-


Dali &








-

/




 
 

 

Debord Guy-Louis (- ): In Girum Imus Nocte Et Consumimur Igni

 

    Βιογραφικ

     Ο Γκυ Λου Ντεμπρ (Guy Louis Debord 1931-1994) υπρξε Γλλος θεωρητικς του Μαρξισμο, συγγραφας, παραγωγς, μλος της Letterist International, ιδρυτικ μλος της Καταστασιακς Διεθνος και παροδικ μλος της Socialisme ou Barbarie. να απ τα ανατρεπτικτερα πνεματα του 20ου αινα.
      Γεννθηκε στο Παρσι 28 Νομβρη 1931. Ο πατρας του τανε φαρμακοποις που πθανε νωρς. Μητρα του ταν η Πωλτ Ρσσι. Αυτ τον στειλε στη γιαγι του στην Ιταλα. Ο Ντεμπρ φυγε απ το σπτι κατ τη διρκεια του Β’ΠΠ κι ρχισε να τριγυρν στεγος. Κατληξε στις Κννες, που πγε στο γυμνσιο και στρφηκε προς τον κινηματογρφο. Ενηλικιθηκε κι αντιτχτηκε στον πλεμο της Αλγερας. Διαδλωσε μαζ με το λα στο Παρσι. Την εποχ εκενη,  σε ηλικα μλις 19 ετν προσχρησε στη Γραμματικ Διεθν, που ττε διοικετο απ τον αυταρχικ Ισιντρ Ισο και διασπσθηκε σε πολλος πυρνες. Γρφτηκε στη Νομικ Σχολ του Πανεπιστημου των Παρισων, αλλ εγκατλειψε τις σπουδς του για να ασχοληθε με τη ποηση, τη συγγραφ και τον κινηματογρφο, χοντας δη μα βαθι καλλιργεια κι ριστη γνση της γαλλικς λογοτεχνας και των πολιτικο-κοινωνικν θεωριν του 19ου και 20ου αινα.



     Τον Ιονιο του 1952 δρυσε μαζ με τον Gil Joseph Wolman το καλλιτεχνικ κνημα των «Λεττριστν» («Λεττριστικ Διεθνς», «Internationale Lettriste», που στο διστημα 1952-4 εξδωσε 14 τεχη της ομνυμης επιθερησης) μσα απ το οποο γνρισε τη ρωσοεβραα σζυγ του Μισλ Μπερνστν (Michele Bernstein) την οποα νυμφεθηκε το 1953. Στις 22 Ιουνου 1954 η «Λεττριστικ Διεθνς», εξδωσε προς υποστριξη των απψεν της το δελτο «Potlatsch» (με υπτιτλο «Bulletin dinformation du groupe francais de lInternationale lettriste», 1954-9, 30 συνολικ τεχη), ονομασμνο τσι απ να παλαι ινδινικο θιμο που θελε να καταστρφονται τα «επικνδυνα» δρα ως επδειξη δναμης του δωρολπτη, αλλ κι ως συνειδητ ρνηση λων των υλικν αγαθν. Ως οι καλτερες στιγμς της αρθρογραφας του Ντεμπρ στο «Potlatch» θεωρονται τα κεμενα «Pourquoi le lettrisme?» (τεχος 22, 9 Σεπτεμβρου 1955), «Un pas en arriere» (τεχος 28, 22 Μαου 1957), «Les derniers jours de Pompei» (τεχος 21, 30 Ιουνου 1955, με τον Mohamed Dahou) και «Encore un effort si vous voulez etre situationnistes» (τεχος 29, 5 Νοεμβρου 1957).



     Αφο εχε δη διαγρψει τη πλειοψηφα των μελν της «Λεττριστικς Διεθνος», στις 13 Ιανουαρου 1957 ο Ντεμπρ διγραψε τελικ κι αυτν ακμα τον Wolman, για γνωστους λγους και παρ την αντδραση ακμα και της συζγου του Μισλ. 6 μνες αργτερα, στις 28 Ιουλου της διας χρονις δρυσε στη Cosio di Arroscia της ιταλικς Λιγουρας με πολλος λλους νους συνεργτες τη «Καταστασιακ Διεθν» («Internationale Situationniste», 1957-72), ως διεθν οργνωση, η οποα κατ τα γραφντα απ τον Μπομπ Μπλακ (Bob Black), «χοντας ως δρα κι ορμητριο το Παρσι, ανλαβε ως στχο την αναδημιουργα του εγχειρματος των ιστορικν πρωτοποριν, αλλ σε μα καινοργια και αντερη κλμακα που θα καθιστοσε αδνατο τον οποιονδποτε συμβιβασμ». Αρχικ η να εκενη οργνωση αποτελοσε συγχνευση της «Λεττριστικς Διεθνος» και του «Διεθνος Κινματος για να Φανταστικ Μπουχαουζ» του ζωγρφου σγκερ Γιρν (Asger Jorn, 1914 - 1973), του πειραματιστ των εικαστικν τεχνν Τζουζπε Πνοτ-Γκαλτσο και πρην μελν της διεθνος καλλιτεχνικς ομδας «Κμπρα» («Cobra», τος διλυσης: 1951), το οποο επεδωκε τη δημιουργικ «απελευθρωση των μορφν», ωστσο με τον καιρ ο χαρακτρας της οργνωσης λλαξε αρκετ.
     Ο Μπομπ Μπλακ γρφει σχετικ:

   «…αν και πντα εμφανιζταν ως να αρραγς σνολο, η Καταστασιακ Διεθνς γνρισε αρκετ σχσματα και κατ καιρος διεγρφησαν 45 απ τα 70 μλη της. Η θεμελιδης αντινομα, που σε γενικς γραμμς αντιστοιχοσε στην αρχικ διαρεση σε μλη που προρχονταν απ το Διεθνς Κνημα για να Φανταστικ Μπουχαουζ και σε μλη που προρχονταν απ τους Λεττριστς, ταν ανμεσα στους θεωρητικος της αισθητικς και σε εκενους της πολιτικς. Οι πρτοι σαν συνθως σαξονικς καταγωγς (πως ο Δανς Γιορν, ο Ολλανδς Κονστντ, οι Γερμανο της ομδας Spur, με την χαρακτηριστικ εξαρεση του Ιταλο Πνοτ – Γκαλτσο) εν οι δετεροι σαν νοτιο-ευρωπακς καταγωγς και συσπειρνονταν γρω απ την καθοδγηση του Γκυ Ντεμπρ… Στην 5η Συνδισκεψη της Καταστασιακς Διεθνος στο Γκτεμποργκ της Σουηδας, οι δο τσεις συγκροστηκαν ανοιχτ. Οι politicos εχαν πρσφατα επιδοθε στην ρευνα της Ιστορας του επαναστατικο κινματος και εχαν υιοθετσει τον συμβουλιακ κομμουνισμ, επηρεασμνοι απ την επιθερηση (και ομδα των Κορνλιου Καστοριδη, Κλωντ Λεφρ, κ..) ‘‘Σοσιαλισμς Βαρβαρτητα’’. Οι θεωρητικο της αισθητικς δεν σαν εντελς αντθετοι στον προσανατολισμ αυτν. δειχναν μως ντονα σκεπτικιστς σον αφορ την προοπτικ μας ανανεωμνης προλεταριακς εξγερσης, μσα στο τλμα της κοινωνας της ευημερας των αρχν της δεκαετας του ’60. Εκενο που, αντθετα, πρτειναν στην παροσα φση ταν να αναπτξουν περισστερο τις δυνμεις τους εκε που αυτς σαν δη αισθητς, δηλαδ στον κσμο της Τχνης. Οι θεωρητικο της πολιτικς ανταπντησαν τι οι θεωρητικο της αισθητικς (που αντιπροσωπεονταν κρια απ την γερμανικ ομδα Spur) υποτιμοσαν τις χειρονομες ρνησης που εκδηλνονταν κτω απ την μτη τους».

     Απ τη δικ του προσωπικ πλευρ, ο Ντεμπρ, που δη εχε ιδρσει κι ομνυμη του κινματος επιθερηση (την «Internationale Situationniste», που εξδωσε 12 συνολικ τεχη κατ το διστημα 1958-69), πρτεινε ως κριος καθοδηγητς των politicos να χρησιμοποιηθον ως εργαλεα η «διπλ μθοδος της μεταστροφς» κι η «περιπλνηση». Η πρτη (detournement, πως ο διος την αποκαλοσε) αναποδογριζε κι επαναδιατπωνε απλος κοινος τπους θσεις μεγλων στοχαστν, εν η δετερη («derive», πως την αποκαλοσε) καθριζε ναν συγκεκριμνο τρπο διβασης απ τα πργματα. Η θεωρα της «περιπλνησης» αναπτχθηκε στο κεμενο του Ντεμπρ «Theorie de la derive», που πρωτοδημοσιεθηκε στο «Les Levres Nues», τεχος 9, τον Νομβριο του 1956 και αναδημοσιεθηκε στο 1ο τεχος της επιθερησης «Internationale Situationniste» τον Δεκμβριο του 1958.
     Συνγραψε το 1957 το 1ο βιβλο του με ττλο «Το τλος της Κοπενχγης» (Fin de Copenhagen) σε συνεργασα με τον σγκερ Γιορν και την πρωτομαγι του επμενου τους (1958) ακολοθησε το 2ο με ττλο «Αναμνσεις» (Memoires, πλι μαζ με τον Γιορν), που ταν δεμνο με γυαλχαρτο στε να καταστρφει λα τα λλα βιβλα που τοποθετοντο δπλα του. Ο Ντεμπρ υπρξε νας προχωρημνος, ολιγλογος σο κι ακριβολγος θεωρητικς κι νας «ργω» ποιητς, νας στρατηγικς ανατροπας που οργνωνε και προβαλε μνος του αυτς ο διος τις ποιες δραστηριτητς του («στρατηγ» τον αποκλεσαν οι θαυμαστς του), ταυτχρονα πολ ιδιοφυς και πολ αυταρχικς, στε να ταυτσει τελικ το πρσωπ του και τις προσωπικς του θσεις με τη «Καταστασιακ Διεθν» (πως ο Ροβεσπιρος εχε ταυτιστε με την Γαλλικ Επανσταση κατ την περοδο 1792-4), οριοθετντας τσο το λο πολιτικ στγμα της σο και τα ρια της επαναστατικς επιρρος της.



     Μετ απ τη 5η ετσια συνδισκεψ της στο Γκτεμποργκ της Σουηδας το τος 1962, η «Καταστασιακ Διεθνς» υιοθτησε ακραα πολιτικ, επαναστατικ θση και προσανατολισμ, διγραψε αρκετ «αφοπλισμνα» κι «απλς καλλιτεχνζοντα» μλη της απ τη Γερμανα και τις Σκανδιναβικς χρες και συσπειρωμνη γρω απ τις ανατρεπτικς θσεις του Ντεμπρ, αλλ και των Ραολ Βανεγκμ και Μουσταφ Καγιτι, κατρθωσε να οργανσει την ιδιατερη θεωρητικ της συνοχ και διεισδυτικτητα στον εργατικ και φοιτητικ χρο, δημιουργνας μλιστα στον δετερο το περφημο «σκνδαλο του Στρασβοργου» που στθηκε ο προγγελος της εξγερσης του Μη του ‘68.
     Το 1967 ο κυκλοφρησε το διεισδυτικ βιβλο του «Η Κοινωνα του Θεματος» («La Societe du Spectacle», «Society of the Spectacle»), το οποο θα γνει τρπον τιν η «Ββλος» των καταστασιακν και θα επηρεσει ντονα το γαλλικ κι χι μνο, επαναστατικ κνημα της επμενης χρονις. Πολλς φρσεις της «Κοινωνας του Θεματος» φιγουρριζαν τον Μη του ‘68 ως συνθματα των εξεγερμνων στους τοχους του Παρισιο.
     Γρω στο 1970 ο Ντεμπρ εγκατλειψε την Μισλ Μπερνστν (απ την οποα πρε διαζγιο το Γενρη του 1972) για τη κατ 10 χρνια νετερη γαλλοκινζα (απ κινζα μητρα) συγγραφα και ποιτρια Αλς Μπκερ – Χο (Alice Becker – Ho), μλος της «Καταστασιακς Διεθνος» απ το 1963, την οποα νυμφεθηκε στις 5 Αυγοστου 1972.  Το 1972, επσης,  μαζ με τον Σανγκουινττι ταν τα μνα εναπομεναντα μλη της Καταστασιακς Διεθνος, της οποας τα μλη απελθηκαν απ τη Γαλλα. Το διο τος η «Καταστασιακ Διεθνς» προχρησε σε μα ακμα συζτηση προσανατολισμο, που ο Ντεμπρ πρτεινε και πτυχε την αυτοδιλυσ της για να αποφευχθε η επαναφομοωσ της απ το σστημα και το κατεστημνο, αν και κτοτε πμπολλες ομδες αν τον κσμο ακολοθησαν τις θσεις και κατευθνεις της.



     Μετ τη διλυση της «Διεθνος», ο Ντεμπρ απομονθηκε και αφιερθηκε στο διβασμα και στο επιλεκτικ γρψιμο, εν, επανερχμενος στον χρο του κινηματογρφου, δημιοργησε κποιες ταινες με χρηματοδτηση απ τον πλοσιο παραγωγ και εκδτη Gerard Lebovici. Απ τις ταινες του εκενης της περιδου ξεχρησαν η κινηματογραφικ απδοση της «Κοινωνας του Θεματος» το 1973 και η σχεδν αυτοβιογραφικ ταινα «In Girum Imus Nocte Et Consumimur Igni» (Κνουμε κκλους μσα στην νχτα κι αναλωνμαστε απ φωτι) το 1978, η οποα μελλε να εναι και η τελευταα ταινα του.  Στρφηκε στον κινηματογρφο και στην κδοση επαναστατικν προκηρξεων. Μπλχτηκε και κατηγορθηκε για τον ανεξγητο θνατο του παραγωγο κι εκδτη Ζερρ Λεμποβισ. Αποσρθηκε απ τη δημοσιτητα κι ασχολθηκε με το διβασμα και το γρψιμο. Η φορτωμνη καταχρσεις ζω του, επιβρυνε την υγεα του. Μετ απ χρνιο εθισμ στο αλκολ, σε ηλικα 62 ετν πληροφορθηκε τι πσχει απ αλκοολικ πολυνευρτιδα και προτμησε την αξιοπρπεια της μεσης αποχρησης απ τον κσμο των θνητν, αυτοκτονντας με μα σφαρα στη καρδι, μια μρα μετ το τελευταο του αυτοβιογραφικ ντοκιμαντρ, στις 30 Νομβρη 1994. Οι φλοι κι οπαδο του στην Αθνα του απδωσαν τις τελευταες τιμς μ’ να προσφιλ, στον διο, κδικα: οι τοχοι στο κντρο της πλης γμισαν συντροφικος αποχαιρετισμος, γεμτους τρυφερτητα.
     Ο Ντεμπρ υπρξε νας ζωντανς θρλος της επανστασης πολ πριν απ την εκοσια αποχρησ του απ τη ζω. Πρσωπο μυθικ για περισστερες απ μα γενις αριστερν στην Ευρπη, σφργισε με τη ζω και το ργο του, που κατ τρπο μοναδικ σο κι αξιοθαμαστο ταυτστηκαν, τη σκψη και τη δρση της νεολαας. Βαθι καλλιεργημνος, με στρεη ιστορικ συνεδηση, οπαδς του νγκελς, του Μαρξ αλλ και του Μποντλρ και του Λοτρεαμν, φιλοπαγμων και μγας αιρετικς, αλλ κι εξαιρετικ διορατικς, στα Σχλια στην Κοινωνα του θεματος σκιαγραφε με εντυπωσιακ διαγεια τα κρια χαρακτηριστικ της εκσυγχρονισμνης θεαματικς εξουσας: αδικοπη τεχνολογικ ανανωση, κρατικοοικονομικ συγχνευση, γενικευμνο μυστικ, ψετικο που δεν επιδχεται αντρρηση κι οικοδμηση ενς διαρκος παρντος. Τη τελευταα 5ετα το ενδιαφρον για το πρσωπ του χει αναζωπυρωθε. Βιογραφες, ρετροσπεκτβες, ιστοσελδες αναβινουν τη θεωρα και τη δρση του, ως αντδοτο σως στα κακ που ο διος με τση ακρβεια προβλεψε.
     Επγονος υπ μιαν ννοια της σουρεαλιστικς υπερβολς και πρκλησης, θεσε κριο και μοναδικ στχο του να κνει καθημεριν πρξη και ποηση τη πολιτικ ανατροπ. Εξεγερμνος ενντια στη κοινωνα που γννησε τη φρκη 2 παγκσμιων πολμων, ενντια στον καπιταλισμ, θα προσχωρσει αρχικ στους λετριστς, θα πρωτοστατσει στη Λετριστικ Διεθν και στη συνχεια θα γνει η ψυχ της Καταστασιακς Διεθνος. Αρνομενος καθετ προερχμενο απ τη κοινωνα που απρριπτε, ποτ δε σποδασε, ποτ δεν εργστηκε, ποτ δε κατλαβε οποιαδποτε θση στο σστημα. Δικ του μπνευση αποτελε το περφημο σνθημα του Μη «Μην εργαστετε ποτ», να σνθημα ενντια στην αλλοτρωση της εργασας, που φθασε στο απγει της στα ναζιστικ στρατπεδα συγκντρωσης. Ως το τλος του θα θεωρε μεζονος σημασας γεγονς στη ζω του τι το 1953 γραψε το εν λγω σνθημα με κιμωλα σ’ να τοχο. Περιπλανμενος, ερωτευμνος με τη ζω, τις γυνακες και την επανσταση, θα εναι νας απ τους πρωτεργτες του Μη του '68. Στη συνχεια μως δε θα διστσει να διαλσει τη Καταστασιακ Διεθν, για να αποφγει την τυχν αναδοχ της απ το σστημα, την αφομοωσ της στο κατεστημνο.
     Κινηματογραφιστς της σιωπς και του θρασματος, θα γυρσει 7 ταινες, στις οποες θα πραγματνει το ιδεδες του για την υπρβαση της τχνης: θα τη καταργε την ρα που θα τη πραγματνει. Ολιγλογος, ακριβολγος, καριος, στα βιβλα του, στη Κοινωνα του θεματος στον Πανηγυρικ, στα διφορα περιοδικ που κατ καιρος δρυσε, πως η Internationale Situationniste και το Potlatsch, στις ταινες και στη καθημεριν του πρακτικ ο Ντεμπρ θα χρησιμοποισει τη διπλ μθοδο της μεταστροφς -πως ο Γ. Ι. Μπαμπασκης χει αποδσει το ντεμπορικ detournement- και της περιπλνησης, της derive. Με τη μεταστροφ, θα επαναδιατυπσει ανεστραμμνες τις θσεις γνωστν φιλοσφων και θεωρητικν και απλος κοινος τπους. Η περιπλνηση θα γνει ο τρπος ζως του. Απ το Παρσι στη Φλωρεντα κι απ την Ιταλα στην Ισπανα και πσω στην Ωβρνη, θα διοικε ως «στρατηγς», πως ταν το παρατσοκλι του, τις διφορες «ομδες» του, αφανς, πανταχο παρν κι αρατος. Χορτασμνος απ τον ρωτα, το ποτ, το ξενχτι, με τη συνεδησ του ως αγωνιστ συχη, ταν θα πληροφορηθε τι πσχει απ αλκοολικ πολυνευρτιδα και δεν χει ελπδες, θα προτιμσει να αποχωρσει ρθιος, με μια σφαρα στη καρδι, ερμηνεοντας ο διος την τελευταα πρξη στο μθο του.
     Με το ργο και το βο του χει επηρεσει σχεδν λα τα σημαντικ πρωτοποριακ κινματα της εποχς μας. λα τα ργα του εναι ελεγεες, εγκμια και πανηγυρικο του τρπου ζως που ακολοθησε αυτς κι οι φλοι του. Οι ταινες του αφηγονται τις περιπτειες ενς κλειστο κκλου μυημνων σ’ να εδος ποιητικς ακολασας, τα βιβλα του διηγονται τις περιπτειες της διαλεκτικς που οδηγε, εμπρκτως πντα, στην ρνηση ενς ολκληρου συστματος παρακμασμνων αξιν.
     Το ργο του τιμθηκε 15 χρνια μετ το θνατ του απ το Γλλο Υπουργ Πολιτισμο, που ανακρυξε το αρχεο του Ντεμπρ «εθνικ θησαυρ» της Γαλλας, εν τον διος τον ανακρυξε σαν «ναν απ τους σημαντικτερους σγχρονους φιλοσφους με θση στην ιστορα» του δευτρου ημσεος του 20ο αινα.

                     Βιβλα:

(1957) "κθεση περ της κατασκευς καταστσεων"
(1964) "Ενντια στον κινηματογρφο"
(1967) "Η κοινωνα του Θεματος"
1985) "Παρατηρσεις για την δολοφονα του Ζερρ Λεμπoβισ"
(1987) "Το παιχνδι του πολμου"
(1988) "Σχλια πνω στην κοινωνα του θεματος"
(1989) "Πανηγυρικς"
(1990) "In girum imus nocte et consumimur igni"

  Επσης κυκλοφορον στα Ελληνικ:

Η αισθητικ της ανατροπς
Η επανσταση ως υποκεμενο κι ως αναπαρσταση
Για μια επαναστατικ κριτικ της τχνης
Για την νοπλη πλη στην Ισπανα και τους φυλακισμνους ελευθεριακος

                       Ταινες:

Hurlements en faveur de Sade (Howls for Sade) 1952
Sur le passage de quelques personnes à travers une assez courte unité de temps (On the Passage of a Few Persons Through a Rather Brief Unity of Time) 1959 (short film, Dansk-Fransk Experimentalfilmskompagni)
Critique de la séparation (Critique of Separation) 1961 (short film, Dansk-Fransk Experimentalfilmskompagni)
La Société du spectacle (Society of the Spectacle) 1973 (Simar Films)
Réfutation de tous les judgements, tant élogieux qu’hostiles, qui ont été jusqu’ici portés sur le film « La Société du spectacle » (Refutation of All the Judgements, Pro or Con, Thus Far Rendered on the Film "The Society of the Spectacle") 1975 (short film, Simar Films)
In girum imus nocte et consumimur igni (We Turn in the Night, Consumed by Fire) (Simar Films) 1978 This film was meant to be Debord's last one and is largely autobiographical. The film script was reprinted in 2007 in No: a journal of the arts.
Guy Debord, son art, son temps (Guy Debord - His Art and His Time) 1994 (a 'sabotage television film' by Guy Debord and Brigitte Cornand, Canal Plus)

                             Πρλογος-Επλογος Στην Ελληνικν κδοση

     Η Ελληνικ κδοση του In girum αποτελε μετφραση της λεγμενης κριτικς, γαλλικς κδοσης, που κυκλοφρησε το 1990 στο Παρσι απ τις εκδσεις Gerard Lebovici. Το κεμενο της ταινας εχε περιληφθε αρχικ στον τμο «Κινηματογραφικ παντα» του Γκυ Ντεμπρ (εκδσεις Champ Libre, Παρσι 1978), υπ μορφ σεναρου. Η ταινα γυρστηκε το 1978 με σκηνοθτη τον Ντεμπρ και παραγωγ τον Λεμποβισ, αλλ προβλθηκε δημσια 3 χρνια μετ, επειδ κανες αιθουσρχης δεν τη δεχταν. Το 1981 ο Λεμποβισ, προβανοντας σε μια σπνια χειρονομα γενναιοδωρας απναντι στο στεν φλο και συνεργτη Ντεμπρ, αγρασε μιαν αθουσα κινηματογρφου στο κντρο του Παρισιο, με την επωνυμα Cujas, με σκοπ την αποκλειστικ προβολ των 6 ταινιν του Ντεμπρ, αυτ διρκεσε μχρι τις 5 Μρτη 1984, ημερομηνα θαντου του Λεμποβισ, ταν δολοφονθηκε σε μια μυστηριδη ενδρα στο Παρσι.
     Αντιδρντας ακαριαα στον χεμαρρο συκοφαντιν που κατκλυσε, απ την επομνη, τα γαλλικ μσα ενημρωσης τσο κατ του δολοφονηθντος σο και κατ του διου του Ντεμπρ, ο Γκυ απαγρευσε δια παντς κθε δημσια προβολ των ταινιν του στη Γαλλα, απαγρευση που γενκευσε αργτερα, φοβομενος τη μεταχεριση που θα μποροσε να επιφυλαχθε εξαιτας αλλαγν που ‘χαν μεσολαβσει στη βιομηχανα του θεματος.
     Οι 6 κινηματογραφικς δημιουργες του Ντεμπρ, για τις οποες γνεται λγος πιο πνω, εναι:

  1.  «Ουρλιαχτ Για Χρη Του Σαντ»                        (1952)
  2. «Σχετικ με το πρασμα ορισμνων προσπων μσα απ μια αρκετ μικρ χρονικ μονδα»                                (1959)
  3. «Κριτικ Του Διαχωρισμο»                               (1961)
  4. «Η Κοινωνα Του Θεματος»                              (1973)
  5. «Ανασκευ λων των κρσεων, εχθρικν εγκωμιαστικν, που χουν εκφρασθε μχρι στιγμς σον αφορ στη ταινα «Η κοινωνα του θεματος»                                                            (1975)
  6. «In girum imus nocte et consumimur igni»*    (1978).

    * Λατινικ καρκινικ φρση, διαβζεται δηλαδ κι ανποδα και σημανει: «Kνουμε κκλους μες στη νχτα κι η φωτι μας καταβροχθζει»

     Η δομ της τελευταας, μ’ εξαρεση τα «Ουρλιαχτ Για Χρη Του Σαντ» που δεν υπρχαν καθλου εικνες, ταν ανλογη με την δομ των προηγομενων. Δηλαδ, με την επικρτηση ενς πλρους αποσυντονισμο μεταξ λγου και εικνας, σχηματζεται να παρδοξο κινηματογραφικ «κουβρι» που εμπλκονται η φων ενς αφηγητ που εκφωνε το κεμενο της ταινας, μουσικ κομμτια, αποσπσματα απ διφορες ταινες (εν εδει κινηματογραφικο sampling), καθς κι να ετερογενς οπτικ υλικ που, λλοτε μεσα κι λλοτε μμεσα, σχετζεται με τον αφηγομενο λγο, χωρς ωστσο να προβλλεται σε μια συνεχ ρο.
     Η τελευταα, αυτοβιογραφικ, ταινα του, η πιο ολοκληρωμνη και προσωπικ του, να εδος «Πανηγυρικο» φρει ως ττλο να παλνδρομο, μια φρση δηλαδ που διαβζεται κι ανποδα. «Ολκληρη η ταινα» γρφει ο διος, «εναι χτισμνη πνω στο θμα του νερο. Πρκειται για τον χρνο που κυλ. Μνημονεουμε λοιπν (εκτρποντας φρσεις τους) τους ποιητς της διλυσης των πντων (Λι Πο, Ομρ Καγιμ, Ηρκλειτος, Μποσου, Σλε)». Δευτερευντως, υπρχει το θμα της φωτις, της κρηξης της στιγμς: εναι η επανσταση, το Σεν Ζερμν ντε Πρε, η νετητα, ο ρωτας, η ρνηση του μεσονυκτου, ο Διβολος, η μχη και οι «ανολοκλρωτες επιχειρσεις» που πνε οι νθρωποι για να πεθνουν, τυφλωμνοι σαν «ταξιδιτες που περννε».

-=============================================================-

                                         In girum imus nocte et consumimur igni

     Σ' αυτ τη ταινα (στα 1978, μια ταινα εικονογραφοσε παραστατικ αυτ το λγο. Εναι σγουρο τι μια ττοιου εδους ταινα δεν εχε πραγματικ θση στον κινηματογρφο, πως βλπουμε τρα τι κι ο διος ο κινηματογρφος δεν χει καμι θση μσα στη κοινωνα. Τα λγια απ μνα τους, με τη προπθεση της προσθκης κποιων σημεισεων που να διευκολνουν τη κατανηση, θα ‘ναι ωστσο διαφωτιστικ. Η εποχ μας θ' αφσει ελχιστα κεμενα που να εξετζουν με τση παρρησα τις μεγλες μεταμορφσεις που τη σημδεψαν. Γιατ τ αληθιν θα μποροσαν να δουν και να πουν αυτο που συμμερζονται οτιδποτε απ' τις συνδυασμνες αυταπτες και φιλοδοξες αυτς της εποχς;) δεν θα κνω καμι παραχρηση στο κοιν. να πλθος εξαρετων λγων δικαιολογε, στα μτια μου, μια ττοια στση και θα τους εκθσω  ευθς αμσως.
     Καταρχν εναι πολ γνωστ τι δεν χω κνει σε τποτα παραχωρσεις στις κυραρχες ιδες της εποχς μου οτε σε καμι απ τις υπρχουσες εξουσες. λλωστε, για ποια εποχ κι αν πρκειται, τποτα σημαντικ δεν ανακοινθηκε ποτ καλοπινοντας να κοιν, ακμη κι αν αποτελετο απ συγχρνους του Περικλους και, μσα στον παγωμνο καθρφτη της οθνης, οι θεατς δεν βλπουν σμερα τποτα που να θυμζει τους αξιοσβαστους πολτες μιας δημοκρατας.
     Εδ ακριβς γκειται η ουσα: αυτ το κοιν που χει στερηθε παντελς την ελευθερα κι χει τα πντα ανεχθε, αξζει λιγτερο απ κθε λλο να το καλοπινεις. Οι χειραγωγο της διαφμισης με τον παραδοσιακ κυνισμ εκενων που ξρουν τι οι νθρωποι χουν τη τση να δικαιολογον τις προσβολς για τις οποες δεν παρνουν εκδκηση, του ανακοιννουν σμερα ατραχα τι «ποιος αγαπ τη ζω, πηγανει σινεμ». (Γρω απ' αυτ το ηλθιο σλγκαν εχε οργανωθε μια ολκληρη διαφημιστικ καμπνια που μως δεν πεισε το κοιν να ξαναγυρσει στις αθουσες προβολς). Αλλ αυτ η ζω κι αυτ το σινεμ εναι εξσου ασμαντα και γι’ αυτ ουσιαστικ μπορε να αντικαθιστ το να το λλο αδιφορα.
     Το κοιν του κινηματογρφου, που ποτ δεν ταν πολ αστικ και σχεδν δεν εναι πια λακ, στρατολογεται στο εξς, σχεδν εξολοκλρου, απ να μονχα κοινωνικ στρμα, που χει γνει λλωστε ευρ: εκενο των ειδικευμνων υπαλληλσκων στα διφορα πστα των «υπηρεσιν» εκενων που το σημεριν παραγωγικ σστημα χει τσο επιτακτικ ανγκη: διαχεριση, λεγχος, συντρηση, ρευνα, εκπαδευση, προπαγνδα, διασκδαση και ψευτοκριτικ. λα αυτ αρκονε για να τους περιγρψεις. Σ' αυτ το κοιν που πηγανει ακμα σινεμ, πρπει οπωσδποτε να συμπεριλβουμε επσης κι εκενους του διου φυρματος οι οποοι, ντας νετεροι, βρσκονται ακμα στο στδιο της συνοπτικς εκμθησης των διαφρων αυτν καθηκντων στελχωσης.
     Στο ρεαλισμ και τα επιτεγματα αυτο του περιβητου συστματος, μπορομε δη να αναγνωρσουμε τις προσωπικς ικαντητες των εκτελεστικν οργνων που χει εκπαιδεσει. Κι ντως αυτο εδ πλαννται σε λα και δεν μπορονε παρ να παραπαουν ανμεσα σε ψματα. Πρκειται για μισθωτος φουκαρδες που περνιονται για ιδιοκττες, για παραμυθιασμνους αδαες που περνιονται για μορφωμνοι, για νεκρος που νομζουν τι ψηφζουν.
     Πσο σκληρ τους φρθηκε ο τρπος παραγωγς! Απ εξλιξη σε προαγωγ, χουν χσει και τα λγα που εχαν και κρδισαν αυτ που κανες δεν θελε. Συγκεντρνουν τις αθλιτητες και τις ταπεινσεις λων των εκμεταλλευτικν συστημτων του παρελθντος και το μνο που αγνοον απ' αυτ εναι η εξγερση. Μοιζουν πολ με σκλβους, γιατ στοιβζονται μαζικ μσα σε κτρια θλια, ανθυγιειν και καταθλιπτικ, διατρφονται σχημα με τροφ μολυσμνη κι γευστη, νοσηλεονται υπ θλιες συνθκες ταν προσβλλονται απ αρρστιες, που συνεχς υποτροπιζουνε βρσκονται υπ συνεχ και ταπεινωτικ επιτρηση και συντηρονται μες στον εκσυγχρονισμνο αναλφαβητισμ, (Ο εκσυγχρονισμνος αναλφαβητισμς δεν σμαινε, κενη την εποχ, τποτα λλο απ' την απλ θεαματικ κουλτορα. Μερικ χρνια αργτερα διαπιστσαμε πως η τελευταα επανφερε τον αναλφαβητισμ, με τη κυριολεκτικ ννοια του ρου, με τυπη μορφ.) και τις θεαματικς δεισιδαιμονες, που ανταποκρνονται στα συμφροντα των αφεντικν τους. Ξεριζθηκαν, βρθηκαν μακρι απ τις επαρχες τις γειτονις τους, σ' να καινοργιο κι εχθρικ τοπο, σμφωνα με τις συγκεντρωτικς τσεις της σγχρονης βιομηχανας. Δεν εναι παρ νομερα σε γραφικς παραστσεις σχεδιασμνες απ ηλθιους. Πεθανουν σωρηδν στους δρμους, σε κθε επιδημα γρππης, σε κθε κμα κασωνα, σε κθε λθος εκενων που νοθεουν τα τρφιμ τους, σε κθε τεχνικ καινοτομα που εναι επικερδς για τους πολυριθμους αναδχους ενς σκηνικο του οποου αυτο εναι τα πρτα θματα. Οι μαρτυρικς συνθκες παρξς τους επιφρουν τον σωματικ, διανοητικ και ψυχικ εκφυλισμ τους. Τους μιλνε πντα σαν σε υπκουα παιδι, στα οποα αρκε να πεις «πρπει» κι αυτ αμσως υποτσσονται. Κυρως, μως, τους αντιμετωπζουνε σαν ηλθια παιδι, μπρος στα οποα ψελλζουνε και παραληρονε δεκδες πατερναλιστικς εξειδικεσεις, που αυτοσχεδιστηκαν την προηγομενη, κνοντς τους να δεχτον οτιδποτε, λγοντς το πως να 'ναι, και μλιστα, την επομνη το εντελς αντθετο.
     Διαχωρισμνοι μεταξ τους εξαιτας της γενικς απλειας κθε γλσσας που να ανταποκρνεται στα γεγοντα, απλειας που τους απαγορεει και τον παραμικρ διλογο, διαχωρισμνοι εξαιτας του αδικοπου και διαρκς οξυνμενου ανταγωνισμο τους μες στην επιδεικτικ κατανλωση του κενο κι επομνως, διαχωρισμνοι εξ αιτας μιας επιθυμας, που εναι η πλον αββαιη κι ανκανη να βρει κποια ικανοποηση, διαχωρισμνοι ακμα κι απ τα δια τα παιδι τους, τη μνη, μχρι πρσφατα, ιδιοκτησα σων δεν χουν τποτα. (ννοια της λξης «προλετριος», στους Ρωμαους.) Τους αφαιρον, απ πολ νωρς, τον λεγχο των παιδιν τους, που εναι δη αντπαλοι τους, που δεν ακονε πια καθλου τις αβασνιστες γνμες των γονιν τους και περιγελονε τη παταγδη τους αποτυχα· που περιφρονον κι χι δικα, τη καταγωγ τους κι αισθνονται πολ περισστερο παιδι του κυραρχου θεματος, παρ κενων των υποτακτικν του που τα γεννσαν τυχαα: ονειρεονται πως εναι μιγδες που προλθαν απ' αυτος εκε τους νγρους. Πσω απ το προσωπεο της προσποιητς αγαλλασης, σ' αυτ τα ζευγρια, πως κι ανμεσα σ' αυτ και τα παιδι τους, δεν ανταλλσσονται παρ βλμματα μσους.
     Ωστσο, αυτο οι προνομιοχοι εργαζμενοι της ολοκληρωμνης εμπορευματικς κοινωνας, διαφρουν απ τους σκλβους στο τι οφελουν να μεριμνον οι διοι για τη συντρησ τους. Η κατστασ τους μπορε να συγκριθε μλλον με τη δουλοπαροικα, επειδ εναι προσκολλημνοι αποκλειστικ σε μιαν επιχερηση και στην επιτυχ της πορεα, αν και δχως αμοιβαο φελος και προπντων, επειδ εναι αναγκασμνοι να κατοικον σ' να και μοναδικ χρο: το διο κκλωμα κατοικιν, γραφεων, αυτοκινητοδρμων, θερτρων κι αεροδρομων, πντα πανομοιτυπων.
     Αλλ μοιζουν επσης με τους σγχρονους προλετριους ως προς το αββαιο των αποδοχν τους, που αντιφσκει με τη προγραμματισμνη ρουτνα των εξδων τους και το γεγονς τι εναι αναγκασμνοι να εκμισθνουν τον εαυτ τους στην ελεθερη αγορ, δχως να κατχουν καννα απ τα εργαλεα της εργασας τους: επειδ χουν ανγκη απ χρματα. Εναι αναγκασμνοι ν' αγορζουν εμπορεματα και τους χουνε φρει σε σημεο να μη μπορον να διατηρσουν επαφ με οτιδποτε δεν εναι εμπρευμα.
     Αλλ εκε που η οικονομικ τους κατσταση προσιδιζει ακριβστερα στο ιδιτυπο σστημα δουλοπαροικας, τη «πεονα» (Φεουδαρχικ σστημα δουλοπαροικας που εμφανστηκε στο Μεξικ. Στα πλασια αυτο, οι μεγαλογαιοκτμονες εκμισθνουν την εργατικ δναμη ακτημνων αγροτν {πενων}), εναι τι, δεν τους παραχωρεται πια οτε η πρσκαιρη διαχεριση του χρματος γρω απ το οποο περιστρφεται λη η δραστηριτητ τους. Προφανς, δε μπορον παρ να το ξοδεουν, αφο το λαμβνουν σε πολ μικρ ποστητα για να το συσσωρεσουν. Τελικ, μως, υποχρενονται να καταναλνουν επ πιστσει, αλλ η πστωση που τους παρχεται παρακρατεται απ τον μισθ τους κι τσι για να τη ξοφλσουνε πρπει να δουλψουν ακμα πιτερο. Καθς ολκληρη η οργνωση της διανομς των αγαθν εναι συνδεδεμνη με την οργνωση της παραγωγς και του Κρτους, τους ροκανζουν ανενχλητα το μερδιο που τους αναλογε, τσο σε τροφ σο και σε χρο, ποσοτικ και ποιοτικ. Αν και τυπικ παραμνουν ελεθεροι εργαζμενοι και καταναλωτς, δε μπορον να απευθυνθον αλλο, γιατ παντο τους εμπαζουν.
     Δε θλω να πσω στο απλουστευτικ λθος να ταυτσω εντελς τη κατσταση αυτν των μισθωτν 1ης κατηγορας με προγενστερες μορφς κοινωνικο-οικονομικς καταπεσης. Πρτα απ' λα, επειδ, αν αφσουμε κατ μρος το πλενασμα της ψευδος συνεδησης τους και τη διπλ τριπλ συμμετοχ τους στην απκτηση των αξιοθρνητων σκουπιδιν που κατακλζουνε το σνολο σχεδν της αγορς, εναι φανερ τι μοιρζονται τη θλιβερ ζω της πλειοντητας των σημερινν μισθωτν: εξλλου στα πλασια της αφελος πρθεσης να κνουν να ξεχαστε αυτ η εξοργιστικ χυδαιτητα, πολλο βεβαινουν τι αισθνονται ενοχλημνοι ζντας μες στη τρυφ, τη στιγμ που μακρινο λαο μαστζονται απ τη στρηση. (Σ' αυτν ακριβς τη κοινωνικ ανγκη ανταποκρνεται ν αρκετ μεγλο μρος της τρχουσας πληροφρησης καθς κι οι εμπορικς δραστηριτητες των λεγμενων "φιλανθρωπικν οργανσεων"). νας λλος λγος για να μη τους συγχει κανες με τους δυστυχες του παρελθντος, εναι τι η ιδιτυπη κατσταση τους εμπεριχει καθαυτ χαρακτηριστικ αναμφισβτητα σγχρονα.
     Για πρτη φορ στην ιστορα, βλπουμε οικονομικος παργοντες υψηλς ειδκευσης οι οποοι, πρα απ την εργασα τους, πρπει να κνουν τα πντα μνοι τους: οδηγον οι διοι τα αυτοκνητα τους, χουν αρχσει να βζουν μνοι τους βενζνη, κνουν οι διοι τα ψνια τους ασχολονται προσωπικ με ,τι αποκαλονε μαγειρικ, αυτοεξυπηρετονται στα σοπερ-μρκετ, πως και σ' ,τι αντικατστησε τα βαγκν ρεστορν. Αναμφβολα, τα διλου μεσα παραγωγικ τους προσντα τα απκτησαν γργορα, αλλ στη συνχεια, αφο προσφρουνε το μερδιο τους σε ρες εξειδικευμνης εργασας, εναι υποχρεωμνοι να κνουν με τα δια τους τα χρια λα τα υπλοιπα. Η εποχ μας δε, κατρθωσε ακμη να ξεπερσει την οικογνεια, το χρμα, τον καταμερισμ της εργασας, παρ' λα αυτ μως, θα λγαμε τι γι’ αυτος εδ η υπρχουσα πραγματικτητα χει δη διαλυθε σχεδν εξ ολοκλρου, μες στην απλ στρηση. Αυτο που δεν εχανε ποτ τποτα ουσιδες, τρα δεν χουν απολτως τποτα.
     Ο απατηλς χαρακτρας του πλοτου που ισχυρζεται τι μοιρζει η σημεριν κοινωνα, ακμα κι αν δεν ταν αναγνωρσιμος σ' λους τους λλους τομες, θα ταν επαρκς αποδεδειγμνος απ' αυτ και μνο τη παρατρηση: τι για πρτη φορ να τυραννικ σστημα συντηρε τσο σχημα τους δικος τους, τους ειδικος του, τους γελωτοποιος του. Αυτος τους εξουθενωμνους υπηρτες του, το κεν τους φιλοδωρε με νμισμα κατ' εικνα του. Και για να το πομε αλλις, εναι η 1η φορ που φτωχο νομζουν τι αποτελονε τμμα μιας οικονομικς ελτ, παρτι υπρχουν αποδεξεις περ του αντιθτου. Αυτο οι δστυχοι θεατς, χι μνον εργζονται, αλλ και καννας δεν εργζεται για λογαριασμ τους και πολ περισστερο, οι νθρωποι που πληρνονται απ' αυτος: διτι, ακμα κι οι προμηθευτς τους, θεωρον τους εαυτος τους μλλον ως επισττες τους, οι οποοι επιβλπουν αν προσρχονται με αρκετ προθυμα για να συγκεντρσουν τα ερζτς που εναι υποχρεωμνοι ν' αγορσουν. Τποτα δε θα μποροσε να κρψει τη ταχεα φθορ, που εναι ενσωματωμνη δη εξαρχς, χι μνο σε κθε υλικ αντικεμενο, αλλ ακμα και στο νομικ εππεδο, στις σπνιες ιδιοκτησες τους. πως δεν πραν κληρονομι δεν θ' αφσουν κιλας.
     Λοιπν, μια που το κοιν του κινηματογρφου χει να σκεφτε, πρτα απ' λα, αλθειες τσο σκληρς που το αφορον μεσα και που τσο συχν του αποκρπτονται, δεν μπορομε ν' αρνηθομε τι μια ταινα που, για μια φορ, του προσφρει την επδυνη υπηρεσα να του αποκαλψει τι η αρρστια του δεν εναι τσο μυστηριδης σο νομζει και σως οτε αθερπευτη -αν τυχν κατορθναμε μια μρα να καταργσουμε τις τξεις και το Κρτος- χει, ως προς αυτ τουλχιστον, κποιαν αξα. Δεν θα χει λλη.
     Πργματι, αυτ το κοιν που θλει να περνιται παντο για ειδμονας και που δικαιολογε σα υφσταται, που δχεται να βλπει ν' αλλζουν προς το αποκρουστικτερο το ψωμ που τρει κι ο αρας που αναπνει, τα κρατα και τα σπτια του, δεν αποστρφεται την αλλαγ παρ μνο ταν πρκειται για τον κινηματογρφο που χει συνηθσει και, προφανς, αυτ εναι η μνη απ' τις συνθειες του που χει γνει σεβαστ. (Αυτ παψε να ισχει. Εδαμε τι, μετ απ μια σειρ λλων πραγμτων, η οικονομικ προδος κατργησε και τον κινηματογρφο, που οι θεατς συντηροσαν μλλον βλακωδς. Οι καινοργιες ανγκες, απ' τις οποες εξαρτται ολοκληρωτικ ο θεατς, κατρθωσαν να προβλλουν μια πιο ακριβ αναπαρσταση της εκλογκευσης τους: πρεπε ν' αγαπσουμε το βιντεοκλπ). σως να εμαι ο μνος που το πρσβαλε απ παλι ως προς αυτ το σημεο. Διτι λοι οι λλοι, ακμα και οι μοντερνζοντες μχρι του σημεου να εμπνονται απ συζητσεις που γνονται της μδας απ τον τπο, προποθτουν την αθωτητα ενς ττοιου κοινο και του δεχνουν, σμφωνα με τη θεμελιδη συνθεια του κινηματογρφου, σα συμβανουν μακρι: διαφρων ειδν βενττες που χουν ζσει στη θση του και τις οποες κοιτ μες απ τη κλειδαρτρυπα με μια χυδαα οικειτητα.
     Ο κινηματογρφος, για τον οποο μιλω εδ, εναι η παρλογη μμηση μιας παρλογης ζως, μια αναπαρσταση επινοητικ στο να μη λει τποτα, επιδξια να ξεγελ για μια ρα τη πλξη μσα απ τον αντικατοπτρισμ αυτς της πλξης· η δειλ μμηση, που εναι το θμα του παρντος κι ο ψευδομρτυρας του μλλοντος, που, μσα απ πολλς μυθοπλασες κι υπερθεματα, το μνο που κατορθνει εναι να αναλνεται σκοπα, συσσωρεοντας εικνες που παρασρονται απ το χρνο. (Παρφραση του Μποσυ, Επικδειος λγος της Ενριττας-ννας της Αγγλας. "Η φρνηση για την οποα μιλ εδ εναι αυτ η παρλογη φρνηση, επινοητικ στο να βασανζει τον εαυτ της, επιδξια στο να τον ξεγελ, που σαπζει στο παρν, που χνεται στο μλλον, που μετ απ πολλος συλλογισμος και μεγλες προσπθειες, το μνο που καταφρνει εναι να αναλνεται σκοπα συσσωρεοντας πργματα που παρασρονται απ' τον νεμο"). Τι παιδιστικος σεβασμς για εικνες! Ταιριζει μια χαρ σ' αυτ το συρφετ ματαιδοξων, τον πντα ενθουσιδη και πντα απογοητευμνο, τον δχως γοστο, γιατ δεν εχε ποτ μια ευτυχισμνη εμπειρα απ τποτα και που δεν αναγνωρζει τποτα απ τις ατυχες του εμπειρες επειδ δε διαθτει οτε γοστο οτε κουργιο, σε σημεο που καννα εδος απτης, γενικτερης ειδικτερης, δε μπρεσε ποτ να κμψει την ιδιοτελ του ευπιστα.
     Θα πστευε κανες, μετ απ σα χει δει καθνας, τι υπρχουν ακμα, ανμεσα στους ειδικευμνους θεατς που δνουν στους λλους μαθματα, διεστραμμνοι ικανο να υποστηρζουν τι μια αλθεια που εκφρζεται στον κινηματογρφο, αν δεν αποδεικνεται με εικνες, χει κτι το δογματικ; Εξλλου, η διανοητικ σκλαβι αυτς της εποχς, (Τα media την εχαν αποκαλσει κποτε «Να Φιλοσοφα»). αποκαλε ζηλφθονα «λγο του δασκλου» ,τι περιγρφει τον δουλικ της χαρακτρα, σο για τα γελοα δγματα των πατρνων της, ταυτζεται τσο πολ μαζ τους στε δεν τα γνωρζει. Τ θα 'πρεπε να αποδειχτε με εικνες. Τποτα δεν αποδεικνεται ποτ παρ μονχα απ τη πραγματικ κνηση που καταργε τις υπρχουσες συνθκες, δηλαδ την οργνωση των παραγωγικν σχσεων μιας εποχς και τις μορφς ψευδος συνεδησης που αναπτχθηκαν πνω σ' αυτ τη βση.
     Δεν χουμε δει ποτ κποια πλνη να καταρρει ελλεψει μιας καλς εικνας. Αυτς που πιστεει τι οι καπιταλιστς εναι εξοπλισμνοι κατλληλα στε να διαχειρζονται, λο και πιο ορθολογικ, τη διερυνση της ευτυχας του και τις ποικλες απολασεις της αγοραστικς του δναμης, θα αναγνωρσει εδ ικαν κεφλια πολιτικν κι αυτς που πιστεει πως οι σταλινικο γραφειοκρτες αποτελον το κμμα του προλεταριτου, θα δει εκε ωραα κεφλια εργατν. Οι υπαρκτς εικνες δεν αποδεικνουνε παρ υπαρκτ ψεδη.
     Οι αναπαριστμενες ιστοριολες εναι οι λθοι με τους οποους χτστηκε λο το οικοδμημα του κινηματογρφου. Δεν βρσκει κανες στον κινηματογρφο παρ τους παλιος θεατρικος ρωες, πνω μως σε μια σκην πιο ευρχωρη και πιο ευκνητη τους ρωες των μυθιστορημτων, μσα μως σε ενδματα και περιβλλοντα πιο μεσα αισθητ. Η κοινωνα κι χι η τεχνικ, κανε τσι τον κινηματογρφο. Ο τελευταος θα μποροσε να ταν ιστορικ ρευνα, θεωρα, δοκμιο, απομνημονεματα. Θα μποροσε να ταν η ταινα που κνω αυτ τη στιγμ.
     Ιδο, λγου χρη, μια ταινα που δεν λω παρ μονχα αλθειες με εικνες που εναι λες ασμαντες ψετικες· μα ταινα που περιφρονε τη σκνη των εικνων που την συνθτει. Δε θλω να διατηρσω τποτα απ τη γλσσα αυτς της ξεπερασμνης τχνης, εκτς σως απ το contre-champ {Αντστροφη λψη (κινηματογραφικς ρος)} του μνου κσμου που κοταξε κι να travelling πνω στις εφμερες ιδες μιας εποχς. Ναι, κολακεομαι που κνω μια ταινα μ' οτιδποτε και το βρσκω διασκεδαστικ που παραπονιονται γι' αυτ εκενοι που φησαν λη τους τη ζω να γνει οτιδποτε.
     Αξιθηκα το καθολικ μσος της κοινωνας του καιρο μου και θα πικραινμουνα, αν εχα λλου εδους αρετς στα μτια μιας ττοιας κοινωνας. Ωστσο, παρατρησα τι στον κινηματογρφο προκλεσα τη πιο πλρη και πιο ομθυμη αγανκτηση. Η απχθεια τους φτασε μλιστα σε σημεο να με λεηλατσουν πολ λιγτερο απ' ,τι αλλο, ως τρα τουλχιστον. (Θλησαν ν' αρχσουν στα 1982. Πολ αργ, ββαια, για να κνει κανες καριρα σ' αυτν την τχνη πριν την διλυση της). Ακμα κι η δια μου η παρξη στον κινηματογρφο, παραμνει μια υπθεση που γενικ αμφισβητεται. Να' μαι, λοιπν, τοποθετημνος υπερνω λων των νμων του συναφιο. Εξ λλου, πως λεγε κι ο Σουφτ, «δεν εναι δα και μικρ ικανοποηση για μνα το να παρουσισω να ργο υπερνω κθε κριτικς».
     Προκειμνου να δικαιολογηθε, στω και στο ελχιστο, το απλυτο ασχος σων γραψε κινηματογρφησε αυτ η εποχ, θα ταν κανες υποχρεωμνος να ισχυριστε μια μρα τι δεν υπρξε, στη κυριολεξα, τποτα λλο κι επομνως, τι τποτα λλο, ποιος ξρει γιατ, δεν ταν εφικτ. Καλ τρα! Αυτ την αμχανη δικαιολογα, εγ απ μνος μου θα αρκοσα για να τη καταρρψω με το παρδειγμα μου. Κι πως δε μου χρειστηκε να αφιερσω παρ ελχιστο χρνο και κπο γι' αυτ, τποτα δεν θα μ' κανε να παραιτηθ απ μια ττοια ικανοποηση.
     Δεν εναι τσο φυσικ, σο θα ‘θελαν να πιστεουνε σμερα, το να περιμνουμε απ’ οποιονδποτε, μεταξ κενων που το επγγελμα τους εναι να ‘χουνε το λγο μες στις σημερινς συνθκες, να εισαγγει εδ εκε επαναστατικς καινοτομες. Μια ττοια ικαντητα ανκει ββαια μνο σ' αυτν που συνντησε παντο εχθρτητα και κατατρεγμ κι χι σ' αυτν που παρνει κρατικς επιχορηγσεις. Και μλιστα, σ' να βαθτερο εππεδο, παρ τη γενικευμνη συνωμοσα σιωπς γρω απ' αυτ, μπορομε να πομε με σιγουρι τι καμι πραγματικ αμφισβτηση δε θα μποροσε να προλθει απ τομα που, επιδεικνοντας την, ανβηκαν κοινωνικ λγο περισστερο απ' τι αν απεχαν απ αυτ. {Αυτς ο ιστορικς νμος δεν επιδχεται καμι εξαρεση. Σ' αυτν γκειται η κρια δυσκολα των αντικαπιταλιστικν επαναστσεων, πως επισμανε, δη απ τα 1912, ο Robert Μichels στο ργο του: «Προσεγγσεις μιας Κοινωνιολογας τον Κμματος στη Σγχρονη Δημοκρατα»: (ρευνα πνω στις Ολιγαρχικς Τσεις της Ομαδικς Ζως)}. Κι λα αυτ σμφωνα με το πασγνωστο παρδειγμα του ευημεροντος συνδικαλιστικο και πολιτικο προσωπικο, πντα τοιμου να παρατενει για μια χιλιετα τους στεναγμος των προλετριων, με μοναδικ σκοπ τη διαινιση ενς υπερασπιστ τους.
     Σ' ,τι με αφορ, αν μπρεσα να εμαι τσο κατακριτος στον κινηματογρφο, εναι επειδ υπρξα πολ πιο νοχος αλλο. Θερησα εξαρχς καλ να αφοσιωθ στην ανατροπ αυτς της κοινωνας και δρασα αναλγως. λαβα αυτ την απφαση σε μια στιγμ που λοι σχεδν πστευαν τι το υπρχον ασχος, στην αστικ τη γραφειοκρατικ του εκδοχ, εχε το πιο ασιο μλλον. Κι απ ττε δεν λλαξα γνμη, οτε μα οτε πιτερες φορς πως λλοι, με την αλλαγ των καιρν, μλλον οι καιρο λλαξαν σμφωνα με τις δικς μου απψεις. Κι αυτ προκαλε δυσαρσκεια στους συγχρνους μου.
     τσι λοιπν, αντ να προσθσω μια ακμα ταινα στις χιλιδες λλες ασμαντες ταινες, προτιμ να εκθσω εδ γιατ δε θα κνω κτι ττοιο, πργμα που ισοδυναμε με την αντικατσταση των ανοσιων περιπετειν που αφηγεται ο κινηματογρφος με την εξταση ενς θματος σημαντικο: του εαυτο μου. Συχν μου χουν προσψει, δικα πιστεω, τι κνω δσκολες ταινες: ε, λοιπν, θα κνω μια δσκολη. Σ' ποιον οργιστε επειδ δεν θα μπορε να καταλβει κθε μου υπαινιγμ δηλσει ανκανος να διακρνει ξεκθαρα τις προθσεις μου, θα απαντσω μνον τι θα πρπει να λυπται για την λλειψη κουλτορας και για τη στειρτητα του κι χι για τη συμπεριφορ μου, θα πρπει να λυπται που χασε τον καιρ του στο Πανεπιστμιο, που μεταπωλονται λαθραα λιγοστ αποθματα μουχλιασμνων γνσεων. Εξετζοντας την ιστορα της ζως μου, βλπω ξεκθαρα πως δε μπορ να κνω ,τι αποκαλεται κινηματογραφικ ργο. Και πιστεω τι μπορ εκολα να πεσω οποιονδποτε γι' αυτ, τσο με τη μορφ σο και με το περιεχμενο αυτο του λγου μου. Πρτα απ' λα, οφελω να αποκροσω τον πιο ψευδ απ' λους τους μθους, σμφωνα με τον οποο εμαι να εδος θεωρητικο των επαναστσεων. Δεχνουν να πιστεουν, εδ που τα λμε, τα ανθρωπκια, τι παρνω τα πργματα απ τη θεωρητικ τους πλευρ, τι εμαι νας κατασκευαστς θεωρας, ενς σοφο οικοδομματος στο οποο μπορες να πας να κατοικσεις απ τη στιγμ που ξρεις τη διεθυνση του και του οποου θα μποροσες, μλιστα, να τροποποισεις λιγκι μια-δυο βσεις, δκα χρνια αργτερα, μετατοπζοντας τρεις κλλες χαρτ, στε να φτσει στην οριστικ τελειτητα της θεωρας που θα επφερε τη λτρωση τους.
     Οι θεωρες, μως, δεν φτιχνονται παρ για να πεθανουν μσα στον πλεμο του χρνου: εναι μονδες, λγο-πολ ισχυρς, που πρπει να ρξεις στη μχη τη κατλληλη στιγμ κι ποιες κι αν εναι οι αρετς οι ανεπρκειες τους, δεν μπορες να χρησιμοποισεις στα σγουρα παρ μνον εκενες που εναι διαθσιμες. πως ακριβς οι θεωρες πρπει να αντικαθστανται, επειδ οι αποφασιστικς τους νκες προκαλονε τη φθορ τους ακμα περισστερο απ' τι οι επιμρους ττες τους, τσι και καμι ζωνταν εποχ δεν εχε ως αφετηρα μια θεωρα: στην αρχ ταν παιχνδι, σγκρουση, ταξδι. Μπορομε να πομε επσης για την επανσταση ,τι επε ο Ζομιν για τον πλεμο: τι «δεν εναι διλου μια θετικ και δογματικ επιστμη, αλλ μια τχνη που υπκειται σε ορισμνες γενικς αρχς και, ακμα περισστερο, να παθιασμνο δρμα».
     Ποι εναι τα πθη μας και πο μας οδγησαν; Οι νθρωποι συχντερα, τενουν τσο να υπακοουν σε καταναγκαστικς ρουτνες στε, ακμα κι αν προτθενται να επαναστατικοποισουν τη ζω εκ βθρων, να διαγρψουν το παρελθν και ν' αλλξουν τα πντα, δε βρσκουν παρ' λα αυτ αφσικο το ν' ακολουθσουνε τον κκλο σπουδν που εναι προσιτς σ' αυτος και, στη συνχεια, ν' αναλβουν ορισμνα λειτουργματα να επιδοθον σε διφορες αμειβμενες εργασες ανλογα με το εππεδο των προσντων τους και λιγκι πιο πνω απ' αυτ. Να γιατ εκενοι που μας εκθτουν διφορες σκψεις σχετικ με τις επαναστσεις, αποφεγουν συνθως να μας μιλσουν για τον τρπο με τον οποο ζησαν.
     Εγ, μως, που δε μοιζω με κανναν απ αυτος, θα μποροσα μονχα να μιλσω, με τη σειρ μου, «για τις κυρες, τους ιππτες, τα πλα, τους ρωτες, τις συζητσεις και τα παρτολμα εγχειρματα» (Οι 2 πρτοι στχοι του επικο σματος του Αριστο, "Μαινμενος Ορλνδος") μιας εποχς μοναδικς. λλοι εναι σε θση να προσανατολζουν και να εκτιμονε τη πορεα του παρελθντος τους, σμφωνα με την αναρρχηση τους στα πλασια μιας καριρας, την απκτηση κθε λογς αγαθν , καμι φορ, με τη συσσρευση ργων επιστημονικς καλλιτεχνικς υφς, που ανταποκρνονται σε κποια κοινωνικ ζτηση. χοντας απορρψει κθε παρμοια επιλογ, δε ξαναβλπω μες στο διβα αυτο του χαοτικο καιρο, παρ μνο τα στοιχεα που, για μνα, τονε συγκροτσανε πραγματικ -, μλλον, τις λξεις και τις φιγορες που τους μοιζουν: ημρες και νχτες, πλεις κι ανθρπους και, στο φντο λων αυτν, ναν αδικοπο πλεμο.
     Πρασα τον καιρ μου σε μερικς χρες της Ευρπης και στα μσα του αινα, (1951), ταν μουνα 19 ετν, ρχισα να διγω μια ζω εντελς ανεξρτητη κι ευθς αμσως βρθηκα σα στο σπτι μου μες στην πιο κακφημη παρα. τανε στο Παρσι, μια πλη τσο μορφη ττε, που πολλο προτιμοσαν να ζουν εκε στω και φτωχο, παρ οπουδποτε αλλο ντας πλοσιοι. Ποις θα μποροσε να το καταλβει αυτ, τρα που δεν χει απομενει τποτα, εκτς απ' αυτος που θυμονται τη δξα εκενη; Ποις λλος θα μποροσε να ξρει τις κακουχες και τις απολασεις που γνωρσαμε σε κενα τα μρη, που λα τρα χουν γνει τσον σχημα;

«Εδ βρισκταν η αρχαα κατοικα του βασιλι του Ου.
Χλη φυτρνει ατραχα επνω στα συντρμμια.
Εκε, το μυστηριδες παλτι των Τσιν,
που γεμτο τανε χλιδ και σκρπιζε το δος.
λα για πντα τλειωσαν,
λα κυλον συνμα νθρωποι και γινμενα
σαν τ' ατελεωτα κματα του Γιανγκ-τσε-Κιανγκ
που χνονται στη θλασσα
».                     (Ποημα του Λι Πο)

     Το Παρσι, ττε, μες στα ρια των εκοσι διαμερισμτων του, δεν κοιμτανe ποτ τελεως κι επτρεπε στη κραιπλη ν' αλλζει τρεις φορς γειτονι κθε νχτα. Δεν εχαν ακμα διαιρσει και διασκορπσει τους κατοκους του. (Η μθοδος αναφρθηκε μ' αυτος τους ρους απ τον Μακιαβλι στο ργο, "Ο Ηγεμνας"). Κατοικοσε εκε νας λας που εχε στσει δκα φορς στους δρμους του οδοφργματα κι εχε τρψει σε φυγ βασιλιδες. ταν νας λας που δεν τον ικανοποιοσαν οι εικνες. Κανες δεν θα τολμοσε, ταν ζοσε στη πλη του, να τονε κνει να φει να πιει αυτ που η χημεα των υποκατστατων δεν εχε τολμσει ακμα να επινοσει.
     Τα σπτια στο κντρο δεν ταν ερημωμνα, μεταπωλημνα σε κινηματογραφικος θεατς που γεννθηκαν αλλο, κτω απ λλες στγες. Το σγχρονο εμπρευμα δεν εχε ρθει ακμα για να μας δεξει πς μπορε να χρησιμοποιηθε νας δρμος. (Ο Δντης, στη 12η Ωδ του Παραδεσου, λει τα εξς για την αρχαα Φλωρεντα: «Τα σπτια δεν ταν ρημα... Ο Σαρδανπαλος δεν εχε ρθει ακμη για να μας δεξει πς μπορε να χρησιμοποιηθε να δωμτιο»). Κανες δεν ταν υποχρεωμνος να πηγανει να κοιμται αλλο εξαιτας των πολεοδμων.
     Δεν εχαμε δει ακμα, απ υπαιτιτητα της κυβρνησης, τον ουραν να σκοτεινιζει, τον καλ καιρ να εξαφανζεται και τη τεχνητ ομχλη της μλυνσης να καλπτει διαρκς τη μηχανικ κυκλοφορα των πραγμτων σ' αυτ τη κοιλδα των δακρων. Τα δντρα δεν πθαιναν απ ασφυξα και τ' στρα δεν εχανε σβσει απ' τη προδο της αλλοτρωσης.
     Οι ψετες ταν, πως πντα, στην εξουσα, αλλ η οικονομικ ανπτυξη δεν τους εχε ακμα προσφρει τα μσα να ψεδονται επ παντς θματος να επικυρνουνε τα ψεδη τους νοθεοντας το πραγματικ περιεχμενο ολκληρης της παραγωγς. Θα μας εξπληττε, ττε, εξσου, αν βρσκαμε τυπωμνα φτιαγμνα στο Παρσι λα αυτ τα βιβλα που κτοτε συντχθηκαν με τσιμντο κι αμαντο κι λα αυτ τα κτρια χτισμνα με κοιντοπες σοφιστεες, με το να δομε να αναβινει νας Ντονατλο νας Θουκυδδης.
     Ο Μοζιλ, στον “Ανθρωπο Χωρς Ιδιτητες”, σημεινει τι, «υπρχουν διανοητικς δραστηριτητες, που δεν εναι τα ογκδη βιβλα, αλλ οι μικρς πραγματεες που κνουν περφανο ναν νθρωπο. Αν, λγου χρη, κποιος ανακλυπτε πως οι πτρες, κτω απ ορισμνες συνθκες που θα εχαν μενει μχρι τρα απαρατρητες, μπορον να μιλνε, δεν θα χρειαζτανε παρ λγες σελδες για να περιγρψει και να εξηγσει να φαινμενο τσο επαναστατικ». Θα περιοριστ, λοιπν, σε λγες λξεις για να ανακοινσω πως, ,τι κι αν λνε ορισμνοι, το Παρσι δεν υπρχει πλον. Η καταστροφ του Παρισιο δεν εναι παρ μια υποδειγματικ απεικνιση της θανσιμης αρρστιας που αυτ τη στιγμ αφανζει λες τις μεγαλουπλεις κι αυτ η αρρστια δεν εναι κι η δια παρ να απ τα πολλ συμπτματα της υλικς παρακμς μιας κοινωνας. Το Παρσι μως εχε περισστερα να χσει απ κθε λλη πλη. ταν μεγλη τχη να ζσεις νος μσα σ' αυτ τη πλη, ττε που, για τελευταα φορ, λαμψε μια φλγα τσο ντονη.
     Υπρχε, ττε, στην αριστερ χθη του ποταμο -"δε μπορες δυο φορς το διο ποτμι να διαβες, οτε δυο φορς ν' αγγξεις μιαν λη φθαρτ στην δια κατσταση"- (Ηρκλειτος), «μια συνοικα που το αρνητικ εχε την αυλ του» («Στα 1952, στο κντρο του 6ου Διαμερσματος» -του Παρισιο). Εναι κοιντοπη η παρατρηση τι, ακμα και στις περιδους που συγκλονζονται απ μεγλες αλλαγς, ακμα και τα πιο νεωτεριστικ πνεματα δσκολα απαλλσσονται απ πολλς αντιλψεις του παρελθντος που χουν πλον χσει τη συνοχ τους και διατηρονε τουλχιστον ορισμνες απ' αυτς, γιατ θα ταν αδνατο να απορρψουν τελεως ως λανθασμνες κι νευ αξας κποιες βεβαιτητες καθολικ αποδεκτς.
     Παρ' λα αυτ, πρπει να προσθσουμε πως, ταν γνωρζει κανες μσω της πρακτικς αυτ το εδος υποθσεων, κτι ττοιες δυσκολες παουν να αποτελον εμπδιο απ τη στιγμ που μια ομδα ανθρπων αρχζει να θεμελινει την πραγματικ της παρξη στην αποφασιστικ ρνηση σων εναι καθολικ αποδεκτ και στη πλρη περιφρνηση σων θα μποροσαν να προκψουν απ' αυτ.
      σοι εχαν συγκεντρωθε εκε μοιαζαν να χουν υιοθετσει ως μοναδικ αρχ δρσης, ευθς εξαρχς και δημοσως, το μυστικ που ο «Γρος του Βουνο» (Γρος τον Βουνο: Χασν Ι Σαμπχ. Ηγτης της Σιιτικς Iσμαηλιτικς αρεσης των Ασασνων) μεταββασε, καθς λνε, την στατη ρα, στον πιο μπιστο απ' τους φανατικος υπαρχηγος του: «Τποτα δεν εναι αληθιν, λα επιτρπονται». Σ' ,τι αφοροσε το παρν, δεν διναν καμι σημασα σε σους δεν ταν στις τξεις τους και νομζω τι εχαν δκιο και σ' ,τι αφοροσε το παρελθν, αν κποιος εχε κερδσει τη συμπθει τους, αυτς ταν ο Αρτρ Κραβν, λιποτκτης 17 εθνν και σως κι ο Λασενρ, λγιος ληστς.
      Σ' αυτ το μρος, ο εξτρεμισμς εχε κηρυχθε ανεξρτητος απ κθε επιμρους αιτα και ταν αλαζονικ απαλλαγμνος απ κθε σχδιο. Μια κοινωνα, δη παραπαουσα, αν και το αγνοοσε ακμη, επειδ οπουδποτε αλλο οι παλιο καννες ταν ακμη σεβαστο, φησε για μια στιγμ το πεδο ελεθερο σ' αυτ που συχντερα απωθεται, αλλ πντα υπρχε: τον ατθασο υπκοσμο, το λας της γης, ανθρπους παντοιμους να πυρπολσουν τον κσμο για να λμψει περισστερο.

     «ρθρον 488. Η ενηλικωσις ρχεται μα τη συμπληρσει του 21ου τους της ηλικας, εις την ηλικαν τατην εναι κανες ικανς δια οιανδποτε πρξιν του δημοσου βου». (Αυτ η παργραφος κι οι 7 επμενες εναι αποσπσματα απ τη ταινα "Ουρλιαχτ Για Χρη Του Σαντ").
   «Αυτ που μνει να γνει εναι μια επιστμη των καταστσεων που θα αντλσει στοιχεα απ την ψυχολογα, τη στατιστικ, την πολεοδομα και την ηθικ. Αυτ τα στοιχεα θα πρπει να συμβλλουν σε ναν απολτως καινοργιο στχο: μια συνειδητ δημιουργα καταστσεων».
   «Μα δεν γνεται λγος για τον Σαντ σ' αυτν την ταινα».
   «Η τξη βασιλεει αλλ δε κυβερν».
   «Ο Δαμων των πλων. Θυμστε. Αυτ εναι. Κανες δεν ταν αρκετς για μας. Παρ' λα αυτ... Χαλζι πνω στα γυλινα λβαρα. Θα τον θυμμαστε αυτν τον πλαντη».
   «ρθρον 489. Ο ενλιξ ο οποος τελε εις συνθην κατστασιν μωρας, παρνοιας φρεντιδος, πρπει να απολεται, ακμη και εν η κατστασς του εμφανζει διαλεμματα διαγειας».
   «Μετ απ' λες τις καιρες απαντσεις και τη νιτη που γερν, η νχτα ξαναπφτει απ πολ ψηλ».
   «Ζομε σαν χαμνα παιδι τις ανολοκλρωτες περιπτειες μας».

     Μια ταινα που κανα κενη την εποχ κι η οποα, πως εναι φυσικ, πυροδτησε την οργ των πλον προχωρημνων εσττ, ταν απ την αρχ ως το τλος, πως αυτ που προηγθηκαν κι αυτς τις φτωχς φρσεις που προφρονταν, εν η οθνη ταν εντελς λευκ, τις δικοπτε σιγ που συνοδευταν απ μακρς διρκειας μαρες σεκνς. Χωρς αμφιβολα, ορισμνοι θα θελαν να πιστεουν τι η περα θα με πλοτιζε σως σε ταλντο σε καλ θληση. Δηλαδ, η περα της βελτωσης σων αρνιμουν ττε; Ας γελσω. Γιατ, ραγε, κποιος που, εν στα νιτα του, θλησε να εναι τσο ανυπφορος στον κινηματογρφο, θα αποδεικνονταν πιο ενδιαφρων στα γερματα; ,τι υπρξε τσο πολ κακ δεν μπορε ποτ στ' αλθεια να γνει καλτερο. Ας λμε: «Γρασε κι λλαξε», μεινε επσης ο διος (Πασκλ).
     Σ' αυτ το μρος που υπρξε η εφμερη πρωτεουσα της αναταραχς, αν αληθεει πως ο εκλεκτς πληθυσμς περιλμβανε ναν ορισμνο αριθμ κλεφτν και περιστασιακ, δολοφνων, η παρξη λων χαρακτηριζτανε, κατ κριο λγο, απ μια φοβερ απραξα- κι ανμεσα στα τσα κακουργματα και πλημμελματα, για τα οποα κατηγορθηκαν απ' τις αρχς, αυτ γινε αισθητ ως το πλον απειλητικ.
     ταν ο λαβρινθος ο καλτερα φτιαγμνος για να παγιδεει τους ταξιδιτες. σοι σταμτησαν εκε για δυο μρες δεν φυγαν ξαν , τουλχιστον, μειναν σο υπρχε- οι περισστεροι μως εδαν να ρχεται πρτα το τλος της σντομης ζως τους. Κανες δεν εγκατλειπε εκενους τους δρμους κι εκενα τα τραπζια που εχε ανακαλυφθε το απγειο του χρνου (Εικνα που χρησιμοποησε ο Τμας Χομπς αναφερμενος σε μια εποχ αναταραχς). λοι θαμαζαν τους εαυτος τους που ανταποκρθηκαν σε μια τσο εξαιρετικ ολθρια πρκληση και πργματι πιστεω τι καννας απ' σους πρασαν απ εκε δεν απκτησε την παραμικρ φμη εντιμτητας στον κσμο.
     Ο καθνας πινε καθημεριν περισστερα ποτρια απ' σα ψματα λει να συνδικτο καθλη τη διρκεια μιας γριας απεργας. Ομδες αστυνομικν, που τα αιφνιδιαστικ βματα τους φτιζε μεγλος αριθμς χαφιδων, δεν παυαν να εξαπολουν εφδους με οποιοδποτε πρσχημα, συχντερα μως για να κατσχουν ναρκωτικ και να μαζψουν τα κορτσια που δεν εχαν κλεσει τα 18. Πς να μη θυμηθ τους γοητευτικος αλτες και τα αγρωχα κορτσια που μαζ τους ζησα στη καττατη υποστθμη της κοινωνας, ταν αργτερα κουσα να τραγοδι που τραγουδον οι φυλακισμνοι στην Ιταλα; Ο χρνος λος εχε κυλσει σαν τις νχτες μας ττε, δχως ν' απαρνηθ τποτα.

«Εκε 'ναι κοριτσπουλα που δνουνε τα πντα
πρτα τη καλησπρα τους και στερα το χρι...
Στην οδ Φιλαντζιρι υπρχει μια καμπνα
κθε της χτπος και καταδκη...
Τα καλτερα παιδι στη φυλακ πεθανουν».
 (Τραγοδι του υποκσμου του Μιλνου: Porta Romana Βella”)

     Μολοντι περιφρονοσαν λες τις ιδεολογικς αυταπτες κι αδιαφοροσαν αρκετ για ,τι θα ερχταν αργτερα να τους δικαισει, αυτο οι καταραμνοι δεν απαξωσαν να ανακοινσουν προς τα ξω ,τι θα επακολουθοσε. δωσαν στη τχνη τη χαριστικ βολ, πγαν και ανακονωσαν μσα σ' να κατμεστο καθεδρικ να τι ο Θες ταν νεκρς, σχεδαζαν να ανατινξουν τον Πργο του φελ. Να ποια ταν τα μικρ σκνδαλα στα οποα επεδδοντο σποραδικ αυτο που ο τρπος ζως τους ταν διαρκς να τσο μεγλο σκνδαλο. Προβληματζονταν, επσης, σχετικ με την αποτυχα ορισμνων επαναστσεων αναρωτιντουσαν αν το προλεταριτο υπρχει και αν ναι, τ στην ευχ θα μποροσε να εναι.
     ταν μιλω για τους ανθρπους αυτος, δνω σως την εντπωση πως τους περιγελ, δεν εναι μως τσι. πια το κρασ τους (Η τυπικ κφραση πστεως στον φεουδαρχικ κσμο ταν: «φαγα το ψωμ του»). Τους εμαι πιστς. Και δε νομζω πως γινα στη συνχεια καλτερος σε οτιδποτε, απ' ,τι ταν αυτο κενο τον καιρ.
     Λαμβνοντας υπψη τη μεγλη δναμη της συνθειας και του νμου, που βραινε αδικοπα πνω μας για να μας σκορπσει, κανες δεν ταν σγουρος τι θα βρισκταν ακμα εκε στο τλος της εβδομδας κι εκε βρσκονταν λα σα θα αγαποσαμε ποτ. Ο χρνος αναλωνταν ταχτερα απ' τι αλλο, και πλι δεν μας φτανε. Αισθανμασταν τη γη να σεεται.
     Η αυτοκτονα πρε πολλος. «Το ποτ κι ο διβολος ξαπστειλαν τους υπλοιπους», πως λει κι να τραγοδι (Τραγοδι απ το βιβλο του Στβενσον, "Η Νσος Των Θησαυρν"). Στα μισ του δρμου της αληθινς ζως, μας περιβαλε μια ζοφερ μελαγχολα, που με τσα σαρκαστικ και θλιμμνα λγια εκφρστηκε στο καφενεο της χαμνης νιτης.

 «Για να το πομε απερφραστα και δχως παραβολς,
   εμαστε τα πινια μιας παρτδας που παζουν οι Ουρνιες Δυνμεις.
  Διασκεδζουνε μαζ μας στη σκακιρα της παρξης
  και κατπιν επιστρφουμε νας-νας στο κουτ της Ανυπαρξας».  (4στιχο του Ομρ Χαγιμ)

   «Πσες φορς το υπροχο τοτο δρμα που δημιουργομε θε να παιχτε μες στους αινες σε γλσσες γνωστες και σε λαος αγννητους;»  (Σαξπηρ: "Ιολιος Κασαρ")

   «Τ εναι η γραφ; Ο φλακας της ιστορας... Τ εναι ο νθρωπος; Ο σκλβος του θαντου, νας ταξιδιτης που περν, ο φιλοξενομενος ενς μνο τπου... Τ εναι η φιλα; Η ιστητα των φλων».
(Αλκουνος: "Η Υπσχεση Του Φρνιμου Παιδιο")

   «Μπερνρ, τ ζητς απ' τον κσμο; Βλπεις κτι που θα σε ικανοποιοσε; Γλιστρ, γλιστρ σα φντασμα, που, αφο μας πρσφερε κποιαν ικανοποηση σο μενε μαζ μας, μας εγκαταλεπει αφνοντας μας μνο ταραχ... Μπερνρ, Μπερνρ, λεγε, η γουρη τοτη νιτη δε θα κρατσει για πντα...»
(Μποσυ: "Πανηγυρικς Του Μπερνρ Ντε Κλερβ")

     Τποτα μως δε μετφραζε αυτ το αδιξοδο κι ανσυχο παρν σο η αρχαα κενη καρκινικ φρση, δομημνη γρμμα το γρμμα σαν νας λαβρινθος απ' που δε μπορες να βγεις, συνδυζοντας τσο τλεια τη μορφ και το περιεχμενο της αινιας απλειας:

   In girum imus nocte et consumimur igni.
   Κνουμε κκλους μες στη νχτα κι η φωτι μας καταβροχθζει.

   “Γενε υπγει και γενε ρχεται, η δε γη διαμνει εις τον αινα. Κι ανατλλει ο λιος και δει ο λιος, και σπεδει προς τον τπον αυτο, θεν αντειλεν. Πντες οι ποταμο υπγουσιν εις την θλασσαν κι η θλασσα ποτ δε γεμζει, εις τον τπον θεν ρουσιν οι ποταμο, εκε πλιν επιστρφουσι δια να υπγωσι... Χρνος εναι ες τα πργματα και καιρς παντ πργματι υπ τον ουρανν. Καιρς του αποκτενειν και καιρς του ιατρεειν καιρς του καταστρφειν και καιρς του οικοδομεν... Καιρς του σχζειν και καιρς του ρπτειν καιρς του σιγν και καιρς του λαλεν... Κλλιον εναι να βλπει τις δια των οφθαλμν, παρ να περιπλανται με την ψυχν και τοτο ματαιτης και θλψις πνεματος... Διτι τς γνωρζει τ εναι καλν δια τον νθρωπον εν τη ζω, κατ πσας τας ημρας της ζως της ματαιτητος αυτο, τας οποας διρχεται ως σκιν;» (Εκκλησιαστς)

   «Θα διαβομε τον ποταμ και θα ξαποστσουμε στη σκια εκενων των δντρων».
Τελευταα λγια του στρατηγο «Stonewall» Jackson, καθς πεφτε νεκρς στο πεδο της μχης.)

     Εκε αποκτσαμε τη σκληρτητα που μας συνδευε σ' λες τις μρες της ζως μας και που επτρεψε σε πολλος απ μας να εμαστε ελαφρ τη καρδα σε πλεμο μ' ολκληρη τη γη. Κι σο για μνα ειδικ, υποθτω τι εξαιτας των περιστσεων εκενης της εποχς ζησα φυσικτατα την αλληλουχα τσων βιαιοττων και τσων ρξεων, που τσοι νθρωποι υπστησαν τση κακομεταχεριση, κι λ' αυτ τα χρνια τα πρασα, ας πομε, κρατντας πντοτε μαχαρι.
     Θα μασταν ραγε λιγτερο αμελικτοι, αν εχαμε βρει να δη διαμορφωμνο εγχερημα, που να κρναμε ξιο να του αφιερσουμε τις δυνμεις μας; Κτι ττοιο μως δεν υπρχε. Τη μνη υπθεση που υποστηρξαμε χρειστηκε να την ορσουμε και να τη διευθνουμε μεiς οι διοι. Και δεν υπρχε τποτα πνω απ μας που ν' ξιζε την εκτμηση μας.
     Κποιος που σκφτεται κι ενεργε κατ' αυτν τον τρπο, εναι αλθεια πως δεν ενδιαφρεται ν' ακοσει οτε λεπτ σους βρσκουνε κτι καλ στω αξιοσβαστο, μες στις υπρχουσες συνθκες, σους χνουνε το δρμο που εχανε δεξει πως θελαν ν' ακολουθσουν, οτε καν, ενοτε, σους δεν κατλαβαν αρκετ γργορα. λλοι, αργτερα, βλθηκαν να εξυμνονε την επανσταση της καθημερινς ζως, με τις τολμες φωνς τους τις εκπορνευμνες πνες τους, πλην μως απ αρκετ μακρι και με την ατραχη σιγουρι της αστρονομικς παρατρησης. Ωστσο, αν εχε κποιος την ευκαιρα να συμμετσχει σε μια ττοιου εδους αππειρα, ακμα κι αν απφευγε τις σημαντικς καταστροφς που τη περιβλλουν την ακολουθον, η θση του δε θα ‘τανε και τσον εκολη. Η ζστη και το κρο της εποχς εκενης δε θα σας εγκαταλεψουνε πια. Θα 'πρεπε κανες ν' ανακαλψει πς θα 'τανε δυνατ να ζσει μιαν επαριον αντξια μιας τσο καλς αρχς. Αυτ τη πρτη εμπειρα της παρανομας θες να τη συνεχσεις για πντα.
          Να πς πυροδοτθηκε, λγο-λγο, μια να εποχ αναφλξεων, που καννας απ' σους ζουν αυτ τη στιγμ δεν θα δει το τλος της: η υπακο πθανε. Εναι αξιοθαμαστη η διαπστωση πως οι ταραχς που προλθαν απ ναν ασμαντο κι εφμερο τπο, κλονσανε τελικ τη τξη του κσμου. Αν εχαμε να κνουμε με μια κοινωνα αρμονικ, ικαν να διαχειριστε τη δναμη της, δεν θα μποροσαμε ποτ να κλονσουμε τποτα με ττοιες μεθδους, αλλ η δικ μας, καθς γνωρζουμε τρα πια, ταν το εντελς αντθετο.
     σο για μνα, ποτ δεν μετνιωσα για τποτα απ' σα κανα κι ομολογ, τι ακμα και τρα αδυνατ τελεως να φανταστ τι λλο θα μποροσα να χω κνει, ντας αυτ που εμαι. (Κποιοι ανακνησαν να ανφελο ερτημα: να ττοιο συμπρασμα εκφρζει μετριοφροσνη παρση; Νομζω τι χω κρνει με πολ αντικειμενικτητα τα ελαττματα και τα βτσια μου).
     Στη 1η φση της σγκρουσης, παρ τη δριμτητα της, προσδθηκαν απ την μερι μας λα τα χαρακτηριστικ μιας στατικς αμυντικς στσης. Μια ττοια αυθρμητη εμπειρα, καθορισμνη κυρως απ' τον τοπικ της περιορισμ, δεν γινε επαρκς κατνοητ σαν αυτ που τανε κι επσης παραμλησε υπερβολικ τις μεγλες ανατρεπτικς δυναττητες που τανε παροσες μες στο εμφανς εχθρικ κλμα που την περιβαλε. Εν βλπαμε την μυνα μας να εξασθενζει και το κουργιο ορισμνων να κλονζεται δη, μερικο απ μας σκφτηκαν τι θα 'πρεπε αναμφβολα να συνεχσουμε, τοποθετομενοι σε μια επιθετικ προοπτικ: κοντολογς, αντ να περιχαρακωθομε στο συγκινησιακ οχυρ μιας στιγμς, να αναπτερωθομε, να επιχειρσουμε μια ξοδο, να προελσουμε και να επιδοθομε απλοστατα στην ολοσχερ καταστροφ αυτο του εχθρικο σμπαντος για να το ανοικοδομσουμε, σε τελικ ανλυση, αν ταν δυνατν, πνω σε λλες βσεις. Εχαν υπρξει προηγομενα, αλλ ττε εχαν ξεχαστε. πρεπε να ανακαλψουμε πο οδηγοσε η ρο των πραγμτων και να τη διαψεσουμε τσο πλρως στε, αντστροφα, να αναγκαστε μια μρα να υποταχθε στις δικς μας ορξεις. Ο Κλαοζεβιτς παρατηρε χαριτολογντας: «ποιος διαθτει ευφυα οφελει να τη χρησιμοποιε, αυτς εναι ο καννας» κι ο Μπαλτσαρ Γκρθιαν: «Πρπει να διασχσεις το αχανς ορυχεο του χρνου για να φτσεις στο κντρο της ευκαιρας».
     Αλλ πς μπορ να λησμονσω αυτν που βλπω παντο στις μεγαλτερες στιγμς των περιπετειν μας (Αυτ η παργραφος κι η επμενη εναι να εγκμιο προς τον Ιβν Βλαντιμροβιτς Στσεγκλφ), αυτν που, κενες τις αββαιες μρες, χραξε να νο δρμο και προχρησε τσο γργορα επιλγοντας εκενους που θ' ακολουθοσαν, επειδ κανες λλος δεν το ξιζε κενη τη χρονι; Θα λεγε κανες τι κοιτζοντας απλ τη πλη και τη ζω, τις λλαζε. Ανακλυψε μσα σ' να χρνο αντικεμενα διεκδικσεων για ναν αινα. Κατκτησε τα δυτα και τα μυστρια του αστικο χρου.
     Οι σημερινς εξουσες, με τη φτωχ και παραποιημνη τους πληροφρηση, η οποα παραπλαν και τις διες στον διο βαθμ σχεδν που παραζαλζει τους υπηκους τους, δεν χουνε καταφρει ακμα να εκτιμσουνε πσο τους στοχισε το σντομο πρασμα αυτο του ανθρπου. Αλλ και τ μ' αυτ; σοι προκαλον ναυγια γρφουν τ' νομα τους μονχα πνω στο νερ («Ενθδε κεται νας νθρωπος τ’ νομα του οποου γρφτηκε πνω στο νερ». Ο Σλλε, που χθηκε στη θλασσα, εχε γρψει αυτ το επιτφιο επγραμμα για τον εαυτ του).
     Τη συνταγ της ανατροπς του κσμου δεν την αναζητσαμε στα βιβλα, αλλ αλητεοντας. ταν μια περιπλνηση που κρατοσε μρες ολκληρες, που καμι δεν μοιαζε με την προηγομενη και που δε σταματοσε ποτ. Συναρπαστικς συναντσεις, σημαντικ εμπδια, προδοσες ολκς, επικνδυνα ξελογισματα, τποτα δεν λειψε απ την αναζτηση ενς λλου ολθριου Γκραλ, που κανες λλος δεν εχε θελσει κι τσι, μια μαρη μρα, ο ωραιτερος πακτης ανμεσα μας χθηκε μσα στα δση της τρλας. Δεν υπρχει μεγαλτερη τρλα απ την παροσα οργνωση της ζως.
     Βρκαμε τελικ το αντικεμενο της αναζτησης μας; Θλω να πιστεω τι τουλχιστον το διακρναμε φευγαλα- γιατ εναι σε κθε περπτωση ολοφνερο τι απ κει και πρα μασταν σε θση να αποκτσουμε μια πολ παρξενη δναμη σαγνης: διτι, απ ττε, κανες δεν μας πλησασε χωρς να θλει να μας ακολουθσει κι τσι γναμε ξαν κριοι του μυστικο της διαρεσης αυτο που ταν ενιαο. ,τι κατανοσαμε δε πγαμε να το πομε στην τηλεραση. Δεν αποβλπαμε σε επιχορηγσεις επιστημονικς ρευνας, οτε στα εγκμια των διανοουμνων των εφημερδων. Ρξαμε λδι στη φωτι. τσι προσχωρσαμε οριστικ στο κμμα του Διαβλου, δηλαδ, του ιστορικο κακο που οδηγε τις υπρχουσες συνθκες στην καταστροφ, στη «κακ πλευρ» που δημιουργε την ιστορα καταστρφοντας κθε καθιερωμνη ικανοποηση.
     σοι δεν χουν αρχσει ακμα να ζουν, αλλ επιφυλσσονται για μια καλτερη εποχ κι επομνως, φοβονται πολ να γερσουνε, δεν περιμνουνε τποτα λιγτερο απ ναν αινιο παρδεισο. Ο νας τον τοποθετε στην ολικ επανσταση κι ο λλος –πργμα που καμι φορ εναι το διο- στην νοδ του στην ιεραρχα της μισθωτς εργασας. Κοντολογς, περιμνουν ν' αποκτσουν πρσβαση σ' ,τι ενατενζουν μες στην ανεστραμμνη εικονογραφα του θεματος: μια ευτυχισμνη εντητα αινια παροσα (Εν συγκαλπτει προφανς μια ατυχ διαρεση που αν πσα στιγμ διαλεται). σοι μως επλεξαν να χρησιμοποισουν ως πλο το χρνο, ξρουν τι το πλο τους εναι επσης ο αφντης τους και δε μπορον να παραπονεθον γι αυτ. Εναι επσης αφντης σων δεν χουν πλα και μλιστα ο πιο σκληρς. ποιος δε θλει να ενταχθε στην απατηλ διαγεια του ανεστραμμνου κσμου, εκλαμβνεται οπωσδποτε απ τους πιστος της ως αμφιλεγμενος θρλος, να κακβουλο κι αρατο φντασμα, νας διεστραμμνος ρχοντας του Σκτους. Ωραος ττλος εξλλου: το σστημα της παροσας διαγειας δεν απονμει λλους τσο τιμητικος.
     Γναμε λοιπν, απεσταλμνοι του Πργκηπα του Διχασμο, «του αδικημνου» (Κποιες χιλιαστικς αιρσεις -του Μεσαωνα π.χ.- χαρακτριζαν μ' αυτν τον ευφημισμ το Διβολο και πολ αργτερα ακμα με την κφραση αυτ χαρακτηρστηκε ο Μπακονιν απ τους Ιταλος οπαδος του εξαιτας της τχης που του επιφυλχθηκε στην Διεθν νωση Εργαζομνων) κι επιχειρσαμε να οδηγσουμε σε απγνωση σους θεωροσαν τον εαυτ τους νθρωπο.
     Στα χρνια που ακολοθησαν, συγκεντρθηκαν  νθρωποι απ 20 χρες και προσχωρσανε σ' αυτ τη σκοτειν συνωμοσα με τις απεριριστες απαιτσεις. Πσα βιαστικ ταξδια! Πσοι πολωροι διαπληκτισμο! Πσες παρνομες συναντσεις σ' λα τα λιμνια της Ευρπης!
     τσι εκπονθηκε το καλτερο πργραμμα για τη πλρη αμφισβτηση του συνλου της κοινωνικς ζως: τξεις κι εξειδικεσεις, εργασα και διασκδαση, εμπρευμα και πολεοδομα, ιδεολογα και Κρτος, αποδεξαμε πως ταν λα για πταμα. να ττοιο πργραμμα δεν περιεχε καμιν λλη επαγγελα εκτς απ' αυτ μιας αυτονομας χωρς φραγμος και χωρς καννες. Αυτς οι προοπτικς χουνε σμερα διεισδσει στα θη και παντο ο καθνας μχεται υπρ εναντον τους. Ττε, μως, θα εχαν φανε σγουρα χιμαιρικς, αν η συμπεριφορ του σγχρονου καπιταλισμο δεν ταν ακμα πιο χιμαιρικ.
     Υπρχαν ββαια ττε ορισμνα τομα που θα μποροσαν να συμφωνσουν, με λιγτερη η περισστερη συνπεια, με τη μια με την λλη απ' αυτς τις κριτικς, αλλ δεν υπρχε κανες που να μποροσε να τις ασπαστε λες κι ακμα λιγτερο, να ξρει να τις διατυπσει και να τις δημοσιοποισει. Γι αυτ, καμι λλη επαναστατικ αππειρα κενης της περιδου δεν εχε την παραμικρ επδραση στον μετασχηματισμ του κσμου. ταν ο αινας των αντεπαναστσεων και της προδου της δουλεας. Τα εγχειρματα, που ταν αληθιν διατεθειμνα να ρξουνε το βρος τους στην αντθετη κατεθυνση, τανε σπνια. Τα περισστερα, συνδυζοντας το θεωρητικ και το πρακτικ κεν, δεν κατλαβαν προς τα που δευε η ταξικ κοινωνα και ποια θα ταν στο εξς τα αδνατα σημεα της.
     Οι αγκιττορς μας διδωσαν παντο ιδες σμφωνα με τις οποες μια ταξικ κοινωνα εναι αδνατον να επιβισει. Οι διανοομενοι στην υπηρεσα του συστματος, οι οποοι εξλλου εναι ακμα πιο εμφανς σε παρακμ απ' ,τι αυτ, προσπαθον σμερα να πειραματιστον μ' αυτ τα δηλητρια για να βρουν αντδοτο, αλλ δεν θα τα καταφρουν. Εχαν καταβλει νωρτερα πολ μεγλες προσπθειες για να τα αγνοσουν, εξσου μως μταια: τσο μεγλη εναι η δναμη του λγου που εκφρεται στον καιρ του.
     Εν οι εξεγερτικς μας δολοπλοκες εξαπλνονταν στην πειρο κι ρχιζαν μλιστα να αγγζουνε και τις λλες ηπερους, το Παρσι, που τσον εκολα μποροσες να περσεις απαρατρητος, ταν ακμα το επκεντρο λων των ταξιδιν μας, ο πιο πολυσχναστος τπος συναντσεων μας. Τα τοπα του, μως, εχαν αλλοιωθε κι λα κατληγαν να υποβαθμζονται και να καταστρφονται. Κι μως, το ηλιοβασλεμα αυτς της πλης φηνε, κατ τπους, κποιες εκλμψεις. Καθς κοιτζαμε να κυλον οι τελευταες μρες, βρισκμασταν μσα σ' να σκηνικ που θα εξαφανιζταν, απορροφημνοι απ ομορφις που δε θα ξαναρθον. Θ 'πρεπε σντομα να την εγκαταλεψουμε, αυτν τη πλη που για μας υπρξε τσον ελεθερη, αλλ που θα πσει ολοκληρωτικ στα χρια των εχθρν μας. δη, εφαρμζεται αμετκλητα ο αμελικτος νμος τους που ξαναφτιχνει τα πντα κατ' εικνα του, δηλαδ, χοντας ως πρτυπο, να εδος νεκροταφεου: «Τι συμφορ, τι οδνη! Το Παρσι τρμει». (Το τλος ενς ποιματος απ' το «Κολασμο» του Ουγκ: «Στο μισαρ κοιμητρι...»)
     Θα πρπει να την εγκαταλεψουμε, χι μως χωρς να 'χουμε προσπαθσει, στω για μια φορ, να τη καταλβουμε δια της βας (Αναφορ στο Μη του '68). Θα πρπει τελικ να την εγκαταλεψουμε, μετ απ τσα λλα πργματα, για να ακολουθσουμε το δρμο που καθορζουν οι ανγκες του παρδοξου πολμου μας, που τσο μακρι μας χει οδηγσει.
     Γιατ η πρθεση μας δεν ταν λλη απ το να κνουμε να φανε στη πρξη μια διαχωριστικ γραμμ ανμεσα σ' σους επιθυμον ακμα κτι απ το υπρχον κι σους δεν επιθυμονε πια τποτα απ' αυτ. Κι λλες εποχς γνρισαν επσης τη μεγλη σγκρουση, την οποα δεν διλεξαν, αλλ που οφελεις να διαλξεις στρατπεδο. Εναι το εγχερημα μιας γενις με το οποο θεμελινονται γκρεμζονται οι αυτοκρατορες κι οι πολιτισμο τους. Πρκειται για την λωση της Τροας για την υπερσπιση της. Αυτς οι στιγμς, που πρκειται να χωριστον και να μην ξαναειδωθον σοι θα πολεμσουν σε αντπαλα στρατπεδα, μοιζουν λες μεταξ τους, απ κποια ποψη.

     Εναι ωραα κενη η στιγμ, που εξαπολεται επθεση εναντον της τξης του κσμου. (Αυτ η παργραφος καθς κι οι 4 επμενες θλουν να συνοψσουν την ιστορα της Καταστασιακς Διεθνος 1957-1972).
     Στο σχεδν ανεπασθητο ξεκνημα της, ξρουμε δη τι πολ σντομα ,τι κι αν συμβε, τποτα δε θα 'ναι πια πως ταν.
     Εναι μια επλαση που ξεκινει αργ, επιταχνει την πορεα της, περν απ' το σημεο πρα απ' το οποο κθε υποχρηση εναι αδνατη κι οδεει αμετκλητα να συγκρουστε με ,τι μοιαζε απρσβλητο, το οποο τανε τσο συμπαγς και τσο οχυρωμνο, αλλ ωστσο προορισμνο επσης να κλονιστε και να βυθιστε σε αταξα.
     Να λοιπν τι κναμε ταν, βγανοντας απ τη νχτα, ξεδιπλσαμε για μια ακμα φορ το λβαρο της «παλις καλς υπθεσης», (κφραση των Ισοπεδωτν –Levellers- στην Αγγλικ επανσταση του 17ου αινα) και προελσαμε κτω απ' τα πυρ του χρνου.
     Στη διρκεια αυτς της πορεας, πολλο πθαναν αιχμαλωτιστκανε στα χρια του εχθρο κι λλοι πολλο τθηκαν εκτς μχης τραυματιστκανε και δε θα εμφανιστονε πια σε ττοιες συναντσεις. Συνβη ακμα να εγκαταλεψει μερικος το θρρος και να οπισθοχωρσουν, αλλ ποτ, τολμ να πω, δε παρκκλινε απ' τη γραμμ του ο σχηματισμς μας, μχρι να φτσει στην δια τη καρδι της καταστροφς.

     Ποτ δε κατλαβα πολ καλ τις μομφς που συχν μου ‘χουνε προσψει, σμφωνα με τις οποες οδγησα, υποτθεται, στον λεθρο αυτ τον ωραο στρατ με μια απονενοημνη φοδο μ' να εδος νερνιας αυταρσκειας. Παραδχομαι, φυσικ, πως εγ επλεξα τη στιγμ και το στχο της επθεσης και συνεπς αναλαμβνω, το δχως λλο, προσωπικ την ευθνη για λα σα συνβησαν. Πς; Μπως δεν θελσαμε να πολεμσουμε ναν εχθρ που κι ο διος δροσε πραγματικ; Και μπως δεν στθηκα πντα μερικ βματα πιο μπροστ απ' τη πρτη γραμμ; σοι δεν δρονε ποτ νομζουν τι θα μποροσε κανες να επιλξει εντελς ελεθερα το μτρο της αρετς εκενων που θα λβουν μρος σε μια μχη, καθς και τον χρνο και τον τπο του ακαταμχητου και αποτελεσματικο πλγματος. Δεν εναι μως τσι: ανλογα με το διαθσιμο υλικ και τις ποιες θσεις εναι εκ των πραγμτων πιο ευπρσβλητες, εφορμ κανες στη μια την λλη μλις αντιληφθε μια ευνοκ στιγμ, αν χι, εξαφανζεται χωρς να κνει τποτα. Ο στρατηγς Σουν Τσε απδειξε απ πολ παλι τι «το πλεονκτημα κι ο κνδυνος εναι αναπσπαστα συνδεδεμνα με τον ελιγμ». Κι ο Κλαοζεβιτς αναγνωρζει τι «στον πλεμο βρσκεται κανες πντοτε σε αβεβαιτητα σχετικ με την αμοιβαα κατσταση των δο στρατοπδων. Πρπει κανες να εξοικειωθε με το να δρα πντα σμφωνα με τις γενικς πιθαντητες κι εναι αυταπτη να περιμνει τη στιγμ που θα χει πλρη επγνωση της κατστασης...» Αντθετα με τις ονειροπολσεις των θεατν της ιστορας, ταν επιχειρον να γνουνε στρατηγο στον Σεριο, ακμα κι η τελειτερη θεωρα δε θα μποροσε ποτ να εγγυηθε τι θα γνει στη πρξη, αλλ αντθετα, το πραγματικ γεγονς εναι ο εγγυητς της θεωρας. τσι λοιπν, πρπει κανες να ρισκρει και να πληρνει τοις μετρητος για να δει τη συνχεια (Η φρση παραπμπει ταυτχρονα στο πκερ, που ενοτε πρπει «να πληρσεις για να δεις» και στον παραλληλισμ του Κλαουζεβιτς, ταν χαρακτηρζει, στον ισολογισμ του πολμου, τη στιγμ της μχης ως το σημεο που σταματ η πστωση και πρπει να πληρσεις τοις μετρητος με αμα).
     λλοι θεατς, που η φαντασα τους δε φτνει τσο μακρι, μην χοντας δει, οτε απ απσταση, την ναρξη αυτς της επθεσης, παρ μνο το τλος της, νμισαν τι πρκειται για το διο πργμα και βρκανε πως υπρχε κποιο ψεγδι στη διταξη των δυνμεν μας και πως οι στολς μας εκενη τη στιγμ δεν ταν πια λες το διο ψογες. Πιστεω τι αυτ εναι αποτλεσμα των πυρν που ο εχθρς συγκντρωσε πνω μας, για αρκετ μεγλο χρονικ διστημα. ταν πλησιζει το τλος, δεν αρμζει να κρνει κανες απ τη στολ αλλ απ το αποτλεσμα. Αν ακοσει κανες εκενους, οι οποοι δεχνουν να μετανινουν που η μχη διεξχθη χωρς να τους περιμνει, θα νμιζε τι το κριο αποτλεσμα εναι το γεγονς τι μια πρωτοπορα θυσιστηκε, διαλυμενη πλρως μσα σ' αυτ τη σγκρουση. Φρον, μως, τι γι αυτ ακριβς εχε σχηματισθε.
     Η πρωτοπορες χουν περιορισμνη διρκεια ζως και ,τι ευτυχστερο θα μποροσε να τους συμβε, εναι να ολοκληρσουν τον κκλο τους. Μετ απ' αυτ, οι μχες διεξγονται σ' να ευρτερο θατρο επιχειρσεων. Μπουχτσαμε να βλπουμε τα επλεκτα σματα κενα που αφο χουν επιτελσει κποιο γενναο κατρθωμα, αντ να αποσυρθονε, παρελανουν επιδεικνοντας τα παρσημα τους και στρφονται κατπιν εναντον της υπθεσης που εχαν υπερασπσει. Τποτα παρμοιο δε μπορες να φοβηθες, απ κενες των οποων η επθεση διεξχθη μχρι τη πλρη διλυση τους.
     Αναρωτιμαι, τι καλτερο θα μποροσε να περιμνει κανες; Το μερικ φθερεται μαχμενο (Χγκελ). να ιστορικ σχδιο σγουρα δεν μπορε να αξινει να διατηρσει την αινια νιτη του, απρσβλητο απ τα χτυπματα. Η συναισθηματικ νταση εναι τσο μταιη, σο και τα ψευδοστρατηγικ τεχνσματα! «μως τα κκκαλ σου θα σαπσουνε, θαμμνα μες στης Τροας τις πεδιδες, για μιαν επιχερηση ανολοκλρωτη» (Ιλιδα). Ο Φρειδερκος Β', βασιλις της Πρωσας, επε σ' να πεδο μχης, σε κποιο διστακτικ νεαρ αξιωματικ: «Σκλε! Ελπζεις λοιπν τι θα ζσεις για πντα;» Κι ο Σαρπηδνας λει στον Γλακο, στη 12η ραψωδα της Ιλιδας: «Καλ μου φλε, αν τανε ξεφεγοντας απ τον πλεμο να μενουμε για πντα αγραστοι κι αθνατοι, δε θα πολεμοσα ανμεσα στους πρτους... μως, τσι κι αλλις, χλιοι θνατοι κρμονται συνχεια πνω απ' τα κεφλια μας, απ' τους οποους οτε να ξεφγει οτε να γλυτσει μπορε κανες. Εμπρς λοιπν».
     ταν ο καπνς της μχης διαλεται, πολλ πργματα εμφανζονται αλλαγμνα. Μια εποχ χει περσει. Ας μη μας ρωτνε τρα, τι αξα εχανε τα πλα μας: χουνε κτσει στο λαιμ του συστματος των κυραρχων ψεμτων. Το αθο του φος δεν θα επιστρψει πι.
     Μετ απ αυτν την υπροχη διλυση, συνειδητοποησα τι πρεπε, με μιαν αιφνδια κι αθατη κνηση, να αποφγω να γνω μια υπερβολικ λαμπρ διασημτητα. Ξρουμε τι αυτ η κοινωνα υπογρφει να εδος συμφνου ειρνης με τους πιο δεδηλωμνους εχθρος της, ταν τους παραχωρε μια θση μσα στο θαμα της. μως εγ εμαι πραγματικ ο μνος, αυτ τον καιρ, που χω κποια φμη σκοτειν και κακ και δεν χουνε καταφρει να με κνουν να εμφανιστ σ' αυτ τη σκην της απρνησης.
     Οι δυσκολες δεν σταματον εκε. Θα το θεωροσα εξσου χυδαο να γνω αυθεντα τσο της αμφισβτησης της κοινωνας σο και της διας της κοινωνας κι αυτ δεν εναι και λγο. τσι λοιπν, αναγκστηκα να αρνηθ, σε διφορες χρες, να τεθ επικεφαλς κθε λογς ανατρεπτικν προσπαθειν, που η μια ταν πιο αντιιεραρχικ απ την λλη, αλλ των οποων μου πρσφεραν, παρλ' αυτ, την ηγεσα: πς γνεται να μη προστζει το ταλντο σ' αυτς τις υποθσεις, ταν διαθτει μια ττοια περα; θελα μως να δεξω τι, μετ απ μερικς ιστορικς επιτυχες, μπορε κανες να παραμενει κλλιστα εξσου φτωχς σε εξουσα και γητρο σο και πριν -,τι εξαρχς διθετα ο διος απ' αυτ, μο ταν πντοτε αρκετ. να εδος προσωπικο κρους, που υπρχε ανκαθεν και που δεν εκτθηκε ββαια στον κνδυνο ν' αυξηθε μσω οποιασδποτε μορφς κοινωνικ αποδοχ.
     Αρνθηκα, επσης, να ανοξω πολεμικ για χλιες-δυο λεπτομρειες με τους πολυπληθες ερμηνευτς κι αφομοιωτς σων εχαν δη γνει. Δεν μουνα διατεθειμνος να απονεμω διπλματα κι εγ δε ξρω ποιας ορθοδοξας, οτε ν' αποφανθ για διφορες αφελες φιλοδοξες που καταρρουνε χωρς καν να τις αγγξεις. (Τελεσδικη απφαση για τους «φιλοκαταστασιακος» και την εποχ που ονειρεονταν τι θα μποροσαν να μιμηθον την Κ.Δ.). Αγνοοσαν τι ο χρνος δεν περιμνει, τι η καλ θληση δεν αρκε κι τι δεν υπρχει κποια ιδιοκτησα, για να αποκτηθε να διατηρηθε, πνω σ' να παρελθν που δεν εναι πλον δυνατν να διορθωθε. Το βαθ κνημα που θα οδηγσει τους ιστορικος μας αγνες μχρι εκε που μπορον να φτσουνε, παραμνει ο μνος κριτς του παρελθντος, ταν δρα στο καιρ του. Φρντισα να δρσω τσι στε καμι ψευδοσυνχεια να μη διαστρεβλσει τον απολογισμ των επιχειρσεων μας. σοι κποια μρα θα πρξουν ακμα καλτερα, θα δημοσιοποισουν ελεθερα τα σχλια τους, που με τη σειρ τους, δε θα περσουν απαρατρητα.
     Πρσφερα στον εαυτ μου τα μσα να παρεμβανει απ μακρι γνωρζοντας, μλιστα, τι οι περισστεροι παρατηρητς, ως συνθως, εχονταν πνω απ' λα να παραμενω σιωπηλς. χω εξασκηθε απ παλι να ζω μ' ναν τρπο σκοτειν και ασλληπτο. τσι μπρεσα να διευρνω τις στρατηγικς μου εμπειρες, που εχαν τσο καλ ξεκνημα. Αυτ, σμφωνα με τα λεγμενα κποιου που δεν του λειπαν οι ικαντητες, εναι μια σπουδ κατ την οποα κανες δε μπορε ποτ να γνει διδκτωρ (Ο νααρχος ντε Κολιν, που τον αναφρει στα Απομνημονεματ του ο καρδινλιος του Ρετζ, κατληγε τσι αναφορικ με την επιστμη των φατριν και των πολιτικν ταραχν). Το αποτλεσμα αυτν των ερευνν και αυτ εναι το μνο καλ νο της παροσας επικοινωνας μου με το κοιν, δε θα το δσω με μορφ κινηματογραφικ. δη απ' τα 1978, εχα ανακοινσει τι αυτ η ταινα θα ταν η τελευταα μου.
     Αλλ, φυσικ, λες οι ιδες εναι κενς ταν δε συναντς πια το μεγαλεο στη καθημερν παρξη: τσι, τα παντα των στοχαστν εκτροφεου, που προωθονται στην αγορ αυτ τη στιγμ του αποσυντεθειμνου εμπορεματος, δε κατορθνουν να κρψουνε τη γεση της τροφς που τους εξθρεψε. Αυτ τα χρνια, ζησα σε μια χρα που μουν ελχιστα γνωστς. Ο χρος μια απ' τις καλτερες πλεις που υπρξαν ποτ (Φλωρεντα), τον οποο εχα στη διθεσ μου, τα πρσωπα κι η χρση του χρνου που κναμε, συνθεταν να σνολο που θμιζε πολ τις πιο ευχριστες τρλες της νιτης μου.
     Πουθεν δεν αναζτησα φιλξενη κοινωνα και τσο το καλτερο: γιατ ποτ δε βρκα καμι. Συκοφαντθηκα πολ στην Ιταλα, που εχανε την ευχαρστηση να μου βγλουνε τη φμη τρομοκρτη. Μνω μως, τελεως αδιφορος στις κθε λογς κατηγορες, μια που τ 'χε η μορα μου να τις προκαλ στο πρασμ μου και γιατ γνωρζω καλ το λγο. Δεν δνω σημασα παρ μνο σε ,τι με γοητεει σ' αυτ τη χρα και που δε θα μποροσε να βρεθε αλλο.
     Αναπολ κενη που ταν εκε σα μια ξνη στην δια της τη πλη. "Κθε μια πολτης εναι μιας πολιτεας αληθινς, αλλ θες να πεις, τι ζησε εξριστη στην Ιταλα".(Δντης, Καθαρτριο, 13η Ωδ). Αναπολ «τις χθες του ρνου γεμτες αποχαιρετισμος». (Μυσ "Λορεντζτσο"). Και μνα επσης, μετ απ τσους λλους, με εξρισαν απ τη Φλωρεντα. τσι κι αλλις, διανει κανες μιαν εποχ πως κποιος διασχζει το ακρωτρι της Ντογκνα, δηλαδ, μλλον γργορα.  Στην αρχ δε το βλπεις καθς πλησιζει προς το μρος σου κι στερα, φθνοντας στο ψος του, το ανακαλπτεις και πρπει να δεχτες τι φτιχτηκε τσι κι χι αλλις. δη, μως, προσπερνμε αυτ το ακρωτρι κι αφνοντς το πσω, ξανοιγμαστε σε γνωστα νερ.

   «Σαν μασταν νοι περσαμε κποιον καιρ κοντ σ' να δσκαλο,
    νιθαμε ευχαρστηση απ τη προδο μας.
    Κοτα στο βθος λων αυτν: Τ μας συνβηκε;
    ρθαμε σα τη βροχ και φγαμε σα τον νεμο».  (4στιχο του Ομρ Χαγιμ).

     Μες σε 20 χρνια δεν χεις τον καιρ να κατοικσεις στ' αλθεια παρ σ' να μικρ αριθμ σπιτιν. Κι αυτ τανε φτωχικ σπτια, το τονζω, αλλ παρλ' αυτ, σε καλ τοποθεσα. Οτιδποτε αξιλογο τανε πντα ευπρσδεκτο, τα υπλοιπα τα πετγαμε ξω. Η ελευθερα δεν διθετε ττε πολλς λλες κατοικες.
   «Πο 'ναι οι χαριτωμνοι τυχοδικτες που ακολουθοσα κποτε;» (Φρανσου Βιγιν). Εκενοι φγανε γοργ και κποιος λλος ζησε ακμα πιο γργορα μχρι να πσει η αυλαα της τρλας.
     Η ασθηση της ρος του χρνου ταν πντα για μνα ντονη και με λκυε πως λλοι λκονται απ' το κεν το νερ. Μ' αυτ την ννοια, αγπησα την εποχ μου, που μελλε να δει να χνεται κθε υπαρκτ ασφλεια και να σαρνεται ,τι ταν κοινωνικ διευθετημνο. Ιδο μερικς απολασεις που ακμα κι η σκηση της πιο υψηλς τχνης δε θα μποροσε να μας προσφρει.
     σο γι αυτ που κναμε, πς θα μποροσαμε να αξιολογσουμε το αποτλεσμ τους στο παρν; Περιδιαβανουμε τρα αυτ το τοπο, το ρημαγμνο απ' τον πλεμο που μια κοινωνα διεξγει ενντια στον εαυτ της, ενντια στις διες της τις δυναττητες. Το ασχμισμα των πντων ταν, το δχως λλο, το αναπφευκτο τμημα αυτς της σγκρουσης. Αρχσαμε να νικμε επειδ ο εχθρς ξεπρασε κθε ριο στα λθη του. (Κανες δεν χει αποτολμσει να εκτιμσει ακμα τη σημασα της πυρηνικς καταστροφς του Τσερνομπλ, το 1986, σ' ,τι αφορ τη κατρρευση της ολοκληρωτικς γραφειοκρατας στη Ρωσα, που ρχισε 3 χρνια αργτερα, οτε ως ποιο σημεο οι αυξανμενες ευκολες των μεθδων δημοκρατικς-θεαματικς διακυβρνησης κι η υπερβολικ χρση που τους γινε, επφεραν ακαριαα ατροφα της στρατηγικς ασθησης σ’ σους βασιλεουνε κτω απ' αυτς τις συνθκες).
     Η αληθιν αιτα του πολμου, που τσες παραπλανητικς εξηγσεις δθηκαν, γκειται στο τι πρεπε αναγκαστικ να εμφανιστε υπ τη μορφ αντιπαρθεσης ως προς την αλλαγ -δεν απμενε πια σ' αυτν καννα απ τα χαρακτηριστικ μιας πλης ανμεσα στη συντρηση και την αλλαγ. Εμες μασταν, πιτερο απ οποιονδποτε λλο, οι νθρωποι της αλλαγς σε μιαν εποχ που λλαζε. Οι ιδιοκττες της κοινωνας ταν υποχρεωμνοι, προκειμνου να διατηρσουνε τη θση τους, να επιδιξουν μιαν αλλαγ αντθετη απ τη δικ μας. Θλαμε να ξαναχτσουμε τα πντα κι αυτο επσης, αλλ σε κατεθυνση εκ διαμτρου αντθετη. ,τι καναν δεχνει επαρκς, στο αρνητικ, το σχδιο μας. Τα τερστια ργα τους δεν τους οδηγσανε παρ εδ, σ' αυτ τη διαφθορ. Το μσος για τη διαλεκτικ οδγησε τα βματ τους σ' αυτ το βορκο. (σα αναφρονται εδ κι εκε ως τυχαες παρενργειες της μλυνσης, στην ουσα δεν εναι παρ λογικς αναγκαιτητες, αθατα πανταχο παροσες μσα στην «ευτυχα» που διλεξε η θεαματικ-εμπορευματικ κοινωνα).
     Οφελαμε να εξαφανσουμε και διαθταμε τα κατλληλα πλα γι αυτ, κθε ψευδασθηση διαλγου ανμεσα σ' αυτς τις ανταγωνιστικς προοπτικς και κατπιν, τα γεγοντα θα προσφρανε την ετυμηγορα τους. Τη προσφεραν.
     γινεν αδνατον να κυβερνηθε αυτ η «κατεστραμμνη γη», που οι καινοργιες οδνες μεταμφιζονται, παρνοντας τα ονματα παλιτερων ηδονν κι που οι νθρωποι φοβονται τσο πολ. Κνουν κκλους μσα στη νχτα κι η φωτι τους καταβροχθζει. Ξυπννε αλαφιασμνοι και ψχνουνε, ψηλαφντας, τη ζω. Κυκλοφορε η φμη τι αυτο που την απαλλοτρινανε, τελικ τη χσανε. Ιδο λοιπν νας πολιτισμς που καγεται, ανατρπεται και καταποντζεται αυτοσιος. Τ ωραος τορπιλισμς!
     Κι εγ; Τ απγινα εγ μες στη δνη αυτο του ολθριου ναυγιου, που το θεωρ αναγκαο και για το οποο μλιστα μπορε να πει κανες τι εργστηκα, αφο σγουρα αληθεει τι απεχα απ οποιαδποτε λλη εργασα; Θα μποροσε ραγε να ισχσει σ' αυτ τη στιγμ της ιστορας μου, αυτ που γραψε νας ποιητς της Δυναστεας Τσανγκ στο "Ξεπροβοδζοντας να Ταξιδιτη";

   «Ξεπζεψα και με κρασ τον φλεψα
    για να τον αποχαιρετσω
    τον ρτησα που πγαινε.
    Μ' απντησε: στ' ανθρπινα
    τα πργματα διλου δεν τα κατφερα
    και στα βουν Ναν Τσαν ξαναγυρν,
    για ν βρω τη γαλνη».

     Μα χι, το βλπω ξεκθαρα, γαλνη για μνα δεν υπρχει και, πρτ' απ' λα, γιατ κανες δε μου κνει τη χρη να σκεφτε πως στα ανθρπινα τα πργματα διλου δεν τα κατφερα. Αλλ, ευτυχς, δεν υπρχει και κανες που θα μποροσε να πει πως τα κατφερα. Οφελουμε, λοιπν, να παραδεχτομε πως δεν υπρξε οτε επιτυχα οτε αποτυχα για τον Γκυ Ντεμπρ και τις υπρμετρες φιλοδοξες του.
     ταν δη η αυγ της κουραστικς αυτς ημρας, που βλπουμε να φτνει στο τλος της, ταν ο νεαρς Μαρξ γραφε στον Ρογκε, τον Μη του 1843: «Μη μου πετε τι τρφω υπερβολικ εκτμηση για τη σημεριν εποχ. Κι αν, παρλ' αυτ, δεν απελπζομαι εναι επειδ η απελπιστικ της κατσταση με γεμζει ελπδα».
     Σαλπροντας για την ψυχρ ιστορα, η εποχ αυτ δε γαλνεψε, οφελω να ομολογσω, κανν απ τα πθη, που τσον ωραα και τσο θλιβερ παραδεγματα δωσα.
     πως αποδεικνουν επσης αυτς οι τελευταες σκψεις πνω στη βα, δε θα υπρξει για μνα οτε οπισθοχρηση οτε συμφιλωση.
     Η σνεση δε θα ‘ρθει ποτ.

                                          ΝΑ ΞΑΝΑΠΙΑΣΤΕΙ ΑΠ' ΤΗΝ ΑΡΧΗ * 

 * Αντθετα με τις παραδοσιακς λξεις «τλος» «συνεχζεται », η φρση αυτ πρπει να γνει κατανοητ μ' λες τις ννοιες του ρματος «ξαναπινω». Σημανει, πρωτ' απ' λα, πως η ταινα, που ο ττλος εναι καρκινικς, θα κρδιζε, αν κανες τη ξανβλεπε αμσως στε να πετχει καλτερα το αποκαρδιωτικ της αποτλεσμα: μνο ξροντας το τλος μπορες να καταλβεις την αρχ. Σημανει, επσης, τι πρπει να καταπιαστες ξαν τσο με τη δρση, σο και με τα σχλια που σχετζονται μ' αυτ. Σημανει, τλος, τι πρπει να αναθεωρηθον λα εξαρχς, να διορθωθον, ακμα και να κατακριθονε για να φθσουμε μια μρα σε πιο αξιοθαμαστα αποτελσματα.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers