διακρνεις την κατλληλη στιγμ.

Οι νμοι δε θα απαγρευαν να ζει ο καθνας αυτεξοσια, αρκε να μην εκμεταλλευταν ο νας τον λλο. γιατ ο φθνος προετοιμζει την επανσταση.

ποιος δεν αγαπ κανναν, καννας δεν τον αγαπ.

Η φιλα ενς συνετο εναι δυναττερη απ' λων των ανητων η φιλα.

Εναι εκολο να βρεις φλο στην ευτυχα, ταν μως δυστυχες εναι το πιο δσκολο απ' λα.

Φλοι δεν εναι λοι οι συγγενες, αλλ σοι συμφωνον για το ωφλιμο.

Η συμφωνα στις ιδες δημιουργε τη φιλα.

Πολλο που νομζουν πως εναι φλοι, δεν εναι. λλοι, που δεν το νομζουν, εναι.

Η εχθρτητα ανμεσα σε συγγενες εναι πολ σκληρτερη απ' την εχθρτητα ανμεσα σε ξνους.

Πολλο αποφεγουν τους φλους, ταν πσουν απ' τον πλοτο στη φτχια.

Η μρφωση εναι στολδι στους ευτυχισμνους και καταφγιο στους τυχους.

Η σωφροσνη του πατρα εναι η σπουδαιτερη υποθκη για τα τκνα.

Το χειρτερο απ' λα εναι να μεγαλνει η νετητα με μεγλη νεση. γιατ η νεση γενν τοτες τις ευχαριστσεις που φρνουν την κακα.

Στα νπια δσκαλος γνεται χι ο λγος, αλλ τι συμβανει γρω τους.

Παιδ, χι ντρα δεχνει η αμτρητη επιθυμα.

Τα λγα λγια εναι στολδι της γυνακας. ωραο μως και το στολδι τοτο να' ναι απλ.

Η συγκντρωση πολλν χρημτων για τα παιδι εναι πρφαση, για να καλπτει το φιλργυρο χαρακτρα του ο γονις.

Μερικς φορς οι νοι χουν σνεση και οι γροι ανοησα. ο χρνος δε διδσκει τη σκψη, αλλ η γκαιρη ανατροφ και η φση.

Οι θεληματικο κποι σε προετοιμζουν να υπομνεις και τους ανεπιθμητους ευκολτερα.

Απ' ,τι βγανει το καλ, βγανει και το κακ, μακρι μως να εμαστε μακρι απ το κακ. Το βαθ νερ σε πολλ χρησιμεει, εναι μως και κακ, γιατ κρβει τον κνδυνο να πνιγες. Εφευρθηκε λοιπν κποιο μηχνημα, να διδσκεσαι το κολμπι.

Οι νθρωποι ευδαιμονον με τις πολλς και σωστς σκψεις, χι με τα σματα και τα χρματα.

Αν δεν ποθες πολλ, πολλ θα σου φανονται τα λγα, γιατ και μικρ ρεξη ακμη δημιουργε φτχια δυνατ σο κι ο πλοτος.

Ευτυχισμνος ποιος ικανοποιεται με μετρημνα πργματα, δυστυχισμνος ποιος στενοχωριται για πολλ.

Οι ντονες επιθυμες για κτι τυφλνουν την ψυχ και δε βλπει τποτε λλο.

ποιος υποκπτει μπροστ στα χρματα δεν μπορε να εναι δκαιος.

Ο πθος χρημτων, αν δεν τον σταματ η απληστα, εναι χειρτερος απ την σχατη φτχια πολλν, οι μεγλοι πθοι γεννον μεγλη φτχια.

Πλοτος που αποχτθηκε απ κακ εργασα δεχνει ολοφνερη τη ντροπ.

Καλγνωμος ποιος δε λυπται για σα δεν κατχει, αλλ χαρεται για σα χει.

Ελπζοντας κακ κρδος αρχζεις να ζημινεις.

Τα κακ κρδη ζημινουν την αρετ.

Ο Δημκριτος λεγε τι το να ζεις χωρς φρνηση, σνεση και ηθικ: δεν εναι κακ ζω, αλλ νας μακροχρνιος θνατος.

Δυναττερες εναι οι ελπδες των μορφωμνων παρ ο πλοτος των αμαθν.

Οι λογικο χουν πραγματοποισιμες ελπδες, εν οι ελπδες των ανητων εναι απραγματοποητες.

Να επιδικεις ργα και πρξεις αρετς, χι λγια.

Οι ανητοι βζουν μυαλ σαν δυστυχσουν.

Πολλο πρττουν τα χειρτερα μα λνε τα καλτερα.

σοι επαινον υιος ανητους πολ τους βλπτουν.

Καλλτερα λλος να σ' επαινε παρ να επαινεσαι μνος σου.

Σπουδαιτερο να κρνεις τα δικ σου σφλματα παρ τα ξνα.

Ο συνεχς κπος γνεται ελαφρτερος με τη συνθεια.

Οι νθρωποι την ρα που αποφεγουν το θνατο τον επιδικουν.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers