-


Dali &









/




 
 

 

Catullus Gaius Valerius: , &

   Βιογραφικ  

     Ο Γιος Βαλριος Κτουλλος (Gaius Valerius Catullus) τανε Ρωμαος λυρικς ποιητς που ζησε τον 1ο αινα π.Χ. Γεννθηκε πιθανς, στη Βερνα της βρειας Ιταλας το 84 π.Χ και πθανε στη Ρμη σε ηλικα 30 μλις ετν το 54 π.Χ. Καταγταν απ πλοσια, ευυπληπτη οικογνεια και σποδασε στη Ρμη. Η εποχ του σημαδεεται απ τη συνωμοσα του Κατιλνα, τις νκες του Πομπιου στην Ανατολ και την επικρτηση του Κασαρα στη Δση. Ο διος ενδιαφερταν πιτερο για τη λογοτεχνα κι αρκετ νωρς συνδθηκε με τον κκλο των λεγμενων Νετερων Ποιητν (Poetae Novi), που επηρεαστκανε πιτερο απ λληνες ποιητς της ελληνιστικς εποχς κι χι απ τη λατινικ επικ παρδοση κι ενδιαφρονταν στη ποησ τους πρα πολ για τον ρωτα και τα’ λλα ανθρπινα πθη.
     Η ποηση του Κτουλλου στιγματζεται απ το θνατο του αδελφο του και κυρως απ τον απελπισμνο ρωτ του για τη Κλαυδα (Clodia), την οποα αποκαλε με το ψευδνυμο Λεσβα, επηρεασμνος απ τη Σαπφ. Το πθος του για τη γυνακα αυτ, σζυγο του πολιτικο και ρτορα Μετλλου (Caecilius Metellus Celer) υπρξεν μπνευση και βασικ θμα σε πλθος ποιημτων του.
     Η συλλογ των ποιημτων του Κτουλλου που διασζεται αποτελεται απ 11σλλαβους, ιμβους, επιθαλμια, επλλιο, ελεγεες κι επιγρμματα, αν κι υπρχουν αμφιβολες απ τους ερευνητς κατ πσο συνθεσε ο διος τη συλλογ αυτ κποιος μεταγενστερος εκδτης. Στο επκεντρο της συλλογς βρσκονται 61 μεγλα ποιματα (carmina maiora), με κενα που απευθνονται στη Λεσβα ν’ αποτελον ναν ιδιατερο θεματικ κκλο και να θεωρονται σμερα μοναδικ στη παγκσμια λογοτεχνα.
     Τα ποιματ του, πως ισχυρζεται ο Von Albrecht, εναι αδιανητα χωρς τον ελληνικ σπρο, οφελουν μως τη δναμη και τη φρεσκδα τους στη ρωμακ ιδιοφυα του ποιητ. Η λογοτεχνικ τεχνικ κι η γλσσα εναι επηρεασμνες απ την ελληνιστικ ποηση, μως ο διος με μοναδικ τρπο συνδει την ελληνικ με τη ρωμακ παρδοση κι εμπλουτζει τη γλσσα. Τα ιαμβικ ποιματα που στρφονται εναντον του Κασαρα και του περιβλλοντς του σε συνδυασμ με τα νεωτερικ στοιχεα της ποησς του κι η σχση του με τη Κλαυδα προκλεσαν λογοτεχνικς ριδες, πολιτικ αναταραχ και γενικ αντιδρσεις απ συντηρητικος κκλους της εποχς του.
     Στον Μεσαωνα το ργο του διασθηκε σ’ να χειργραφο που χρησιμοποησε το 10ο αινα ο επσκοπος Βερνας Ratherius και κατ τον 14ο αινα εμφανζεται κδικας απ τη Γαλλα, που αργτερα χνεται. Απ τα σωζμενα χειργραφα αξζει να αναφερθον ο Oxoniensis (O, Bodleianus Class. Lat. 30), ο Sangermanensis 1165 (G, Parisinus 14317), o Romanus (R, Vaticanus, Ottobonianus Lat. 1829). Η ποησ του ταν ευρτατα γνωστ σο ζοσε αλλ κι αργτερα, με τις επμενες γενις των αυγοστειων ποιητν να του οφελουνε πραγματικ πρα πολλ. Μνον πρσφατα μως, κατ τον 20ο αινα αναγνωρσθηκε η μεγλη αξα της ποησς του. Απηχσεις και μελοποισεις ποιημτων του θα συναντσουμε στους ζρα Πουντ, Τμας Γουιλντερ, Καρλ Ορφ, Κουλριτζ, Λρδο Βρωνα, Μλτον, Τνισον κι ακμα τον λεν Γκνσμπεργκ.
     Πυρνας του ργου εναι το αυτοκαταστροφικ πθος του για τη πολλαπλς πιστη σζυγο του τως πρατωρα Κουντιου Καικλιου Μετλλου, τη Κλαυδα, που με τις παλινωδες της διατηροσε για χρνια τον ποιητ σε κατσταση εξοντωτικς αμφιθυμας. Κοινωνο του πθους αυτο, μα προπαντς των παροξυσμν του, εκτς ββαια απ τους οικεους και στενος φλους των εραστν, γνονται μεσα μμεσα επνυμοι κι ισχυρο νδρες της εποχς, πως ο Γιος Ιολιος Κασαρ, ο Μρκος Τολιος Κικρων κι ο Μρκος Πρκιος Κτων.
     Πθος ζως κι αυτοκαταστροφικ μανα θαντου, αγπη για τους φλους και μσος για τους εχθρος, ανυποχρητος σπαρακτικς ρωτας κι ντονη αποστροφ για την πιστη ερωμνη, παινος και λοιδωρα ομοτχνων, καλλιτεχνικ φιλοδοξα κι απροκλυπτη ταυτχρονα αδιαφορα για τη γνμη των λλων που ευτελζουνε στις συζητσεις τους ,τι τονε κατακαει, λα τλος, σα τονε σταυρνουνε, κατ πς λει ο διος, συνθσανε τα ερεθσματα για λη αυτ τη ποιητικ εργασα.
     Εποχ ντονων πολιτικν ζυμσεων η εποχ του. Βρισκμαστε στον αινα των ρωμακν επαναστσεων. Το παλι καθεστς, υπ τη πεση που ασκονε στους πατροπαρδοτους θεσμος οι συνπειες των νων κατακτσεων, υποχωρε. Το αρχαον στυ, χοντας συντρψει δη τη Καρχηδνα, χει αποβε ρυθμιστς των πολιτικν ισορροπιν του μεσογειακο κσμου. Εναι σ’ λους πια φανερ τι η διοικητικ οργνωση της πλης-κρτους, παρ τις σταδιακς αππειρες προσαρμογς της στις απαιτσεις των καιρν, δε μπορε να αντιμετωπσει τα τερστια οικονομικ, στρατιωτικ, πολιτικ και πολιτιστικ ζητματα της ιμπεριαλιστικς Ρμης.
     Χρειζονται επομνως νοι θεσμο. Κι οι νοι αυτο θεσμο, πως κατ καννα συμβανει στην ιστορα, θα παραχθον στερα απ φρικδεις εσωτερικος αγνες. Μια να τξη πραγμτων διαμορφνεται και στερινει σιγ-σιγ μες απ τα αματα και τις ωδνες της εμφλιας διαμχης –που κεντρικ φυσιογνωμα της αναδεικνεται ο Γιος Ιολιος Κασαρ. Τον Κασαρα λοιπν αυτ, γι συγκλητικο, τιμωρ των πειρατν, νικητ του Μιθριδτη, διδοχο του θεου του, Αυρηλου Κττα, στη Σγκλητο των Ποντιφκων, διοικητ της εκεθεν των Αλπεων Γαλατας, νικητ των Ελβετν, ρωα του γαλατικο πολμου, κατακτητ της Βρετανας, ηγτη των δημοκρατικν κι αντπαλο της Συγκλτου, πατο, γαμπρ, σμμαχο κι εξολοθρευτ του Πομπηου, εξαρετο ρτορα, εστροφο διπλωμτη, απαρμιλλο χειριστ ανθρπων, ελληντροπο ποιητ κι ιστορικ συγγραφα, σκληροτρχηλο στρατιτη και ντιλετντη κοσμικ, πολυθρλητο σνευνο του βασιλι της Βιθυνας Νικομδη, εραστ λων των γυναικν κι ερωμνου λων των ανδρν - τον Κασαρα που πλησασε τη δξα του Μεγλου Αλεξνδρου, τλμησε να ελγξει, να καταγγελει, να σατιρσει, να χλευσει και να περιφρονσει δημσια κι ατιμωρητ με πασγνωστα ποιματ του ο Κτουλλος.
     Ββαια σανε φλοι. Ο Κασαρας, 16 περπου χρνια μεγαλτερς του, σχναζε στο πατρικ σπτι του ποιητ στη Βερνα και βρσκονταν αργτερα στους διους κοσμικος κκλους. Το τλμημα εντοτοις ενεχε κινδνους. Ο Κτουλλος αναγκστηκε, ταν το παρκανε, να ζητσει συγγνμη κι ο Κασαρ την δωσε. Η σημασα μως της αντθεσς του με τον πανσχυρο απγονο του Αινεα δεν γκειται τσον τι προβλλει τον ανυποχρητο αντικομφορμισμ του ποιητ, σον τι αποδδει αδρ τον πλρη πθους χαρακτρα του και προπαντς το βιωματικ υπβαθρο της ποησς του.



     Ο Κτουλλος γραφε πως ζοσε: μεσα και μ’ λες τις αισθσεις σε κατσταση παροξυσμο. Ακοει, βλπει, μυρζεται, γεεται, πινει τα πντα γρω του και τα κνει στχους. Στχους στοχαστικος, χλευαστικος, πολιτικος, κριτικος, ερωτικος, στχους γεμτους εικνες αποδοτικς και των πντε αισθσεων. Οι ρως του, επνυμοι οι περισστεροι και δακτυλοδεικτομενοι πντα απ τον ποιητ, λλοι φλοι κι λλοι εχθρο του, ζονε και στο χαρτ σα χουνε ζσει στη πραγματικτητα. Διαπρπουν, ασχημονονε, λοιδωρονε, λοιδωρονται, τρνε, πνουνε, μεθνε, κυλιονται σε κρεβτια, ξερννε σ’ ανκλιντρα, διαπρττουν αιμομιξες, επαρονται για μοιχεες, συμμετχουνε σε σοδομες, ρχονται στα χρια, χρηματζονται, συνωμοτονε.
     Τα 116 σωζμενα ποιματ του μαρτυρον τι τποτα και καννα δε κρτησε μακρι απ τη τχνη του. γραψε ασφαλς και λγια ποιματα. του σπουδαστηρου, πως το περ Κυβλης, το περι Γμων Πηλως και Θτιδος και το υπ’ αριθμν 66 που πργματι δεν εναι παρ κατ λξη σχεδν μετφραση του ποιματος “Βερενκης Πλκαμος' του Καλλμαχου. Ο,τι μως τονε διακρνει εναι κατ’ εξοχν το θρρος των εμπειριν του και κατ’ αυτ υπρξεν ειλικρινς, γνσιος και προσδιοριστικς.
     Η ζω στα χρνια της στερης ρωμακς δημοκρατας χι μνο δεν απφευγε, αλλ κι επεδωκε λυσσωδς, ακμα και τις πιο ακραες απολασεις. Ολα τα βτσια υπηρετονταν. λα τανε χρσιμα: Και σε αυτος που ‘θελαν απλς να τρυγσουν μχρι σταγνας τους κλικες των ηδονν και σε κενους που κατφευγαν σ’ αυτ για ν’ ανβουν, απ παντο σπρωχνμενοι, τη κλμακα της κοινωνικς και πολιτικς ιεραρχας, αρκε ββαια να ‘τανε σε θση να καταβλουν το τμημα, που δεν τανε -και πς λλωστε μες σε ττοια κραιπλη- χρηματικ μνο, αλλ κι υπαρξιακ-φθοροποι της υγεας κι χι σπνια ισβαρο του θαντου.
     Αυτ η ζω ανμενε στις εισδους της Ρμης τον επορο νεαρ επαρχιτη Γιο Βαλριο Κτουλλο, ταν λος νερο κι ορμ φησε πσω τη Βερνα για να τη συναντσει κι αυτ η ζω τον ανδειξε σε μεγλο λυρικ -τον μεγαλτερο της λατινικς γραμματεας- ζητντας του ως ανττιμο την δια τη ζω του πριν κλεσει καλ-καλ τα 30. Τη ζω μως αυτ, αν και δεν της αρνθηκε τποτα απ’ σα του ζητοσε, δε τη σπατλησε στο σχετικ και το εφμερο των περιστασιακν σχσεων και των ανοσιων περιπετειν, που πντως δεν του λεψαν, αλλ τη χρισε λη στο απλυτο του ρωτα, που αδυσπητος τον οδγησε ς τον κοιτνα μιας παντρεμνης αριστοκρτισσας, της Κλαυδας του Μετλλου Λεσβας κι εκε τον φησε να τυραννιται ως το τλος.
     Μια ττοια σχση καθημερν, απ’ αυτς που δεν παψαν σο υπρχουν θεσμοθετημνες κοινωνες να τροφοδοτονε κουτσομπολι, βενττες και μυθιστορματα της πεντρας, ανγαγε σε αγνα υπρβασης των ορων αντοχς του, σε αντιδικα με τη μορα κι εντλει σε βρη κατ των θεν. Για τον αγνα αυτ και για την βρη που διπραξε κυνηγντας τη με τη προοπτικ της αθανασας, πως ο Δας κι οι λοιπο θεο, τον αναθεματζει η κατ 10 χρνια μεγαλτερ του Λεσβα κι εναι ττοια η νταση της αποστροφς της στε θα ’λεγε κανες τι αναθεματζει τον διο τον ρωτα, που ταν εμβλλει στον πειρασμ του απολτου τα θματ του και τα εξαπολει οιστρηλατημνα στο κυνγι του ανικανοποητου, μνο με θνατο ολοκληρνεται και λυτρνει.
     Τη καθημεριν αυτ σχση, τη σχση μιας παντρεμνης με μικρτερ της επαρχιτη εραστ, ο κρως απρεπς Κτουλλος, που κανε τη Λεσβα πι γνωστ απ την Ωραα Ελνη αναγγει σ’ αρχτυπο εξιδανκευσης της ομλογης εμπειρας κι αποτυπνει σε ποιματα ττοιας τχνης και ττοιας τεχνικς που μνουν ακμη υποδειγματικ της ισορροπας υφσεων κι εντσεων, λυρισμο και στιρας, ελεγεας και λβελλου, Ζως και Τχνης. Και το πιο θαυμαστ εναι τι κατφερε να προσδιορσει 19 αινες ευρωπακς ποησης δχως διλου να πρωτοτυπσει -ακολουθντας απλς, καθς το πρξανε στο εδος τους Ορτιος κι Οβδιος κι λοι σχεδν οι Λατνοι ποιητς και καθς πραξαν αργτερα με λληνες και Λατνους οι δυτικο μχρι τους συμβολιστς του 19ου αινα, ελληνικ κι ελληνιστικ πρτυπα -μεταφρζοντας σχεδν τους Αλεξανδρινος.
     Το δε ακμη θαυμασττερο, κατφερε να παγισει σε στχους ψογης τεχνικς, σε στχους μιας τσο συντηρητικς ποησης, που καθσταται επαναστατικ σχεδον και χωρς τη παραμικρτερη απκλιση απ’ τα παραδεδεγμνα μτρα, λες τις φλγες του κολασμνου ρωτ του κι λους του ανμους των ασυγκρτητων παθν του δχως να ξεφγει απ τον καννα. Επιτυγχνει δηλαδ τοτο το μγιστο: Να σεβαστε τις μορφς που το πθος του συντρβει. Πον και κραυγζει κι ακογεται και πεθει πρα απ τη μορφ που παραμνει αρυτδωτη. Εναι σως δσκολο να το καταλβουμε τρα που η αφελς μανα της πρωτοτυπας κι η ελευθεριτητα των εκφραστικν μσων επιτρπει στον τεχντη -ποιας καλς τχνης- δοκιμς και πειραματισμος απεριριστους, πσο πειθαρχημνο τανε το μετρικ σστημα των αρχαων που κυριρχησε, ως το 1880 περπου και πσο γνσιος πρπει να ‘ταν ο πνος του για να αποδειχτε μνη εντλει πρωτοτυπα του στη περιοχ της λυρικς ποησης η γνησιτητα αυτ, αφο ελευθερστομοι κι αντικορφομιστς υπρξαν ακμα και μεταξ των Ελλνων δασκλων του.
     Απ τους σημαντικτερους, λοιπν, ποιητς της Ρωμακς λογοτεχνικς παρδοσης. Επηρεστηκε απ τους Αλεξανδρινος ποιητς της εποχς του, ταν ο 1ος που εισγαγε στην ως ττε αυστηρ Ρωμακ κοινωνα τη ποηση για το καθημεριν και το ανθρπινο κι χι για τα υψηλ ιδεδη. ζησε στη τρικυμισμνη περοδο του 1ου π.Χ. αινα, τανε σγχρονος του Κασαρα. ταν εποχ αναταραχν κι εμφυλων πολμων που η πλη-κρτος, Ρμη μετετρπη σε λγα χρνια σε απραντη αυτοκρατορα, αδνατον πια να διοικηθε απ την αριστοκρατικ ολιγαρχα μ’ αποτλεσμα να ξεπηδσουν οι μεγλοι Ρωμαοι μονρχες, πως Κασαρ κι Οκταβιανς.



     Στο διστημα αυτ παρακμσανε κι οι πατροπαρδοτες ρωμακς συντηρητικς αξες του αγλαστου κι αυστηρο καθωσπρεπισμο. χοντας ενσωματσει την ελληνιστικ Ανατολ, η Ρμη υπστη την απτομη επιρρο της αντστοιχης μετακλασικς ελληνικς ποησης που ‘χε πψει να υμνε τις παλις αξες κι εχε στραφε στις απολασεις της καθημεριντητας. Ο 1ος Ρωμαος ποιητς που τλμησε να εισαγγει αυτ τα καιν δαιμνια στη Ρμη ταν ο Κτουλλος κι η παρα του. Μλιστα υπστησαν ακμα και τη περιφρονητικ κριτικ του Κικρωνα για τον γινο, παιχνιδιρικο σκωπτικ και πανξυπνο λγο τους. Δεν μιλοσανε για ηρωισμος αλλ για τα πθη της καρδις τους.
     Ο Κτουλλος ταν ουσιαστικ ο 1ος ερωτικς Ρωμαος ποιητς. Λεπτ ευαισθησα, ερωτισμς, ντονα πθη, ειρωνεα, χιομορ ακμα και χυδαιτητες εναντον ερωτικν αντιζλων διατρχουνε τη προσεκτικ επεξεργασμνη ποησ του και κνουνε τα ργα του να φανονται σα βγαλμνα απ τη σγχρονη ζω. Στα μλις 30 χρνια της ζως του αγπησε σφοδρ κι απλυτα, αλλ και προδθηκε καρδα. Απ την ιστορα αυτ ξεπδησαν μερικ απ τα ωραιτερα ερωτικ ποιματα λων των εποχν. Ταυτχρονα ταν δριμς στις κατηγριες του, δε δσταζε στα ποιματ του να στιγματζει θλιους φλους αλλ και πολιτικος. Στα ποιματα κατ του Κασαρα και του καταχραστ γαμπρο του μπορε να βρει κανες δυστυχς αναλογες στη σημεριν πολιτικ κατσταση. γραφε δε, στη λακ γλσσα της εποχς του.
     Απ τις ξεχωριστς προσωπικτητες της αρχαας Ελλδας και της Ρμης, λγοι, νδρες γυνακες, μπορον να γνουνε θμα μιας ολοκληρωμνης βιογραφας. Για τον προφαν λγο τι δε διασζονται αρκετ στοιχεα, στη λογοτεχνα, την αρχαιολογα και τις επιγραφς που να παρχουν επαρκ βση για την ανασσταση της ζως τους. Εξαιρονται ββαια ορισμνοι, πως ο Αλξανδρος, ο Αγουστος, ο Ιολιος Κασαρας κι σως κποιοι λλοι.
Για τους ποιητς, τα πργματα εναι ακμη χειρτερα. Και μνον τι το ργο τους επζησε χρη στους αντιγραφες του Μεσαωνα, εναι θαμα. Το τι για μερικος επζησαν και κποια βιογραφικ στοιχεα εναι να θαμα στο τετργωνο. Τ γνωρζουμε για τον μηρο; Τποτα! να-δυο πργματα για τη Σαπφ και λγα περισστερα για τους Ρωμαους ποιητς, τον Βιργλιο κι Ορτιο.
     Αυτ εναι να μειονκτημα που χει και τα πλεονεκτματ του. Οι επδοξοι βιογρφοι για να γεμσουν τα κεν της ζως τους αναγκζονται να καταφγουνε στη κοινωνα τους και την εποχ τους για να συμπληρσουνε τα χσματα και να παρσχουν ολοκληρωμνη εικνα. Εναι σχεδν αναπφευκτο και πολ καλ αναπφευκτο, τι διαβζοντας τη βιογραφα τους, διαβζει κανες κι λη την εποχ που ζσανε, τις κοινωνικς, οικονομικς, θρησκευτικς, αξιολογικς της σχσεις, δηλαδ τη πολιτικοηθικ της φυσιογνωμα.
     Για τον Γιο Βαλριο Κτουλλο, τον υψηλν αυτ λυρικ ποιητ των τελευταων και καταστροφικν χρνων της Ρωμακς Αυτοκρατορας, ελχιστα εναι γνωστ. να μοναδικ χειργραφο που περιεχε τα 3 βιβλα των 116 τραγουδιν, τα carmina του Ρωμαου με τους 3.000 στχους εν συνλω, εμφανσθηκε μαγικ στη Βερνα του 1300 κι εξσου μαγικ, εξαφανσθηκε. Εχε γνει μως να αντγραφο αντγραφ του.
     Ο γιος Ιερνυμος λει, αναφροντας να βο που ‘χε χαθε, τι γεννθηκε το 87 π.Χ. και πθανε, μετ 30 χρνια, το 57 π.Χ. μως, καθς γρφει ο Τζιμς Μπκαν στη Γκρντιαν, οι ημερομηνες αυτς δεν πρπει να ‘ναι σωστς. πως και στη περπτωση της Σαπφος και του Αρχλοχου, ,τι μπορε να συναχθε για τον Κτουλλο, τεκμαρεται απ τα ποιματ του. Κι αυτ εναι να ιδιτυπο κρμα εκλπτυνσης και σκληρτητας, χωρς παρμοιο στη λογοτεχνα. σως κτι απ αυτ να βρσκεται στο Φρανσου Βιγιν, αλλ ο Κτουλλος εναι ο 1ος ποιητς της μεγαλοπολης και σε αυτ μοιζει με τον Μποντλρ, μνο πιο σκληρς.
     Προερχταν απ τη Βερνα απ κπου εκε γρω, ζησε μερικ χρνια στη Ρμη, χασε ναν αγαπημνο, πρεσβτερο αδελφ, ταξδεψε ως κυβερνητικς αξιωματοχος στη Μαρη Θλασσα, απκτησε να σκφος, αλλ δε μπρεσε να πλουτσει. Αποκαλε τον Ιολιο Κασαρα παιδεραστ. Απ' λα αυτ συνταιριασμνα, πως τα παρχει ο Οντρι Μπερλ στη βιογραφα του "Κτουλλος, νας ποιητς στη Ρμη του Ιουλου Κασαρα" (Κνσταμπλ, 320 σελ., 16,99 στερλνες), ο αναγνστης αισθνεται την ελανουσα παρακμ της Ρωμακς Αυτοκρατορας, τη πολιτικ κι ηθικ που θα μποροσε ν’ αποκληθε χι ελεθερη στω ελευθεριζουσα, πως στα "Ειδλλια" του Θεκριτου, αλλ εκμανς κι ασδοτη.
     Δισπαρτα μες στα 3 βιβλα υπρχουν 13 παθιασμνα ερωτικ ποιματα που αναφρονται σε μια γυνακα ονματι Λεσβα. Εναι ασαφς αν αυτ τανε το πραγματικ της νομα αναφορ του ποιητ στη Λσβο, πατρδα της Σαπφος. Αυτ που εναι σαφς εναι τι μετ τη δημοσευση των ποιημτων, στη Βενετα το 1472, η κριτικ τενει να συνδει τα στοιχεα των ποιημτων αυτν κι λλων ερωτικν ετεροφυλικν ποιημτων, σε μια ενιαα ιστορα πθους κι ρωτα. Οι δυο τους, Κτουλλος & Λεσβα, συναντθηκαν σε κποιο πρτυ κι ο ποιητς της δωρζει τις μεταφρσεις του της Σαπφος, εν αυτ παζει με το παπαγαλκι της. Το πουλ πεθανει, ο Κτουλλος του γρφει να ψευδοεπικ ποημα και καταλγει βαθι ερωτευμνος μαζ της. Ακολουθονε συναντσεις σε δανεικ σπτια, αλλ οι απιστες της, σε ποημα του αναφρει τι κανε ρωτα με ποιον του γοστου της βρισκε στη πλη, τονε συντριψαν.



     Τον 16ο αινα, ο λατινιστς απ τη Φλωρεντα Πιτρο Βεττι τατισε τη Λεσβα με την ευγεν Κλαυδα, της οικογνειας των Κλαδιων, σζυγο του Κουντου Καικλιου Μτελλου, συγκλητικο το 60 π.Χ., κι αδελφ του Πομπλιου Κλαδιου Πολχερ, γνωστο δημαγωγο και τραμποκου της Ρμης.
     Η σχση αυτ του Κτουλλου με γυνακα περινυμη στη Ρμη για τον ταραχδη ερωτικ της βο, απ τη μια, απ παλι, αξιοσβαστη οικογνεια κι απ την λλη, δασκλα του ανενδοαστου ρωτα και του δηλητηρου, δωσε την αφορμ στον ρτορα και δικηγρο Κικρωνα να συντξει εξαιρετικς ευγλωττας μρη, στον λγο του υπερσπισης του Μρκου Καλιου Ροφου. Αλλ ενπλεξε και τον διο τον Κτουλλο στη κατρρευση της πολιτικς τξης στη Ρμη, που κατληξε στη διλευση του Ρουβκωνα απ τον Κασαρα, το 49 π.Χ.
     Οι 2 αυτς παρλληλες ιστορες, η προσωπικ κι η πολιτικ, συγκερασμνες, σχημτισαν τη φυσιογνωμα του Κτουλλου εδ και 4 αινες. Αυτ τη γραμμ του συγκερασμο ακολουθε κι ο νυν βιογρφος του, συμπληρνοντας σα λεπουν, με εικοτολογες απ τη βση των υπαρχντων. Αν ο Κτουλλος εχεν ευχρεια με αριθμος και ποσ, πρπει να προερχταν απ εμπορικ οικογνεια της Βερνα με εμπορικος δεσμος με τη Μικρ Ασα, ν η Λεσβα-Κλαυδα ταν ωραα, ο ποιητς θα γοητετηκε απ τα ακροδχτυλ της, καθς χιδευαν το χρι του και το λαμπερ καταρρκτη των μαλλιν της.
     σως η Λεσβα να ‘ταν η Κλαυδα, σως κι χι. σως να ‘ταν καμι κι λες. Κανες δε ψχνει να βρει ποιες Ρωμαες αριστοκρτισσες ταν οι ηρωδες του Ορτιου η Κνθια του Προπρτιου. Τα λυρικ ποιματα γνονται εκολα μυθιστρημα, αλλ αυτ δεν σημανει τι πρπει να γνονται. σως αυτ που ‘κανε η Λεσβα η Κλαυδα και που πλγωναν τον εραστ της, να τα κνανε γενικ οι κρες της Ρμης της εποχς. Αν, μως, μεινε η Λεσβα Κλαυδα εναι γιατ τυχε να ‘χει εραστ, απ τους πολλος, ονματι Κτουλλο, αλλ ποιητ. Ο Κτουλλος εναι ο 1ος ποιητς της λατινφωνης δσης που πτυχε να κνει υψηλο επιπδου ποηση που να συνδυζει συνειδητ τη μεγλη ποικιλα θεματικς εντς της μικρτερης κατ το δυνατν κτασης. Απ τα γραπτ του Κικρωνα αντλονται και οι παλαιτερες πληροφορες για ναν κκλο εναλλακτικν -θα λγαμε με τη σημεριν ορολογα- ποιητν στη Ρμη.
     Οι ποιητς αυτο δεν ταν ακριβς Ρωμαοι ποιητς, καθς πολλο κατγονταν απ την ευρτερη περιοχ της ιταλικς χερσονσου. Ο Κικρωνας αποκαλε τους ποιητς αυτος με τον ελληνικ ρο νετεροι, διτι το ργο τους διακρινταν απ στοιχεα φορμαλιστικς πρωτοτυπας σε σημεο αξιοπρσεκτο –πρωτοτυπα, ωστσο, την οποα ο Κικρωνας αποδοκιμζει εμφανς. Οι νετεροι αυτο ποιητς ( poetae novi, πως εναι γνωστο στην ιστορα της λογοτεχνας) υποδχθηκαν μ' ενθουσιασμ τις λογοτεχνικς αρχς των ποιητν της Αλεξνδρειας κι ιδιατερα του αρχηγτη αυτν, Καλλιμχου. Η πλον ηγετικ φυσιογνωμα της λογοτεχνικς αυτς συντροφις, ανμεσα στους οποους ξεχωρζουν τα ονματα των Κλβου (Licinius Calvus), Κννα (Gaius Helvius Cinna), Βαλριου Κτωνα (Publius Valerius Cato), εναι ο Κτουλλος, καθς κανενς λλου νεωτρου ποιητ το ργο δεν χει διασωθε σ’ εκτεν μορφ. Γιατ μως ο κκλος αυτς των νεωτρων ποιητν αναπτχθηκε εμπνεμενος απ τη ποιητικ των αλεξανδρινν λογοτεχνν;
     Τους λγους που η ελληνιστικ λογοτεχνα γοτευσε τα ανσυχα πνεματα της Ρμης στις αρχς του 1ου αι. π.Χ. δεν εναι δσκολο να τους αντιληφθε κανες: η λογοτεχνα των αλεξανδρινν τανε ποηση με συνεδηση του εαυτο της, πρωτοποριακ, προν μιας ομδας εξαιρετικ μορφωμνων ποιητν-φιλολγων, που, ευρισκμενοι δια βου υπ τη προστασα των ηγεμνων της Αιγπτου εχανε δυναττητα να οργανσουνε τη ζω τους αποκλειστικ γρω απ τη φιλολογικ μελτη κι ρευνα της προηγομενης λογοτεχνικς παρδοσης και τη καλλιργεια του προσωπικο τους λογοτεχνικο ταλντου· ταν η ποηση που συστηματοποησε κδικα αρχν ποιητικς δημιουργας κι θεσε ως κεντρικ αξα τη ποιτητα και την αυθεντικτητα, εν αποκρυττε μ’ μφαση τη ποστητα και τον κομφορμισμ· σε αντθεση με τη προηγομενη ελληνικ λογοτεχνα της αρχακς και κλασικς εποχς, που συνδεταν εξ ορισμο με το στοιχεο της παρστασης ενπιον των μελν της πλης κι σχολαζε συγκεκριμνα συμβντα της σγχρονης πολιτικς επικαιρτητας, η παραγωγ της Αλεξνδρειας τανε λογοτεχνα α-πολιτικ, εν η σωστ αποτμησ τους προπθετε βαθει φιλολογικ και γενικτερη εγκυκλοπαιδικ γνση, χι μνο λογοτεχνικ αισθητριο.
     Τλος, το φαινμενο, ακριβστερα η ιδα, της αποκλειστικς εσωτερικτητας ενς κκλου επλεκτων θεραπντων του πνεματος κι χι της πολιτικς, εχε βαθειν απχηση στους πνευματικος κκλους της Ρμης, τη κοσμπολη που σταδιακ, μετ τη πτση της Καρχηδνας και της κατκτηση της Ελλδας το 146 π.Χ., εχεν αρχσει να γνεται χι μνον ο πολιτικς αλλ κι ο πολιτιστικς πλος λξης της Μεσογεου ανταγωνιζμενη επξια τη φμη της ελληνιστικς Αλεξνδρειας. Η ποηση του Κατολλου γινε δισημη διτι τανε ποηση ενντια στη παραδοσιακ ιδεολογα του πολιτικο κατεστημνου της Ρμης αλλ πλρως εναρμονισμνη με τις νες τσεις κι αξες μιας νας Ρωμακς ελτ διανοουμνων, που 1η φορ στις αρχς του 1ου αι. π.Χ. εμφανζεται στη Ρμη και διακηρσσει σστημα αξιν ρηξικλευθο κι επαναστατικ.
     ρρωστος, μαραζωμνος κι απογοητευμνος απ τους πντες και τα πντα θα ριχτε στο κυνγι των μορφων αγοριν, θα συγχρωτιστε με πρνες, για να καταλξει στα 30 στο θνατο. Ο Κτουλλος εναι πια νεκρς. Τ απγινε η Λεσβα; Τποτε δεν μπορομε να ισχυριστομε με βεβαιτητα πρα απ το γεγονς τι η ξοδς της απ τη σκην εναι τσο αινιγματικ σο και του Κτουλλου κι ακμη τι τ' νομ της μεινε αθνατο στις μεγλες ιστορες αγπης εξαιτας και μνον αυτο του ποιητ που την ερωτετητκε μχρι τρλας και την κανε πιο γνωστ κι απ την Ωραα Ελνη.

Γνωμικ του:

   Αυτ που η γυνακα λει στον παθιασμνο εραστ πρπει να γραφτε στον νεμο και στο τρεχομενο νερ.

   Υπομον, σε λγο λα θα τελεισουν σχημα.

   Δεν υπρχει τποτα πιο ανητο, απ το ανητο γλιο.

   Αν εχα μιαν ενρετη ζω...

===========================================

     Ο Κτουλλος προλογζει το ργο του, που αποτελεται συνολικ απ 116 ποιματα, κτασης απ 2 ως 408 στχους, με 10στιχο προγραμματικ κομμτι, που εκθτει κυρως τις αρχς της ποιητικς του. Η μπνευσ του χει σα πρτυπ της τον Καλλμαχο και πιο συγκεκριμνα τον πρλογο της 2ης κδοσης της ποιητικς συλλογς του με ττλο Αιτα (Αιτιολογες). Ωστσο, το πνημα του ρωμαου ποιητ θγει μια θεματικ πολ ευρτερη:

Σε ποιν δωρζω τοτο δ το κομψ, νιο βιβλιαρκι,
που πρσφατα χει γυαλιστε με ελαφρπετρα αδρ;
Κορνλιε, σε σνανε: διτι εσ που το συνθιζες
να λες τι οι αερολογες μου χουνε κποια αξα,
και μλιστα ταν εσ (στους Ιταλος εις) τλμησες,
ξετλιξες ολκερο το πριν σε τρεις κυλνδρους,
περισποδαστους, και μα τον Δα, πολυδουλεμνους.
Πρε λοιπν αυτ το βιβλιαρκι ,τι κι αν εναι
κι ,τι αν αξζει· και μακρι, προσττιδα παρθνα,
κτι περστερο απ μια γεννι ας εναι να κρατσει.

     Η χρση του dono στο 1ο κιλας στχο δηλνει τι το βιβλιαρκι εναι δρο και καθς να δρο συνθως αποτελε νδειξη τιμς προς τον αποδκτη του, ο δωρητς τονζει την αξα του τσι στε η σημασα της χειρονομας να λειτουργε αμφδρομα και συνεπς η αξα του δρου και το κρος του αποδκτη να επηρεζονται παρλληλα και με ανλογο θετικ τρπο. τσι ο παινος του αποδκτη στην ουσα αποτελε μμεση προβολ του διου του δρου. Το βιβλο εναι χαριτωμνο (lepidum), ολοκανουριο (novum), κομψ (το libellum, βιβλιαρκι, εναι υποκοριστικ) και καλογυαλισμνο (arida… expolitum), δηλαδ το ιδανικ δρο για να τιμσει τον αποδκτη του που με τη σειρ του διακρνεται απ ανλογες εξαιρετικς διανοητικς αναζητσεις κι ικαντητες.
Ο Κορνλιος του 3ου στχου εναι ο Κορνλιος Νπωτας, γνωστς σμερα κυρως για τις σντομες βιογραφες του δισημων ανδρν, Ελλνων & Ρωμαων. Για τον Κτουλλο, μως, η συμβολ του Κορνλιου γκειται στη συγγραφ του χρονογραφικο του ργου Chronica, επειδ, πως αναφρει ρητ, ο Νπωτας κατρθωσε μες σε 3 μνο κυλνδρους (tribus… cartis) να καταγρψει ολκερη την ιστορα του ρωμακο θνους απ τις απαρχς μχρι τις μρες του συγγραφα και μλιστα να παρουσισει ργο υποδειγματικ για την επιστημοσνη (doctis) και την εππονη εργασα (laboriosis) του.
     Η σημασα του εγχειρματος του Κορνλιου τονζεται με την επισμανση τι κανες Ιταλς διανοομενος στο παρελθν δεν κατφερε παρμοιο συγγραφικ θλο. Εναι αξιοπρσεκτο πως ο νεωτερικς ποιητς αναφρεται στα γραπτ του συγχρνου του ιστοριογρφου με χαρακτηρισμος σχεδν συννυμους με αυτος που αποδδει στη δικ του ποιητικ συλλογ. τσι, κατ’ αναλογα προς το καινν (novum) της συλλογς του Κατολλου, το ργο του Νπωτα εναι κατ’αρχς πρωττυπο (unus) σε βαθμ που να θεωρεται τλμημα (ausus), καθς σηματοδοτε εξλιξη στην ιστορα της λατινικς λογοτεχνας με την εισαγωγ της συνοπτικς καταγραφς ιστορας απ κτσεως Ρμης. Κατ μα ννοια, οι 3 τμοι του Κορνηλου αντιστοιχον στο βιβλιαρκι του Κατολλου.
     Τα Carmina του απευθνονται σε συγκεκριμνο ακροατριο, τους ομοτχνους και συμπατριτες του ποιητ, μ' λλα λγια να κοιν ρωμακ, καλτερα ιταλικ. Ομολογουμνως, οι δημιουργο της Αλεξνδρειας γραφαν με συγκεκριμνο αναγνωστικ κοιν υπψη τους, που μλη του θερπευαν επσης τη λεπταλην (λεπτεπλεπτη, ντελικτη) Μοσαν, μως οι ανοιχτς, ονομαστικς αναφορς σε συγχρνους ομοτχνους τους, τσο επαινετικς σο κι επικριτικς, ακμα και καυστικς, εναι διον των Ρωμαων κι εμφανζεται 1η φορ στον Κατολλο. τσι, στο ποημα 95, επαινε τη σνθεση ενς λλου μλους της κοινς λογοτεχνικς τους συντροφις, τη Zmyrna του Κννα κι ο ενθουσιασμς του εναι κδηλος, επειδ το ργο εδε επιτλους το φως της δημοσιτητας στερα απ 9 ολκερα χρνια εππονης δουλεις:

Του φλου Κννα η Zmyrna εξεδθη επιτλους,
εννι χειμνες κι εννι θρη απ' τη σλληψ της,
εν ο Ορτνσιος τσες χιλιδες λξεις μες σ’ ν τος
….......
Θα πει μακρι, βαθι πρ' απ' του Στραχου τα κματα,
τη Zmyrna θα τη διαβζουν για καιρ οι πολλο αινες.
Εν του Βολουσου θα ταφον κε δπλα στη Πδουα
πριν γνουν μπακαλκολλες συχν για να τυλγουν γπα.
Στη καρδι μου μσα τ’χω το μικρ [του φλου] μου μνημεο·
κι ας το λα να φχαριστιται με το φουσκωμνο Αντμαχο.

     Εναι προφανς τι ο Κτουλλος κι ο Κννας κινονται ιδεολογικ στους διους χρους: η Zmyrna, που δεν χει διασωθε, τανε σνθεση αλεξανδρινο χαρακτρα, εφσον η θεματικ της περιστρεφταν γρω απ τον ρωτα και τη μεταμρφωση, η κτασ της τανε περιορισμνη (parva … monimenta), και το περιεχμεν της δουλεμνο με τχνη και πυκν ως προς τη κατανηση, με απτερο στχο την υστεροφημα κι χι την επκαιρη δξα και τη παροδικ δημοτικτητα ενς best-seller μαζικς κατανλωσης (populus… gaudet). Στο διο ποημα, που αναφρει τον Αντμαχο, ο Κτουλλος μνημονεει με τα ονματ τους δο συγχρνους του ποιητς, τον Ορτνσιο (Hortensius) και τον Βολοσιο (Volusius), που προφανς δε συμμερζονται τις δικς του θεωρες περ ποιητικς του αποστγματος (ἄκρον ἄωτον), αλλ επιδδονται με θρμη στη παραγωγ πολστιχων (διηνεκῶν) ποιημτων. Οι 2 ανταγωνιστς του ποιητ κατονομζονται εδ με τα πραγματικ τους ονματα· σε λλα ποιματα τος διακρνει κανες πσω απ ψευδνυμα, που δε στοχεουν ν’ αποκρψουνε τη ταυττητ τους αλλ, αντθετα, να την αποκαλψουνε σε συνδυασμ με την ανδευση πρσθετων συνυποδηλσεων.
     ταν ο Κικρωνας κατφυγε στον ελληνικ ρο νετεροι, για να αναφερθε στον Κτουλλο και τη συντροφι του, δεν τον επλεξε τυχαα. Το ρμα νεωτερζειν κι ο ουσιαστικοποιημνος πληθυντικς του συγκριτικο, τα νετερα, χρησιμοποιονταν με τη πολιτικ σημασα της ανατροπς της καθεστηκυας τξης. Ο διος ρος στη λατινικ του μετφραση, res novae (καινορια πργματα), εναι η κφραση που οι Ρωμαοι αναφρονταν στη πολιτικ ανατροπ, την επανσταση. Εναι λογικ επομνως να υποθσουμε τι η νεκοπη ποιητικ ιδεολογα κι ο δυναμισμς της θεωρθηκαν απειλητικς προγγελος ανατρεπτικν τσεων που θα μποροσε να επεκταθονε και στο πολιτικ εππεδο. Οι νετεροι, πργματι, δεν αρκονται μνο σε συγκεκαλυμμνες αναφορς στα πνευματικ δρμενα και στους δρντες της εποχς τους, αλλ μεταβανουν με τλμη απ το παγνιο και την απρσωπη ειρωνεα στη κατ μτωπον επθεση, που τουλχιστον σον αφορ στη περπτωση του Κτουλλου, χι σπνια περιλαμβνει προσβλητικος χαρακτηρισμος και χυδαιολογες. Τα ποιματα του Βολοσιου, για παρδειγμα, που μνον ως χαρτι περιτυλγματος στα ψαρδικα χουν αξα, μνημονεονται για μαν ακμα φορ, στο ποημα 36, που και συνοδεονται, και μλιστα δο φορς, στις εξαιρετικ σημαντικς απ πλευρς μφασης θσεις του 1ου και του τελευταου στχου, απ τον προσδιορισμ σκατχαρτα (cacata carta):

Χρονικ του Βολοσιου, σκατχαρτα,
εκπληρστε μια ευχ εκ μρους της κοπλας μου.
Διτι αυτ στην ιερ Αφροδτη και στον ρωτα
ευχθηκε πως, αν στην αγκαλι της επστρεφα
και σταματοσα οδυνηρος ιμβους να εκτοξεω,
θα προσφερε στο τραγοπδαρο θε
των χειρστων ποιητν τα εκλεκττερα γραπτ,
για να καον μαζ με ξλα γρουσουζις.
Κι η κοπελι μου κρινε τοτα πως εν' χειρτερα
στους θεος να τξει με τσαχπινι και χιομορ.
....
Στο μεταξ, εμπρς, εσες, γραμμ στη πυροστι,
γεμτα σχλες, λακορες και χοντρδες,
Χρονικ ανας του Βολοσιου, σκατχαρτα.

     Και στο ποημα 14, τα ργα 3 λλων σγχρονων ποιητν, των Suffenus, Caesius, κι Aquinus, αποκαλονται δηλητρια (στ. 19, venena), εν οι διοι οι ποιητς αποπμπονται ως μπζα του αινα, χεριστοι των ποιητν (στ. 23, saecli incommoda, pessimi poetae):

Κλβε μου γλυκτατε, θα πρεπε να σε μισ
με το μσος που 'χει ο κσμος στο Βατνιο
κι αιτα εναι το διο σου το δρο αυτ:
Γιατ, τ σου 'κανα, τ σου 'πα πια και βλθηκες
να με ξεκνεις μ' λους αυτος τους ποιητς;
Εχομαι οι θεο να στελουν χλιες συμφορς
σε κενο τον πελτη σου που σο ‘στειλε
μια ττοια συλλογ πλξης, κακοργων.
...
Θεο μου, τι γρουσοζικο κι απασιο βιβλο!
Κι ΑΥΤΟ ακριβς σ το 'στειλες στο φλο σου
τον Κτουλλο, για να τονε τελεισεις επ τπου
τη μρα των Σατουρναλιν, τη πιο λαμπρ απλες!
χι, χι, κατεργρη μου, δεν θα περσει τσι.
Μνο, περμενε να 'ρθει πρω και σφαρα
θα πω στα βιβλιοπουλει και θα μαζψω
τους Κασιους, τους Ακουνιους, τους Σουφνους
και συλλογ θα κνω απ' λ' αυτ τα δηλητρια.
Θα στα δωρσω κι εγ κι αυτ θα 'ν' η ποιν σου.
Στο μεταξ εσες ξεκουμπιστετε, στα τσακδια,
γυρστε πλι πσω 'κε απο σας φραν
τα κακτυχα ποδρια σας, εσες παλιοσκουπδια,
μπζα του αινα, οι χεριστοι των ποιητν.


     Κι ως προς τη πρσληψη της ελληνιστικς ποιητικς ο Κτουλλος επιδικει τη δημιουργικ ανπλαση των μανιερισμν των προτπων του. τσι, στο ποημα 95, κατονομζεται ο Αντμαχος, ποιητς της Λδης, ποιματος ερωτικο που φερε τον ττλο της αγαπημνης του, αλλ προφανς μεγλου σε κταση κι ως εκ τοτου κατακριτου κατ τον Κτουλλο -η κταση αναδεται μμεσα με τον ποιητολογικ φορτισμνο χαρακτηρισμ του διου του Αντιμχου ως φουσκωμνου (tumidus). Αντθετα, η Zmyrna με την ελλγιμη κι εξεζητημνη θεματικ της εναι ργο doctum, εν η 9ετς ενασχληση του Κννα με τη σνθεσ της τη καθιστ και laboriosum (πολυδουλεμνο).
     Τλος, το επλλιο του Κννα διακρνεται απ την δια φιλοδοξα υστεροφημας και μακροβιτητας πως και τα Carmina του Κατολλου (95.6 τη Zmyrna θα τη διαβζουνε για καιρ οι πολιο αινες ~ 1.10 μακρι να παραμενει περισστερο απ μια γενι) κι υπ το πρσμα αυτ, ο χαρακτηρισμς του ως monimenta (μνημεα), εναι απλυτα εστοχος και μπορε να θεωρηθε πως εναι η αρχτυπη εμφνιση σε λογοτεχνικ συμφραζμενα ενς ρου που θ’ αναχθε σε κατεξοχ σμβολο για τη ποιητικ δημιουργα: λγες 10ετες αργτερα οι ποιητς του Χρυσο Αινα της λατινικς λογοτεχνας, της λεγμενης Εποχς του Αυγοστου, με αρχηγτη τους τον Ορτιο και τη περφημη σφραγδα του (C. 3.30 exegi monumentum aere perennius, χτισα μνημεο που θα ζσει πιο πολ κι απ’ το χαλκ) θα αναδεξουνε την αλληγορικ τατιση του μνημεου με το ποιητικ ργο σε λογοτεχνικ τπο.
     Ο Κτουλλος κατγονταν απ τη Βερνα της Βρειας Ιταλας. Η ευρτερη περιοχ, γνωστ ως Transpadina Italia, η ιταλικ γη πρα απ τον ποταμ Πδο, οργανθηκε πολιτικο-οικονομικ στις αρχς του 1ου αι. π.Χ., μια γενι μλις πριν τον Κτουλλο, μετ το τλος των Συμμαχικν πολμων και τη πολιτικ αναγνριση κι εξσωση λων των εθνν της Ιταλας μσω της επδοσης του δικαιματος του Ρωμαου πολτη. Η ευρτερη περιοχ της Transpadina εχε τη τχη να κατοικηθε απ μωσακ εθνν απ διφορα μρη της ιταλικς χερσονσου, με αποτλεσμα τη σσταση πολυπολιτισμικς κοινωνας, που στους δρμους της ακογονταν σε καθημεριν βση τουλχιστον 8 διαφορετικς διλεκτοι· βρισκτανε γεωγραφικ σε μιαν απ τις πιο εφορες περιοχς της ιταλικς χερσονσου με αποτλεσμα τη ταχεα οικονομικ ευημερα του μσου πληθυσμο· εν η εκολη πρσβαση στη θλασσα οδγησε πολλος τολμηρος στο υπερπντιο εμπριο -και σε τερστια κρδη, αλλ ταυτχρονα και στη δινοιξη των πνευματικν και των γεωγραφικν τους οριζντων.
     Απ την λλη, η Βερνα σαν πλη της επαρχας τανε δσμια ιδιατερου κδικα αυστηρν ηθν. Πργματι, τα χωρι κι οι επαρχιακς πλεις της αγροτικς Ιταλας ταυτζονταν με το χρο που η παραδοσιακ χρηστ ηθικ εκδηλωνταν με την αρχτυπη μορφ της και στην ιδεατ της κφραση. Η αναφορ στα χρηστ, παραδειγματικ θη της ιταλικς επαρχας, ειδικ στην αιδημοσνη (verecundia) και τη λιττητα, ολιγρκεια (frugalitas), αποτελε κυραρχο λογοτεχνικ μοτβο στη ρωμακ ποηση και πεζογραφα. Αυτ η επαρχιακ κοινωνα των σκληρ εργαζμενων και λιγομλητων ανθρπων, που ωστσο αγαποσανε κι εκτιμοσανε τον ελληνικ πολιτισμ, τη λογοτεχνα και την εκπαδευση κι τανε τολμηρο και ριψοκνδυνοι επιχειρηματες αλλ πντα στο πλασιο της εντιμτητας και της ειλικρνειας, εναι η κοινωνα που ανθρεψε τον Κτουλλο και που δεν φυγε ποτ απ μσα του αλλ’ φησε ντονα τα σημδια της στη ποησ του.
     Το ποημα 62 εναι να επιθαλμιο ποημα (τραγοδι του γμου θα το λγαμε σμερα) τοποθετημνο εμφανς σε ελληνικν ατμσφαιρα και με ξεκθαρους υπαινιγμος στη ποηση της Σαπφος. Ωστσο, η ορολογα κι η ιδεολογα προσγγισης του γμου ακολουθε καθαρ τη νομοκεντρικ ρωμακ οπτικ: αυτ που ‘χει σημασα εναι α) το γαμλιο συμβλαιο ανμεσα στους γονες της νφης και του γαμπρο και β) ο ορισμς της παρθενας της νφης ως περιουσιακ στοιχεο που ωστσο ανκει μνο κατ το 1/3 στην δια τη νφη. Στο διο πλασιο της συνπαρξης ρωμακν κι ελληνικν στοιχεων που συγκροονται μεταξ τους, εναι τοποθετημνο και το ποημα 61, νας χορικς μνος προς τιμν του γμου της Vibia Aurunculeia με τον πατρκιο Manlius Torquatus. Η μπνευση εναι νας κλητικς μνος του Καλλιμχου που προσκαλεται ο θες του γμου, ο Υμναιος, να προσλθει απ τη κατοικα του στον Ελικνα, τον παραδοσιακ τπο κατοικας των Μουσν· μως ο χορς των κοριτσιν που τον προσκαλε τον επαινε με ρους κι ανους απ τον χρο της Ρωμακς παραδοσιακς ηθικς:

Καμιν ικανοποηση η Αφροδτη δε μπορε
χωρς εσ να 'χει, που η αγαθ η φμη θα εγκρνει.
μως μπορε, ταν εσ το θλεις.
Ποιος το τολμ με ττοιο θε να συγκριθε;

Καννα σπτι απογνους δεν ημπορε χωρς εσ να δσει,
οτε κανες γνεται γονις με παιδι που τον στηρζουν.
μως μπορε, ταν εσ το θλεις.
Ποιος το τολμ με ττοιο θε να συγκριθε;

Καμα γη φρουρος στα σνορα της χρας της
χωρς τις ιερς σου τελετς δεν ημπορε να δσει.
μως μπορε, ταν εσ το θλεις.
Ποιος το τολμ με ττοιο θε να συγκριθε;

     Δεν υπρχει ελληνικ πρτυπο για να ποημα τσο κδηλα ρωμακ και πατριωτικ. Βρισκμαστε στον κσμο των proles (γνησων τκνων) και propago (απογνων), που η σημασα του γμου γκειται πνω απ λα στη δημιουργα και προσφορ πολιτν για την υπερσπιση της ρωμακς πολιτεας (Respublica).
     Τα επιθαλμια σματα στην ουσα ταν δρμενα: στην εκτλεσ τους λμβαναν μρος εναλλξ δο χορωδες, μια απ’ αγρια και μια απ κορτσια. Το ποημα 62, νας χορικς μνος εκτελεται εξ ολοκλρου απ τις δο χορωδες, που τραγουδνε σε κλμα ανταγωνισμο μεταξ τους εν περιμνουνε την φιξη της νφης στο σπτι του γαμπρο. Το κυρως θμα του τραγουδιο μως δεν εναι ο γμος γενικ αλλ συγκεκριμνα η παρθενα της νφης και το ασυμββαστο της αγντητας απναντι στο γμο.
     Φυσικ τα αγρια που υπερασπζονται τον γμο πρπει στο τλος να κερδσουνε τον αγνα, αλλ ο Κτουλλος τους βζει να το κατορθνουν μνον στερα απ επκληση στην εξουσα του πατρα και στη δναμη επιβολς του νμου: οι γονες της νφης μαζ με τη προκα της κρης τους δνουνε στο γαμπρ τους και τα νομικ της δικαιματα. Τονζεται μμεσα ο εξαναγκασμς κι η καταπεση την οποα υφσταται η νφη, που την αποτυπνει πολ εκφραστικ ο χορς των κοριτσιν ταν επικαλονται τον σπερο, που η φιξ του σηματοδοτε την ναρξη της 1ης νχτας του γμου:

σπερε, ποι αστρι πιο σκληρκαρδο απ σνα
τα ουρνια διατρχει;
Εσ μπορες κι αρπζεις τη κρη απ της μνας
της την αγκαλι,
Απ της μνας της την αγκαλι γαντζωμνη
τη κρη αρπζεις,
Και δνεις το σπιλο κορτσι σε φουντωμνο νεαρ.
Τ πιο απνθρωπο θα κνουν οι εχθρο
ταν μια πλη αλνουν;

     Οι στχοι διαπνονται πρτιστα απ δραματικτητα. Οι αλσεις πλεων κι οι βιασμο απ τους στρατιτες των κατακτητν τανε φαινμενο πολ πιο οικεο στον αρχαο κσμο απ τι στον δικ μας κι ορισμνες μλιστα περιοχς της Ιταλας εχαν υποστε ανλογες συμφορς μλις μια γενι νωρτερα, κατ τους Συμμαχικος πολμους και τη μετπειτα εμφλια διαμχη ανμεσα στον Σλλα και τον Μριο. Ο χορς των αγοριν, με ψυχραιμα και περιφρνηση απναντι στη σωματικ βα κι απχων απ συναισθηματικ φορτισμνες εκδηλσεις, απαντ με νομικ επιχειρματα: ο σπερος κι η πρτη νχτα του γμου επιβεβαινουν την ισχ του γαμλιου συμβολαου που χει δη υπογραφε ανμεσα στον γαμπρ και τον πατρα της νφης. Το θμα ωστσο της παρθενικς αγντητας συνεχζει να απασχολε τον Κτουλλο και μαζ του και το χορ των κοριτσιν. Η επμενη στροφ του ποιματος αποτελε να απ τα γνωσττερα αποσπσματα του Κατολλου στο σνολο της ποησς του:

πως το νθος π' γνωστο στα ζωνταν,
ανγγιχτο απ’ το ροτρο, φυτρνει μυστικ
και το χαδεουν αρες, σε περιφραγμνο κπο,
το δυναμνει ο λιος και το τρφει η βροχ·
πολλ αγρια και πολλ το πθησαν κορτσια.
μως το διο, ταν με βι κομμνο με νχι κοφτερ
χασε τον ανθ του, καννα αγρι
και καννα δεν το πθησε κορτσι.
τσι κι η παρθνα κοπελι, σο μνει σπιλη,
τσο εναι για τους δικος της ακριβ.
ταν μως το σμα της χει μιανθε
και της αγντητας το νθος χει χσει,
οτε τ’ αγρια τη βρσκουν λαχταριστ,
οτε κι οι κοπελις την αγαπονε.

     Ο Κτουλλος δεχνει ιδιατερη συμπθεια για τον ρωτα των γυναικν και για το ευασθητο ζτημα της παρθενικς αγντητας και της 1ης ερωτικς εμπειρας. Σε διφορα σημεα του ποιητικο του ργου τον βλπουμε ν' αναφρεται στον εαυτ του με λεξιλγιο που θα ρμοζε σε περπτωση νεαρς γυνακας. Χαρακτηριστικς εναι ο τρπος που ολοκληρνει να καριο ποημα, το ποημα 65, το εισαγωγικ ποημα στην εντητα των ερωτικν ποιημτων. Απευθυνμενος στον φλο του τον ρταλο, που του παραπονιται πως δεν του στειλε το ποημα που του εχε υποσχεθε να του ετοιμσει, ο Κτουλλος ανταπαντ απολογομενος:

Ο ρταλος δεν πρπει να πιστψει οτε στιγμ
τι ο Κτουλλος φησε υπσχεση να πσει
απ το νου ως ακριβς μλο-αθο δρο ερωτικ,
γλιστρ απ' το φρεμα ενς ερωτευμνου κοριτσιο.

πως το μλο που 'στειλε -δρο κρυφ- στη κρη ο καλς της,
κι εκενο απ’ τον κρφο τον αγν της γλστρησε, πει!
Τ ’χε αποθσει η φτωχ στο μαλακ φουστνι της επνω,
κι αποξεχστηκε, σκεπτμενη σκηνς κι γρια φιλι,
ταν τη μνα της εδε να’ρχεται κι ρθια τινχτηκε.
Κλησε κενο γργορα της πεσε πιο πρα,
κι αυτς η ψη απ’ τη ντροπ γνηκε παπαρονα!

     Δεν πρπει να μας εκπλσσει, λοιπν, τι η ευαισθησα κι ο ερωτισμς που προβλλεται μσα απ τα ποιματα του Κατολλου εχαν αρνητικ αντκτυπο στην πατριαρχικ και κυνικ κοινωνα της ρωμακς αριστοκρατας του 1ου αι. π.Χ., που τονε κατηγοροσε για ευλωτη συναισθηματικ ιδιοσυγκρασα κι αδυναμα χαρακτρα, και χι σπνια για λλειψη ανδρισμο. Ο ποιητς μως δεν δσταζε να αντιδρσει και μλιστα με κυνικ τρπο, ταν δεχταν επιθσεις που θεταν σε αμφισβτηση την ηθικ του ακεραιτητα. Χαρακτηριστικ παρδειγμα ακραας αντδρασης αποτελε το ποημα 16, που επιτθεται στον Μρκο Αυρλιο, Ρωμαο γερουσιαστ και στον Μρκο Φοριο, ποιητ. Αυτο τονε χλευζανε γιατ γραφε δθεν ερωτικ ποιματα που μως δε μιλοσε για τποτ' λλο πρα απ φιλι· ττοιου εδους θεματικ και περιεχμενο, λγανε, δεν εναι δυνατ να ερεθσει ερωτικ κανναν. Εφσον, λοιπν, ο Κτουλλος γραφε ττοιου εδους ξενρωτη ερωτικ ποηση, θα πρπει κι ο διος να εναι μαλθακς και θηλυπρεπς. Χαρακτηρζοντας τη ποησ του ευασθητη και γλυκερ (γεμτη σκηνς με φιλι), αμφισβητον ντονα τον ανδρισμ του. Ο Κτουλλος εξαγριωμνος ανταπαντ και τους απειλε να τους αποδεξει τον ανδρισμ του προσωπικ κι μπρακτα, εν επιχειρηματολογε πως μαλθακ ποιματα που επικεντρνονται στη περιγραφ της ποικιλας των ερωτικν συναισθημτων μπορε να 'ναι το διο διεγερτικ κι ερωτικ πως οι περιγραφς που εναι κδηλα ερωτικς. Τους απαντει λοιπν με το παρακτω, που θεωρεται το πιο απαγορευμνο ποημα που χει γραφτε, τσο... χυδαο κι υβριστικ, που μεταφρστηκε 1η φορ ολκερο στ' αγγλικ, μλις στα τλη του 20ο αι.! Πντως κι ο διος, δεν αποκλεει τις κατηγορες, για να μη πω τι, θελ του (;) τις επικυρνει, πως φανεται απ' τον 1ο κιλας στχο. σες μεταφρσεις χω υπψη μου στα ελληνικ, ετε εναι σεμντυφες (κι ρα χαντακνουνε τον καταγγελτικ χαρακτρα του ποιματος), ετε στερονται πλρως ρυθμο, διαλοντας τη μουσικτητα του πρωττυπου:

Carmen 16

Θα σας γαμσω εγ τον κλο και το στμα,
παλιοαδερφ Αυρλιε και Φοριε ποστη,
που θαρρετε πως αφο τα ποιματ μου
ευασθητα εναι, εμαι κι εγ θηλυπρεπς.
Πργματι, πρπει ο αληθινς ο ποιητς αδρς
να 'ναι ο διος, μα χι και τα ποιματ του,
που εναι ντως θελκτικ και πνευματδη
ταν ευαισθησα χουνε και γοητεα,
κι ωστσο μπορον να μοδιασμα να φρουν,
δεν λω στ' αγρια, μα σε κτι τριχωτος
γρους που δεν μπορε πια να τους σηκωθε.
Σεις, που διαβσατε τ' αμτρητα φιλι μου
θεωρετε πως εγ εμαι ο θηλυπρεπς;
Θα σας γαμσω εγ τον κλο και το στμα.

     Μνο με τη προσφυγ σε χυδαα γλσσα μπορε ο Κτουλλος να περσει το μνυμ του ναντι σε τομα νευ ευαισθησας, ανκανα να διακρνουνε γραφ πολλν αποχρσεων σε διανοητικ και σε συναισθηματικ εππεδο, με λακο χαρακτρα κριτρια αξιολγησης της λογοτεχνας. Διτι εντλει ο Κτουλλος δεν εναι ο ποιητς του λαο, των μαζν. Αυτ που διαπιστνει μ' κπληξην ο αναγνστης εναι πως ο ποιητς ποτ δεν αναφρεται σε δημσιες αναγνσεις των ποιημτων του, ποτ δεν κνει λγο για ακροατριο -μνο για ποιματα που γρφτηκαν με επιμλεια και κπο μιλ και που η ανγνωσ τους συνοδεεται απ μελτη. Αντθετα με πολλος λλους λογοτχνες της εποχς του αλλ και μεταγενστερους που καλλιεργσανε τη ποηση στο διο πνεμα, ανμεσα στους οποους υπρχαν αρκετο αξιλογοι, ο Κτουλλος ταν νθρωπος της ουσας, χι της προβολς -ντας οικονομικ ανεξρτητος, δεν εχε ανγκη να κερδσει την οικονομικ υποστριξη κποιου ισχυρο θυσιζοντας την ανεξαρτησα του λγου του· ντας αδιφορος για τα πολιτικ και περιφρονντας την πολιτικ ως καριρα, δεν εχε την ανγκη να θυσισει την ακεραιτητα του χαρακτρα του και να πλσει μσω της ποησς του ναν εαυτ ψετικο για να γνει λαοφιλς. γραψε για την ελτ της διανησης και περιφρονοσε το χυδαο και το δημσιο -τα γοστα της μζας και του συρμο. Πιστς στην αισθητικ του Καλλμαχου επλεξε να πορευτε σε μονοπτι απτητο και μοναχικ -χωρς να προσμνει πως η μεγλη του απχηση στις επμενες γενις επρκειτο το διο αυτ μονοπτι να το διανοξει προοδευτικ σε λεωφρο.

Πρσκληση Σε Γεμα

Σε λγες μρες, Φμπουλε, ν οι θεο το θλουν,
Σε περιμνω για να φας καλ στο σπιτικ μου.
Αρκε σα θα 'ρθεις πλοσιο, νστιμο φα να φρεις,
Καμι κοπλα φυσικ, μαζ κρασ και κφι.
Θα φας καλ, μεγλε μου, αυτ σα μου τα φρεις,
Γιατ και του Κτουλλου του κολλητο σου φλου
Αραχνιασμνο απμεινε κι ρμο το πορτφολο,
,τι το πιο γλυκ και μορφο υπρχει.
Αρματα χω για σε, αιθρια, φυλαγμνα
Πο στη καλ μου δρισαν ρωτας κι Αφροδτη.
Σαν τα μυρσεις, θα ζητς με λη τη ψυχ σου,
Να σε εκναν ολκερο οι θεο μας, μια... μτη.

======================================

                                                                         Carm. 68

Εισαγωγ

     Το ποημα 68 εναι να απ τα πιο σημαντικ ποιματα χι μνο του Κτουλλου αλλ κι ολκερης της
λατινικς ποησης. Ο ιδιατερος χαρακτρας, το περιεχμενο κι η περτεχνη αρχιτεκτονικ του χουν προκαλσει (κι εξακολουθον να προκαλονε) σοβαρς αντιγνωμες μεταξ των μελετητν σχετικ με την εντητα του ποιματος. Διακρνονται τρεις βασικς εντητες: α) στ. 1-40, β) στ. 41-148, γ) 149-160.
     Η 1η εναι μια μμετρη επιστολικ απντηση στο γρμμα που λαβε ο ποιητς απ τον φλο του λλιο, που του ζητοσε να του στελει να ερωτικ ποημα (δικ του μετφραση). Ο Κτουλλος δικαιολογεται για την αδυναμα του να πρξει κτι ττοιο, επειδ πενθε την απλεια του αδελφο του.
     Στη 2η υπρχει εκτεταμνη, ελεγειακο τπου, μμετρη ευχαριστα του ποιητ προς τον φλο του λλιο, επειδ ο τελευταος εξασφλισε στον ποιητ και την αγαπημνη του ερωτικ στγη. Ο μθος της Λαοδμειας κι ο θνατος του αδελφο του ποιητ αποτελον τα δο βασικ θματα της εντητας, που αλληλοσυνδονται μσω ενς καλ συγκροτημνου δικτου συνειρμικν συσχετισμν. Η Λεσβα κατ την φιξ της στο σπτι της ερωτικς συνερεσης παρομοιζεται με τη Λαοδμεια, η οποα, σμφωνα με τον μθο, χασε τον σζυγ της στην τρωικ εκστρατεα. Η αναφορ στην Τροα ενεργοποιε τον θρνο για τον αδελφ του, ο οποος πθανε εκε. Η Τροα ως τπος δικου αφανισμο νων ανθρπων οδηγε τη σκψη του ποιητ πσω στη Λαοδμεια. Η Λαοδμεια, μσω της αρχικς σγκρισς της με τη Λεσβα, ανακαλε την αγαπημνη του ποιητ, ο οποος ρχεται αντιμτωπος με την ανγκη να αποδεχθε τις ερωτικς της ατασθαλες.
     Στη 3η συναντμε το επιστολικ κλεσιμο του ποιματος, που ο Κτουλλος παραδχεται τι, παρ τους δισταγμος και την αρχικ του ρνηση, ικανοποησε τελικ την επιθυμα του φλου του λλιου αφιερνοντας και στλνοντας σε αυτν το ποιητικ δρο που μλις συνθεσε.
     Αν κι η εντητα του ποιματος αμφισβητθηκε ντονα κατ το παρελθν, η πλειοντητα των μελετητν
σμερα αντιμετωπζει τις 3 εντητες σαν ενιαο ποημα. λλωστε, η πολυμορφα του ονματος του αποδκτη (Allius Malius Manlius) εκολα μπορε να εξηγηθε παλαιογραφικ. Σε κθε περπτωση, την εντητα
του ποιματος εγγυται η παρουσα ορισμνων θεματικν, που διατρχουνε συνολικ το ποημα απ την
αρχ μχρι το τλος. Το θμα της αγπης και της θλψης (του ποιητ για τη Λεσβα, του ποιητ για τον αδελφ
του, της Λαοδμειας για τον Πρωτεσλαο), καθς κι οι αναφορς στη Τροα (τπος θαντου του αδελφο
του ποιητ και του Πρωτεσλαου) συνυφανουν να πυκν νμα αναλογιν και συσχετισμν. Παρμοια ενοποιητικ εναι κι η λειτουργα που 'χει το θμα του σπιτιο (της ερωτικς συνερεσης με τη Λεσβα, της
οικογνειας του ποιητ που βυθστηκε στο πνθος, του νιπαντρου μυθικο ζεγους), πως επσης και το θμα
του γμου (μη πραγματικο αλλ ολοκληρωμνου: Κτουλλος-Λεσβα, πραγματικο αλλ ανολοκλρωτου:
Λαοδμεια-Πρωτεσλαος) και το θμα του θαντου (του αδελφο, - του Πρωτεσλαου).
     Αξιοσημεωτη εναι, επσης, η χρση της παρομοωσης απ τον ποιητ, που αναδεικνεται σε βασικ
δομικ γνρισμα του ποιματος. Τη στιγμ κατ την οποα η Λεσβα κνει να διαβε το κατφλι του σπιτιο
της ερωτικς συνντησης, η αφγηση παγνει. Η παρομοωσ της με τη Λαοδμεια αναβλλει την εξλιξη
της κυρως αφγησης για 60 περπου στχους (73-130) κι αντικαθσταται απ μια χωροχρονικ περιδιβαση στη μυθικ Τροα. Η παρομοωση της Λεσβας με τη Λαοδμεια πυροδοτε μια σειρ απ συσχετισμος με τον διο τον ποιητ. Η Λαοδμεια εναι πιστ στον εραστ της, κτι που δεν ισχει στη περπτωση της Λεσβας. Η Λαοδμεια θρηνε τον θνατο του συζγου της, εν ο Κτουλλος του αδελφο του. Αιτα του θαντου του Πρωτεσλαου ταν η απιστα της Ελνης με τον Πρη· η εξωσυζυγικ σχση του Κτουλλου με τη Λεσβα τους φρνει πιο κοντ στο ζεγος των μοιχν παρ στο ζεγος των συζγων. τσι, στο ποημα ο Κτουλλος καταλγει να χει μια «σζυγο» που δεν εναι δικ του, την οποα συναντ σε να σπτι που δεν εναι δικ του, εν το δικ του σπτι χει βυθιστε στο πνθος. Μπορε η ποηση μσω της αναγωγς στον μθο να καταφρνει να μεταμορφσει το καθημεριν, στο τλος, μως, η πραγματικτητα της καθημερινς ζως εναι κυραρχη.
     Ο τνος, η επεξεργασα του υλικο, η διαπλοκ μθου και προσωπικς εμπειρας, οι εκφραστικο τρποι
και πολλ απ τα λογοτεχνικ μοτβα που χρησιμοποιονται προσδδουν στο ποημα ναν ντονα ελεγειακ
χαρακτρα, κνοντας πολλος μελετητς να θεωρσουν το ποημα 68 ως μια (πρωτο-)ελεγεα. Δε χωρ
αμφιβολα πως πρκειται για ναν ειδολογικ πειραματισμ του Κτουλλου που βρσκεται χι απλς κοντ,
αλλ μες στο χρο της ελεγεας*. Ωστσο, υπρχει κποια εκφραστικ συγκρτηση απ πλευρς του
ποιητ, εν παρατηρεται, επσης και μια δυσκαμψα στην επεξεργασα του υλικο, που προδδει τον πειραματικ χαρακτρα του εγχειρματος. Ενδεικτικ εναι η μεγλη κταση του μυθολογικο παραδεγματος, που λειτουργε σχεδν παρεκβατικ στη κυρως αφγηση.

----------------------------------------------------------
  * Στην αρχαιτητα, ελεγεα χαρακτηριζταν κθε ποημα που αναπτυσσταν σε 2στιχα. Πατρδα της ταν η αρχαα Ελλδα. Αρχικ ο ρος εκ του λεγος σμαινε θρησκευτικ σμα σε μορφ 2στιχου ποιματος. Αργτερα σμαινε εκενη την Ωδ της οποας ο 1ος στχος τανε δακτυλικς 6μετρος (αποτελομενος απ 2 ακατληκτες 3ποδες) κι ο 2ος δακτυλικς 5μετρος, (αποτελομενος απ 2 καταληκτικς 3ποδες) λεγμενα ελεγειακ ποιματα, καταλγοντας τσι και σε χαρακτηρισμ ποιητικο μτρου. Χαρακτηριστικτερο, κλασικ παρδειγμα ελεγεας αποτελε το περφημο επγραμμα των πεσντων Λακεδαιμονων στις Θερμοπλες που συνγραψε ο Σιμωνδης ο Κεος.

Ω ξειν', αγγλλειν Λακεδαιμονοις, τι τδε
κεμεθα, τοις κενων ρμασι πειθμενοι.


     Οι ελεγεες εξφραζαν διφορα συναισθματα, απ την καθημεριν ζω των αρχαων Ελλνων, τσι διακρνονταν, ανλογα αυτν, σε:

Πολεμικς ελεγεες, που αποτελοσαν και θορια, πως π.χ. γραψαν ο Τυρταος κι ο Καλλνος.
Ελεγεες αγπης, πως π.χ. γραψε ο Μμνερμος
Ελεγεες λπης
Ελεγεες διδακτικς, με τις οποες μεταδδονταν φιλοσοφικς ιδες πως ττοιες γραψε ο Ξενοφνης
Ελεγεες σοφιστικς, που περιεχαν αποφθγματα πως π.χ. γραψε ο Φωκυλδης.
Ελεγεες θριαμβικς, πως π.χ. γραψαν ο Σλων κι ο Θογνις ο Μεγαρες με ντονο πολιτικ χαρακτρα κ..

     Γενικ οι ελεγεες στην αρχαα Ελλδα απαγγλονταν με συνοδεα αυλητν. Ελεγεες επσης συνγραψαν εκτς των παραπνω και πολλο λλοι πως οι Αντμαχος, Αισχλος, ων, οι φιλσοφοι Ξενοφνης, Παρμενδης, Πλτων, Αριστοτλης καθς κι ο Κριτας νας εκ των Τρικοντα.
     Στην ελληνιστικ περοδο οι ελεγεες αν και διατρησαν τη μορφ τους, εμπλουτστηκαν ντονα, ιδως απ τους Αλεξανδρινος ποιητς, με θματα απ την Ελληνικ Μυθολογα, χνοντας τσι τον παλαιτερο χαρακτρα τους. Σπουδαοι ελεγειακο ποιητς της περιδου εκενης ταν οι: Φιλητς ο Κος, Ερμησιναξ ο Κολοφνιος, Καλλμαχος ο Κυρηναος (που κρθηκε ριστος πντων), Αλξανδρος ο Αιτωλς (σγχρονος του Καλλιμχου) καθς κι ο Παρθνιος ο Νικαες που υπρξε και δσκαλος του Βεργιλου.
     Στη Ρωμακ περοδο οι ελεγεες συνεχστηκαν απ εξαρετους Λατνους ποιητς οι οποοι επανφεραν το εδος αυτ στον αρχικ του χαρακτρα. Επιφανστεροι εξ αυτν ταν οι: Οβδιος, Τβουλλος, Κτουλλος κι ο Προπρτιος.
     Κατ τον Μεσαωνα η ελεγεα χει δη λβει τον χαρακτρα της κφρασης του ερωτικο πθους και πιτερο της ερωτικς απογοτευσης. Πολλο θεωρονε τον μεσαιωνικ θρνο σα συνχεια της ελεγεας. Με την εμφνιση μως του ουμανισμο που εμπνεταν απ την αρχαα ποηση, η ελεγεα αρχζει μιαν ντονην αρχαιοπρεπ παρουσα με την επιστροφ της στον αρχαο λυρισμ.
     ργα σπουδαων ποιητν αποτελον σταθμος της εξλιξης της ελεγεας στους νετερους αινες, ειδικτερα στη γαλλικ και περισστερο στην αγγλικ και γερμανικ λογοτεχνα που ρχισε να δνει τη θση της στο σγχρονο λυρισμ.
     Στη νετερη Ελλδα διαπιστνεται με κπληξη η διατρηση της ελεγεας μσα στο δημοτικ τραγοδι. Στη νεοελληνικ λογοτεχνα-ποηση, του 19ου και του 20ου αι. την ελεγεα εκπροσπησαν με τα ργα τους οι Σολωμς, Βαλαωρτης, Παλαμς, Πορφρας, Καρυωτκης κ.. εν ο Καβφης ακολοθησε μλλον τους απηχους του ποιητικο αυτο εδους.
---------------------------------------------------------------------

                                    68

,τι απ συμφορ πικρ και τχη συνθλιμμνο
τοτο μου στλνεις γρμμα σου με δκρυα γραμμνο,
για να εμψυχσω ναυαγ που του πελου τα κματα
ξεβρσαν κι απ’ του Χροντα να σσω το κατφλι,
αυτν που οτ' η ιερ Αφροδτη μ’ απαλ να γαληνψει πνο
στργει σ’ εργνικη παρατημνου κλνη,
οτε με των αρχαων γλυκει ωδ οι Μοσες των γραφν
ευφρανουν τον, ταν ο νους ανμερος ξαγρπνα:
αυτ μ ευχαριστε, που φλο σου με λες κι αυτ τα δρα
των Μουσν, απ 'με 'δω ζητς και της Κυπρδος.
Μα για να μη σου 'ν' γνωστες οι συμφορς μου, Μλλιε,
κι οτε να λογς πως της ξενας δε λατρεω το καθκον,
κου σε πoια κματα της τχης μου βουλιζω ο διος,
λλο να μη ζητς απ κακτυχο, τα δρα μακρια.
Απ’ τον καιρ που πρτα λαβα αγν χιτνα,
ταν γλυκει ζοσε νοιξη της νιτης ο ανθς,
αρκετ πολ παιξα: και στη θε δεν εμαι κι γνωστος,
που γλυκει σμγει με τσ' γνοιες μου, πικρα.
Μα μ' λ' αυτ το ζλο, θρνο αδελφοθνατο
μου κλεψε. Ω απ’ εσ αδρφι στερημνος κι μοιρος,
συ πεθανοντας, συ ρμαξες, αδελφ, τα αγαθ μου,
με σνανε δια μιας λη μας θφτηκε η οικα,
λες μαζ σου δια μιας χθηκαν οι χαρς μας,
που τρεφε στη ζω μας η γλυκει σου αγπη.
Με το χαμ του απ’ το νου μου ολκερο εξρισα
τοτες τις σπουδς κι λες τις ηδονς του πνεματος.
Γι’ αυτ, αυτ που γρφεις, «ντροπ σου, Κτουλλε, να ‘σαι
στη Βερνα, τι εδ κποιος απ καλτερη στφα
τα κρα σ’ αδειαν ζεστανει μλη κρεβτι»,
αυτ, Μλλιε, ντροπ δεν εναι αλλ θλψη.
Γι’ αυτ θα συγχωρσεις αν, σα μου κλεψε ο θρνος,
τοτα τα δρα, σα δεν μπορ, δε σου δνω.
Τι φθονες πηγς συγγραφν δεν χω μαζ μου
κι τσι εναι τα πρματα, γιατ στη Ρμη ζομε:
αυτ το σπτι, αυτ η δρα μου, εκε ζω τη ζω μου·
εδ να απ’ τα πολλ κιβτια με ακολουθε.
Μιας κι τσι εναι, δε θα ‘θελα να κρνεις πως κακβουλα
τσι πρττουμε με πνεμα χι και τσο γαλαντμο,
τι φθονα τποτα απ’ ,τι ζτησες δεν λαβες:
μετ χαρς θα πρσφερα, αν εχα τα αγαθ μου.
Δεν μπορ να μην πω, θες, σε ποια ανγκη μου στθηκε
ο λλιος, με τι πστη μεγλη με στριξε,
μη και φεγοντας στης λησμονις τους αινες ο χρνος
το ζλο του αυτ με νχτα καλψει τυφλ:
μα θα σας πω κι εσες πιο πρα πετε σε πολλς
χιλιδες και τη σελδα κντε αυτν τη γρι να μιλ.
τσι με τα χρνια να αυξνεται η φμη του στο ργο μου
και πιτερο γνωστ του θανντος να γνεται το νομα,
κι οτε λεπτ ιστ η μετωρη αρχνη υφανοντας
στο ρημο του λλιου το νομα το ργο να πρξει.
Τι τα βσανα που μου ‘δωσε η διττ Αμαθοσια τα
ξρετε, και με ποιο τρπο με τσουροφλισε,
σαν καιγμουν με τη λβα του Τρινκριου βρχου
και του Μαλιακο το νμα στις Οιταες Θερμοπλες,
και τα θλιμμνα μτια μου με αναο κλμα να λινουν
δεν παψαν και βροχ πικρ να μουσκεει τα μγουλα,
καθς απ’ την κορφ αιθριου ρους διφανο
ρυκι ξεπηδ απ βρυδη πτρα
(που κυλντας κατακρυφα απ κοιλδα απκρημνη,
το μσο του δρμου διαπερν πολυσχναστου,
γλυκι ανακοφιση διαβτη που απκαμε κθιδρος,
σαν κασωνας βαρς τους πυρωμνους σκζει αγρος).
σαν σε νατες που σε μαρο στροβιλζονται κυκλνα
αρα ευνοκ φυσντας απαλτερα ρχεται
με την ευχ του Πολυδεκη με την παρκληση του Κστορα,
ττοια για μας ο λλιος ταν βοθεια.
Αυτς φραγμνο με διπλατο νοιξε δρμο αγρ,
αυτς σπτι δωσε σε μας, αυτς και στην κυρα,
σ’ αυτ αγπες να εξασκομε αμοιβαες.
Εκε η λαμπρ θε μου φερε το απαλ της βμα
και στο ξεφτισμνο κατφλι το αστραφτερ της πλμα
πατντας στου σανδαλιο το τρξιμο στθηκε,
σαν λλοτε με του αντρς της φλεγμενη τον ρωτα φτασε
στου Πρωτεσλαου η Λαοδμεια την οικα
που μταια αρχνισε, μιας και με αμα ιερ δεν εχε ακμα
το θμα ευμενσει τους ουρανους αφντες.
Τσο σφοδρ να μη με ευφρανει τποτα, Ραμνοσια κρη,
που στοχα αρχιν σαν δε θλουν οι αφντες.
Πσο πολ ποθον να χυθε αμα αγν αδηφγοι βωμο
το ‘μαθε σαν χασε τον ντρα η Λαοδμεια,
που απ ανγκη του συζγου φησε του νιπαντρου τον τρχηλο,
πριν ερχομς ενς κι στερα λλου πσω χειμνα
με νχτες μακρς τον πληστο χορτσει ρωτα,
για να βαστξει τη ζω με γμο ρημαγμνο,
που ξεραν οι Μορες πως χρνο δε θα ‘παιρνε πολ,
αν στρατιτης πγαινε στα τεχη του Ιλου.
Τι ττε σαν την Ελνη ρπαξαν των Αχαιν τους πρτους
ρχισε η Τροα να καλε στα μρη της τους ντρες,
η Τροα (ανεπωτο!) τφος κοινς Ασας και Ευρπης,
η Τροα ανδρν κι ανδρεας πσης στχτη πικρ,
που τρα και στον αδελφ μου θνατο θλιο
φερε. Ω απ’ εμ αδελφ στερημνε τον μοιρο,
Ω φως γλυκ απ’ τον μοιρο αδελφ στερημνο,
με σνα με μιας λη μας θφτηκε η οικα,
λες μαζ σου με μιας χθηκαν οι χαρς μας,
που τρεφε στη ζω η γλυκι σου αγπη.
Τρα αυτς τσο μακρι οτε μσα σε τφους γνωστος
κι οτε δπλα σε στχτες οικεων κεται,
μα στη δυσοωνη Τροα, στην ολθρια Τροα θαμμνος
ξνη γη σ’ σχατο χμα τον κρατ.
Σ’ αυτν ττε λεν με βιση διαλεχτ απ’ ολοθε νιτη
Ελληνικ τα δυτα φησε των εστιν,
για να μη χαρεται ο Πρις την κλεμμνη μοιχαλδα
και λεθερο σε γαλνια κμαρη χρνο να περν.
Αυτ ττε το κακ, πανμορφη Λαοδμεια, σου
στρησε κι απ’ τη ζω κι απ’ την πνο γμο
γλυκτερο: με ττοια του ρωτα δνη σφοδρ κμα
σε ροφηξε και σε απθμενο βραθρο σ’ ριξε,
σαν αυτ που οι λληνες λεν πως στον Φηνα σιμ τον Κυλλνειο
χμα στεγννει παχ σαν στραγγσει το λος,
και που κποτε πως σκαψε του βουνο κβοντας το μεδολι
ακογεται ο ψευδοπτωρ Αμφιτρυωνιδης,
τον καιρ που με αλθευτo τα Στυμφλια τρατα βλος
χτπησε με καττερου αφντη εντολ,
για να διαβανουν πιτεροι θεο την ουρανα πλη
κι η βη πολ καιρ παρθνα να μη μνει.
Μα η βαθι σου αγπη απ’ το βραρθο κενο βαθτερη,
αυτ κι αδμαστη το ζυγ να φρεις σε δδαξε.
Τσο ακριβ σε τσακισμνο απ’ τους χρνους γονι δεν εναι
ψιμου εγγονο η ζω που μοναχοκρη θηλζει,
που, σαν για τα πλοτη επιτλους μλις βρθηκε των προγνων,
με το νομ του στη σφραγισμνη να μπανει διαθκη,
την ασεβ του γελασμνου συγγενος χαρ ακυρνοντας,
τον γπα απ’ το σπρο διχνει κεφλι˙
Τσο πολ περιστρα δε χρηκε καμι το πλλευκο
ταρι της (κι ας λεν πως λο αδρχνει φιλι
με το ρμφος τσιμπντας πιο ανασχυντα απ κθε
γυνακα, σο ακλαστη κι αν εναι).
Μα εσ μνη σου νκησες τα μεγλα τα πθη τους
παξ κι σμιξες με τον ξανθ σου ντρα.
Εξ σου σχεδν να συγκριθε μαζ της ξια,
ρθε το φως μου στην αγκλη μας,
που μια εδ μια εκε πετντας γρω της ο ρως
στραφτε λαμπρς με λμψη κροκπεπλη.
Αν και σ’ αυτν νας Κτουλλος μνο δε φτνει,
τις αραις της σεπτς κυρς θα ανεχτομε απιστες,
ανυπφοροι μη γνουμε με των βλακν το θος.
Κι η ρα ακμη, των ουρανων η μεγστη,
τη λβρα της οργ για το πτασμα του συζγου κατπιε,
κι ας γνριζε του παναχρταγου Δις τις πλεστες απιστες.
Μα θνητος με θεος θεμιτ να συγκρνω δεν εναι
κι οτε σα μρια βσταξε η ρα υπομνω,
κι οτε εξ ουρανν φων με πρσταξε «Συζγου επωμσου,
χαρο βρος σκωσε τρεμμενου γονιο.»
Μα κενη σε γμο απ’ το δεξ του πατρς δε μου δθηκε
κι οτε σε σπτι ρθε ευωδιαστ με Ασσρια μρα,
αλλ μια νχτα σιωπηλ δωρκια μου ‘δωσε κλεφτ,
απ’ του διου του ανδρς της τον κρφο κλεμμνα.
Γι’ αυτ κενο αρκε, αν σε μας μνο δνεται η μρα,
που κενη σημαδεει με ασπρτερη πτρα.
Αυτ για σνα, σο μποροσα, με στχο φτιαγμνο το δρο
για τη μγιστη, λλιε, σου δνεται στριξη,
για να μην πισει με γρια σκουρι το νομ σας
αυτ και κενη κι η λλη κι λλη μρα.
Εθε οι θεο επιπλον να δσουν λα τα αγαθ, που η Θμις
παλι στους αρχαους συνηθοσε να φρνει πιστος.
Μακριοι να ‘στε κι εσ και μαζ σου η ζω σου
και ο οκος κει που ‘παιξα με τη δσποιν μου
κι αυτς που πρτα σε σνα με σστησε, λλιε,
απ’ αυτν για με λα τα καλ γεννθηκαν,
και μακρν πριν απ’ λους αυτ σε με πιο ακριβ κι απ μνα τον διο,
το φως μου, που σο ζει γλυκει θα ζω ζω.

         Catulli Carmina 37

Ταβρνα πρστυχη και σεις πορνοθαμνες,
στον αριθμ εννι του δρμου των Διδμων,
σαν τι νομζετε, μοναχοψληδες πως εστε;
μονοπλιο το ‘χετε τη κθε μια γυνακα
να τη πηδτε σες κι οι λλοι να ‘ναι κτσοι;
Τι λτε, πως δεν το τολμ, τσι που στην αρδα
εκατ-διακσιοι αρζετε χαλβδες, μεμις λους
να σας τον δσω για τσιμποκι καρεκλτο;
Κι μως να το πιστεετε, γιατ και στο μπουρδλο σας
στην πρσοψη του ολκερη ψωλς θα ζωγραφσω.
Η κοπελι που μου 'κανε φτερ απτην αγκλη,
που την αγπησα πολ σο καμμαν λλη,
που μχες δωσα γι' αυτν να τη κερδσω,
εκε θρονιστηκε κι εσες οι ευγενες λεφτδες
την χετε αγκαλι εσες -ασχος σας και ντροπ-
λα τα ανθρωπρια, του σοκακκιο γαμιδες.
Αλλ κι εσ διαμντι μσα στους μαλλιδες,
Εγντιε μολε απ πρνη κουνλα ισπανικ,
νμισες πως αρχντεψες με το παχ σου γνι,
και που 'πλυνες τα δντια σου με κτουρα Ιβρων;

                           41

Η Αμενα η κοπλα η γαμιλα
μου ζτησε τα δκα μου χιλιρικα λα,
αυτ ντε, με την ασχημολα μτη,
απ τη Φρμια, αυτ η φτηνογκμενα.
Γειτνοι, που τη κοπελλτσα νοιζεστε,
φλους, γιατρος φωνξτε: στα καλ
της δεν εναι η κοπλα κι οτε να ρωτ
το χλκινο εδωλο πς εναι συνηθι.

                            45

Την αγπη του ο Σεπτμιος, την Ακμ,
στον κρφο του κρατε κι: "Ακμ μου" λει
"αν δε σ' αγαπ μχρι θαντου κι αν στο εξς
να σ' αγαπ αινια πρθυμος δεν εμαι
σο μπορε κανες να αγαπ μχρις εσχτων,
μονχος στη Λιβη στη πυρακτωμνη Ινδα,
πρασινομτη να τρακρω λιντα."
Ως επ' αυτ, ζερβ ο ρωτας σαν λλοτε
και δεξι φταρνστηκε επικροτντας.
Κι η Ακμ απαλ το κεφλι γρνοντας
του γλυκο παιδιο τα μεθυσμνα τα ματκια
με κενο το λικο στμα φιλντας:
"τσι",  του λει "ζω μου Σεπτιμολη,
αυτ μνο τον κρη να 'περετμ' αναα,
τρα που πιο πολ μου μανεται κι αγριεει
η φλγα στο απαλ μου το μεδολι."
Ως επ' αυτ, ζερβ ο ρωτας σαν λλοτε
και δεξι φταρνστηκε επικροτντας.
Τρα που με καλος οιωνος κινονε,
με αμοιβαο πθος αγαπινται κι αγαπονε:
μια την χει την Ακμ ο φτωχοΣεπτμιος
πιο πνω απ Συρες κι απ Βρετανες.
Στο Σεπτμιο μνο πιστ 'ναι η Ακμ
που λγνους πθους κι ηδονς χαρζει.
Ποιος πιο μακριο ερωτικ ζευγρι;
Ποιος εδε πιο ευοωνη την Αφροδτη;

                           46

Τρα η νοιξη τους πγους λινει πλι,
τρα του ουρανο το μνος, το ισονχτι,
με τις γλυκς του Ζεφρου σωπανει, αρες.
Μνουνε πσω Κτουλλε, οι Φργιοι κμποι
και της θερμς Νικαας τ' ολχρυσο χωρφι:
στις λαμπρς πετμε της Ασας κωμοπλεις.
Τρα ο νους ορμητικς να φγει λαχταρ,
τρα το βμα του ξανογει με σπουδ γοργ.
Γεια σας των σντροφων γλυκς μαζωσυνξεις,
π' αλργα ξεκινσατε απ το σπτι αντμι
και λλοι δρμοι κι απ' αλλο, πσω σας φρνουν πλι.

     Ο Κτουλλος γεννθηκε στη Βερνα το 84 π.Χ. απ γονες αρκετ επορους και της υψηλς κοινωνας, αφο ξρουμε τι φιλοξνησαν επανειλημμνα τον Κασαρα στο σπτι τους στη Βερνα. Στα 20 -22 του χρνια ρθε στη Ρμη για σπουδς και σταδιοδρομα και τον βλπουμε ξαφνικ μσα στους κκλους των μεγλων της Ρμης. Κποιος απ τους εξχοντες φλους του τον εισγαγε στον κκλο της Λεσβας πιθανν να την εχε γνωρσει στη Βερνα μαζ με τον ντρα της που βρισκταν εκε το 62 π.Χ. Η πρτη του αντδραση ταν να γρψει, πως πιστεεται, το ακλουθο ποημα.

                                 51

Στα μτια μου θες θαμζει εκενος,
κι αν εναι σιο, κι απ θες πιο πνω,
κενος που αντκρυ σου στκεται κι ολονα
σε βλπει και σ' ακοει να γλυκογελς.
Αχ Θεο! Αλμονο, αλμονο σε μνα,
γιατ χασα, Λεσβα μου, τα λογικ,
μλις σε δ δε μου απομνει πια λαλι,
Παγνει η γλσσα μου και σ λα μου τα μλη
λεπτ μανεται φλγα, και τ' αυτι
μου κουδουνζουνε, και πια νυχτι
μου σκπει δδυμη, τα μτια.
Η αδρνεια, Κτουλλε, οχληρ σου 'ναι.
Απ αδρνεια αναπηδς υπρβολος γαυρις.
Η αδρνεια σβησε παλι και βασιλιδες
πλα ποτε κι ευτυχισμνες πολιτεες.

                             57

Ωραα τα βρκανε οι κναιδοι οι αισχρο,
ο Μαμορρας κι ο Κασαρας οι λογκρες.
Μην απορες: η δια λρα και στους δυο,
απ' την πλη η μια η λλη απ' τη Φρμια,
βαθι καθσανε και δεν ξεπλνονται:
εξ σου ρρωστοι, κι αμφτεροι φτυστο 
σε να ντιβανκι οι δυο πολυμαθοληδες,
ο νας απ' τον λλονε πιο αχρταγος γαμις,
σντροφοι αντζηλοι των δλιων κορασδων.
Ωραα τα βρκανε οι κναιδοι οι αισχρο.

                             59

Η Ροφα απτη Βοννια το Ροφακο ρουφ,
σζυγος του Μεννου, που συχν στους τφους
τη βλπετε στην δια τη πυρ ν' αρπζει δεπνο,
ταν κυνγα το ψωμ π' απ' τη φλγα κλησε,
με τον αξοριστο πηδιται νεκροθφτη.

                           60

Σγουρα εσνα λαινα στα Λιβυστνια ρη
Σκλλα που αλυχτ απ’ τα λαγνια κτω
με ττοιο νου σκληρ κι απεχθ δε σ' κανε,
που του ικτη τη φων στην σχατη τη συμφορ
να αγνοοσες, γρια, αχ γρια καρδι θηρου.

     H ερωτικ ιστορα Κτουλλου-Λεσβας εναι μια απ τις πιο φημισμνες αγπης και πθους στη παγκσμια λογοτεχνα. Ο τυχος ρωτας του ποιητ για μια γυνακα πανμορφη κι μπειρη, αλλ και κακς ποιτητας συγχρνως, ενπνευσε στον ποιητ αριστουργματα ερωτικο πθους, αγπης και σεβασμο.
     Πρπει να σημειωθε πως το νομα Λεσβα εναι ββαια ψευδνυμο, πως μας πληροφορε ο Οβδιος, εν το πραγματικ της νομα εναι Clodia, πως μας πληροφορε ο Απουλιος. Για τη ταυττητα της γυνακας αυτς διατυπωθκανε διφορες απψεις. Οι περισστερες μως κλνουνε προς τη τατισ της με τη σζυγο του Μετλλου. Αν πργματι ισχει αυτ, ττε οι σχσεις τους θα πρπει να ρχισαν νωρς κι σο ζοσεν ακμη ο ντρας της.
     Οι σχσεις μως της Λεσβας με τον ποιητ δεν ταν ασφαλς πντα ρδινες. Οι απιστες της εναι πολλς. Ο ρωτς της για τον Καλιο Ροφο χει φουντσει. Ανμεσ τους θα μπουν κι λλα πρσωπα πως ο Κιντος κι ο αισχρς και αιμομχτης Γλλιος.
     Τα παρακτω ποιματα εκφρζουν λα σα προαναφρονται πιο πνω, με τη σειρ... συναισθματος:

                           83

Η Λσβια μπρος στον ντρα της να σωρ μου σρνει
κι ο μπορδας γλυκοχαρεται με λη τη καρδι του.
Κοιμσαι μολε;  Θτανε αθα ν δε μιλοσε.
Τρα που αυτ γρυλλζει και με βρζει τχα,
χι μνο με σκφτεται, αλλ, το πιο καβλωτικ,
εναι και θυμωμνη. Παναπε καγεται! Βρζει!

                             87

Καμι δεν αγαπθηκε στον κσμο λλη γυνακα,
σο η Λεσβα μου αγαπθηκε απ μνα.
Ποτ δεσμς δε βρθηκε που ν χει τση πστη,
ση δειξα εγ στον ρωτα για σνα.

                              91

λπιζα, Γλλιε, δε θα μου φερσουν σκρτα,
σ αυτ το θλιβερ κι τυχο ρωτ μου.
Κι χι επειδ σε γνριζα σε θεωροσα ντρα
που απ ντροπς μπορε να κνει κρτει,
αλλ γιατ βλεπα πως μτε μνα σ' ταν
μτ' αδερφ αυτ που μ τρωγ' ρωτς της.
μως για σ πλι, και φιλοι ν 'μασταν,
δε θ 'ταν λγος αρκετς, νομζω.
Τοτο για σ εν αρκετ: χαρ σου υπερττη,
τα ασχη που 'χουν μλιστα και γεση ατιμας.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers