-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

: , , ,



                                                    Βιογραφικ


     Ο Ξενοφν (Ερχα, 431 π.Χ. - Κρινθος, 355 π.Χ.) ταν Αθηναος ποιητς, ιστορικς συγγραφας, στρατιωτικς, πολιτικς και σωκρατικς φιλσοφος. Γιος του Γρλλου απ τον αρχαο δμο της Ερχας (σμερα τα Σπτα) και της Διοδρας, προερχταν απ επορη οικογνεια, πως δεχνει και το γεγονς τι υπηρτησε στο σμα των Ιππων κι δρασε πολιτικ ως ολιγαρχικς και φιλολκων. Ο πατρας του ταν ευκατστατος γαιοκτμονας κι ο Ξενοφν γνρισε καλ την αγροτικ ζω και ασχολθηκε πολ με την ιππασα. πως λοι οι εποροι νοι της εποχς του, πρε καλ μρφωση. Ανδρωθες ο Ξενοφν με συναναστροφ δωριζντων ευγενν νων της Αθνας που εχαν ως κρια ασχολα τον αθλητισμ, η σωματικ του διπλαση ταν πολ καλ, παρμεινε σε λη τη ζω του λτρης της πλης και των ελευθρων αγνων. Μετ το 410 π.Χ. γνωρστηκε με τον Σωκρτη, και μπκε στον κκλο των μαθητν του.
     Ο Διογνης Λαρτιος μας εξιστορε τι κποτε, ταν ταν ακμη νος, ο Ξενοφν συνντησε σε να στεν δρμο τον Σωκρτη, ο οποος, με τη ρβδο του, τον εμπδισε να προχωρσει και τον ρτησε μεταξ λλων: "Πο οι νθρωποι γνονται καλο κι αγαθο";. Ο Ξενοφν βρθηκε σε αμηχανα κι ο Σωκρτης του απντησε "που και μνθανε!". Απ ττε ο Ξενοφν γινε μαθητς του Σωκρτη και τον θεωροσε πρτυπο. ρθε σε επαφ με τους δισημους ρτορες και φιλοσφους της εποχς του, πως τον ρτορα Ισοκρτη, τον σοφιστ Πρδικο (αν και για τους σοφιστς τρεφε γενικτερα ντονη αντιπθεια) και φυσικ τον Σωκρτη. νετα μπορε να θεωρηθε η προσωποποηση του "καλο κι αγαθο" ατμου, που ταν αρεστ ως πρτυπο ανθρπου στην αρχαα Ελλδα. Μ' λλα λγια εχε καταφρει να 'χει να υγις πνεμα (μσω της μρφωσς του), μσα σε να δυνατ κι υγις σμα (μσω της συνεχος σωματικς σκησης). Σε γενικς γραμμς εχε ευρεα γκμα ενδιαφερντων κι ταν αρκετ ευσεβς στη προσωπικ του ζω. Πντως, δεν γνωρζουμε περισστερα απ την παιδικ του ηλικα.
     Ο Ξενοφν ανδρθηκε συναναστρεφμενος ευγενες νους της Αθνας που εχαν ως κρια ασχολα τον αθλητισμ και παρμεινε σε λη τη ζω του λτρης της πλης και των ελευθρων αγνων. Απ δε τα ργα του φανεται πως υπρξε ριστος ιππας. Επσης, φανεται κι η μεγλη αγπη του για τα λογα. Το 399 ρθε σ' επαφ με μονδες του σπαρτιατικο στρατο στα παρλια της Μ.Ασας, των οποων την αρχηγα ανλαβε το 396 ο Αγησλαος. Αυτν ακολοθησε ο Ξενοφν χοντας εντυπωσιαστε απ τη προσωπικτητ του. Μαζ του συμμετεχε στη μχη της Κορνειας (394) εναντον ενς ευρτερου αντισπαρτιατικο συνασπισμο, που πρωτοστατοσαν η Αθνα κι η Θβα. Ιδιατερη μνεα πρπει να γνει στο φιλολακωνισμ του. Αγαποσε τον τρπο ζως των Σπαρτιατν και συνδθηκε με τον βασιλι της Σπρτης Αγησλαο, στο πλευρ του πολμησε το 394 π.Χ. στη μχη της Κορωνεας εναντον του αντισπαρτιατικο συνασπισμο, μλος του οποου ταν κι η δια η πατρδα του, η Αθνα. πως ταν φυσικ, για τη πρξη του αυτ τιμωρθηκε με εξορα απ την Αθνα.
         Τα γεγοντα του Πελοποννησιακο πολμου, η σγχυση κι η απαισιοδοξα που επικρατοσαν στην Αθνα κατ τη διρκει του δημιοργησαν πολλς ανησυχες στο νο και φιλδοξο Ξενοφντα, ο οποος αναζητοσε πεδο δρσης ξω απ την αγωνιδη πολιτικ ατμσφαιρα του τπου του. τσι, ταν ο φλος του Πρξενος ο Βοιωτς, το 401 π.Χ., στρατολογοσε μισθοφρους για την εκστρατεα του Κρου εναντον του αδελφο του Αρταξρξη Β', βασιλι της Περσας, με σκοπ την εκθρνισ του, εκμεταλλετηκε την ευκαιρα και βρθηκε στην Ασα, στο μισθοφορικ ελληνικ στρτευμα του Κρου. Ο ενθουσιασμς του για τη πρσκληση φανεται απ το γεγονς τι σε προτροπ του Σωκρτη να πρει χρησμ απ το Μαντεο των Δελφν καταφρνει να αποσπσει θετικ απντηση κνοντας πλγια ερτηση (αντ της ορθς ερτησης, δηλαδ να πει χι) που ταν η εξς: "Σε ποιν Θε θα πρπει να κνω θυσα στε να πετχει το ταξδι μου και να επιστρψω σος";. Και ββαια η σοφα του Μαντεου του Απλλωνα, που αντιλφθηκε το σκοπ, του απντησε να θυσισει σε μια σειρ απ θεος "επ αγαθ και μη" (ακριβς αυτ που μχρι σμερα λμε "για καλ και για κακ").
     
Μετ το τλος του πελοποννησιακο πολμου, αρκετο λληνες αποφσισαν να αναζητσουν την τχη τους σε βαρβαρικς περιοχς, που δολευαν ως μισθοφροι. τσι και ο Ξενοφντας αποφσισε να συμμετσχει ως παρατηρητς στην εκστρατεα του Κρου, εναντον του αδελφο του Αρταξρξη Β', μετ απ γρμμα που του στειλε ο Βοιωτς φλος του, Πρξενος. Ββαια ταν δειξε το γρμμα στον Σωκρτη, εκενος (θλοντας να τον προστατεσει) τον προτρεψε να συμβουλευτε το μαντεο των Δελφν. ντως, τσι πραξε ο Ξενοφν και θεσε το ερτημα: "Σε ποιους θεος θα πρεπε να θυσισει και να προσευχηθε στε να γυρσει σος;". Ββαια, ο Σωκρτης ταν το μαθε τον εππληξε, επειδ θερησε τι το ερτημα ταν λθος και τι θα πρεπε να εχε ρωτσει αν θα ταν σωστ να πει στην εκστρατεα χι! Τελικ, ο Ξενοφντας αποφσισε να αφσει πσω του μια πιθαν φιλοσοφικ πορεα και να ακολουθσει το μισθοφορικ σμα, που αποτελετο απ 10.000 λληνες στρατιτες απ λες τις ελληνικς πλεις. Οι λληνες δεν γνριζαν απ την αρχ τι ο σκοπς του Κρου ταν η εκθρνιση του αδελφο του. ταν τελικ το συνειδητοποησαν ταν πολ αργ στε να υπαναχωρσουν.
     Η εκστρατεα κατληξε σε καταστροφ για την παρταξη του Κρου, αφο πθανε το 401 πΧ στην μχη στα Κοναξα. Οι στρατηγο των ελληνικν δυνμεων επσης σκοτθηκαν απ τον σατρπη Τισσαφρτη και τσι οι επιζσαντες λληνες μειναν χωρς αρχηγος. πειτα απ ψηφοφορα, ο Ξενοφν ταν ο 5ος που εκλχθηκε ως στρατηγς, στε να τους καθοδηγσει πσω στην Ελλδα. Η περιπτεια αυτ εχε ως αποτλεσμα απ την μα να τον αναδεξει σε ικαντατο στρατηγ και απ την λλη την συγγραφ ενς λλου εκπληκτικο ιστορικο ργου, το οποο επονομστηκε "η κθοδος των Μυρων". Αρχικ, λοιπν, φτασαν στα παρλια του Εξεινου Πντου, στις αρχς του 400 πΧ, και εν συνεχεα στην Θρκη, που μπκαν στη δολεψη του βασιλι Σεθη των Οδρυσν, ως του ο τελευταος αθτησε την συμφωνα που εχαν κνει. Τελικ, ταν φτασαν στην Πργαμο, το 399, ενθηκαν με τους σπαρτιτες (υπ την ηγεσα του στρατηγο Θβρανα), που εχαν πει στα παρλια της Μικρς Ασας, στε να απελευθερσουν τις ελληνικς πλεις απ την βαρβαρικ υποτλεια
     Λγο αργτερα ταν που γνωρστηκε με τον βασιλι των σπαρτιατν, Αγησλαο Β’, τον οποο θαμασε και συνδθηκε μαζ του φιλικ. Τον επηρασε σε ττοιο βαθμ, στε νετα μπορομε να τοποθετσουμε τον Αγησλαο σε ιστιμη θση με τον Σωκρτη, ως τους πιο σημαντικος ανθρπους στη ζω του, σον αφορ στην διαμρφωση της προσωπικτητς του. Ο Ξενοφντας εντυπωσιστηκε απ τον σπαρτιτικο τρπο ζως, σε ττοιο βαθμ, στε δωσε στους 2 γιους του σπαρτιτικη αγωγ. Θλοντας να εξυμνσει τους σπαρτιτες και την στρατιωτικ τους αγωγ, γραψε δο επιπλον σημαντικ ργα: "Αγησλαος" και "Λακεδαιμονων πολιτεα". Γενικτερα, πολλο απ τους απογοητευμνους Αθηναους εχαν την τση εκενη την εποχ να "λακωνζουν", δηλαδ, να θεωρον τι το πολτευμα της Σπρτης ταν πιο πετυχημνο απ λα τα λλα υπρχοντα πολιτεματα. Ββαια, ο Ξενοφντας εχε κι ναν επιπλον λγο για τον οποο αντιπαθοσε την δημοκρατα. Την θεωροσε υπεθυνη για την εκτλεση του αγαπημνου του δασκλου, Σωκρτη.

     τσι ο Ξενοφν βρθηκε στην Ασα στο πλευρ του Κρου, τον οποο και ρχισε να θαυμζει λγω του θαυμασμο που τρεφε ο τελευταος για τους λληνες. Συγκεκριμνα λεγε ο Κρος τι "θλει τους λληνες συμμχους του, χι γιατ δεν εχε στρατ αλλ γιατ τους θεωροσε αντερους απ λους τους λλους λαος" (Κρ. Αναβ. Ι 7,3). Ακμη μακριζε τους λληνες για τη μνιμα κυριαρχοσα ελευθερα τους, που κενος θα προτιμοσε αντ πντων (την ελευθεραν ελομην αν αντ ων χω πντων και λλων πολλαπλασων, Ανβασις, βιβλο 1.7.4), και θεωροσε ως προν αυτς της ελευθερας τη πολεμικ κι ηθικ υπεροχ των Ελλνων. Αυτς ταν κι ο λγος που ουδποτε οι Πρσες καναν πλεμο, ετε μεταξ τους ετε ακμη και με τους λληνες, χωρς την βοθεια Ελλνων (Κυρ. Παιδ VIII 8,26). Δεν εναι γνωστ με τι βαθμ αξωμα ο Ξενοφν συμμετεχε στον Περσικ στρατ και στην αυλ του Κρου, το σγουρο πντως εναι τι ταν συνδαιτυμνας του κι εκ των στεντερων συνομιλητν του.
     Οπωσδποτε, μως, μετ τον θνατο του φλου του Κρου στη μχη στα Κοναξα και τη δλια εξντωση των Ελλνων στρατηγν απ τον Τισσαφρνη κι αφο εκλχθηκε στρατηγς (5ος κατ σειρ) απ τους μυρους (10.000) λληνες μισθοφρους, οδγησε αυτος επιτυχς, αντιμετωπζοντας πολλος κινδνους, απ τα υψματα της Αρμενας προς τη Τραπεζοντα στις ακτς του Ευξενου Πντου και μετ δι θαλσσης προς τα δυτικ πσω στην Ελλδα. Στη Θρκη, με την υποστριξη των Ελλνων αυτν, ο Σεθης Β' μπρεσε να γνει βασιλις. Για σντομο χρονικ διστημα παρμεινε στη Θρκη ως μισθοφρος του βασιλι Σεθη των Οδρυσν. Εκε γνρισε και νυμφετηκε τη Φιλησα, με την οποα ζησε ως το τλος της ζως του. Η καταγραφ της εκστρατεας και του ταξιδιο της επιστροφς απ τον Ξενοφντα, ονομστηκε Κρου Ανβασις.
     Η ιστορικ καταγραφ του Ξενοφντα εναι απ τα πρτα γραπτ κεμενα που αναλεται ο χαρακτρας ενς ηγτη κι αποτελε παρδειγμα ανλυσης ττοιου τπου, κτι που σμερα καλεται θεωρα "Μεγλων Ανδρν". Στο ργο αυτ, περιγραψε το χαρακτρα του Κρου του νετερου, λγοντας τι "απ' λους τους Πρσες που ζσαν μετ τον Κρο τον Μγα, ταν ο πιο κατλληλος για βασιλις και διοικητς μιας αυτοκρατορας" (σελ. 91). Το κεφλαιο 6 συνιστται για ανγνωση, διτι περιγρφει τους χαρακτρες 5 ηττημνων στρατηγν που παραδθηκαν στον εχθρ. Ο Κλαρχος, πως αναφρεται, πστευε πως "νας στρατιτης θα πρπει να φοβται περισστερο τον διο το διοικητ του, απ τον εχθρ" (2.6.9). Ο Μνων περιγρφεται ως νδρας του οποου η κυραρχη φιλοδοξα ταν να γνει πλοσιος (2.6.21). Σχετικ με τον Αγα τον Αρκ και τον Σωκρτη τον Αχαι, γνεται αναφορ στο θρρος τους και στην εκτμηση των φλων τους.
     Επσης, αναφρεται στην αλλαγ του πολιτεματος της Αθνας, με την επιβολ απ τη νικτρια Σπρτη, της τρομερς διακυβρνησης των 30 τυρννων, που ευτυχς, κρτησε μνον 8 μνες. Εναι γεγονς τι οι τραννοι εκμεταλλετηκαν την εξουσα που πραν στα χρια τους, στε να αιματοκυλσουν την Αθνα, εξολοθρεοντας λους τους πολιτικος τους αντιπλους. Εικζεται τι κατ τη διακυβρνηση τους πθαναν περισστεροι πολτες, απ τι κατ τη διρκεια του πολμου. Εναι αναμενμενο, λοιπν, πως και τσοι λλοι αθηναοι της εποχς του, που βωσαν την πτση της πλης τους και τα δειν που επακολοθησαν, να κατηγορον το πολτευμα της δημοκρατας γι' αυτ. Ββαια, απεχθανταν εξσου κθε ανεξλεγκτο καθεστς, πως αυτ των 30 τυρννων. Στα Ελληνικ πντως προσπθησε να παραμενει ουδτερος στις περιγραφς του.
     Το 394, η Σπρτη τους κλεσε πσω τις δυνμεις τις απ τη Μ.Ασα, στε να αντιμετωπσουν τον αντισπαρτιτικο συνασπισμ στη μχη της Κορωνεας. Ο Ξενοφν αποφσισε να ακολουθσει τον φλο του Αγησλαο, θτοντας την δια στιγμ τον εαυτ του εχθρ της διας του της πλης, Αθνας. Μλιστα, μετ απ την νκη των Σπαρτιατν, πγε μαζ με τον Αγησλαο στους Δελφος, που τοποθτησαν προσφορ στο θε Απλλωνα, μπρος απ το θησαυρ των Αθηναων. Αποτλεσμα αυτς του της κνησης ταν να καταδικαστε απ τους Αθηναους για προδοσα -λακωνισμ- και να καταδικαστε σε δμευση της περιουσας του και ταυτχρονα σε εξορα. Στθηκε τυχερς στο γεγονς τι οι Σπαρτιτες θλησαν να τον τιμσουνε για τη προσφορ του, επιτρποντας του να παραμενει στη Σπρτη. Συγχρνως, του δωσαν να μεγλο αγρκτημα στην Τριφυλα (δηλαδ στο Σκιλλοντα της Ηλεας, το οποο βρσκεται μα ρα απ την Ολυμπα), που και παρμεινε με την οικογνεια του απ το 394 και για περπου 20 χρνια. Εκε, χτισε ναν να προς τιμ της Αρτμιδος, της θες του κυνηγιο, καθιερνοντας κθε χρνο να γνεται μια περλαμπρη γιορτ. Απ τον πατρα του εχε μθει, δη απ τα παιδικ του χρνια, πως να διαχειρζεται να αγρκτημα. Τα χρνια που διμεινε εκε ταν συχα κι ευτυχισμνα. Οι ενασχολσεις του εχαν να κνουν με τη γεωργα, το κυνγι, τα συμπσια και τη συγγραφ. Θεωροσε το κυνγι τον πιο σωστ τρπο εξσκησης για τον πλεμο, σε καιρ ειρνης. Τις θεωρες του αυτς μλιστα τις ανλυσε στο ργο του Ιππαρχικς.
     Γενικτερα, λτρευε τα λογα απ παιδ και στο Περ Ιππικς ανλυσε τον τρπο περιποησης τους. Δυστυχς, αυτ η ανμελ του ζω μελλε να λξει το 371, που οι Σπαρτιτες χασαν στην μχη των Λεκτρων κι οι Ηλεοι πραν πλι τον λεγχο της περιοχς, που ζοσε ο Ξενοφντας. Επομνως, αναγκαστικ μετοκισε αρχικ στο Λπρεο κι εν συνεχεα στη Κρινθο, που και παρμεινε για το υπλοιπο της ζως του. ταν, αργτερα, η Σπρτη κι η Αθνα συμμχησαν για να αντιμετωπσουν την ανερχμενη δναμη των Θηβαων, το 367, ταν που ρθηκε τελικ η απφαση για την εξορα του. στειλε τους 2 γιους του να πολεμσουν με τους Αθηναους, στη τξη των ιππων, πως εχε κνει λλωστε κι ο διος στα νιτα του. Δυστυχς, στη μχη της Μαντινεας, το 362, σκοτθηκε ο γιος του, Γρλλος. Ενδιαφρον εναι το γεγονς τι οι αθηναοι τμησαν ιδιαιτρως τον πεσντα υι του Ξενοφντα. Ο διος πθανε λγα χρνια αργτερα, γρω στο 353 πΧ κι ο Παυσανας αναφρει τι ταν πρασε απ τον Σκιλλοντα οι περοικοι του δειξαν τον τφο του Ξενοφντα.

     Ο Ξενοφν αργτερα εξορστηκε απ την Αθνα, πιθανς διτι πολμησε υπ τον Σπαρτιτη βασιλι Αγησλαο εναντον των Αθηναων στην Κορνεια. Εναι πιθανν, ωστσο, πως εχε εξοριστε νωρτερα, λγω του συνδσμου του με τον Κρο. Οι Σπαρτιτες του προσφεραν "προξενα" (δεια διαμονς στη Σπρτη) και του παραχρησαν μεγλο κτμα στο Σκιλλοντα, κοντ στην Ολυμπα, που ζησε επ 20 χρνια ασχολομενος με αγροτικ ργα και τη συγγραφ βιβλων κι γραψε εν τω μεταξ τη Κρου Ανβαση. Η ττα των Σπαρτιατν απ τους Θηβαους στα Λεκτρα (371) τον ανγκασε να μετακομσει στη Κρινθο. Ο γιος του πολμησε για την Αθνα στη Μαντνεια, εν ο Ξενοφν ακμη ζοσε, ταν γινε προσγγιση Αθνας και Σπρτης εναντον των Θηβαων, ανακλθηκε η απφαση για την εξορα του κι αποκαταστθηκαν τα πολιτικ του δικαιματα. Δεν εναι μως ββαιο αν και πτε επωφελθηκε απ την ευκαιρα αυτ, για να ξαναγυρσει στη πατρδα του. Ωστσο, οι δυο γιοι του υπηρτησαν στο αθηνακ ιππικ κι ο νας, ο Γρλλος, σκοτθηκε πολεμντας γενναα στη μχη της Μαντινεας (362 π.Χ.). Ο Ξενοφν πθανε στη Κρινθο ( σως στην Αθνα) κι η ημερομηνα θαντου του εναι αββαιη. Εναι γνωστ τι σωσε τον προσττη του Αγησλαο, για τον οποο γραψε να εγκμιο. Ο Διογνης Λαρτιος ονμαζε τον Ξενοφντα "Αττικ Μοσα" ( "Αττικ Μλισσα") λγω της γλυκτητας της γραφς του. Λγοι ταν οι ποιητς που γραψαν στην Αττικ διλεκτο.
     Ο Ξενοφν ανπτυξε πλοσια και πολυμερ δραστηριτητα, φαινμενο που ββαια δεν αποτελε ιδιατερο γνρισμα της προσωπικτητς του, αλλ γενικτερο χαρακτηριστικ των λογων της εποχς του. Στον τομα της ιστοριογραφας με τα Ελληνικ του, που διαιρονται σε 7 βιβλα, συνεχζει συνειδητ το ργο του Θουκυδδη και καλπτει τη περοδο απ το 411 π.Χ. ως 361 π.Χ.. Γενικτερη σημασα για τη πολιτικ φιλοσοφα χει η Κρου Παιδεα, σε 8 βιβλα, που, στο πνεμα της σοφιστικς και της σωκρατικς ιδεολογας και με πρτυπο τη λγο ιστορικ και πολ μυθιστορηματικ προσωπογραφα του ιδρυτ της περσικς αυτοκρατορας Κρου Β', συνθτει τη προσφιλ εικνα του ιδανικο μονρχη.
     Η συγγραφ του πολυσχιδος ργου που φησε πσω του θεωρεται πως ρχισε ταν εγκαταστθηκε στο Σκιλλοντα. Η ομαδοποηση των ργων του καθς κι η χρονολογικ κατταξ τους δεν εναι εκολη. Θεωρεται τι προηγθηκαν τα ιστορικ (Kρου Ανβασις, Ελληνικ, Αγησλαος, Λακεδαιμονων Πολιτεα, Κρου Παιδεα), ακολοθησαν εκενα που εχαν ως θμα το Σωκρτη, τα λεγμενα σωκρατικ (Απολογα Σωκρτους, Απομνημονεματα, Συμπσιον) και τελευταα γρφτηκαν τα διδακτικ (Περ Ιππικς, Ιππαρχικς, Οικονομικς, Ιρων, Προι).
     Στο ργο αλλ και τη προσωπικτητα του Ξενοφντα υπρξε καθοριστικ η επδραση του δασκλου του, Σωκρτη και του βασιλι Αγησλαου. Στον πρτο θαμαζε την προσλωσ του στις ηθικς αξες της ζως και στο δετερο τις αρετς και τις ηγετικς του ικαντητες. Ανσυχη φση, με ροπ στις περιπτειες, εχε πολλ και ποικλα ενδιαφροντα, πως αποδεικνεται απ το περιεχμενο των ργων του που χουν σωθε. Επειδ η ειδολογικ και η χρονολογικ κατταξη των ργων του εναι δσκολη, παρουσιζονται σε ομδες με βση το περιεχμεν τους.
     Η Κρου Ανβασις (δημοσιετηκε με το ψευδνυμο του Θεμιστογνη του Συρακσιου). Στο σγγραμμα ο ιστορικς διηγεται με ζωντνια κι αμεστητα γεγοντα που ζησε ο διος. Πρκειται για να εδος στρατιωτικν απομνημονευμτων, σε 7 βιβλα,με πολλς γεωγραφικς κι εθνογραφικς λεπτομρειες. Παρουσιζεται η εκστρατεα του Κρου (Ανβασις = πορεα προς το εσωτερικ της Ασας) εναντον του αδελφο του, Αρταξρξη Β'. Το κριο μρος, μως, του ργου περιλαμβνει τη κθοδο (κατβασις) των μυρων (μριοι = 10.000), των 13.000 δηλαδ Ελλνων μισθοφρων που συμμετεχαν στην εκστρατεα κι πειτα απ περιπετειδη περιπλνηση, κατ την υποχρησ τους, φτασαν στον Εξεινο Πντο και στη Θρκη το 400 π.Χ..
     Στα Ελληνικ Ο συγγραφας, σε 7 βιβλα, διηγεται την ιστορα των ελληνικν πλεων απ το 411 π.Χ., που ο Θουκυδδης σταμτησε την ιστορα του Πελοποννησιακο πολμου, μχρι το 361 π.Χ. Αναζητ τα ατια των γεγοντων, αλλ μνει στην επιφνεια των πραγμτων, σε αντθεση με τη λεπτομερ αναζτηση του Θουκυδδη, ακμη κι οι αγορεσεις που υπρχουν στο ργο του δε διαφωτζουν πλρως τις αντιπαραθσεις των δυνμεων. Το Αγησλαος εναι να ρητορικ εγκμιο του βασιλι της Σπρτης Αγησλαου, τον οποο ο συγγραφας θαυμζει και παρουσιζει ως πρτυπο καλο ηγεμνα. Φιλοσοφικ τα πρτα 3 ργα, Απομνημονεματα, Απολογα Σωκρτους, Συμπσιον, λγονται σωκρατικ, γιατ κυριαρχον ο Σωκρτης κι η διδασκαλα του.
     Απομνημονεματα: Το ργο διαιρεται σε 4 βιβλα κι αποτελε υπερσπιση του Σωκρτη εναντον της κατηγορας τι δεν πιστεει στους θεος και διαφθερει τουςνους. Παρουσιζονται, με μορφ αναμνσεων, συζητσεις και διλογοι του μεγλου στοχαστ και δασκλου, με λλους συνομιλητς και με τον Ξενοφντα, με κριο στχο την αποκατσταση της μνμης του. Απολογα Σωκρτους (η γνησιτητα του ργου χει αμφισβητηθε) Πρκειται για υπερασπιστικ κεμενο του Σωκρτη που δνει διαφορετικ εκδοχ σε σχση με την Απολογα του Πλτωνα. Με την απολογα του δασκλου στο δικαστριο προβλλονται η ηθικ κι η σοφα του. Συμπσιον Φιλοσφων: Περιγρφεται μια συνεσταση την οποα προσφρει ο πλοσιος Καλλας, με την ευκαιρα της νκης του νου Αυτλυκου στα Παναθναια. Στη διρκεια του συμποσου ο Σωκρτης συνομιλε με λλους φιλοσφους και διατυπνει τις απψεις του για τις δο ψεις του ρωτα (σωματικ και πνευματικ), την ηδον,τον πλοτο, την ομορφι κ..
     Οικονομικς: χει μορφ διαλγου κι αρχζει μ' παινο της γεωργας. Ο Ισχμαχος (= ο Ξενοφντας μεταμφιεσμνος), νας επορος κτηματας, περιγρφει στο Σωκρτη πς οργαννει τη μρα του, πς διοικε το αγρκτημ του και πς εκπαιδεει τη νεαρ γυνακα του στα οικιακ της καθκοντα. Οι πρακτικς συμβουλς του ργου καναν το συγγραφα ιδιατερα αγαπητ και το συγκεκριμνο σγγραμμα θεωρεται απ τα καλλτερ του. Ιρων Τυραννικς: Διαλογικ πολιτικ σγγραμμα στο οποο ο τραννος των Συρακουσν, Ιρων, συζητ φανταστικ με τον ποιητ Σιμωνδη για τη τυραννα. Ο Σιμωνδης συμβουλεει τον Ιρωνα, στε να γνει η τυραννα πιο ανεκτ στο λα αλλ και στον διο τον τραννο.
     Η Κρου Παιδεα εναι να εδος μυθιστορηματικς βιογραφας του ιδρυτ του Περσικο κρτους, του Κρου του Μγα (590-529 π.Χ.). Διαιρεται σε 8 βιβλα και περιχει χι μνο την αγωγ αλλ κι λη τη ζω του ηγτη. Λακεδαιμονων Πολιτεα: Η αγπη του Ξενοφντα προς τη Σπρτη τον οδγησε στη σνθεση του συγγρμματος αυτο, στο οποο περιγρφει το πολτευμα της Σπρτης, τη στρατιωτικ της οργνωση και τη λειτουργα των θεσμν της. Το πολτευμα τουΛυκοργου κι η σπαρτιατικ βασιλεα αποτελον για τον συγγραφα τη βση της σπαρτιατικς δναμης. Προι Περ Προσδων: Το ργο ασχολεται με τις οικονομικς συνθκες της Αθνας και γνονται προτσεις, "μσα και τρποι", για την οικονομικ και κοινωνικ ανασυγκρτηση της πλης. Κυνηγετικς (αμφισβητομενης γνησιτητας): Ο συγγραφας προσπαθε ν' αποδεξει πως το κυνγι εναι εξαιρετικ παιδευτικ μσο, "εὔρημα θεῶν". Περ Ιππικς: Απευθνεται σ' ναν ιππα, στον οποο ο Ξενοφν, ως μπειρος της ιππικς, δνει οδηγες γενικ για τη περιποηση του αλγου του. Ιππαρχικς: Περιγρφονται τα καθκοντα του ιππρχου (= διοικητ του ιππικο).
     Η αττικ γλσσα του Ξενοφντα διακρνεται για τη καθαρτητ της. Η γλωσσικ ομαλτητα, τα εληπτα νοματα κι η απλτητα του φους κατακτοσαν τους αναγνστες του. Ως υπδειγμα αττικισμο, τον αποκαλοσαν "αττικ μλισσα", πως και τον Σοφοκλ. Κανες δεν αμφισβητε το αξιλογο και πολπλευρο ταλντο του. Ως ιστορικς, ββαια, υπολεπεται του Θουκυδδη στη αντικειμενικτητα της εξιστρησης και στο βθος των νοημτων, ως συγγραφας μως εναι υποδειγματικς για την ενργεια, τη φυσικτητα και τη παραστατικτητα της αφγησης. Ενδιαφρεται περισστερο για τη ψυχολογα των ανθρπων παρ για την ανλυση των πολιτικν δυνμεων. Η θρησκευτικ θερηση των πραγμτων απ τον ιστορικ παραπμπει στον Ηρδοτο κι η αφγησ του μερικς φορς χει ηθικολογικ φος.
     Η επδρασ του υπρξε σημαντικ στους λληνες και τους Ρωμαους. Ο Ιολιος Κασαρ τον εκτιμοσε κι ο Κικρων μετφρασε τον Οικονομικ και μρος της Κρου Παιδεας, η εκτμηση που απολαμβνει φτνει ως τους νετερους. Λγω του απλο αττικο φους, εναι νας απ τους πρτους κλασσικος συγγραφες που μελετον οι νοι που σπουδζουν αρχαα ελληνικ. Περισστερο απ λα τα ργα του η Ανβαση γινε, απ την αρχαιτητα ακμη, προσφιλς πανελλνιο ανγνωσμα. Η περιπτεια των Μυρων, κρδισε, στον αρχαο κσμο, μεγλη φμη. Ο Μγας Αλξανδρος υπενθυμζει στους στρατιτες του (στην Ισσ το 331 π.Χ.) το νδοξο κατρθωμα εκενων.
     Ο Ξενοφν σαν στρατηγς εχε σπνια ηγετικ προσντα. Συγχρνως, ταν νας σημαντικς συγγραφας, που μας φησε 15 ργα. Μπορε νετα να χαρακτηριστε ως ο πρτος χρονογρφος, αφο συνθιζε να περιγρφει προσωπικς εμπειρες και να αναφρει τη προσωπικ του ποψη για το τι συνβαινε, χωρς μως να χει διεισδυτικτητα στα γεγοντα, εξετζοντας τα βαθτερα ατια, πως κανε ο Θουκυδδης. Με φιλοσοφικ προβλματα ασχολθηκε ελχιστα, σχεδν καθλου. Η γλσσα που χρησιμοποησε ταν η αττικ και μας προδεζει για την "κοιν" γλσσα, που θα χρησιμοποιηθε αργτερα σε ολκληρη την αυτοκρατορα, στους ελληνιστικος χρνους. Απ την αρχαιτητα τον αποκαλοσαν "αττικ μλισσα". Το φος του ταν αρκετ περιγραφικ, οι εκφρσεις του ταν πντα ακριβες κι η αφγησ του μπορε εκολα να συναρπσει τον αναγνστη. Οι αλεξανδρινο γραμματικο , καθς κι λοι οι μετπειτα φιλλογοι, τον κατατσσουν ως τον 3ο πιο σημαντικ ιστορικ, μετ τον Ηρδοτο και τον Θουκυδδη. πως κι ο Ηρδοτος, αποδδει διφορα γεγοντα στη παρμβαση των θεν, καθς και στην Ειμαρμνη. Γενικτερα εχε μα ντονη θρησκευτικτητα. δη απ την αρχ της Αναγννησης, η συγγραφικ του δουλει μεταφρστηκε σε πολλς ευρωπακς γλσσες. Παρ τις ποιες τυχν αδυναμες, τα ργα του εδ κι αρκετος αινες χρησιμοποιονται στη διδακτικ λη των σχολεων κι η συνεισφορ του στην αρχαα ελληνικ γραμματεα εναι αδιαμφισβτητη.

ΕΡΓΑ:

Ιστορικ και Βιογραφικ ργα:

Κρου Ανβασις
Ελληνικ
Αγησλαος (Ξενοφντος)

Φιλοσοφικ και διλογοι:
Απολογα Σωκρτους (Ξενοφν)
Απομνημονεματα
Οικονoμικς (Ξενοφν)
Συμπσιον
Ιρων τυραννικς

Διδακτικ:
Λακεδαιμονων Πολιτεα
Αθηναων Πολιτεα
Προι περ προσδων
Ιππαρχικς (Λγος)
Περ ιππικς
Κυνηγετικς
Κρου Παιδεα

ΡΗΤΑ:

Δεν μπορε να βρεθε νθρωπος που να ζσει ολκληρο το βο του χωρς στεναχριες.

Αυτο που στον πλεμο επιδικουν με κθε τρπο να σσουν τη ζω τους, αυτο πεθανουν συνθως νανδρα και δοξα.

Δεν ξρω πς θα μποροσε κανες ν' αποφγει την οργ των θεν, ετε με τη φυγ, ετε με το κρψιμο στο σκοτδι, ετε με την καταφυγ του σε οχυρωμνη θση. Γιατ λα και παντο ελγχονται απ' τους θεος και παντο και λα κυριαρχονται απ' αυτος.

Η μεν τξη γενικ πιστεεται τι σζει [στη μχη] εν η αταξα πολλος χει καταστρψει.

Εγ νομζω τι το να μην χει ανγκη για τποτα εναι θεκ, το να χεις ανγκη για λγα πργματα εναι πολ κοντ σ' αυτ. Και το μεν θεκ εναι η τελειτητα, το δε πιο κοντιν στο θεκ εναι και το πιο κοντιν προς την τελειτητα.

Εναι λθος να λες και να κνεις αυτ που δεν ξρεις.

Εναι εκολο σ' οποιονδποτε γεννθηκε νθρωπος να κυβερνσει κθε εδος ζων, μλλον παρ ανθρπους.

Ακμα και τα θηρα ποθον να βρσκονται με συντρφους.

Η φτχεια και η κακ ανατροφ και η αμθεια οδηγον τους ανθρπους του λαο στο κακ.

Αν οι θεο εναι μαζ μας, τποτα δεν θα μας λεψει.

Και τα καλ και τ' αγαθ δεν εναι για την ομορφι τους, μα για τις αρετς στη ζω των ανθρπων.

Την γεωργαν των λλων τεχνν μητρα και τροφν εναι.

Καλτερα να προσχεις τα δικ σου λθη, παρ τα λθη των λλων.

Πας χλος φοβερς.

σο γι’ αυτ που συνβη μετ, μπορομε να ισχυρισθομε τι ο θες βαλε το χρι του, και επσης μπορομε να πομε τι ταν οι νθρωποι εναι απελπισμνοι, καννας δεν μπορε να τους αντισταθε.

Πολλο νθρωποι εν μιλον δκαια, κνουν αδικες. Καννας μως απ’ σους κνουν τα δκαια δεν μπορε να εναι δικος.

Ο Θες χει τη δναμη και τους μεγλους γργορα να κνει μικρος και τους μικρος μεγλους, κι ταν βρισκμαστε σε κνδυνο εκολα μπορε να μας σσει, φτνει να το θλει.

Πρπει κανες να επαινε αυτος που τον επαινον και να ευεργετε αυτος που τον ευεργετον.

Ο πιο γλυκς απ' λους τους χους εναι ο παινος.

Ο Θες κολζει τους βλκες.

Ο Σωκρτης επε τι και η δικαιοσνη και η κθε λλη αρετ εναι σοφα.
ποιος δεν χει αρετ, τποτα λλο καλ δεν μπορε να χει.

Εκενοι που φανονται τι εκ φσεως εναι ριστοι, χρειζονται περισστερο απ τους λλους την παιδεα.

ποιος φροντζει για τον αδερφ του, φροντζει για τον εαυτ του.

Η μεν του σματος ισχς γηρσκει, η δε της ψυχς ρμη αγραστος εστν.

σοι δεν χουν αυτολεγχο, υποτσσονται στη χειρτερη μορφ δουλεας.

Το μεν εργζεσθαι αγαθν το δε αργεν κακν.

Στη μχη ο γενναος επιζε, εν ο δειλς σκοτνεται.

Να θεωρες την πατρδα σπτι σου και τους συμπολτες συντρφους.

Τα ανθρπινα ιδρματα τα πιο αρχαα, και τα κρτη τα πιο σοφ εναι επσης εκενα που η θρησκεα κυριαρχε. Οι αινες οι πιο φωτισμνοι εναι αυτο, που ο κσμος δινε τη μεγαλτερη φροντδα του στους θεος.

Τποτα πιο νισο ανμεσα στους ανθρπους απ το να δνεται ση αξα και στον καλ και στον κακ νθρωπο.

Πτρες και τοβλα και ξλα και κεραμδια που εναι πεταμνα εδ κι εκε δεν χρησιμεουν σε τποτα.

Τποτα το πραγματικ καλ και ωραο δεν δνουν στους ανθρπους οι θεο, χωρς δικ τους κπο και φροντδα.

Πολ καλλτερος της ψυχς ο ρωτας παρ του σματος.

Το θεον εναι τσο και ττοιο, που συγχρνως τα βλπει και τα ακοει λα και παντο παρευρσκεται και για λα φροντζει αμσως.


========================


                                                    Ελληνικ

                                                     Πρλογος

     Μετ τον 9ο χρνο του Πελοποννησιακο Πολμου και μετ το θνατο του, μχρι κενη τη στιγμ συγγραφα του, Θουκιδδη, δεν εναι γνωστ ποις ανλαβε να εκδσει την ημιτελ Ιστορα του. Εναι πντως ββαιο πως γινε σντομα και χωρς καμμα επμβαση στο περιεχμενο. Το ργο διαδθηκε πολ γργορα και συνντησε μεγλη επιτυχα, πως δεχνει κι ο αριθμς των συγγραφων εκενης της εποχς που αποφσισαν να το συνεχσουν (εκτς του Ξενοφντα, γνωρζουμε τους Θεπομπο, Κρτιππο, καθς και τον αννυμο συγγραφα της Οξυρργχου). χουνε διασωθε τα Ελληνικ του Ξενοφντα, των οποων το πρτο μρος εξιστορε τον Πελοποννησιακ πλεμο, απ το σημεο που σταμτησε ο Θουκυδδης.

                                                     Εισαγωγ

     Παρτι ο πλεμος ταν αμφρροπος, εχαν ανγκη απ μια ανπαυλα κι οι δο πλευρς. Επιπλον στις μχες των τελευταων χρνων εχαν σκοτωθε δο σημαντικ πρσωπα που αντκεινται στην ειρνη -ο Βρασδας των Λακεδαιμονων κι ο Κλων των Αθηναων. Αυτ φηνε το δαφος ανοιχτ στην Αθνα για τον Νικα και στη Σπρτη για τον Πλειστονακτα, πρσωπα που επιζητοσαν, πρσκαιρη στω, ειρνη. Οι δο πλεις υπγραψαν την νοιξη του 421 π.Χ. τη Νικειο ειρνη η οποα συμφωνθηκε να χει διρκεια μισο αινα. Με αυτν, την οποα πντως δεν αποδχθηκε η Κρινθος και αρκετς λλες πλεις, ληξε η πρτη φση του πολμου και οι αντπαλοι συμφωνθηκε να επανλθουν με εκατρωθεν μικρς εξαιρσεις, στα εδφη που κατεχαν πριν το 431 π.Χ. Στην Αθνα αναγνωριζταν το δικαωμα να διαχειρζεται ως εσωτερικ της υπθεση τα των συμμχων της με εξαρεση τις λιγοστς πλεις που κατονομζονταν ως ανεξρτητες. Εντοτοις, Αθνα και Σπρτη εξαρχς αποδεχτηκαν απρθυμες να τηρσουν τα συμφωνημνα.
     Μετ την Ειρνη του Νικα οι εχθροπραξες δε σταμτησαν, αλλ η Σπρτη κι η Αθνα υπγραψαν μια αμυντικ συμμαχα. Σμφωνα με αυτν οι εχθρο της μας πλης ταν και εχθρο της λλης. Η Κρινθος διαφωνοσε εξαρχς στην ειρνευση μεταξ Αθηνακς και Πελοποννησιακς Συμμαχας. Το ργος εχε επσης τις διεκδικσεις του στην Πελοπννησο και συμμχησε με τη Μαντνεια εναντον της Σπρτης. Οι Αθηναοι στθηκαν ουσιαστικ στο πλευρ του Αργους. Στη μχη που δθηκε το 418 π.Χ. μεταξ Αργεων και Σπαρτιατν, νκησαν οι δετεροι, με αποτλεσμα να αναπτερωθε το ηθικ των Λακεδαιμονων. Δυο χρνια αργγερα, το 416 π.Χ. οι Αθηναοι κατλαβαν το νησ της Μλου και σφαγασαν τον πληθυσμ του νησιο. Στη πολιτικ ζω της Αθνας αρχζει να κυριαρχε ο Αλκιβιδης που θα πεσει τους Αθηναους να κνουν εκστρατεα κατ των Συρακουσν.
     Ο Αλκιβιδης, πολιτικς με πολλς ικαντητες και υπρμετρες φιλοδοξες, χρησιμοποιντας ως πρφαση τον πλεμο δυο σικελικν πλεων, της γεστας και του Σελινοντα, πεθει την Εκκλησα του Δμου, παρ τις αντιρρσεις του Νικα, να οργανσει μεγλη εκστρατεα στη Σικελα με το πρσχημα της αποστολς βοθειας προς τους Εγεσταους, φλους της Αθνας. Η Εκκλησα ορζει ως αρχηγος της εκστρατεας, τρεις στρατηγος δνοντς τους πλρεις εξουσες (στρατηγος αυτοκρτορες): τον Αλκιβιδη, που ταν ο εμπνευστς της εκστρατεας, τον Νικα και το Λμαχο.
     ταν ο στλος των Αθηναων φτνει στη Σικελα, ξεσπ πσω στην Αθνα οξτατη πολιτικ κρση. Ο Αλκιβιδης κατηγορεται απ τους εχθρος του τι, την παραμον της αποχρησης για τη Σικελα, αυτς και οι φλοι του, σε κατσταση μθης, εχαν ακρωτηρισει τις ερμακς στλες που χρησμευαν ως οδοδεκτες στους δρμους και τις πλατεες της πλης. Ο λας εχε δσει υπερβολικ σημασα στο γεγονς αυτ κι η κατηγορα για ιεροσυλα ταν φοβερ. Η Εκκλησα του δμου αποφασζει να ανακαλσει απ τη Σικελα τον Αλκιβιδη. Αυτς, φοβομενος τη καταδκη σε θνατο, αρνεται να επιστρψει στην Αθνα και καταφεγει στη Σπρτη. Εκε, προδδοντας τη πλη του, συμβουλεει τους Σπαρτιτες να στελουν εκστρατευτικ σμα στη Σικελα για να βοηθσουν τους Σελινοντιους και τους σμμαχους τους Συρακοσιους. Ακμη, προτρπει να καταλβουν και να οχυρσουν τη Δεκλεια στην Αττικ για να αποκψουν την Αθνα απ την αγροτικ ενδοχρα της.
     Στη Σικελα η κατσταση εξελσσεται σχημα για τους Αθηναους. Ο εμπνευστς της εκστρατεας εναι απν, ο Νικας δεν πιστεει στη χρησιμτητα της επιχερησης κι ο Λμαχος χει φονευθε σε μια σγκρουση με τους Συρακοσιους. ταν φθνουν οι σπαρτιατικς ενισχσεις υπ τον ικαντατο στρατηγ Γλιππο, η κατσταση χειροτερεει για τους Αθηναους και καταλγει σε καταστροφ. Ο Δημοσθνης κι ο Νικας εκτελονται εν χιλιδες Αθηναοι στρατιτες στλλονται και πεθανουν απ τις κακουχες σε ορυχεα της Σικελας.

                                                     Αρχ Ελληνικν

     Ο Αλκιβιδης, που θελε να γυρσει στη πατρδα μαζ με το στρατ, ξανοχτηκε αμσως για τη Σμο. Απο κε ξεκνησε με 20 πλοα για τον Κεραμικ κλπο της Καρας. Απο κε, αφο συγκντρωσε 100 τλαντα, επστρεψε στη Σμο. Ο Θρασβουλος, πλι, με 30 καρβια φυγε για τη Θρκη, που υπταξε, μαζ με λλες περιοχς που εχαν επαναστατσει προς στους Λακεδαιμονους, και τη
Θσο, που υπφερε σχημα απ τους πολμους, τις επαναστσεις και τη πενα. Ο Θρσυβουλος πλι ξεκνησε με τον υπλοιπο στρατ για την Αθνα. Πριν ακμα φτσει, οι Αθηναοι εξλεξαν στρατηγος τον εξριστο Αλκιβιδη, τον απντα Θρασβουλο και τρτο τον Κνωνα, απ κενους που βρσκονταν στη πλη. Ο
Αλκιβιδης, χοντας τα χρματα κατπλευσε με τα 20 πλοα απ τη Σμο στη Προ κι απο κε ξανοχτηκε σα για το Γθειο, με σκοπ να συλλξει πληροφορες για τα 30 πολεμικ που εχε μθει τι ναυπηγοσαν εκε οι Λακεδαιμνιοι, αλλ και για να διερευνσει πς ταν οι διαθσεις των Αθηναων για το ενδεχμενο της επιστροφς του στη πατρδα απ την εξορα. Βλποντας πως η πλη ταν ευνοκ κι τι τον εχαν εκλξει στρατηγ κι τι οι φλοι του τον καλοσαν ιδιωτικ να γυρσει, μπκε στον Πειραι τη μρα που η πλη γιρταζε τα Πλυντρια και που το γαλμα της Αθηνς ταν ολκληρο σκεπασμνο, πργμα που για μερικος προοινιζε κακ σημδι για τον διο και για τη πλη. Γιατ, κανες Αθηναος δε θα τολμοσε να καταπιαστε ττοια μρα με καννα σπουδαο ργο.
     Την ρα που μπαινε ο Αλκιβιδης στο λιμνι, ο κσμος απ τον Πειραι και την Αθνα μαζετηκε κοντ στα πλοα γεμτος θαυμασμ και περιργεια να δει τον Αλκιβιδη, λλοι λγοντας τι ταν ο καλλτερος πολτης της Αθνας κι ο μνος που υποστριξε τι εχε εξοριστε δικα, πφτοντας θμα των ραδιουργιν ανθρπων που δεν εχαν τη δικ του ικαντητα και μιλοσαν δημσια πολ καττερα απ αυτν και που στην πολιτικ φρντιζαν περισστερο τα δικ τους συμφροντα, εν εκενος πντοτε εξυπηρετοσε το κοινσυμφρον μ' λες τις δυνμεις, τις δικς του και της πλης. Κι εν ττε εκενος, αμσως μλις κατηγορθηκε για ασβεια προς τα ελευσνια μυστρια, ζτησε να δικαστε, οι εχθρο του παραβανοντας κθε ννοια δικαου ανλαβαν να του στερσουν την πατρδα του, εν ταν απν. Αυτ το διστημα αναγκστηκε εγκλωβισμνος να υπηρετε τους χειρτερος του εχθρος, διακινδυνεοντας κθε μρα να χαθε. Κι εν βλεπε τους πιο αγαπητος του συμπολτες και συγγενες κι ολκληρη την πλη να κνουν λθη, καθς ταν εξριστος δεν ξερε πς να τους βοηθσει, εξλλου, δλωναν τι νθρωποι σαν κι αυτν δεν χουν ανγκη απ πολιτειακς μεταβολς και επαναστσεις. Γιατ, το δημοκρατικ πολτευμα του δνει το δικαωμα υπεροχς πνω στους συνομηλκους του κι ισοτιμας με τους γερονττερους, εν παρλληλα δεχνει τους εχθρος του μοιους ακριβς μ' αυτ που ταν και πριν, νθρωποι δηλαδ που μλις απκτησαν εξουσα εξντωσαν τους καλτερους πολτες και, αφο μειναν, στερα αγαπθηκαν απ το λα, επειδ δεν υπρχαν λλοι καλτερο τους. λλοι πλι λγαν τι ταν ο μνος υπατιος για λες τις προηγομενες συμφορς και τι ταν ικανς να προκαλσει μνος αυτς και λες τις μελλοντικς καταστροφς για την πλη.
     Κι ταν ακμη το πλοο του αγκυροβλησε, δεν βγαινε αμσως στη στερι, γιατ φοβταν τους εχθρος του, ρθιος πνω στο κατστρωμα ψαχνε να δει αν εχαν ρθει ο φλοι του. Κι ταν εδε τον ξδερφ του Ευρυπτλεμο του Πεισινακτα και τους λλους συγγενες του και μαζ τους και τους φλους του, βγκε στη στερι κι ανβαινε στην πλη με συνοδεα τοιμη να τον προστατψει, αν κποιος τον περαζε. Στη βουλ και στην εκκλησα του δμου απολογθηκε λγοντας τι δεν εχε ασεβσει κι τι αδικθηκε, κι αφο ειπθηκαν κι λλα παρμοια χωρς κανς ν' αντιδρσει, γιατ δε θα το ανεχταν η συνλευση, αφο διορστηκε αρχιστρτηγος μ' απεριριστη εξουσα, γιατ ταν ικανς ν' αποκαταστσει την προηγομενη δναμη της πλης, εν οι Αθηναοι στελναν την πομπ των μυστηρων απ τη θλασσα εξαιτας του πολμου,πραγματοποησε πορεα απ τη στερι, με τη συνοδεα λου του στρατο.
     Μετ απ' αυτ στρατολγησε σμα απ 1500 οπλτες, 150 πενντα ιππες κι 100 πλοα. Τρεις μνες μετ το γυρισμ του ξανοχτηκε στο πλαγος για την νδρο, που εχε αποστατσει απ την Αθνα, και μαζ του εχαν σταλε ο Αριστοκρτης και ο Αδεμαντος του Λευκολοφδη, που εχαν εκλεγε στρατηγο για το πεζικ. Ο Αλκιβιδης αποββασε το στρατ στο Γαριο της νδρου. ταν οι Ανδριτες βγκαν να τους επιτεθον, τους νκησαν και τους απκλεισαν μες στη πλη και σκτωσαν και μερικος, χι πολλος, καθς και τους Λκωνες που βρσκονταν εκε. Ο Αλκιβιδης στησε τρπαιο νκης κι, αφο μεινε λγες μρες στην νδρο, κατπλευσε στη Σμο και, χοντς την ως ορμητριο, σχεδαζε τις πολεμικς του επιχειρσεις.
     Οι Αθηναοι, με ορμητριο τη Σμο, λεηλατοσαν τη χρα του Πρση βασιλι και βδιζαν με τα πλοα τους εναντον της Χου και της Εφσου κι ετοιμζονταν για ναυμαχα κι εξλεξαν νους στρατηγος επιπλον απ' αυτος που εχαν, το Μνανδρο δηλαδ, τον Τυδα και τον Κηφισδοτο. Κι ο Λσανδρος, ξεκινντας απ τη Ρδο, δπλα απ τα παρλια της Ιωνας, εκπλει προς τον Ελλσποντο, για να αντιμετωπσει τα πλοα των Αθηναων και τις πλεις που εχαν αποστατσει απ' τη συμμαχα τους. Κι εχαν βγει απ τη Χο στα ανοιχτ της θλασσας και οι Αθηναοι. Γιατ η Ασα ταν εχθρικ γι' αυτος. Ο Λσανδρος, λοιπν, απ την βυδο κατευθυνταν προς τη Λμψακο, που ταν σμμαχος των Αθηναων. Οι Αβυδηνο και οι λλοι ακολουθοσαν απ τη στερι. Αρχηγς τους ταν ο Θρακας ο Λακεδαιμνιος. Και, αφο επιτθηκαν εναντον της πλης, την κυριεουν με φοδο και οι στρατιτες τη λεηλτησαν, καθς ταν πλοσια και γεμτη με κρασ, σιτρι και λλα εφδια. λους τους πολτες ο Λσανδρος δεν τους περαξε. Οι Αθηναοι, που τους ακολουθοσαν απ κοντ, αγκυροβλησαν στον Ελαιοντα της Χερσονσου με εκατν ογδντα πλοα. Την ρα που αυτο τρωγαν εκε για μεσημρι, τους ανακοιννονται τα σχετικ με την πτση της Λαμψκου και αμσως ξανοχτηκαν στο πλαγος κατευθυνμενοι προς τη Σηστ. Αφο εφοδιστηκαν με τρφιμα, αμσως αποκε πλευσαν για τους Αιγς ποταμος, απναντι απ τη Λμψακο. Ο Ελλσποντος σ' αυτ το σημεο εχε πλτος περπου 15 στδια. Εκε, ετοιμζονταν για δεπνο.
     Την επμενη νχτα ο Λσανδρος, αμσως μλις ξημρωσε, δωσε το σνθημα, αφο φνε, αμσως να επιβιβαστον στα καρβια και, αφο τακτοποησε τα πντα για επικεμενη ναυμαχα και αφο τοποθτησε στα πλγια των πλοων προστατευτικ παραπετσματα, προειδοποησε να μην απομακρυνθε κανες απ την παρταξ του οτε να ξανοιχθε στο πλαγος. Παρλληλα, οι Αθηναοι με την ανατολ του ηλου παρατχτηκαν στο λιμνι κατ μτωπο, πως για ναυμαχα. Επειδ, μλιστα, δε βγκε κι ο Λσανδρος για να τους αντιμετωπσει, ταν και περασμνη η ρα, γρισαν πλι στους Αιγς ποταμος. Ο Λσανδρος διταξε τα ταχτερα απ τα πλοα του να ακολουθσουν τους Αθηναους και, μλις αποβιβαστον αυτο, αφο τους κατασκοπεσουν για ,τι κνουν, να επιστρψουν και να τον ενημερσουν. Και δεν αποββασε τα πληρματα των πλοων του, παρ αφο επστρεψαν τα ταχπλοια πλοα του. Αυτ το κανε για 4 συνεχμενες μρες. Κι οι Αθηναοι ξανογονταν καθημεριν στο πλαγος κι επστρεφαν στη βση τους.
     Ο Αλκιβιδης, επειδ βλεπε απ τα τεχη τι οι Αθηναοι αγκυροβολοσαν στα ανοιχτ και μακρυ απ οποιαδποτε πλη και να προμηθεονται τα τρφιμα απ τη Σηστ, που απεχε απ τα πλοα τους περπου 15 στδια, εν οι εχθρο ταν μσα σε λιμνι και σε πλη διαθτοντας τα πντα, τους γνωστοποησε τι δεν χουν καλ αραξοβλι και τους συμβολευσε να μετακομσουν κοντ στο λιμνι και στην πλη. "Αποκε", επε, "ταν θελσετε, θα ναυμαχσετε". Οι Αθηναοι στρατηγο, περισστερο ο Τυδας κι ο Μνανδρος, τον διταξαν να φγει, γιατ, τρα ταν στρατηγο αυτο κι χι κενος, κι αυτς πργματι φυγε. Ο Λσανδρος τη 5η μρα της εξδου των Αθηναων διταξε αυτος που ακολουθοσαν, ταν τους δουν ν' αποβιβζονται και να διασκορπζονται στη Χερσνησο, πργμα που καναν σχεδν καθημεριν, γιατ  προμηθεονταν τα τρφιμα απ μακρι και δε λογριαζαν το Λσανδρο, αφο δεν βγαινε στο πλαγος να τους αντιμετωπσει, να επιστρψουν αμσως κοντ του και να σηκνουν για σνθημα μια ασπδα στο μσο της απστασης μεταξ τους. Αυτο καναν αυτ, πως διατχτηκαν. Ττε ο Λσανδρος διταξε αμσως να επιτεθον απ τη θλασσα. Κι ακολουθοσε κι ο Θρακας απ' τη στερι με το πεζικ. Μλις ο Κνωνας εδε την επιθετικ κνηση, διταξε τους νατες να τρξουν αμσως στα πλοα. Επειδ μως οι νατες ταν διασκορπισμνοι εδ κι εκε, λλες απ τις τριρεις βρθηκαν με δο σειρς κωπηλτες, λλες με μια σειρ κι λλες τελεως δειες, μνο η τριρης του Κνωνα και λλες εφτ τριγρω του με τα πληρματα στη θση τους ξανοχτηκαν στο πλαγος καθς και η Πραλος, εν λα τα λλα τα πιασε ο Λσανδρος στην ακτ. Τους περισστερους νατες τους πιασε στη στερι. Μερικο πρλαβαν να φγουν στα κοντιν μικρ οχυρ. Ο Κνωνας, απομακρυνμενος με τα εννα πλοα, ταν διαπστωσε τι οι Αθηναοι εχαν καταστραφε, αφο προσορμστηκε στην Αβαρνδα, ακρωτριο της Λαμψκου, ρπαξε αποκε τα μεγλα πανι των πλοων του Λυσνδρου και ο διος με οχτ πλοα αππλευσε στον Ευαγρα της Κπρου, εν η Πραλος αππλευσε για την Αθνα, για να αναγγελει τη συμφορ.
     Ο Λσανδρος μετφερε στη Λμψακο τα πλοα και τους αιχμαλτους κι λα τα υπλοιπα κι πιασε απ τους στρατηγος κι λλους και το Φιλοκλ και τον Αδεμαντο, την δια μρα που πτυχε λα αυτ στειλε στη Σπρτη το Μιλσιο πειρατ Θεπομπο, για να ανακοινσει τα γεγοντα, που φτασε σε τρεις μρες και τα ανακονωσε. στερα, ο Λσανδρος συγκντρωσε τους συμμχους και τους πρτρεπε να αποφασσουν για την τχη των αιχμαλτων. Εδ ακοστηκαν πολλ σε βρος των Αθηναων, και για σες παρανομες εχαν διαπρξει και για σες σκπευαν με ψφισμα να κνουν, αν επικρατοσαν στη ναυμαχα, να κψουν δηλαδ το δεξ χρι λων των αιχμαλτων, και για το τι συνλαβαν δυο πλοα, να Κορινθιακ κι να απ την νδρο κι λους τους νατες αυτν τους πνιξαν στη θλασσα, κι ταν ο Φιλοκλς, ο στρατηγς των Αθηναων, που τους σκτωσε.
     Ακοστηκαν και λλα πολλ κι αποφσισαν να σκοτσουν σους απ τους αιχμαλτους ταν Αθηναοι, εκτς απ τον Αδεμαντο που ταν ο μνος αντθετος στην εκκλησα του δμου για το ψφισμα να κψουν τα χρια των αιχμαλτων. Μλιστα, κατηγορθηκε απ κποιους τι πρδωσε το στλο. Ο Λσανδρος, αφο πρτα ρτησε το Φιλοκλ που πνιξε τους Ανδρους και Κορνθιους νατες, ποια τιμωρα του αξζει, καθς πρτος κανε την αρχ των παρανομιν σε βρος των Ελλνων, τον σφαξε.
     Μετ την τακτοποηση των υποθσεν του στη Λμψακο ο Λσανδρος, αππλευσε για το Βυζντιο και την Καλχηδνα. Οι κτοικοι τον υποδχτηκαν, αφο συμφνησαν με τις αθηνακς φρουρς να τις αφσουν να φγουν ανενχλητες. Εκενοι, πλι, που εχαν προδσει το Βυζντιο στον Αλκιβιδη κατφυγαν πρτα στον Πντο κι αργτερα στην Αθνα, που γιναν Αθηναοι πολτες. Ο Λσανδρος στελνε στην Αθνα τους Αθηναους φρουρος καθς κι σους λλους Αθηναους βρισκε, εγγυμενος ασφλεια μνο σ' αυτος που ταξδευαν για κει και χι για αλλο, με τη σκψη τι, σο περισστεροι συγκεντρνονταν στην πλη και στον Πειραι, τσο γρηγορτερα θα τους τλειωναν τα τρφιμα. Τλος, αφο φησε ο διος διοικητ στο Βυζντιο και στην Καλχηδνα το Λκωνα Σθενλαο, αφο γρισε στη Λμψακο, επισκεαζε τα πλοα του.
     Η Πραλος φερε νχτα την εδηση της συμφορς στην Αθνα και θρνος απλθηκε απ τον Πειραι μσα απ' τα Μακρ Τεχη μχρι την πλη, καθς το μνυμα περνοσε απ στμα σε στμα. τσι, καννας δεν κοιμθηκε εκενη τη νχτα, γιατ δεν κλαιγαν μονχα τους νεκρος τους αλλ πιο πολ τη δικ τους μορα, πιστεοντας τι θα πθαιναν αυτ που εχαν κνει και οι διοι στους Μηλους, τους αποκους των Λακεδαιμονων, ταν τους κατλαβαν στερα απ πολιορκα, και στους Iστιαιες, στους Σκιωναους, στους Τορωναους, στους Αιγιντες και σε πολλος λλους λληνες. Την λλη μρα συγκλεσαν συνλευση κι εκε αποφσισαν να επιχωματσουν τα λιμνια τους εκτς απ να, να επισκευσουν τα τεχη, να εγκαταστσουν σκοπις και να ετοιμσουν γενικ την πλη για πολιορκα.
     Oι Αθηναοι λοιπν αυτ καναν. Ο Λσανδρος, πλι, αφο κατπλευσε με διακσια πλοα απ τον Ελλσποντο στη Λσβο, βαλε τξη στις λλες πλεις του νησιο και στη Μυτιλνη. στειλε, επσης, με δκα πλοα στα μρη της Θρκης τον Ετενικο, ο οποος κατρθωσε ολκληρη την περιοχ να τη μετατρψει στο πλευρ των Λακεδαιμονων. Εξλλου, μετ τη ναυμαχα εγκατλειψε τους Αθηναους κι λη η υπλοιπη Ελλδα, εκτς απ τη Σμο. Εκε ο λας, αφο σφαξε τους ρχοντες, κατλαβε την εξουσα της πλης. πειτα απ' αυτ ειδοποησε τον γη στη Δεκλεια και τη Σπρτη τι ρχεται με 200 πλοα. Ττε, με διαταγ του λλου βασιλι, του Παυσανα, εξεστρτευσαν λοι μαζ οι μχιμοι Λακεδαιμνιοι κι οι υπλοιποι Πελοποννσιοι, εκτς απ τους Αργεους. ταν συγκεντρθηκαν λοι, ο Παυσανας τους οδγησε προς τη πλη της Αθνας και στρατοπδευσε στο σχολεο που λεγταν Ακαδημα. Στο μεταξ ο Λσανδρος, αφο φτασε στην Αγινα, αφο συγκντρωσε σους Αιγιντες μπρεσε, τους δωσε πσω την πλη, πως εχε κνει και με τους Μηλους και τους λλους που εχαν στερηθε την πατρδα τους. Κατπιν, αφο λεηλτησε τη Σαλαμνα, τελικ αγκυροβλησε ξω απ τον Πειραι με 150 καρβια κι απκλεισε την εσοδο του λιμανιο για τα εμπορικ πλοα.
     Οι Αθηναοι ωστσο, πολιορκομενοι κι απ στερι κι απ θλασσα, δεν ξεραν τι να κνουν, αφο οτε καρβια εχαν οτε συμμχους οτε τρφιμα. Πστευαν τι τποτα δεν τους σωζε πια, αφο θα πθαιναν τα δια που εχαν κνει κι αυτο στους πληθυσμος μικρν πλεων, ττε που πνω στην υπεροψα τος αδικοσαν χωρς αιτα, με μνο λγο τι ταν σμμαχοι των αντιπλων τους. Γι' αυτ, αφο παραχρησαν τα πολιτικ δικαιματα σ' σους τα εχαν στερσει, υπμεναν καρτερικ και, παρλο που πολλο μες στη πλη πθαιναν απ πενα, οτε περνοσε απ το μυαλ τους η περπτωση συνθηκολγησης. Μνο, ταν λειψαν ολτελα τα τρφιμα, στειλαν πρεσβεα στον γη προτενοντας να γνουν σμμαχοι των Λακεδαιμονων, κρατντας ββαια τα τεχη και τον Πειραι, και μ' αυτος τους ρους να κνουν συνθκη. Ο γης απντησε σ' αυτος να πνε στη Σπρτη. Γιατ ο διος δεν εχε ττοια αρμοδιτητα. ταν οι πρσβεις ανφεραν αυτ στους Αθηναους, τους στειλαν στη Σπρτη. ταν φτασαν στη Σελλσια, κοντ στη Σπρτη, κι μαθαν απ' αυτος οι φοροι τις προτσεις τους, διες μ' αυτς που εχαν κνει στον γη, τους πρσταξαν να γυρσουν πσω αποκε που βρσκονταν και, αν θλουν πργματι ειρνη, να το σκεφθον πιο σοβαρ και στερα να ξανρθουν. ταν οι πρσβεις γρισαν πσω και ανφεραν αυτ στην πλη, πεσε μεγλη απελπισα σε λους. Γιατ πστευαν τι θα υποδουλωθον τελικ και τι, σπου να στελουν λλους πρσβεις, θα πθαιναν πολλο απ την πενα. Ωστσο, καννας δεν τολμοσε να προτενει να γκρεμσουν τα τεχη. Ο Αρχστρατος, που επε στη Βουλ τι εναι το καλτερο να δεχτον ειρνη με τους ρους των Λακεδαιμονων, φυλακστηκε, και ρος ταν να γκρεμιστον τα Μακρ Τεχη σε μκος δκα σταδων το καθνα. Εχε εκδοθε πργματι ψφισμα να μην επιτρπεται σε κανναν να εκφρει ποψη γι αυτ.
     Εν εκε βρσκονταν τα πργματα, ο Θηραμνης επε στη συνλευση τι, αν θελσουν να τον στελουν στο Λσανδρο, θα γυρσει ξροντας για ποιο λγο οι Λακεδαιμνιοι επιμνουν στο ζτημα των τειχν, το κνουν δηλαδ με σκοπ να υποδουλσουν την πλη για να χουν κποια εγγηση. Αφο στλθηκε, μεινε κοντ στο Λσανδρο περισστερο απ τρεις μνες, περιμνοντας πτε οι Αθηναοι θα αποφσιζαν να δεχτον ,τι τους πρτειναν, αφο θα τους τελεωναν εντελς τα τρφιμα. Αφο, λοιπν, γρισε τον τταρτο μνα, ανφερε στη συνλευση τι τχα ο Λσανδρος τον κρατοσε ως ττε δσμιο και τι τρα τον συμβουλεει να πει στη Σπρτη. Γιατ, δεν ταν ο διος αρμδιος να απαντσει στις ερωτσεις του, αλλ οι φοροι. στερα απ' αυτ εκλχτηκε να πει στη Σπρτη ως πρσβης με απεριριστες αρμοδιτητες μαζ μ' λλους εννι. Στο μεταξ ο Λσανδρος ειδοποησε τους εφρους, στλνοντας τον Αθηναο εξριστο Αριστοτλη και λλους Λακεδαιμονους, τι επε στο Θηραμνη τι αυτο μνο εχαν εξουσα να αποφασζουν για ειρνη για πλεμο.
     ταν φτασε ο Θηραμνης με τους υπλοιπους πρσβεις στη Σελλσια και ταν τους ρτησαν για ποιο λγο εχαν λθει, αποκρθηκαν τι ρθαν απλυτα πληρεξοσιοι για την ειρνη, ττε οι φοροι πρσταξαν να τους φωνξουν. Κι ταν ρθαν, συγκλεσαν συνλευση, που αντιδροσαν κυρως οι Κορνθιοι και οι Θηβαοι αλλ και πολλο λλοι λληνες προτενοντας να μη κνουν συνθκη με τους Αθηναους αλλ να τους αφανσουν. Οι Λακεδαιμνιοι, μως, δε συμφωνοσαν να υποδουλσουν πλη ελληνικ, που εχε προσφρει μγιστες υπηρεσες τον καιρ του μεγαλτερου κινδνου που εχε απειλσει ποτ την Ελλδα, αλλ δχονταν να γνει ειρνη με τον ρο οι Αθηναοι να γκρεμσουν τα Μακρ Τεχη και τα τεχη του Πειραι, να παραδσουν λα τους τα πλοα εκτς απ δδεκα, να φρουν πσω τους εξριστους, να χουν τους διους εχθρος και φλους με τους Λακεδαιμνιους και να εκστρατεσουν μαζ τους στη στερι και τη θλασσα, που τυχν τους οδηγον αυτο. Ο Θηραμνης και οι λλοι πρσβεις μετφεραν αυτς τις προτσεις στην Αθνα. Καθς μπαιναν στην πλη, τους περικκλωσε πλθος κσμου, φοβομενοι μπως γρισαν πρακτοι. Γιατ, δε σκωνε λλη αναβολ, επειδ εχαν πεθνει πολλο απ την πενα. Την λλη μρα οι πρσβεις ανφεραν με ποιους ρους δχονταν οι Λακεδαιμνιοι την ειρνη. Για λογαριασμ λων μιλοσε ο Θηραμνης, λγοντας τι πρεπε να πεισθον στους Λακεδαιμονους και να γκρεμσουν τα Τεχη. Καθς μερικο αντιμλησαν κι η μεγλη πλειοψηφα τα επικρτησε, αποφσισαν να δεχτον την ειρνη.
     Μετ απ' αυτ ο Λσανδρος κατπλευσε στον Πειραι, οι εξριστοι γρισαν και με πολλ ρεξη γκρμιζαν τα Τεχη κτω απ τους χους των αυλητρδων, με την ψευδασθηση τι κενη τη μρα ρχιζε η ελευθερα της Ελλδας. Στο μεταξ οι κτοικοι της Σμου που πολιορκονταν απ το Λσανδρο απ' λες τις μερις, επειδ, καθς δεν θελαν στην αρχ να συνθηκολογσουν, ο Λσανδρος ετοιμαζταν να επιτεθε, συμφνησαν να φγει ο καθνας απ τους ελεθερους πολτες παρνοντας απ να πανωφρι και λα τα λλα πργματα να τα παραδσουν. Μ' αυτν τον ρο ρχισαν να φεγουν απ' την πλη. Ττε ο Λσανδρος παρδωσε τη πλη κι ,τι υπρχε μσα στους πρτους κατοκους και, αφο διρισε δκα ρχοντες να την επιτηρον, απλυσε τις ναυτικς δυνμεις των συμμχων και τις στειλε στις πατρδες τους, εν ο διος με τα λακωνικ πλοα αππλευσε για τη Σπρτη, παρνοντας μαζ του τα διακοσμητικ της πλρης των καραβιν που εχε αιχμαλωτσει και τα πολεμικ του Πειραι, εκτς απ δδεκα, και τα στεφνια που του εχαν χαρσει ως προσωπικ δρα απ διφορες πλεις και τετρακσια εβδομντα τλαντα ασμι, περσσευμα των φρων που του εχε παραχωρσει ο Κρος για τον πλεμο και ,τι λλο εχε αποκτσει στον πλεμο. λα αυτ τα παρδωσε στη Σπρτη στο τλος του καλοκαιριο, ττε που τελεωνε ο πλεμος στερα απ εκοσι οχτ χρνια κι ξι μνες, κατ τη διρκεια του οποου πρτος φορος ταν ο Αινησας, στις μρες του οποου ρχισε ο πλεμος, 15 χρνια μετ τη 30χρονη ανακωχ μετ την λωση της Εβοιας, και μετ απ' αυτν οι εξς: Βρασδας, Ισνωρας, Σωστρατδας, ξαρχος, Αγησστρατος, Αγγενδας, 0νομακλς, Ζεξιππος, Πιτας, Πλειστλας, Κλεινμαχος, λαρχος, Λοντας, Χαιρλας, Πατησιδας, Κλεοσθνης, Λυκριος, Επρατος, Ονομντιος, Αλεξιππδας, Μισγολαδας, Ισας, ρακος, Ευρχιππος, Παντακλς, Πιτας, Αρχτας, Εδιος, που στη θητεα του ο Λσανδρος κανε σα ειπθηκαν και γρισε στη πατρδα του.
    Οι Τριντα τραννοι εκλχτηκαν αμσως μετ την κατεδφιση των Μακρν Τειχν και των τειχν του Πειραι. Εν μως εχαν εκλεγε με τον ρο να συντξουν νμους, σμφωνα με τους οποους θα κυβερνοσαν, λο ανβαλλαν τη σνταξη και τη δημοσευσ του, αλλ συγκροτοσαν τη Βουλ και τις λλες αρχς, πως θελαν αυτο. πειτα, ρχισαν να συλλαμβνουν τους γνωστος προδτες που τον καιρ της δημοκρατας ζοσαν απ τη συκοφαντα και ταλαιπωροσαν τους καλος και ντιμους πολτες και να τους παραπμπουν για θανατικ καταδκη• κι η Βουλ τους καταδκαζε με ευχαρστηση και σοι νιωθαν πως τποτα κοιν δεν εχαν μ' αυτος δεν δυσανασχετοσαν αρχικ καθλου. ταν, μως, ρχισαν να καταστρνουν σχδια για να επιβλουν την ανεξλεγκτη κυριαρχα τους στην πλη, αρχικ, αφο στειλαν στη Σπρτη τον Αισχνη και τον Αριστοτλη, πεισαν το Λσανδρο να ενεργσει να τους σταλε φρουρ, σπου να βγλουν απ τη μση τους αντιδραστικος πολτες και να επιβλουν το καθεστς. Υπσχονταν μλιστα τι θα τους συντηρον αυτο. Εκενος πεστηκε και φρντισε να τους σταλε φρουρ με τον Καλλβιο ως αρμοστ. Μλις οι Τριντα εξασφλισαν τη φρουρ, ρχισαν να καλοπινουν με κθε τρπο τον Καλλβιο για να εγκρνει λες τις πρξεις τους και με τους στρατιτες απ τη φρουρ που τους στελνε συνελμβαναν ποιους θελαν, χι πια τους φαλους και τους ασμαντους αλλ ποιους διναν την εντπωση τι δε θα ανχονταν παραγκωνισμ τους και τι, αν δοκμαζαν να αντιδρσουν, θα βρισκαν πολλος συμπαρασττες.
    Τον πρτο καιρ ο Κριτας κι ο Θηραμνης ταν ομοδετες και φλοι. Ο Κριτας, μλιστα, δειχνε φανερ τη πρθεση να σκοτσει πολ κσμο, γιατ εχε κνει κι εξορα διωγμνος απ τους δημοκρατικος, εν ο Θηραμνης εναντιωνταν, λγοντας τι δεν ταν λογικ να σκοτνουν ανθρπους, μνο και μνο διτι τους τιμοσε ο λας, και δεν περαζε καθλου τους καλος και φιλσυχους πολτες. "Γιατ κι εγ κι εσ, χουμε πει και κνει πολλ για να γνουμε αρεστο στην πλη" λεγε. Ο λλος πλι, γιατ φερταν ακμη φιλικ στο Θηραμνη, απαντοσε τι, ποιος θλει να κυριαρχε, δεν επιτρπεται να μη βγζει απ τη μση κενους που θα μποροσαν να του σταθον εμπδιο. "Κι αν φαντζεσαι τι, επειδ εμαστε τριντα κι χι νας, η εξουσα μας δεν χρειζεται τση φροντδα σο και μια προσωπικ τυραννα, εσαι αφελς
".

     Αυτ επε ο Κριτας και κατβηκε απ το βμα. Κι ο Θηραμνης, αφο πρε το λγο, επε:

   "Πρτ' απ' λα, νδρες, θα αναφερθ στην τελευταα του κατηγορα. Ισχυρζεται δηλαδ τι τχα εγ με τη καταγγελα μου οδγησα τους στρατηγος στο θνατο. μως δεν τους κατηγρησα πρτος εγ αλλ εκενοι ισχυρστηκαν τι, εν με πρσταξαν, δεν περιμζεψα τ' μοιρα θματα της ναυμαχας της Λσβου. Εγ, αφο απολογθηκα τι με την τρικυμα δε μποροσε οτε να βγει καρβι στη θλασσα κι οτε να περισυλλγουν οι ναυαγο, πεισα τη πλη, εν εκενοι κατηγρησαν ουσιαστικ τους διους τους εαυτος τους. Γιατ εν, καθς λεγαν, μποροσαν να σωθον οι νθρωποι, εκενοι σηκθηκαν κι φυγαν αφνοντς τους να πεθνουν. Δεν απορ, ββαια, με την ανακρβεια του Κριτα γιατ, ταν γιναν αυτ, συνβαινε να μη βρσκεται εδ αλλ στη Θεσσαλα, που μαζ με τον Προμηθα, οργνωσε δημοκρατα κι εξπλιζε τους φτωχος αγρτες εναντον των αφεντδων. Ας ευχηθομε να μη γνει εδ τποτα απ' σα κανε αυτς εκε. Σ' να πργμα συμφων κι εγ μαζ του, αν δηλαδ κποιος θλει να σας αφαιρσει την εξουσα και δυναμνει σους συνωμοτον εναντον σας, πρπει να τιμωρηθε με τον πιο αυστηρ τρπο. Ποιος εναι μως αυτς που κνει αυτ, θα το κρνατε καλλτερα, νομζω, αν εξετσετε τη περασμνη και τη τωριν πολιτικ συμπεριφορ του καθενς απ μας. Μχρι, λοιπν να γνετε εσες βουλευτς και να αναδειχθον οι αρχς και να δικαστον οι αποδεδειγμνα συκοφντες, βρεθκαμε λοι σμφωνοι, απ ττε μως που ρχισαν αυτο εδ να συλλαμβνουν ντιμους πολτες, ρχισα κι εγ να διαχωρζω τη θση μου.
     ξερα ασφαλς τι, αν θανατωνταν ο Λοντας ο Σαλαμνιος, νδρας που κι ταν και το δειχνε ικαντατος και που δεν εχε κνει καμμι παρανομα, οι μοιο του θα τρμαζαν κι τι ο τρμος θα τους κανε αντιπλους αυτο του καθεσττος. Το βλεπα τι, αν συλλαμβανταν ο Νικρατος του Νικα, πλοσιος νθρωπος που οτε ο διος οτε ο πατρας του εχαν ποτ υποστηρξει τους δημοκρατικος, οι μοιο του θα εχαν δυσμενες διαθσεις απναντ μας. Αλλ κι ταν εκτελσαμε τον Αντιφντα, που τον καιρ του πολμου εχε εξοπλσει μ' ξοδ του δυο ταχπλοα πολεμικ, καταλβαινα τι θα γεννοσαμε καχυποψα σ' λους που εχαν δεξει πατριωτικ αισθματα. Αντδρασα κι ταν επαν τι πρεπε να συλλβουμε ο καθνας απ ναν μτοικο, γιατ ταν ολοφνερο πως η εκτλεσ τους θα κανε λους τους μετοκους εχθρος του πολιτεματος. Διαφνησα και ττε που αφπλισαν το λα, επειδ πστευα τι δεν πρεπε να εξασθενσουμε την πλη. Ακμα κι οι Λακεδαιμνιοι, ταν μας σωσαν, δεν φαντζομαι να το καναν αυτ, με σκοπ να μενουμε τσο λγοι που να μην εμαστε σε θση να τους ωφελσουμε σε τποτα, γιατ ταν στο χρι τους, αν το θελαν, κανναν να μην αφσουν ζωνταν, αν μας πεζαν λγο καιρ ακμα με την πενα. Οτε μου πολυρεσε η πρσληψη μισθοφρων, αφο μποροσαμε να στρατολογσουμε απ τους διους τους πολτες σους εχαμε ανγκη για να επιβληθομε νετα εμες οι εξουσιαστς στους υπηκους μας. Επειδ, πλι, βλεπα να πληθανουν μσα στην πλη οι αντπαλοι αυτς της εξουσας και να αβγατζουν οι εξριστοι, δεν το βρισκα σωστ να εξορζονται οτε ο Θρασβουλος οτε ο νυτος οτε ο Αλκιβιδης, γιατ ξερα τι μ' αυτν τον τρπο θα δυνμωνε η εχθρικ παρταξη, αφο ο λας θα αποκτοσε ικανος ηγτες κι οι επδοξοι ηγτες θα βρισκαν πολλος οπαδος. Αυτς, λοιπν, που δνει στα φανερ ττοιες συμβουλς, θα ταν δκαιο να θεωρηθε φλος προδτης; Τον εχθρ, Κριτα, δεν τον δυναμνουν αυτο που φροντζουν να μην αυξνονται οι αντπαλοι οτε αυτο που υποδεικνουν τρπους πς να αποκτ κποιος περισστερους συμμχους, αλλ αυτο που αποσπον χρματα με παρνομο τρπο και σκοτνουν αθους, αυτο εναι που πολλαπλασιζουν τους αντιπλους και προδδουν χι μονχα τους φλους τους αλλ και τους διους τους εαυτος τους λγω αισχροκρδειας. Κι αν δε γνεται κατανοητ με λλο τρπο τι λω την αλθεια, σκεφτετε και τοτο: τι φαντζεστε τι προτιμον ο Θρασβουλος κι ο νυτος κι οι λλοι εξριστοι, να ακολουθομε δηλαδ την πολιτικ που συμβουλεω εγ εκενη που εφαρμζουν αυτο εδ; Εγ νομζω τι οι εξριστοι πιστεουν τρα τι χουν παντο συμμχους. Αν, μως, ταν με το μρος μας τα πιο υγι στοιχεα της πλης, θα κριναν τι εναι δσκολο ακμη και να πατσουν το πδι σε κποιο μρος της πλης μας.

     Για σα πλι επε, τι δηλαδ εγ μουν πντα καιροσκπος, προσξτε και αυτ. Το πολτευμα των Τετρακοσων το ψφισαν, ως γνωστν, κι οι διοι οι δημοκρατικο, γιατ τους εχαν εξηγσει τι οι Λακεδαιμνιοι εμπιστεονταν περισστερο λο το λα παρ τους δημοκρατικος. Επειδ εκενοι απ τη μια καθλου δεν χαλρωσαν, εν απ την λλη πλευρ γινε φανερ τι οι στρατηγο που ταν με τον Αριστοτλη, το Μελνθιο και τον Αρσταρχο χτιζαν πνω στο ανχωμα να οχυρ, που εχαν σκοπ να φρουν τους εχθρος και να γνουν οι διοι κι οι φλοι τους κριοι της πλης, αν τα κατλαβα αυτ και τους εμπδισα, αυτ λγεται προδοσα των φλων; Ακμη, με ονομζει κθορνο, επειδ τχα προσπαθ να ταιρισω και με τι δο πλευρς. Αλλ πς, μα τους θεος, πρπει να ονομζεται αυτς που δε χωρει οτε στους μεν οτε στους δε; Γιατ, εσ τον καιρ της δημοκρατας σουν ο χειρτερος εχθρς του λαο και τρα με το αριστοκρατικ πολτευμα χεις γνει ο χειρτερος εχθρς των τμιων ανθρπων. Εγ, Κριτα, πντα πολεμ εκενους που βρκαν τη δημοκρατα τλεια σο δε μετεχαν στην εξουσα ακμα κι οι δολοι, ακμα κι σοι απ φτχεια θα πουλοσαν την πλη για μια δραχμ, και στθηκα, επσης, πντα αντθετος και μ' εκενους που βρσκουν τι δεν εναι τλεια οργανωμνη η ολιγαρχα, σο δεν χει επιβληθε στην πλη η τυραννα λγων ανθρπων. Το να μετχουν μως στην κυβρνηση κι σοι μπορον να προσφρουν υπηρεσες με τ' λογα και τις ασπδες τους, πντα το θεωροσα ριστη λση κι οτε και τρα αλλζω γνμη. Κι αν μπορες να πεις, Κριτα, κποια περπτωση, που με δημοκρατικος με ολιγαρχικος πολτες αγωνστηκα να στερσω τους ευυπληπτους πολτες απ τα πολιτικ τους δικαιματα, πες την! Γιατ, αν βρεθε τι κνω τι χω κνει ποτ κτι ττοιο, παραδχομαι τι, κι ανακμη πθω τα χειρτερα κακ, θα πθαινα δκαια".

     Μλις μ' αυτ τα λγια τελεωσε την αγρευσ του κι η βουλ τον επιδοκμασε φανερ, ο Κριτας, επειδ κατλαβε τι, αν φηνε τη βουλ ν' αποφασσει τη τχη του με τη ψφο της, ο Θηραμνης θα γλyτωνε, και να ττοιο ενδεχμενο το θεωροσε αβσταχτο, αφο πλησασε τους Τριντα και μλησε για λγο μαζ τους, βγκε ξω και πρσταξε τους μαχαιροβγλτες να στηθον προκλητικ στο ξλινο κιγκλδωμα που χωρζει το ακροατριο απ τους βουλευτς. πειτα μπκε ξαν μσα κι επε:

   "Εγ, κριοι βουλευτς, πιστεω τι εναι καθκον για να σωστ ηγτη που διαπιστνει αππειρα εξαπτησης φλων του, να το εμποδσει. Αυτ θα κνω, λοιπν, κι εγ. Γιατ, αυτο που στκονται εκε πρα δηλνουν τι δε θα μας το επιτρψουν, αν αφσουμε ατιμρητο ναν νδρα που βλπτει ολοφνερα την ολιγαρχα. Γιατ, σμφωνα με την καινορια νομοθεσα καννας απ τους Τρεις Χιλιδες δε μπορε να θανατωθε χωρς τη δικ σας ψφο, εν το δικαωμα να σκοτνουν σους δεν εναι γραμμνοι στον κατλογο το χουν οι Τρικοντα. Εγ λοιπν, επε, διαγρφω αυτν εδ το Θηραμνη απ τον κατλογο, με τη σμφωνη γνμη λων μας. Κι αυτν τον καταδικζουμε σε θνατο".

     Μλις κουσε αυτ ο Θηραμνης, πδησε κοντ στο βωμ κι επε:
  
   "Κι εγ, νδρες, ικετεω τα πιο δκαια απ' λα, να μη δοθε δηλαδ στον Κριτα το δικαωμα να διαγρφει οτε εμνα οτε ποιον θλει απ σας, αλλ να δικαζμαστε κι εσες κι εγ με ποιο νμο αυτο ψφισαν για σους εναι στον κατλογο. Το ξρω ββαια, μα τους θεος, επε, τι σε τποτα δε θα με ωφελσει αυτς ο βωμς, αλλ θλω να αποδεξω ακμα και τοτο, τι δηλαδ αυτο δεν εναι μονχα κατεξοχν δικοι με τους ανθρπους, αλλ και ασεβστατοι προς τους θεος. Απορ μως, πρσθεσε, με σας, νδρες ωραοι και ενρετοι, που δε σκφτεστε να υπερασπισθετε τους εαυτος σας, αν και ξρετε τι και το νομα του καθενς σας μπορε να σβηστε με την δια ευκολα με το δικ μου/'.

     Μετ απ αυτ, ο κρυκας των Τριντα πρσταξε τους ντεκα να συλλβουν το Θηραμνη. Εκενοι μπκαν με τους βοηθος τους με αρχηγ το Στυρο, τον πιο θρασ και ξεδιντροπο απ' λους. Ο Κριτας ττε επε:

   "Σας
παραδνουμε τοτον εδ τον Θηραμνη, που καταδικστηκε σμφωνα με το νμο. Αφο τον πισετε οι ντεκα και τον οδηγσετε εκε που πρπει, κνετε τα υπλοιπα".

     Μλις ο Κριτας επε αυτ τα λγια, ο Στυρος επιχειροσε να τραβξει το Θηραμνη απ το βωμ κι οι βοηθο τραβοσανε κι εκενοι. Ο Θηραμνης πλι,  πως ταν φυσικ, επικαλονταν θεος κι ανθρπους ως μρτυρες να δουν τα σα γνονταν. Οι βουλευτς ωστσο μεναν απαθες, γιατ βλεπαν τι και αυτο που στκονταν στο κιγκλδωμα ταν του διου φυρματος με το Στυρο και τι ο χρος μπροστ απ το βουλευτριο ταν γεμτος απ φρουρος και γιατ ξεραν τι ταν λοι οπλισμνοι με εγχειρδια. Αυτο, λοιπν, σερναν το Θηραμνη μσα απ την αγορ, εν αυτς διαμαρτυρταν με πολ δυνατ φων για σα πθαινε. Αποδδεται και αυτ η κουβντα στο Θηραμνη. ταν του επε ο Στυρος τι θα μετανισει, αν δε σωπσει, ρτησε: "Δηλαδ, μα σωπσω, δε θα μετανισω"; Κι ταν, πλι, τον ανγκαζαν να πιει το κνειο για να πεθνει, σκορπζοντας τις τελευταες σταγνες, πως στο παιχνδι κτταβος, επε: "Αυτ ας εναι στην υγεα του Κριτα του ωραου"!

     Ξρω, ββαια, τι ττοια λγια δεν αξζει να αναφρονται, αλλ αυτ βρσκω αξιοθαμαστο σ' αυτν τον νθρωπο, τι δηλαδ ακμα και μπροστ στο θνατο δεν χασε οτε την αυτοκυριαρχα του οτε το χιομορ του. Ο Θηραμνης, λοιπν, μ' αυτν τον τρπο πθανε. Και οι Τριντα, επειδ πια ταν ελεθεροι να κυβερνον χωρς φβο, απαγρευσαν σ' σους δεν ταν γραμμνοι στον κατλογο να μπανουν στη πλη και τους διωχναν ακμη κι απ' τα χωρφια τους, για να τα οικειοποιηθον αυτο κι οι φλοι τους. Καταφεγοντας πολλο στον Πειραι και παρνοντας μαζ τους κι λλους πολλος γμισαν και τα Μγαρα και τη Θβα με πρσφυγες. Ττε ξεκνησε απ τη Θβα ο Θρασβουλος με 70 περπου νδρες και καταλαμβνει το ισχυρ φροριο Φυλ. Μια μρα που εχε καλ καιρ, βγκαν οι Τριντα απ τη πλη να τους χτυπσουν μαζ με 3.000 πεζος και το ιππικ. ταν φτασαν στη Φυλ, μερικο νοι τλμησαν να επιτεθον αμσως στο φροριο, αλλ δεν κατφεραν τποτε κι, αφο τραυματστηκαν, φυγαν πρακτοι. ταν οι Τριντα σχεδαζαν να χτσουν τεχος για να εμποδσουν τον ανεφοδιασμ τους και να τους αναγκσουν να παραδοθον, τη νχτα και την λλη μρα χινισε πρα πολ. Αυτο ττε υποχρεθηκαν να γυρσουν πσω στη πλη μες στη χιονοθελλα, αφο αυτο που ταν στη Φυλ σκτωσαν πολλος βοηθητικος στρατιτες τους. Επειδ κατλαβαν τι οι επανασττες θα λεηλατοσαν και τις καλλιργειες, αν δεν υπρχε εκε φρουρ, στειλαν στα σνορα, κπου 15 στδια απ τη Φυλ, λη σχεδν τη λακωνικ φρουρ και το ιππικ δο φυλν. Αυτο στρατοπδευσαν σ' να δασωμνο τπο και φλαγαν τη περιοχ.
     Ο Θρασβουλος στο μεταξ, αφο εχαν συγκεντρωθε στη Φυλ κπου 700 νδρες, νχτα τους πρε και κατβηκε. Αφο απθεσε τα πλα σε απσταση τριν  τεσσρων σταδων απ τη φρουρ, περμενε. Κατ τα ξημερματα, ταν οι φρουρο τρβηξαν ο καθνας στη δουλει του, μακρυ απ τον οπλισμ τους κι οι ιπποκμοι καναν θρυβο ξυστρζοντας τ' λογα, οι νδρες του Θρασβουλου πραν τα πλα κι ρμησαν κατ πνω τους τρχοντας, μερικος τους πιασαν αιχμαλτους κι λους τους λλους, που το βλανε στα πδια, τους κυνγησαν ως 6-7 στδια και σκτωσαν απ τους βαρι οπλισμνους περισστερους απ 120 κι απ τους ιππες το Νικστρατο, που τον λεγαν "ωραο" κι λλους 2 που τους πισανε στα κρεβτια τους. Αφο γρισαν πσω, στησαν τρπαιο και μζεψαν τα πλα και τα λφυρα που εχανε πσει στα χρια τους, επστρεψαν στη Φυλ. Οι ιππες που ρθαν απ' τη πλη για ενσχυση δεν εδαν κανναν εχθρ μπρος τους κι αφο μεναν εκε μχρι που οι συγγενες παρλαβαν τους νεκρος τους, ξαναγρισαν στη πλη.
     πειτα απ' αυτ οι Τριντα τραννοι, επειδ κριναν τι η θση τους ταν επισφαλς, αποφσισαν να προσαρτσουν την Ελευσνα για να τους εναι καταφγιο σε ρα ανγκης. Πγαν, λοιπν, εκε ο Κριτας κι οι υπλοιποι απ τους Τριντα. χοντας δσει απ πριν οδηγες στο ιππικ και κνοντας επιθερηση στους ιππες τους, με το πρσχημα τι θελαν να ξρουν πσοι εναι και πση πρσθετη φρουρ θα χρειαστον, πρσταξαν να τους καταγρψουν λους. Κθε απογραφμενος επαν να βγανει απ τη μικρ πλη προς τη θλασσα. Στη παραλα εχανε τοποθετσει δεξι κι αριστερ της πλης τους ιππες κι ναν ναν που βγαινε τον ρπαζαν οι βοηθο τους και τον δεναν. Αφο λοι τους εχανε συλληφθε, διταξαν τον αρχηγ του ιππικο Λυσμαχο να τους πρει και να τους παραδσει στους ντεκα. Την λλη μρα συγκντρωσαν στο Ωδεο τους οπλτες  που ταν γραμμνοι στον κατλογο και τους υπλοιπους ιππες. Κι ο Κριτας σηκθηκε κι επε: "Το καθεστς, φλοι μας, δεν το οργαννουμε μνο για το καλ μας, αλλ και για το δικ σας καλ. πως, λοιπν, θα χετε μερδιο στις τιμς, τσι πρπει να συμμετχετε και στους κινδνους. Πρπει, επομνως, να καταδικσετε τους Ελευσινους που πισαμε, για να χετε τις διες ελπδες και τους διους  φβους με μας". Κι αφο τους δειξε κποιο σημεο, τους διταξε να ψηφσουν εκε φανερ. Το μισ Ωδεο τανε γεμτο με οπλισμνους Λκωνες φρουρος, εξλλου, για σους πολτες μοναδικ μλημα ταν το συμφρον τους, λα αυτ δεν τους ενοχλοσαν.
     Μετ απ' αυτ ο Θρασβουλος, αφο πρε τους νδρες του απ τη Φυλ, που εχαν γνει περπου 1000, φτασε νχτα στον Πειραι. Μλις το μαθαν αυτ οι Τριντα, βγκαν να τους αντιμετωπσουν με τους Λκωνες, τους ιππες και τους βαρι οπλισμνους στρατιτες. πειτα προχρησαν απ τον αμαξιτ δρμο που οδηγε στον Πειραι. Οι επανασττες απ τη Φυλ επιχερησαν στην αρχ να τους εμποδσουν, αλλ βλποντας τι η κυκλωτικ κνηση του Πειραι, καθς ταν μεγλη, χρειαζταν πολ στρατ εν αυτο ταν λγοι, συσπειρθηκαν στη Μουνιχα. Ττε οι ολιγαρχικο, αφο πγαν στην Ιπποδμειο Αγορ, πρτα παρατχτηκαν τσι, στε να πινουν λο το πλτος του δρμου που οδηγε στο ιερ της ρτεμης της Μουνιχας και στο Βενδδειο. Το βθος τους φτασε τις πενντα σειρς ασπδων. Μ' αυτ τον σχηματισμ ρχισαν να ανηφορζουν. Οι επανασττες απ τη Φυλ πιασαν κι εκενοι λο το πλτος του δρμου, οι οπλτες τους μως εχαν μνο δκα σειρς βθος. Πσω τους πραν θση και οι πελταστς κι ελαφρ πεζικ, οπλισμνο με ακντια κι ακμα πιο πσω οι οπλισμνοι με πτρες. Αυτο ταν πολλο, γιατ εχαν προστεθε και ντπιοι. Εν προχωροσαν οι αντπαλοι, ο Θρασβουλος πρσταξε τους νδρες του να αποθσουν τις ασπδες τους, και κνοντας κι αυτς το διο αλλ κρατντας τ' λλα πλα του, στθηκε στο κντρο τους και επε:

   "νδρες συμπολτες, σ' λλους απ σας θλω να πω και σ' λλους να θυμσω τι στο δεξι τμμα εκενων που πλησιζουν βρσκονται αυτο που πριν απ τσσερις μρες νικσατε, αφο τους τρψατε σε φυγ και στο αριστερ κρο τελευταοι εναι οι διοι οι Τριντα, αυτο δηλαδ που χωρς να φταμε σε τποτε μας εξρισαν απ τη πλη, μας διωχναν απ τα σπτια μας και κνανε προγραφς των πιο αγαπητν μας προσπων. Τρα, μως, τους λαχε αυτ που οι διοι ποτ δεν το περμεναν, εν εμες πντα το ευχμασταν. Βρισκμαστε δηλαδ αντιμτωποι κρατντας κι εμες πλα. Οι θεο, πλι, επειδ μας πιαναν την ρα που τργαμε, την ρα που κοιμμασταν, την ρα που μασταν στην αγορ, κι επειδ μας εξριζαν χι μνο ανατια αλλ δχως καν να βρισκμαστε στη πλη, εναι τρα φανερ σμμαχο μας. Γιατ, μες στο καλοκαρι προκαλον κακοκαιρα, την ρα που μας συμφρει κι ταν κνουμε επθεση, λγοι εμες εναντον πολλν, μας αξινουν να  υψνουμε τρπαια νκης, και να τρα μας φεραν σε τοποθεσα, που αυτο δε μπορον, επειδ εναι ανηφρα, οτε δρατα οτε ακντια να ρξουνεναντον αυτν που βρσκονται παρατεταγμνοι ψηλ, εν εμες απ τα ψηλτερα μρη θα τους φτνουμε και με δρατα και μ' ακντια και με πτρες και θα χτυπσουμε πολλος. Θα νμιζε κανες τι τουλχιστον με τις πρτες σειρς τους θα χρειαζταν να πολεμσουμε σοι προς σους. Τρα μως, αν εσες ρχνετε τα βλη σας πυκν, πως πρπει, καννας σας δε θα αστοχσει, καθς εναι γεμτος ο δρμος απ δατους, αλλ αυτο, προφυλαγμενοι συνχεια κτω απ τις ασπδες τους, θα τρπονται σε φυγ. τσι, θα μπορομε να τους χτυπμε, που θλουμε, σα να εναι τυφλο κι ορμντας κατ πνω τους να τους γκρεμζουμε. Αλλ, νδρες μου, αγωνιστετε μ' αυτν τον τρπο, που ο καθνας σας θα αισθανθε τι σ' αυτν περισστερο οφελεται η νκη. Γιατ αυτ, αν θελσει ο θες, θα μας δσει πσω πατρδα, σπτια, ελευθερα, τιμς, παιδι, σ' σους υπρχουν και γυνακες. Τρισευτυχισμνοι στ' αλθεια, σοι απ μας ως νικητς αξιωθον να δουν την ωραιτερη μρα απ' λες. Ευτυχισμνος θα εναι κι ποιος σκοτωθε, γιατ καννας, ακμη και πλοσιος, δε θα αξιωθε μνημεο τσο λαμπρ. ταν λοιπν ρθει η ρα, εγ θα αρχσω να τραγουδω τον παινα κι αφο επικαλεστομε τον Ενυλιο, ττε λοι μαζ με μια καρδι ας τιμωρσουμε αυτος τους ανθρπους για λες τις προσβολς που χουμε υποστε".

     Αφο επε αυτ και γρισε προς το μρος των εχθρν, περμενε. Γιατ, ο μντης συμβολευε αυτος να μην επιτεθον, προτο σκοτωθε τραυματισθε κποιος δικς τους κι ταν γνει αυτ, επε ο μντης, θα τραβξουμε εμες μπροστ και σεις που θα ακολουθσετε, θα νικσετε αλλ εγ νομζω τι θα σκοτωθ. Και δε διαψεστηκε, αλλ, ταν πραν τα πλα, εκενος μ' να πδημα βρθηκε πρτος ανμεσα στους εχθρος, λες και τον οδηγοσε κποια αρατη μορα, και σκοτθηκε και βρσκεται θαμμνος στο πρασμα του Κηφισσο, οι λλοι ωστσο νικοσαν και καταδωξαν τον εχθρ μχρι το σιωμα. Σ' αυτ τη μχη σκοτθηκαν απ τους Τριντα ο Κριτας κι ο Ιππμαχος, απ τους 10 ρχοντες του Πειραι ο Χαρμδης του Γλακωνα κι απ τους υπλοιπους νδρες του περπου 70. Οι νικητς πραν τα πλα των σκοτωμνων, μως κανενς πολτη δεν αφαρεσαν τους χιτνες. Αφο γινε αυτ κι δωσαν, στερα απ ανακωχ, τους νεκρος για ταφ, πολλο απ τις δο παρατξεις, αφο πλησασαν ο νας τον λλο, πιασαν μεταξ τους συζτηση. Ττε ο Κλεκριτος, ο κρυκας των μυστηρων, που εχε και πολ καθαρ φων, αφο επβαλε στους λλους σιωπ, επε:

   "Συμπολτες, γιατ μας εξορζετε; Γιατ θλετε να μας σκοτσετε; Εμες ποτ δεν σας κναμε καννα κακ, αλλ αντθετα μαζ σας χουμε πρει μρος στα ιερτερα μυστρια και σε θυσες και στις λαμπρτερες τελετς, μαζ επσης, χουμε χορψει και χουμε σπουδσει και χουμε πολεμσει και μαζ χουμε κινδυνψει πολλς φορς, και στη στερι και στη θλασσα, για τη σωτηρα και την ελευθερα λων  μας. Στ' νομα των θεν που προστατεουν την οικογνεια, στ' νομα των συγγενικν δεσμν και του συμπεθεριο και της φιλας, γιατ με λα αυτ πολλο συνδεμαστε μεταξ μας, ντραπετε θεος κι ανθρπους και πψτε να κνετε κακ στην πατρδα και μην ακοτε τους απασιους Τριντα τυρννους, που για το προσωπικ τους κρδος κοντεουν να χουν σκοτσει μσα σ' οχτ μνες πιο πολλος Αθηναους απ' σους σκτωσαν λοι οι Πελοποννσιοι μαζ σε δκα   χρνια πολμου. Εν μποροσαμε να ζομε ειρηνικ, αυτο μας ριξαν στον πιο απασιο, τον πιο ανυπφορο, τον πιο ανσιο για τους θεος και ανθρπους  εμφλιο πλεμο. Αλλ να ξρετε καλ τι μερικος απ αυτος που τρα δα σκοτσαμε, χι μνο εσες αλλ κι εμες το διο πικρ τους κλαμε".

     Αυτς, λοιπν, αυτ λεγε. Οι υπλοιποι ηγτες, καθς κουσαν προσθετικ κι αυτ, πραν τους νδρες τους και τους οδγησαν πσω στην πλη. Την λλη μρα  οι Τρικοντα συγκεντρθηκαν στην αθουσα των συνεδρισεων, βαρι ταπεινωμνοι κι εγκαταλειμμνοι. Ανμεσα στους Τρεις Χιλιδες πλι, στα διφορα σημεα που εχαν τοποθετηθε, εκδηλθηκαν παντο διαφωνες. σοι δηλαδ εχαν διαπρξει σοβαρτατα αδικματα και γι αυτ φοβνταν, υποστριζαν με μφαση τι δεν πρεπε να υποχωρσουν στους επανασττες απ τον Πειραι, σοι, πλι, ξεραν για τον εαυτ τους τι δεν εχαν αδικσει σε τποτα, σκφτονταν για λογαριασμ δικ τους κι εξηγοσαν και στους λλους τι δεν ταν καιρς για ττοιες συμφορς κι τι δεν πρεπε να υπακοουν τους Τριντα, οτε να τους αφσουν να καταστρψουν την πλη. Τελικ, αποφσισαν με ψηφοφορα εκενους να τους καθαιρσουν και να εκλξουν λλους ρχοντες. Κι εξλεξαν 10, ναν  απ κθε φυλ.
     Οι Τριντα τραννοι αποτραβχτηκαν στην Ελευσνα. Οι 10, μαζ με τους αρχηγος του ιππικο, ανλαβαν τη διοκηση των ολιγαρχικν, αν και ανμεσ  τους επικρατοσε μεγλη αναταραχ κι αμοιβαα δυσπιστα. Ακμα διανυκτρευαν κι οι ιππες στο Ωδεο, χοντας και τα λογα και τις ασπδες τους, κι απ την καχυποψα περιπολοσαν κοντ στα τεχη τη νχτα με τις ασπδες και τα ξημερματα με τα λογα, πντα με το φβο μπως τους επιτεθον οι επανασττες απ τον Πειραι. Αυτο πλι, που ταν πια πολλο και κθε λογς, εξοπλζονταν με πλα, λλοι απ ξλο κι λλοι απ καλμια, και τα γυλιζαν. Πριν συμπληρωθον δκα μρες, αφο δωσαν υπσχεση τι σ' σους πολεμοσαν στο πλευρ τους, ακμη και αν ταν ξνοι, θα τους διναν φορολογικ ισοτιμα με τους Αθηναους, βγκαν για να επιτεθον, λλοι βαρι οπλισμνοι, κι λλοι με ελαφρ οπλισμ. Εχαν μαζ τους και εβδομντα περπου ιππες. Κνοντας εξδους απ τον Πειραι γι ανεφοδιασμ και μαζεοντας ξυλεα κι οπωρικ, ξαναγριζαν πλι στον Πειραι για πνο.
     Απ την πλευρ της Αθνας, πλι, δεν βγαινε κανες λλος νοπλος, εν οι ιππες κπου-κπου αιχμαλτιζαν επιδρομες απ τη παρταξη του Πειραι και χτυποσαν τη φλαγγ τους. Μια μρα, μλιστα, συνντησαν μερικος Αιξωνες, που πγαιναν στα χωρφια τους για εξερεση τροφμων. Ο αρχηγς του ιππικο Λυσμαχος τους σφαξε, παρ' λες τις ικεσες τους και παρλη τη δυσαρσκεια πολλν ιππων. Κι οι επανασττες σκτωσαν για αντποινα ναν ιππα, τον Καλλστρατο απ τη Λεοντδα φυλ, που εχαν πισει ξω απ την πλη. λλωστε, εχαν αποκτσει μεγλη αυτοπεποθηση, τσο που καναν επιθσεις και ενντια στα τεχη της Αθνας. Μλιστα, πρπει να αναφερθε και τοτοσχετικ με το μηχανικ των Αθηναων, που, ταν μαθε τι οι επανασττες εχαν σκοπ να φρουν τις πολιορκητικς τους μηχανς απ το δρμο του Λυκεου, πρσταξε λες τις μαξες να προυν σο το δυνατν μεγαλτερες πτρες και να τις ρξουν σ' ποιο σημεο του δρμου κρινε ο καθνας. Αυτ γινε τσι και η καθεμι πτρα προκλεσε μεγλες δυσκολες στον εχθρ.
     ταν οι Τριντα τραννοι απ την Ελευσνα και οι Τρεις Χιλιδες απ την Αθνα στειλαν πρσβεις στη Λακεδαμονα και ζητοσαν βοθεια λγοντας τι οι δημοκρατικο εχαν αποστατσει απ τους Λακεδαιμονους, ο Λσανδρος, υπολογζοντας τι γργορα μποροσε να καταλβει τους επανασττες πολιορκντας τους απ στερι κι απ θλασσα, αν τους στερσει τον ανεφοδιασμ, φρντισε να δανεισθον οι ολιγαρχικο εκατ τλαντα και να αποσταλε ο διος ως αρμοστς για τη στερι κι ο αδελφς του Λβυς ως νααρχος. Αφο, λοιπν, ο διος εξεστρτευσε στην Ελευσνα, στρατολογοσε πολλος Πελοποννσιους οπλτες. Ο νααρχος αδελφς του, φλαγε απ τη πλευρ της θλασσας, για να μη μπανει καννα πλοο με εφδια για τους επανασττες.
     τσι, γργορα πλι οι επανασττες βρθηκαν σε αδιξοδο, εν οι ολιγαρχικο της πλης ανκτησαν πλι το θρρος τους με την εμφνιση του Λυσνδρου. Εν, λοιπν, τα πργματα παιρναν αυτ την τροπ, ο βασιλις Παυσανας, απ φθνο προς το Λσανδρο, γιατ, αν πετχαινε το σκοπ του, απ τη μα θα κρδισε δξα και απ την λλη θα κανε δικ του την Αθνα, αφο πεισε 3 απ τους εφρους, ξεκνησε μ' να εκστρατευτικ σμα. Τον ακολοθησαν κι λοι οι σμμαχοι εκτς απ τους Βοιωτος και τους Κορινθους. Αυτο λεγαν τι το θεωροσαν παραβαση των ρκων τους να επιτεθον στους Αθηναους, αφο δεν καναν τποτε αντθετο με τις συνθκες. Κρατοσαν αυτ τη στση, γιατ καταλβαιναν τι οι Λακεδαιμνιοι θελαν να καταστσουν την Αθνα δικ τους και σταθερ τους σμμαχο.
     Ο Παυσανας στρατοπδευσε στο λεγμενο Αλπεδο, κοντ στον Πειραι, διοικντας ο διος το δεξι κρας, κι ο Λσανδρος με τους μισθοφρους του κρατοσε το αριστερ κρας. Ο Παυσανας, αφο στειλε πρσβεις στους επανασττες του Πειραι, τους πρσταζε να πνε στα σπτια τους. Επειδ αυτο δεν υπκουσαν, κανε επθεση προσχηματικ, για να μη φανε πως χει καλς διαθσεις απναντ τους κι αφο μετ την επθεση υποχρησε πρακτος, την λλη μρα πρε δο τγματα Πελοποννησων και το αθηνακ ιππικ τριν φυλν και προχρησε ως τον Κωφ Λιμνα, εξετζοντας απ ποι μερι θα ταν πιο εκολος ο αποκλεισμς του Πειραι με τεχος. Επειδ μως την ρα που φευγε  του επιτθηκαν μερικο απ τους εχθρος και του δημιοργησαν πρβλημα, οργισμνος πρσταξε το ιππικ να επιτεθε εναντον τους και τις 10 νετερες κλσεις του πεζικο να τους ακολουθσουν μαζ τους, ακολουθοσε κι ο διος με την υπλοιπη δναμη. Σκτωσαν περπου 30 ελαφρ οπλισμνους και καταδωξαν τους λλους μχρι το θατρο του Πειραι. Εκε τυχε να εξοπλζονται λοι οι πελταστς κι οι πεζο των επαναστατν του Πειραι. Οι ελαφρ οπλισμνοι ρμησαν αμσως κι ρχισαν να ρχνουν ακντια, δρατα, βλη και πτρες. Οι Λακεδαιμνιοι πλι, επειδ τραυματζονταν πολλο απ τους δικος τους, πιεζμενοι ασφυκτικ ρχισαν να υποχωρον βμα-βμα. Οι λλοι τους χτυποσαν με περισστερη μανα. Εκε σκοτθηκε ο Χαροντας κι ο Θβραχος, πολμαρχοι κι οι δυο, κι ο ολυμπιονκης Λακρτης κι λλοι Λακεδαιμνιοι, που θφτηκαν μπροστ απ τις πλες στον Κεραμεικ.
     ταν εδε αυτ ο Θρασβουλος κι οι λλοι οπλτες, τρξανε για βοθεια και παρατχτηκαν γργορα-γργορα μπρος στους λλους, σε σχηματισμ 8 σειρν. Ο Παυσανας, που βρθηκε κτω απ μεγλη πεση κι υποχρησε περπου 4-5 στδια κοντ σ' να λφο, παργγειλε στους Λακεδαιμονους και στους υπλοιπους συμμχους να προχωρσουν προς το μρος του. Απο κε, ανασυντσσοντας τη φλαγγα σε μεγλο βθος, προχρησε εναντον των Αθηναων. Αυτο αρχικ στθηκαν και πολμησαν σμα με σμα, στερα μως λλοι απωθθηκαν στους βλτους των Αλυκν κι λλοι υποχρησαν. Σκοτθηκαν μλιστα περπου 150. Ο Παυσανας, αφο στησε τρπαιο νκης, γρισε στο στρατπεδο. Ωστσο, οτε τσι θμωσε μ' αυτος αλλ τους μνυσε κρυφ να στελουν πρσβεις στον διο και στους εφρους που τον συνδευαν, υποδεικνοντς τους τι πρεπενα πουν. Κι εκενοι πεστηκαν. Ταυτχρονα, προσπαθοσε να διχσει τους ολιγαρχικος της Αθνας, παραγγλλοντας να τον επισκεφθον σο το δυνατν περισστεροι και να δηλσουν τι δε χρειζεται πια να πολεμον την παρταξη του Πειραι, αλλ θλουν να συμφιλιωθον μαζ της και να μενουν λοι μαζ φλοι των Λακεδαιμονων. Αυτ τα κουγε με ευχαρστηση κι ο φορος Ναυκλεδας. Σμφωνα με τη συνθεια των Λακεδαιμονων να συνοδεουν στην εκστρατεα το βασιλι και δο φοροι, εχε ρθει τρα αυτς κι λλος νας, που και οι δο υποστριζαν τον Παυσανα κι χι τον Λσανδρο. Γι' αυτ προθυμοποιθηκαν να στελουν στη Σπρτη τους αντιπροσπους των επαναστατν που φεραν τις προτσεις για ειρνη προς τους Λακεδαιμονους, καθς και 2 ιδιτες απ την παρταξη των ολιγαρχικν, τον Κηφισοφντα και το Μλητο.
     Αφο, λοιπν, ξεκνησαν αυτο για τη Σπρτη, στειλαν αντιπροσπους κι οι επσημοι ολιγαρχικο (της Αθνας), λγοντας τι εναι τοιμοι να παραδσουν τους εαυτος τους και τα τεχη τους στους Λακεδαιμονους, για να κνουν ,τι θλουν. λεγαν, μως, τι εχαν την απατηση, αν οι επανασττες ομολογοσαν τι εναι φλοι των Λακεδαιμονων, να παραδσουν κι εκενοι τον Πειραι και τη Μουνιχα. ταν κουσαν λα αυτ οι φοροι και η συνλευση, στειλαν στην Αθνα  δεκαπντε νδρες μ' εντολ να συνεργαστον με τον Παυσανα για συμφιλωση, πως θα μπορσουν καλτερα. Αυτο τους συμφιλωσαν με ορος να ζουν μεταξ τους ειρηνικ, να επιστρψουν στα σπτια τους λοι εκτς απ τους Τριντα, τους ντεκα και τους δκα ρχοντες του Πειραι. ποιος απ τους ολιγαρχικος φοβταν, αποφσισαν τι μποροσε να μετοικσει στην Ελευσνα. Αφο τλειωσαν αυτ, ο Παυσανας αποστρτευσε τις δυνμεις του, εν οι επανασττες, αφο ανβηκαν με τα πλα τους στην Ακρπολη, πρσφεραν θυσα στην Αθην. ταν κατβηκαν οι στρατηγο, ο Θρασβουλος βγαλε λγο ως εξς:

   "Εσς, που ανκετε στην ολιγαρχικ παρταξη, σας συμβουλεω να καταλβετε ποιοι εστε. Και θα το καταλβετε καλλτερα, αν σκεφτετε για ποιο λγο πρπει να εσθε τσο υπεροπτικο, στε να θλετε να μας εξουσιζετε. Μπως εστε περισστερο δκαιοι; Μα ο λας, αν κι εναι πολ φτωχτερος απ σας, ποτ δεν σας αδκησε για χρηματικ συμφρον. Εσες, αντθετα, αν κι εστε οι πιο πλοσιοι απ' λους, χετε κνει πολλς ατιμες στο βωμ του κρδους. Αφο, λοιπν, δεν σας διακρνει καμμι δικαιοσνη, σκεφτετε μπως χετε λγο να περηφανεεσθε για τη παλικαρι σας. Αλλ ποιο κριτριο θα τανε καλλτερο γι' αυτ απ τον τρπο του πολεμσαμε αναμεταξ μας; Αλλ θα πετε τι μας ξεπερντε στην εξυπνδα, εσες που, αν κι εχατε και τεχη κι πλα και χρματα και τους Πελοποννησους ως συμμχους, νικηθκατε απ μας που τποτα δεν εχαμε απ' αυτ; Μπως νομζετε τι πρπει να περηφανεεστε για την υποστριξη των Λακεδαιμονων; Πς, αφο, πως παραδδει κποιος δεμνο απ τον λαιμ να σκυλ που δαγκνει, τσι κι εκενοι σας παρδωσαν στον αδικημνο τοτο λα και σηκθηκαν κι φυγαν; μως απ σας, φλοι, ζητ να μη παραβετε κανναν απ τους ρκους που δσατε, αλλ κοντ στις λλες αρετς σας να δεξετε τι και παραμνετε πιστο  στον ρκο σας κι εσθε θεοφοβομενοι"!


     Αφο επε αυτ κι λλα παρμοια κι τι δεν πρπει να υπρξει καμμι αναταραχ αλλ να εφαρμοστον οι παλαιτεροι νμοι, διλυσε τη συνλευση. Κι αφο διρισαν ρχοντες, ξανρχισαν ομαλ πολιτικ ζω. Αργτερα, ταν μαθαν τι οι ολιγαρχικο της Ελευσνας στρατολογοσαν ξνους μισθοφρους, αφο καναν γενικ επιστρτευση εναντον τους, τους στρατηγος των ολιγαρχικν τους σκτωσαν, ταν παρουσιστηκαν για διαπραγματεσεις, και τους λλους, αφο στειλαν φλους και συγγενες, τους πεισαν να συμφιλιωθον. Κι αφο δωσαν ρκους τι ειλικριν δε θα κρατσουν κακα αναμεταξ τους, και σμερα ακμα ζουν λοι μαζ ως συμπολτες κι οι δημοκρατικο τηρον πιστ τους ρκους τους.
     Λγο αργτερα, κποιος Ηρδας απ τις Συρακοσες, που βρισκταν στη Φοινκη μ' ναν πλοιοκττη και εδε φοινικικ πολεμικ πλοα, κποια να ρχονται απ λλα μρη, κποια να χουν δη εξοπλισθε, κι λλα να προετοιμζονται, κι ταν πληροφορθηκε τι προορζονταν να φτσουν συνολικ τα τριακσια, πρε το πρτο καρβι που φευγε για την Ελλδα κι ειδοποησε τους Λακεδαιμονους για  το βασιλι και τον Τισσαφρνη τι ετομαζαν αυτν το στλο. Εναντον μως ποιων, δεν το γνριζε. Οι Λακεδαιμνιοι ταρχτηκαν, συγκαλσαν τους συμμχους, και διερευνοσαν τι πρεπε να κνουν. Ττε ο Λσανδρος επειδ πστευε τι και στο ναυτικ εχαν μεγλη υπεροχ οι λληνες και αναλογιζμενος με ποιον τρπο σθηκε το πεζικ που εχε εκστρατεσει μαζ με τον Κρο, πεθει τον Αγησλαο να προτενει να εκστρατεσει στην Ασα, αν του δσουν τριντα Σπαρτιτες, περπου δο χιλιδες νεοδαμδεις και λλους ξι χιλιδες στρατιτες απ τις συμμαχικς δυνμεις. Πρα απ αυτς τις σκψεις, ο Λσανδρος θελε κι ο διος να συνοδψει τον Αγησλαο, για να αποκαταστσει ξαν στην εξουσα τις δεκαρχες, που εχε εγκαθιδρσει εκενος στις πλεις και που τις κατργησαν κατπιν οι φοροι, ταν εχαν διατξει να αποκατασταθον τα πατροπαρδοτα πολιτεματα.
     ταν ο Αγησλαος αποδχτηκε να αναλβει την εκστρατεα, οι Λακεδαιμνιοι του δωσαν σα ζτησε καθς και τροφοδοσα για ξι μνες. ταν εκενος, αφο κανε λες τις καθιερωμνες θυσες κι αυτς που συνηθζονται για τις εκστρατεες, ξεκνησε, αφο στειλε αγγελιοφρους στις πλεις, ανγγειλε πσους στρατιτες πρεπε να δσει η καθεμι και πο πρεπε να παρουσιαστον· και ο διος θλησε να πει και να κνει θυσα στην Αυλδα, που ακριβς θυσασε και ο Αγαμμνονας, ταν ξεκνησε για την Ασα. Μλις μως φτασε εκε, ταν μαθαν οι Βοιταρχοι  τι θυσαζε, στειλαν ιππες που χι μνο τον πρσταξαν να σταματσει τη θυσα, αλλ και του πταξαν κτω τα θυσιασμνα εντσθια που βρκαν πνω στο βωμ. Ο Αγησλαος, αφο επικαλστηκε τη μαρτυρα των θεν και γεμτος οργ, επιβιβστηκε στο πλοο του κι φυγε. Αφο φτασε στο Γεραιστ κι αφο συγκντρωσε εκε σο περισστερο στρατ μπρεσε κανε πανι για την φεσσο.
     ταν φτασε εκε, ο Τισσαφρνης στειλε αμσως ανθρπους και τον ρτησε για ποιο λγο ρθε κι εκενος απντησε: "Για να γνουν ανεξρτητες οι πλεις της Ασας, πως εναι και στην υπλοιπη Ελλδα". Σ' αυτ απντησε ο Τισσαφρνης: "Αν εσ συμφωνες να κνουμε ανακωχ, σπου να ενημερσω το βασιλι, νομζω τι θα μπορσεις να το πετχεις αυτ κι πειτα, αν θες, να φγεις". "Θα συμφωνοσα", απντησε ο Αγησλαος, "αν δεν φοβμουνα μη με γελσεις". "Μα μπορες να χεις εγγυσεις τι θα φερθ στ' αλθεια τμια". "Ττε, αν φερθες στ' αλθεια τμια, εμες καθλου δεν θα πειρξουμε τα εδφη σου σο θα ισχει η ανακωχ".
     Με ττοια συμφωνα ο Τισσαφρνης ορκστηκε μπρος στους απεσταλμνους του Αγησιλου, Ηριππδα, Δερκυλδα και Μγιλλο τι θα διαπραγματευταν τμια την ειρνη κι εκενοι πλι ορκστηκαν στον Τισσαφρνη για λογαριασμ του Αγησιλου τι, εφσον το κανε αυτ, θα μενε πιστς κι ο Αγησλαος στην ανακωχ. Ο Τισσαφρνης, μως, αμσως παραβασε τον ρκο του, γιατ, αντ να φροντσει να διατηρσει την ειρνη, στειλε και ζτησε απ το βασιλι δυνμεις περισστερες απ σες εχε προηγουμνως. Ο Αγησλαος πλι, αν και τα μθαινε αυτ, μεινε σταθερς στην ανακωχ. Στο μεταξ εχε συμπληρωθε νας χρνος απ ττε που ξεκνησε ο Αγησλαος, τσι ο Λσανδρος με τους 30 Σπαρτιτες γρισαν στην πατρδα τους και στη θση τους ρθε ο Ηριππδας με λλους. Απ τοτους διρισε τον Ξενοκλ κι ναν λλο, διοικητς του ιππικο, το Σκθη διοικητ των νεοδαμδων οπλιτν, τον Ηριππδα διοικητ των πλαι ποτ μισθοφρων του Κρου και το Μγδωνα διοικητ των τμημτων των ασιατικν πλεων και τους ανγγειλε τι σκπευε να τους οδηγσει αμσως, απ τον συντομτερο δρμο, μες στη καρδι της χρας, για να  αρχσουν αμσως να ετοιμζονται σωματικ και ψυχολογικ για τη μχη.
     Ο Τισσαφρνης νμισε τι ο Αγησλαος τα λεγε αυτ θλοντας ξαν να τον ξεγελσει και τι αυτ τη φορ θα εισβαλε πραγματικ στην Καρα, γι αυτ, στειλε στην Καρα το πεζικ, πως και την προηγομενη φορ, και τοποθτησε το ιππικ στην πεδιδα του Μαινδρου. Ο Αγησλαος, πργματι, δεν μπλφαρε αλλ, πως ακριβς εχε προαναγγελει, εισβαλε αμσως στην περιοχ των Σρδεων. Προχωρντας τρεις μρες χωρς να συναντσει εχθρος, βρισκε φθονα τα   εφδια για το στρατ. Την τταρτη μρα εμφανστηκε το εχθρικ ιππικ. Ο  διοικητς του πρσταξε τον αρχηγ των σκευοφρων, αφο περσει τον Πακτωλ ποταμ, να στσει στρατπεδο, εν οι νδρες του, ταν εδαν τους υπηρτες των Ελλνων να εναι διασκορπισμνοι για πλιτσικο, σκτωσαν πολλος απ' αυτος. ταν το εδε αυτ ο Αγησλαος, διταξε το ιππικ να σπεσει σε βοθεια. Οι Πρσες πλι, μλις εδαν τις ενισχσεις, συγκεντρθηκαν και παρταξαν απναντ τους πολλς μονδες ιππικο. Ττε ο Αγησλαος, επειδ εδε τι οι εχθρο δεν εχαν ακμα μαζ το πεζικ τους, εν ο διος εχε λες του τις δυνμεις, κρινε τη στιγμ κατλληλη για να δσει μχη, αν μποροσε. Αφο κανε λοιπν θυσα, αμσως οδγησε τη φλαγγα ενντια στο παραταγμνο ιππικ, εν, ταυτχρονα, πρσταζε τις κλσεις των τριαντρηδων οπλιτν να ορμσουν εναντον του και τους πελταστς να τρξουν γργορα μπροστ, επε και στο ιππικ να επιτεθε, βεβαινοντας τι ο διος θ' ακολουθοσε μ' λο τον υπλοιπο στρατ. Οι Πρσες απκρουσαν το ιππικ, ταν, μως, επιτθηκαν λα τα λλα τμματα ταυτχρονα, υποχρησαν κι λλοι απ' αυτος πεσαν στο ποτμι κι λλοι τρπηκαν σε φυγ. Οι λληνες, καταδικοντς τους, κατλαβαν το στρατπεδ τους. Οι πελταστς, πως ταν φυσικ, τρπηκαν σε λεηλασες, ο Αγησλαος, μως, στρατοπδευσε με ττοιο τρπο, στε να τους περικυκλσει λους μαζ, φλους κι εχθρος. Εκε πρε πολλ χρματα, περισστερα απ 70 τλαντα, και τις καμλες, που πρε μαζ του στην Ελλδα.
     ταν γινε αυτ η μχη, ο Τισσαφρνης τυχε να βρσκεται στις Σρδεις, γι' αυτ κι οι Πρσες τον κατηγρησαν τι τους πρδωσε. Επειδ κι ο διος ο βασιλις των Περσν κατληξε στο συμπρασμα τι ο Τισσαφρνης φταιγε για τη κακ τροπ των υποθσεν του, στειλε τον Τιθραστη και του κοψε το κεφλι. Ο Τιθραστης, αφο κανε αυτ, στειλε πρσβεις στον Αγησλαο που επαν τα εξς: "Αγησλαε, ο υπατιος για τις δυσκολες μας, και τις δικς σας και τις δικς μας, τιμωρθηκε.  Τρα ο βασιλες αξινει εσ να γυρσεις στη πατρδα σου κι οι πλεις θα χουν ανεξαρτησα, αλλ θα του πληρνουν τον πατροπαρδοτο φρο". ταν ο Αγησλαος αποκρθηκε τι δεν μποροσε να δεχτε αυτ χωρς τη συγκατθεση των αρχν της πατρδας του, ο Τιθραστης του επε: "σπου να μθεις την απφαση της πλης σου, πγαινε στη περιοχ του Φαρναβζου, αφο εγ τιμρησα τον εχθρ σου". "Ττε λοιπν", απντησε ο Αγησλαος, "σπου να φτσω εκε, δσ' μου τα απαρατητα τρφιμα για το στρατ". Ο Τιθραστης του δωσε 30 τλαντα κι ο Αγησλαος, αφο τα πρε, ξεκνησε για τη Φρυγα που ανκε στο Φαρναβζο.
     Εν βρισκταν στη πεδιδα πνω απ τη Κμη, πρε εντολ απ τους ρχοντες της Σπρτης να αναλβει και τη διοκηση του ναυτικο και να διορσει νααρχο ποιον θελε ο διος. Αυτ το καναν οι Λακεδαιμνιοι με το εξς σκεπτικ, τι δηλαδ, αν αρχηγς και των δο εναι το διο πρσωπο, ττε και το πεζικ θα εναι πολ πιο δυνατ, μια και οι δυνμεις και των δο θα εναι ενωμνες και το  ναυτικ, αφο θα ερχταν για βοθεια το πεζικ, ποτε χρειαζταν. ταν κουσε αυτ ο Αγησλαος, αρχικ παργγειλε στις πλεις των νησιν και των παραλων να ετοιμσουν πλοα, σα θελε η καθεμι. Μ' αυτν τον τρπο συγκεντρθηκαν συνολικ κπου 120 καινορια πολεμικ, λλα απ' αυτ που εχαν αναλβει οι πλεις κι λλα απ κενα που εξπλισαν ιδιτες, θλοντας να του φανον ευχριστοι. Κατπιν, διρισε νααρχο τον κουνιδο του Πεσανδρο, νθρωπο φιλδοξο και ψυχωμνο αλλ χωρς την απαιτομενη εμπειρα για σωστ προετοιμασα. Ο Πεσανδρος, λοιπν, αφο φυγε, ρχισε να ασχολεται με τα ζητματα του ναυτικο. Ο Αγησλαος, πλι, συνχισε τη πορεα του προς τη Φρυγα.
     Ο Τιθραστης, επειδ σχημτισε την ποψη τι ο Αγησλαος περιφρονοσε την εξουσα του βασιλι κι τι δεν εχε στο νου του να φγει απ' την Ασα αλλ αισιοδοξοσε πολ τι θα νικσει το βασιλι, επειδ δεν ξερε πς να αντιμετωπσει τη κατσταση, στλνει τον Τιμοκρτη το Ρδιο στην Ελλδα με χρυσφι αξας ενς ταλντου ασημιο και τον συμβουλεει να το μοιρσει στους ηγτες των πλεων, παρνοντας σγουρες διαβεβαισεις τι θα πολεμσουν τους Λακεδαιμονους. Εκενος, αφο φτασε στην Ελλδα, δωροδοκε στη Θβα τον Ανδροκλεδα, τον Ισμηνα και το Γαλαξδωρο, στη Κρινθο τον Τιμλαο και τον Πολυνθη, στο ργος τον Κλωνα και τους οπαδος του. Οι Αθηναοι, χωρς να δεχτον μερδιο απ' αυτ τα χρματα, ταν πρθυμοι για τον πλεμο, πιστεοντας τι τσι θα ανακτοσαν την ηγεμονα. Εκενοι που δχτηκαν τα χρματα, ρχισαν να συκοφαντον τους Λακεδαιμονους στις πλεις τους κι αφο πτυχαν να τους κνουν μισητος στους δικος τους, συνυπγραψαν συμμαχα ανμεσα στις μεγαλτερες πλεις.
     Επειδ οι Θηβαοι ηγτες ξεραν τι, αν δεν ρχιζε κποιος τον πλεμο, οι Λακεδαιμνιοι δε θα αποφσιζαν να λσουν τις σπονδς με τους συμμχους, πεθουν τους Οποντιους Λοκρος να λεηλατσουν περιουσες στη περιοχ που αμφισβητοσαν αναμεταξ τους αυτο κι οι Φωκες, πιστεοντας τι στερα απ αυτ οι Φωκες θα εισβλουν στη Λοκρδα. Και δε διαψεστηκαν, γιατ αμσως οι Φωκες εισβαλαν στη Λοκρδα κι ρπαξαν πολλαπλσιο βιος. Ττε, οι οπαδο του Ανδροκλεδα πεισαν αμσως τους Θηβαους να βοηθσουν τους Λοκρος, με το επιχερημα τι οι Φωκες δεν εχαν εισβλει στην αμφισβητομενη περιοχ αλλ στην δια τη Λοκρδα, που ταν αναγνωρισμνη ως φλη και σμμαχος της Θβας. ταν οι Θηβαοι, αφο εισβαλαν κι αυτο στη Φωκδα, ρχισαν να λεηλατον τη χρα, οι Φωκες στειλαν αμσως πρσβεις στη Σπρτη ζητντας βοθεια κι εξηγντας τι δεν εχαν αρχσει εκενοι τον πλεμο αλλ βρσκονταν σε μυνα ταν επιτθηκαν στους Λοκρος. Οι Λακεδαιμνιοι ττε βρκαν ριστο πρσχημα να εκστρατεσουν εναντον των Θηβαων, γιατ ταν καιρς που ταν οργισμνοι μαζ τους κι επειδ οι Θηβαοι εχαν προβλει την αξωση στη Δεκλεια να παρνουν το δκατο της λεας που ανκε στον Απλλωνα και επειδ εχαν αρνηθε να τους ακολουθσουν στην επιχερηση εναντον του Πειραι. Τους κατηγοροσαν ακμα τι εχαν πεσει και τους Κορινθους να αρνηθον. φερναν επσης στη μνμη τους τι οι Θηβαοι εχαν εμποδσει τον Αγησλαο να κνει θυσα στην Αυλδα, τι εχαν πετξει τα θυσιασμνα σφγια πνω απ' το βωμ κι τι δεν ακολοθησαν τον Αγησλαο στην Ασα. Εκτιμοσαν ακμη τι ταν καλ η ευκαιρα να στελουν στρατ εναντον  τους και να σταματσουν την αυθδη συμπεριφορ των Θηβαων απναντ τους, γιατ η κατσταση στην Ασα ταν ευνοκ γι' αυτος, αφο ο Αγησλαος ταν κυραρχος και στην Ελλδα καννας λλος πλεμος δεν αποτελοσε γι' αυτος εμπδιο.
     Καθς ττοιες ταν οι αντιλψεις στην πλη των Λακεδαιμονων, οι φοροι  κρυξαν επιστρτευση κι στειλαν το Λσανδρο στους Φωκες, με διαταγ να πει στην Αλατρο επικεφαλς των διων των Φωκων και των Οιταων, των  Ηρακλεωτν, των Μηλιων και των Αινινων. Στο διο μρος συμφνησε να βρσκεται μια καθορισμνη μρα κι ο Παυσανας, που επρκειτο να αναλβει την αρχηγα χοντας μαζ του τους Λακεδαιμονους και τους λλους συμμχους. Ο Λσανδρος κανε ,τι του διταξαν και κατρθωσε επιπλον να αποσπσει και τους Ορχομενους απ τους Θηβαους. Στο μεταξ ο Παυσανας, αφο κανε τις καθιερωμνες θυσες εξδου και του βγκαν ευνοκς, εγκαταστθηκε στην Τεγα  κι στειλε αποκε αξιωματικος να παραλβουν τις δυνμεις των συμμχων και, ταυτχρονα, περμενε τους στρατιτες απ τις λλες πλεις της περιοχς της Σπρτης. Μλις κατλαβαν ωστσο οι Θηβαοι τι οι Λακεδαιμνιοι θα εισβλουν στη χρα τους, στειλαν πρσβεις στην Αθνα, που επαν τα ακλουθα:

   "νδρες Αθηναοι, για σα μας κατηγορετε τι στο τλος του πολμου προτεναμε σκληρ απναντ σας, δικα μας κατηγορετε, γιατ δεν τα ψφισε αυτ η πλη μας αλλ νας μνο νθρωπος, που τυχε ττε να μας αντιπροσωπεει στους συμμχους. ταν, μλιστα, μας ζτησαν οι Λακεδαιμνιοι να βαδσουμε εναντον του Πειραι, η πλη ψφισε ομφωνα να μην προυμε μρος στην εκστρατεα. Επειδ λοιπν εξαιτας σας οργστηκαν οι Λακεδαιμνιοι εναντον μας, νομζουμε τι εναι δκαιο να βοηθσετε την πλη μας. Πολ περισστερο αξινουμε  πρθυμα να χτυπσουν τους Λακεδαιμονους σοι απ σας ανκαν στην ολιγαρχικ παρταξη. Γιατ εκενοι, αφο πρτα σας εγκαθδρυσαν ολιγαρχικ καθεστς και σας καναν μισητος στους δημοκρατικος, ρθαν κατπιν με πολ στρατ ως δθεν σμμαχο σας, και σας παρδωσαν στο λα, τσι, σο εξαρτιταν απ' αυτος σασταν ολτελα χαμνοι, εν αυτς εδ ο λας σας σωσε.
     Το ξρουμε ββαια λοι μας, νδρες Αθηναοι, τι θα θλατε πολ να αποκτσετε ξαν την παλι σας ηγεμονα· πς, μως, εναι πιθαντερο να το πετχετε αυτ, παρ αν βοηθσετε σους αδικον εκενοι; Το τι εξουσιζουν πολλος μην το φοβσθε, αλλ σα σα να παρνετε θρρος, ανακαλντας στη μνμη σας τι, ταν και σεις εξουσιζατε πολλος, ττε εχατε και τους περισστερους εχθρος, αλλ σο δεν εχαν σε ποιον να προσχωρσουν κρυβαν το μσος εναντον σας. Μλις μως μπκαν επικεφαλς οι Λακεδαιμνιοι, δειξαν ποια αισθματα εχαν απναντ σας. Και τρα ασφαλς, αν φανομε εμες και σεις τι συνασπιζμαστε εναντον των Λακεδαιμονων, να το ξρετε καλ τι θα εκδηλωθον πολλο που τους μισον. τι μιλμε σωστ, αν το καλοσκεφθετε, αμσως θα το παραδεχτετε. Ποιος χει απομενει στ' αλθεια φλος τους; Ο Αργεοι δεν εναι ανκαθεν εχθρο τους; Οι Ηλεοι, που χασαν τσα εδφη και πλεις, προστθηκαν τρα στους εχθρος τους. Και τι να πομε για τους Κορινθους, για τους Αρκδες, για τους Αχαιος, που στον πλεμο εναντον σας με χλια παρακλια τους πεστηκαν απ τους Λακεδαιμονους και πραν μρος σ' λους τους μχθους και τους κινδνους  και τις δαπνες. Κι αφο οι Λακεδαιμνιοι πτυχαν σα θελαν, ποια εδφη τιμς χρματα δωσαν και σ' αυτος; Αντθετα, αξωσαν να διορζουν ελωτες ως διοικητς και, μλις τους ευνησε η τχη, επβαλαν στους συμμχους, που ταν πριν ελεθεροι, την ολιγαρχα τους. Αλλ και σους καναν να αποστατσουν απ σας, εναι φανερ τι τους ξεγλασαν· αντ για ελευθερα τους καναν δο φορς δολους, γιατ, τους διοικον τυραννικ και με δεκαρχες που διρισε ο Λσανδρος σε κθε πλη.
     Ο βασιλις πλι της Ασας, που τσο πολ τους βοθησε να σας νικσουν, τρα τι διαφορετικ απολαμβνει απ το αν εχε πολεμσει μαζ σας εναντον τους; Πς λοιπν δεν εναι φυσικ, αν μπετε και πλι επικεφαλς αυτν που ολοκθαρα αδικονται, να γνετε η μεγαλτερη δναμη που υπρξε ποτ;  Γιατ, ταν εχατε την ηγεμονα, εναι γνωστ τι κυριαρχοσατε μονχα στους θαλασσινος, τρα θα εξουσιζετε λους, κι εμς και τους Πελοποννησους κι σους εξουσιζατε λλοτε και τον διο τον βασιλι που χει τη μεγαλτερη δναμη απ' λους. Ββαια σταθκαμε, πως ξρετε, πολ ξιοι σμμαχοι για κενους, τρα, μως, εναι φυσικ να εμαστε στο πλευρ σας με περισστερη διθεση απ ,τι με τους Λακεδαιμονους· γιατ δεν θ' αγωνιζμαστε, πως ττε, για νησιτες Συρακσιους ξνους, αλλ για μας τους διους που αδικομαστε. Και τοτο  πρπει να κατανοσετε καλ, τι δηλαδ πολ πιο εκολα μπορε να πολεμηθε η πλεονεξα των Λακεδαιμονων απ' ,τι η πλαι ποτ δικ σας ηγεμονα, εσες, χοντας ναυτικ, εξουσιζατε λλους που δεν εχαν, εν αυτο αν και εναι λγοι, χουν επιβληθε και σε πολλος και σε εξοπλισμνους. Τελικ, αυτ σας λμε. Να   το ξρετε, λοιπν, καλ, νδρες Αθηναοι, τι νομζουμε τι σας προσκαλομε για πολ πιο ωφλιμα πργματα για τη δικ σας πλη παρ για τη δικ μας".


     Ο Αγησλαος λοιπν αυτ σχεδαζε. Οι Λακεδαιμνιοι μως, ταν πληροφορθηκαν τι εχαν φτσει τα χρματα στην Ελλδα κι τι οι μεγαλτερες πλεις εχαν συνασπισθε εναντον τους για πλεμο, θερησαν τι η πλη τους βρσκεται σε κνδυνο κι κριναν τι ταν ανγκη να εκστρατεσουν εναντον τους. Αυτο λοιπν ετοιμζονταν γι' αυτ και ταυτχρονα στλνουν στον Αγησλαο, τον Επικυδδα. Κι αυτς, μλις φτασε, ανακονωσε και για τα λλα πς εχαν κι τι η πλη του παραγγλνει να βοηθσει σο το δυνατν γρηγορτερα τη πατρδα. Ο Αγησλαος, μλις τα κουσε, στεναχωρθηκε ββαια, αναλογιζμενος ποιες τιμς και ποιες ελπδες ματαωνε, μως αμσως συγκλεσε τους συμμχους και τους ανακονωσε τα σα του παργγειλε η πλη και τους επε τι ταν αναγκαο να βοηθσει τη πατρδα. "Αν εκενα εξελιχθον καλ" επε "να ξρετε καλ, νδρες σμμαχοι, τι δε θα σας ξεχσω αλλ πλι θα λθω για να κνω σα εσες χετε ανγκη".
     Στο κουσμα αυτν πολλο δκρυσαν κι λοι αποφσισαν μαζ με τον Αγησλαο  να βοηθσουν τη Σπρτη· και αν τα εκε εξελιχθον καλ, θα τον παιρναν και θα γριζαν πλι στην Ασα. Αυτο λοιπν προετοιμζονταν να τον ακολουθσουν Κι ο Αγησλαος φησε στην Ασα διοικητ τον Εξενο και κοντ του περισστερους απ 40000 φρουρος, για να μπορε να προστατεει τις πλεις· αυτς, επειδ διαπστωσε τι πολλο απ τους στρατιτες προτιμοσαν να παραμενουν εκε περισστερο παρ να εκστρατεσουν εναντον των Ελλνων, επιθυμντας να πρει μαζ του σο το δυνατν περισστερους και καλλτερους, προκρυξε βραβεα για τις πλεις,  που θα στελνε το καλλτερο στρτευμα και για τους λοχαγος των μισθοφρων, για ποιον θα εξεστρτευε χοντας τον πιο καλ εξοπλισμνο λχο οπλιτν και τοξοτν και πελταστν. Προανγγειλε και στους αρχηγος του ιππικο τι και σ' αυτος θα απονεμει βραβεα, σ' ποιον θα παρουσαζε τη καλλτερη λη σε λογα κι εξοπλισμ. Επε μλιστα τι τη βρβευση θα την κανε μλις θα περνοσαν απ την Ασα στην Ευρπη, στη Χερσνησο, για να γνωρζουν καλ τι πρπει να επιλξουν καλ τους στρατιτες. Τα βραβεα ταν τα περισστερα καλοδουλεμνα με δικοσμο πλα για τους οπλτες και τους ιππες· ταν και χρυσ στεφνια· το σνολο των βραβεων δε στοχισε λιγτερο απ τσσερα τλαντα. Μετ απ τσο μεγλη δαπνη, κατασκευστηκαν για το στρατ πλα μεγλης αξας. Αφο πρασε τον Ελλσποντο, διορστηκαν κριτς ο Μνασκος και ο Ηριππδας και ο ρσιππος απ την πλευρ των Λακεδαιμονων, και νας απ κθε πλη απ την πλευρ των συμμχων. Κι ο Αγησλαος, αφο κανε την απονομ των επθλων, ακολουθοσε με το στρτευμ του τον διο δρμο που εχε ακολουθσει κι ο Πρσης βασιλις, ταν εξεστρτευσε εναντον της Ελλδας.
     Στο μεταξ οι φοροι ρισαν και τοποθτησαν φρουρ, η πλη, επειδ ο  Αγησπολης ταν ακμη μικρς, διταξε τον Αριστδημο να ηγηθε του στρατο, καθς ταν απ τη βασιλικ γενι κι επτροπος του παιδιο. Κι ταν εξεστρτευσαν οι Λακεδαιμνιοι κι οι εχθρο ταν συγκεντρωμνοι, συσκεφτκανε και συλλογζονταν πς θα δνανε τη μχη σο το δυνατν με περισστερη επιτυχα απ την πλευρ τους. Και ο Τιμλαος ο Κορνθιος επε:

   "Μου φανεται, νδρες σμμαχοι, τι το θμα των Λακεδαιμονων εναι μοιο, πως ακριβς τα ποτμια. Γιατ και τα ποτμια στις πηγς τους δεν εναι μεγλα αλλ ευκολοδιβατα, σο μως απομακρνονται, επειδ χνονται σ' αυτ κι λλα ποτμια, καθιστον τη ρο τους πιο ορμητικ. Το διο κι οι Λακεδαιμνιοι, ταν αρχικ εκστρατεουν εναι μνοι τους, καθς μως προχωρον και καταλαμβνουνε κι λλες πλεις, γνονται περισστεροι και πιο δυσκολοπολμητοι. Εγ τουλχιστον διαπιστνω, επε, τι κι σοι θλουν να εξουδετερσουν σφκες, αν επιχειρσουν να τις κυνηγσουν ξω απ τη φωλι τους, τους τσιμπον πολλς  μαζ, αν μως βλουν τη φωτι σο εναι μσα, τι δεν παθανουν αυτο τποτε κι εξουδετερνουν τις σφκες (αγριομλισσες). Αναλογιζμενος αυτ,  κρνω τι εναι το καλλτερο να δσουμε τη μχη περισστερο κοντ στη Σπρτη, ειδλλως σο το δυνατν πιο κοντ της".

     Επειδ δωσε την εντπωση ο Τιμλαος τι μλησε σωστ, ψφισαν τα σα επε. Και εν συζητοσαν για την αρχηγα και συμφωνοσαν για πσους σε βθος πρεπε να χει παραταγμνους λο το στρτευμα, για να μην αφνουν περιθριο στους εχθρος για περικκλωσ τους οι πλεις με βαθι διταξη των γραμμν του στρατο τους, στο μεταξ οι Λακεδαιμνιοι, χοντας μλιστα πρει μαζ τους τους Τεγετες και τους Μαντινες, εξεστρτευσαν προς την πλη την περιβαλλμενη απ δο θλασσες. Και προχωρντας, σχεδν ταυτχρονα οι σμμαχοι με τους Κορνθιους φτασαν στη Νεμα κι οι Λακεδαιμνιοι με τους συμμχους τους στη Σικυνα. Κι ταν εκενοι εισβαλαν προς την Επιεκεια, οι γυμντες των αντιπλων τους επφεραν δειν πλγματα αρχικ χτυπντας αυτος απ ψηλτερα μρη με ακντια και τξα. Και ταν ανβηκαν προς τη θλασσα, απ κει προχωροσαν μσα απ τη πεδιδα δενδροτομντας και καγοντας την παιθρο· μως και οι λλοι απομακρνθηκαν και στρατοπδευσαν, χοντας μπροστ τους τη χαρδρα· ταν  και οι Λακεδαιμνιοι προχωρντας δεν απεχαν απ τους εχθρος πνω απ 10 στδια, στρατοπδευσαν κι αυτο και μεναν αδρανες.
     Μετ απ αυτ, ταν οι Λακεδαιμνιοι μαθαν απ τους εξριστους Κορνθιους τι οι συμπολτες τους εχαν λα τα κοπδια τους σα και τα βοσκαν στο Περαιο και τρφονταν απ εκε, εκστρατεουν πλι στην Κρινθο με αρχηγ και ττε τον Αγησλαο. Αρχικ φτασε στον Ισθμ· ταν ο μνας που γιορτζονταν τα σθμια, και οι Αργεοι τχαινε να βρσκονται εκε προσφροντας θυσα στον Ποσειδνα, γιατ η Κρινθος ανκε στο ργος. ταν αντιλφθηκαν τι πλησιζει ο Αγησλαος, εγκατλειψαν τα ζα που εχαν θυσισει και τα φαγητ που εχαν προετοιμσει και ντρομοι αποχρησαν στην πλη απ το δρμο προς τις Κεχρεις. Αν και τους αντιλφθηκε ο Αγησλαος, μως δεν τους καταδωξε, αλλ, αφο κατασκνωσε στο ιερ, πρσφερε ο διος θυσες στο θε και περμενε, σπου οι εξριστοι των Κορινθων καναν τη θυσα τους προς τιμ του Ποσειδνα και τους αθλητικος αγνες. Οι Αργεοι πλι, μετ την αποχρηση του Αγησιλου γιρτασαν απ την αρχ ξαν τα σθμια. τσι, συνβη εκενη τη χρονι σε κποια αγωνσματα να χουμε δυο ηττημνους και σε μερικ πλι δυο νικητς. Τη 4η μρα ο Αγησλαος οδγησε το στρτευμα προς το Περαιο. ταν διαπστωσε τι φρουρονταν απ πολλος, αποχρησε μετ το μεσημρι προς την πλη, με την ιδα τι θα του παραδινταν η πλη· τσι οι Κορνθιοι, απ φβο μπως προδοθε   η πλη απ κποιους, στειλαν και κλεσαν τον Ιφικρτη με τους περισστερους απ τους πελταστς του. Κι ταν ο Αγησλαος μαθε τι αυτο εχαν περσει κατ   τη διρκεια της νχτας, λλαξε κατεθυνση και πρω–πρω βδιζε προς το Περαιο. Αυτς προχωροσε μσω της θερμς περιοχς παραλιακ, εν να τμμα δωσε διαταγ να ανεβε προς τα υψματα. Αυτ τη νχτα ο διος στρατοπδευσε κοντ στις θερμς πηγς και το στρατιωτικ τμμα διανυκτρευσε πνω στο βουν.
     Ττε ο Αγησλαος διακρθηκε για μια μικρ αλλ καρια σκψη. Επειδ απ αυτος που μετφεραν το φαγητ στο τγμα κανες δεν εχε φρει και φωτι και επειδ επικρατοσε κρο, καθς ταν σε μεγλο υψμετρο και εχε συνμα βρξει και  εχε πσει και χαλζι τις βραδινς ρες και εχαν ανεβε και με καλοκαιριν, καθτι ταν καλοκαρι, επειδ τους πιασε σγκρυο και μσα στο σκοτδι δειχναν και απροθυμα για το φαγητ, στλνει σ' αυτος ο Αγησλαος περπου δκα νδρες κουβαλντας φωτι μσα σε χτρες. Και επειδ αυτο διασκορπστηκαν σε  διφορα σημεα του βουνο και ναψαν πολλς και μεγλες φωτις, καθς υπρχε αφθονα ξλων, λοι λοιπν λειψαν τα σματ τους με λδι και πολλο ρχισαν να παρνουν το δεπνο τους. Εκενο το βρδυ φνηκε να καγεται και ο νας του Ποσειδνα· ποιος ββαια βαλε τη φωτι κανες δεν το γνωρζει. Μλις αντιλφθηκαν οι νθρωποι που ταν μσα στο Περαιο τι κατχονταν οι κορυφς, δεν πρβαλαν καμμι μυνα, αλλ κατφυγαν στο Ηραο κι οι νδρες κι οι γυνακες κι οι δολοι κι οι ελεθεροι και τα περισστερα κοπδια. Ο Αγησλαος βδιζε με το στρατ του παραθαλσσια και το τγμα πνω απ το βουν κατεβανει εναντον της Οινης και κυριεει το τεχος κι αφαιρε τα υπρχοντα της πλης, εν οι στρατιτες εκενη τη μρα πρανε πολλ τρφιμα απ τα γρω χωρι. Αυτο που εχανε καταφγει στο Ηραο βγκανε ττε ξω, για να αφσουνε στον Αγησλαο ν' αποφασσει γι' αυτος ,τι θελε. Αυτς αποφσισε να παραδσει στους εξριστους σους απ' αυτος εχαν συμμετοχ στις σφαγς κι λοι οι λλοι   να πουληθον. τσι, βγκαν απ το Ηραο πολλο αιχμλωτοι· στο μεταξ κατφθασαν πολλς αντιπροσωπες και απ αλλο, και ρθαν και απεσταλμνοι  των Βοιωτν για να ρωτσουν τι θα πρεπε να κνουν για να πετχουν ειρνη. Ο Αγησλαος, με υπερβλλουσα παρση, κρινε τι οτε καν πρεπε να τους δει αυτος, αν και παραβρισκταν και ο πρξενος Φρακας να τους παρουσισει· καθισμνος στο κυκλικ οικοδμημα γρω απ τη λμνη, παρακολουθοσε τα σα βγαιναν (απ την πλη Ηραο). νοπλοι Λακεδαιμνιοι με τα δρατα ακολουθοσαν ως φλακες τους αιχμαλτους, προκαλντας εξαιρετικ το θαυμασμ απ τους παρντες· γιατ οι χαρομενοι και οι νικητς ανκαθεν μοιζουν να εναι κπως αξιοθατοι.
     Κι εν ακμη ταν καθισμνος ο Αγησλαος και φαινταν να χαρεται με τα σα γνονταν, τρεχε προς το μρος του κποιος ιππας με καταδρωμνο το λογ του. Στις ερωτσεις πολλν τι εχε να αναγγελει δεν απαντοσε σε κανναν, αλλ, ταν πλησαζε τον Αγησλαο, αφο πδησε απ το λογ του, και τρχοντας κοντ του σκυθρωπς, του ανακοιννει τη συμφορ στο Λχαιο. Αυτς, μλις το κουσε, αμσως ανασηκθηκε απ το κθισμ του, πρε το δρυ και διταξε τον κρυκα να καλσει τους πολμαρχους και τους λοχαγος και τους διοικητς των συμμαχικν ταγμτων του. Κι ταν εκενοι τρεξαν κοντ του, διταξε και τους λλους -γιατ δεν εχαν ακμη δειπνσει- να φνε κι αμσως να τον ακολουθσουν με τη μγιστη ταχτητα, εν ο διος με τους επιτελες του ξεκνησε χωρς να καθσει για φαγητ. Οι δορυφροι κρατντας τα πλα τον ακολουθοσαν βιαστικ, καθς ο διος προπορευταν κι οι λλοι ρχονταν πσω του. Κι ταν εχε διαβε τις θερμς πηγς στα ανοιχτ του Λεχαου, τον πλησασαν 3 ιππες και του αναγγλλουν τι δη εχαν περισυλλεγε οι νεκρο για ταφ. ταν το κουσε αυτ, δωσε διαταγ στο στρτευμα να αποθσει τα πλα και να ξεκουρασθε για λγο και στη συνχεια βδισε πλι προς το Ηραο, την επμενη μρα πολησε τα λφυρα του πολμου.
    ταν οι Λακεδαιμνιοι μαθαν τι ο Κνωνας με χρματα του Πρση βασιλι ανοικοδομε το τεχος των Αθηναων και συντηρντας με τα χρματα εκενου το ναυτικ φρνει στο πλευρ των Αθηναων και τα νησι και τις παραθαλσσιες πλεις, κριναν τι, αν αναφρουν αυτ στον Τιρβαζο, που ταν στρατηγς του βασιλι, θα προσλκυαν με το μρος τους τον Τιρβαζο θα τον απτρεπαν να ενισχσει το ναυτικ του Κνωνα. Πραν λοιπν απφαση και στλνουν προς τον Τιρβαζο τον Ανταλκδα με την εντολ να ενημερσει αυτν γι' αυτ και να προσπαθσει να συνψει ειρνη ανμεσα στην πλη τη Σπρτη και στον Πρση βασιλι. ταν το πληροφορθηκαν αυτ οι Αθηναοι, στλνουν κι αυτο πρσβεις μαζ με τον Κνωνα, τους Ερμογνη, Δωνα, Καλλισθνη, Καλλιμδοντα. Κλεσανε ταυτχρονα και πρσβεις απ λλες συμμαχικς πλεις· τσι παραβρθηκαν και πρσβεις απ τη Βοιωτα, τη Κρινθο και το ργος. ταν φτασαν εκε, ο Ανταλκδας επε προς τον Τιρβαζο τι χει λθει με πρθεση να συνψει ειρνη ανμεσα στη Σπρτη και τον Πρση βασιλι και μλιστα με ρους που θα πρτεινε ο βασιλις. Πντως οι Λακεδαιμνιοι δε διεκδικον απ το βασιλι τις ελληνικς πλεις της Ασας και θα εναι ικανοποιημνοι να κηρυχτον αυτνομα λα τα νησι κι οι λλες πλεις. "Πργματι", επε, "αφο εμες δεχμαστε κτι ττοιο, για ποιο λγο θα πολεμοσαν εναντον μας οι λληνες ο βασιλις και θα ξδευε χρματα; Γιατ, αν οι πλεις εναι αυτνομες, οτε οι Αθηναοι χωρς τη δικ μας αρχηγα, οτε εμες οι διοι θα μποροσαμε να εκστρατεσουμε".
     Στον Τιρβαζο ρεσαν πολ τα σα επε ο Ανταλκδας· για τους αντιπλους οι προτσεις εχαν την εξς σημασα. Οι Αθηναοι δηλαδ φοβονταν να συναινσουν να κηρυχθον αυτνομα τα νησι, γιατ θα χαναν τη Λμνο, την μβρο και τη  Σκρο κι οι Θηβαοι φοβονταν μπως υποχρεωθον να αφσουν αυτνομες τις πλεις της Βοιωτας,κι οι Αργεοι, πργμα που επιθυμοσαν, κριναν τι δε θα μποροσαν να χουν την Κρινθο ως νο ργος, αν υπογρφονταν ττοιες συνθκες και σπονδς. τσι αυτ η προσπθεια για ειρνη δεν τελεσφρησε κι ο καθνας τους γρισε στη πατρδα του. Ο Τιρβαζος λοιπν κρινε τι δεν του ταν πολ ασφαλς να ταχθε με τους Λακεδαιμνιους χωρς την γκριση του βασιλι του· δωσε μως κρυφ χρματα στον Ανταλκδα για να εξοπλισθε ναυτικ απ τους Λακεδαιμνιους και για να επιζητσουν την ειρνη περισστερο οι Αθηναοι και οι σμμαχο τους, και φυλκισε τον Κνωνα, γιατ τχα αδικοσε το βασιλι και γιατ οι Λακεδαιμνιοι μιλοσαν ορθ. Μετ απ αυτ, ανβαινε προς το βασιλι για να τον ενημερσει για σα πρτειναν οι Λακεδαιμνιοι και για το τι εχε συλλβει τον Κνωνα ως αδικοπραγοντα και για να ρωτσει τι πρεπε να κνει για λα αυτ.
     Ο βασιλις λοιπν, ταν φτασε ο Τιρβαζος κοντ του, στλνει το Στροθα να φροντσει τα σχετικ με τη θλασσα. Αλλ ο Στροθας ευνοοσε ισχυρ τους Αθηναους και  τους συμμχους τους, αναλογιζμενος πσα δειν εχε υποστε η χρα του βασιλι απ τον Αγησλαο. Και οι Λακεδαιμνιοι, ταν διαπστωσαν πσο εχθρικ δικειται ο Στροθας απναντ τους και πσο φιλικ προς τους Αθηναους, στειλαν εναντον του για πλεμο το Θβρωνα. Αυτς, περνντας απναντι, και με ορμητριο την φεσο και τις πλεις της πεδιδας του Μαινδρου Πρινη και Λεκοφρη και Αχλλειο λεηλατοσε τη χρα του Πρση βασιλι. Με το πρασμα του χρνου, διαπιστνοντας ο Στροθας τι ο Θβρωνας κθε φορ προστρεχε σε βοθεια τακτα και περιφρονητικ, στειλε στην πεδιδα ιππες με διαταγ να κνουν επιδρομ και να τους περικυκλσουν στο μτρο που μποροσαν. Ο Θβρωνας ττε τχαινε να εναι στη σκην του μετ το φαγητ με τον αυλητ Θρσανδρο. Ο Θρσανδρος δεν ταν μνο ριστος αυλητς αλλ καυχιταν και για τη σωματικ του ρμη ως λτρης των Σπαρτιατν. ταν ο Στροθας εδε τι εκενοι βοηθοσαν ασντακτα και τι οι πρτοι τους ταν λγοι, εμφανζεται οδηγντας μαζ του πολλος και πειθαρχημνους ιππες. Πρτους σκτωσαν το Θβρωνα και το Θρσανδρο· μλις πεσαν αυτο νεκρο, στρφηκαν και εναντον του λλου στρατεματος και κατ την καταδωξη σκτωσαν πρα πολλος –υπρξαν και κποιοι απ αυτος που σθηκαν καταφεγοντας στις φιλικς πλεις– και περισστερους γιατ αργ αντιλφθηκαν την επιχερηση. Εξλλου πολλς φορς, πως και ττε, αναλμβανε (ο Θβρωνας) επιχειρσεις χωρς απ νωρτερα να δδει τις απαρατητες διαταγς. Αυτ λοιπν τσι γιναν.
τσι, ταν ανακονωσε ο Τιρβαζος να λθουν σε σσκεψη σοι θελαν να πληροφορηθον τους ρους της ειρνης που υπαγρευε ο Πρσης βασιλις, αμσως ανταποκρθηκαν λοι τους. Κι ταν συγκεντρθηκαν, ο Τιρβαζος παρουσασε τα γραπτ του βασιλι και διβαζε το περιεχμεν τους. Αυτ ταν το εξς:

   "Ο βασιλις Αρταξρξης θεωρε δκαιο να εναι δικς του οι πλεις της Ασας και απ τα νησι οι Κλαζομενς και η Κπρος, εν οι λλες ελληνικς πλεις και μικρς και μεγλες να αφεθον αυτνομες εκτς απ τη Λμνο και την μβρο και τη Σκρο· αυτς, πως και απ παλι, να ανκουν στους Αθηναους. σοι δεν αποδχονται αυτ την ειρνη, αυτος εγ θα τους πολεμσω με σους συμφωνον μ' αυτ και στη στερι και στη θλασσα και με πλοα και με χρματα".

     Αφο κουσαν λοιπν αυτ οι πρσβεις απ τις πλεις, γρισαν και τα  ανακονωσαν ο καθνας στην πλη του. Και λοι οι λλοι διαβεβαωσαν με ρκο τι θα τα τηρσουν αυτ, αλλ οι Θηβαοι πρβαλαν την αξωση να ορκισθον εκ μρους λων των Βοιωτν. Ο Αγησλαος μως επε τι δε θα δεχθε τους ρκους,   αν δεν ορκισθον σμφωνα με το κεμενο του Πρση βασιλι, να εναι δηλαδ αυτνομες και οι μικρς και οι μεγλες πλεις. Οι πρσβεις των Θηβαων λεγαν τι δεν εχε δοθε σ' αυτος ττοια εξουσιοδτηση. "Πηγανετε λοιπν" επε ο Αγησλαος "και ρωτστε· πστε τους επσης και τα εξς, τι αν δεν αποδεχθον αυτ, θα μενουν ξω απ τις σπονδς". Αυτο λοιπν φυγαν. Ο Αγησλαος πλι, λγω της χθρας του εναντον των Θηβαων, δεν καθυστρησε, αλλ αφο πεισε τους εφρους, πρσφερε θυσες. Και επειδ οι θυσες βγκαν ευνοκς για ξοδο στρατο, αφο φτασε στην Τεγα, στελνε ιππες στους περοικους να  επισπεσουν τη στρατολγηση ανδρν, στελνε και αρχηγος συμμαχικο στρατο στις πλεις. Πριν μως ξεκινσει απ την Τεγα, κατφτασαν οι Θηβαοι λγοντας  τι αφνουν αυτνομες τις πλεις. τσι οι Λακεδαιμνιοι επστρεψαν στην πατρδα τους και οι Θηβαοι εξαναγκστηκαν να μπουν στις σπονδς, αφο πρτα φησαν αυτνομες τις πλεις της Βοιωτας.
     Οι Κορνθιοι πλι δεν διωχναν τη φρουρ των Αργεων. Αλλ ο Αγησλαος προειδοποησε κι αυτος, τους πρτους τι αν δεν απομακρνουν τους Αργεους και τους δετερους αν δε φγουν απ την Κρινθο, θα κηρξει πλεμο εναντον τους. Και καθς φοβθηκαν και οι δυο αποχρησαν οι Αργεοι και η πλη των Κορινθων αισθνθηκε ανεξρτητη, οι δολοφνοι και πρωτατιοι αυτο του κακο το κατλαβαν και φυγαν απ την Κρινθο· οι υπλοιποι πολτες εθελοσια δχτηκαν την επιστροφ των πρην εξορστων ολιγαρχικν. Αφο τακτοποιθηκαν αυτ και διαβεβαωσαν με ρκο οι πλεις τι θα μενουν σταθερς στην ειρνη που τους υπαγρευσε ο Πρσης βασιλις, διαλθηκαν στερα οι  πεζικο στρατο και οι ναυτικς τους δυνμεις. Ανμεσα στους Λακεδαιμνιους και τους Αθηναους και τους συμμχους τους, μετ τον τελευταο πλεμο και το γκρμισμα των τειχν, αυτ ταν η πρτη ειρνη. Κατ τη διρκεια του τωρινο πολμου, αν και οι Λακεδαιμνιοι δεν εχαν σημεισει μεγλες επιτυχες εναντον των αντιπλων τους, βγκαν πολ πιο κερδισμνοι λγω της επονομαζμενης Ανταλκδειας ειρνης. Γιατ, αναλαμβνοντας εγγυητς της ειρνης που υπαγορετηκε απ τον Πρση βασιλι κι επιβλλοντας την αυτονομα στις πλεις, πραν αρχικ την Κρινθο σμμαχο, κατστησαν αυτνομες τις Βοιωτικς πλεις απ τη Θβα, πργμα που απ καιρ το επιθυμοσαν, σταμτησαν και τους Αργεους να ελγχουν την Κρινθο, απειλντας τους με εκστρατεα αν δεν αποχωροσαν απ την Κρινθο.
     Ο Φοιβδας, αφο εχαν συγκεντρωθε και οι υπλοιπες δυνμεις για τον Ευδαμδα, τους πρε υπ την ηγεσα του και ξεκνησε. ταν φτασαν προς τη Θβα, στρατοπδευσαν ξω απ την πλη κοντ στο γυμναστριο· καθς οι Θηβαοι βρσκονταν σε κατσταση πολιτικν διαταραχν, πολμαρχοι ταν ο Ισμηνας και ο Λεοντιδης, πολιτικο αντπαλοι μεταξ τους και ο καθνας τους αρχηγς στο πολιτικ του κμμα. Ο Ισμηνας λοιπν, λγω του μσους του προς τους Λακεδαιμνιους, δεν πλησαζε το Φοιβδα. Ο Λεοντιδης μως και με λλους τρπους τον προσγγισε και ταν εξοικειθηκε μαζ του, του επε τα εξς:

   "Αυτ εδ τη μρα, Φοιβδα, σου δνεται η ευκαιρα να προσφρεις τη μγιστη υπηρεσα στην πατρδα σου· γιατ, αν με ακολουθσεις με τους οπλτες σου, εγ θα σε οδηγσω μσα στην ακρπολη. Κι αν γνει αυτ, να ξρεις τι η Θβα θα ανκει ανεπιφλακτα στους Λακεδαιμνιους και εμες θα εμαστε με τους δικος σας φλους. Τρα ββαια, πως βλπεις, χει εκδοθε διταγμα να μην εκστρατεσει καννας μαζ σου απ τους Θηβαους εναντον των Ολυνθων· αν μως εσ συνεργασθες μαζ μας σ' αυτ, αμσως εμες θα στελουμε μαζ σου πολλος οπλτες και πολλος επσης ιππες· τσι θα βοηθσεις τον αδελφ σου με μεγλη δναμη και, εν εκενος θα πασχζει να υποτξει την λυνθο, εσ θα χεις δη κυριεσει τη Θβα, πλη πολ μεγαλτερη απ την λυνθο".

     ταν τα κουσε αυτ ο Φοιβδας, ανακουφστηκε, γιατ επιθυμοσε σφοδρ να πετχει κποιο λαμπρ κατρθωμα παρ να ζσει στην αφνεια, μλιστα δεν διδε την εντπωση τι πρκειται για λογικ και σφρονα νθρωπο. Κι αφο αποδχτηκε αυτ, του συνστησε να προωθηθε, πως εξλλου εχε προετοιμασθε για την αναχρησ του: "ταν θα εναι η κατλληλη στιγμ", επε ο Λεοντιδης, "θα λθω εγ να σε συναντσω κι ο διος θα σε κατευθνω.".
     Τον επµενο χρνο, που µλιστα γινε κλειψη σελνης να βρδυ και κηκε ο παλις νας της Αθηνς στη πλη, που ταν φορος ο Πιτας κι ρχοντας στην Αθνα ο Καλλας, ληξε η θητεα του Λυσνδρου, αφο συµπληρνονταν 24 χρνια πολµου κι οι Λακεδαιµνιοι στειλαν αρχηγ του στλου τον Καλλικρατδα. ταν ο Λσανδρος του παρδιδε τα πλοα, λεγε στον Καλλικρατδα τι του παραδδει την ηγεσα σε στιγµ που κυριαρχε στη θλασσα, χοντας κερδσει ναυµαχα. Αυτς του απντησε τι θα τον παραδεχτε για θαλασσοκρτορα, αν ξεκινσει απ την φεσο, περσει απ τ' αριστερ του τη Σµο, που ναυλοχε ο αθηνακς στλος και του παραδσει τα πλοα στη Μλητο. ταν ο Λσανδρος αποκρθηκε τι δε µπερδεεται σε ξνες υποθσεις τη στιγµ που λλος χει τη διοκηση, ο διος ο Καλλικρατδας επνδρωσε, πρα απ τα πλοα που εχε παραλβει απ το Λσανδρο, λλα 50 απ τη Χο, τη Ρδο κι απ λλους συµµχους. Αφο συγκντρωσε τσι συνολικ 140 πλοα, ετοιµστηκε να αντιµετωπσει τον εχθρ. Κι ταν µαθε τι υποσκπτεται απ τους φλους του Λυσνδρου, που χι µνο δειχναν απροθυµα στην υπηρεσα τους αλλ διδιδαν στις πλεις τι οι Λακεδαιµνιοι κνουν µεγλα λθη στις αλλαγς των ναυρχων, τοποθετντας σχετους και χωρς γνσεις για το ναυτικ, οι οποοι δεν ξρουν να µεταχειρζονται το µψυχο υλικ τους, στλνοντας λλους, ανδεους απ θλασσα κι γνωστους στους πληθυσµος της περιοχς, κι τι απ κτι ττοια κινδυνεουν οι Λακεδαιµνιοι να πθουν συµφορς, ο Καλλικρατδας µετ απ αυτ συγκντρωσε σους Λακεδαιµονους βρσκονταν εκε κι τσι τους μλησε:

  "Εµνα µου ταν αρκετ να καθσω στον τπο µου κι αν ο Λσανδρος κποιος λλος πιστεει πως χει περισστερη περα στα ναυτικ πργµατα, ας κοπισει. Δεν εµαι εγ που θα τον εµποδσω, µως, µια κι η πλη µ' στειλε αρχηγ του στλου, δε µπορ να κνω τποτε λλο παρ να εκτελσω, σο µπορ καλλτερα, τις διαταγς που πρα. Εσες ωστσο, αφο ξρετε εξσου καλ και τις φιλοδοξες µου και τις κατηγορες εναντον της πλη µας, πετε µου τι θεωρετε προτιµτερο, να µενω δηλαδ να γυρσω πσω, για να αναφρω ποια εναι η κατσταση εδ".

     Κι εν η βουλ συνεδραζε στη στο της αγορς, καθτι οι γυνακες γιρταζαν τα Θεσμοφρια στη Καδμεα, και λγω του θρους και της μεσημεριανς ρας επικρατοσε μεγλη ερημι στους δρμους, ττε ακριβς ο Λεοντιδης τρεξε πνω σε λογο προς το Φοιβδα, του λει να γυρσει πσω και τον οδγησε κατευθεαν προς την ακρπολη. Κι αφο εγκατστησε το Φοιβδα και τους νδρες του εκε κι αφο του δωσε και τα κλειδι των πυλν κι αφο επε να μην πλησισει καννας στην ακρπολη χωρς την δει του, αμσως κατευθνθηκε προς τη βουλ. Κι ταν φτασε, επε τα εξς:

  "Για το τι οι Λακεδαιμνιοι κατχουν την ακρπολη μη στενοχωριστε, Θηβαοι, γιατ υποστηρζουν τι δεν ρθαν μ' εχθρικς διαθσεις εναντον κανενς που δεν επιθυμε τον πλεμο, εγ προσωπικ, επειδ ο νμος δνει το δικαωμα στον πολμαρχο να συλλβει ποιον πιστεει τι χει διαπρξει ργα που αξζουν το θνατο, συλλαμβνω αυτν εδ τον Ισμηνα, γιατ υποκινε τον πλεμο. Κι εσες οι λοχαγο κι ο περγυρς σας σηκωθετε, πιστε τον κι οδηγστε τον εκε που επαμε".

     Αυτο που εχαν μυηθε στη συνωμοσα παραβρσκονταν εκε και υπκουσαν και σπευσαν να τον συλλβουν• απ σους δε γνριζαν τποτε και απ τους πολιτικος αντιπλους του Λεοντιδη, κποιοι αμσως φευγαν ξω απ την πλη, φοβομενοι μπως τους σκοτσουν• λλοι πλι αρχικ κατευθνθηκαν προς τα σπτια τους. Κι ταν πληροφορθηκαν αυτο που ταν στην Καδμεα τι ο Ισμηνας εχε συλληφθε, ττε οι πολιτικο φλοι του Ανδροκλεδα και του Ισμηνα, περπου τριακσιοι, αποχρησαν για την Αθνα.
     Το διο περπου διστημα φτνει στο κοιν των Λακεδαιμονων απ τη Θεσσαλα ο Πολυδμας ο Φαρσλιος. Αυτς ταν σε μεγλη εκτμηση και στην υπλοιπη Θεσσαλα και στην δια την πλη εχε ττοια μεγλη αποδοχ καλο και γενναου, στε οι Φαρσλιοι σε φση εμφλιας διαμχης χι μνο του εμπιστετηκαν την ακρπολη αλλ του ανθεσαν να εισπρττει και τους δημσιους φρους, σοι εχαν καθορισθε βσει των νμων, και να τους διαχειρζεται τσο για τις λατρευτικς ανγκες (της πλης) σο και για τη δημσια διοκηση. Εκενος λοιπν μ' αυτ τα χρματα και την ακρπολη την προσττευε και κθε χρνο κανε απολογιστικ συνλευση για τις λλες δαπνες της διοκησης. Και σες φορς τα σοδα δεν επαρκοσαν, βαζε απ τα δικ του, και ταν παρουσαζαν πλενασμα, τα παιρνε πσω. Και γενικ ταν φιλξενος και γενναιδωρος με το γνωστ Θεσσαλικ τρπο. ταν λοιπν αυτς φτασε στη Σπρτη, επε τα εξς:

     "Εγ, νδρες Λακεδαιμνιοι, ως πρξενος σε σας και ευεργτης παραδοσιακ απ λες τις γενες που θυμμαστε, χω την αξωση, αν αντιμετωπζω κποιο πρβλημα, να ρχομαι σε σας, και αν προκπτει κτι το κακ για σας στη Θεσσαλα, να σας ενημερνω. Ξρω λοιπν καλ τι και εσες ασφαλς χετε ακοσει το νομα του Ισονα, ο νθρωπος χει και μεγλη δναμη και εξαιρετικ φμη. Αυτς λοιπν, αφο συνθηκολγησε μαζ μου, με συνντησε και μου επε τα εξς: τι θα μποροσα, Πολυδμα, να υποτξω την πλη σου Φρσαλα και χωρς τη θλησ της, εναι δυνατν να το αντιληφθες απ' τα παρακτω, εγ δηλαδ, επε, χω συμμχους μου τις περισστερες και μεγαλτερες πλεις της Θεσσαλας, και τις κυρεψα, παρλο που και εσες συστρατευτκατε μαζ τους εναντον μου. Ασφαλς γνωρζεις ακμη τι διαθτω και πνω απ ξι χιλιδες ξνους μισθοφρους, τους οποους, πως εγ πιστεω, καμμι πλη δε θα μποροσε εκολα να τους αντιμετωπσει. Αλλ και απ λλη μρη, επε, δε θα εξεστρτευε (μαζ μου) μικρτερος αριθμς (στρατιωτν), απ τους στρατιτες των λλων πλεων λλοι εναι δη ηλικιωμνοι και λλοι σχεδν ανλικοι, σε κθε πλη ασκονται για τον πλεμο πρα πολ λγοι, αντθετα σε μνα δεν υπρχει καννας μισθοφρος που να μη με συναγωνζεται στους κπους". Και ο διος ο Ισονας -γιατ πρπει να πω σε σας λη την αλθεια– εναι και πολ γεροδεμνος και γενικ σκληραγωγημνος. Τους νδρες του λοιπν καθημεριν τους χει υπ δοκιμασα, γιατ μπανει μπροστ νοπλος και στις ασκσεις και σε κθε εκστρατεα. ποιους απ τους ξνους καταλβει τι εναι δειλο, τους απολει, και ποιους διαπιστνει τι εναι φιλπονοι και ριψοκνδυνοι στους πολμους, τους τιμ, λλους με διπλ και με τριπλ, ακμη και με τετραπλ μισθ, και λλους με δρα και με φροντδα στις ασθνεις τους και με εξαιρετικς τιμς, αν σκοτωθον, τσι, λοι οι μισθοφροι του γνωρζουν καλ τι η πολεμικ τους αρετ τους εξασφαλζει εντιμτατη και πλουσιτατη ζω. Ταυτχρονα υπενθμιζε σε μνα, που το ξερα, τι δη ταν υπκοο του οι Μαρακο κι οι Δλοπες κι ο αρχηγς της Ηπερου Αλκτας, στε, επε, τι θα μποροσα εγ να φοβηθ για να μην πστευα τι πανεκολα θα κυρευα και εσς; νας που δε με γνωρζει καλ θα ανττεινε: Γιατ λοιπν καθυστερες και δεν εκστρατεεις δη εναντον των Φαρσλων; Γιατ, μα το Δα, νομζω τι εναι πολ καλτερο να σας κερδσω περισστερο με τη θλησ σας παρ ακοσια, γιατ, αν σας εχα μαζ μου χοντας χρησιμοποισει βα, εσες θα σκεφτσασταν τι κακ θα μποροσατε να μου κνετε, εν εγ θα φρντιζα να εσθε σο το δυνατν ασθενστατοι, αν μως συμπαρατασσσασταν μαζ μου εκοσια, εναι ολοφνερο τι θα αυξναμε ο νας τη δναμη του λλου στο μεγαλτερο βαθμ. Γνωρζω ασφαλς, Πολυδμα, τι η πατρδα σου προσβλπει σε σνα, αν μου την προετοιμσεις να δικειται φιλικ προς εμνα, εγ σου υπσχομαι, επε, να σε κνω τον πιο σπουδαο μετ απ μνα νδρα στην Ελλδα. κουσε για ποια πργματα σου δνω τη δετερη θση και μην πιστεεις σε τποτα που κατ την κρση σου δε σου φανεται αληθιν. Συμπερασματικ λοιπν αυτ εναι σε μας ολοφνερο, τι δηλαδ, αν προσχωρσουν τα Φρσαλα κι οι πλεις που εξαρτνται απ σας, εγ θα γινμουν νετα αρχηγς λων των Θεσσαλν, γιατ, ταν η Θεσσαλα εναι υπ ενιαα διοκηση, το ιππικ της ξεπερν τις ξι χιλιδες και το πεζικ της ανρχεται σε πνω απ δκα χιλιδες οπλτες".

     Οι Αθηναοι ττε, επειδ βλεπαν τους Πλαταιες, που ταν φλοι τους, να χουν εκδιωχθε απ τη Βοιωτα και να χουν καταφγει κοντ τους, και τους Θεσπιες να τους παρακαλον να μην αδιαφορσουν γι' αυτος που χαναν την πατρδα τους, δεν επαινοσαν ασφαλς τους Θηβαους πια, αλλ απ τη μια δσταζαν να αρχσουν πλεμο εναντον τους κι απ την λλη κριναν τι τους εναι ασμφορος. Ββαια, δεν δειχναν διθεση να συμμετχουν μ' αυτος σε σα καναν, γιατ τους βλεπαν να εκστρατεουν εναντον παραδοσιακν τους φλων, των Φωκων, και να καταστρφουν πλεις πιστς κατ τον πλεμο εναντον των βαρβρων και φιλικς προς αυτος. Μετ απ αυτ, αφο ο λας ψφισε να συνψουν ειρνη, αρχικ στειλαν πρσβεις στη Θβα, για να τους καλσουν να τους ακολουθσουν, αν θελαν, στη Σπρτη για ειρνη, πειτα στειλαν και οι διοι πρσβεις. Μεταξ αυτν που εκλχθηκαν ταν ο Καλλας του Ιππνικου, ο Αυτοκλς του Στρομβιχδη, ο Δημστρατος του Αριστοφντα, ο Αριστοκλς, ο Κηφισδοτος, ο Μελνωπος και ο Λκαιθος. ταν παρουσιστηκαν στη συνλευση των Λακεδαιμονων και των συμμχων τους, ταν και ο ρτορας Καλλστρατος. Γιατ, εχε δσει υπσχεση στον Ιφικρτη τι, αν του επτρεπε να φγει, θα κατφερνε να του στελουν (οι Αθηναοι) χρματα για το ναυτικ να συνψουν ειρνη, και γι' αυτ βρισκταν στην Αθνα και συμμετεχε στην αποστολ (στη Σπρτη) για ειρνη, κι ταν παρουσιστηκαν μπροστ στη συνλευση των Λακεδαιμονων και των συμμχων τους, πρτος απ' αυτος μλησε ο Καλλας, ο δαδοχος. Αυτς ταν ττοιος, στε το απολμβανε πρα πολ να αυτοπροβλλεται να επαινεται απ τους λλους, σ' εκενη την περπτωση κπως τσι ρχισε την ομιλα του:

   "νδρες Λακεδαιμνιοι, το αξωμα του προξνου δεν το χω μνο εγ, αλλ και ο πατρας μου απ τον παππο μου το χει πατροπαρδοτα και το κληροδτησε στη γενι μας. Θλω να σας καταστσω σαφς και το εξς, πς δηλαδ συμπεριφρεται η πλη μας απναντ μας. Εκενη λοιπν, ταν χουμε πλεμο, μας εκλγει στρατηγος, και ταν επιθυμσει ειρνη, μας στλνει ως πρεσβευτς ειρνης. Εγ λοιπν στο παρελθν ρθα δυο φορς, για να σταματσουμε τον (μεταξ μας) πλεμο, και πτυχα και στις δο αποστολς την ειρνη και για το δικ μας και για το δικ σας καλ, τρα ρχομαι για τρτη φορ και πιστεω δικαιωματικ και πλι τι θα πετχω τη συμφιλωση. Γιατ βλπω τι συμππτουν οι απψεις μας και τι και εσες και εμες αγανακτομε με την καταστροφ των Πλαταιν και των Θεσπιν. Πς λοιπν δεν εναι φυσικ, ταν χουμε τις διες απψεις, να εμαστε μεταξ μας περισστερο φλοι παρ εχθρο; Και εναι ασφαλς γνρισμα συνετν ανθρπων να αποφεγουν τον πλεμο, ακμη κι αν υπρχουν μικρς (μεταξ τους) διαφορς, ταν μλιστα συμππτουν οι απψεις μας, δε θα ταν απ τα παρξενα να μη συνψουμε ειρνη; Μλιστα ταν δκαιο εμες ποτ να μη σηκσουμε τα πλα ο νας εναντον του λλου, γιατ υπρχει η παρδοση τι ο δικς μας πργονος Τριπτλεμος φανρωσε τα ρρητα ιερ της Δμητρας και της Περσεφνης σε ξνους πρτα στο δικ σας γενρχη Ηρακλ και στους Δισκουρους, δικος σας πολτες, και τι δρισε τους σπρους για τους καρπος της Δμητρας πρτα στην Πελοπννησο. Πς λοιπν εναι δκαιο, εσες που πρατε τους σπρους απ μας να λθετε και να καταστρψετε κποτε τους καρπος, και εμες που σας τους δωρσαμε να μη θλουμε να χετε μεγλη αφθονα καρπν απ αυτος; Αν πλι εναι γραμμνο απ τους θεος να γνονται ανμεσα στους ανθρπους πλεμοι, εμες πρπει να τους αρχζουμε με πολ περσκεψη και, ταν αρχσουν, να τους σταματομε με τη μεγαλτερη σπουδ".

     Μετ απ αυτν ο Αυτοκλς, που εχε τη φμη πολ καλο ρτορα, μλησε ως εξς:

   "νδρες Λακεδαιμνιοι, τι ββαια σα πρκειται να πω δε θα λεχθον προς χρη σας, δεν το αγνο, αλλ νομζω τι, σοι επιθυμον, ποια τυχν φιλα κνουν, αυτ να παραμενει για σο το δυνατν περισστερο χρνο, πρπει να αλληλοεξετσουν τα ατια των πολμων. Εσες ββαια λτε πντα, πρπει οι πλεις να εναι αυτνομες, αλλ οι διοι σας πντοτε εσθε εμπδιο στην αυτονομα. Γιατ συμφωνετε με τις συμμαχικς πλεις σ' αυτ πρτα, να σας ακολουθον δηλαδ που τυχν εσες τους οδηγσετε. Κι μως πς αυτ συμβιβζεται με την αυτονομα; Δημιουργετε μλιστα εχθρος χωρς να ενημερνετε τους συμμχους και τους οδηγετε εναντον τους, τσι, πολλς φορς αναγκζονται να εκστρατεουν αυτο που λογζονται αυτνομοι εναντον των πιο καλν τους φλων. Και το πιο αντιφατικ απ λα σχετικ με την αυτονομα, εγκαθισττε αλλο δεκαρχες και αλλο τριακονταρχες, και καθοδηγετε αυτος τους ρχοντες χι πς να κυβερνον εφαρμζοντας νμους, αλλ πς θα μπορσουν να κρατον υπ την εξουσα τους τις πλεις ασκντας βα. τσι, μοιζετε να χαρεσθε περισστερο με τυραννα παρ με δημοκρατα. ταν πλι ο (Πρσης) βασιλις διτασσε οι πλεις να εναι αυτνομες, το καταλαβανατε ολοκθαρα τι, αν οι Θηβαοι δεν φηναν κθε πλη να αυτοδιοικεται και να χρησιμοποιε ποιους τυχν νμους θελε, δε θα εφρμοζαν τις βασιλικς διαταγς, κι ταν καταλβατε την Καδμεα, δεν επιτρπατε οτε στους Θηβαους να εναι αυτνομοι. Πρπει λοιπν, σοι πρκειται να εναι μεταξ τους φλοι, να μην απαιτον απ' τη μα απ τους λλους να σβονται το δκαιο, και οι διοι τους να φανονται τι επιζητον να χουν σα μπορον περισστερα".

     Μ' αυτ τα λγια ο Αυτοκλς προκλεσε σιγ στους πντες κι κανε να χαρον αυτο που δυσανασχετοσαν με τους Λακεδαιμονους. Μετ απ αυτν πρε το λγο ο Καλλστρατος κι επε:

   "νδρες Λακεδαιμνιοι, εγ ασφαλς δε θα μποροσα να υποστηρξω τι δεν γιναν λθη και απ την πλευρ μας και απ την πλευρ σας, δεν εμαι μως της ποψης τι δεν πρπει ποτ πια να τα βρουν σοι χουν σφλει μεταξ τους, γιατ βλπω τι κανες απ τους ανθρπους δεν εναι αναμρτητος, μου φανονται μλιστα μερικς φορς οι νθρωποι που σφλλουν τι γνονται σοφτεροι, ιδως αν πληρσουν για τα λθη τους, πως εμες. Βλπω μως και σας αρκετς φορς να την πληρνετε για σα απερσκεπτα χετε διαπρξει, να απ αυτ ταν και η κατληψη της Καδμεας στη Θβα, τρα λοιπν, καθς υποστηρξατε να εναι οι πλεις αυτνομες, μλις αδικθηκαν οι Θηβαοι, λες πλι πγαν με το μρος τους. τσι, καθς το μθαμε με τμημα τι η πλεονεξα δεν ωφελε, ελπζω τρα τι θα "βζαμε μυαλ" για τη μεταξ μας φιλα. σο για σα μας διαβλλουν αυτο που επιθυμον να ματαισουν την ειρνη, τι δηλαδ εμες χουμε λθει εδ χι για φιλα αλλ απ φβο μπως λθει ο Ανταλκδας με χρματα απ το βασιλι, σκεφθετε τι εναι ανοησες. Γιατ ο βασιλις υπγραψε ως γνωστν να εναι αυτνομες λες οι Ελληνικς πλεις, κι εμες λοιπν που υποστηρζουμε και πρττουμε τα δια με εκενον, γιατ θα φοβμασταν το βασιλι; μπως κποιος φρονε αυτ, τι δηλαδ εκενος θλει να κνει λλους μεγλους περισστερο, ξοδεοντας χρματα, παρ χωρς να δαπνη να του πραγματοποιηθον σα κρινε τι του εναι ριστα; Ας εναι. Αλλ γιατ εμες χουμε λθει; τι ββαια δεν εμαστε σε δσκολη θση θα το παραδεχσασταν, αν θλατε να εξετσετε ετε την τωριν κατσταση στις θαλσσιες επιχειρσεις ετε στη στερι. Και ποια εναι αυτ; Εναι ολοφνερο τι κποιοι απ τους συμμχους κνουν πργματα που δεν αρσουν σε μας αρσουν σε σας. σως πλι και θα θλαμε να σας ενημερσουμε για σα σωστ αποφασσαμε ως αντλλαγμα για ,τι κνατε εσες για τη δικ μας (λλοτε) σωτηρα. Και για να θυμσω επιπλον και αυτ που (αμοιβαα) μας συμφρει, απ το σνολο των πλεων υπρχουν κποιες που πρσκεινται σε σας και κποιες σε μας, και σε κθε πλη λλοι πολιτικ συμπαθον το πολτευμα της Σπρτης κι λλοι της Αθνας. Στη περπτωση λοιπν που εμες θα γινμασταν φλοι, απ πο θα περιμναμε ελογα να συμβε κποιο κακ; Και στην ξηρ, αν εσες γνετε φλοι μας, ποιος θα μποροσε να μας ενοχλσει; Στη θλασσα, αντστοιχα, αν εμες γνουμε φλοι σας, ποιος θα μποροσε να σας βλψει; Ββαια λοι το γνωρζουμε τι πντοτε γνονταν πλεμοι και τι σταματον και τι εμες, αν χι τρα, οπωσδποτε κποτε θα επιθυμσουμε ειρνη. Γιατ λοιπν πρπει να περιμνουμε εκενο το χρνο, μχρι που θα χουμε κουρασθε απ το πλθος των δεινν, και δε συνπτουμε τρα την ειρνη το ταχτερο, προτο μας συμβε καννα αθερπευτο κακ; Οτε πλι επαιν εκενους που, μετ απ λλους αγνες και νκες και δξες, εναι τσο φιλδοξοι, στε δε σταματον νωρτερα, παρ τερματζουν το "θλημα" αφο ηττηθον, οτε (επαιν) αυτος που παζουν ζρια, που πλι, αν κερδσουν να ποσ, διακινδυνεουν στη συνχεια το διπλσιο, γιατ βλπω τους περισστερους απ αυτος να χνουν τα πντα τελικ. στερα λοιπν απ τις ττοιες διαπιστσεις μας, δεν πρπει ποτ να μπομε σε ττοιες περιπτειες, στε να κερδσουμε να χσουμε τα πντα, αλλ σο εμαστε δυνατο και ευτυχομε, πρπει να γνουμε μεταξ μας φλοι. Γιατ τσι μνο εμες με εσς και εσες με εμς θα αναδεικνυμασταν ακμη ισχυρτεροι απ' ,τι στο παρελθν στην Ελλδα".

     Επειδ κρθηκε πως αυτο μλησαν σωστ, οι Λακεδαιμνιοι αποφσισαν να δεχθον τη προσφερμενη ειρνη, με τους ρους να ανακαλσουν τους αρμοστς τους απ τις πλεις, να διαλσουν τις ναυτικς και πεζικς δυνμεις και να αφσουν τις πλεις αυτνομες. Αν κποιος ενεργοσε αντθετα προς αυτ, μποροσε οποιοσδποτε λλος θελε να βοηθσει τους αδικομενους, ποιος μως δεν το επιθυμοσε, δεν ταν δεσμευμνος απ τους ρκους να συμμαχσει με τους αδικομενους. Πνω σ' αυτ ορκστηκαν οι Λακεδαιμνιοι για λογαριασμ τους και για λογαριασμ των συμμχων τους, εν οι Αθηναοι και οι σμμαχο τους ο καθνας τους χωριστ. Και εν συγκαταλγονταν στις πλεις που εχαν ορκισθε και οι Θηβαοι, ρθαν πσω την λλη μρα οι πρσβεις τους και απαιτοσαν να διορθσουν την υπογραφ τους και αντ για τους Θηβαους να γραφε τι ορκστηκαν οι Βοιωτο. Ο Αγησλαος ττε απντησε τι δε θα αλλξει τποτε απ σα ορκστηκαν αρχικ και υπγραψαν, κι αν τυχν δεν θελαν να συμπεριληφθον στην ειρνη, επε τι θα τους διγραφε αν επμεναν. Κι εν λοιπν οι λλοι εχαν υπογρψει την ειρνη και μνο απ τους Θηβαους υπρχε διαφωνα, οι Αθηναοι πστευαν τι τρα υπρχε ελπδα να πληρσουν οι Θηβαοι τη λεγμενη δεκτη και οι διοι οι Θηβαοι φυγαν καταστενοχωρημνοι.
     ταν γιναν αυτ, ο αγγελιοφρος που στλθηκε στη Σπρτη για να αναγγελει τη συμφορ φτασε την τελευταα μρα της γιορτς των γυμνοπαιδιν και την ρα που ο χορς των ανδρν ταν μσα (πνω στη σκην), κι ταν οι φοροι πληροφορθηκαν το κακ, λυπθηκαν ββαια, νομζω, πως το επβαλλε η περσταση, μως δεν βγαλαν ξω (απ το θατρο) το χορ, αλλ τον φησαν να συνεχσει. Ανακονωσαν ββαια τα ονματα καθενς απ τους νεκρος στους οικεους τους, επαν ταυτχρονα στις γυνακες να μην ξεσπσουν σε θρνους, αλλ να υπομνουν το κακ σιωπηλς. Και την επμενη μρα μποροσε κανες να δει να κυκλοφορον νετα περφανοι και με φωτειν πρσωπα οι συγγενες σων εχαν φονευθε, εν οι οικεοι αυτν που εχε αναφερθε τι εναι ζωντανο ταν ξω λγοι, που μλιστα κυκλοφοροσαν σκυθρωπο και ταπεινωμνοι.
     Μετ απ αυτ οι φοροι κρυξαν επιστρτευση των δυο λλων ταγμτων μχρι την τεσσαρακοστ κλση, στειλαν ταυτχρονα και απ τα ξω τγματα στρατιτες της διας ηλικας, γιατ, νωρτερα εχαν εκστρατεσει στη Φωκδα στρατιτες μχρι την τριακοστ πμπτη κλση, διταξαν επσης να ακολουθσουν και σοι εχαν μενει στη Σπρτη στις διφορες πολιτικς θσεις. Ο Αγησλαος δεν εχε ακμη αναρρσει απ την αρρστια του, η πλη ττε αποφσισε να ηγηθε στο εκστρατευτικ σμα ο γιος του Αρχδαμος. Πρθυμοι εξεστρτευσαν μαζ του και οι Τεγετες, γιατ ζοσε ακμη η "φουρνι" του Στσιππου, με φιλολακωνικ αισθματα και μεγλη επιρρο στην πλη. Σθεναρ επσης ακολοθησαν την εκστρατεα κι οι Μαντινες απ' τα χωρι τους, γιατ τυχε να κυβερνονται ττε απ ολιγαρχικος. Με την δια προθυμα ακολουθοσαν και οι Κορνθιοι και οι Σικυνιοι κι οι Φλεισιοι και οι Αχαιο, και στειλαν στρατιτες και λλες πλεις. Επνδρωσαν και τριρεις και οι διοι οι Λακεδαιμνιοι και οι Κορνθιοι, και απατησαν και απ τους Σικυνιους να κνουν το διο, πνω στις οποες σχεδαζαν να περσουν απναντι το πεζικ. Ο Αρχδαμος ττε κανε θυσες για να περσουν εκολα απναντι με τη βοθεια των θεν.
     Οι Θηβαοι αμσως μετ τη μχη στειλαν στην Αθνα αγγελιοφρο στεφανωμνο και απ τη μια ενημρωναν για το μγεθος της νκης κι απ την λλη ζητοσαν βοθεια, λγοντας τι τρα ταν η στιγμ να πληρσουν οι Λακεδαιμνιοι για λα σα εχαν κνει μχρι ττε σε βρος τους. Η βουλ των Αθηναων τυχε εκενη την ρα να συνεδριζει στην Ακρπολη. ταν κουσαν αυτ που εχε γνει, γινε ολοφνερο σε λους τι λυπθηκαν πολ, γιατ οτε τον κρυκα κλεσαν για φιλοξενα οτε απντησαν τποτε σχετικ με τη βοθεια. τσι λοιπν φυγε ο κρυκας απ την Αθνα. πειτα οι Θηβαοι στειλαν εσπευσμνα απεσταλμνο στον Ισονα, που ταν σμμαχς τους, ζητντας του να βοηθσει, αναλογιζμενοι τις επμενες εξελξεις. Αυτς αμσως επνδρωσε τριρεις για να βοηθσει απ τη θλασσα, κι αφο συγκντρωσε τους μισθοφρους του και το ιππικ, παρλο που οι Φωκες ταν μαζ του σε ακρυχτο πλεμο, κατευθνθηκε απ τη στερι προς τη Βοιωτα, με ττοια ταχτητα που οι περισστερες πλεις τον βλεπαν μπροστ τους παρ πληροφορονταν απ νωρτερα τι επελανει. Πργματι, πριν να προλβουν να συγκεντρσουν κποιες δυνμεις απ γρω τους, προλβαινε να απομακρυνθε, αποδεικνοντας τι σε πολλς περιπτσεις η ταχτητα πετυχανει αυτ που χρειζονται καλλτερα απ τη χρση βας.
     Το επμενο τος ρθαν στην Αθνα πρσβεις των Λακεδαιμονων και συμμχων τους, εξουσιοδοτημνοι απλυτα να συζητσουν τους ρους που θα συναπτταν συμμαχα ανμεσα στους Λακεδαιμονους και τους Αθηναους. Καθς πολλο και ξνοι και Αθηναοι υποστριζαν τι η συμμαχα πρεπε να γνει με σους και μοιους ρους, ο Προκλς ο Φλεισιος εκφνησε τον εξς λγο:

   "Επειδ, νδρες Αθηναοι, εκτιμσατε τι εναι σωστ να γνετε φλοι με τους Λακεδαιμονους, μου φανεται τι πρπει να εξετσετε αυτ, πς δηλαδ η φιλα θα διατηρηθε σο το δυνατν περισστερο χρνο. Εν λοιπν, πως συμφρει κατεξοχν και στους δυο, τσι συνψουμε τις συνθκες, μ' αυτν τον τρπο θα μενουμε φλοι σμφωνα με την κοιν λογικ για μεγαλτερο χρονικ διστημα. δη για τα περισστερα θματα χει επιτευχθε συμφωνα και τρα το θμα που εκκρεμε εναι η αρχηγα. Η βουλ σας λοιπν χει προτενει να ανκει η ηγεσα στη θλασσα σε εσς και στην ξηρ στους Λακεδαιμονους, κι εγ προσωπικ πιστεω τι αυτ χουν καθοριστε τσι χι απ την ανθρπινη φση και τχη αλλ απ θεκ. Αρχικ χετε απ τη φση τπο προνομιακτατο γι' αυτ, γιατ υπρχουν πρα πολλς πλεις γρω απ τη δικ σας που στηρζουν την παρξ τους στη θλασσα και λες αυτς εναι ασθενστερες απ τη δικ σας πλη. Επιπλον διαθτετε και λιμνια, που χωρς αυτ δεν μπορε κανες να συντηρε ναυτικ δναμη. χετε επσης πολλς τριρεις και εναι πατροπαρδοτο σε εσς να αυξνετε το ναυτικ. Ακμη, εσασθε πολ εξοικειωμνοι με λες τις τχνες τις σχετικς με αυτ. Πργματι, ως προς την εμπειρα στα θματα του ναυτικο υπερτερετε πολ ναντι λων των λλων, γιατ η ζω για τους περισστερους απ σας εξαρτται απ τη θλασσα, τσι, φροντζοντας για την ιδιωτικ σας ζω γνεσθε συνμα μπειροι για τους αγνες στη θλασσα. χετε ακμα το εξς πλεονκτημα: Απ πουθεν δε θα μποροσαν αθροιστικ να εκπλεσουν περισστερες τριρεις απ' ,τι απ σας. Κι αυτ δεν εναι ασμαντο για να αναλβετε την ηγεμονα, γιατ λοι ευχαρστως συμπαρατσσονται αρχικ με τον πιο ισχυρ. Ακμη, χετε ευνοηθε και απ τους θεος να διακρνεσθε σ' αυτ, γιατ, εν χετε συνψει πρα πολλς και πολ μεγλες ναυμαχες, σε ελχιστες χετε χσει και τις περισστερες τις χετε κερδσει. τσι, εναι φυσικ οι σμμαχοι ευχαρστως να συμμετχουν μαζ σας σ' αυτος τους αγνες. Για το τι εναι αναγκαα και ταιριαστ σε εσς η φροντδα να το συνγετε απ το εξς: Οι Λακεδαιμνιοι ταν σε πλεμο εναντον σας κποτε για πολλ χρνια και, αν και εχαν επικρατσει στην παιθρ σας, δεν μποροσαν τελικ να σας καταστρψουν.
     Κι ταν κποτε ο θες τους αξωσε να αποκτσουν δναμη στη θλασσα, αμσως υποταχθκατε ολοκληρωτικ σ' αυτος. Εναι λοιπν ολοφνερο απ αυτ τι η σωτηρα σας ολοκληρωτικ εξαρτται απ τη θλασσα. Καθς λοιπν τσι χουν απ τη φση τους τα πργματα, πς θα ταν σωστ για σας να εκχωρσετε στους Λακεδαιμνιους την αρχηγα στη θλασσα, που αρχικ και οι διοι τους παραδχονται τι εναι πολ πιο πειροι απ σας σ' αυτν τον τομα και δευτερευντως δε διακινδυνεετε τα σα στους κατ θλασσα αγνες, αλλ εκενοι θτουν σε κνδυνο μνο τους νδρες πνω στις τριρεις τους, εν εσες θτετε σε κνδυνο και τα παιδι σας και τις γυνακες σας και λη την πλη;
     Τα δικ σας πργματα λοιπν τσι χουν, εκτιμστε τρα και την κατσταση των Λακεδαιμονων. Πρτα–πρτα ββαια αυτο εναι στεριανο, τσι, καθς εξουσιζουν στην ξηρ, ακμη κι αν αποκλεονταν απ τη θλασσα, θα μποροσαν να ζσουν καλ. Επειδ λοιπν τα γνωρζουν καλ και οι διοι τους αυτ, αμσως απ την παιδικ ηλικα εξασκονται για τον πλεμο στην ξηρ. Και στο πιο αξιλογο απ' λα, στο να υπακοουν δηλαδ στους ρχοντες, αυτο εναι οι πιο αξιλογοι στην ξηρ και εσες στη θλασσα. πειτα, πως εσες με το ναυτικ, τσι και εκενοι στην ξηρ θα μποροσαν να εκστρατεσουν πρα πολλο και με μεγλη ταχτητα, τσι, εναι αντστοιχα φυσικ να συμπαρατσσονται οι σμμαχοι μαζ τους με περισστερη εμπιστοσνη. Ακμη, και ο θες τους αξωσε, πως και εσς να διακρνεσθε στη θλασσα, τσι και εκενοι στη στερι, γιατ, εν χουν δσει και αυτο πρα πολλς μχες στη στερι, σε ελχιστες χασαν και τις περισστερες τις κρδισαν. Και τι και γι' αυτος εναι υποχρεωτικ εξσου η φροντδα τους στη στερι, πως για σας στη θλασσα, εναι δυνατν να το διαπιστσει κανες στην πρξη. Γιατ εσες, εν για πολλ χρνια βρισκσασταν σε πλεμο μαζ τους και πολλς φορς τους συντρψατε στη θλασσα, δεν κατορθσατε να τους υποτξετε. Κι ταν μλιστα μια φορ νικθηκαν στη στερι, αμσως προκυψε γι' αυτος κνδυνος και για τα παιδι τους και για τις γυνακες τους και για λη την πλη. Πς λοιπν δεν εναι αφσικο γι' αυτος να εκχωρσουν σε λλους την αρχηγα στην ξηρ, εν οι διοι φροντζουν ριστα τα σχετικ με την ξηρ; Εγ λοιπν, ανλογα και με την πρταση στη βουλ σας, αυτ εχα να πω και θεωρ τι εναι τα πλον συμφροντα και για τις δυο πλεις, κι εσες μακρι να ευτυχσετε να πρετε τις καλτερες αποφσεις για λους εμς".

     Καθς λοιπν ο καθες απ τους συμμχους για δικος του λγους στηριζταν πολ στις δυνμεις του, ρχεται απ τον Αριοβαρζνη ο Φιλσκος ο Αβυδηνς με πολλ χρματα. Αρχικ κλεσε στους Δελφος για σναψη ειρνης τους Θηβαους και τους συμμχους και τους Λακεδαιμονους. Κι αφο συγκεντρθηκαν εκε, δε ζτησαν τη γνμη του μαντεου για το πς θα συναφθε η ειρνη, αλλ το συζητοσαν μνοι τους. Και επειδ οι Θηβαοι δε συμφωνοσαν να εναι η Μεσσνη υπ την κατοχ των Λακεδαιμονων, ο Φιλσκος στρατολογοσε πολλος ξνους μισθοφρους για να πολεμσει στο πλευρ των Λακεδαιμονων.
     Κι εν αυτς ταν οι τρχουσες εξελξεις, φτνει δετερη βοθεια απ το Διονσιο. Οι Αθηναοι ττε υποστριζαν τι αυτο πρεπε να διοχετευθον προς τη Θεσσαλα εναντον των Θηβαων, εν οι Λακεδαιμνιοι προς τη Λακωνικ, και τελικ αυτ αποφσισαν οι σμμαχοι. Κι ταν οι δυνμεις απ το Διονσιο πλευσαν προς τη Σπρτη, τους συμπεριλαβε ο Αρχδαμος στις δικς του δυνμεις και κανε εκστρατεα. Και κυριεει ολτελα την Καρυ και σους συνλαβε ζωντανος τους κατσφαξε, κι αφο αμσως εξεστρτευσε απ εκε στους Παρρσιους της Αρκαδας, λεηλατοσε μαζ τους την παιθρο. Κι ταν βγκαν να βοηθσουν οι Αρκδιοι και οι Ηλεοι, γρισε (ο Αρχδαμος της Σπρτης) πσω και στρατοπδευσε στους λφους πνω απ τη Μηλα. Κι σο αυτς ταν εκε, ο διοικητς των δυνμεων της βοθειας απ το Διονσιο Κισσδας ανακονωσε τι ληξε ο καθορισμνος χρνος για την παραμον του. Επε αυτ και ταυτχρονα αποχρησε για τη Σπρτη. Και επειδ κατ την επιστροφ του οι Μεσσνιοι τον απκλεισαν σε να στεν πρασμα, στειλε ττε εδηση στον Αρχδαμο και του ζητοσε να τον βοηθσει, κι εκενος ανταποκρθηκε. Κι ταν φτασαν στη στροφ προς τους Ευτρσιους, οι Αρκδες και οι Αργεοι βδιζαν προς τη Λακωνικ για να αποκλεσουν και αυτο το δρμο για την επνοδ του στην πατρδα. Κι εκενος βγκε στο σιωμα, στη διασταρωση των δρμων Ευτρησων και Μηλας και παρατχτηκε για μχη. λεγαν μλιστα τι ο διος περνοσε μπροστ απ τους λγους και ενθρρυνε τους στρατιτες του μ' αυτ τα λγια:

   "νδρες, ας πολεμσουμε γενναα, για να κοιτζουμε τους συμπολτες μας κατματα, ας παραδσουμε στα παιδι μας την πατρδα, πως την παραλβαμε απ τους πατρες μας, ας σταματσουμε να ντρεπμαστε τα παιδι, τις γυνακες, τους γερονττερους και τους ξνους για θματα που στο παρελθν μασταν οι πιο περβλεπτοι μεταξ λων των Ελλνων".

     Κι ταν τλειωσε το λγο του, λνε τι στραψε μες στην αιθρα και ακοστηκαν κεραυνο ευοωνοι, υπρχε μλιστα εκε κοντ προς τη δεξι πτρυγα και ιερ λσος και γαλμα του Ηρακλ, που λγεται τι ταν και απγονς του. Απ λες λοιπν αυτς τις συγκυρες λνε τι κατλαβε τους στρατιτες ττοιο πολεμικ μνος και γενναιτητα, στε ταν δσκολο στους αξιωματικος να εμποδσουν τους στρατιτες, αφο σπρωχνε ο νας τον λλον εξωθντας να βαδσουν μπροστ. Και μλις μπκε επικεφαλς ο Αρχδαμος, λγοι απ τους εχθρος που τλμησαν να αντισταθον σε απσταση που φτανε να δρυ σκοτθηκαν, οι λλοι φονεονταν κατ την καταδωξη, πολλο κτω απ τα δρατα των ιππων και πολλο απ τους Κλτες του Διονσου. Και μλις στησε τρπαιο νκης μετ τη λξη της μχης, αμσως στειλε στην πατρδα τον κρυκα Δημοτλη να ανακοινσει το μγεθος τη νκης και τι οι Λακεδαιμνιοι δεν εχαν κανναν νεκρ, εν οι εχθρο θρηνοσαν πρα πολλος. Και πρσθεταν τι, ταν το κουσαν στη Σπρτη, ρχισαν λοι να κλανε με πρτους τον Αγησλαο και τη γερουσα και τους εφρους, τσο τα δκρυα εναι κοιν και στη χαρ και στη λπη. Για το πθημα των Αρκδων δε χρηκαν λιγτερο απ τους Λακεδαιονους οι Θηβαοι και οι Ηλεοι, γιατ, τους ενοχλοσε πολ η μεγαλοφροσνη τους.
     χοντας μνιμα στη σκψη τους οι Θηβαοι πς θα προυν αυτο την αρχηγα στην Ελλδα, κριναν τι, αν στελναν αντιπροσωπα στον Πρση βασιλι, θα εξασφλιζαν την ενοι του. Λγω αυτς της επιθυμας τους, αφο συγκλεσαν τους συμμχους με την πρφαση τι κι ο Λακεδαιμνιος Ευθυκλς βρισκταν απεσταλμνος στην αυλ του βασιλι, τον επισκπτονται απ τη Θβα ο Πελοπδας, απ τους Αρκδες ο νικητς στο παγκρτιο Αντοχος, και απ τους Ηλεους ο Αρχδαμος, ακολουθοσε και νας Αργεος. ταν το πληροφορθηκαν αυτ οι Αθηναοι, στειλαν κι αυτο τον Τιμαγρα και το Λοντα. Κι ταν φτασαν εκε, ο Πελοπδας βρισκταν σε πολ πλεονεκτικ θση κοντ στον Πρση βασιλι. Γιατ εχε να πει πως οι Θηβαοι μνοι απ τους λληνες πολμησαν στο πλευρ του βασιλι στις Πλαταις και τι και αργτερα ποτ μχρι ττε δεν εχαν εκστρατεσει εναντον του βασιλι και τι οι Λακεδαιμνιοι γι' αυτ τους πολεμοσαν, διτι δηλαδ αρνθηκαν να ακολουθσουν τον Αγησλαο εναντον του και δεν του επτρεψαν οτε καν να θυσισει στην Αυλδα προς τιμ της ρτεμης, που εχε θυσισει και ο Αγαμμνονας ταν εξεστρτευσε στην Ασα και κυρευσε την Τροα. Πολ εξλλου συντεινε να τιμηθε ο Πελοπδας και το τι οι Θηβαοι εχαν νικσει στη μχη στα Λεκτρα και το τι φανονταν να χουν κυριεσει την παιθρο των Λακεδαιμονων. Και πρσθετε ο Πελοπδας τι οι Αργεοι και οι Αρκδες εχαν ηττηθε σε μχη απ τους Λακεδαιμονους, διτι δεν εχαν βοηθσει εκενοι. Και επιβεβαωνε τι λα αυτ ταν αληθιν ο Αθηναος Τιμαγρας και εχε δετερος στη σειρ την εκτμηση των Περσν μετ τον Πελοπδα. Κι ταν ο βασιλις ρτησε τον Πελοπδα τι επιθυμοσε να γραφε στο κεμενο της ειρνης, επε να εναι αυτνομη η Μεσσνη απ τους Λακεδαιμονους και να ανελκσουν στην ξηρ οι Αθηναοι τις τριρεις, κι αν δεν συμφωνοσαν μ' αυτ, να επιτεθον εναντον τους, κι αν κποια πλη αρνονταν να ακολουθσει, να βαδσουν πρτα εναντον της. Κι ταν αυτ γρφτηκαν και διαβστηκαν στους αντιπροσπους (των πλεων), ο Λοντας επε μπροστ στο βασιλι: "Μα το Δα, Αθηναοι, εναι, πως φανεται, καιρς να ψξετε λλον φλο εκτς απ' το βασιλι". Κι ταν ο διερμηνας μετφρασε τα σα επε ο Αθηναος, φερε πλι πσω το κεμενο με την εξς προσθκη:

   "Αν οι Αθηναοι κρνουν κτι δικαιτερο απ αυτ, ας επισκεφθον το βασιλι κι ας τον ενημερσουν".

     ταν λοιπν οι πρσβεις γρισαν ο καθνας στην πλη του, οι Αθηναοι τιμρησαν με θνατο τον Τιμαγρα στερα απ την κατηγορα του Λοντα τι δε δχτηκε οτε στην δια σκην να μενουν (στην Περσα), αλλ λα τα μεθδεψε με τον Πελοπδα. Απ τους λλους πρσβεις ο Ηλεος Αρχδαμος, επειδ (ο βασιλις) ευνησε την Ηλεα περισστερο απ τους Αρκδες, επαινοσε την ειρνη, εν ο Αντοχος, επειδ περιφρονθηκε το Αρκαδικ θνος, οτε τα δρα δχτηκε αλλ μετφερε και στους Δκα χιλιδες (συνδρους των Αρκδων) τι ο βασιλις διαθτει χιλιδες μαγερους και ψωμδες και ανθρπους που σερβρουν κρασ και θυρωρος, εν ψχνοντας, επε, δεν μπρεσε να δει νδρες που θα ταν ικανο να πολεμσουν με τους λληνες. Ακμη επε τι και ο μεγλος τους πλοτος του μοιαζε με αλαζονεα, γιατ και το φημολογομενο χρυσ πλατνι λεγε τι δεν μποροσε να προσφρει σκι οτε σε τζιτζκι.
     ταν οι Θηβαοι συγκλεσαν αντιπροσπους απ’ λες τις πλεις να πληροφορηθον τα κεμενα του βασιλι κι ο Πρσης που φερε τα κεμενα δειξε τη σφραγδα του βασιλι και διβασε τα κεμενα, οι Θηβαοι απατησαν να δεσμευθον με ρκο στο βασιλι και απ εκενους σοι θελαν να εναι φλοι, αλλ οι αντιπρσωποι απντησαν τι εχαν λθει για ενημρωση και χι για να δσουν ρκους. Αν απαιτοσαν ρκους, συνιστοσαν να στελουν απεσταλμνους στις πλεις τους. Μλιστα ο Λυκομδης των Αρκδων λεγε και αυτ, τι δηλαδ δεν πρεπε να γνει η συγκντρωση στη Θβα, αλλ εκε που θα εκδηλωνταν ο πλεμος. Κι ταν οι Θηβαοι δυσανασχτησαν μ' αυτν και λεγαν τι υποσκπτει τη συμμαχα, δε θλησε οτε να παρακολουθσει το συνδριο, αλλ φυγε απ εκε και μαζ του λοι οι αντιπρσωποι απ την Αρκαδα. Και επειδ οι σνεδροι στη Θβα αρνθηκαν να ορκισθον, οι Θηβαοι στειλαν πρσβεις στις πλεις, ζητντας να ορκισθον τι θα επικροτσουν τα σα γρφει ο Πρσης βασιλις, πιστεοντας τι θα διστσει κθε πλη χωριστ να λθει σε αντιπαρθεση με εκενους και με το βασιλι. Αλλ ταν οι πρτοι τους πρσβεις φτασαν στην Κρινθο, οι Κορνθιοι εναντιθηκαν και απντησαν τι δεν τους χρειζονταν τους κοινος ρκους με το βασιλι, ακολοθησαν και λλες πλεις που δωσαν την δια απντηση. Αυτ λοιπν η αππειρα του Πελοπδα και των Θηβαων να αναλβουν την ηγεμονα της Ελλδας τσι απτυχε.
     Οι Κορνθιοι ττε, αναλογιζμενοι τι εναι δσκολο γι' αυτος να εναι ασφαλες, γιατ και στο παρελθν υστεροσαν σε δυνμεις στη στερι και τρα χουν γνει και οι Αθηναοι αντπαλο τους, αποφσισαν να δημιουργσουν τγμα απ οπλτες και ιππες μισθοφρους. Και μπανοντας επικεφαλς αυτν, απ τη μια φρουροσαν την πλη τους κι απ την λλη βλαπταν με εισβολς τους εχθρος που γειτνευαν μ' αυτος, στειλαν λοιπν και στη Θβα ανθρπους τους για να διερευνσουν αν θα πετχαιναν ειρνη σε περπτωση που θα τη ζητοσαν. Κι ταν οι Θηβαοι απντησαν τι θα γνουν δεκτο, με πρθεση να συναφθε ειρνη, οι Κορνθιοι ζτησαν να τους επιτραπε να πνε και στους συμμχους, για να συνψουν ειρνη και με σους θα το επιθυμοσαν, εν με ποιους προτιμοσαν τον πλεμο να τους επιτρψουν να πολεμσουν εναντον τους. Κι ταν οι Θηβαοι δχτηκαν να κνουν και αυτ, οι Κορνθιοι πγαν στη Σπρτη κι επαν τα εξς:

   "Εμες, νδρες Λακεδαιμνιοι, εμαστε κοντ σας ως φλοι σας κι επιθυμομε, αν βλπετε κποια σωτηρα για μας, αν επιμνουμε να πολεμομε, να την πετε και σε μας, αν μως αναγνωρζετε τι βρισκμαστε σε πολ δσκολη θση, αν ββαια συμφρει και σε σας, ας συνψετε μαζ μας ειρνη, γιατ με κανναν δε θα σωζμασταν πιο ευχριστα απ' ,τι με σας, αν πλι εσες κρνετε τι σας συμφρει να εσθε σε εμπλεμη κατσταση, σας παρακαλομε να επιτρψετε σε μας να συνψουμε ειρνη. Γιατ, αν σωθομε, σως κποτε σε κποια καρια στιγμ σας βοηθσουμε πλι, αν μως τρα καταστραφομε, ασφαλς ποτ δε θα σας εμαστε χρσιμοι".

     ταν τα κουσαν αυτ οι Λακεδαιμνιοι, και τους Κορινθους τους συμβολευσαν να συνψουν ειρνη και στους λλους συμμχους που δεν θελαν μαζ τους να συνεχσουν τον πλεμο επτρεψαν να αποσυρθον. Οι διοι επαν τι πολεμντας θα κνουν ,τι αρσει στο θε, και δε θα ανεχθον ποτ να στερηθον τη Μεσσνη που πατροπαρδοτα ανκει σ' αυτος. Οι Κορνθιοι μετ απ αυτ επισκφτηκαν τη Θβα για τη σναψη της ειρνης, αλλ οι Θηβαοι απατησαν απ αυτος να υπογρψουν και συμμαχα μαζ τους, εκενοι μως απντησαν τι η συμμαχα δεν εναι ειρνη, αλλ λλη μορφ πολμου κι αν συμφωνον, υποσχθηκαν να τους ξαναεπισκεφθον για να συνψουν ειρνη. Οι Θηβαοι τους παραδχτηκαν γιατ, αν και διτρεχαν κνδυνο, δε δχονταν να εμπλακον σε πλεμο με τους ευεργτες τους, και συμφνησαν οι Κορνθιοι και οι Φλεισιοι και σοι λλοι μαζ τους εχαν λθει στη Θβα να συνψουν ειρνη με τον ρο ο καθνας να εναι κριος της πατρδας του. Και μ' αυτος τους ρους γινε η ειρνη. Οι Φλεισιοι λοιπν, με βση τους προβλεπμενους ρους της ειρνης, αποσρθηκαν αμσως απ τη Θυαμα, και οι Αργεοι που εχαν ορκισθε να ισχει η ειρνη με τους διους ρους, επειδ δεν μποροσαν να πετχουν να παραμενουν οι εξριστοι των Φλειασων στο Τρικρανο, που το εχαν στη δικ τους περιοχ, αφο το κατλαβαν, εγκατστησαν φρουρος, υποστηρζοντας τι αυτ εναι δικ τους μρος, εν πριν απ λγο το λεηλατοσαν ως εχθρικ, και εν οι Φλεισιοι ζητοσαν να προσφγουν σε διαιτησα, εκενοι το αρνονταν.
     Αναλογιζμενος τι σε λγες μρες φειλε να γυρσει στην πατρδα του, γιατ εξπνεε ο χρνος της εκστρατεας, και τι, αν εγκαταλεψει μνους εκενους για τους οποους λθε ως σμμαχος, θα πολιορκονταν εκενοι απ τους αντιπλους τους, και τι ο διος θα χει χσει γενικ τη δξα, ηττημνος στη Σπρτη απ λγους στρατιτες, εν αυτς διθετε πολλος, και ηττημνος στην ιππομαχα της Μαντνειας, και τι εχε γνει ατιος λγω της εκστρατεας του στην Πελοπννησο να συνασπισθον μαζ οι Λακεδαιμνιοι και οι Αρκδες και οι Αχαιο και οι Ηλεοι και οι Αθηναοι, δεν το θεωροσε σωστ να περσει ανμεσα απ τους εχθρος χωρς μχη, κρνοντας τι, αν ββαια νικοσε, λα αυτ θα τα διρθωνε, αν μως σκοτωνταν, θα θεωροσε τι θα ταν νδοξος ο θνατς του πνω στην προσπθει του να αφσει την πατρδα του ως εξουσα της Πελοποννσου. Το τι εκενος εχε ττοιες σκψεις δε μου φανεται τι εναι πολ παρξενο, γιατ αυτ τα ορματα χαρακτηρζουν τους φιλδοξους ανθρπους, το τι μως εχε εξασκσει το στρατ του στο να μην καταβλλεται απ καννα κπο οτε μρα οτε νχτα, και να μην αποφεγει καννα κνδυνο, και να εναι πρθυμος να υπακοει (σ' αυτν) ακμη και ταν αντιμετπιζε λλειψη τροφς, αυτ μου φανονται τι εναι τα περισστερο αξιοθαμαστα
     Γιατ, ταν για τελευταα του φορ εξδωσε διαταγ να προετοιμασθον για να δσουν μχη, πρθυμα εκενοι γυλιζαν τα κρνη τους μετ τη διαταγ του, και χραξαν και οι οπλτες των Αρκδων (στις ασπδες τους) το εθνσημο με ρπαλο, σα να ταν Θηβαοι, και λοι ακνιζαν τις λγχες και τα μαχαρια τους και γυλιζαν τις ασπδες τους. Κι αφο τσι ετομασε τους νδρες του και τους βγαλε για μχη, αξζει πλι να κατανοσει κανες αυτ που κανε. Αρχικ λοιπν, πως ταν φυσικ, παρταξε το στρατ του, και κνοντας αυτ, δλωνε καθαρ τι ετοιμαζταν να συνψει μχη, κι ταν παρταξε το στρτευμα πως το επιθυμοσε, δεν το οδγησε απ τον πιο σντομο δρμο εναντον των εχθρν, αλλ επικεφαλς αυτς το φερε προς τα δυτικ ρη και απναντι απ την Τεγα, τσι διδε την εντπωση στους εχθρος τι δε σχεδαζε να συνψει μχη εκενη την ημρα. Και ταν φτασε κοντ στα υψματα, ανπτυξε τη φλαγγα και διταξε να αποθσουν εκε τα πλα, τσι που φηνε να νοηθε τι εχε στρατοπεδεσει.
     Μ' αυτ που κανε αποδυνμωσε στις ψυχς των περισστερων αντιπλων την ορμ τους για μχη και προκλεσε τη διλυση του σχηματισμο τους. Κι ταν οδγησε τους λχους που πορεονταν κατ πτρυγες και σχημτισε με τους δικος του το μβολο με μτωπο ισχυρ, ττε δωσε εντολ να προυν τα πλα και μπκε επικεφαλς τους, κι εκενοι τον ακολουθοσαν. Μλις εδαν οι εχθρο απρσμενα να επελανουν εναντον τους, κανες δεν μποροσε να μενει αδρανς, αλλ λλοι τρεχαν στις γραμμς τους, λλοι παρατσσονταν, λλοι φοροσαν στα λογ τους τα χαλινρια, λλοι φοροσαν τους θρακες, και λοι γενικ μοιαζαν με ανθρπους που θα υποστον κτι παρ θα πρξουν. Κι εκενος οδηγοσε εναντον τους το στρτευμα σαν τριρη με προτεταμνο το μβολο της πλρης, πιστεοντας τι, που με την επθεσ του θα διασποσε τη φλαγγα των εχθρν, θα κατστρεφε στη συνχεια λο τους το σχηματισμ. Εχε προετοιμασθε να συνψει τη μχη με το πιο ισχυρ του τμμα, εν το κπως πιο ασθενικ το κρτησε πιο πσω, γιατ γνριζε τι, αν χανε στη σγκρουση, θα προξενοσε ηττοπθεια στους αγωνιζμενους μαζ του και ενσχυση του φρονματος στους εχθρος. Οι αντπαλοι αντιπαρταξαν τους ιππες σα φλαγγα οπλιτν με βθος ξι ανδρν και χωρς στριξ τους απ βοηθητικ πεζικ, αντθετα, ο Επαμειννδας σχημτισε και με το ιππικ ισχυρ μβολο και παρταξε κοντ του και βοηθητικ πεζικ επειδ πστευε τι, αν συντριβε το εχθρικ ιππικ, θα εχε ηττηθε λο το στρτευμ τους, γιατ θα ταν πολ δσκολο να βρει κποιους να θελσουν να παραμενουν στις θσεις τους, ταν θα βλεπαν κποιους δικος τους να τρπονται σε φυγ, ακμη, για να μην τρξουν σε βοθεια οι Αθηναοι απ την αριστερ πτρυγα προς τη διπλαν τους, τοποθτησε πνω σε μερικος γλοφους απναντ τους και ιππες και οπλτες, επιδικοντας να φοβσει και αυτος τι, αν τρεχαν για βοθεια, εκενοι θα τους επιτθενταν απ πσω τους.

     τσι λοιπν σχεδασε την επθεση και δεν διαψεστηκε στους υπολογισμος του, γιατ, αφο επικρτησε στο σημεο που εξαπλυσε την επθεση, ανγκασε λο το εχθρικ στρτευμα να τραπε σε φυγ. ταν μως πεσε νεκρς εκενος, οι υπλοιποι νδρες του δεν μπρεσαν να εκμεταλλευθον σωστ τη νκη, αλλ αν και τρπηκε σε φυγ η εχθρικ φλαγγα, οι οπλτες δε σκτωσαν κανναν εχθρ οτε προχρησαν μακρτερα απ το σημεο, που γινε η μχη. Κι εν εχαν τραπε σε φυγ και οι ιππες τους, οτε οι δικο τους ιππες προχρησαν σε καταδωξη των ιππων και των οπλιτν, αλλ φοβισμνα, λες και εχαν ηττηθε, περνοσαν ανμεσα απ τους εχθρος που τρπονταν σε φυγ. Οι βοηθο πεζο των ιππων και οι πελταστς, που εχαν νικσει μαζ με τους ιππες, φτασαν ββαια μχρι την αριστερ πτρυγα των εχθρν, ως νικητς που ταν, εκε μως οι περισστεροι απ αυτος σκοτθηκαν απ τους Αθηναους.
     Μετ απ αυτς τις εξελξεις, γινε το αντθετο απ ,τι πστευαν λοι οι νθρωποι τι θα γνει. Γιατ, εν εχανε συγκεντρωθε εκε στρατο απ λη σχεδν την Ελλδα και βρθηκαν αντιμτωποι, δεν υπρχε κανες που να μην πστευε τι, αν γινταν κτι, θα ασκοσαν την ηγεμονα οι νικητς, εν οι ηττημνοι θα ταν υπκοο τους, ο θες μως τσι τα φερε, στε και οι δυο στησαν τρπαιο ως νικητς και καννας απ τους δυο δεν εμπδισε τον λλον να το στσει, και τους νεκρος αμφτεροι τους παρδωσαν για ταφ στερα απ ανακωχ, ως νικητς κι αμφτεροι τους παρλαβαν μετ απ ανακωχ ως ηττημνοι, και υποστηρζοντας ο καθνας απ τους δυο χωριστ τι εχαν νικσει, δε φνηκαν να κατχουν οτε μρη οτε πλη οτε εξουσα περισστερη απ ,τι πριν γνει η μχη. Κι επικρτησε στην Ελλδα σγχυση και ταραχ μετ τη μχη μεγαλτερη απ ,τι νωρτερα. Απ μνα λοιπν μχρι εδ ας χουν γραφε. Για τα μετ απ αυτ σως φροντσει κποιος λλος.


                                                Τ  Ε  Λ  Ο  Σ

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers