-


Dali &









/




 
 

 

Chateaubriand François-Auguste-René vicomte de:

   Βρθηκα στη ζω ανμεσα σε δυο αινες,
            σμπως πνω στη συμβολ δυο ποταμν.

Βοτηξα στα θολωμνα τους νερ
         κι λο λπη ξεμακρανω απ'
 τη γρικη χθη που γεννθηκα
κι λο ελπδα κολυμπ προς να γνωστο ακρογιλι.  Σατωμπριν

  Βιογραφικ

     Ο Φρανσου-Ωγκστ-Ρεν, υποκμης ντε Σατωμπριν (François-Auguste-René, vicomte de Chateaubriand, Σατωβρινδος, 1768-1848), τανε Γλλος συγγραφας, περιηγητς, πολιτικς, στρατιωτικς κι νθερμος φιλλληνας, που προερχταν απ παμπλαια, αλλ ξεπεσμνη, αριστοκρατικ οικογνεια. Σποδασε (1777-1783) στα κολλγια της Ντολ (Dol), Ρεν (Rennes) και Ντινν (Dinan), που διακρθηκεν ιδιαιτρως κι εν ταλαντευταν μεταξ της ναυτικς και της εκκλησιαστικς σταδιοδρομας, γνεται ανθυπολοχαγς στη φρουρ του Καμπρα το 1786. Το 1788, λοχαγς πλον, βρσκεται στο Παρσι, που συναναστρφεται συγγραφες της εποχς και δημοσιεει τους 1ους του στχους στο Almanach des Muses. Υπηρτησε ως διπλωμτης και Πρσβης της Γαλλας σε διφορες πρωτεουσες της Ευρπης και χρημτισε Υπουργς Εξωτερικν κατ τη περοδο 1823-1824. Υποστριξε σθεναρ την Ελλδα κατ την Επανσταση του 1821. Θεωρεται ιδρυτς του γαλλικο ρομαντισμο, απ τα μεγλα ονματα της γαλλικς λογοτεχνας, αυτς που ενπνευσε στον λλο μεγλο ρομαντικ, τον Βκτωρα Ουγκ, την αποστροφ: Θλω να εμαι Σατωβρινδος τποτα.

    Γεννθηκε στο Σαιν-Μαλ της Βρετνης στις 4 Σεπτμβρη 1768, -τη στιγμ που στη περιοχ επικρατε σφοδρ καταιγδα κι επσης δε θλει να λει πως γεννθηκε ττε αλλ το 1769, το γενθλιο τος του θαυμαστ του Ναπολοντα- τελευταο απ τα 10 παιδι του Ρεν ντε Σατωμπριν, τιτλοχου ρχοντα, που 'χεν αναγκαστε να γνει θαλασσινς για να ζσει και μεγλωσε στον οικογενειακ πργο του Κομποργκ της διας περιοχς. Ο πατρας τανε τολμηρς πλοαρχος κι μπορος μαζ, σχημτισε αρκετ περιουσα κι εχεν αγορσει τον πργο και τον ττλο του κμη. Περιοσια που κατ μγα μρος τη κληρονμησε ο 1ος γιος, πως ταν ττε τα θιμα. Η 1η λοιπν επαφ του Σατωβρινδου ταν με τη τραχι γη και την γρια θλασσα της Βρετνης. Αν κι εναι ευγενς, παζει στο λιμνι με τα παιδι των ψαρδων και νιθει σαν απελευθερωμνος αντρτης. Απ τα 1777 ως τα 1779 σπουδζει στα κολγια της Ντολ, της Ρεν και της Ντινν αποκαλπτοντας στους δασκλους του πολλ και καταπληκτικ χαρσματα μαθητ με τερστια μνμη, μεγλη φεση για μθηση, καθς κι ευκολα αφομοωσης των κλασσικν συγγραφων, καλλιτεχνικν αλλ κι επιστημονικν γνσεων, εντυπωσιζοντας αυτος αλλ και τους συμμαθητς του. χει κλση και προς τη θλασσα και προς τη θρησκεα.



     Καθς το μεγαλτερο μρος της οικογενειακς περιουσας μαζ με τους ττλους πηγανανε στον πρωττοκο, εκενος ως μικρτερος πρεπε να διαλξει μια σταδιοδρομα. Στο Πργο-φροριο Κομπορ περιμνοντας κλση για τη στρατιωτικ του θητεα, αρχζει να πλθει το μθο του. Ξεχν την αγπη του για τη μουσικ και την αρχιτεκτονικ κι ανακαλπτει τη μελαγχολα. Το φροριο εναι γεμτο μυστικ περσματα και πργους, υπγειες διαβσεις κι αποθκες. Εναι το βασλειο του σκτους. Ο νεαρς νοικοκρης το περιτριγυρν σκοπα απ το πρω μχρι το βρδυ, με παρα τους δαμονς του και τη Λουσλ, την αγαπημνη του αδελφ και προφτη. Μαζ της ανακαλπτει τον ιλιγγιδη ρομαντισμ που ασκον τα μοναχικ μρη και καλλιεργε τη περιφρνηση για τη κανονικ ζω. Στο Κομπορ γρφει μετ απ χρνια το μυθιστρημα του Ρεν, να τραγικ και χυδαο βιβλο που φρνει μεγλη ανασττωση σ’ λη τη Γαλλα. Εναι η στιγμ της γννησης του ρομαντισμο. τσι απ το 1786 ως το 1790 δοκμασε, χωρς πραγματικ ενδιαφρον, το στρατιωτικ πεδο. το 1786 τον βρσκουμε ανθυπολοχαγ στο Σνταγμα της Ναβρρας, που ταν φρουρ στο Καμπρα. γνεται ανθυπολοχαγς και βρσκεται στην ευχριστη θση, να πηγανει στο Παρσι με μια αστραφτερ κυανλευκη στολ. Εκε μως το 1789 ξεσπ η Γαλλικ Επανσταση και τα ιδανικ της δεν αρσουν στον Σατομπριν. Συμπαθν αρχικ, γργορα απογοητεεται. Στη γαλλικ επανσταση δεν παρνει μρος, θα εναι στο Παρσι και θα συναναστρφεται τους αναρθμητους συγγραφες του καιρο του, ανμεσα στους οποους εναι ο περφημος Λα Αρπ, ο Σαμφρ κι ο Φοντν. Ττε η λεγομνη φιλοσοφα του Διαφωτισμο, δηλαδ η φιλοσοφα των προοδευτικν ιδεν του Βολταρου και του Ρουσσ, αρχζει να ασκε απνω του μεγλη επδραση μολοντι ταν νας ειλικρινς πιστς της μοναρχας και ιδως της συνταγματικς.



     Τα 2 πρτα χρνια της Επανστασης κυλνε σε αβεβαιτητα. Τα πντα απειλονται -και σ’ αυτ την αβεβαιτητα ο νεαρς, ρομαντικς, ανσυχος, ονειροπλος και διψντας για καινοριες εμπειρες, Σατωμπριν ονειρεεται να γνει εξερευνητς. Μπαρκρει σ’ να πλοο με κατεθυνση τον Βρειο Πλο αλλ το εγκαταλεπει στις Αζρες κι αποφασζει να ταξιδψει στις ΗΠΑ για να γνωρσει τη μεγλη αυτ χρα και να μελετσει τους δημοκρατικος θεσμος της, αλλ και τη ζω των Ινδινων, που τους θεωροσε φορες μιας αληθιν ελεθερης ζως. Στις 8 Απρλη 1791, μες στη φωτι της Επανστασης, μπαρκρει για τις ΗΠΑ, φτνει στη Βαλτιμρη, πει στη Φιλαδλφεια και μπανει στην υπηρεσα του αγωνιστ της ελευθερας, Τζωρτζ Ουσιγκτον, θαυμζει τους καταρρκτες του Νιαγρα και μεταμφιζεται σε Ινδινο, σο γρφει το ργο του για τις μισητς επαναστσεις. Ττε φτνουν οι πληροφορες για τα γεγοντα στη Γαλλα. Το Γενρη του 1791, 8 μνες μετ την φιξ του εκε, φεγει και φτνει στη Χβρη. Πρπει μως να φγει αμσως, γιατ κατ την απουσα του τον χουνε καταδικσει σε θνατο κι χοντας εξαντλσει στο ταξδι αυτ και το τελευταο του φργκο απ το κατλοιπο της πατρικς κληρονομις,επιστρφει να βοηθσει στην υπερσπιση της μοναρχας, αλλ αναγκζεται να παντρευτε με συνοικσιο της αδελφς του τη Σελεστνη Μπουισσν, γυνακα που ποτ δεν την αγπησε, την απατοσε συστηματικ, μα ποτ δε χρισε. Αλλ πεσε θμα πως και πολλο λλοι, καθς κι η αδελφ του, που καμε το συνοικσιο, της ψετικης φμης πως η Σελεστνη τανε πολ πλοσια, εν πραγματικ εχε πολ μικρ περιουσα.
     Επιστρφει  λοιπν παντρεεται και θα καταταγε στο στρατ των εξριστων Γλλων ευγενν πριγκπων (émigrés) για να υπερασπιστε το βασιλικ καθεστς, πολεμντας κατ της Επανστασης. Η γυνακα του κι η αγαπημνη του αδελφ Λουσλ συλλαμβνονται κατ τη Τρομοκρατα του Ροβεσπιρρου και της παρας του, που κυρως ανβαζε στη γκιλοτνα κεφλια αριστοκρατν, κι ο αδελφς του καρατομεται. Πληγνεται στη πολιορκα της Τιονβλ και παρνει τον δρμο της εξορας μεταμφιεσμνος, στο Λονδνο -που χιλιδες αριστοκρτες προσπαθον να ζσουνε κνοντας λα τα επαγγλματα και πιστεοντας πως η Επανσταση γοργ θα κατρρεε. Θα μενει στην Αγγλα 7 χρνια (1793-1800), στο Λονδνο νοικιζει να θλιο μικρ δωμτιο που σμερα εναι μουσεο. Ζει σ' σχατη νδεια, δνοντας μαθματα Γαλλικς και κνοντας μεταφρσεις, αλλ περν περιδους φρικτς δυστυχας και πενας.


                            η Σελστ Μπουσν

     Το 1797 δημοσιεει στο Λονδνο, το 1ο του ργο, το Δοκμιο Για Τις Επαναστσεις, που εκφρζει τη δυσπιστα του για τη Γαλλικ αλλ και για λες τις επαναστσεις και που πρασε απαρατρητο. Περ το 1798 επανρχεται στο Ρωμαιοκαθολικ δγμα απ' που εχε αποστασιοποιηθε. Στην Αγγλα ο Σατωμπριν, που κατ βθος τανε πλγμα θεοσεβος δανδ και χριστιανο Καζανβα, αφνεται ν’ αγαπηθε παρφορα απ τη κρη ενς πστορα. Στη κρσιμη στιγμ των προτσεων για γμο απ μρους του πστορα, ο Σατωβρινδος, που τανε κι αυτς ερωτευμνος, σα πιστς καθολικς αποκαλπτει στο μλλοντα πεθερ του πως εναι παντρεμμνος. Επακολουθονε σκηνς τραγικς κι ο πιστς στο δεσμ του γμου καθολικς ξεκιν κι επιστρφει στο Παρσι τον Μη του 1800, που δη εχε αρχσει να επικρατε κποια τξη κτω απ το στρο του πατου Ναπολοντα Βοναπρτη, επωφελομενος της αμνηστας που παραχωρε και τον οποο θαμαζε αρχικ. Την λλη χρονι δημοσιεεται η Αταλ (που 'χε και 2ο ττλο: Οι ρωτες Δο Αγρων Μες Στην ρημο) με καταπληκτικ επιτυχα γιατ, πως επε η κριτικ: «η Γαλλικ λογοτεχνα διψ για μεγλα ργα μετ τσες ταραχς κι αναστατσεις» κι ο Ρεν, εμπνευσμνα και τα 2 απ το ταξδι του στις ΗΠΑ. νας τερστιος παρθνος κσμος ανοιγτανε μπρος στον αναγνστη, η απαρχ του ρομαντισμο.
     Το 1802 δημοσιετηκε το μνημειδες κι
 απ τα κρια ργα του, που ρχισε να γρφει πριν απ την Αταλ, στα 1800, εναι Το Πνεμα Του Χριστιανισμο, που δνει στη θρησκεα της αγπης και της συγνμης μια καινορια θρμη, που τσο την αναζητοσε ο ταλαιπωρημνος Γλλος του 1800, μια απολογα του Ρωμαιοκαθολικο δγματος, που συνετλεσε στην αναβωση του Καθολικισμο στην Γαλλα. Μετ απ' αυτ, συλλαμβνει το σχδιο ενς λλου ργου θρησκευτικο, των Μαρτρων, που θα δονε το φως της δημοσιτητας στα 1809. Μα, πριν απ' αυτ, νιθει την ανγκη -συγγραφικ κι ανθρπινη μαζ- να επισκεφθε την Αγα Γη, τη Παλαιστνη, και γενικ να γνωρσει, να μυρσει, να γευτε, με τον τρπο που αυτς ξερε, τους τπους που ρζωσε και βλστησε η να θρησκεα. Αποφασζει λοιπν αυτ το περιπετειδες ταξδι, αυτς ο μγας φλος των ταξιδιν, και συμπεριλαμβνει σ’ αυτ και την Ελλδα, τη χρα που 1η δχτηκε ολψυχα το κρυγμα του Χριστο μσα απ τα λγια και τη θρμη των Αποστλων. Ο Ναπολων δε, που θελε να επανασυνδσει τη Γαλλα με τη Καθολικ Εκκλησα, τονε διρισε γραμματα της διπλωματικς αποστολς στο Παπικ Κρτος. Αλλ το 1804, μετ την απαγωγ κι εκτλεση του δοκα ντ' Ανγκιν, ξαδλφου του Λουδοβκου ΙΣΤ, παραιτεται και διακπτει κθε σχση του με τον Ναπολοντα. Στο εξς θα ζει μνο απ τα βιβλα του.


         ργο Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson (1767- 1824) 1808

     Το 1806 πραγματοποιε το περφημο ταξδι του σε Ελλδα, Μικρ Ασα, Παλαιστνη, Αγυπτο και Ισπανα. 3 βιβλα τανε προντα του ταξιδιο αυτο : Οι Μρτυρες, να ακμα θρησκευτικ ργο αναφερμενο στους διωγμος των 1ων Χριστιανν, Οι περιπτειες του τελευταου Αβενσεργου, νουβλα εμπνευσμνη απ τη παραμον του στην Ισπανα και τλος η περιγραφ του διου του ταξιδιο, το Οδοιπορικν εκ Παρισων εις Ιεροσλυμα (1811) που εκφρζεται η αρχαιολατρεα και συμπθει του για τους συγχρνους του λληνες. λλωστε η Ελλδα δεν ταν μνο το 1ο σκαλοπτι του χριστιανισμο. τανε κι η χρα που τα χματ της εχανε ζυμωθε με τη δξα της λαμπρτερης ιστορας του κσμου και που σα ερεπια μναν ακμα ορθ πνω στα χματα αυτ ακτινοβολοσανε κτω απ τον διον λιο, την ασγκριτη και τη μοναδικ αρχαα πνευματικ και καλλιτεχνικ αγλη. Η φαντασα του, ερεθισμνη απ τις κλασσικς του σπουδς και ρομαντικ διαμορφωμνη, τον καμε κιλας να φαντζεται πως στην Ελλδα θα μποροσε να βρει κτι απ τη ζωνταν παρξη του Λεωνδα, του Λυκοργου, του Θεμιστοκλ και των λλων ημθεων της ιστορας και του πνεματος -πως σως ν’ κουγε τα ονματ τους να τα ψιθυρζουν οι ελληνικο νεμοι, δπλα σε ποτμια με πικροδφνες και μυρτις και σε κρνες που καλλγραμμες και λευκοφρες νες θ’ αντλοσαν νερ γεμζοντας αμφορες εξασια τεχνουργημνους! Ο χορς των ποιητν, των βασιλων, των στρατηγν, των ιστορικν μοιαζε για τον Σατωβρινδο με τα Τγματα των χριστιανικν Αγγλων, που η θερμ ευλβεια μπορε να σε κνει να τα αισθανθες να φτερουγζουν ολγυρ σου. Αναφρεται κι λλο να ακμα κνητρο για το ταξδι αυτ προς τους αρχαους και τους Αγους Τπους -ο φλογερς δεσμς του με μια ωραα κυρα, την κμησσα ντε Νοιγ, χι ββαια τη γνωστ μεγλη ποιτρια, που γεννθηκε 1 αινα αργτερα. Υποστηρζεται τι το ταξδι γινε για να τελεισει στην Ισπανα, που στην Ανδαλουσα εχε συμφωνηθε να συναντσει το ερωτικ του νδαλμα.



     Ξεκινντας για την Ελλδα και τη Μση Ανατολ και γυρζοντας απ κει με βιβλο, καθιρωσε σταθερ 2 μοντρνους τπους ζως και δημιουργας. Τον συγγραφα που ταξιδεει και το πεζογρφημα των λογοτεχνικν ταξιδιωτικν εντυπσεων. Και το 1ο μρος του Οδοιπορικο του, που σχεδν πινει και το μισν γκο του βιβλου, εναι θρεμμνο απ την Ελλδα της εποχς εκενης του 1806, δνοντας εξασιες περιγραφς της φυσικς ομορφις της, των παραμελημνων ιστορικν μνημεων που μαρτυροσαν το μεγαλεο του ελληνικο πολιτισμο, αλλ και ρεαλιστικς εικνες απ τις απασιες συνθκες ζως των υπδουλων Ελλνων. Κι αν η αρχαα Ελλδα, που με τσο ρομαντικ πθος την αναζτησε στη Σπρτη, την Ελευσνα, το ργος και την Αθνα, ταν ακμα ολκληρη σχεδν θαμμνη κτω απ βαθι στρματα σκνης που αγωνιζταν απ καιρ σε καιρ να τα ξεσκαλσει μια πρωτπειρη κι ερασιτεχνικ αρχαιολογα σποραδικν ξνων περιηγητν, η Ελλδα η σγχρονη του Σατωβρινδου τανε κι αυτ σα χαμνη, σαν αρατη, σα να ταν λα τα μψυχα ντα κπου κρυμμνα και κουρνιασμνα, «γιατ τσκιαζε η φοβρα και τα πλκωνε η σκλαβι». Πρα απ το καλαισθητικ οποιοδποτε λλο, αυτ εναι το 1ο ασθημα που νιθει ανατριχιζοντας ο σημερινς λληνας αναγνστης καθς βυθζεται στα 1α κεφλαια του Οδοιπορικο. Κι ασφαλς πρκειται για ασθημα που σμερα δεν μπορε τσο ντονα να το νισει παρ μνον λληνας το πολ-πολ νας ξνος βαθτατα φλος της χρας. μως το Οδοιπορικ φανεται πως την εποχ εκενη -δηλαδ απ το 1807 κι πειτα- κυρως στους κκλους των διανοουμνων, κντρισε το ενδιαφρον για την υπδουλη Ελλδα, τους καμε να συγκινηθονε γι' αυτ το λα των ανλπιδων σχεδν σκλβων. Και θα πρπει κανες να θαυμσει τη συγγραφικ δναμη του Σατωβρινδου, κυρως αυτ τη γοργ «απορροφητικτητα» που εχε ταξιδεοντας. Γιατ τα σχετικ με την Ελλδα κεφλαι του μας δνουνε την εντπωση πως ο ταξιδιτης χριστιανς θα μεινε πρα πολ καιρ στον τπο μας, εν λος αυτς ο τερστιος για τις συγκοινωνιακς δυσκολες της εποχς ταξιδιωτικς κκλος ρχισε στο Παρσι, που ο Σατωβρινδος επστρεψε στις 5 Ιουνου 1807.



     Οι κριοι σταθμο του ταν Παρσι, Μιλνο, Βενετα, Μεθνη, Τρπολη, Μυστρς, Σπρτη, ‘Αργος, Αθνα, Σονιο, Τζια, Χος, Κωνσταντινοπολη, Σμρνη, Ρδος, Ιερουσαλμ, Αλεξνδρεια, Κιρο, Καρχηδνα, Κρδοβα, Γρανδα, Μαδρτη. Απ’ λο αυτ το χρονικ διστημα κατανλωσε μνο 50 μρες για τη παραμον του και τη διακνησ του μες στον κυρως ελληνικ χρο -ας πομε στον χρο της Μεγλης Ιδας, που περιλαμβνει τη Πλη, τη Σμρνη και τη Κπρο. Αλλ οι διακινσεις, εππονες κι αργς, με λογα και μουλρια που τριποδζανε σε δσβατους κι επισφαλες δρμους, με ιστιοφρα που η ταχτητ τους ταν εξαρτημνη απ τα καπρτσια των ανμων, τργανε πιο πολ καιρ απ τη παραμον στα μρη των ενδιαφερντων του. Κατ τη προεπαναστατικ περοδο ο Σατωβρινδος μπορε να χαρακτηρισθε ως απλς περιηγητς κι ως ρομαντικς λογοτχνης, που μελαγχολε βλποντας τους απογνους των αρχαων Ελλνων να ζουν σε ελεειν κατσταση, υπδουλοι ενς ξεστου δυνστη. μως με το ξσπασμα της Επανστασης, βλποντας την αγωνιστικτητα των Ελλνων απ τη μια και την εχθρικ στση των μεγλων δυνμεων της Ευρπης προς το αγωνιζμενο ελληνικ θνος, μεταμορφνεται σε νθερμο φιλλληνα, και τσσεται ανεπιφλακτα υπρ του απελευθερωτικο αγνα των Ελλνων. Τον ττλο του φιλλληνα τον οφελει κυρως στο περφημο Υπμνημα Περ Της Ελλδος (Note sur la Grėce, 1825), το οποο κατ κποιο τρπο αποτλεσε φιλελληνικ μανιφστο κατ τη διρκεια της ελληνικς Επανστασης.



     Στο Παρσι δε, σαν επστρεψε, η δημοσευση μιας δριμτατης κριτικς κατ του Ναπολοντα, που τον συγκρνει με το Νρωνα, του στοιχζει την εκτπιση. δη χει αναδειχθε σε κεντρικ μορφ της αντιπολτευσης. Πολμιος πλεον του Ναπολοντα, επωφελεται τη πτση του και την επιστροφ των Βουρβνων κι αρχζει τη πολιτικ και διπλωματικ του σταδιοδρομα. Ονομζεται Ομτιμος, υπηρετε σα πρσβης της Γαλλας σε διφορες ευρωπακς πρωτεουσες και διορζεται υπουργς νευ χαρτοφυλακου, κι πειτα Εξωτερικν τη περοδο 1823-1824,  -υπεθυνος για την γαλλικ επμβαση στην Ισπανα- αλλ γργορα πφτει σε δυσμνεια, ο
 κεφτος και συγκεχυμνος τρπος του, τον οδηγε σντομα σε δισταση με την εξουσα, αλλ και καθς  αρνεται να συνεργαστε με ανθρπους της Επανστασης που γναν αποδεκτο απ τη Παλιννρθωση. Η απλεια μεγλου μρους της περιουσας του κι η ασθνεια της γυνακας του, υποχρενουνε το ζεγος να ζει φιλοξενομενο απ φλους και θαυμαστς. Απτητος μως περ τα ερωτικ συνδεται (1817) με τη θρυλικ Μαντμ Ρεκαμι (Madame Récamier), που αποτελε γι’ αυτν πηγ μπνευσης και ενεργητικτητας.
     Το 1818 ιδρει την εφημερδα Le Conservateur (Ο Συντηρητικς, 1818-1820) απ την οποα ασκε οξτατη κριτικ κατ της κυβερνσεως απ τα δεξι. Στη να κυβρνηση Βιλλλ διορζεται υπουργς Εξωτερικν και προσπαθε να επιβλει τις απψεις του κατ της «ηθικς των συμφερντων» και της διαφθορς. Το 1824 αποπμπεται απ την κυβρνηση και αναδεικνεται σε ηγτη της φιλελεθερης αντιπολτευσης αρθρογραφντας στην Journal des Débats (Εφημερδα των Συζητσεων), με μεγλη απχηση στη νεολαα, η οποα τον θαμαζε ως συγγραφα κι ως πολιτικ. Το 1826 εκδδεται το μυθιστρημ του Οι Νατσζ, εμπνευσμνο απ το ταξδι του της Αμερικς, επεξεργασμνα επεισδια του οποου ταν η Αταλ κι ο Ρεν. Το 1828 διορζεται πρεσβευτς στην Αγα δρα αλλ τον επμενο χρνο παραιτεται. Το 1830 μετ τη πτση των Βουρβνων, ο Σατωμπριν αρνεται να δσει ρκο πστης στο Λουδοβκο Φλιππο, του δευτερτοκου κλδου (των Ορλεανιδν) κι αποσρεται απ τον δημσιο βο.



     δη απ το 1817 εχε αρχσει να γρφει το μεγαλπνοο ργο του Απομνημονεματα Πραν Του Τφου, με τη προοπτικ να εκδοθε το βιβλο αυτ 50 χρνια μετ το θνατ του. Αλλ το 1836, πιεζμενος οικονομικ, πολησε τα δικαιματα σε μιαν εκδοτικ εταιρεα υπ τον ρον της μεταθαντιας κδοσης. Η εταιρεα πολησε με τη σειρ της τα δικαιματα στην εφημερδα La Presse η οποα ρχισε να δημοσιεει το ργο σε συνχειες. Εν πση περιπτσει η οριστικ σε βιβλο κδοση ταν ντως μεταθαντια, το 1848. Πρκειται για ργο αυτοβιογραφικ, μια λυρικ αφγηση της ζως και της εποχς του, με σατιρικς αιχμς και γραφικς περιγραφς. Τα απομνημονεματ του αυτ γνονται το μνημεο κι ο θρλος του, ο καθρφτης των μεγλων φιλοδοξιν και της πλοσιας φαντασας του.
     Το 1844 εκδδει τη Ζω Του Ρανσ, ενς κοσμικο αριστοκρτη που αποσρθηκε απ τη κοινωνα για να ιδρσει το αυστηρτατο τγμα των Τραπιστν μοναχν. Πρκειται για ργο με εμφαν αυτοβιογραφικ στοιχεα και μια προσπθεια εκτμησης της πορεας του 19ου αι.. Το 1847 πεθανει η γυνακα του, την οποα σεβταν αλλ απατοσε και μνει μνος με τη Μαντμ Ρεκαμι, την οποα αγαποσε αλλ επσης απατοσε. Πθανε κατ τη διρκεια της επανστασης, 4 Ιουλου 1848, σε ηλικα 80 ετν και τφηκε κατ την επιθυμα του στο νησ Grand Be κοντ στο Σαιν-Μαλ, προσιτ μνο κατ την μπωτη. Αυτς ο κομψς κι ανιαρς ρομαντικς κι αντιδραστικς γρος, εχεν δη επιζσει 3 επαναστσεων.



     Η ζω του Σατωμπριν ταν να υπδειγμα εντοντατων αντιφσεων. Η σχση του με την αγαπημνη του αδελφ Λουσλ σκιζεται απ την υπνοια (αν χι βεβαιτητα) της αιμομιξας. ταν υπρμαχος της θρησκεας αλλ ζοσε τσον εκτς των επιταγν της που ο Λουδοβκος ΙΗ αναφνησε κποτε: Πολ θα 'θελα να γνριζα τ' νομα του εξομολογητ του κυρου ντε Σατωμπριν!. ταν μοναρχικς των κρων και πρωτεργτης της επμβασης για τη κατπνιξη της επανστασης στην Ισπανα, αλλ κι οπαδς της ελευθερας του τπου κι υπερασπιστς της Ελληνικς Επανστασης που κατηγορθηκε απ τη συντηρητικ παρταξη γιατ με τα ργα του προκαλοσε επαναστατικς ανησυχες στη νεολαα. ταν νας αντιδραστικς που ενπνευσε τον Μπυρον και τον Ουγκ. Ο διος εχε δηλσει: Εμαι δημοκρατικς εκ φσεως, μοναρχικς εξ αιτας της λογικς και βουρβωνικς για λγους τιμς.
     Στο Οδοιπορικ του ο Σατωμπριν, που πστευε τι η Γαλλα ταν «η πρωττοκος θυγτηρ της Ελλδος κατ τε την ανδρεαν, την ευφυαν και τας τχνας», ψαξε αλλ δε βρκε την αρχαα Ελλδα («»Λεωνδα» κραξα…αλλ’ ουδν των ερειπων επανλαβε το μγα τοτο νομα» οι μεταφρσεις του Εμμανουλ Ροδη). Τους νους λληνες δεν τους καλογνρισε αλλ εκφρζει την αισιοδοξα του για το μλλον τους βασιζμενος στο λαμπρ παρελθν τους αλλ και τους φβους του για τις συνπειες της δουλεας. ταν ρχισε η Ελληνικ Επανσταση, συνδθηκε με τις φιλελληνικς εταιρεες και σε να κδοση του Οδοιπορικο προταξε το Υπμνημα περ Ελλδος, που υποστριζε απ νομικς, ιστορικς κι ηθικς απψεως τα δκαια της Ελλδος.
     Τον ττλο του φιλλληνα τον οφελει κυρως στο περφημο Υπμνημα περ της Ελλδος, το οποο κατ κποιο τρπο αποτλεσε φιλελληνικ μανιφστο κατ τη διρκεια της ελληνικς Επανστασης. Γι' αυτ το ργο, ο Κυρικος Αμανατδης στα Επκαιρα & Επμαχα, Νος Κσμος -ομογενειακ ενημρωση- γρφει:

   Το Υπμνημα του Σατωβρινδου δυστυχς δεν κυκλοφορε σε μορφ βιβλου. Στθηκα τυχερς να το εντοπσω στην ψηφιακ Βιβλιοθκη του Πανεπιστημου Κρτης (κωδικς 122700), απ που το εκτπωσα. Εναι σε ελληνικ μετφραση απ τα γαλλικ.

     Ο Σατωμπριν στη 2η παργραφο του Υπομνματος λει:

   Μπως μελλε ο αινας μας να δει πλθη αγρων ανθρπων να καταπνξουν τον αναγεννμενο πολιτισμ στον τφο ενς θνους, το οποο εξημρωσε και εκπολτισε την οικουμνη; Θα επιτρψουν οι Χριστιανο στους Τορκους να σφζουν ανεμπδιστα τους Χριστιανος; Και τα νμιμα κρτη της Ευρπης θα ανεχθον χωρς αγανκτηση να δνεται το ιερ νομα της νομιμτητας σε να τυραννικ καθεστς, το οποο θα κανε και αυτν τον Τιβριο να αισθνεται ντροπ;

     Στη συνχεια γρφει πως η πρθεσ του δεν εναι να αναφερθε στην ιστορα του απελευθερωτικο αγνα των Ελλνων, γιατ πως λει επ αυτο εχαν γραφε πολλ συγγρμματα. Εκενο που επιδικει να κνει με το Υπμνημ του εναι να ανασκευσει τα επιχειρματα των μεγλων δυνμεων της Ευρπης, για την εχθρικ τους στση ναντι του αγωνιζμενου ελληνικο λαο. Οι ακλουθοι 4 λγοι,  προβλλονται για να δικαιολογσουν αυτν την στση των Ευρωπαων, βσει λεγομνων του:


1. Επειδ η Τουρκα αναγνωρσθηκε στη Συνλευση Βιννης, αναπσπαστο μρος της Ευρπης.
2. Επειδ ο Σουλτνος εναι νμιμος κριος των Ελλνων κι ως εκ τοτου οι λληνες εναι αντρτες.
3. Επειδ η παρμβαση των Δυνμεων θα μποροσε να δημιουργσει πολιτικς δυσκολες.
4. Επειδ δεν συμφρει να συσταθε δημοκρατικ κρτος στην ανατολικ Ευρπη. (Βαλκνια).

     
Ο Σατωβρινδος, με τα δικ του επιχειρματα, αναιρε τους λγους που πρβαλαν οι Μεγλες Δυνμεις για τη μη παρμβασ τους υπρ της Ελλδας. Αναφορικ με τον 1ο, αποδεικνει το ανυπστατο της αναγνρισης της Τουρκας ως αναπσπαστου μρους της Ευρπης. Για το 2ο, τι ο Σουλτνος αναγνωρζεται απ τις μεγλες Δυνμεις ως νμιμος κριος των Ελλνων, ο Σατωβρινδος παρατηρε πως ο Σουλτνος «βασιλεει επ’ ονματι του Κορανου και της μαχαρας». Επιπρσθετα, αναφρεται στο γεγονς τι οι υπκοοι του Σουλτνου εναι Μωαμεθανο. Οι λληνες, ως Χριστιανο, οτε νμιμοι υπκοο του εναι, οτε παρνομοι, μλλον «σκλοι γεννημνοι δι να αποθνσκουν κτω απ την ρβδον των Μουσουλμνων, τοι των αληθς πιστν». Πιο κτω συνεχζει ως ακολοθως:

   Αλλ' αφο τλος πντων κρεμσανε τους ιερες του (ελληνικο θνους), μλυναν τους ναος του̇ αφο σφαξαν, καψαν, πνιξαν χιλιδες Ελλνων̇ αφο διαπμπευσαν τις γυνακες τους, ρπαξαν τα παιδι τους και τα πολησαν ως ανδρποδα στις αγορς της Ασας, ττε πλον σον αμα μενε ακμη στην καρδι τσων δυστυχισμνων κχλασε μσα τους κι οι μχρι ττε σιδηροδσμιοι δολοι ξεσηκθηκαν κι καναν πλα τα δεσμ τους. Ο λληνας, ο οποος μχρι πρτινος δεν ταν υπκοος σμφωνα με το αστικ δκαιο, ζητ τρα την ελευθερα του στο νομα του φυσικο δικαου κι απσεισε τον ζυγ χωρς να γνει αντρτης, χωρς να παραβισει καννα νμιμο δεσμ, γιατ δεν εχε συμφωνηθε καννας δεσμς με τον δυνστη.

     Αναφερμενος στον τρπο με τον οποο οι Μεγλες Δυνμεις ταν σε θση να εξασφαλσουν την ανεξαρτησα της Ελλδας, ο Σατωβρινδος γρφει:

   Μια σταθερ, γενναα κι αφιλοκερδς πολιτικ μπορε να θσει τρμα στις τσες σφαγς, να δσει να νο θνος στον κσμο, και να επαναφρει την Ελλδα στην Οικουμνη.

     Και κλενει ως ακολοθως το Υπμνημ του:

   Αλλ οποιεσδποτε κι αν εναι οι πολιτικς αποφσεις, ο αγνας των Ελλνων χει καταστε κοινς αγνας λων των εθνν. Φανεται πως τα αθνατα ονματα των Σπαρτιατν και των Αθηναων κρδισαν τη συμπθεια λου του κσμου. Σε λα τα μρη της Ευρπης χουν συσταθε Επιτροπς για τη βοθεια των Ελλνων, οι συμφορς και τα ανδραγαθματα των οποων στρεψαν την προσοχ λων στην ελευθερα τους….

     Τα αποσπσματα που παρετθησαν απ το Υπμνημα περ της Ελλδος του Σατωβρινδου, πους ζησε τα γεγοντα που περιγρφει απ κοντ, δεν αφνουνε περιθρια αμφιβολας, αλλ οτε και για σκεπτικισμ, αναφορικ με τη γνησιτητα του φιλελληνικο κινματος, αλλ και τη νομιμτητα της Ελληνικς Επανστασης. Το γεγονς τι το Υπμνημα γρφτηκε απ ναν επιφαν Γλλο, που ως Υπουργς εξωτερικν της Γαλλας ταν πλρως εξοικειωμνος με την κατσταση, πως αυτ επικρατοσε κατ τη διρκεια της Επανστασης, δνει στις θσεις που προβλλει μεγαλτερη βαρτητα.
     Στο Οδοιπορικ του δε, αναφρει χαρακτηριστικ για το πρασμ του απ το ργος:

   [… Στις 20 Αυγοστου κατ την αυγ βρισκμουν στο ργος. Το χωρι που αντικατστησε την νδοξη αυτν πλη εναι πιο καθαρ και πιο ζωηρ απ τα περισστερα χωρι του Μορι. Η θση του εναι πολ μορφη, προς το βθος του Αργολικο κλπου και μιμιση λεγα απχοντας απ τη θλασσα. Απ τη μια πλευρ υψνονται τα βουν της Κυνουρας και της Αρκαδας κι απ την λλη οι ακρρειες της Τροιζνας και της Επιδαρου. μως, ετε γιατ μ’ εχαν κυριψει οι θλιβερο διαλογισμο, που τους εχε προκαλσει η ανμνηση των συμφορν και των εγκλημτων των Πελοπιδν, ετε γιατ πραγματικ βλεπα ολγυμνη γρω μου την αλθεια, η γη της Αργολδας μου φνηκε ακαλλιργητη κι ερημωμνη, τα βουν γυμν και σκοτειν και, με δυο λγια, λη η φση γνιμη σε μεγλα εγκλματα και σε μεγλες αρετς.
     Επισκφθηκα τα λεγμενα λεψανα των ανακτρων του Αγαμμνονα, καθς και τα ερεπια του θετρου κι ενς ρωμακο υδραγωγεου κι στερ’ ανβηκα στην ακρπολη επιθυμντας να ιδ και τις ελχιστες πτρες απ’ αυτς που μετακνησε το χρι του βασιλι των βασιλιδων. Ποιος μπορε να καυχηθε πως χρηκε κποια δξα αν συγκριθε με τους οκους που μνησαν ο μηρος, ο Αισχλος, ο Ευριπδης κι ο Ρακνας; Μα κι αντστοιχα μεγλη εναι η κπληξ μας ταν βλπουμε τι λιγοστ πργματα απμειναν απ’ αυτος τους οκους.
Πολς καιρς πρασε απ ττε που τα ερεπια του ργους πψαν ν’ ανταποκρνονται στο μεγαλεο αυτς της πλης. Ο Τσντλερ στα 1756 τα βρκε πως ακριβς τα ‘δα κι εγ τρα. Οτε ο αβς Φουρμν στα 1746 οτε ο Πελλεγκρν στα 1719 στθηκαν πιο τυχερο. Στη φθορ των μνημεων του ργους συντλεσαν προπντων οι Ε­νετο: μεταχειρστηκαν τα συντρμματ τους για να χτ­σουν το φροριο του Παλαμηδιο.
Στα χρνια του Παυσανα υπρχε στο ργος να γαλμα του Δα, αξιοσημεωτο για τα τρα του μτια κι ακμα πιο αξιοσημεωτο για τον εξς λγο: το ‘χε μεταφρει απ την Τροα ο Σθνελος. Και, καθς λνε, πρκειται για το διο τ’ γαλμα που στη βση του ο γιος του Αχιλλα σφαξε τον Πραμο. Μα το ργος, που περηφανευταν δεχνοντας μες στα τεχη του εκενους που πρδωσαν τις εστες του Πραμου, στερ’ απ λγο γινε παρδειγμα της μετπτωσης των ανθρωπνων.
     ταν βασλευε ο Ιουλιανς ο Αποσττης, τσο εχε ξεπσει απ την παλαι του δξα στε εξαιτας της μεγλης του φτχειας δεν μπρεσε να συνεισφρει για τους αγνες στην εορτ των Ισθμων. Ο Ιουλιανς αγρευσε υπερασπζοντας το ργος κατ των Κορινθων κι η δημηγορα του διασθηκε στα συγγρμματ του. Πρκειται για μια απ τις πιο περεργες σελδες της ιστορας των πραγμτων και των ανθρπων. Τλος, το ργος, η πατρδα του βασιλι των βασιλιδων, αφο στον Μεσαωνα γινε κληρονομι μιας χρας απ τη Βενετα, πουλθηκε απ’ αυτ στην Ενετικ Δημοκρατα για δια­κσα δουκτα τον χρνο ισοβως και πεντακσια μετρητ. Το συμβλαιο αυτ το μνημονεει ο Κορονλλι. Omnia vanitas! -Ματαιτης ματαιοττων!
     Με φιλοξνησε στο ργος ο Ιταλς γιατρς Αβραμιττι*, που γνρισε κποτε τον κ. Πουκβλ στο Ναπλιο κι καμε σε μια του εγγον χειρουργικ επμβαση για υδροκεφαλα. Ο κ. Αβραμιττι μου ‘δειξε ναν χρτη της Πελοποννσου, που, με τη σμπραξη του κ. Φωβλ, εχε σημεισει τα παλαι ονματα κοντ στα καινορια. Εργασα αληθιν πολτιμη, την οποα θα μποροσαν να ‘χουν εκπονσει μνο σοι μεναν πολλ χρνια στην Ελλδα. Ο γιατρς που με φιλοξνησε, πλοσιος πια τρα, λαχταροσε να επιστρψει στην Ιταλα. Και πραγματικ δο αισθματα αναζωπυρονται στην καρδι του ανθρπου σο γερν: η πατρδα κι η θρησκεα. Νοι ταν εμαστε, μπορε να ξεχνμε τα αισθματα αυτ, γερνντας μως, ξαναβλπουμε και την πατρδα και τη θρησκεα γιομτες θλγητρα και νιθουμε πιο ζωηρ τη λατρεα που τους χρωστμε. Κουβεντισαμε λοιπν στο ργος για την Ιταλα και τη Γαλλα για τον διο λγο που κι ο Αργεος στρατιτης που ακολοθησε τον Αινεα θυμθηκε το ργος ταν πθαινε στην Ιταλα.
     Και μνο στο τλος αναφερθκαμε στον Αγαμμνονα, που τον τφο του θα τον βλεπα την λλη μρα. Κουβεντιζαμε στο μπαλκνι ενς σπιτιο απνω απ τον Αργολικ κλπο -και δεν αποκλεεται απ δω να 'ριξε η φτωχ εκενη γυνακα το κεραμδι που δικοψε τη δξα και τις τχες του Πρρου. Ο κ. Αβραμιττι, δεχνοντς μου να ακρωτρι απναντι, «εκε», λεγε, «η Κλυταιμνστρα τοποθτησε τον δολο που θα μηνοσε την επιστροφ του ελληνικο στλου» κι στερα πρσθεσε: «ρχεστε απ τη Βενετα; Νομζω πως κι εγ θα ‘καμα πολ καλ να γριζα στη Βενετα». Την λλη μρα τα ξημερματα φησα τον εξριστον τοτο στην Ελλδα, και με καινορια λογα και νον οδηγ πρα τον δρμο για την Κρινθο …]

     Για το πρασμ του απ τις Μυκνες γρφει:

   […στερα απ μισς ρας πορεα περσαμε τον ναχο, τον πατρα της Ις, της πασγνωστης απ τη ζηλοτυπα της ρας. Στα χρνια τα παλι, βγανοντας απ το ρ­γος και πριν τις χθες του ναχου, ταν η Πλη της Ειλεθυιας κι ο βωμς του λιου. Μισ λεγα πιο μακρι, απ την λλη μερι του ποταμο, ο νας της Μυσας Δμητρας κι στερ’ απ’ αυτν ο τφος του Θυστη και το ηρο του Περσα. Στθηκα για λγο στη θση που υψνονταν αυτ τα μνημεα ακμα και στα χρνια του Παυσανα κι στερα αποχαιρτησα την πεδιδα του ργους, για την οποα ο κ. Μπαρμπι ντυ Μποκζ γραψε αξιλογο υπμνημα. 
τοιμοι ν’ ανεβομε τα βουν της Κορινθας, βλπαμε πσω μας το Ναπλιο. Το μρος που ‘μαστε εκενη τη στιγμ λεγταν Χαρβτι -κι απ δω αφνεις τον δρμο για να ζητσεις λγο προς τα δεξι τα ερεπια των Μυκηνν, που ο Τσντλερ τα ‘χε προσπερσει γυρζοντας απ το ργος. Σμερα τα ερεπια αυτ γναν πασγνωστα απ τις ανασκαφς που ‘καμε ο λρδος Ελγνος περνντας απ την Ελλδα. Ο κ. Φωβλ τα περιγραψε στις Αναμνσεις του κι ο κ. ντε Σουαζλ-Γκουφφι χει τα σχδι τους. Πριν απ τους περιηγητς αυτος ο αβς Φουρμν εχε κνει λγο για την πλη των Μυκηνν, που την εχε ιδε κι ο Ντυμονσ. Περσαμε μια περιοχ με ρεκια. να στεν μονοπτι μς φερε σ’ αυτ τα ερεπια, που εναι σχεδν πως ταν στον καιρ του Παυσανα, γιατ δο χιλιδες διακσα ογδντα χρνια πρασαν απ ττε που οι Αργεοι κατστρεψαν τις Μυκνες. Εχαν φθονσει τη δξα που ‘χε αποκτσει η πλη αυτ επειδ εχε στελει σαρντα πολεμιστς στις Θερμοπλες να πεθνουν μαζ με τους Σπαρτιτες.
     Αρχσαμε πρτα απ τον λεγμενο τφο του Αγαμμνονα, να κυκλικ μνημεο κτω απ τη γη, που δχεται το φως απ τον θλο και που δεν χει τποτα το αξιλογο εκτς απ την απλτητα της αρχιτεκτονικς του. Μπανεις απ να ρυγμα που καταλγει στη θρα του τφου, που την κοσμον παραστδες απ γαλαζωπ συνηθισμνο μρμαρο απ τα γειτονικ βουν. Ο λρδος Ελγνος νοιξε το μνημεο αυτ και το καθρισε απ τα χματα που το ‘χαν φρξει εσωτερικ. Μια μικρ πρτα οδηγε απ τον κυριτερο θλαμο σ’ λλον, μικρτερο, που, ταν τον εξτασα, καθς δε βρκα χνος τοχου, βγαλα το συμπρασμα πως ταν νας απλς λκκος, καμωμνος απ τους εργτες ξω απ τον τφο. Κι η πορτολα εκενη, μα ακμα εσοδος του τφου. ραγε ο τφος αυτς ταν πντα κτω απ τη γη, πως οι κατακμβες της Αλεξνδρειας στη Ροτντα υψωνταν απνω απ το δαφος σαν τον τφο της Καικηλας Μετλλας στη Ρμη; Εχε μια εξωτερικ αρχιτεκτονικ; Κι αν εχε, τι ρυθμο ταν; Οι απορες αυτς δε λθηκαν ακμα γιατ τποτα δε βρθηκε μσα σ’ αυτν τον τφο και γιατ δεν εμαστε καν ββαιοι πως πρκειται για τον τφο του Αγαμμνονα που αναφρει ο Παυσανας.
     Βγανοντας απ’ αυτ το μνημεο, πρασα μια γονη κοιλδα, εδα τα ερεπια των Μυκηνν σε μια πλευρ των αντικρινν λφων — και προπαντς θαμασα μα απ τις πλες της πλης, οικοδομημνη με γιγαντιαα κομμτια βρχων, στηριγμνων στο διο το βουν, με το οποο αποτελοσαν να ενιαο σνολο. Δο κολοσσιαα λιοντρια χωρς κεφλια, σκαλισμνα απ τις δο πλευρς της πλης, εναι το μνο της στλισμα. Στκονται ορθ, το να εναντον του λλου, πως τα λιοντρια που υποστηρζουν τα οικσημα των παλαιν ιπποτν μας. Δεν υπρχει πουθεν, μτε και στην Αγυπτο, μια τσο επιβλητικ αρχιτεκτονικ, κι η ρημος, που μσ’ απ’ αυτν υψνεται η πλη, προσθτει στο μεγαλεο της. Ανκει στο εδος των ργων που ο Στρβων κι ο Παυσανας αποδδουν στους Κκλωπες και που χνη τους βρσκονται στην Ιταλα. Ο κ. Πετ-Ραντλ βεβαινει πως η αρχιτεκτονικ αυτ εναι προγενστερη απ την επινηση των ρυθμν. Κι να παιδ ολγυμνο, νας βοσκς, μου ‘δειχνε μσα σ’ αυτ τη μοναξι τον τφο του Αγαμμνονα και τα ερεπια των Μυκηνν.
     Πιο κτω απ την πλη αυτν υπρχει μια βρση που θα μποροσε κανες να την εκλβει για τη βρση που ανακλυψε ο Περσας κτω απ ναν μκητα -και γι’ αυτ τχα ονομστηκαν τσι οι Μυκνες. «Μκης» στους αρχαους σμαινε «μανιτρι» «λαβ ξφους». Κι αυτς ο μθος για τις Μυκνες εναι του Παυσανα. Ξαναγυρνντας στον δρμο της Κορνθου, αισθνθηκα το δαφος ν’ αντηχε κτω απ τις οπλς του αλγου μου. Ξεπζεψα κι ανακλυψα τον θλο λλου τφου. Ο Παυσανας μτρησε στις Μυκνες πντε τφους: του Ατρα, του Αγαμμνονα, του Ευρυμδοντα, του Τηλδαμου και του Πλοπα και της Ηλκτρας, λγοντας πως ο Αγισθος κι η Κλυταιμνστρα θφτηκαν ξω απ τα τεχη. Λοιπν ο τφος που ανακλυψα εγ ταν πιθανς του Αγισθου και της Κλυταιμνστρας; Τον υπδειξα στον κ. Πουκβλ, που ββαια θα τον αναζητσει στην πρτη εκδρομ που θα κνει στο ργος. Παρδοξη τοτη η μορα, αλθεια, που μ’ καμε να φγω επτηδες απ το Παρσι για ν’ ανακαλψω τη τφρα της Κλυταιμνστρας…]

   Σατωμπριν, Οδοιπορικ: Η Ελλδα Του 1806, Εκδσεις Δωδνη, 1979

 * Αβραμιτης Διονσιος. Ιατρς, γεννθηκε στη Ζκυνθο το 1770. Σποδασε στην Πδοβα της Ιταλας. Εξσκησε το ιατρικ επγγελμα στο ργος και στην Αθνα. Κατ το 1817 εξδωσε στα Ιταλικ ανακατασκευ του «Οδοιπορικο» του Σατωμπριν. Συνεργστηκε για μεγλο διστημα με τους εν Ελλδι γγλους αρχαιολγους της εταιρεας των Διλεττντι , υπρξε απ τα πρτα μλη της εταιρεας των Φιλομοσων που ιδρθηκε στην Αθνα το 1814, της οποας πρεδρος υπρξε ο Ιωννης Καποδστριας και η οποα προπαρασκεαζε εν πολλος το δαφος για τη μετπειτα Φιλικ εταιρεα. Κατ το 1820 ο Αβραμιτης διορστηκε πρξενος της Γαλλας στην Αθνα. Πθανε το 1835.

     Το μνημειδες ργο του Φραγκσκου Αυγοστου Ρεν υποκμη ντε Σατομπριν, πατρα του γαλλικο ρομαντισμο, δεν χει πια πολλος αναγνστες. Η περιπετειδης, μως, παρξ του, το κνει μχρι σμερα πρτυπο για τη ζω μιας μεγαλοφυας κι ενς αντικομφορμιστ.
Ο Σατομπριν επε για τον εαυτ του: Θλω να 'μαι η ολτητα ενς πργματος τποτα.



===================

ργα

* Essai historique, politique et moral sur les révolutions anciennes et modernes, considérées dans leurs rapports avec la Révolution française (Ιστορικ, πολιτικ και ηθικ δοκμιο περ των παλαιν και συγχρνων επαναστσεων, θεωρουμνων σε σχση με την γαλλικ Επανσταση, Λονδνο, 1797)

* Atala, ou les Amours de deux sauvages dans le désert (Αταλ, Οι ρωτες των δο αγρων στην ρημο, 1801, μυθιστρημα)

* René, ou les Effets des passions (Ρεν, τα Αποτελσματα του πθους, 1802, μυθιστρημα)

* Le Génie du Christianisme (Το Πνεμα του Χριστιανισμο, 1802)
* Les Martyrs, ou le Triomphe de la foi chrétienne (Οι Μρτυρες, Ο θραμβος της Χριστιανικς πστης, 1809)

* Itinéraire de Paris à Jérusalem et de Jérusalem à Paris, en allant par la Grèce et revenant par l’Égypte, la Barbarie et l’Espagne (Οδοιπορικ απ το Παρσι στην Ιερουσαλμ και απ την Ιερουσαλμ στο Παρσι, κατ την μετβαση μσω Ελλδος και κατ την επιστροφ μσω Αιγπτου, Μπαρμπαρις και Ισπανας, 1811)

* De Buonaparte, des Bourbons, et de la nécessité de se rallier à nos princes légitimes pour le bonheur de la France et celui de l’Europe (Περ του Βοναπρτη, των Βουρβνων, και περ της ανγκης συσπερωσης γρω απ τους νμιμους ηγεμνες μας για την ευτυχα της Γαλλας και της Ευρπης, 1814)

* Aventures du dernier Abencerage (Οι περιπτειες του τελευταου Αβενσεργου, 1826)

* Les Natchez (Οι Νατσζ, 1827)

* Voyages en Amérique et en Italie (Ταξδια στην Αμερικ και στην Ιταλα, 1827)

* Vie de Rancé (Η ζω του Ρανσ, 1844)

* Mémoires d’outre-tombe (Απομνημονεματα πραν του τφου, 1848, μεταθαντια κδοση)

Στα Ελληνικ

* Αταλ – Ρεν : Ευγ.Τσελντη («Printa»)

* Το Πνεμα του Χριστιανισμο : Εμμανουλ Ροδης (μαζ με το Οδοιπορικ)

* Οι Μρτυρες (τμμα): Εμμανουλ Ροδης (μαζ με το Οδοιπορικ)

* Οδοιπορικ απ το Παρσι στην Ιερουσαλμ:

* Εμμανουλ Ροδης, 1860 (φωτοτυπικ επανκδοση που περιλαμβνει και το Υπμνημα περ Ελλδος, «Αφοι Τολδη», 1979)

* Αντρας Καραντνης (τα περ Ελλδος και Μικρς Ασας, «Δωδνη», 1979)

* Οι περιπτειες του τελευταου Αβενσεργου: Εμμανουλ Ροδης (μαζ με το Οδοιπορικ)

* Οι Νατσζ: Κ.Ι.Δραγομης, ως Οι Νατσαοι, 1864

* Το ργο του Αντρ Μωρου René ou La vie de Chateaubriand (Ρεν Η ζω του Σατωμπριν, 1938) μεταφρστηκε στα Ελληνικ απ το Γιργο Πρτσικα (Να Εστα 1957 Α' και «Γκοβστης» χχ)

===================

Ρητ

 * Βρθηκα στη ζω ανμεσα σε δυο αινες, σμπως πνω στη συμβολ δυο ποταμν. Βοτηξα στα θολωμνα τους νερ, και λο λπη ξεμακρανω απ τη γρικη χθη που γεννθηκα, και λο ελπδα κολυμπ προς να γνωστο ακρογιλι".

 * Αν κρεμοσαμε το δκωχο και το πανωφρι του Ναπολοντα σε να παλοκι στις ακτς της Βρστης, λη η Ευρπη, απ τη μια κρη στην λλη, θα τρεχε να πρει τα πλα.

 * Μην εστε βασιλικτεροι του βασιλως.

 * Οι θεσμο περνον τρεις φσεις: τη φση του κοινωφελος ργου, τη φση των προνομων και τη φση της κατχρησης.

 * Μη σπαταλτε απερσκεπτα την περιφρνησ σας. Υπρχει μεγλος αριθμς ανθρπων που την δικαιοται.

 * Η δικαιοσνη εναι το ψωμ του θνους. Πειν πντοτε γι' αυτ.

 * Δεν εναι ο νθρωπος που σταματ το χρνο, εναι ο χρνος που σταματ τον νθρωπο.

 * Τα δση προηγονται των λαν, οι ρημοι τους ακολουθον.

 * Η Γαλλα υπ τον Ναπολοντα: σκλαβι μεον η ντροπ.

 * Θλω να 'μαι η ολτητα ενς πργματος τποτα

 * Πντα οι λλοι μας φανονται πιο ευτυχισμνοι απ εμς. Κι μως, εναι παρξενο τι ο νθρωπος που πρθυμα θα λλαζε την κατστασ του δεν θα δεχταν σχεδν ποτ σε αλλαγ της προσωπικτητς του.

 * Η αρχαα ελληνικ ιστορα εναι να ποημα, η λατινικ μια εικνα, η σγχρονη εναι να χρονογρφημα.

=====================


                             Υπμνημα Περ Της Ελλδος

                        (Μεταφρασμνον απ την Γαλλικν γλσσαν, Εν Παρισοις,
                                 εκ της Τυπογραφας Φιρμινο Διδτου, 1825
)

     Τα εσχτως συμβντα εις την Ελλδα ελκυσαν εκ νου της Ευρπης τα βλμματα προς την τυχον τατην γην. Κοπδια ανδραπδων Μαρων, απ τους μυχος της Αφρικς μεταφερμνων, συντρχουν δια ν’ αποτελεισουν εις τας Αθνας το ργον των μαρων του σαραου ευνοχων. Εκενοι ρχονται ν’ ανατρψουν με την δναμν των τα ερεπια τα οποα τοτων η αδυναμα φινε τουλχιστον να διαμνουν.
μελλεν ρα ο αιν μας να ιδ πλθη αγρων καταπνγοντα τον αναγεννμενον πολιτισμν εις τον τφον ενς θνους το οποον εξημρωσε και επολτισε την οικουμνην ; οι Χριστιανο θλουν ρα αφσει τους Τορκους να σφζουν ανεμποδστως Χριστιανος; Και αι Νμιμαι της Ευρπης Πολιτεαι θλουν ρα υποφρει χωρς αγανκτησιν να δδεται το ιερν της Νομιμτητος νομα εις μαν τυρανναν η οποα και αυτν τον Τιβριον θελε κμει να εντραπ;
     Δεν αποβλπομεν ουδ ποσς εις το ν’ αναγρψωμεν εδ την αρχν και ιστοραν των ταραχν της Ελλδος, επειδ πρχειρα εναι εις λους τα εις την θλιβερν τατην υπθεσιν καταγινμενα παμπληθ συγγρμματα. Ο μνος του παρντος υπομνματος σκοπς εναι να ανακαλσωμεν την προσοχν του Κοινο εις ναν αγνα ο οποος πρπει να λβη τλος· τι δε να διορσομεν τινς αρχς, να λσωμεν τινς ζητσεις, να προβλωμεν τινς γνμας αι οποαι ημπορον να καρποφορσουν ωφελμως εις τας κεφαλς των λλων· ν’ αποδεξωμεν τι δεν εναι τποτε απλοστερον και ευκατορθτερον απ της Ελλδος την ελευθρωσιν· και τλος πντων να κινσωμεν, ει δυνατν, δια μσου της υπολψεως την των κρατοντων θλησιν· διτι και ταν δεν δυνμεθα πλον να προσφρωμεν εις την ταλαιπωρουμνην θρησκεαν και ανθρωπτητα ει μη ευχς, πλιν χρεωστομεν να εκφωνσωμεν καν τα ευχς μας, δια να τας ακοσουν οι δυνατο.
     Δεν εναι κανες ος τις δεν επιθυμε των Ελλνων την απολτρωσιν, τουλχιστον δεν εναι κανες ος τις θελε τολμσει να εναγκαλισθ αναφανδν την μερδα των δυναστευντων κατ των δυναστευομνων· η δε εντροπ ατη εναι προδιθεσις ευνοκ εις τον αγνα περ του οποου ο λγος. Αλλ’ οι περ των Ελλνων πραγμτων, χωρς μως χθραν κατ των Ελλνων, γρψαντες πολιτικο, δισχυρσθησαν τι δεν πρπει να λβωμεν μρος εις αυτ, δια τσσαρας μλιστα λγους:

Α. Επειδ η βασιλεα των Τορκων ανεγνωρσθη εις την εν Βιννη Συνλευσιν ως μλος αναγκαον εις την ολοσχρειαν της Ευρπης·
Β. Επειδ ο Σουλτνος εναι νμιμος κριος των Ελλνων, θεν πεται τι οι λληνες εναι αντρται·
Γ. Επειδ η μεσιτεα των Δυνμεων αι οποαι θελαν μεσολαβσει ημπορε να προξενση πολιτικς δυσκολας.
Δ. Επειδ δεν συμφρει να συστηθ δημοκρατουμνη πολιτεα ει τα ανατολικ της Ευρπης.

     Κατ πρτον ας εξετσωμεν τους πρτους δο λγους:
Α λγος: Η βασιλεα των Τορκων ανεγνωρσθη εις την εν Βιννη Συνλευσιν ως μλος αναγκαον εις την ολοσχρειαν της Ευρπης.
     Η εν Βιννη Συνλευσις εγγυθη λοιπν εις τον Σουλτνον την ακεραιτητα της Επικρατεας του ; Πως ! την ασφλισεν ρα και ως προς τα τχας του πολμου ; Οι πρσβεις της Πρτας ευρθησαν παρντες εις την Συνλευσιν ; ο Βεζρης υπγραψεν εις το πρωτκωλον ; ο Μουφτς υπεσχθη να υπερασπισθ τον Αρχιερα της Ρμης, και ο Αρχιερες τον Μουφτν ; Αλλ φοβομεθα μπως ηθλαμεν παρεκτραπ απ την σεμνοπρπειαν την οποα απαιτε η υπθεσις, επιμνοντες εις δξας τσον αλλκτους και στραβς επσης. Προς τοτοις δε και η Πρτα με μεγλην κπληξιν θελεν ακοσει τι εφαντσθησαν τινς να την εγγυηθον κανν πργμα·μλλον δε αι τοιαται εγγυσεις θελαν φαν εις αυτν αυθαδισματα. Ο Σουλτνος βασιλεει επ’ ονματι του Κουρανου και της μαχαρας, και το ναναγνωρση κανες τα δικαιματ του εναι ταυτ ως να επχη περ αυτν, αυτ δηλαδ ως να υποθση τι αυτς δεν εξουσιζει καθ’ λην την θλησν του· επειδ εις την δεσποτικν διοκησιν νμος εναι το αμρτημα το παρανμημα, κατ την μεγαλητραν μικροτραν νομιμτητα της πρξεως. Αλλ’ οι συγγραφες οι δισχυριζμενοι τι η Επικρτεια του Σουλτνου ετθη υπ την προστασαν της εν Βιννη Συνελεσεως, ενθυμονται τι αι κτσεις των χριστιανν ηγεμνων, συμπεριλαμβανομνων και των αποικιν αυτν, τωντι ετθησαν υπ την εγγησιν των συνθηκν της ειρημνης Συνελεσεως ; Εννοον πο ημπορε να φρη η ζτησις ατη, την οποαν εν παρδω εδ προτενομεν ; ταν πρκειται λγος περ των Ισπανικν αποικιν, αναφρουν τποτε περ της εν Βιννη τατης Συνελεσεως, την οποαν τσον αλλκοτα προβλλουν ταν ο λγος πρκειται περ της Ελλδος;
     Ας μας συγχωρεθ τουλχιστον ν’ απαιτσωμεν χριν των θυμτων του Μουσουλμανικο δεσποτιμο την ελευθεραν την οποαν νομζουν τινς τι χουν δικαωμα ν’ απαιτσουν υπρ των υπηκων της Καθολικς Μεγαλειτητος. Το να παραβ τις τα ρθρα μιας γενικς συνθκης υπογεγραμμνης απ’ λας τας μερδας, επ λγω του να προξενση εις ολοκλρους λαος ,τι νομζει μγιστον αγαθν, δεδσθω· αλλ ττε καν ας μη επικαλται πλον την αυτν συνθκην και προς συντρησιν της αθλιτητος, της αδικας και της δουλεας.

Β λγος: Ο Σουλτνος εναι νμιμος κριος των Ελλνων, θεν πεται τι οι λληνες εναι αντρται.
     Πρτον μεν ο Σουλτνος δεν αντιποιεται τας τιμς της νομιμτητος τας οποας καλοπροαρετοι τινς φλοι του αποδδουν εις αυτν, και θελε μλιστα δυσαρεστηθ εις αυτς καθ’ υπερβολν, μλλον ειπεν αυτς δεν συνηθζει να προβιβζη τους χριστιανος εις τον βαθμν των νομμων υπηκων. πειτα οι νμιμοι υπκοοι του διαδχου του Μωμεθ εναι μωαμεθανο· οι δε λληνες, ως χριστιανο, οτε νμιμοι υπκοο του εναι οτε νομοι, αλλ’ εναι δολοι, μλλον ειπεν σ κ λ ο ι γεννημνοι δια ν’ αποθνσκουν κτω απ την ρβδον των Μουσουλμνων, τοι των αληθς πιστν.
     Το δε Ελληνικν θνος, το οποον οι Τορκοι δεν νωσαν εις εν και το αυτ σμα με το διν των θνος, μη προσκαλσαντες αυτ εις την μετοχν της ιδιωτικς και πολιτικς των κοιντητος, δεν υπκειται εις καμμαν απ τας συμφωνας αι οποαι συνδνουν τους υπηκους προς της ηγεμνας και τους ηγεμνας προς τους υπηκους. Καθυποβληθν κατ’ αρχς εις το δικαωμα της κατακτσεως, αξιθη απ τον νικητν μερικ προνμια εις αμοιβν ενς φρου τον οποον κατνευσε να πληρνη. Επλρωσεν, υπκουσεν ως του εφυλχθησαν αυτ τα προνμια· επλρωσε μλιστα και υπκουσε και αφ’ ου τα προνμι του αθετθησαν. Αλλ’ αφ’ ου τλος πντων εκρμασαν τους ιερες του, και εμλυναν τους ναος του· αφ’ ου σφαξαν, καυσον, πνιξαν χιλιδας Ελλνων· αφ’ ου κατεπρνευσαν τας γυνακας των, και αρπσαντες τα τκνα των τα επλησαν ως ανδρποδα εις τας αγορς της Ασας, ττε πλον σον αμα μενεν τι εις την καρδαν τσων δυστυχν ανεσηκθη και ανβρασε· ττε οι εκ βας και σιδηροδσμιοι οτοι δολοι ρχισαν να διαφεντεωνται μ’ αυτ τα δια σδηρ των. Ο λλην, ο οποος προτο δεν τον υπκοος κατ το πολιτικν δκαιον, γινε τρα ελεθερος δυνμει του φυσικο δικαου, και απσεισε τον ζυγν χωρς να γεν αντρτης, χωρς να διαρρξη καννα νμιμον δεσμν, επειδ ουδ εχε συμφωνηθ κανες δεσμς με αυτν. Ο Μουσουλμνος και ο Χριστιανς εις τον Μωραν εναι δο εχθρο οι οποοι εχον συμφωνσει ανακωχν με κποιας συνθκας, ο δε Χριστιανς ανλαβε τα πλα· δηλαδ ευρσκονται πλιν και οι δο εις την αυτν εκενην θσιν που σαν ταν ρχισαν τον πλεμον προ τριακοσων εξντα ετν.
Πρκειται λοιπν τρα να ιδμεν αν η Ευρπη θλη και δναται να σταματση την αιματοχυσαν.
     Εδ μως απαντνται οι τελευταοι δο λγοι: τι η μεσιτεα των δυνμεων αι οποαι θελαν μεσολαβσει ημπορε να γεννση πολιτικς δυσκολας, και τι δεν συμφρει να συστηθ δημοκρατουμνη πολιτεα εις τα ανατολικ της Ευρπης. Οι λγοι οτοι ημπορον ν’ αναιρεθον απ τα πργματα. Η μορφ της πολιτικς σκηνς λλαξε κατ πολλ, και δεν εναι πλον καθς ταν εφνησαν τα πρτα της επαναστσεως κινματα εις την Πελοπννησον. Το Διβνιον και η αυλ της Πετρουπλεως ρχισαν να συνδνουν εκ νου τας παλαις των σχσεις· οι αυθνται διωρσθησαν· οι Τορκοι ευκαρωσαν σχεδν την Βλαχομολδαυαν απ τα στρατεματ των· και αν μνη ακμη καμμα ζτησις λυτος ως προς τας Αυθεντας, μ’ λον τοτο δεν εναι ολιγτερον αληθς τι τα πργματα της Ελλδος δεν συμπλκονται πλον με τα ιδιατερα πργματα της Ρωσας.
     Επομνως ευρισκμεθα εις θσιν πντη ναν δια να πραγματευθμεν· μλιστα η Ρωσα χει δυνμει των συνθηκν της, και κυρως των εν Ιασω και Βουκουρεστω υπογεγραμμνων, αναντρρητον δικαωμα να λβη μρος εις τας θρησκευτικς της Ελλδος υποθσεις.
πειτα η Ευρπη δεν ευρσκεται πλον, οτε ως προς την φσιν των πολιτικν διατξεν της, οτε λγω των αρετν των ηγεμνων της, οτε λγω των φτων των συμβουλων και των εθνν της, εις την οποαν ευρσκετο θσιν ταν ωνειρεετο την διαμοιρασαν της Τουρκας. Εν γενικτερον ασθημαδικαιοσνης εισεχρησεν εις την πολιτικν, αφ’ του αι κυβερνσεις αξησαν την δημοσιτητα των πρξεν των. Ποος φαντζεται σμερον να διαμερση την Επικρτειαν του Σουλτνου; Ποος στοχζεται πλεμον προς την Πρταν; Ποος οργεται τπους και εμπορικ προνμια, εν ω χομεν περιουσαν τπων, και εν ω τα θνη δεν εχονται δεν νομοθετον λλο ει μη ισονομαν και εμπορικν ελευθεραν;
     Δεν πρκειται λοιπν, δια ν’ απολασωμεν την αυτονομα της Ελλδος, να ορμσωμεν ομο κατ της Τουρκας, και να πολεμσωμεν πειτα αναμεταξ μας δια την διανομν των λαφρων· αλλ πρκειται απλς ν’ απαιτσωμεν ομοφνως απ την Πρταν το να πραγματευθ με τους λληνας, και να δση τλος εις τον εξολοθρευτικν πλεμν της ο οποος καταθλβει τους Χριστιανος, διακπτει τας εμπορικς σχσεις και επιμιξας, εμποδζει την θαλασσοπορεαν, υποχρενει τους ουδετρους εις το να συνοδεονται απ πολεμικ πλοα, και καταταρττει τλος πντων την γενικν ευταξαν. Αν το Διβνιον δεν κατανεση εις τα δικαιτατα τατα ζητματα, ττε η αναγνρισις της αυτονομας της Ελλδος απ λας τας δυνμεις της Ευρπης θελεν εναι το μεσον επμενον της μη συγκατανεσες του· και με τοτο μνον το ργον η Ελλς θελε σωθ, χωρς να ριφθ ουδ μα μνη βολ κανονου εις βοθειν της· η δε Πρτα θελεν αναγκασθ και αυτ ν’ ακολουθση, ογλγωρα αργ, το παρδειγμα των χριστιανικν δυνμεων.
     Αλλ’ ημπορομεν να αρνηθμεν εις την Οθωμανικν κυβρνησιν το της κυριαρχας δικαωμα επνω εις τους τπους της Επικρατεας της; χι· η Γαλλα μλιστα χρεωστε περισστερον παρ πσαν λλην δναμιν, να σεβαστ τον παλαιν της σμμαχον, και να διατηρση ,τι δυνατν να διατηρηθ απ τας προτρας της συνθκας και απ τας αρχαας της σχσεις· πρπον μως εναι να πολιτευθμεν με την Τουρκαν, καθς πολιτεεται και αυτ με τ’ λλα θνη. Δια την Τουρκαν, αι ξναι διοικσεις δεν εναι ει μη πραγματικα διοικσεις, επειδ ουδ αυτ η δια θεωρε μ’ λλον τρπον τον εαυτν της. Αυτ δεν αναγνωρζει το πολιτικν της Ευρπης δκαιον, αλλ διοικεται κατ τον κδηκα των Ασιανν εθνν·δια τοτο ουδ ποσς δυσκολεεται, παραδεγματος χριν, να βλη εις την φυλακν τους πρσβεις των εθνν με τα οποα αρχζει πλεμον. Δεν αναγνωρζει ουδ το εθνικν ημν δκαιον· επομνως αν ο οδοιπρος ος τις περιτρχει την επικρτειν της προστατεεται απ τα εν γνει φιλξενα θη των κατοκων και απ τα ελεημονικ του Κουρανου παραγγλματα, απ τους νμους μως δεν προστατεεται.
Εις τας εμπορικς ομολογας ο Μουσουλμνος, μοναδικς θεωρομενος, εναι ειλικρινς, και φυλττει με ευσβειαν και πστιν τας συμφωνας του· ο φσκος μως, τοι ο δημσιος θησαυρς, εναι νομος και πιστος. Το δκαιον του πολμου των Τορκων δεν εναι καθλου το αυτ με το δκαιον του πολμου των Χριστιανν, επειδ εκενο συγχωρε τον θνατον αντ της διαφεντεσεως, και τον ανδραποδισμν μετ την κατκτησιν. Το δικαωμα της κυριαρχας δεν ημπορε να το επικαλεσθ νομμως η Πρτα, ει μη ως προς τας μουσουλμανικς επαρχας της·εις δε τας χριστιανικς, που αυτ δεν υπερισχει πλον, αυτο παυσε και να βασιλυη· επειδ η παρουσα των Τορκων μεταξ των Χριστιανν δεν εναι κοινωνας σστασις, αλλ στρατιωτικ απλς κατσχεσις (εις λα τα μρη της Ελλδος που η τοποθεσα εναι αρμοδα εις τα πολεμικ, οι λληνες εναι εις ιδιαιτραν κωμπολιν εξωρισμνοι και χωρισμνοι απ τους Τορκους). Αλλ’ η Ελλς, αν την υποθσωμεν πολιτεαν αυτνομον, ρα θλει εναι και λγου αξα εξσου με την Τουρκαν εις τας της Ευρπης συνθκας ; ρα θλει ημπορσει να χρησιμεση αρκετ, με μνας τας ιδας της δυνμεις, ως προπργιον εναντον των επιχειρσεων μιας οποιασδποτε δυνμεως; Η Τουρκα εναι τχα οχυρτερος προμαχν; η ευκολα με την οποα ημπορε να κτυπηθ δεν εναι τχα αποδεδειγμνη και πασδηλος;
     Εδαμεν εις τους προς την Ρωσσαν πολμους της, εδαμεν εις την Αγυπτον πσον δναται ν’ ανθξη. Οι πολεμιστα της εναι μεν πολυριθμοι και αρκετ ανδρεοι κατ την πρτην προσβολν, πλην ολγα μνον τγματα γυμνασμνων στρατιωτν αρκον εις διασκορπισμ των. Η πυροβολικ της εναι μηδενικ, και αυτ το επαινομενον ιππικν της δεν ηξερη να κμη τα πρποντα κινματα, αλλ συντρβεται εις τας εφδους του και εναντον ενς μνου λχου πεζν· μα φοκτα Γλλων στρατιωτν αφνισε τους πολυθρυλλτους Μαμελοκους. Εν λοιπν μα γνωστ δναμις δεν καμεν εισβολν εις την Τουρκαν, ας αποδοθ μλλον χρις εις την επιεκειαν η οποα ευρθη και επνω εις θρνον. 
Αν θελσωμεν δε να υποθσωμεν τι η Τουρκα εφυλχθη δια τον οποον καθες συνλαβε γνωστικν φβον του μπως αναφθ γενικς πλεμος, δεν εναι καθαρ φανερν τι λαι αι αυλα θελαν προσχει ωσατως εις το να εμποδσουν και της Ελλδος την πτσιν ; Η Ελλς ογλγωρα θελεν αποκτσει συμμαχας και συνθκας, και δεν θελεν ευρεθ μνη και αβοθητος εις τον κνδυνον.
     τι δε η Ελλς ελευθερωμνη, ωπλισμνη καθς τα λοιπ χριστιαν θνη, ωχυρωμνη και φυλαττομνη απ οχυρωτς και πυροβολιστς τους οποους θελε δανεισθ εις τας αρχς απ τους γετονς της, διωρισμνη απ την φσιν να κατασταθ εντς ολγου με την ευφυαν της δναμις θαλασσοκρατικ· η Ελλς ατη, μ’ λην την μικρτητα της εκτσες της, θελε φυλξει τα ανατολικ της Ευρπης καλλιτερα παρ την ευρχωρον Τουρκαν, και θελε χρησιμυσει περισστερον εις την πολιτικν ισορροπαν. Τλος πντων ο αποχωρισμς της Ελλδος απ την Τουρκαν δεν θελε καταλσει την δναμιν τατην, η οποα πλιν θελεν αριθμε εις την επικρτειν της τσας λλας ευρωπακς πολεμικς επαρχας. Ημπορομεν μλιστα και να δισχυρισθμεν τι η Τουρκικ Βασιλεα θελεν αποκτσει περισσοτραν δναμιν, ταν συσταλθ οπωσον και τρπον τιν συγκεντρωθ, γινομνη λη μουσουλμανικ, και απαλλαττομνη απ τα χριστιανικ εκενα πλθη τα συνορεοντα με τους Χριστιανος, τα οποα αυτ εναι αναγκασμνη να παρατηρ και να φυλττη, καθς παρατηρον και φυλττουν λοι οι νθρωποι τους εχθρος των. Οι πολιτικο μλιστα της Πρτας δοξζουν τι το Οθωμανικν Κρτος δεν θλει χει λην την δναμν του ει μη ταν επιστρψη εις την Ασαν· σως δεν απατνται.
     πως λοιπν και αν εξετσωμεν το πργμα, το δικαωμα της κυριαρχας δεν ημπορε να θεωρηθ με τον αυτν τρπον εις τους τπους που δεσπζει το Μισοφγγαρον, καθς εις εκενους που βασιλεει ο Σταυρς. ( … ) Οι λληνες τους οποους καμμα δναμις δεν εδυνθη μχρι τοδε να βοηθση, δια τον φβον μπως κινδυνεσουν να βλαφθον λλα πλον μεσα συμφροντα· οι λληνες οι οποοι θλουν οικοδομσει την ελευθεραν των με τα ιδας των χερας, θλουν ταφ υποκτω εις τα ερεπι της… ( … ). Η Ελλς αναγεννται ηρωικς απ την στκτην της. ( … ) Αναγνρισε τας διηγσεις των Γλλων στρατιωτν οι οποοι γνωρζουν τι εστν ανδρα, ανγνωσε την διγησιν των αγνω εκενων εις τους οποους και αυτο χυσαν το διν των αμα, και θλεις ομολογσει τι οι νδρες οι κατοικοντες την Ελλδα εναι ξιοι να πατον εκενην την νδοξον γην. Οι Κανραι και οι Μιαολαι θελαν ανακηρυχθ ως γνσιοι λληνες και εις την Μυκλην και την Σαλαμνα. ( … )
     Αλλ’ οποιαιδποτε και αν θελαν εναι της πολιτικς αι αποφσεις, των Ελλνων ο αγν κατντησεν αγν κοινς λων των εθνν. Φανεται τι τα αθνατα της Σπρτης και των Αθηνν ονματα εκνησαν εις οκτον και συμπθειαν λον τον κσμον· εις λα τα μτη της Ευρπης εσυστθησαν εταιρεαι προς βοθειαν των Ελλνων· αι συμφορα και τα ανδραγαθματ των προσλωσαν εκ νου λων τας ψυχς εις την ελευθεραν των. Ευχα, προσφορα στλλονται εις αυτος ως απ τους αιγιαλος της Ινδας και ως απ τους μυχος των ερμων της Αμερικς· παρμοια δε δεγματα της ευγνωμοσνης του ανθρωπνου γνους επιθτουν την κορωνδα εις την δξαν της Ελλδος.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers