-


Dali &









/




 
 

 

 

     Πριν το ξεκινσω, να πω πως αυτ το ρθρο ωφελεται κατ κριο λγο στη φλη Μαργαρτα Καραβασλη και την ευχαριστ εγκρδια δημοσως.  Π.Χ.

                                                    Βιογραφικ

     Ο Τσσος (Αναστσιος Αλεβζος, Λευκοχρα Μεσσηνας, 1914 - Αθνα, 13 Οκτβρη 1985) τανε διακεκριμνος λληνας χαρκτης. Πρωτοσττης στην ανπτυξη του μαζικο, προοδευτικο πολιτιστικο κινματος, παρμεινε μχρι το τλος της ζως του στρατευμνος στην υπθεση της πλης για μια να κοινωνα, δκαιη, δημοκρατικ και σοσιαλιστικ. Γνσιος πατριτης, ποτισμνος με τα ιδανικ του ΚΚΕ, αλλ και με την ελληνικ παρδοση, δημιοργησε να ργο οικουμενικ, διαχρονικ, πρωττυπο, ρωμαλο και σγχρονο. Δημιουργα που αποτυπνει το σφυγμ, το πθος, τις ελπδες και τους αγνες του λαο μας, ανογοντας νους ορζοντες στην ελληνικ και παγκσμια χαρακτικ. Ακριβ κειμλιο για τις νετερες γενις τα ργα του, που οφελουν να τα διαφυλξουν.
     Το 1919 η οικογνεια του εγκαθσταται στην Αθνα, το 1927 παρνει τα 1α μαθματα ζωγραφικς δπλα στο Γιργο Κωτσκη και το 1930 εγγρφεται στη Σχολ Καλν Τεχνν, που το 1932 γνεται μαθητς του Γιργου Κεφαλληνο. Εκε απ το 1933 και μχρι την αποφοτησ του, παρακολοθησε και μαθματα γλυπτικς και ζωγραφικς στα εργαστρια του Θωμ Θωμπουλου, του Ουμβρτου Αργυρο και του Κωνσταντνου Παρθνη. Συνχισε τις σπουδς του, στο Παρσι, στη Ρμη και στη Φλωρεντα.
     Πιθανολογεται τι καθοριστικ ρλο στην αφοσωσ του στη χαρακτικ παιξε κι η γνωριμα του με τον Δημτρη Γαλνη, τον λλο μεγλο λληνα χαρκτη της εποχς του Μεσοπολμου, μσω του οποου γνρισε και τη γαλλικ χαρακτικ. Πντως το ταλντο του στη χαρακτικ αναγνωρστηκε πολ γργορα. Στη Πανελλνια κθεση του 1938 λαβε το Βραβεο Χαρακτικς και 2 χρνια μετ (1940) τιμθηκε με το Κρατικ Βραβεο Χαρακτικς.
     Το 1930 γνεται μλος της ΟΚΝΕ και κατπιν του ΚΚΕ. Τα πρτα του ζωγραφικ σχδια δημοσιεθηκαν στο περιοδικ Νοι Πρωτοπροι το 1932, εν στη συνχεια στο διο περιοδικ δημοσιεθηκαν χαρακτικ του καθς και το κεμεν του «Ξυλογραφα: Η Τχνη Των Μαζν». Ηδη απ τα 1α ργα του εναι ολοφνερη η κοινωνικ και πολιτικ δισταση της δουλεις του που αποδδει θματα απ τη σκληρ καθημεριντητα και τους αγνες της εργατικς τξης.
     Εκτς απ τον Κεφαλλην, καθοριστικ ρλο στη σχση του Τσσου με τη χαρακτικ, στην οποα αφιρωσε λη τη ζω του, παιξε η γνωριμα του μ’ να πολ σημαντικ χαρκτη του Μεσοπολμου και γελοιογρφο, τον Δημτριο Γαλνη (Αθνα, 1882 - Παρσι, 1966), μαθητ του Νικηφρου Λτρα (στο σχδιο, στο Πολυτεχνεο της Αθνας). Το 1936, μαθητς ακμη, ο Τσσος πραγματοποιε τη 1η κθεσ του, εν το 1938 συμμετχει στη 1η Πανελλνια Εκθεση Πρωτοτπου Χαρακτικς της Ομδος Ελλνων Ζωγρφων - Χαρακτν. Το 1941, υπ την καθοδγηση της Ηλκτρας Αποστλου και μαζ με τους Λουκα Μαγγιρου (τη ζωγρφο, χαρκτρια και σντροφο της ζως του), Μμο Μακρ, Φτη Ζαχαρου, Βσω Κατρκη κ.., συγκροτε ομδα καλλιτεχνν για τις ανγκες του ΕΑΜ. Στα χαρακτικ του αποτυπνει τη Κατοχ. Μετ την απελευθρωση, εκτς απ τα θματα του πολμου, αρχζει να φιλοτεχνε και πορτρτα, γυμν, νεκρς φσεις, πρωτοπορντας καθς αρχζει να βζει, σε αρκετ απ κενα, χρμα.
     Ο ελληνοταλικς πλεμος βρσκει το δσκαλο του Τσσου, τον Γ. Κεφαλλην και τους επλεκτους μαθητς του μπροστρηδες στην ενσχυση του 1ου αντιφασιστικο αγνα του λαο μας, εν στη διρκεια της Κατοχς και της Αντστασης, ο Τσσος δολεψε στην Επιτροπ Διαφτισης της ΚΟΑ με καθοδηγτρια την Ηλκτρα Αποστλου.
     Ξεχωριστ και πολτιμη ταν η προσφορ του στον παρνομο αντιστασιακ Τπο. Οπως ο διος ανφερε, «δουλεαμε πλι στα παρνομα τυπογραφεα, φτιχνοντας σε ξλο και λινλεουμ τις μτρες για τις αφσες και τα συνθματα των αντιστασιακν οργανσεων». Το σημαντικτερο ντυπο του οργανωμνου αγνα του ελληνικο λαο για τη λευτερι του ταν το λεκωμα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που κυκλοφρησε στις 25 του Μρτη του 1943. Η επεξεργασα της κδοσης γινε στο ατελι του Μ. Μακρ, κοντ στην εκκλησα του Αγ. Σπυρδωνα, στο Παγκρτι. Στο λεκωμα δημιοργησαν ξυλογραφες οι: Βσω Κατρκη, Λουκα Μαγγιρου, Τσσος Αλεβζος και Γιργος Βελισσαρδης. Το 1944 το ΕΑΜ εικαστικν καλλιτεχνν αποφασζει να συμμετσχει στην πανελλνια κθεση, η οποα τελοσε υπ το γρυπνο μτι των κατακτητν. Το αποτλεσμα: Οι Γερμανο σταμτησαν την κθεση σε λγες μρες κι κλεισαν για 40 μρες στις φυλακς Αβρωφ τον Τσσο και τους Κεφαλλην, Κορογιαννκη, Καν. Τη Πρωτομαγι του 1945, επτειο της εκτλεσης, το 1944, 200 πατριωτν απ τους κατακτητς, απ την ομδα των καλλιτεχνν και λογοτεχνν της Εθνικς Αντστασης, με ττλο «Για τη χιλικριβη τη λευτερι» και «Θυσιαστριο της λευτερις». Τα κοσμοσανε ξυλογραφες των Γ. Βελισσαρδη, Α. Τσσου και Λ. Μαγγιρου, Αλ. Κορογιαννκη, Β. Κατρκη και Γ. Μανουσκη. ταν απ τα ιδρυτικ μλη της καλλιτεχνικς ομδας «Στθμη», η οποα τον τμησε με αναδρομικ κθεση των ργων του στα πρτα μετεμφυλιακ χρνια.



     Παρλληλα με τη χαρακτικ δημιουργα, ο Τσσος υπηρτησε με μερκι τη τχνη του βιβλου. δη απ το 1939, με την αποφοτησ του, φτιαχνε εξφυλλα και κοσμματα για το λογοτεχνικ περιοδικ Να Εστα. Το 1945 ιδρεται απ το ΚΚΕ η εκδοτικ εταιρεα «Τα Να Βιβλα» κι ο Τσσος αναλαμβνει καλλιτεχνικς υπεθυνος, και που κλεισε το 1948. Πρκειται για βιβλα στα οποα σχεδασε εξ αρχς την εικονογρφηση κι χι για εκδσεις στις οποες ανατυπθηκαν γνωστς ξυλογραφες του. Στα 3 χρνια λειτουργας της, κυκλοφρησανε βιβλα με κοινωνικ περιεχμενο, ιστορικς μονογραφες, μελτες για σπουδαους ποιητς, καθς και παλαιτερες νες ποιητικς συλλογς. Σ' αυτ τη περοδο συνεργζεται με την Αυγ Σακαλ, την Σοφα Μαυροειδ - Παπαδκη, τον Βασλη Ρτα, τον Μενλαο Λουντμη και το στεν του φλο Δημτρη Φωτιδη. Ειδικ για την κδοση του «Μακρυγιννη» σχεδασε να υπροχο εξφυλλο με την αυστηρ, αλλ και ταυτχρονα φιλικ μορφ του αγωνιστ.
     Το 1948 προσελφθη ως καλλιτεχνικς σμβουλος στο τυπογραφεο «Ασπιτη-ΕΛΚΑ». Εκε γνρισε τις νες εξελξεις στη τυπογραφα κι ασχολθηκε με την εικονογρφηση βιβλιοφιλικν εκδσεων. Ακμη, προχρησε σε προσωπικς εκδσεις λευκωμτων. Οι εκδσεις αυτς ξεκινον το 1953 με το λεκωμα «Στων Ψαρν την ολμαυρη ρχη». Μετ απ διαγωνισμ ξεκνησε τη συνεργασα του με τον ΟΕΔΒ εικονογραφντας σχολικ βιβλα, σχεδιζοντς τα εξαρχς. Καρπς της συνεργασας του με τον ΟΕΣΒ/ΟΕΔΒ, υπρξε η εικονογρφηση πολλν βιβλων για το Δημοτικ και το Γυμνσιο, με πρτο το Αναγνωστικν κτης Δημοτικο που κυκλοφρησε το 1949. Απ το 1954 ως το 1967 φιλοτχνησε γραμματσημα για λογαριασμ των Ελληνικν Ταχυδρομεων, αρχικ με την τεχνικ της γχρωμης ξυλογραφας και κατπιν με τη μθοδο offset. Επσης, απ το 1962 ως τον θνατ του, σχεδαζε και τα γραμματσημα της Κυπριακς Δημοκρατας. Το 1959 ανλαβε την διεθυνση του Τμματος Γραφικν Τεχνν στο Αθηνακ Τεχνολογικ Ινστιτοτο, που δδαξε μχρι το 1967.
     Κατ την δεκαετα του 1960 η θεματογραφα του ρχισε να επικεντρνεται στην απδοση της ανθρπινης μορφς. Εγκατλειψε σταδιακ το χρμα, χραζε λο και μεγαλτερες πλκες ξλου κι ρχισε να δημιουργε θεματικς εντητες σε 3πτυχα 4πτυχα. Ταυτχρονα ασχολθηκε με την αγιογραφα, εν συνχισε να φιλοτεχνε βιβλα. Ιδιατερη και ξεχωριστ στιγμ στη καλλιτεχνικ δημιουργα του αποτελε η εικονογρφηση των εξωφλλων των δσκων της Σωτηρας Μπλλου.

   «Με ακατανκητη επιμον και υπομον θα αναζητ πντα / να καλ χαρτ και να συγγραφα / που με αγπη θα τυπνω να ργο του / και με αυτ στα χρια μου θα ξεκιν / για να συναντσω τους επικριτς μου / που κι αυτο με τη σειρ τους / θα κρατνε στα χρια τους το λθο του αναθματος εναντον μου... / Εμνα μως θα μου αρκε η μυρουδι του τυπογραφικο μελανιο για να συνεχζω...»
              Α. Τσσος

     Στη Δικτατορα, ζησε αυτοεξριστος εκτς Ελλδας και φιλοτχνησε ργα κοινωνικς διαμαρτυρας καταγρφοντας γεγοντα που τον συγκλνισαν. Μετ τη κατρρευση της Χοντας, εξθεσε ργα του στην Εθνικ Πινακοθκη (1975) και λγο καιρ αργτερα γινε μλος του διοικητικο συμβουλου του διου ιδρματος. Το 1977, ταν απ τα ιδρυτικ μλη της Πανελλνιας Πολιτιστικς Κνησης. Tο 1978 με αφορμ την σγκληση του 10ου Συνεδρου του ΚΚΕ -του πρτου νμιμου μετ το 1945- ο Τσσος κυκλοφρησε το λεκωμα «Δκα επιλογς απ την ποηση του Γ. Ρτσου» και τη «Χαρακτικ» του.
     Ενας ακμη σημαντικς τομας δημιουργας υπρξε το γραμματσημο κι εναι ο 1ος που το περν στη πολυχρωμα. Ακμη, δημιοργησε το κυπριακ γραμματσημο απ τη 1η μρα της ανακρυξης της Κυπριακς Δημοκρατας, εν ασχολθηκε και με την αγιογραφα. Υπρξε ιδρυτικ μλος της «Στθμης», πρεδρος της Πανελλνιας Πολιτιστικς Κνησης, εν τιμθηκε με το βραβεο Χαρακτικς στην Πανελλνια Εκθεση Κλασικν Τεχνν (1938), με το Κρατικ Μετλλιο Χαρακτικς (1940), με το βραβεο Ακαδημας Αθηνν για τις Εκδσεις Αθηνν, με βραβεο στην Μπιενλε Κρακοβας, Την δια εποχ παρουσασε ργα του στην Μπιενλε της Βενετας(1952) και του Λουγκνο (1953).
     Συνχισε να εργζεται σκληρ μχρι τις τελευταες ημρες της ζως του. Αυτς που του αρκοσε «η μυρουδι του τυπογραφικο μελανιο» για να συνεχσει να ιστορε τους αγνες του λαο, «φυγε» στις 13 Οκτβρη 1985 αφνοντας ημιτελ μια σειρ 8 συνθσεων στο Δημαρχεο του Βλου. Το 1987, η Εθνικ Πινακοθκη τον τμησε με 2η μεγλη αναδρομικ κθεση ργων του.
     Εναι νας απ τους ελχιστους εικαστικος καλλιτχνες που εχανε τη τχη το ργο τους να γνει πασγνωστο σο βρσκονταν εν ζω. Αυτ φυσικ δε συνβη τυχαα, οτε αποτελε νδειξη επιτυχας της καλλιτεχνικς παιδεας στη χρα μας. Απλς, ο Τσσος, για βιοποριστικος λγους αλλ και λγω πεποθησης, ανλωσε μεγλο μρος της ζως του φιλοτεχνντας εικονογραφσεις για σχολικ βιβλα, γραμματσημα, εξφυλλα δσκων κι αφσες. Απ αυτ τον γνρισε το ευρ κοιν και χρη σε αυτ τον θυμται μχρι σμερα.
     Κποιοι πιο υποψιασμνοι καλλιτεχνικ και πολιτικ θα θυμονται ββαια και τα μεγλων διαστσεων ργα του, γχρωμα τα πρτα χρνια, ασπρμαυρα στη συνχεια. Επηρεασμνα απ τη βυζαντιν αγιογραφα και τη λακ τχνη, τοιχογραφα και ξυλογλυπτικ, διακρνονται για τον ανθρωπιστικ χαρακτρα τους, την αυστηρτητα των γραμμν τους και τη λεπτοδουλει τους.
     Χραξε τη δικ του αφγηση για τις περιπτειες της Ελλδας μες στον 20 αινα. Ο χαρκτης Τσσος υπρξε μοναδικ περπτωση που συνδασε στη δουλει του ταλντο κι ιδανικ, αναδεικνοντας τη ταπειν ξυλογραφα («την τχνη του λαο», πως λεγε κι ο διος), στο κριο του εικαστικ μσο. Εργστηκε διαπνεμενος απ τις ιδες του ΚΚΕ, αποτυπνοντας στα ργα του τον ανθρπινο πνο μσα απ την αξιοπρπεια και την εσωτερικτητα. Τα ργα του χαρακτηρζονται απ τη τεχνικ αρτιτητ τους και τη συγκινησιακ απδοση της μορφς των απλν ανθρπων του μχθου και του πνου, εν πρκειται για ργα στρατευμνης τχνης.
     να χρνο μετ το θνατ του, δημιουργθηκε η Εταιρεα Εικαστικν Τεχνν «Α. Τσσος», με σκοπ την διδοση του ργου του και την υποστριξη της ελληνικς χαρακτικς. Απ το 1991 και κθε 3 χρνια, η Εταιρεα αυτ πραγματοποιε συλλογικς εκθσεις νων ελλνων χαρακτν σε διαφορετικς πλεις της Ελλδας. Η Εταιρεα επσης διατηρε ανοιχτ ως μουσεο το σπτι που ζησε και δημιοργησε ο Τσσος κι η σζυγς του, η ζωγρφος και χαρκτρια Λουκα Μαγγιρου, επ της Αρδηττο 34, στο Μετς στην Αθνα.

===============================































 







































 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers