-

Dali &

-


-









/




 
 

 

Chateaubriand François-Auguste-René vicomte de:

   Βρθηκα στη ζω ανμεσα σε δυο αινες,
            σμπως πνω στη συμβολ δυο ποταμν.

Βοτηξα στα θολωμνα τους νερ
         κι λο λπη ξεμακρανω απ'
 τη γρικη χθη που γεννθηκα
κι λο ελπδα κολυμπ προς να γνωστο ακρογιλι.  Σατωμπριν

  Βιογραφικ

     Ο Φρανσου-Ωγκστ-Ρεν, υποκμης ντε Σατωμπριν (François-Auguste-René, vicomte de Chateaubriand, Σατωβρινδος, 1768-1848), τανε Γλλος συγγραφας, περιηγητς, πολιτικς, στρατιωτικς κι νθερμος φιλλληνας, που προερχταν απ παμπλαια, αλλ ξεπεσμνη, αριστοκρατικ οικογνεια. Σποδασε (1777-1783) στα κολλγια της Ντολ (Dol), Ρεν (Rennes) και Ντινν (Dinan), που διακρθηκεν ιδιαιτρως κι εν ταλαντευταν μεταξ της ναυτικς και της εκκλησιαστικς σταδιοδρομας, γνεται ανθυπολοχαγς στη φρουρ του Καμπρα το 1786. Το 1788, λοχαγς πλον, βρσκεται στο Παρσι, που συναναστρφεται συγγραφες της εποχς και δημοσιεει τους 1ους του στχους στο Almanach des Muses. Υπηρτησε ως διπλωμτης και Πρσβης της Γαλλας σε διφορες πρωτεουσες της Ευρπης και χρημτισε Υπουργς Εξωτερικν κατ τη περοδο 1823-1824. Υποστριξε σθεναρ την Ελλδα κατ την Επανσταση του 1821. Θεωρεται ιδρυτς του γαλλικο ρομαντισμο, απ τα μεγλα ονματα της γαλλικς λογοτεχνας, αυτς που ενπνευσε στον λλο μεγλο ρομαντικ, τον Βκτωρα Ουγκ, την αποστροφ: Θλω να εμαι Σατωβρινδος τποτα.

    Γεννιται στο Σαιν-Μαλ της Βρεττνης στις 4 Σεπτμβρη 1768, -τη στιγμ που στη περιοχ επικρατε σφοδρ καταιγδα κι επσης δε θλει να λει πως γεννθηκε ττε αλλ το 1769, το γενθλιο τος του θαυμαστ του Ναπολοντα- τελευταο απ τα 10 παιδι του Ρεν ντε Σατωμπριν, τιτλοχου ρχοντα, που 'χεν αναγκαστε να γνει θαλασσινς για να ζσει και μεγλωσε στον οικογενειακ πργο του Κομποργκ της διας περιοχς. Ο πατρας τανε τολμηρς πλοαρχος κι μπορος μαζ, σχημτισε αρκετ περιουσα κι εχεν αγορσει τον πργο και τον ττλο του κμη. Περιοσια που κατ μγα μρος τη κληρονμησε ο 1ος γιος, πως ταν ττε τα θιμα. Η 1η λοιπν επαφ του Σατωβριν ταν με τη τραχι γη και την γρια θλασσα της Βρεττνης. Αν κι ευγενς, παζει στο λιμνι με τα παιδι των ψαρδων και νιθει σαν απελευθερωμνος αντρτης. Στα 1777-9 σπουδζει στα κολλγια της Ντολ, της Ρεν και της Ντινν αποκαλπτοντας στους δασκλους του πολλ και καταπληκτικ χαρσματα μαθητ με τερστια μνμη, μεγλη φεση για μθηση, καθς κι ευκολα αφομοωσης των κλασσικν συγγραφων, καλλιτεχνικν αλλ κι επιστημονικν γνσεων, εντυπωσιζοντας αυτος αλλ και τους συμμαθητς του. χει κλση και προς τη θλασσα και προς τη θρησκεα.



     Καθς το μεγαλτερο μρος της οικογενειακς περιουσας μαζ με τους ττλους πηγανανε στον πρωττοκο, κενος σα μικρτερος πρεπε να διαλξει σταδιοδρομα. Στο Πργο-φροριο Κομπορ περιμνοντας κλση για τη στρατιωτικ του θητεα, αρχζει να πλθει το μθο του. Ξεχν την αγπη για τη μουσικ και την αρχιτεκτονικ κι ανακαλπτει τη μελαγχολα. Το φροριο εναι γεμτο μυστικ περσματα και πργους, υπγειες διαβσεις κι αποθκες. Εναι το βασλειο του σκτους. Ο νεαρς νοικοκρης το τριγυρν σκοπα απ' το πρω ως το βρδυ, με παρα τους δαμονς του και τη Λουσλ, την αγαπημνη του αδελφ και προφτη. Μαζ της ανακαλπτει τον ιλιγγιδη ρομαντισμ που ασκονε τα μοναχικ μρη και καλλιεργε τη περιφρνηση για τη κανονικ ζω. Στο Κομπορ γρφει μετ απ χρνια το μυθιστρημα του Ρεν, να τραγικ και χυδαο βιβλο που φρνει μεγλη ανασττωση σ' λη τη Γαλλα. Εναι η στιγμ της γννησης του ρομαντισμο. τσι απ το 1786 ως το 1790 δοκμασε, χωρς πραγματικ ενδιαφρον, το στρατιωτικ πεδο. το 1786 τονε βρσκουμε ανθυπολοχαγ στο Σνταγμα της Ναβρρα, που τανε φρουρ στο Καμπρα. γνεται ανθυπολοχαγς και βρσκεται στην ευχριστη θση, να πηγανει στο Παρσι με αστραφτερ κυανλευκη στολ. Εκε μως το 1789 ξεσπ η Γαλλικ Επανσταση και τα ιδανικ της δεν αρσουνε στο Σατομπριν. Συμπαθν αρχικ, γργορα απογοητεεται. Στη γαλλικ επανσταση δεν παρνει μρος, θα 'ναι στο Παρσι και θα συναναστρφεται τους αναρθμητους συγγραφες του καιρο του, ανμεσα στους οποους εναι ο περφημος Λα Αρπ, ο Σαμφρ κι ο Φοντν. Ττε η λεγομνη φιλοσοφα του Διαφωτισμο, δηλαδ η φιλοσοφα των προοδευτικν ιδεν του Βολταρου και του Ρουσσ, αρχζει να ασκε πνω του μεγλην επδραση, μολοντι ταν ειλικρινς πιστς της μοναρχας κι ιδως της συνταγματικς.



     Τα 2 πρτα χρνια της Επανστασης κυλνε σε αβεβαιτητα. Τα πντα απειλονται -και σ' αυτ την αβεβαιτητα ο νεαρς, ρομαντικς, ανσυχος, ονειροπλος και διψντας για καινοριες εμπειρες, Σατωμπριν ονειρεεται να γνει εξερευνητς. Μπαρκρει σ' να πλοο με κατεθυνση τον Βρειο Πλο αλλ το εγκαταλεπει στις Αζρες κι αποφασζει να ταξιδψει στις ΗΠΑ για να γνωρσει τη μεγλη αυτ χρα και να μελετσει τους δημοκρατικος θεσμος της, αλλ και τη ζω των Ινδινων, που τους θεωροσε φορες μιας αληθιν ελεθερης ζως. Στις 8 Απρλη 1791, μες στη φωτι της Επανστασης, μπαρκρει για τις ΗΠΑ, φτνει στη Βαλτιμρη, πει στη Φιλαδλφεια και μπανει στην υπηρεσα του αγωνιστ της ελευθερας, Τζωρτζ Ουσιγκτον, θαυμζει τους καταρρκτες του Νιαγρα και μεταμφιζεται σε Ινδινο, σο γρφει το ργο του για τις μισητς επαναστσεις. Ττε φτνουν οι πληροφορες για τα γεγοντα στη Γαλλα. Το Γενρη του 1791, 8 μνες μετ την φιξ του εκε, φεγει και φτνει στη Χβρη. Πρπει μως να φγει αμσως, γιατ κατ την απουσα του τον χουνε καταδικσει σε θνατο κι χοντας εξαντλσει στο ταξδι αυτ και το τελευταο του φργκο απ το κατλοιπο της πατρικς κληρονομις,επιστρφει να βοηθσει στην υπερσπιση της μοναρχας, αλλ αναγκζεται να παντρευτε με συνοικσιο της αδελφς του τη Σελεστνη Μπουισσν, γυνακα που ποτ δεν την αγπησε, την απατοσε συστηματικ, μα ποτ δε χρισε. Αλλ πεσε θμα πως και πολλο λλοι, καθς κι η αδελφ του, που καμε το συνοικσιο, της ψετικης φμης πως η Σελεστνη τανε πολ πλοσια, εν πραγματικ εχε πολ μικρ περιουσα.
     Επιστρφει  λοιπν παντρεεται και θα καταταγε στο στρατ των εξριστων Γλλων ευγενν πριγκπων (émigrés) για να υπερασπιστε το βασιλικ καθεστς, πολεμντας κατ της Επανστασης. Η γυνακα του κι η αγαπημνη του αδελφ Λουσλ συλλαμβνονται κατ τη Τρομοκρατα του Ροβεσπιρρου και της παρας του, που κυρως ανβαζε στη γκιλοτνα κεφλια αριστοκρατν, κι ο αδελφς του καρατομεται. Πληγνεται στη πολιορκα της Τιονβλ και παρνει τον δρμο της εξορας μεταμφιεσμνος, στο Λονδνο -που χιλιδες αριστοκρτες προσπαθον να ζσουνε κνοντας λα τα επαγγλματα και πιστεοντας πως η Επανσταση γοργ θα κατρρεε. Θα μενει στην Αγγλα 7 χρνια (1793-1800), στο Λονδνο νοικιζει να θλιο μικρ δωμτιο που σμερα εναι μουσεο. Ζει σ' σχατη νδεια, δνοντας μαθματα Γαλλικς και κνοντας μεταφρσεις, αλλ περν περιδους φρικτς δυστυχας και πενας.


                            η Σελστ Μπουσν

     Το 1797 δημοσιεει στο Λονδνο, το 1ο του ργο, το Δοκμιο Για Τις Επαναστσεις, που εκφρζει τη δυσπιστα του για τη Γαλλικ αλλ και για λες τις επαναστσεις και που πρασε απαρατρητο. Περ το 1798 επανρχεται στο Ρωμαιοκαθολικ δγμα απ' που εχε αποστασιοποιηθε. Στην Αγγλα ο Σατωμπριν, που κατ βθος τανε πλγμα θεοσεβος δανδ και χριστιανο Καζανβα, αφνεται ν' αγαπηθε παρφορα απ τη κρη ενς πστορα. Στη κρσιμη στιγμ των προτσεων για γμο απ μρους του πστορα, ο Σατωβρινδος, που τανε κι αυτς ερωτευμνος, σα πιστς καθολικς αποκαλπτει στο μλλοντα πεθερ του πως εναι παντρεμμνος. Επακολουθονε σκηνς τραγικς κι ο πιστς στο δεσμ του γμου καθολικς ξεκιν κι επιστρφει στο Παρσι τον Μη του 1800, που δη εχε αρχσει να επικρατε κποια τξη κτω απ το στρο του πατου Ναπολοντα Βοναπρτη, επωφελομενος της αμνηστας που παραχωρε και τον οποο θαμαζε αρχικ. Την λλη χρονι δημοσιεεται η Αταλ (που 'χε και 2ο ττλο: Οι ρωτες Δο Αγρων Μες Στην ρημο) με καταπληκτικ επιτυχα γιατ, πως επε η κριτικ: "η Γαλλικ λογοτεχνα διψ για μεγλα ργα μετ τσες ταραχς κι αναστατσεις" κι ο Ρεν, εμπνευσμνα και τα 2 απ το ταξδι του στις ΗΠΑ. νας τερστιος παρθνος κσμος ανοιγτανε μπρος στον αναγνστη, η απαρχ του ρομαντισμο.
     Το 1802 δημοσιετηκε το μνημειδες κι
 απ τα κρια ργα του, που ρχισε να γρφει πριν απ την Αταλ, στα 1800, εναι Το Πνεμα Του Χριστιανισμο, που δνει στη θρησκεα της αγπης και της συγνμης μια καινορια θρμη, που τσο την αναζητοσε ο ταλαιπωρημνος Γλλος του 1800, μια απολογα του Ρωμαιοκαθολικο δγματος, που συνετλεσε στην αναβωση του Καθολικισμο στην Γαλλα. Μετ απ' αυτ, συλλαμβνει το σχδιο ενς λλου ργου θρησκευτικο, των Μαρτρων, που θα δονε το φως της δημοσιτητας στα 1809. Μα, πριν απ' αυτ, νιθει την ανγκη -συγγραφικ κι ανθρπινη μαζ- να επισκεφθε την Αγα Γη, τη Παλαιστνη, και γενικ να γνωρσει, να μυρσει, να γευτε, με τον τρπο που αυτς ξερε, τους τπους που ρζωσε και βλστησε η να θρησκεα. Αποφασζει λοιπν αυτ το περιπετειδες ταξδι, αυτς ο μγας φλος των ταξιδιν, και συμπεριλαμβνει σ' αυτ και την Ελλδα, τη χρα που 1η δχτηκε ολψυχα το κρυγμα του Χριστο μσα απ τα λγια και τη θρμη των Αποστλων. Ο Ναπολων δε, που θελε να επανασυνδσει τη Γαλλα με τη Καθολικ Εκκλησα, τονε διρισε γραμματα της διπλωματικς αποστολς στο Παπικ Κρτος. Αλλ το 1804, μετ την απαγωγ κι εκτλεση του δοκα ντ' Ανγκιν, ξαδλφου του Λουδοβκου ΙΣΤ, παραιτεται και διακπτει κθε σχση του με τον Ναπολοντα. Στο εξς θα ζει μνο απ τα βιβλα του.


         ργο Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson (1767- 1824) 1808

     Το 1806 πραγματοποιε το περφημο ταξδι του σε Ελλδα, Μικρ Ασα, Παλαιστνη, Αγυπτο και Ισπανα. 3 βιβλα τανε προντα του ταξιδιο αυτο : Οι Μρτυρες, να ακμα θρησκευτικ ργο αναφερμενο στους διωγμος των 1ων Χριστιανν, Οι περιπτειες του τελευταου Αβενσεργου, νουβλα εμπνευσμνη απ τη παραμον του στην Ισπανα και τλος η περιγραφ του διου του ταξιδιο, το Οδοιπορικν εκ Παρισων εις Ιεροσλυμα (1811) που εκφρζεται η αρχαιολατρεα και συμπθει του για τους συγχρνους του λληνες. λλωστε η Ελλδα δεν ταν μνο το 1ο σκαλοπτι του χριστιανισμο. τανε κι η χρα που τα χματ της εχανε ζυμωθε με τη δξα της λαμπρτερης ιστορας του κσμου και που σα ερεπια μναν ακμα ορθ πνω στα χματα αυτ ακτινοβολοσανε κτω απ τον διον λιο, την ασγκριτη και τη μοναδικ αρχαα πνευματικ και καλλιτεχνικ αγλη. Η φαντασα του, ερεθισμνη απ τις κλασσικς του σπουδς και ρομαντικ διαμορφωμνη, τον καμε κιλας να φαντζεται πως στην Ελλδα θα μποροσε να βρει κτι απ τη ζωνταν παρξη του Λεωνδα, του Λυκοργου, του Θεμιστοκλ και των λλων ημθεων της ιστορας και του πνεματος -πως σως ν' κουγε τα ονματ τους να τα ψιθυρζουν οι ελληνικο νεμοι, δπλα σε ποτμια με πικροδφνες και μυρτις και σε κρνες που καλλγραμμες και λευκοφρες νες θ' αντλοσαν νερ γεμζοντας αμφορες εξασια τεχνουργημνους! Ο χορς των ποιητν, των βασιλων, των στρατηγν, των ιστορικν μοιαζε για τον Σατωβρινδο με τα Τγματα των χριστιανικν Αγγλων, που η θερμ ευλβεια μπορε να σε κνει να τα αισθανθες να φτερουγζουν ολγυρ σου. Αναφρεται κι λλο να ακμα κνητρο για το ταξδι αυτ προς τους αρχαους και τους Αγους Τπους -ο φλογερς δεσμς του με μια ωραα κυρα, την κμησσα ντε Νοιγ, χι ββαια τη γνωστ μεγλη ποιτρια, που γεννθηκε 1 αινα αργτερα. Υποστηρζεται τι το ταξδι γινε για να τελεισει στην Ισπανα, που στην Ανδαλουσα εχε συμφωνηθε να συναντσει το ερωτικ του νδαλμα.



     Ξεκινντας για την Ελλδα και τη Μση Ανατολ και γυρζοντας απ κει με βιβλο, καθιρωσε σταθερ 2 μοντρνους τπους ζως και δημιουργας. Τον συγγραφα που ταξιδεει και το πεζογρφημα των λογοτεχνικν ταξιδιωτικν εντυπσεων. Και το 1ο μρος του Οδοιπορικο του, που σχεδν πινει και το μισν γκο του βιβλου, εναι θρεμμνο απ την Ελλδα της εποχς εκενης του 1806, δνοντας εξασιες περιγραφς της φυσικς ομορφις της, των παραμελημνων ιστορικν μνημεων που μαρτυροσαν το μεγαλεο του ελληνικο πολιτισμο, αλλ και ρεαλιστικς εικνες απ τις απασιες συνθκες ζως των υπδουλων Ελλνων. Κι αν η αρχαα Ελλδα, που με τσο ρομαντικ πθος την αναζτησε στη Σπρτη, την Ελευσνα, το ργος και την Αθνα, ταν ακμα ολκληρη σχεδν θαμμνη κτω απ βαθι στρματα σκνης που αγωνιζταν απ καιρ σε καιρ να τα ξεσκαλσει μια πρωτπειρη κι ερασιτεχνικ αρχαιολογα σποραδικν ξνων περιηγητν, η Ελλδα η σγχρονη του Σατωβρινδου τανε κι αυτ σα χαμνη, σαν αρατη, σα να ταν λα τα μψυχα ντα κπου κρυμμνα και κουρνιασμνα, "γιατ τσκιαζε η φοβρα και τα πλκωνε η σκλαβι". Πρα απ το καλαισθητικ οποιοδποτε λλο, αυτ εναι το 1ο ασθημα που νιθει ανατριχιζοντας ο σημερινς λληνας αναγνστης καθς βυθζεται στα 1α κεφλαια του Οδοιπορικο. Κι ασφαλς πρκειται για ασθημα που σμερα δεν μπορε τσο ντονα να το νισει παρ μνον λληνας το πολ-πολ νας ξνος βαθτατα φλος της χρας. μως το Οδοιπορικ φανεται πως την εποχ εκενη -δηλαδ απ το 1807 κι πειτα- κυρως στους κκλους των διανοουμνων, κντρισε το ενδιαφρον για την υπδουλη Ελλδα, τους καμε να συγκινηθονε γι' αυτ το λα των ανλπιδων σχεδν σκλβων. Και θα πρπει κανες να θαυμσει τη συγγραφικ δναμη του Σατωβρινδου, κυρως αυτ τη γοργ "απορροφητικτητα" που εχε ταξιδεοντας. Γιατ τα σχετικ με την Ελλδα κεφλαι του μας δνουνε την εντπωση πως ο ταξιδιτης χριστιανς θα μεινε πρα πολ καιρ στον τπο μας, εν λος αυτς ο τερστιος για τις συγκοινωνιακς δυσκολες της εποχς ταξιδιωτικς κκλος ρχισε στο Παρσι, που ο Σατωβρινδος επστρεψε στις 5 Ιουνου 1807.



     Οι κριοι σταθμο του ταν Παρσι, Μιλνο, Βενετα, Μεθνη, Τρπολη, Μυστρς, Σπρτη, ‘Αργος, Αθνα, Σονιο, Τζια, Χος, Κωνσταντινοπολη, Σμρνη, Ρδος, Ιερουσαλμ, Αλεξνδρεια, Κιρο, Καρχηδνα, Κρδοβα, Γρανδα, Μαδρτη. Απ' λο αυτ το χρονικ διστημα κατανλωσε μνο 50 μρες για τη παραμον του και τη διακνησ του μες στον κυρως ελληνικ χρο -ας πομε στον χρο της Μεγλης Ιδας, που περιλαμβνει τη Πλη, τη Σμρνη και τη Κπρο. Αλλ οι διακινσεις, εππονες κι αργς, με λογα και μουλρια που τριποδζανε σε δσβατους κι επισφαλες δρμους, με ιστιοφρα που η ταχτητ τους ταν εξαρτημνη απ τα καπρτσια των ανμων, τργανε πιο πολ καιρ απ τη παραμον στα μρη των ενδιαφερντων του. Κατ τη προεπαναστατικ περοδο ο Σατωβρινδος μπορε να χαρακτηρισθε ως απλς περιηγητς κι ως ρομαντικς λογοτχνης, που μελαγχολε βλποντας τους απογνους των αρχαων Ελλνων να ζουν σε ελεειν κατσταση, υπδουλοι ενς ξεστου δυνστη. μως με το ξσπασμα της Επανστασης, βλποντας την αγωνιστικτητα των Ελλνων απ τη μια και την εχθρικ στση των μεγλων δυνμεων της Ευρπης προς το αγωνιζμενο ελληνικ θνος, μεταμορφνεται σε νθερμο φιλλληνα, και τσσεται ανεπιφλακτα υπρ του απελευθερωτικο αγνα των Ελλνων. Τον ττλο του φιλλληνα τον οφελει κυρως στο περφημο Υπμνημα Περ Της Ελλδος (Note sur la Grėce, 1825), το οποο κατ κποιο τρπο αποτλεσε φιλελληνικ μανιφστο κατ τη διρκεια της ελληνικς Επανστασης.



     Στο Παρσι δε, σαν επστρεψε, η δημοσευση μιας δριμτατης κριτικς κατ του Ναπολοντα, που τον συγκρνει με το Νρωνα, του στοιχζει την εκτπιση. δη χει αναδειχθε σε κεντρικ μορφ της αντιπολτευσης. Πολμιος πλεον του Ναπολοντα, επωφελεται τη πτση του και την επιστροφ των Βουρβνων κι αρχζει τη πολιτικ και διπλωματικ του σταδιοδρομα. Ονομζεται Ομτιμος, υπηρετε σα πρσβης της Γαλλας σε διφορες ευρωπακς πρωτεουσες και διορζεται υπουργς νευ χαρτοφυλακου, κι πειτα Εξωτερικν τη περοδο 1823-1824,  -υπεθυνος για την γαλλικ επμβαση στην Ισπανα- αλλ γργορα πφτει σε δυσμνεια, ο
 κεφτος και συγκεχυμνος τρπος του, τον οδηγε σντομα σε δισταση με την εξουσα, αλλ και καθς  αρνεται να συνεργαστε με ανθρπους της Επανστασης που γναν αποδεκτο απ τη Παλιννρθωση. Η απλεια μεγλου μρους της περιουσας του κι η ασθνεια της γυνακας του, υποχρενουνε το ζεγος να ζει φιλοξενομενο απ φλους και θαυμαστς. Απτητος μως περ τα ερωτικ συνδεται (1817) με τη θρυλικ Μαντμ Ρεκαμι (Madame Récamier), που αποτελε γι' αυτν πηγ μπνευσης και ενεργητικτητας.
     Το 1818 ιδρει την εφημερδα Le Conservateur (Ο Συντηρητικς, 1818-1820) απ την οποα ασκε οξτατη κριτικ κατ της κυβερνσεως απ τα δεξι. Στη να κυβρνηση Βιλλλ διορζεται υπουργς Εξωτερικν και προσπαθε να επιβλει τις απψεις του κατ της "ηθικς των συμφερντων" και της διαφθορς. Το 1824 αποπμπεται απ την κυβρνηση και αναδεικνεται σε ηγτη της φιλελεθερης αντιπολτευσης αρθρογραφντας στην Journal des Débats (Εφημερδα των Συζητσεων), με μεγλη απχηση στη νεολαα, η οποα τον θαμαζε ως συγγραφα κι ως πολιτικ. Το 1826 εκδδεται το μυθιστρημ του Οι Νατσζ, εμπνευσμνο απ το ταξδι του της Αμερικς, επεξεργασμνα επεισδια του οποου ταν η Αταλ κι ο Ρεν. Το 1828 διορζεται πρεσβευτς στην Αγα δρα αλλ τον επμενο χρνο παραιτεται. Το 1830 μετ τη πτση των Βουρβνων, ο Σατωμπριν αρνεται να δσει ρκο πστης στο Λουδοβκο Φλιππο, του δευτερτοκου κλδου (των Ορλεανιδν) κι αποσρεται απ τον δημσιο βο.



     δη απ το 1817 εχε αρχσει να γρφει το μεγαλπνοο ργο του Απομνημονεματα Πραν Του Τφου, με τη προοπτικ να εκδοθε το βιβλο αυτ 50 χρνια μετ το θνατ του. Αλλ το 1836, πιεζμενος οικονομικ, πολησε τα δικαιματα σε μιαν εκδοτικ εταιρεα υπ τον ρον της μεταθαντιας κδοσης. Η εταιρεα πολησε με τη σειρ της τα δικαιματα στην εφημερδα La Presse η οποα ρχισε να δημοσιεει το ργο σε συνχειες. Εν πση περιπτσει η οριστικ σε βιβλο κδοση ταν ντως μεταθαντια, το 1848. Πρκειται για ργο αυτοβιογραφικ, μια λυρικ αφγηση της ζως και της εποχς του, με σατιρικς αιχμς και γραφικς περιγραφς. Τα απομνημονεματ του αυτ γνονται το μνημεο κι ο θρλος του, ο καθρφτης των μεγλων φιλοδοξιν και της πλοσιας φαντασας του.
     Το 1844 εκδδει τη Ζω Του Ρανσ, ενς κοσμικο αριστοκρτη που αποσρθηκε απ τη κοινωνα για να ιδρσει το αυστηρτατο τγμα των Τραπιστν μοναχν. Πρκειται για ργο με εμφαν αυτοβιογραφικ στοιχεα και μια προσπθεια εκτμησης της πορεας του 19ου αι.. Το 1847 πεθανει η γυνακα του, την οποα σεβταν αλλ απατοσε και μνει μνος με τη Μαντμ Ρεκαμι, την οποα αγαποσε αλλ επσης απατοσε. Πθανε κατ τη διρκεια της επανστασης, 4 Ιουλου 1848, σε ηλικα 80 ετν και τφηκε κατ την επιθυμα του στο νησ Grand Be κοντ στο Σαιν-Μαλ, προσιτ μνο κατ την μπωτη. Αυτς ο κομψς κι ανιαρς ρομαντικς κι αντιδραστικς γρος, εχεν δη επιζσει 3 επαναστσεων.



     Η ζω του Σατωμπριν ταν να υπδειγμα εντοντατων αντιφσεων. Η σχση του με την αγαπημνη του αδελφ Λουσλ σκιζεται απ την υπνοια (αν χι βεβαιτητα) της αιμομιξας. ταν υπρμαχος της θρησκεας αλλ ζοσε τσον εκτς των επιταγν της που ο Λουδοβκος ΙΗ αναφνησε κποτε: Πολ θα 'θελα να γνριζα τ' νομα του εξομολογητ του κυρου ντε Σατωμπριν!. ταν μοναρχικς των κρων και πρωτεργτης της επμβασης για τη κατπνιξη της επανστασης στην Ισπανα, αλλ κι οπαδς της ελευθερας του τπου κι υπερασπιστς της Ελληνικς Επανστασης που κατηγορθηκε απ τη συντηρητικ παρταξη γιατ με τα ργα του προκαλοσε επαναστατικς ανησυχες στη νεολαα. ταν νας αντιδραστικς που ενπνευσε τον Μπυρον και τον Ουγκ. Ο διος εχε δηλσει: Εμαι δημοκρατικς εκ φσεως, μοναρχικς εξ αιτας της λογικς και βουρβωνικς για λγους τιμς.
     Στο Οδοιπορικ του ο Σατωμπριν, που πστευε τι η Γαλλα ταν "η πρωττοκος θυγτηρ της Ελλδος κατ τε την ανδρεαν, την ευφυαν και τας τχνας", ψαξε αλλ δε βρκε την αρχαα Ελλδα (""Λεωνδα" κραξα…αλλ' ουδν των ερειπων επανλαβε το μγα τοτο νομα" οι μεταφρσεις του Εμμανουλ Ροδη). Τους νους λληνες δεν τους καλογνρισε αλλ εκφρζει την αισιοδοξα του για το μλλον τους βασιζμενος στο λαμπρ παρελθν τους αλλ και τους φβους του για τις συνπειες της δουλεας. ταν ρχισε η Ελληνικ Επανσταση, συνδθηκε με τις φιλελληνικς εταιρεες και σε να κδοση του Οδοιπορικο προταξε το Υπμνημα περ Ελλδος, που υποστριζε απ νομικς, ιστορικς κι ηθικς απψεως τα δκαια της Ελλδος.
     Τον ττλο του φιλλληνα τον οφελει κυρως στο περφημο Υπμνημα περ της Ελλδος, το οποο κατ κποιο τρπο αποτλεσε φιλελληνικ μανιφστο κατ τη διρκεια της ελληνικς Επανστασης. Γι' αυτ το ργο, ο Κυρικος Αμανατδης στα Επκαιρα & Επμαχα, Νος Κσμος -ομογενειακ ενημρωση- γρφει:

   Το Υπμνημα του Σατωβρινδου δυστυχς δεν κυκλοφορε σε μορφ βιβλου. Στθηκα τυχερς να το εντοπσω στην ψηφιακ Βιβλιοθκη του Πανεπιστημου Κρτης (κωδικς 122700), απ που το εκτπωσα. Εναι σε ελληνικ μετφραση απ τα γαλλικ.

     Ο Σατωμπριν στη 2η παργραφο του Υπομνματος λει:

   Μπως μελλε ο αινας μας να δει πλθη αγρων ανθρπων να καταπνξουν τον αναγεννμενο πολιτισμ στον τφο ενς θνους, το οποο εξημρωσε και εκπολτισε την οικουμνη; Θα επιτρψουν οι Χριστιανο στους Τορκους να σφζουν ανεμπδιστα τους Χριστιανος; Και τα νμιμα κρτη της Ευρπης θα ανεχθον χωρς αγανκτηση να δνεται το ιερ νομα της νομιμτητας σε να τυραννικ καθεστς, το οποο θα κανε και αυτν τον Τιβριο να αισθνεται ντροπ;

     Στη συνχεια γρφει πως η πρθεσ του δεν εναι να αναφερθε στην ιστορα του απελευθερωτικο αγνα των Ελλνων, γιατ πως λει επ αυτο εχαν γραφε πολλ συγγρμματα. Εκενο που επιδικει να κνει με το Υπμνημ του εναι να ανασκευσει τα επιχειρματα των μεγλων δυνμεων της Ευρπης, για την εχθρικ τους στση ναντι του αγωνιζμενου ελληνικο λαο. Οι ακλουθοι 4 λγοι,  προβλλονται για να δικαιολογσουν αυτν την στση των Ευρωπαων, βσει λεγομνων του:


1. Επειδ η Τουρκα αναγνωρσθηκε στη Συνλευση Βιννης, αναπσπαστο μρος της Ευρπης.
2. Επειδ ο Σουλτνος εναι νμιμος κριος των Ελλνων κι ως εκ τοτου οι λληνες εναι αντρτες.
3. Επειδ η παρμβαση των Δυνμεων θα μποροσε να δημιουργσει πολιτικς δυσκολες.
4. Επειδ δεν συμφρει να συσταθε δημοκρατικ κρτος στην ανατολικ Ευρπη. (Βαλκνια).

     
Ο Σατωβρινδος, με τα δικ του επιχειρματα, αναιρε τους λγους που πρβαλαν οι Μεγλες Δυνμεις για τη μη παρμβασ τους υπρ της Ελλδας. Αναφορικ με τον 1ο, αποδεικνει το ανυπστατο της αναγνρισης της Τουρκας ως αναπσπαστου μρους της Ευρπης. Για το 2ο, τι ο Σουλτνος αναγνωρζεται απ τις μεγλες Δυνμεις ως νμιμος κριος των Ελλνων, ο Σατωβρινδος παρατηρε πως ο Σουλτνος "βασιλεει επ' ονματι του Κορανου και της μαχαρας". Επιπρσθετα, αναφρεται στο γεγονς τι οι υπκοοι του Σουλτνου εναι Μωαμεθανο. Οι λληνες, ως Χριστιανο, οτε νμιμοι υπκοο του εναι, οτε παρνομοι, μλλον "σκλοι γεννημνοι δι να αποθνσκουν κτω απ την ρβδον των Μουσουλμνων, τοι των αληθς πιστν". Πιο κτω συνεχζει ως ακολοθως:

   Αλλ' αφο τλος πντων κρεμσανε τους ιερες του (ελληνικο θνους), μλυναν τους ναος του̇ αφο σφαξαν, καψαν, πνιξαν χιλιδες Ελλνων̇ αφο διαπμπευσαν τις γυνακες τους, ρπαξαν τα παιδι τους και τα πολησαν ως ανδρποδα στις αγορς της Ασας, ττε πλον σον αμα μενε ακμη στην καρδι τσων δυστυχισμνων κχλασε μσα τους κι οι μχρι ττε σιδηροδσμιοι δολοι ξεσηκθηκαν κι καναν πλα τα δεσμ τους. Ο λληνας, ο οποος μχρι πρτινος δεν ταν υπκοος σμφωνα με το αστικ δκαιο, ζητ τρα την ελευθερα του στο νομα του φυσικο δικαου κι απσεισε τον ζυγ χωρς να γνει αντρτης, χωρς να παραβισει καννα νμιμο δεσμ, γιατ δεν εχε συμφωνηθε καννας δεσμς με τον δυνστη.

     Αναφερμενος στον τρπο με τον οποο οι Μεγλες Δυνμεις ταν σε θση να εξασφαλσουν την ανεξαρτησα της Ελλδας, ο Σατωβρινδος γρφει:

   Μια σταθερ, γενναα κι αφιλοκερδς πολιτικ μπορε να θσει τρμα στις τσες σφαγς, να δσει να νο θνος στον κσμο, και να επαναφρει την Ελλδα στην Οικουμνη.

     Και κλενει ως ακολοθως το Υπμνημ του:

   Αλλ οποιεσδποτε κι αν εναι οι πολιτικς αποφσεις, ο αγνας των Ελλνων χει καταστε κοινς αγνας λων των εθνν. Φανεται πως τα αθνατα ονματα των Σπαρτιατν και των Αθηναων κρδισαν τη συμπθεια λου του κσμου. Σε λα τα μρη της Ευρπης χουν συσταθε Επιτροπς για τη βοθεια των Ελλνων, οι συμφορς και τα ανδραγαθματα των οποων στρεψαν την προσοχ λων στην ελευθερα τους….

     Τα αποσπσματα που παρετθησαν απ το Υπμνημα περ της Ελλδος του Σατωβρινδου, πους ζησε τα γεγοντα που περιγρφει απ κοντ, δεν αφνουνε περιθρια αμφιβολας, αλλ οτε και για σκεπτικισμ, αναφορικ με τη γνησιτητα του φιλελληνικο κινματος, αλλ και τη νομιμτητα της Ελληνικς Επανστασης. Το γεγονς τι το Υπμνημα γρφτηκε απ ναν επιφαν Γλλο, που ως Υπουργς εξωτερικν της Γαλλας ταν πλρως εξοικειωμνος με την κατσταση, πως αυτ επικρατοσε κατ τη διρκεια της Επανστασης, δνει στις θσεις που προβλλει μεγαλτερη βαρτητα.
     Στο Οδοιπορικ του δε, αναφρει χαρακτηριστικ για το πρασμ του απ το ργος:

   [… Στις 20 Αυγοστου κατ την αυγ βρισκμουν στο ργος. Το χωρι που αντικατστησε την νδοξη αυτν πλη εναι πιο καθαρ και πιο ζωηρ απ τα περισστερα χωρι του Μορι. Η θση του εναι πολ μορφη, προς το βθος του Αργολικο κλπου και μιμιση λεγα απχοντας απ τη θλασσα. Απ τη μια πλευρ υψνονται τα βουν της Κυνουρας και της Αρκαδας κι απ την λλη οι ακρρειες της Τροιζνας και της Επιδαρου. μως, ετε γιατ μ' εχαν κυριψει οι θλιβερο διαλογισμο, που τους εχε προκαλσει η ανμνηση των συμφορν και των εγκλημτων των Πελοπιδν, ετε γιατ πραγματικ βλεπα ολγυμνη γρω μου την αλθεια, η γη της Αργολδας μου φνηκε ακαλλιργητη κι ερημωμνη, τα βουν γυμν και σκοτειν και, με δυο λγια, λη η φση γνιμη σε μεγλα εγκλματα και σε μεγλες αρετς.
     Επισκφθηκα τα λεγμενα λεψανα των ανακτρων του Αγαμμνονα, καθς και τα ερεπια του θετρου κι ενς ρωμακο υδραγωγεου κι στερ' ανβηκα στην ακρπολη επιθυμντας να ιδ και τις ελχιστες πτρες απ' αυτς που μετακνησε το χρι του βασιλι των βασιλιδων. Ποιος μπορε να καυχηθε πως χρηκε κποια δξα αν συγκριθε με τους οκους που μνησαν ο μηρος, ο Αισχλος, ο Ευριπδης κι ο Ρακνας; Μα κι αντστοιχα μεγλη εναι η κπληξ μας ταν βλπουμε τι λιγοστ πργματα απμειναν απ' αυτος τους οκους.
Πολς καιρς πρασε απ ττε που τα ερεπια του ργους πψαν ν' ανταποκρνονται στο μεγαλεο αυτς της πλης. Ο Τσντλερ στα 1756 τα βρκε πως ακριβς τα ‘δα κι εγ τρα. Οτε ο αβς Φουρμν στα 1746 οτε ο Πελλεγκρν στα 1719 στθηκαν πιο τυχερο. Στη φθορ των μνημεων του ργους συντλεσαν προπντων οι Ε­νετο: μεταχειρστηκαν τα συντρμματ τους για να χτ­σουν το φροριο του Παλαμηδιο.
Στα χρνια του Παυσανα υπρχε στο ργος να γαλμα του Δα, αξιοσημεωτο για τα τρα του μτια κι ακμα πιο αξιοσημεωτο για τον εξς λγο: το ‘χε μεταφρει απ την Τροα ο Σθνελος. Και, καθς λνε, πρκειται για το διο τ' γαλμα που στη βση του ο γιος του Αχιλλα σφαξε τον Πραμο. Μα το ργος, που περηφανευταν δεχνοντας μες στα τεχη του εκενους που πρδωσαν τις εστες του Πραμου, στερ' απ λγο γινε παρδειγμα της μετπτωσης των ανθρωπνων.
     ταν βασλευε ο Ιουλιανς ο Αποσττης, τσο εχε ξεπσει απ την παλαι του δξα στε εξαιτας της μεγλης του φτχειας δεν μπρεσε να συνεισφρει για τους αγνες στην εορτ των Ισθμων. Ο Ιουλιανς αγρευσε υπερασπζοντας το ργος κατ των Κορινθων κι η δημηγορα του διασθηκε στα συγγρμματ του. Πρκειται για μια απ τις πιο περεργες σελδες της ιστορας των πραγμτων και των ανθρπων. Τλος, το ργος, η πατρδα του βασιλι των βασιλιδων, αφο στον Μεσαωνα γινε κληρονομι μιας χρας απ τη Βενετα, πουλθηκε απ' αυτ στην Ενετικ Δημοκρατα για δια­κσα δουκτα τον χρνο ισοβως και πεντακσια μετρητ. Το συμβλαιο αυτ το μνημονεει ο Κορονλλι. Omnia vanitas! -Ματαιτης ματαιοττων!
     Με φιλοξνησε στο ργος ο Ιταλς γιατρς Αβραμιττι*, που γνρισε κποτε τον κ. Πουκβλ στο Ναπλιο κι καμε σε μια του εγγον χειρουργικ επμβαση για υδροκεφαλα. Ο κ. Αβραμιττι μου ‘δειξε ναν χρτη της Πελοποννσου, που, με τη σμπραξη του κ. Φωβλ, εχε σημεισει τα παλαι ονματα κοντ στα καινορια. Εργασα αληθιν πολτιμη, την οποα θα μποροσαν να ‘χουν εκπονσει μνο σοι μεναν πολλ χρνια στην Ελλδα. Ο γιατρς που με φιλοξνησε, πλοσιος πια τρα, λαχταροσε να επιστρψει στην Ιταλα. Και πραγματικ δο αισθματα αναζωπυρονται στην καρδι του ανθρπου σο γερν: η πατρδα κι η θρησκεα. Νοι ταν εμαστε, μπορε να ξεχνμε τα αισθματα αυτ, γερνντας μως, ξαναβλπουμε και την πατρδα και τη θρησκεα γιομτες θλγητρα και νιθουμε πιο ζωηρ τη λατρεα που τους χρωστμε. Κουβεντισαμε λοιπν στο ργος για την Ιταλα και τη Γαλλα για τον διο λγο που κι ο Αργεος στρατιτης που ακολοθησε τον Αινεα θυμθηκε το ργος ταν πθαινε στην Ιταλα.
     Και μνο στο τλος αναφερθκαμε στον Αγαμμνονα, που τον τφο του θα τον βλεπα την λλη μρα. Κουβεντιζαμε στο μπαλκνι ενς σπιτιο απνω απ τον Αργολικ κλπο -και δεν αποκλεεται απ δω να 'ριξε η φτωχ εκενη γυνακα το κεραμδι που δικοψε τη δξα και τις τχες του Πρρου. Ο κ. Αβραμιττι, δεχνοντς μου να ακρωτρι απναντι, "εκε", λεγε, "η Κλυταιμνστρα τοποθτησε τον δολο που θα μηνοσε την επιστροφ του ελληνικο στλου" κι στερα πρσθεσε: "ρχεστε απ τη Βενετα; Νομζω πως κι εγ θα ‘καμα πολ καλ να γριζα στη Βενετα". Την λλη μρα τα ξημερματα φησα τον εξριστον τοτο στην Ελλδα, και με καινορια λογα και νον οδηγ πρα τον δρμο για την Κρινθο …]

     Για το πρασμ του απ τις Μυκνες γρφει:

   […στερα απ μισς ρας πορεα περσαμε τον ναχο, τον πατρα της Ις, της πασγνωστης απ τη ζηλοτυπα της ρας. Στα χρνια τα παλι, βγανοντας απ το ρ­γος και πριν τις χθες του ναχου, ταν η Πλη της Ειλεθυιας κι ο βωμς του λιου. Μισ λεγα πιο μακρι, απ την λλη μερι του ποταμο, ο νας της Μυσας Δμητρας κι στερ' απ' αυτν ο τφος του Θυστη και το ηρο του Περσα. Στθηκα για λγο στη θση που υψνονταν αυτ τα μνημεα ακμα και στα χρνια του Παυσανα κι στερα αποχαιρτησα την πεδιδα του ργους, για την οποα ο κ. Μπαρμπι ντυ Μποκζ γραψε αξιλογο υπμνημα. 
τοιμοι ν' ανεβομε τα βουν της Κορινθας, βλπαμε πσω μας το Ναπλιο. Το μρος που ‘μαστε εκενη τη στιγμ λεγταν Χαρβτι -κι απ δω αφνεις τον δρμο για να ζητσεις λγο προς τα δεξι τα ερεπια των Μυκηνν, που ο Τσντλερ τα ‘χε προσπερσει γυρζοντας απ το ργος. Σμερα τα ερεπια αυτ γναν πασγνωστα απ τις ανασκαφς που ‘καμε ο λρδος Ελγνος περνντας απ την Ελλδα. Ο κ. Φωβλ τα περιγραψε στις Αναμνσεις του κι ο κ. ντε Σουαζλ-Γκουφφι χει τα σχδι τους. Πριν απ τους περιηγητς αυτος ο αβς Φουρμν εχε κνει λγο για την πλη των Μυκηνν, που την εχε ιδε κι ο Ντυμονσ. Περσαμε μια περιοχ με ρεκια. να στεν μονοπτι μς φερε σ' αυτ τα ερεπια, που εναι σχεδν πως ταν στον καιρ του Παυσανα, γιατ δο χιλιδες διακσα ογδντα χρνια πρασαν απ ττε που οι Αργεοι κατστρεψαν τις Μυκνες. Εχαν φθονσει τη δξα που ‘χε αποκτσει η πλη αυτ επειδ εχε στελει σαρντα πολεμιστς στις Θερμοπλες να πεθνουν μαζ με τους Σπαρτιτες.
     Αρχσαμε πρτα απ τον λεγμενο τφο του Αγαμμνονα, να κυκλικ μνημεο κτω απ τη γη, που δχεται το φως απ τον θλο και που δεν χει τποτα το αξιλογο εκτς απ την απλτητα της αρχιτεκτονικς του. Μπανεις απ να ρυγμα που καταλγει στη θρα του τφου, που την κοσμον παραστδες απ γαλαζωπ συνηθισμνο μρμαρο απ τα γειτονικ βουν. Ο λρδος Ελγνος νοιξε το μνημεο αυτ και το καθρισε απ τα χματα που το ‘χαν φρξει εσωτερικ. Μια μικρ πρτα οδηγε απ τον κυριτερο θλαμο σ' λλον, μικρτερο, που, ταν τον εξτασα, καθς δε βρκα χνος τοχου, βγαλα το συμπρασμα πως ταν νας απλς λκκος, καμωμνος απ τους εργτες ξω απ τον τφο. Κι η πορτολα εκενη, μα ακμα εσοδος του τφου. ραγε ο τφος αυτς ταν πντα κτω απ τη γη, πως οι κατακμβες της Αλεξνδρειας στη Ροτντα υψωνταν απνω απ το δαφος σαν τον τφο της Καικηλας Μετλλας στη Ρμη; Εχε μια εξωτερικ αρχιτεκτονικ; Κι αν εχε, τι ρυθμο ταν; Οι απορες αυτς δε λθηκαν ακμα γιατ τποτα δε βρθηκε μσα σ' αυτν τον τφο και γιατ δεν εμαστε καν ββαιοι πως πρκειται για τον τφο του Αγαμμνονα που αναφρει ο Παυσανας.
     Βγανοντας απ' αυτ το μνημεο, πρασα μια γονη κοιλδα, εδα τα ερεπια των Μυκηνν σε μια πλευρ των αντικρινν λφων — και προπαντς θαμασα μα απ τις πλες της πλης, οικοδομημνη με γιγαντιαα κομμτια βρχων, στηριγμνων στο διο το βουν, με το οποο αποτελοσαν να ενιαο σνολο. Δο κολοσσιαα λιοντρια χωρς κεφλια, σκαλισμνα απ τις δο πλευρς της πλης, εναι το μνο της στλισμα. Στκονται ορθ, το να εναντον του λλου, πως τα λιοντρια που υποστηρζουν τα οικσημα των παλαιν ιπποτν μας. Δεν υπρχει πουθεν, μτε και στην Αγυπτο, μια τσο επιβλητικ αρχιτεκτονικ, κι η ρημος, που μσ' απ' αυτν υψνεται η πλη, προσθτει στο μεγαλεο της. Ανκει στο εδος των ργων που ο Στρβων κι ο Παυσανας αποδδουν στους Κκλωπες και που χνη τους βρσκονται στην Ιταλα. Ο κ. Πετ-Ραντλ βεβαινει πως η αρχιτεκτονικ αυτ εναι προγενστερη απ την επινηση των ρυθμν. Κι να παιδ ολγυμνο, νας βοσκς, μου ‘δειχνε μσα σ' αυτ τη μοναξι τον τφο του Αγαμμνονα και τα ερεπια των Μυκηνν.
     Πιο κτω απ την πλη αυτν υπρχει μια βρση που θα μποροσε κανες να την εκλβει για τη βρση που ανακλυψε ο Περσας κτω απ ναν μκητα -και γι' αυτ τχα ονομστηκαν τσι οι Μυκνες. "Μκης" στους αρχαους σμαινε "μανιτρι" "λαβ ξφους". Κι αυτς ο μθος για τις Μυκνες εναι του Παυσανα. Ξαναγυρνντας στον δρμο της Κορνθου, αισθνθηκα το δαφος ν' αντηχε κτω απ τις οπλς του αλγου μου. Ξεπζεψα κι ανακλυψα τον θλο λλου τφου. Ο Παυσανας μτρησε στις Μυκνες πντε τφους: του Ατρα, του Αγαμμνονα, του Ευρυμδοντα, του Τηλδαμου και του Πλοπα και της Ηλκτρας, λγοντας πως ο Αγισθος κι η Κλυταιμνστρα θφτηκαν ξω απ τα τεχη. Λοιπν ο τφος που ανακλυψα εγ ταν πιθανς του Αγισθου και της Κλυταιμνστρας; Τον υπδειξα στον κ. Πουκβλ, που ββαια θα τον αναζητσει στην πρτη εκδρομ που θα κνει στο ργος. Παρδοξη τοτη η μορα, αλθεια, που μ' καμε να φγω επτηδες απ το Παρσι για ν' ανακαλψω τη τφρα της Κλυταιμνστρας…]

   Σατωμπριν, Οδοιπορικ: Η Ελλδα Του 1806, Εκδσεις Δωδνη, 1979

 * Αβραμιτης Διονσιος. Ιατρς, γεννθηκε στη Ζκυνθο το 1770. Σποδασε στην Πδοβα της Ιταλας. Εξσκησε το ιατρικ επγγελμα στο ργος και στην Αθνα. Κατ το 1817 εξδωσε στα Ιταλικ ανακατασκευ του "Οδοιπορικο" του Σατωμπριν. Συνεργστηκε για μεγλο διστημα με τους εν Ελλδι γγλους αρχαιολγους της εταιρεας των Διλεττντι , υπρξε απ τα πρτα μλη της εταιρεας των Φιλομοσων που ιδρθηκε στην Αθνα το 1814, της οποας πρεδρος υπρξε ο Ιωννης Καποδστριας και η οποα προπαρασκεαζε εν πολλος το δαφος για τη μετπειτα Φιλικ εταιρεα. Κατ το 1820 ο Αβραμιτης διορστηκε πρξενος της Γαλλας στην Αθνα. Πθανε το 1835.

     Το μνημειδες ργο του Φραγκσκου Αυγοστου Ρεν υποκμη ντε Σατομπριν, πατρα του γαλλικο ρομαντισμο, δεν χει πια πολλος αναγνστες. Η περιπετειδης, μως, παρξ του, το κνει μχρι σμερα πρτυπο για τη ζω μιας μεγαλοφυας κι ενς αντικομφορμιστ.
Ο Σατομπριν επε για τον εαυτ του: Θλω να 'μαι η ολτητα ενς πργματος τποτα.



===================

ργα

* Essai historique, politique et moral sur les révolutions anciennes et modernes, considérées dans leurs rapports avec la Révolution française (Ιστορικ, πολιτικ και ηθικ δοκμιο περ των παλαιν και συγχρνων επαναστσεων, θεωρουμνων σε σχση με την γαλλικ Επανσταση, Λονδνο, 1797)

* Atala, ou les Amours de deux sauvages dans le désert (Αταλ, Οι ρωτες των δο αγρων στην ρημο, 1801, μυθιστρημα)

* René, ou les Effets des passions (Ρεν, τα Αποτελσματα του πθους, 1802, μυθιστρημα)

* Le Génie du Christianisme (Το Πνεμα του Χριστιανισμο, 1802)
* Les Martyrs, ou le Triomphe de la foi chrétienne (Οι Μρτυρες, Ο θραμβος της Χριστιανικς πστης, 1809)

* Itinéraire de Paris à Jérusalem et de Jérusalem à Paris, en allant par la Grèce et revenant par l'Égypte, la Barbarie et l'Espagne (Οδοιπορικ απ το Παρσι στην Ιερουσαλμ και απ την Ιερουσαλμ στο Παρσι, κατ την μετβαση μσω Ελλδος και κατ την επιστροφ μσω Αιγπτου, Μπαρμπαρις και Ισπανας, 1811)

* De Buonaparte, des Bourbons, et de la nécessité de se rallier à nos princes légitimes pour le bonheur de la France et celui de l'Europe (Περ του Βοναπρτη, των Βουρβνων, και περ της ανγκης συσπερωσης γρω απ τους νμιμους ηγεμνες μας για την ευτυχα της Γαλλας και της Ευρπης, 1814)

* Aventures du dernier Abencerage (Οι περιπτειες του τελευταου Αβενσεργου, 1826)

* Les Natchez (Οι Νατσζ, 1827)

* Voyages en Amérique et en Italie (Ταξδια στην Αμερικ και στην Ιταλα, 1827)

* Vie de Rancé (Η ζω του Ρανσ, 1844)

* Mémoires d'outre-tombe (Απομνημονεματα πραν του τφου, 1848, μεταθαντια κδοση)

Στα Ελληνικ

* Αταλ – Ρεν : Ευγ.Τσελντη ("Printa")

* Το Πνεμα του Χριστιανισμο : Εμμανουλ Ροδης (μαζ με το Οδοιπορικ)

* Οι Μρτυρες (τμμα): Εμμανουλ Ροδης (μαζ με το Οδοιπορικ)

* Οδοιπορικ απ το Παρσι στην Ιερουσαλμ:

* Εμμανουλ Ροδης, 1860 (φωτοτυπικ επανκδοση που περιλαμβνει και το Υπμνημα περ Ελλδος, "Αφοι Τολδη", 1979)

* Αντρας Καραντνης (τα περ Ελλδος και Μικρς Ασας, "Δωδνη", 1979)

* Οι περιπτειες του τελευταου Αβενσεργου: Εμμανουλ Ροδης (μαζ με το Οδοιπορικ)

* Οι Νατσζ: Κ.Ι.Δραγομης, ως Οι Νατσαοι, 1864

* Το ργο του Αντρ Μωρου René ou La vie de Chateaubriand (Ρεν Η ζω του Σατωμπριν, 1938) μεταφρστηκε στα Ελληνικ απ το Γιργο Πρτσικα (Να Εστα 1957 Α' και "Γκοβστης" χχ)

===================

Ρητ

 * Βρθηκα στη ζω ανμεσα σε δυο αινες, σμπως πνω στη συμβολ δυο ποταμν. Βοτηξα στα θολωμνα τους νερ, και λο λπη ξεμακρανω απ τη γρικη χθη που γεννθηκα, και λο ελπδα κολυμπ προς να γνωστο ακρογιλι".

 * Αν κρεμοσαμε το δκωχο και το πανωφρι του Ναπολοντα σε να παλοκι στις ακτς της Βρστης, λη η Ευρπη, απ τη μια κρη στην λλη, θα τρεχε να πρει τα πλα.

 * Μην εστε βασιλικτεροι του βασιλως.

 * Οι θεσμο περνον τρεις φσεις: τη φση του κοινωφελος ργου, τη φση των προνομων και τη φση της κατχρησης.

 * Μη σπαταλτε απερσκεπτα την περιφρνησ σας. Υπρχει μεγλος αριθμς ανθρπων που την δικαιοται.

 * Η δικαιοσνη εναι το ψωμ του θνους. Πειν πντοτε γι' αυτ.

 * Δεν εναι ο νθρωπος που σταματ το χρνο, εναι ο χρνος που σταματ τον νθρωπο.

 * Τα δση προηγονται των λαν, οι ρημοι τους ακολουθον.

 * Η Γαλλα υπ τον Ναπολοντα: σκλαβι μεον η ντροπ.

 * Θλω να 'μαι η ολτητα ενς πργματος τποτα

 * Πντα οι λλοι μας φανονται πιο ευτυχισμνοι απ εμς. Κι μως, εναι παρξενο τι ο νθρωπος που πρθυμα θα λλαζε την κατστασ του δεν θα δεχταν σχεδν ποτ σε αλλαγ της προσωπικτητς του.

 * Η αρχαα ελληνικ ιστορα εναι να ποημα, η λατινικ μια εικνα, η σγχρονη εναι να χρονογρφημα.

=====================


                             Υπμνημα Περ Της Ελλδος

                        (Μεταφρασμνον απ την Γαλλικν γλσσαν, Εν Παρισοις,
                                 εκ της Τυπογραφας Φιρμινο Διδτου, 1825
)

     Τα εσχτως συμβντα εις την Ελλδα ελκυσαν εκ νου της Ευρπης τα βλμματα προς την τυχον τατην γην. Κοπδια ανδραπδων Μαρων, απ τους μυχος της Αφρικς μεταφερμνων, συντρχουν δια ν' αποτελεισουν εις τας Αθνας το ργον των μαρων του σαραου ευνοχων. Εκενοι ρχονται ν' ανατρψουν με την δναμν των τα ερεπια τα οποα τοτων η αδυναμα φινε τουλχιστον να διαμνουν.
μελλεν ρα ο αιν μας να ιδ πλθη αγρων καταπνγοντα τον αναγεννμενον πολιτισμν εις τον τφον ενς θνους το οποον εξημρωσε και επολτισε την οικουμνην ; οι Χριστιανο θλουν ρα αφσει τους Τορκους να σφζουν ανεμποδστως Χριστιανος; Και αι Νμιμαι της Ευρπης Πολιτεαι θλουν ρα υποφρει χωρς αγανκτησιν να δδεται το ιερν της Νομιμτητος νομα εις μαν τυρανναν η οποα και αυτν τον Τιβριον θελε κμει να εντραπ;
     Δεν αποβλπομεν ουδ ποσς εις το ν' αναγρψωμεν εδ την αρχν και ιστοραν των ταραχν της Ελλδος, επειδ πρχειρα εναι εις λους τα εις την θλιβερν τατην υπθεσιν καταγινμενα παμπληθ συγγρμματα. Ο μνος του παρντος υπομνματος σκοπς εναι να ανακαλσωμεν την προσοχν του Κοινο εις ναν αγνα ο οποος πρπει να λβη τλος· τι δε να διορσομεν τινς αρχς, να λσωμεν τινς ζητσεις, να προβλωμεν τινς γνμας αι οποαι ημπορον να καρποφορσουν ωφελμως εις τας κεφαλς των λλων· ν' αποδεξωμεν τι δεν εναι τποτε απλοστερον και ευκατορθτερον απ της Ελλδος την ελευθρωσιν· και τλος πντων να κινσωμεν, ει δυνατν, δια μσου της υπολψεως την των κρατοντων θλησιν· διτι και ταν δεν δυνμεθα πλον να προσφρωμεν εις την ταλαιπωρουμνην θρησκεαν και ανθρωπτητα ει μη ευχς, πλιν χρεωστομεν να εκφωνσωμεν καν τα ευχς μας, δια να τας ακοσουν οι δυνατο.
     Δεν εναι κανες ος τις δεν επιθυμε των Ελλνων την απολτρωσιν, τουλχιστον δεν εναι κανες ος τις θελε τολμσει να εναγκαλισθ αναφανδν την μερδα των δυναστευντων κατ των δυναστευομνων· η δε εντροπ ατη εναι προδιθεσις ευνοκ εις τον αγνα περ του οποου ο λγος. Αλλ' οι περ των Ελλνων πραγμτων, χωρς μως χθραν κατ των Ελλνων, γρψαντες πολιτικο, δισχυρσθησαν τι δεν πρπει να λβωμεν μρος εις αυτ, δια τσσαρας μλιστα λγους:

Α. Επειδ η βασιλεα των Τορκων ανεγνωρσθη εις την εν Βιννη Συνλευσιν ως μλος αναγκαον εις την ολοσχρειαν της Ευρπης·
Β. Επειδ ο Σουλτνος εναι νμιμος κριος των Ελλνων, θεν πεται τι οι λληνες εναι αντρται·
Γ. Επειδ η μεσιτεα των Δυνμεων αι οποαι θελαν μεσολαβσει ημπορε να προξενση πολιτικς δυσκολας.
Δ. Επειδ δεν συμφρει να συστηθ δημοκρατουμνη πολιτεα ει τα ανατολικ της Ευρπης.

     Κατ πρτον ας εξετσωμεν τους πρτους δο λγους:
Α λγος: Η βασιλεα των Τορκων ανεγνωρσθη εις την εν Βιννη Συνλευσιν ως μλος αναγκαον εις την ολοσχρειαν της Ευρπης.
     Η εν Βιννη Συνλευσις εγγυθη λοιπν εις τον Σουλτνον την ακεραιτητα της Επικρατεας του ; Πως ! την ασφλισεν ρα και ως προς τα τχας του πολμου ; Οι πρσβεις της Πρτας ευρθησαν παρντες εις την Συνλευσιν ; ο Βεζρης υπγραψεν εις το πρωτκωλον ; ο Μουφτς υπεσχθη να υπερασπισθ τον Αρχιερα της Ρμης, και ο Αρχιερες τον Μουφτν ; Αλλ φοβομεθα μπως ηθλαμεν παρεκτραπ απ την σεμνοπρπειαν την οποα απαιτε η υπθεσις, επιμνοντες εις δξας τσον αλλκτους και στραβς επσης. Προς τοτοις δε και η Πρτα με μεγλην κπληξιν θελεν ακοσει τι εφαντσθησαν τινς να την εγγυηθον κανν πργμα·μλλον δε αι τοιαται εγγυσεις θελαν φαν εις αυτν αυθαδισματα. Ο Σουλτνος βασιλεει επ' ονματι του Κουρανου και της μαχαρας, και το ναναγνωρση κανες τα δικαιματ του εναι ταυτ ως να επχη περ αυτν, αυτ δηλαδ ως να υποθση τι αυτς δεν εξουσιζει καθ' λην την θλησν του· επειδ εις την δεσποτικν διοκησιν νμος εναι το αμρτημα το παρανμημα, κατ την μεγαλητραν μικροτραν νομιμτητα της πρξεως. Αλλ' οι συγγραφες οι δισχυριζμενοι τι η Επικρτεια του Σουλτνου ετθη υπ την προστασαν της εν Βιννη Συνελεσεως, ενθυμονται τι αι κτσεις των χριστιανν ηγεμνων, συμπεριλαμβανομνων και των αποικιν αυτν, τωντι ετθησαν υπ την εγγησιν των συνθηκν της ειρημνης Συνελεσεως ; Εννοον πο ημπορε να φρη η ζτησις ατη, την οποαν εν παρδω εδ προτενομεν ; ταν πρκειται λγος περ των Ισπανικν αποικιν, αναφρουν τποτε περ της εν Βιννη τατης Συνελεσεως, την οποαν τσον αλλκοτα προβλλουν ταν ο λγος πρκειται περ της Ελλδος;
     Ας μας συγχωρεθ τουλχιστον ν' απαιτσωμεν χριν των θυμτων του Μουσουλμανικο δεσποτιμο την ελευθεραν την οποαν νομζουν τινς τι χουν δικαωμα ν' απαιτσουν υπρ των υπηκων της Καθολικς Μεγαλειτητος. Το να παραβ τις τα ρθρα μιας γενικς συνθκης υπογεγραμμνης απ' λας τας μερδας, επ λγω του να προξενση εις ολοκλρους λαος ,τι νομζει μγιστον αγαθν, δεδσθω· αλλ ττε καν ας μη επικαλται πλον την αυτν συνθκην και προς συντρησιν της αθλιτητος, της αδικας και της δουλεας.

Β λγος: Ο Σουλτνος εναι νμιμος κριος των Ελλνων, θεν πεται τι οι λληνες εναι αντρται.
     Πρτον μεν ο Σουλτνος δεν αντιποιεται τας τιμς της νομιμτητος τας οποας καλοπροαρετοι τινς φλοι του αποδδουν εις αυτν, και θελε μλιστα δυσαρεστηθ εις αυτς καθ' υπερβολν, μλλον ειπεν αυτς δεν συνηθζει να προβιβζη τους χριστιανος εις τον βαθμν των νομμων υπηκων. πειτα οι νμιμοι υπκοοι του διαδχου του Μωμεθ εναι μωαμεθανο· οι δε λληνες, ως χριστιανο, οτε νμιμοι υπκοο του εναι οτε νομοι, αλλ' εναι δολοι, μλλον ειπεν σ κ λ ο ι γεννημνοι δια ν' αποθνσκουν κτω απ την ρβδον των Μουσουλμνων, τοι των αληθς πιστν.
     Το δε Ελληνικν θνος, το οποον οι Τορκοι δεν νωσαν εις εν και το αυτ σμα με το διν των θνος, μη προσκαλσαντες αυτ εις την μετοχν της ιδιωτικς και πολιτικς των κοιντητος, δεν υπκειται εις καμμαν απ τας συμφωνας αι οποαι συνδνουν τους υπηκους προς της ηγεμνας και τους ηγεμνας προς τους υπηκους. Καθυποβληθν κατ' αρχς εις το δικαωμα της κατακτσεως, αξιθη απ τον νικητν μερικ προνμια εις αμοιβν ενς φρου τον οποον κατνευσε να πληρνη. Επλρωσεν, υπκουσεν ως του εφυλχθησαν αυτ τα προνμια· επλρωσε μλιστα και υπκουσε και αφ' ου τα προνμι του αθετθησαν. Αλλ' αφ' ου τλος πντων εκρμασαν τους ιερες του, και εμλυναν τους ναος του· αφ' ου σφαξαν, καυσον, πνιξαν χιλιδας Ελλνων· αφ' ου κατεπρνευσαν τας γυνακας των, και αρπσαντες τα τκνα των τα επλησαν ως ανδρποδα εις τας αγορς της Ασας, ττε πλον σον αμα μενεν τι εις την καρδαν τσων δυστυχν ανεσηκθη και ανβρασε· ττε οι εκ βας και σιδηροδσμιοι οτοι δολοι ρχισαν να διαφεντεωνται μ' αυτ τα δια σδηρ των. Ο λλην, ο οποος προτο δεν τον υπκοος κατ το πολιτικν δκαιον, γινε τρα ελεθερος δυνμει του φυσικο δικαου, και απσεισε τον ζυγν χωρς να γεν αντρτης, χωρς να διαρρξη καννα νμιμον δεσμν, επειδ ουδ εχε συμφωνηθ κανες δεσμς με αυτν. Ο Μουσουλμνος και ο Χριστιανς εις τον Μωραν εναι δο εχθρο οι οποοι εχον συμφωνσει ανακωχν με κποιας συνθκας, ο δε Χριστιανς ανλαβε τα πλα· δηλαδ ευρσκονται πλιν και οι δο εις την αυτν εκενην θσιν που σαν ταν ρχισαν τον πλεμον προ τριακοσων εξντα ετν.
Πρκειται λοιπν τρα να ιδμεν αν η Ευρπη θλη και δναται να σταματση την αιματοχυσαν.
     Εδ μως απαντνται οι τελευταοι δο λγοι: τι η μεσιτεα των δυνμεων αι οποαι θελαν μεσολαβσει ημπορε να γεννση πολιτικς δυσκολας, και τι δεν συμφρει να συστηθ δημοκρατουμνη πολιτεα εις τα ανατολικ της Ευρπης. Οι λγοι οτοι ημπορον ν' αναιρεθον απ τα πργματα. Η μορφ της πολιτικς σκηνς λλαξε κατ πολλ, και δεν εναι πλον καθς ταν εφνησαν τα πρτα της επαναστσεως κινματα εις την Πελοπννησον. Το Διβνιον και η αυλ της Πετρουπλεως ρχισαν να συνδνουν εκ νου τας παλαις των σχσεις· οι αυθνται διωρσθησαν· οι Τορκοι ευκαρωσαν σχεδν την Βλαχομολδαυαν απ τα στρατεματ των· και αν μνη ακμη καμμα ζτησις λυτος ως προς τας Αυθεντας, μ' λον τοτο δεν εναι ολιγτερον αληθς τι τα πργματα της Ελλδος δεν συμπλκονται πλον με τα ιδιατερα πργματα της Ρωσας.
     Επομνως ευρισκμεθα εις θσιν πντη ναν δια να πραγματευθμεν· μλιστα η Ρωσα χει δυνμει των συνθηκν της, και κυρως των εν Ιασω και Βουκουρεστω υπογεγραμμνων, αναντρρητον δικαωμα να λβη μρος εις τας θρησκευτικς της Ελλδος υποθσεις.
πειτα η Ευρπη δεν ευρσκεται πλον, οτε ως προς την φσιν των πολιτικν διατξεν της, οτε λγω των αρετν των ηγεμνων της, οτε λγω των φτων των συμβουλων και των εθνν της, εις την οποαν ευρσκετο θσιν ταν ωνειρεετο την διαμοιρασαν της Τουρκας. Εν γενικτερον ασθημαδικαιοσνης εισεχρησεν εις την πολιτικν, αφ' του αι κυβερνσεις αξησαν την δημοσιτητα των πρξεν των. Ποος φαντζεται σμερον να διαμερση την Επικρτειαν του Σουλτνου; Ποος στοχζεται πλεμον προς την Πρταν; Ποος οργεται τπους και εμπορικ προνμια, εν ω χομεν περιουσαν τπων, και εν ω τα θνη δεν εχονται δεν νομοθετον λλο ει μη ισονομαν και εμπορικν ελευθεραν;
     Δεν πρκειται λοιπν, δια ν' απολασωμεν την αυτονομα της Ελλδος, να ορμσωμεν ομο κατ της Τουρκας, και να πολεμσωμεν πειτα αναμεταξ μας δια την διανομν των λαφρων· αλλ πρκειται απλς ν' απαιτσωμεν ομοφνως απ την Πρταν το να πραγματευθ με τους λληνας, και να δση τλος εις τον εξολοθρευτικν πλεμν της ο οποος καταθλβει τους Χριστιανος, διακπτει τας εμπορικς σχσεις και επιμιξας, εμποδζει την θαλασσοπορεαν, υποχρενει τους ουδετρους εις το να συνοδεονται απ πολεμικ πλοα, και καταταρττει τλος πντων την γενικν ευταξαν. Αν το Διβνιον δεν κατανεση εις τα δικαιτατα τατα ζητματα, ττε η αναγνρισις της αυτονομας της Ελλδος απ λας τας δυνμεις της Ευρπης θελεν εναι το μεσον επμενον της μη συγκατανεσες του· και με τοτο μνον το ργον η Ελλς θελε σωθ, χωρς να ριφθ ουδ μα μνη βολ κανονου εις βοθειν της· η δε Πρτα θελεν αναγκασθ και αυτ ν' ακολουθση, ογλγωρα αργ, το παρδειγμα των χριστιανικν δυνμεων.
     Αλλ' ημπορομεν να αρνηθμεν εις την Οθωμανικν κυβρνησιν το της κυριαρχας δικαωμα επνω εις τους τπους της Επικρατεας της; χι· η Γαλλα μλιστα χρεωστε περισστερον παρ πσαν λλην δναμιν, να σεβαστ τον παλαιν της σμμαχον, και να διατηρση ,τι δυνατν να διατηρηθ απ τας προτρας της συνθκας και απ τας αρχαας της σχσεις· πρπον μως εναι να πολιτευθμεν με την Τουρκαν, καθς πολιτεεται και αυτ με τ' λλα θνη. Δια την Τουρκαν, αι ξναι διοικσεις δεν εναι ει μη πραγματικα διοικσεις, επειδ ουδ αυτ η δια θεωρε μ' λλον τρπον τον εαυτν της. Αυτ δεν αναγνωρζει το πολιτικν της Ευρπης δκαιον, αλλ διοικεται κατ τον κδηκα των Ασιανν εθνν·δια τοτο ουδ ποσς δυσκολεεται, παραδεγματος χριν, να βλη εις την φυλακν τους πρσβεις των εθνν με τα οποα αρχζει πλεμον. Δεν αναγνωρζει ουδ το εθνικν ημν δκαιον· επομνως αν ο οδοιπρος ος τις περιτρχει την επικρτειν της προστατεεται απ τα εν γνει φιλξενα θη των κατοκων και απ τα ελεημονικ του Κουρανου παραγγλματα, απ τους νμους μως δεν προστατεεται.
Εις τας εμπορικς ομολογας ο Μουσουλμνος, μοναδικς θεωρομενος, εναι ειλικρινς, και φυλττει με ευσβειαν και πστιν τας συμφωνας του· ο φσκος μως, τοι ο δημσιος θησαυρς, εναι νομος και πιστος. Το δκαιον του πολμου των Τορκων δεν εναι καθλου το αυτ με το δκαιον του πολμου των Χριστιανν, επειδ εκενο συγχωρε τον θνατον αντ της διαφεντεσεως, και τον ανδραποδισμν μετ την κατκτησιν. Το δικαωμα της κυριαρχας δεν ημπορε να το επικαλεσθ νομμως η Πρτα, ει μη ως προς τας μουσουλμανικς επαρχας της·εις δε τας χριστιανικς, που αυτ δεν υπερισχει πλον, αυτο παυσε και να βασιλυη· επειδ η παρουσα των Τορκων μεταξ των Χριστιανν δεν εναι κοινωνας σστασις, αλλ στρατιωτικ απλς κατσχεσις (εις λα τα μρη της Ελλδος που η τοποθεσα εναι αρμοδα εις τα πολεμικ, οι λληνες εναι εις ιδιαιτραν κωμπολιν εξωρισμνοι και χωρισμνοι απ τους Τορκους). Αλλ' η Ελλς, αν την υποθσωμεν πολιτεαν αυτνομον, ρα θλει εναι και λγου αξα εξσου με την Τουρκαν εις τας της Ευρπης συνθκας ; ρα θλει ημπορσει να χρησιμεση αρκετ, με μνας τας ιδας της δυνμεις, ως προπργιον εναντον των επιχειρσεων μιας οποιασδποτε δυνμεως; Η Τουρκα εναι τχα οχυρτερος προμαχν; η ευκολα με την οποα ημπορε να κτυπηθ δεν εναι τχα αποδεδειγμνη και πασδηλος;
     Εδαμεν εις τους προς την Ρωσσαν πολμους της, εδαμεν εις την Αγυπτον πσον δναται ν' ανθξη. Οι πολεμιστα της εναι μεν πολυριθμοι και αρκετ ανδρεοι κατ την πρτην προσβολν, πλην ολγα μνον τγματα γυμνασμνων στρατιωτν αρκον εις διασκορπισμ των. Η πυροβολικ της εναι μηδενικ, και αυτ το επαινομενον ιππικν της δεν ηξερη να κμη τα πρποντα κινματα, αλλ συντρβεται εις τας εφδους του και εναντον ενς μνου λχου πεζν· μα φοκτα Γλλων στρατιωτν αφνισε τους πολυθρυλλτους Μαμελοκους. Εν λοιπν μα γνωστ δναμις δεν καμεν εισβολν εις την Τουρκαν, ας αποδοθ μλλον χρις εις την επιεκειαν η οποα ευρθη και επνω εις θρνον. 
Αν θελσωμεν δε να υποθσωμεν τι η Τουρκα εφυλχθη δια τον οποον καθες συνλαβε γνωστικν φβον του μπως αναφθ γενικς πλεμος, δεν εναι καθαρ φανερν τι λαι αι αυλα θελαν προσχει ωσατως εις το να εμποδσουν και της Ελλδος την πτσιν ; Η Ελλς ογλγωρα θελεν αποκτσει συμμαχας και συνθκας, και δεν θελεν ευρεθ μνη και αβοθητος εις τον κνδυνον.
     τι δε η Ελλς ελευθερωμνη, ωπλισμνη καθς τα λοιπ χριστιαν θνη, ωχυρωμνη και φυλαττομνη απ οχυρωτς και πυροβολιστς τους οποους θελε δανεισθ εις τας αρχς απ τους γετονς της, διωρισμνη απ την φσιν να κατασταθ εντς ολγου με την ευφυαν της δναμις θαλασσοκρατικ· η Ελλς ατη, μ' λην την μικρτητα της εκτσες της, θελε φυλξει τα ανατολικ της Ευρπης καλλιτερα παρ την ευρχωρον Τουρκαν, και θελε χρησιμυσει περισστερον εις την πολιτικν ισορροπαν. Τλος πντων ο αποχωρισμς της Ελλδος απ την Τουρκαν δεν θελε καταλσει την δναμιν τατην, η οποα πλιν θελεν αριθμε εις την επικρτειν της τσας λλας ευρωπακς πολεμικς επαρχας. Ημπορομεν μλιστα και να δισχυρισθμεν τι η Τουρκικ Βασιλεα θελεν αποκτσει περισσοτραν δναμιν, ταν συσταλθ οπωσον και τρπον τιν συγκεντρωθ, γινομνη λη μουσουλμανικ, και απαλλαττομνη απ τα χριστιανικ εκενα πλθη τα συνορεοντα με τους Χριστιανος, τα οποα αυτ εναι αναγκασμνη να παρατηρ και να φυλττη, καθς παρατηρον και φυλττουν λοι οι νθρωποι τους εχθρος των. Οι πολιτικο μλιστα της Πρτας δοξζουν τι το Οθωμανικν Κρτος δεν θλει χει λην την δναμν του ει μη ταν επιστρψη εις την Ασαν· σως δεν απατνται.
     πως λοιπν και αν εξετσωμεν το πργμα, το δικαωμα της κυριαρχας δεν ημπορε να θεωρηθ με τον αυτν τρπον εις τους τπους που δεσπζει το Μισοφγγαρον, καθς εις εκενους που βασιλεει ο Σταυρς. ( … ) Οι λληνες τους οποους καμμα δναμις δεν εδυνθη μχρι τοδε να βοηθση, δια τον φβον μπως κινδυνεσουν να βλαφθον λλα πλον μεσα συμφροντα· οι λληνες οι οποοι θλουν οικοδομσει την ελευθεραν των με τα ιδας των χερας, θλουν ταφ υποκτω εις τα ερεπι της… ( … ). Η Ελλς αναγεννται ηρωικς απ την στκτην της. ( … ) Αναγνρισε τας διηγσεις των Γλλων στρατιωτν οι οποοι γνωρζουν τι εστν ανδρα, ανγνωσε την διγησιν των αγνω εκενων εις τους οποους και αυτο χυσαν το διν των αμα, και θλεις ομολογσει τι οι νδρες οι κατοικοντες την Ελλδα εναι ξιοι να πατον εκενην την νδοξον γην. Οι Κανραι και οι Μιαολαι θελαν ανακηρυχθ ως γνσιοι λληνες και εις την Μυκλην και την Σαλαμνα. ( … )
     Αλλ' οποιαιδποτε και αν θελαν εναι της πολιτικς αι αποφσεις, των Ελλνων ο αγν κατντησεν αγν κοινς λων των εθνν. Φανεται τι τα αθνατα της Σπρτης και των Αθηνν ονματα εκνησαν εις οκτον και συμπθειαν λον τον κσμον· εις λα τα μτη της Ευρπης εσυστθησαν εταιρεαι προς βοθειαν των Ελλνων· αι συμφορα και τα ανδραγαθματ των προσλωσαν εκ νου λων τας ψυχς εις την ελευθεραν των. Ευχα, προσφορα στλλονται εις αυτος ως απ τους αιγιαλος της Ινδας και ως απ τους μυχος των ερμων της Αμερικς· παρμοια δε δεγματα της ευγνωμοσνης του ανθρωπνου γνους επιθτουν την κορωνδα εις την δξαν της Ελλδος.
-------------------------------

        Οι Περιπτειες Του Τελευταου Των Αβενσεργων

     ταν ο Βοαβδλ, ο τελευταος βασιλις της Γρανδας, αναγκστηκε να εγκαταλεψει το βασλειο των προγνων του, στθηκε για λγο στη κορφ του ρους Παντολ. Απ το ψηλ αυτ σημεο φαινταν η θλασσα, εκε που ο τυχος μονρχης θα 'παιρνε το πλοο για την Αφρικ, φαινταν ακμα η Γρανδα, η Βγα κι ο ποταμς Χενλ· στις χθες του εχανε στηθε οι σκηνς του Φερδιννδου και της Ισαβλας. Σαν αντκρυσε την μορφη αυτ χρα και τα κυπαρσσια που ορθνονταν εδ κι εκε, σημαδεοντας ακμα τους τφους των Μουσουλμνων τονε πρανε τα κλματα. Η μητρα του, η σουλτνα Ασ, που τον συνδευε στην εξορα παρα με τους ρχοντες που αποτελοσαν κποτε την αυλ του, του επε:
 -"Θρνησε τρα σα γυνακα για να βασλειο που δεν μπρεσες να το διαφεντψεις σαν ντρας". Κατβηκαν απ το βουν κι η Γρανδα χθηκε για πντα απ τα μτια τους.
     Οι Μαυριτανο της Ισπανας, που εχανε την δια μορα με το βασιλι τους, σκορπιστκανε στην Αφρικ. Οι φυλς των Ζεγρδων
και των Γομελεσδων εγκαταστθηκαν στο βασλειο της Φεζ, απ που και κατγονταν. Οι Βανεγασδες κι οι Αλαμπεσδες σταμτησαν στις ακτς, απ το Ορν ως το Αλγρι. Οι Αβενσεργοι, τλος, εγκαταστθηκαν στα περχωρα της Τνιδας. Κοντ στα ερεπια της Καρχηδνας δρυσαν μιαν αποικα που ξεχωρζει ακμα και σμερα απ τους λλους Μαυριτανος της Αφρικς, χρη στην ευγνεια των ηθν της και στην ηπιτητα των νμων της.
     Οι οικογνειες αυτς πραν μαζ τους στη να πατρδα τη θμηση της παλις. Ο Παρδεισος της Γρανδας ζοσε πντα στη μνμη τους κι οι μητρες λεγαν και ξανλεγαν τ' νομ του στα βυζανιρικα ακμα μωρ τους. Τα νανοριζαν με τα τραγοδια των Ζεγρδων και των Αβενσεργων. Κθε Παρασκευ προσεχονταν στο τζαμ με το πρσωπο στραμμνο στη Γρανδα. Ζητοσαν απ τον Αλλχ να δσει πσω στους εκλεκτος του την γη αυτ της επαγγελας. Μταια η χρα των Λωτοφγων πρσφερε στους εξριστους τους καρπος της, τα νερ της, την βλστηση και το λαμπερ της λιο. Μακρυ απ τους Ρδινους Πργους δεν υπρχαν οτε νστιμοι καρπο οτε βρσες με λαγαρ νερ οτε δροσερ βλστηση οτε λιος ξιος να τον κοιτξει κανες. Σαν δειχναν σε κποιον εξριστο τις πεδιδες της Μπαγκρντα, κουνοσε το κεφλι κι αναφωνοσε στενζοντας: "Γρανδα!"
     Περισστερο απ' λους οι Αβενσεργοι διατηρσανε τη πιο τρυφερ και πιστ ανμνηση της πατρδας τους. Εχαν εγκαταλεψει
με θανσιμη θλψη τα μρη που δοξαστκανε και τ' ακρογιλια που τσο συχν αντχησε η πολεμικ τους ιαχ: "Για τη τιμ και την
αγπη!" Τρα που δεν μποροσαν πια να κραδανουνε το δρυ στην ρημο οτε να φορσουνε τη περικεφαλαα σε μια αποικα γεωργν,
αφοσιωθκανε στη μελτη των βοτνων, ενασχληση που οι ραβες εκτιμον το διο με την εξσκηση στα πλα. τσι αυτ η πολεμχαρη ρτσα, που κποτε νοιγε πληγς, τρα πια αφοσιθηκε στη τχνη της θεραπεας τους. Σ' αυτ εχανε διατηρσει κτι απ την αρχικ τους ιδιοφυα, αφο συχν οι ιππτες επιδνανε οι διοι τα τραματα των εχθρν που εχαν νικσει.
     Η καλβα αυτς της οικογνειας, που κποτε ζησε σε παλτια, δε βρισκτανε στο χωριουδκι των λλων εξριστων, στους πρποδες του ρους Μαμελφ. τανε κτισμνη ανμεσα στα ερεπια της Καρχηδνας, στην ακροθαλασσι, στο μρος που αποτεφρθηκε η σορς του Αγου Λουδοβκου κι που σμερα βρσκεται να μουσουλμανικ ερημητρι. Στους τοχους της καλβας τανε κρεμασμνες ασπδες απ δρμα λιονταριο, στις οποες τανε σκαλισμνες δυο γριες μορφς που γκρμιζαν με ρπαλο μια πλη. Γρω απ' αυτ τη παρσταση διβαζε κανες τις λξεις: "Μπορομε περισστερα", μβλημα κι επγραμμα των Αβενσεργων. Δρατα στολισμνα με σπρες και γαλζιες παντιρες, κελεμπες και μανδες απ σκισμνα μετξια τανε τοποθετημνα δπλα στις ασπδες κι λαμπαν ανμεσα στα σπαθι και στα μαχαρια. Υπρχαν ακμα, κρεμασμνα εδ κι εκε, χειρδες απ πανοπλες, χαλινρια κατφορτα απ διαμντια, φαρδιο, ασημνιοι αναβολες, μακρι σπαθι, που το θηκρι τους εχανε κεντσει χρια πριγκηπισσν, και ολχρυσα σπιρονια, που οι διφορες Ιζλδες, Γενιβρες κι Ορινες εχαν περσει κποτε γρω απ τις μπτες των γενναων ιπποτν.
     Κτω απ αυτ τα νδοξα τρπαια, πνω σε τραπζια, βρσκονταν τα τρπαια μιας ειρηνικς ζως: διφορα φυτ, που τα εχαν μαζψει στις βουνοκορφς του τλαντα και στην ρημο της Σαχρα· πολλ μλιστα τα 'χανε φρει απ τη πεδιδα της Γρανδας. Κποια τανε κατλληλα για να ανακουφζουν τους σωματικος πνους, εν λλα θερπευαν ακμα και τις ψυχικς αρρστιες. Οι Αβενσεργοι εκτιμοσανε κυρως εκενα που χρησιμεανε να καταπρανουνε τις μταιες θλψεις, να διχνουνε τις τρελλς παραισθσεις, καθς και τη προσδοκα για ευτυχα, που αδικοπα γεννιται κι αδικοπα διαψεδεται. Δυστυχς μως τα βτανα αυτ εχανε τις αντθετες ιδιτητες και συχν το ρωμα ενς λουλουδιο φερμνου απ τη πατρδα λες κι τανε δηλητριο για τους νδοξους εξριστους.
     Εικοσιτσσερα τη εχανε κυλσει απ ττε που πεσε η Γρανδα. Στο σντομο αυτ διστημα δεκατσσερις Αβενσεργοι εχανε πεθνει απ την επδραση του νου κλματος, τις κακουχες της νομαδικς ζως και κυρως απ τον καημ που υπονομεει βουβ την αντοχ του ανθρπου. να μνο βλαστρι συγκντρωνε λες τις ελπδες του φημισμνου αυτο οκου. Ο Μπεν Χαμντ εχε το νομα του Αβενσεργου εκενου που κατηγορθηκε απ τους Ζεγρδες πως ξελγιασε την σουλτνα Αλφαμ. Πνω του εχανε συνταιριξει η ομορφι, η αξιοσνη, η ευγνεια κι η μεγαλοψυχα των προγνων με την αχν λμψη και την ελαφρ θλιμμνη κφραση που προσδδει η δυστυχα σε ποιον την υπομνει ευγενικ. ταν εικοσιδο μνο χρνων σαν χασε τον πατρα του. Αποφσισε ττε να πει να προσκυνει τη χρα των προγνων, θλοντας να ικανοποισει τις ανγκες της καρδις, αλλ και να πραγματοποισει κποιο σχδιο, που με ζλο κρατοσε κρυφ απ τη μητρα.
     Πρε το πλοο στη Σκλα της Τνιδας κι νας οριος νεμος τον οδγησε μχρι την Καρθαγνη. Αποβιβζεται και παρνει το δρμο για τη Γρανδα. Παρουσιαζταν ως ραβας γιατρς, που εχε ρθει να μαζψει βτανα στους βρχους της Σιρα Νεβδα. να συχο μουλρι τον μετφερε αργ αργ στην χρα εκενη που κποτε οι Αβενσεργοι πετοσαν καβλα στα πολεμχαρα τια τους. Μπρος του πγαινε νας οδηγς, σρνοντας λλα δυο μουλρια στολισμνα με κουδονια και με πολχρωμες μλλινες φοντες. Ο Μπεν Χαμντ δισχισε τα φοινικοδση και τους απραντους θαμντοπους του βασιλεου της Μορθια. Απ την ηλικα των φοινικδεντρων κατληξε στο συμπρασμα πως πρπει να τα εχαν φυτψει οι πργονο του κι η καρδι του πλημμρισε απ θλψη. Απ τη μια υψωνταν νας πργος, που, τον καιρ του πολμου των Μαυριτανν με τους Χριστιανος, φυλοσε σκοπι κποιος φρουρς. Απ την λλη πρβαλλε κποιο ερεπιο που η αρχιτεκτονικ του φανρωνε την μαυριτανικ καταγωγ του -μια ακμα αιτα πνου για τον Αβενσεργο. Κατβαινε απ το μουλρι και με την πρφαση πως ψαχνε βτανα κρυβταν για λγο μες στα χαλσματα κι φηνε τα δκρυ του να κυλσουν ελεθερα. Συνχιζε μετ τον δρμο του ονειροπολντας στον χο απ τα κουδονια του καραβανιο και στο μοντονο τραγοδι του οδηγο του. Εκενος πλι σταματοσε τη μακρσυρτη μελωδα του μνο για να ενθαρρνει τα μουλρια του φωνζοντς τα "ομορφολια" και "γενναα" για να τα μαλσει
αποκαλντας τα "τεμπλικα" και "ξεροκφαλα".
     Κοπδια με πρβατα, που νας βοσκς οδηγοσε μσα σε κιτρινωπς και χρσες πεδιδες λες κι τανε στρτευμα, και μερικο μοναχικο ταξιδιτες δεν φταναν να δσουνε ζω στον τπο και το μνο που κατφερναν ταν να τον κνουν να φανεται ακμα πιο μελαγχολικς κι ρημος. Οι ταξιδιτες εχαν λοι να σπαθ περασμνο στη ζνη, τανε τυλιγμνοι σ' να πανωφρι και φοροσανε φαρδι καπλα που κατεβανανε χαμηλ μισοσκεπζοντς τους το πρσωπο. Περνντας χαιρετοσανε τον Μπεν Χαμντ, που το μνο που δικρινε σε αυτ τον ευγενικ χαιρετισμ ταν οι λξεις Θες, ρχοντας κι ιππτης. Τα βρδια στο καπηλει ο Αβενσεργος καθταν ανμεσα στους ξνους, που διλου δεν τον ενοχλοσαν με την αδικριτη περιργει τους. Οτε του μιλοσαν οτε τονε ρωτοσανε τποτα. Το σαρκι, η κελεμπα, τα ρματ του δεν προκαλοσαν καμι κπληξη. Απ τη στιγμ που ταν θλημα του Αλλχ να χσουν οι Μαυριτανο της Ισπανας την μορφη πατρδα τους, ο Μπεν Χαμντ δεν μποροσε να μην εκτιμ τους σπουδαους κατακτητς της.
     Ακμα μως πιο ντονες συγκινσεις περμεναν τον Αβενσεργο στο δρμο του. Η Γρανδα εναι κτισμνη στους πρποδες της Σιρα
Νεβδα, πνω σε δυο ψηλος λφους που τους χωρζει μια βαθει κοιλδα. Τα σπτια που καλπτουνε τις πλαγις των λφων αλλ και
το βθος της κοιλδας δνουνε στη πλη την εικνα και τη μορφ ενς μισανοιγμνου ροδιο· σε αυτ οφελει και τ' νομ της. Δο
ποτμια, ο Χενλ κι ο Ντορο, που το να κυλ πολιες απ χρυσφι και το λλο ασημνια μμο, γλεφουνε τους πρποδες των λφων και κατπιν σμγουνε και φιδοσρνονται στη μση μιας μαγευτικς πεδιδας που ονομζεται Βγα. Η πεδιδα αυτ, που πνωθ της δεσπζει η Γρανδα, εναι κατφυτη με αμπλια, ροδις, συκις, μουρις, πορτοκαλις· τη περιβλλουν βουν με υπροχο χρμα και σχμα. νας μαγεμνος ουρανς, νας αρας καθαρς και μυροβλος φρνουν μες στη ψυχ μια κρυφ χανωση, που ακμα κι ο περαστικς ταξιδιτης δσκολα καταφρνει να την υπερνικσει. Νιθει κανες πως σε τοτη τη χρα τα τρυφερ αισθματα θα εχανε γργορα καταπνξει τα ηρωικ πθη, αν ο ρωτας δεν εχε πντα ανγκη, για να εναι αληθινς, να συνοδεεται απ την δξα.
     Μλις ο Μπεν Χαμντ αντκρισε τις σκεπς των πρτων κτηρων της Γρανδα, η καρδι του χτπησε με τση δναμη, που αναγκστηκε να σταματσει το μουλρι του. Σταρωσε τα μπρτσα στο στθος και, με τα μτια καρφωμνα στην ιερ πλη, απμεινε βουβς κι ασλευτος. Ο οδηγς σταμτησε κι αυτς με την σειρ του και, καθς οι Ισπανο αντιλαμβνονται εκολα κθε αντερο ασθημα, δειξε συγκινημνος, μαντεοντας πως ο Μαυριτανς ξανβλεπε τη παλι του πατρδα. Ο Αβενσεργος δικοψε επιτλους τη σιωπ του.
 -"Οδηγ", φναξε, "καλτυχος να εσαι! Μη μου κρψεις την αλθεια για τη μρα που γεννθηκες, εχε απλωθε στην θλασσα γαλνη και το φεγγρι παιρνε να γεμζει. Ποιοι εναι αυτο οι πργοι που λμπουν σαν στρα πνω απ το πρσινο δσος";
 -"Εναι η Αλμπρα", απντησε ο οδηγς.
 -"Κι ο λλος πργος πνω στον λλο λφο;" ξαναρωτ ο Μπεν Χαμντ.
 -"Εναι το Χενεραλφ", αποκρθηκε ο Ισπανς. "Στον πργο αυτν υπρχει νας κπος κατφυτος με μυρτις, που λνε πως πιστηκε ο
Αβενσεργος με τη σουλτνα την Αλφαμ. Λγο πιο πρα βλπεις το Αλμπαζν και δθε, προς το μρος μας, τους Ρδινους Πργους".
     Κθε λξη του οδηγο τρυποσε τη καρδι του Μπεν Χαμντ. Εναι σκληρ να καταφεγεις στους ξνους για να γνωρσεις τα μνημεα των προγνων σου και να ζητς απ τους σχετους να σου διηγηθον την ιστορα της οικογνειας και των φλων σου. Ο οδηγς, βζοντας τρμα στους στοχασμος του Μπεν Χαμντ, φναξε:
 -"Πμε, αφντη Μαυριταν, εμπρς, τανε θλημα Θεο! Κουργιο! Μπως ο Φραγκσκος ο Πρτος δεν εναι σμερα αιχμλωτος στη Μαδρτη μας; τσι το θλησε ο Θες!"
     βγαλε το καπλο του, κανε μεγαλοπρεπς το σταυρ του και χτπησε τα μουλρια του. Ο Αβενσεργος, σκουντντας το δικ του, φναξε με την σειρ του: "τσι τανε γραφτ!" και κατηφρισαν προς τη Γρανδα. Περσανε κοντ απ τη χοντρκορμη μελικουκι, τη φημισμνη απ τη μχη του Μουσ και του μεγλου ρχοντα της Καλατρβας, που γινε την εποχ του τελευταου βασιλι της Γρανδας. Κνανε το γρο του περιπτου της Αλαμιδα και μπκανε στη πλη απ την πλη της Ελβρας. Ανηφρισαν την Ρμπλα και δεν ργησαν να φτσουν σε μια πλατεα τριγυρισμνη απ λες τις μερις με σπτια μαυριτανικς αρχιτεκτονικς. Στην πλατεα αυτ εχε ανοξει να χνι για τους Μαυριτανος της Αφρικς, που το εμπριο των μεταξωτν της Βγας τους τραβοσε στην Γρανδα. Εκε πγε και τον Μπεν Χαμντ ο οδηγς του.
     Ο Αβενσεργος τανε πολ ταραγμνος για να αισθανθε στω και λγη ξεκοραση στο νο του κατλυμα· η πατρδα τονε βασνιζε.
Ανκανος ν' αντισταθε στα συναισθματα που αναστατνανε τη καρδι του, βγκε μες στην γρια νχτα για να περιπλανηθε στους
δρμους της Γρανδας. Πσχιζε ν' αναγνωρσει, πτε με τα μτια και πτε με τα χρια, μερικ απ τα μνημεα που τσες φορς το εχανε
περιγρψει οι γροντες. σως αυτ το ψηλ κτριο, που ξεχριζε μες στα σκοτδια, να τανε κποτε η κατοικα των Αβενσεργων· σως σ'
αυτν εδ την ρημη πλατεα να γνονταν οι γιορτς εκενες που ανεβσανε τη φμη της στα ουρνια. Απ δω περνοσαν οι ουλαμο των ιππων με τις υπροχες χρυσομταξες στολς, εδ παρλαυναν οι γαλρες φορτωμνες με ρματα κι νθη κι οι δρκοντες που πετοσανε φωτις, κρβοντας στα πλευρ τους νδοξους πολεμιστς. ξυπνες επινοσεις διασκδασης κα αρχοντις. Αλμονο μως· αντ για χους των αυλν, αντ για σαλπσματα κι ερωτικ τραγοδια, βαθει σιγ τλιγε τον Μπεν Χαμντ. Η βουβ πλη εχε αλλξει κατοκους και τρα οι νικητς αναπαονταν πνω στο στρμα των νικημνων.
 -"Κοιμονται λοιπν αυτο οι υπερφανοι Ισπανο", φναξε αγανακτισμνος ο νεαρς Μαυριτανς, "κοιμονται κτω απ' αυτς τις στγες, απ' που εξρισαν τους προγνους μου! Κι εγ, ο Αβενσεργος, αγρυπν, γνωστος κι ρημος, μπρος στη πρτα του πατρογονικο μου παλατιο!"
     Ο Μπεν Χαμντ ρχισε να φιλοσοφε για την ανθρπινη μορα, τα σκαμπανεβσματα της τχης, τη πτση των αυτοκρατοριν, ακμα
και γι' αυτν εδ τη Γρανδα, που, εν γλεντοσε, κυριετηκεν ξαφνα απ τους εχθρος της κι τσι αντικατστησε, απ τη μια στιγμ στην λλη, τις λουλουδνιες γιρλντες της με αλυσδες· νμιζε πως βλεπε τους κατοκους της να εγκαταλεπουν τα σπιτικ τους ντυμνοι στα γιορτιν τους, πως οι συνδαιτυμνες που ξαφνικ πυρκαγι τους αναγκζει να εγκαταλεψουνε κακν κακς την αθουσα της γιορτς. λες αυτς οι εικνες, λες αυτς οι σκψεις στριμχνονταν στη ψυχ του Μπεν Χαμντ. Γεμτος πνο και θλψη, συλλογιζτανε κυρως πς να πραγματοποισει το σχδιο που τον εχε φρει στη Γρανδα. Ο ερχομς της μρας τον ξφνιασε. Ο Αβενσεργος εχε χαθε: βρισκταν μακρυ απ το χνι, σε κποιο απμερο προστιο της πλης. Τα πντα ησυχζανε· κανες θρυβος δεν τραζε την ησυχα των δρμων· οι πρτες και τα παρθυρα των σπιτιν τανε κλειστ· μνον η φων του πετεινο ανγγελλε στο σπιτκι του φτωχο πως εχε ρθει η ρα να ξαναρχσει ο μχθος κι η δουλει.
     Αφο περιπλανθηκε αρκετ χωρς να μπορσει να ξαναβρε το δρμο του, κουσε ν' ανογει κποια πρτα. Εδε ττε να προβλλει μια νεαρ γυνακα, ντυμνη σχεδν σαν μια απ αυτς τις γοτθικς βασλισσες τις λαξεμνες στα μνημεα των παλαιν μας αβαεων. Το μαρο μπουστκι της, κεντημνο με πετρδια, σφιγγε τη κομψ της μση· η κοντ φουσττσα της, σια και χωρς σορες, φηνε να φανε μια λεπτ γμπα και να χαριτωμνο πδι. να μαντλι, μαρο επσης, ταν ριγμνο πνω στο κεφλι της· με το αριστερ της χρι κρατοσε το μαντλι αυτ, που ταν δεμνο σταυρωτ κτω απ το πηγονι της τσι που απ το πρσωπ της βλεπες μνο τα μεγλα της μτια και το τριανταφυλλνιο της στμα. Πσω της βδιζεν η βγια, εν νας ακλουθος πγαινε μπρος κρατντας θρησκευτικ βιβλο· δυο φιπποι υπηρτες, που φοροσανε στολ με τα διακριτικ χρματα της οικογνεις της, ακολουθοσανε την μορφη γνωστη απ κποια απσταση: πγαινε στον ρθρο, που κποια καμπνα σμαινε, σ' να κοντιν μοναστρι.
     Ο Μπεν Χαμντ νμισε πως αντκρισε τον γγελο Ισραφλ το πιο νο ουρ του Παραδεσου. Η Ισπανδα, εξσου ξαφνιασμνη, κοταζε
τον Αβενσεργο, που το σαρκι του, η κελεμπα και τα πλα του καναν την αρχοντικ του μορφ να φανεται ακμα πιο μορφη. Αφο συνλθε απ' τη πρτη κπληξη, με χρη κι ελευθερα που χαρακτηρζουνε τις γυνακες αυτς της χρας, κανε νημα στον ξνο να πλησισει.
 -"Μαυριταν ρχοντα", του επε, "μοιζετε νιφερτος στη Γρανδα. Μπως χετε χαθε";
 -"Σουλτνα των λουλουδιν", αποκρθηκε ο Μπεν Χαμντ, "χαρ των ανδρικν ματιν, ω Χριστιαν εσ σκλβα, ομορφτερη κι απ τις Γεωργιανς παρθνες, μντεψες σωστ. Εμαι πργματι ξνος σ' αυτ τη πλη. Χθηκα μσα σ' λα τοτα τα παλτια και δε μπορ να ξαναβρ το χνι των Μαυριτανν. Μακρι ο Μωμεθ ν' αγγξει τη καρδι σου και ν' ανταμεψει τη φιλοξενα σου!"
 -"Οι Μαυριτανο εναι φημισμνοι για την ευγνει τους", συνχισε η Ισπανδα μ' να ολγλυκο χαμγελο, "μα εγ δεν εμαι οτε σουλτνα των λουλουδιν οτε σκλβα, οτε και χαρομαι να επικαλονται για χρη μου τον Μωμεθ. Ακολουθστε με ρχοντα ιππτη. Θα σας δεξω το δρμο για το χνι των Μαυριτανν". Προπορετηκε με χρη κι οδγησε τον Αβενσεργο ως το χνι κι αφο του δειξε τη πρτα, γλστρησε πσω απ να παλτι κι εξαφανστηκε.
     Απ τ εξαρτται ραγε η γαλνη της ζως; Η πατρδα παψε να εναι η μνη κι η αποκλειστικ γνοια του Μπεν Χαμντ: η Γρανδα δεν εναι πια γι' αυτν ρημη, εγκαταλειμμνη, μοναχικ· η καρδι του εξακολουθε να την αγαπ, τρα περισστερο παρ ποτ, αλλ μια να γοητεα ομορφανει τα ερεπι της· ν λλο θλγητρο ρθε να προστεθε στη θμηση των προγνων. Ο Μπεν Χαμντ ανακλυψε το κοιμητρι που αναπαονται οι τφρες των Αβενσεργων, αλλ καθς προσεχεται, καθς προσκυν, καθς χνει φθονα δκρυα σα καλς γιος, συλλογιται πως η νεαρ Ισπανδα πρπει να πρασε μερικς φορς απ' αυτος τους τφους κι τσι οι πργονο του δεν του φανονται πια και τσο κακτυχοι.
     Μταια προσπαθε να συγκεντρσει τη σκψη του αποκλειστικ στο προσκνημ του στην χρα των πατρων του, μταια τριγυρν
στις χθες του Ντορο και του Χενλ, μλις ξημερνει, για να μαζψει βτανα: το λουλοδι που γυρεει τρα πια εναι η ωραα Χριστιαν. Πσες απ τις μχρι τρα προσπθεις του να ξαναβρε το παλτι της κρης που τον μγεψε στθηκαν ανφελες! Πσες φορς νμισε πως αναγνωρζει τον χο της καμπνας και το λλημα του πετεινο που εχε ακοσει κοντ στη κατοικα της Ισπανδας! Ξεγελασμνος απ' αυτος τους θορβους, τρχει γργορα προς τη μερι τους, αλλ το μαγικ παλτι αρνεται να εμφανιστε μπρος του. Υπρξαν πλι φορς που το πανομοιτυπο ντσιμο των γυναικν της Γρανδας του 'δωσε κποιες στιγμς ελπδας: απ μακρυ λες οι Χριστιανς μοιαζαν με την αφντρα της καρδις του, απ κοντ καμμι τους δεν εχε την ομορφι τη χρη της. Ο Μπεν Χαμντ ψαξε ακμα και στις εκκλησες για να ανακαλψει τη ξνη· φτασε μλιστα να μπει στον τφο του Φερδιννδου και της Ισαβλας· κι αυτ ταν η πιο μεγλη θυσα που εχε ποτ κνει για τον ρωτα.
     Μια μρα μζευε βτανα στην κοιλδα του Ντορο. Στη λουλουδισμνη πλαγι της ντιας πλευρς απλνονταν τα τεχη της Αλμπρα κι οι κποι του Χενεραλφ· τον βορειν λφο στλιζε το Αλμπαζν, τα χαρωπ περιβλια, κι οι σπηλις, που ζοσε πολυριθμο πλθος ανθρπων. Στη δυτικ κρη της κοιλδας βλεπες τα καμπαναρι της Γρανδας να προβλλουν λα μαζ μσα απ τις καταπρσινες βαλανιδις και τα κυπαρσσια. Στην λλη κρη, προς την ανατολ, το μτι πεφτε, περνντας πνω απ τις κορυφς των βρχων, σε μοναστρια, σκτες και σε κποια ερεπια της αρχαας Ιλλιβηρας, και πιο μακρι στις βουνοκορφς της Σιρα Νεβδα. Ο Ντορο κυλοσε ανμεσα στη κοιλδα και στις χθες του βλεπες δροσερος μλους, πολβουους καταρρκτες, γκρεμισμνες αψδες απ κποιο ρωμακ υδραγωγεο, ακμα και χαλσματα απ να γεφρι της εποχς των Μαυριτανν.
     Ο Μπεν Χαμντ δεν τανε τρα πια οτε αρκετ δυστυχς αλλ οτε κι αρκετ ευτυχς για να μπορε να ευχαριστηθε τη γοητεα της μοναξις: τριγυρνοσε, αφηρημνος κι αδιφορος, σ' αυτς τις μαγευτικς ακροποταμις. Βαδζοντας τσι τυχαα ακολοθησε δεντροστοιχα που προχωροσε στη πλαγι του λφου του Αλμπαζν. Σε λγο φνηκε μπρος του μια εξοχικ παυλη με πορτοκαλενα ολγυρ της. Καθς πλησαζε, κουσε τους χους μιας φωνς και μιας κιθρας. Ανμεσα στη φων, στα χαρακτηριστικ και στο βλμμα μιας γυνακας υπρχουν ομοιτητες που δεν ξεγελονε ποτ ναν ερωτευμνο. "Εναι το ουρ μου!" μονολογε κι αφουγκρζεται με τρεμμενη καρδι· μα η καρδι του χτυπ ακμα πιο δυνατ ακογοντας το νομα των Αβενσεργων να επαναλαμβνεται πολλς φορς. Η γνωστη τραγουδοσε καστιλινικη ρομντσα, που μιλοσε για την ιστορα των Αβενσεργων και των Ζεγρδων. Ο Μπεν Χαμντ δε μπορε ν' αντισταθε λλο στη συγκνησ του· ορμ μες απ τις μυρτις και βρσκεται καταμεσς σε μια συντροφι απ νεαρς κοπλες που σκορπζουνε φωνζοντας τρομαγμνες. Η Ισπανδα που τραγουδοσε προηγουμνως και που κρατ ακμα στα χρια της τη κιθρα αναφωνε:
 -"Εναι ο Μαυριτανς ρχοντας!" και καλε τις συντρφισσς της να επιστρψουν.
 -"Αγαπημνη των πνευμτων", λει ο Αβενσεργος, "σε γρευα πως γυρεει νας ραβας μια πηγ στη κψα του μεσημεριο. κουσα τους χους της κιθρας σου. Υμνοσες τους ρωες της πατρδας μου. Απ την ομορφι της φωνς σου μντεψα πως εσαι εσ και στα πδια σου ακουμπ τη καρδι του Μπεν Χαμντ".
 -"Κι εγ", του αποκρνεται η δνα Μπλνκα, "εσς σκεφτμουν καθς τραγουδοσα αυτ τη ρομντσα των Αβενσεργων. Απ ττε που σας αντκρυσα θαρροσα πως λοι αυτο οι Μαυριτανο ιππτες σας μοιζουνε". Καθς λεγε αυτ τα λγια, να αδιρατο κοκκνισμα ανβηκε ως το μτωπ της. Ο Μπεν Χαμντ νιωσε τοιμος να πσει στα γνατα της νεαρς Χριστιανπουλος και να της φανερσει πως αυτς ταν ο τελευταος Αβενσεργος. Αλλ η λγη φρνηση που του 'χε απομενει τονε συγκρτησε. Φοβθηκε μπως το νομ του, που τανε ξακουστ στη Γρανδα, προκαλσει ανησυχες στον κυβερντη της. Ο πλεμος με τους Μαυριτανος μλις εχε τελεισει κι η παρουσα Αβενσεργου, τη στιγμ αυτ, μποροσε να προκαλσει στους Ισπανος ελογες ανησυχες. χι πως ο Μπεν Χαμντ φοβτανε τους κινδνους, τρεμε μως στη σκψη πως σως να υποχρεωνταν να απομακρυνθε για πντα απ τη κρη του δον Ροδργο.
     Η οικογνεια της δνα Μπλνκα καταγταν απ τον Σιντ ντε Μπιβρ κι απ την Χιμνη, κρη του κμητα Γκομς ντε Γκρμας. Η αγνωμοσνη της αυλς της Καστλλης εχεν οδηγσει τους απογνους του νικητ της Βαλνθια σε μεγλη φτχεια -τσο μεγλη μλιστα ταν η αφνεια στην οποα ζοσανε για αρκετος αινες, που πολλο νομζανε πως η γενι τους εχε σβσει. μως την εποχ περπου που κατακτθηκε η Γρανδα κποιο τελευταο βλαστρι της οικογνειας των Μπιβρ, ο παππος της Μπλνκα, γινε και πλι δισημο, χι χρη στους ττλους του μα χρη στη λμψη της αντρειοσνης του. Μετ την εκδωξη των πιστων, ο Φερδιννδος παραχρησε στον απγονο του Σιντ τη περιουσα πολλν μαυριτανικν οικογενειν και τον ονμασε δοκα της Σντα Φε. Ο νος δοκας εγκαταστθηκε στη Γρανδα, που και πθανε, νος ακμη, αφνοντας ναν μοναχογι, παντρεμνο δη, τον δον Ροδργο, πατρα της Μπλνκα. Η δνα Τερζα ντε Χρες, σζυγος του δον Ροδργο, φερε στον κσμο να γιο που, μλις γεννθηκε, ονομστηκε Ροδργο, σαν λους τους προγνους του, αλλ τονε φναζανε δον Κρλος, για να τονε ξεχωρζουν απ τον πατρα του. Τα σημαντικ γεγοντα που ξετυλιχτκανε μπρος στα μτια του δον Κρλος, οι κνδυνοι τους οποους πρασε, εν ταν ακμα παιδ, δη απ τη πιο τρυφερ του ηλικα, καναν ακμα πιο βαρ κι αυστηρ να χαρακτρα που απ την φση του κλινε προς την αυστηρτητα. Ο δον Κρλος ταν μλις δεκαπντε χρνων ταν ακολοθησε τον Κορτς στο Μεξικ.
     Εχε ζσει λους τους κινδνους κι ταν μρτυρας λων των φρικαλεοττων της εκπληκτικς αυτς περιπτειας. τανε παρν στη πτση του τελευταου βασιλι ενς κσμου γνωστου μχρι ττε. Τρα χρνια μετ απ αυτ τη καταστροφ ο δον Κρλος βρθηκε στην Ευρπη, στη μχη της Παβας, ειδικ θαρρες για να δει το θρρος και τη τιμ να γονατζουνε κτω απ τα χτυπματα της μορας. Η εικνα μιας νας οικουμνης, τα μακρχρονα ταξδια του σε ανεξερενητες ακμα θλασσες, οι τσες επαναστσεις και τα τσα σκαμπανεβσματα της τχης, στα οποα στθηκε μρτυρας, εχανε κλονσει σοβαρ το θρησκευτικ και μελαγχολικ χαρακτρα του δον Κρλος: κατατχτηκε στο ιπποτικ τγμα της Καλατρβα και, παρ τις ικεσες του δον Ροδργο, απαρνθηκε τον γμο κι λη του η περιουσα προοριζτανε για την αδελφ του. Η Μπλνκα ντε Μπιβρ, μοναδικ αδελφ του δον Κρλος και πολ νετερη του, τανε το νδαλμα του πατρα της. Εχε χσει τη μητρα της και μλις μπαινε στα δεκαοκτ της ταν ο Μπεν Χαμντ κανε την εμφνισ του. Τα πντα σ' αυτ τη θελκτικ κοπλα αππνεαν γοητεα: η φων της τανε μαγευτικ, ο χορς της πιο ανλαφρος κι απ τον ζφυρο· της ρεσε λλοτε να οδηγε να ρμα σαν την Αρμδα κι λλοτε να πετ καλπζοντας στη ρχη της πιο γοργς ανδαλουσιανς φορδας, σαν αυτς τις χαριτωμνες νεριδες που εμφανζονταν στον Τριστνο και στον Γκαλαρ μες στα δση. Στην Αθνα θα την παιρναν για την Ασπασα και στο Παρσι για την Ντιαν ντε Πουατι, που ττε μλις ρχιζε να λμπει στην βασιλικ αυλ. μως μαζ με τα θλγητρα της Γαλλδας εχε το πθος της Ισπανδας κι η μφυτη κοκεταρα της δεν μεωνε διλου τη σιγουρι, τη σταθερτητα, τη δναμη και την ανωτερτητα των αισθημτων της καρδις. Ακογοντας τις φωνς που εχανε βλει οι νεαρς Ισπανδες, ταν ο Μπεν Χαμντ ρμησε μες στο δασκι, ο δον Ροδργο τρεξε να δει τι συμβανει.
 -"Πατρα", επε η Μπλνκα, "αυτς εναι ο Μαυριτανς ρχοντας για τον οποο σας μλησα. Με κουσε να τραγουδ και με
αναγνρισε. Μπκε στον κπο μας για να μ' ευχαριστσει που του 'δειξα το δρμο".
     Ο δοκας της Σντα Φε υποδχτηκε τον Αβενσεργο με την αυστηρν αλλ κι ανεπιτδευτην ευγνεια των Ισπανν. Σε αυτ το θνος δεν διακρνει κανες τποτε απ κενο το δουλικ φος και τα ψευτοευγενικ λγια που φανερνουνε ταπεινς σκψεις και διεφθαρμνη ψυχ. Η γλσσα του ρχοντα και του χωρικο εναι η δια, ο χαιρετισμς ο διος, οι φιλοφρονσεις, οι συνθειες, τα θιμα εναι τα δια. σο μως η εμπιστοσνη κι η γενναιοδωρα αυτο του λαο προς τους ξνους εναι χωρς ρια, τσο τρομερ εναι η εκδκησ του ταν τονε προδδουνε. Προικισμνος με ηρωικ θρρος και με ανεξντλητη υπομον, δεν πτοεται απ τη κακ μορα: πρπει να τη νικσει να συντριβε απ' αυτ. Δεν διθετε ιδιατερο πνεμα, πως το ονομζουνε· τα φλογερ μως πθη υποκαθιστον αυτ τη λμψη που προσφρει η ευφυα κι ο πλοτος των ιδεν. νας Ισπανς που περν τη μρα του χωρς κουβντες, που δεν εδε ποτ τποτα, που δεν ενδιαφρεται να δει τποτα, που δεν διβασε ποτ τποτα, δεν μελτησε ποτ τποτα, δεν συνκρινε ποτ τποτα, τη δσκολη στιγμ θα αντλσει μες απ τις υψηλφρονες αποφσεις του λες τις αναγκαες λσεις.
     ταν η μρα των γενεθλων του δον Ροδργο κι η Μπλνκα, μες στην υπροχη μοναξι, δινε μια «τερτολια», δηλαδ μια μικρ
γιορτ, για να τιμσει τον πατρα της. Ο δοκας της Σντα Φε κλεσε τον Μπεν Χαμντ να καθσει ανμεσα στα κορτσια, που διασκδαζαν με το σαρκι και τη κελεμπα του ξνου. φεραν μερικ βελοδινα μαξιλρια κι ο Αβενσεργος κθισε πνω τους πως κθονταν οι Μαυριτανο. Του κναν ερωτσεις για τη χρα και τις περιπτεις του: οι απαντσεις του τανε πνευματδεις κι εθυμες. Μιλοσε ψογα τα καστιλλινικα και θα μποροσε να τονε πρει κανες για Ισπαν, αν δεν λεγε σχεδν πντα εσ αντ για εσες. Η λξη αυτ εχε κτι το τσο τρυφερ στο στμα του, που η Μπλνκα δεν μποροσε να καταπνξει μια κρυφ μικρ αγανκτηση σαν τον κουγε να απευθνεται σε κποια απ τις συντρφισσς της. ρθανε πολλο υπηρτες κουβαλντας φλυτζνια με σοκολτα, γλυκσματα με φροτα και ζαχαρνια τσουρεκκια της
Μλαγα, σπρα σαν το χινι, αφρτα κι ανλαφρα σαν σφουγγρια. Μετ απ τα αναψυκτικ παρακαλσανε τη Μπλνκα να χορψει να λακ χορ, που τα κατφερνε καλλτερα κι απ τις πιο επιδξιες τσιγγνες. Αναγκστηκε να ενδσει στις παρακλσεις των φιλενδων της. Ο Μπεν Χαμντ δεν μιλοσε, μως το ικετευτικ του βλμμα μιλοσε καλτερα απ το στμα. Η Μπλνκα διλεξε να χορψει μια ζμπρα, ναν εκφραστικ χορ που οι Ισπανο εχανε πρει απ τους Μαυριτανος.
     Μια κοπλα αρχζει να παζει στη κιθρα τη μελωδα του ξενφερτου αυτο χορο. Η κρη του δον Ροδργο βγζει το ππλο και περν στα λευκ της χρια καστανιτες απ μαρο βενο. Τα μαρα της μαλλι πφτουνε σε μποκλες πνω στον αλαβστρινο λαιμ. Το στμα και τα μτια της χαμογελον αρμονικ. Το χρμα της χει ζωηρψει απ τους χτπους της καρδις της. Ξαφνικ χτυπ τρεις φορς το ρυθμ κι αφνει ν' αντηχσει το κροτλισμα του βενου· αρχζει να τραγουδ τη μελωδα της ζμπρα και σμγοντας τη φων της με τους χους της κιθρας, ξεχνεται σαν αστραπ. Τ ποικιλα στα βματα! Τ κομψτητα στις κινσεις! λλοτε σηκνει ζωηρ τα χρια κι λλοτε πλι τα αφνει να πσουνε χαλαρ. Πτε ορμ σα μεθυσμνη απ απλαυση και πτε αποτραβιται τσακισμνη απ τη θλψη. Γυρζει το κεφλι, μοιζει να καλε κποιο αρατο πρσωπο, προσφρει συνεσταλμνα το ρδινο μγουλ της στο φιλ κποιου γνωστου μνηστρα, φεγει λο ντροπ, ξανρχεται λαμπερ και παρηγορημνη, βαδζει με αρχοντικ και σχεδν πολεμικ βμα κι στερα στριφογυρζει πνω στην χλη. Η αρμονα που δενε τα βματα, το τραγοδι και τον χο της κιθρας τανε τλεια. Η φων της, με την αδιρατη βραχνδα, εχε τνο που ξεσηκνει τα πθη ως τα μχια της ψυχς. Η ισπανικ μουσικ, με τους αναστεναγμος, τις ζωηρς μεταπτσεις της, τις λυπητερς επωδος της και τις μελωδες που κβονται απροσδκητα, προσφρει να ανεπανληπτο μεγμα χαρς και μελαγχολας. Η μουσικ αυτ κι ο χορς καθρισαν μια για πντα τη μορα του τελευταου Αβενσεργου: ταν λλωστε αρκετ για να αναστατσουν και καρδις λιγτερο παθιασμνες απ τη δικ του.
     Επστρεψε στη Γρανδα αργ το βρδυ απ τη κοιλδα του Ντορο. Ο δον Ροδργο, γοητευμνος απ τους αρχοντικος κι ευγενικος τρπους του, δεν τον φησε να φγει παρ μνον αφο τον κανε να του υποσχεθε πως θα ρχεται συχν να διασκεδζει τη Μπλνκα με τις θαυμσιες ιστορες του για την Ανατολ. Ο Μαυριτανς πανευτυχς αποδχτηκε τη πρσκληση του δοκα της Σντα Φε κι απ την λλη κιλας μρα πγε στο παλτι που ανσαινε κενη που αγαποσε πιο πολ κι απ το φως της μρας.
     Η Μπλνκα δεν ργησε να κυριευτε απ να παντοδναμο πθος, ακριβς επειδ νμιζε πως ταν αδνατον να αισθανθε ποτ της
κτι ττοιο. Το να αγαπσει ναν πιστο Μαυριταν, ναν γνωστο, τανε κτι που της φαιντανε τσο περεργο, στε δεν πρε καμμι προφλαξη απναντι στο κακ που ρχισε να κυλ στις φλβες της. Μλις κατλαβε τι εχε προσβληθε απ το κακ, το αποδχτηκε σαν αληθιν Ισπανδα. Οι κνδυνοι και τα βσανα που διαγρφονταν μπρος της δε μπρεσαν να την κνουν να υποχωρσει, αν και βρισκτανε στο χελος της αβσσου, οτε και να το συζητσει για πολ με τη καρδι της. Επε μσα της: "Ας γνει ο Μπεν Χαμντ Χριστιανς, ας με αγαπσει, κι εγ θα τον ακολουθσω μχρι την κρη της γης".
     Απ' τη πλευρ του ο Αβενσεργος νιωθε λη τη δναμη ενς ακαταμχητου πθους: τρα πια ζοσε μνο για τη Μπλνκα. Δεν τον απασχολοσανε πια τα σχδια που τον εχανε φρει στη Γρανδα: του τανε πολ εκολο να πρει τις πληροφορες που γρευε, μως κθε λλο ενδιαφρον πρα απ την αγπη του εχε χαθε απ τα μτια του. Φοβταν μλιστα τις πληροφορες που μποροσαν να φρουνε κποιες αλλαγς στη ζω του. Δε ρωτοσε τποτα, δεν θελε να μθει τποτα, λεγε μσα του: "Ας γνει η Μπλνκα Μουσουλμνα, ας μ' αγαπσει κι εγ θα την υπηρετ ως τη τελευταα μου πνο". τσι ο Μπεν Χαμντ κι η Μπλνκα δεν περιμνανε τποτ' λλο πια παρ μια ευκαιρα για να φανερσουν ο νας στον λλο τα αισθματ τους.      Εκενη την εποχ κανε τις ομορφτερες μρες της χρονις.
 -"Τσον καιρ και δεν χετε δει ακμα την Αλμπρα", επεν η κρη στον Αβενσεργο. "Κι αν κατλαβα καλ απ κποιες κουβντες που σας χουνε ξεφγει, η οικογνει σας κατγεται απ τη Γρανδα. Θα σας ευχαριστοσε σως να επισκεφθετε το παλτι των παλιν σας βασιλιδων; Θλω να γνω η δια ξεναγς σας απψε". Ο Μπεν Χαμντ ορκστηκε στο νομα του Προφτη πως κανες λλος περπατος δε θα μποροσε να του εναι ποτ πιο ευχριστος.
     ταν φτασεν η ρα που 'χαν ορσει για το προσκνημα στην Αλμπρα, η κρη του δον Ροδργο καβλησε μιαν σπρη φοραδτσα μαθημνη να σκαρφαλνει στους βρχους σα ζαρκδι. Ο Μπεν Χαμντ συνδευε την εκθαμβωτικ Ισπανδα ιππεοντας ν ανδαλουσιαν τι στολισμνο και σελωμνο πως συνθιζαν οι Τορκοι. Καθς ο νεαρς Μαυριτανς κλπαζε, το πορφυρ του φρεμα φοσκωνε πσω του, το γιαταγνι του χτυποσε πνω στη ψηλ σλα και το αγρι ανμιζε το φτερ που στλιζε τη κορφ του σαρικιο του. Ο κσμος, γοητευμνος απ τη χρη του, σιγοψιθριζε καθς τον βλεπε να περν: "Εναι πργκιπας πιστος, που η δνα Μπλνκα θα τονε κνει ν' αλλαξοπιστσει».
     Στην αρχ πραν να μακρ δρμο που 'χε ακμα τ' νομα μιας ξακουστς μαυριτανικς οικογνειας· ο δρμος αυτς κατληγε στον
εξωτερικ περβολο της Αλμπρα. Δισχισαν μετ να δσος με φτελις, φτσανε σε μια κρνη και σε λγο βρθηκαν μπρος στον εσωτερικ περβολο του παλατιο του Βοαβδλ. Σ' να τεχος με πργους και πολεμστρες υπρχε πλη που τη λγανε Πλη της Κρσεως. Δρασκλισαν αυτ τη πρτη πλη κι ακολοθησαν να στεν δρομκι που προχωροσε φιδωτ ανμεσα στα ψηλ τεχη και στα μισογκρεμισμνα φτωχσπιτα. Το δρομκι αυτ τους οδγησε στη πλατεα των Αλγβων· εκε κοντ ο Κρολος ο Ε' κτιζε κενη την εποχ ν ανκτορο. Προχωρντας προς το βορρ σταματσανε σε μιαν ερημικ αυλ κτω απ να τοχο γυμν κι ερειπωμνο απ τους αινες. Ο Μπεν Χαμντ πδηξε ανλαφρα στη γη και πρσφερε χρι στη Μπλνκα να κατεβε απ' τη φορδα. Οι υπηρτες χτπησαν μιαν εγκαταλειμμνη πρτα, που το κατφλι της το σκεπζανε τα αγριχορτα· η πρτα νοιξε κι φησε μεμις να φανον τα μυστικ καταφγια της Αλμπρα.
     λη η γοητεα κι η νοσταλγα για τη πατρδα, ανακατεμνες με τα μγια του ρωτα, κατακλσανε τη καρδι του τελευταου Αβενσεργου. Ακνητος, βουβς, βθιζε το θαμπωμνο του βλμμα σ’ αυτ το κατλυμα των πνευμτων. Νμιζε τι τον εχανε μεταφρει στη πρτα κποιου παλατιο, πως διαβζουμε στις περιγραφς των αραβικν παραμυθιν. Ανλαφρες στος, μαρμρινες τφροι τριγυρισμνες με ανθισμνες λεμονις και πορτοκαλις, συντριβνια, μοναχικς αυλς παρουσιζονταν απ παντο μπρος στα μτια του και μες απ τους θλους δικρινε κι λλους λαβρινθους και καινοριες ομορφις. Το γαλζιο του ομορφτερου ουρανο πρβαλλε ανμεσα στις κολνες που στηρζανε μια σειρ γοτθικς αψδες. Οι τοχοι, καταστλιστοι με αραβουργματα, θμιζαν στην ψη τα ανατολτικα κενα υφσματα που μες στη πλξη του χαρεμιο τα γεμζει με κεντδια η φαντασα μιας σκλβας. Κτι το ηδονικ, το θρησκευτικ και το πολεμικ μοιαζε να αναδεται απ' αυτ το μαγικ οικοδμημα, λες κι ταν μοναστρι του ρωτα, μυστηριδες ησυχαστρι, που οι Μαυριτανο βασιλιδες γεονταν λες τις απολασεις και ξεχνοσαν λες τις υποχρεσεις της ζως.
     Μετ απ λγες εκστατικς και σιωπηλς στιγμς, οι δυο ερωτευμνοι προχρησαν μες σ' αυτ το μγαρο της χαμνης εξουσας και της περασμνης ευτυχας. καναν στην αρχ το γρο της αθουσας του Μεσουκρ, μες στο ρωμα των λουλουδιν και στη δροσι των νερν. Μπκανε κατπιν στην Αυλ των Λεντων. Σε κθε βμα η συγκνηση του Μπεν Χαμντ μεγλωνε.
 -"Αν δε γμιζες τη ψυχ μου με τσην αγαλλαση", γρισε κι επε στη Μπλνκα, "πση θα 'ταν η θλψη μου καθς εμαι αναγκασμνος να ρωτ εσνα, μιαν Ισπανδα, για την ιστορα αυτν των κτισμτων. Αχ, οι χροι αυτο εναι φτιαγμνοι για καταφγιο της ευτυχας κι εγ-" Ο Μπεν Χαμντ δικρινε το νομα του Βοαβδλ στριμωγμνο ανμεσα στα ψηφιδωτ. "Τ απγινες, καλ μου βασιλι;" φναξε. "Πο να σε βρω μες
σ' αυτ την ρημη Αλμπρα σου;" -και δκρυα πστης, αφοσωσης και τιμς πλημμυρζανε τα μτια του νεαρο Μαυριτανο.
 -"Οι παλιο σας ρχοντες", επεν η Μπλνκα, ", καλλτερα, οι βασιλιδες των προγνων σας ταν αγνμονες".
 -"Τ σημασα χει!" απντησεν ο Αβενσεργος. "τανε δυστυχισμνοι!"
     Καθς πρφερε αυτ τα λγια, η Μπλνκα τον οδγησε σ' να θλαμο που 'μοιαζε να 'ναι το ιερ του ναο του ρωτα. Δεν υπρχε τποτα που να ξεπερν σε κομψτητα αυτ το καταφγιο: ολκερος ο θλος, βαμμνος με γαλζιο και χρυσ χρμα και στολισμνος με αραβουργματα, φηνε να περν το φως πως μσα απ ανθοκεντημνο φασμα. Στη μση του κτηρου ανβρυζε να σιντριβνι και τα νερ του, που πφτανε σα δροσοσταλδες, κυλοσαν μες σ' ν αλαβστρινο κοχλι.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers