-


Dali &









/




 
 

 

:

                                           Πρλογος

     Αυτ το ρθρο κρηκε επιβεβλημνο στη πορεα, στερα μλιστα απ τη τελευταα ανρτηση, του Εμλ Λεγκρν κι τσι θα το συμπεριλβω στο Στκι με καμρι και συνεχζω δυνατ. Σημειωτον πως ο Γουτεμβργιος νοιξε διπλατα στον κσμο, αυτ τη δυναττητα, γι' αυτ καλν εναι να ξεκινσουμε τη περιγησ μας απ κει.   Π. Χ. 

------------------

                               Γουτεμβργιος (Βιος)

     Ο Ιωννης Γουτεμβργιος (Johannes Gutenberg) τανε Γερμανς σιδηρουργς, χρυσοχος, τυπογρφος κι εκδτης, ο οποος εισγαγε την τυπογραφα στην Ευρπη. Η δικ του εφαρμογ της μηχανικς εκτπωσης με κινητ στοιχεα θεωρεται ευρως ως η πιο σημαντικ εφερεση της 2ης 1000ετας και το γεγονς που εγκαινασε τη νετερη Εποχ της ανθρπινης ιστορας. Διαδραμτισε σημαντικ ρλο στην ανπτυξη της Αναγννησης, τη Μεταρρθμιση, το Διαφωτισμ και την επιστημονικ επανσταση κι θεσε τη βση για τη σγχρονη -βασισμνη στη γνση- οικονομα και τη διδοση της μθησης στις μζες.



     Γεννθηκε κατ την επικρατστερη εκδοχ το 1397 κι απεβωσε στις 3 Φλεβρη1468 σε ηλικα 71 ετν. Τπος γννησς του εναι το Μιντς (Mainz) της Γερμανας και θεωρεται ο «πατρας» της τυπογραφας. Περπου στα 1430 εγκαταστθηκε στο Στρασβοργο. Τον Μρτη του 1434, να γρμμα του υποδεικνει πως εκενη την εποχ διμενε εκε, που εχε κποιους συγγενες απ τη πλευρ της μητρας του. Στο Στρασβοργο ρχισε να πειραματζεται στη μεταλλουργα και στα 1434 κανε τα 1α του βματα στη τυπογραφα. Θεωρεται ο «πατρας» της μηχανικς εκτπωσης μολοντι εχαν δη κατασκευαστε κινητ τυπογραφικ στοιχεα απ τον Ολλανδ Λαυρντιο Κοστρ στο Χρλεμ, γιατ εκενος συνλαβε 1ος την ιδα της τυπογραφικς μεθδου στο σνολ της.
Ο εκπαιδευμνος χρυσοχος, μλος της αντστοιχης συντεχνας, πειραματζεται απ το 1434 με κινητος ξλινους χαρακτρες. Τα 1α αποτελσματα διαφανονται το 1436 οπτε εκτυπνει λακ, θρησκευτικ βιβλα.
     Μετ απ διφορες προσπθειες πετυχανει, το 1441, με τη βοθεια ενς βελτιωμνου μελανιο, να αξιοποισει εκτυπωτικ και τις δο ψεις μιας σελδας χαρτιο. Η τελικ επιτυχα για την αξιοποηση της εφερεσς του ρθε με την εκτπωση, το 1455, της Ββλου των 42 γραμμν στα λατινικ, σε 180 ανττυπα, τα περισστερα σε κοιν χαρτ και μερικ σε χαρτ εξαιρετικς ποιτητας (vellum), μα αισθητικ ριστη τυπογραφικ εργασα, αν κι αποτελε μλις το πρτο τυπογραφικ προν του. Εναι ευρως γνωστ ως η Ββλος του Γουτεμβργιου. Αποτελε το 1ο βιβλο μαζικς παραγωγς, που για πολλος εναι το καλλτερο κι αρτιτερο τεχνικ βιβλο που τυπθηκε ποτ.
     Το Project Gutenberg (εγχερημα Γουτεμβργιος) ονομστηκε στη μνμη του κι εναι μια εθελοντικ προσπθεια ψηφιοποησης, αρχειοθτησης και διανομς πολιτισμικν ργων μσω Διαδικτου. Ξεκνησε το 1971 κι εναι, σμερα, η αρχαιτερη ψηφιακ βιβλιοθκη.

--------------------

          Η Ιστορα Της Ελληνκς Τυπογραφας Στους Αινες

     Η ιστορα της ελληνικς τυπογραφας αρχζει το 1465 με κεμενα που ρχισαν να τυπνονται απ Ιταλος τυπογρφους, εν το 1476 εκδθηκε το 1ο αποκλειστικ ελληνικ κεμενο απ λληνα τυπογρφο, η Ἐπιτομὴ τῶν ὀκτὼ τοῦ λγου μερῶν του Κωνσταντνου Λσκαρι, βιβλο ελληνικς γραμματικς. Προς το τλος του 15ου αι., ο λδος Μανοτιος ρχισε να τυπνει στη Βενετα πολλ ελληνικ βιβλα, ετε γραμματικς της ελληνικς ετε κεμενα της αρχαας ελληνικς γραμματεας φροντισμνα απ λληνες λγιους που εχαν φγει απ τη Πλη. Ως το 1500 εχανε τυπωθε τουλχιστον 80 ελληνικ βιβλα. Η εκδοτικ δραστηριτητα εμπλουτστηκε με θρησκευτικ και λειτουργικ κεμενα, αλλ και με ιστορικοφιλολογικ και λογοτεχνικ ργα. Στην εκδοτικ αγορ του 16ου αινα κυριαρχον ιταλικο εκδοτικο οκοι (Giuliani και Pinelli), αλλ και αργτερα στον διο αινα ενεργοποιθηκαν βενετικο οκοι, με λληνες ιδιοκττες (Νικλαος Γλυκς, 1670 και Νικλαος Σρος, 1686).
     Τον 16ο και 17ο αινα εκδθηκαν ελληνικ βιβλα και στη Κωνσταντινοπολη, αλλ και σε λλα πνευματικ κντρα της Οθωμανικς αυτοκρατορας, στην Μολδαβα και την Βλαχα, ιδως με θρησκευτικ κεμενα. Το 1731 ιδρθηκε στη Μοσχπολη το δετερο τυπογραφεο στον Ελλαδικ χρο, μετ απ αυτ της Πλης. Το 1798 ιδρεται απ τον Πατριρχη Γρηγριο τον Ε’, το Πατριαρχικ Τυπογραφεο στη Πλη το οποο λειτουργε ως σμερα. Απ τα τλη του 17ου αινα τυπθηκαν ελληνικ βιβλα καθς και εφημερδες και περιοδικ σε πολλς ευρωπακς πλεις πως τη Λειψα, τη Βιννη, τη Πετροπολη, την Οδησσ, τη Μσχα, καθς και στα Ινια Νησι, συνεισφροντας στην προετοιμασα του ελληνικο θνους για την επερχμενη επανσταση. Τον καιρ της Ελληνικς Επανστασης εμφανζονται και τα 1α τυπογραφεα στις περιοχς που σιγ-σιγ ελευθερνονταν, Καλαμτα-Κορνθο (1821-1822), Μεσολγγι (1823-1825), δρα (1824-1827), Αθνα (1825-1826), Ψαρ (1824).
     Στο νο ελληνικ κρτος, ο Καποδστριας ιδρει στην Αγινα, την Εθνικ Τυπογραφα (1827-1834) που με την λευση του θωνα θα ονομαστε Βασιλικ Τυπογραφα. Ιδιτες τυπογρφοι αρχζουν να δραστηριοποιονται στο Ναπλιο, την Αγινα, την δρα, τη Σρο και σταδιακ με την ανπτυξη της πρωτεουσας μετακομζουν στην Αθνα, που συγκεντρθηκε η εκδοτικ παραγωγ. Η εφερεση της τυπογραφας απ τον Γουτεμβργιο το 1455 κι η λωση της Κωνσταντινοπολης απ τους Τορκους το 1453 με την επακλουθη φυγ αρκετν λογων προς τη Δση κι ιδιατερα προς την Ιταλα, δημιοργησε τις προποθσεις ανπτυξης της μελτης των αρχαων Ελλνων κλασικν συγγραφων και την εδραωση της ελληνικς τυπογραφας.
     Πργματι, λληνες φιλσοφοι, καθηγητς και θεολγοι πως ο Εμμανουλ Χρυσολωρς, ο Θεδωρος Γαζς,ο Γεργιος Τραπεζοντιος, ο Ιωννης Αργυρπουλος, ο Βησσαρων, ο Κωνσταντνος Λσκαρις, ο Μανουλ Μοσχπουλος, ο Δημτριος Χαλκοκονδλης, ο Ανδρνικος Κλλιστος, ο Μρκος Μουσορος, ο Ιουστνος Δεκδυος κι λλοι θα παραδσουν μαθματα σε λα τα φημισμνα ιταλικ πανεπιστμια του καιρο τους αλλ και στις αυλς των ισχυρν Ιταλν ηγεμνων, θα μεταφρσουνε στα Λατινικ απ το πρωττυπο πλον τους αρχαους λληνες και με τη ταυτχρονη ανακλυψη της τυπογραφας θα εκδσουν τα 1α βιβλα της αρχαας ελληνικς γραμματεας.

   «Ποτ λλοτε στην ιστορα του πνεματος δεν παρατηρθηκε το φαινμενο λγες δεκδες λγιοι να κατορθσουν να μεταλαμπαδεσουν μια εθνικ γραμματειακ παρδοση σε να ανθρωπιστικ κνημα που σφργισε και σφυρηλτησε ανεξτηλα τη σκψη ενς ολκληρου κσμου παρ κατ τη σταδιακ ξοδο της Βυζαντινς λογιοσνης που παρατηρθηκε απ τις αρχς του 14αι και κορυφθηκε μετ το 1453. λα ρχισαν το 1396, ταν ο μεγλος Βυζαντινς λγιος και διπλωμτης ο Mανουλ Xρυσολωρς κλθηκε να διδξει συστηματικ την ελληνικ γλσσα στο STUDIUM της Φλωρεντας. Aπ ττε ρχισαν να συνειδητοποιον στην Iταλα, πως και οι εκφραστς του αναγεννησιακο πνεματος στο Bορρ, τι χωρς την κατανηση των ελληνικν γραμμτων και την ευρτερη διδοσ τους κθε δρμος προς την αναγννηση οδηγοσε σε αδιξοδο».

     Ελληνικ κεμενα ρχισαν να τυπνονται 1η φορ στην Ιταλα, απ τη δεκαετα του 1470, απ Ιταλος και Γερμανος τυπογρφους, στα πλασια των αναζητσεων στην αρχαα ελληνικ γραμματεα που πυροδοτθηκε με τη περοδο της Αναγννησης. Υπολογζεται τι μχρι το τλος του 15ου αι. εχαν εκτυπωθε 66 ελληνικ βιβλα σε σνολο 40.000 βιβλων. Τα 1α ελληνικ κεμενα, τανε κυρως γραμματικς, που σκοπ εχαν να ενισχσουν την εκμθηση των αρχαων ελληνικν, στα πανεπιστημιακ κντρα της Ιταλας. Κρια θση σε αυτ τη παραγωγ κατχει το βιβλο Ἐρωτματα του Εμμανουλ Χρυσολωρ, μια γραμματικ που γραψε ο βυζαντινς αυτς λγιος, με σκοπ να βοηθσει την εκμθηση της ελληνικς γλσσας απ τους δυτικος σπουδαστς.
     Τα 1α ελληνικ βιβλα προλθαν απ το τυπογραφεο του λδου Μανοτιου στη Βενετα. Ο πρην σημος δσκαλος συγκρτησε τυπογραφεο και πλαισιωμνος απ τους λληνες λγιους που ζοσαν ττε στην Ιταλα ρχισε να εκδδει βιβλα και στη Λατινικ και στην Ελληνικ, με απτερο σκοπ να εκδσει το σνολο της αρχαας ελληνικς γραμματεας. Συνεργτες του υπρξαν ο Μρκος Μουσορος, ο Δημτριος Δοκας, ο Ιωννης Γρηγορπουλος. Ο Μανοτιος προχρησε στη μνημειδη κδοση του συνλου των ργων του Αριστοτλη, των κωμωδιν του Αριστοφνη, καθς και τη πρωτοποριακ για την εποχ κδοση τσπης (μικρσχημη κδοση) των τραγωδιν του Σοφοκλ η οποα κυκλοφρησε σε 2000 ανττυπα το 1502. Επσης, ο λδος Μανοτιος θα «χσει» τα δικ του ελληνικ τυπογραφικ στοιχεα, χειργραφης μπνευσης που θα κυριαρχσουνε στην ελληνικ τυπογραφα για αρκετος αινες.
     Αργτερα ελληνικ βιβλα θα τυπωθονε και σε λλα τυπογραφεα της δυτικς Ευρπης: απ το 1507 στο Παρσι, το 1514 στο Πανεπιστμιο Αλκαλ της Ισπανας, απ το 1516 στη Βασιλεα της Ελβετας, απ το 1543 στην Αγγλα, κ.λ.π. Το 1ο βιβλο με συνεχς ελληνικ κεμενο που εκδθηκε ποτ ταν η Βατραχομυομαχα, που ττε θεωρονταν ργο του Ομρου. Το βιβλο αυτ τυπθηκε το 1474 απ τον τυπογρφο Thomas Ferrandus στη Μπρσια της Ιταλας. Το βιβλο περιχει το ελληνικ κεμενο στη μια πλευρ και τη λατινικ μμετρη μετφραση του στην λλη, εν ανμεσα στους στχους του ελληνικο κειμνου υπρχει η λατινικ πεζ μετφρασ του, γραμμ προς γραμμ. Το μοναδικ σωζμενο ανττυπο αυτο του βιβλου υπρχει στη βιβλιοθκη John Rylands στο Μντσεστερ της Αγγλας.
     1ο μως εξ ολοκλρου ελληνικ και χρονολογημνο βιβλο εναι η Ἐπιτομ τῶν ὀκτὼ τοῦ λγου μερῶν, γραμματικ του Κωνσταντνου Λσκαρι. Το βιβλο τπωσε ο Ιταλς Dionigi Paravicino. Μλιστα για τις ανγκες του βιβλου ο Κρητικς λγιος και κωδικογρφος Δημτριος Δαμιλς δημιουργε και τα 1α ελληνικ τυπογραφικ στοιχεα, επιμελεται της κδοσης, και προλογζει το βιβλο. Ανττυπο του βιβλου υπρχει και στην Εθνικ Βιβλιοθκη. Ο Δαμιλς θα τυπσει στη Φλωρεντα το 1484 σε να κδοση τα Ἐρωτματα του Χρυσολωρ και το 1488 ολκληρο το ομηρικ ργο στο βιβλο Ὅμηρος, τα σωζμενα σε 2 τμους, με την επιμλεια του λγιου Δημτριου Χαλκοκονδλη και με τα δικ του τυπογραφικ στοιχεα.
     Τα 1α ελληνικς ιδιοκτησας τυπογραφεα ιδρθηκαν στη Βενετα, το 1486 και το 1499. Το πρτο, του 1486 ανκε στους Κρτες Αλξανδρο και Λανικο (Νικλαο Καββαδτο), πρωτπαππα των Χανων απ τον Χνδακα (Ηρκλειο) λειτοργησε μλλον, σε κποιο σπτι και τπωσε κποια βιβλα για λληνες μαθητς σχολεων της Βενετας, ανμεσα στα οποα και τη Βατραχομυομαχα το 1486 αλλ και το Ψαλτριο. Το 2ο, ελληνικ τυπογραφεο συστθηκε κι αυτ στη Βενετα πλι απ 2 Κρητικος το Νικλαο Βλαστ και τον Ζαχαρα Καλλιργη και λειτοργησε για 2 μνο χρνια, 1499 & 1500. Ο Βλαστς υπρξε χρηματοδτης της επιχερησης εν ο Καλλιργης –πρην κωδικογρφος- ο τυπογρφος και σχεδιαστς των 1ων νων ελληνικν στοιχεων που χρησιμοποιθηκαν στην κδοση του Μεγλου Ἐτυμολογικοῦ Λεξικοῦ του 1499. Συνεργτες των τυπογρφων αυτν σαν ανμεσα στους λλους κι οι δισημοι λγιοι της εποχς, ο Μρκος Μουσορος κι ο Ιωννης Γρηγορπουλος, επσης Κρητικο. Μλιστα για να εξρει την κρητικ ταυττητα των συνεργατν ο Μρκος Μουσορος γραψε το παρακτω στιχοργημα που τυπθηκε στο Μγα Ἐτυμολογικν:

Κρς γρ ὁ τορνεσας, τα δε χαλκα Κρς ὁ συνερας,
Κρς ὁ καθν στξας, Κρς ὁ μολυβδοχτης,
Κρς δαπανᾶ νκης ὁ φερνυμος αὐτς ὁ κλεων
Κρς τδε. Κρησν ὁ Κρς ἤπιος αἰγοχος.

Κρητικς εναι αυτς που τα σκλισε,
Κρητικς κι αυτς που αρδιασε τους χλκινους τπους,
Κρητικς αυτς που τα κντησε να να,
Κρητικς αυτς που τα χυσε στο μολβι
και Κρητικς κνει τα ξοδα,
εκενος που χει το νομα της νκης
Κρητικς κι αυτς που γρφει τοτο το εγκμιο.
Στους Κρητικος παραστκεται ευνοκς
ο Δας ο κρητικς.

     Το τυπογραφεο εξδωσε λλους 3 ττλους βιβλων, ιδιατερα προσεγμνους και καλασθητους. Το Ὑπμνημα εἰς τὰς δκα κατηγορας τοῦ Ἀριστοτλους του Σιμπλκιου, το 1499 και τα Ὑπμνημα εἰς τὰς πντε φωνς του Αμμνιου του Ερμεα και Θεραπευτικ του Γαληνο, το 1500. Το τυπογραφεο αυτ λειτοργησε με την υψηλ εποπτεα και βοθεια της κρης του μεγλου δοκα της Πλης Λουκ Νοταρ, της ννας Νοταρ και ξεχρισε για την υψηλ αισθητικ του, τη περτεχνη γραμματοσειρ που χρησιμοποιοσε και τα μορφα πρωτογρμματα κι επτιτλα τυπωμνα με κκκινη μελνη. Η τυπογραφικ επιχερηση μως δεν τανε κερδοφρα και γι αυτ σταμτησε τη λειτουργα της τσο γργορα. Για το Βλαστ δεν χουμε στοιχεα πως συνχισε την ενασχληση με τη τυπογραφα αντθετα με τον Ζαχαρα Καλλιργη που το 1509 σστησε εκ νου τυπογραφεο. στη Βενετα τοτη τη φορ. Εκε θα τυπσει 4 ελληνικ βιβλα, οικονομικ προσιτ στο ευρτερο ελληνικ κοιν: Ἐξεψλματα, Ἔκθεσις παραινετικὴ τοῦ Ἀγαπητοῦ διακνου, το Ὡρολγιο, βιβλα χριστιανικο περιεχομνου που χρησμευαν κι ως βοηθματα μθησης, και το λογοτχνημα του Κρητικο Μπεργαδ Ὁ Ἀπκοπος -το 1ο λακ λογοτεχνικ ανγνωσμα.
     Ο Ζαχαρας Καλλιργης συνεχζει την εκδοτικ του δραστηριτητα απ το 1515 στη Ρμη. Εκε με τη φροντδα του ππα αλλ και την οικονομικ χορηγα ενς μαικνα των γραμμτων, του Cornelio Benigni, θα εκδσει τη πρτη, σχολιασμνη, κδοση των Ὠδῶν του Πινδρου. Τα επμενα χρνια θα εκδσει κυρως λατινικ κεμενα, για το κοιν της Δσης και 2 ελληνικ, την Ὀκτηχο το 1520 και το Λεξικ του Ιταλο ελληνιστ Guarino Favorino, το 1523. Στη Ρμη δραστηριοποιονταν δη, στο κκλο του αρχαιολτρη ππα Λοντα Ι’, ο δισημος λγιος Ιανς Λσκαρις, ο οποος κατρθωσε να πεσει τον ππα να ιδρσει στη Ρμη το 1513, Ελληνικ Γυμνσιο για τους αριστοχους μαθητς του υποδουλωμνου ελληνικο χρου που θελαν και μποροσαν να συνεχσουν σε αντερες σπουδς. Ο Λσκαρις στησε και το τυπογραφεο του Ελληνικο Γυμνασου, εκδδοντας ελληνικ βιβλα για την ενσχυση των σπουδν των μαθητν, πως τα Σχλια εἰς τὴν Ὁμρου Ἰλιδα το 1517, Ὁμηρικ ζητματα το 1518 και Σχλια στις τραγωδες του Σοφοκλ το 1518. Μλιστα το 1517 ο ππας Λων Ι’ για να βοηθσει τη νεοσστατη τυπογραφα δωσε σε αυτν το προνμιο αποκλειστικς κδοσης και πλησης των βιβλων για τα επμενα 10 χρνια, δηλ. μχρι το 1527. Τα ελληνικ βιβλα που εκδθηκαν ως το τλος του 14ου αινα (1476-1500) εναι 32 κα λγονται αρχτυπα.
     Η παρουσα του πατρινο εμπρου Ανδρα Κουνδη στη Βενετα κι η συνεργασα του με τους Ιταλος αδερφος Σβιο, θα σημνει την ναρξη ενς μακρβιου ελληνικο τυπογραφεου και θα καταστσει τη Βενετα το κντρο της ελληνικς εκδοτικς δραστηριτητας μχρι τον 19ο αινα. Ο Κουνδης αφο μαθτευσε στο τυπογραφεο του λδου Μανοτιου κα γνρισε τους αδερφος Σβιο, πρτεινε στον ναν, τον Στφανο να συνεταιριστονε στην δρυση τυπογραφεου κι τσι το 1521 εξδωσε το 1ο του βιβλο το σταθερς αξας κι αναγνωσιμτητας Ψαλτριο. Ο Κουνδης δυστυχς θα πεθνει στερα απ 2 τη κι ο εκδοτικς οκος θα περσει στα χρια του πεθερο του Δαμιανο (Damiano di Santa Maria), που σε συνεργασα με τους Σβιο θα συνεχσουν τη παραγωγ του οκου και την κδοση βιβλων. Οι αδερφο Ιωννης και Πτρος Σβιος θα εκδσουν το 1535 την Opera Quendam τα συγγρμματα του Μεγλου Βασιλεου στα ελληνικ, αλλ και το Τυπικὸν καὶ τὰ ἀπρρητα το 1545, 1 απ τα 1α θρησκευτικ λειτουργικ βιβλα που εκδθηκαν. Η κδοση φρει το τυπογραφικ σμα του Κουνδη.
     Εκτς απ τα θρησκευτικο περιεχομνου βιβλα που θα εκδσουν πως τα Παρακλητικ, Εὐχολγιον, και Τριδιον, θα εκδσουν και λογοτεχνικ ργα της Κρητικς λογοτεχνας που ττε γνριζε μια πολιτιστικ νοιξη, πως την Ιστορα του Ταγιαπιρα, το Πνθος θαντου, Ἀπολλνιος κι . Το τυπογραφικ σμα του Κουνδη (να κουνβι μσα σε θυρε) καθς κι ο ττλος του τυπογραφεου Τπος Κουνδου θα χρησιμοποιεται μχρι και το 1600 απ τους απογνους του Δαμιανο που συνεχζουνε την επιχερηση μχρι ττε. λλοι σημαντικο λληνες τυπογρφοι της εποχς εναι ο Κερκυραος λγιος Νικλαος Σοφιανς ιδιοκττης ενς βραχχρονου τυπογραφεου στη Βενετα στο οποο τπωσε μνο 3 βιβλα,και ο επσης Κερκυραος Ιππλυτος Βρελης, ιδιοκττης τυπογραφεου απ το 1564 ως το 1580. Αλλ και ξνοι, Ιταλο τυπογρφοι, θα εκδσουν πολλς σειρς ελληνικν βιβλων πως οι εκδοτικο οκοι των Da Sabbio που εκδδουν ελληνικ βιβλα απ το 1521-1551, οι Zanetti απ το 1535-1605 κι οι Spinelli απ το 1548 ως το 1579. Συνολικ λον τον 16ο αι. εκδδονται 634 περπου ελληνικ βιβλα, που ονομζονται παλαιτυπα και το 55% αυτν εναι θρησκευτικο (λειτουργικο) περιεχομνου. Το 30% εναι εκδσεις αρχαων Ελλνων συγγραφων, λεξικ και γραμματικς και τλος το 14% περιλαμβνει ιστορικοφιλολογικ και λογοτεχνικ ργα.
     Μχρι την εμφνιση του Νικολου Γλυκ στο τυπογραφικ χρο, ελληνικ βιβλα εξδιδαν Ιταλο τυπογρφοι, που απασχολονε πολλος λληνες λογους στην επιμλεια των εκδσεων τους. Ξεχωρζουν στη Βενετα οι Pinelli που απ το 1600 ως το 1676 εκδδουν 130 ελληνικος ττλους κι οι Giuliani που απ το 1582 ως το 1690 εκδδουν 199 ττλους. Οι Giuliani, Ιουλιανο επ το ελληνικτερον, εξδωσαν ανμεσα στα λλα τη Θεα Λειτουργα του Αγου Ιωννη του Χρυσοστμου το 1687, να απ τα πιο μορφα παλατυπα βιβλα. Επσης ο οκος θα εκδσει για 1η φορ και τη Ἐρωφλη του Γεργιου Χορττζη το 1637. Τλος, μερδιο στην κδοση ελληνικν βιβλων διεκδικε κι η Congegatio de Propaganda Fide (το Συμβολιο Προπαγνδας υπρ της Καθολικς Πστης του Βατικανο) που εκδδει απ το 1628 ως το 1677 45 ελληνικος ττλους λους για προσηλυτιστικος σκοπος.
     Το 1647 ο μπορος απ τα Γιννενα, Νικλαος Γλυκς, μετοκησε μνιμα στη Βενετα κι αποφσισε να ασχοληθε με την τυπογραφα. Ο Γλυκς αγρασε το τυπογραφεο του Αλμπρτζι το 1670, αποκτντας και το προνμιο αποκλειστικς παραγωγς ελληνικν ττλων. Μχρι το θνατ του, το 1693, τπωσε 106 διαφορετικος ττλους βιβλων, κυρως θρησκευτικο-λειτουργικο περιεχομνου. Μετ το θνατ του, ο οκος πρασε στους κληρονμους του και γνρισε μια προσωριν κμψη μχρι το 1721 που στα χρια του εγγονο του, Νικλαου Γλυκ του νετερου, θα γνωρσει καινορια ανπτυξη. Το 1729 μλιστα εκδδει και το βιβλο του Θεφιλου Κορυδαλλα Εἰς ἅπασαν τὴν Λογικὴν τοῦ Ἀριστοτλους για 1η φορ. Ως το 1788 ο αριθμς των πιεστηρων διπλασιστηκε, οι τεχντες τυπογρφοι ανλθαν στους 20 κι οι ττλοι φτασαν στους 400. Ο οκος συνχισε τη λειτουργα του και τα επμενα χρνια, μχρι και τη περοδο του Νεοελληνικο διαφωτισμο κι ως το 1820 ταν ισχυρς κι ακμαος. Ωστσο μετ το 1831 η επιχερηση αρχζει σιγ-σιγ να παρακμζει μχρι που κλενει οριστικ γρω στο 1850.
     Ο δετερος σημαντικς τυπογραφικς-εκδοτικς οκος ταν του Νικολου Σρου. Ο Νικλαος Σρος, ηπειρτης κι αυτς, μετοκησε στη Βενετα γρω στο 1680 κι ρχισε τη δικ του εκδοτικ δραστηριτητα, με βιβλα που το αναγνωστικ τους κοιν βρισκτανε στη τουρκοκρατομενη και βενετοκρατομενη Ελλδα. Ο εκδοτικς οκος λειτοργησε ως το 1788 αν κι απ το 1706 εχεν αγοραστε απ τον Αντνιο Βρτολι. Ο εκδοτικς οκος του Σρου στο διστημα 1685-1788, εξδωσε 298 βιβλα.
     Τλος ο οκος του επσης ηπειρτη απ τα Γιννενα, Δημητρου Θεοδοσου, ρχισε τη λειτουργα του το 1755, εκδδοντας και πολλ βιβλα στη σλαβικ γλσσα, για τους σλαβφωνους πληθυσμος των Βαλκανων. Το 1ο βιβλο που βγκε απ τα πιεστρι του ταν η Ββλος ενιασιος την πασαν εκκλησιαστικ ακολουθαν ανελλιπς περιχουσα. Το 1767 εκδδει το βιβλο του Ιωννη Στνου Ββλος χρονικ περιχουσα την Ιστοραν της Βυζαντδος, σε 6 τμους και το 1778 εκδδει την Ιστορα εις την οποα περιχεται ο Βος και οι Ανδραγαθες του περιβητου Βασιλως Αλεξνδρου του Μακεδνος, ν απ τα πολλ λακ αναγνσματα της εποχς που δημιοργησαν και συντρησαν τους θρλους γρω απ τον Μγα Αλξανδρο. Το 1782 πεθανει ο Δημτριος Θεοδοσου και τη διεθυνση αναλαμβνει ο αδερφς του, Πνος. Το τυπογραφεο χει εξελιχθε σε διαβαλκανικ κμβο, καθς προωθε βιβλα στη Βοσνα, τη Σερβα, τη Βλαχα, τη Βουλγαρα και την Ουγγαρα. Το τυπογραφεο θα συνεχσει τη λειτουργα του, μχρι το 1820. Σε λα αυτ τα χρνια, ο οκος θα εκδσει 544 ελληνικ βιβλα, καθς και σλαβικ κι αρμενικ. Τον 17ο αι. εκδδονται 960 βιβλα στην ελληνικ γλσσα, με τα θρησκευτικ και λειτουργικ βιβλα να εξακολουθον να χουν τη μερδα του λοντος με ποσοστ 70%, τα λογοτεχνικ-ιστορικοφιλολογικ να ακολουθον με 15% και οι εκδσεις αρχαων Ελλνων συγγραφων με 13%.
     Στα χρνια που θα ακολουθσουν η Βενετα θα χσει τα σκπτρα στη παραγωγ ελληνικν βιβλων καθς χνει και την δια την αυτνομη παρξη της, αφο το κρτος της Βενετας θα καταλυθε απ τον Ναπολοντα το 1797. Εξλλου κι η δρυση του νου ελληνικο κρτους θα στρψει τους εκδτες στην δρυση τυπογραφεων στην ελεθερη πια, πατρδα τους. Το 18ο αι. θα τυπωθον συνολικ 3.562 ελληνικ βιβλα, με το 62% απ αυτ να χουν εκδοθε στη Βενετα.
     Στην Οθωμανικ αυτοκρατορα η καινοργια εφερεση του τυπογραφεου θα αργσει να φτσει και πολ περισστερο να ευδοκιμσει. Οι Τορκοι εδαν με εξαιρετικ καχυποψα τη να εφερεση κι ταν οι μη μουσουλμανικς εθντητες που θα εγκαταστσουνε και θα λειτουργσουνε τυπογραφεα εκε. Συγκεκριμνα ν αρμνικο τυπογραφεο θα λειτουργσει στη Πλη το 1567, να εβρακ κι να αρμενικ στη Θεσσαλονκη την δια περπου περοδο εν το 1ο τουρκικ θα κνει την εμφνισ του το 1727, στο Σκοταρι της Πλης. Το 1620 ο Πατριρχης Κριλλος Λοκαρις, θα εδραισει τυπογραφικ επιχερηση, για να αντιμετωπσει την επθεση της Καθολικς εκκλησας, που με αφθονα συγγραμμτων προσπαθοσε να προσηλυτσει ορθδοξους πιστος.
     Ο Λοκαρις, στειλε τον κεφαλλοντη κληρικ Νικδημο Μεταξ στο Λονδνο το 1620, για να μθει την τυπογραφικ τχνη. Ο Μεταξς σο καιρ ζοσε στο Λονδνο εξδωσε κποια βιβλα στην ελληνικ πως το Βιβλο τοῦ Ὀρθο Λγου το 1625, το Λγοι ἀποδεικτικοὶ τοῦ Γρηγριου Παλαμᾶ το 1626, και το Περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ Ππα του Μελτιου Πηγ πλι το 1626. τοιμος πια το 1627, φτνει στη Πλη εφοδιασμνος με πιεστριο και τυπογραφικ στοιχεα κι εγκαθιστ το τυπογραφεο του, σε να νοικιασμνο οκημα της πλης. Απ εκε το 1627 εκδδεται η Τοῦ Μακαριωττου καὶ Σοφωττου Πατρς ἡμῶν Ππα καὶ Πατριρχη Ἀλεξανδρεας … σντομη πραγματεῖα περὶ Ἰουδαων. Ωστσο το τυπογραφεο δεν ευτχησε. Με τις συντονισμνες προσπθειες του Γλλου πρσβη και των Ιησουιτν θεολγων, το τυπογραφεο συκοφαντθηκε τι τπωσε βιβλο που προσβλλει τον προφτη Μωμεθ. Η Υψηλ Πλη διταξε 150 γενιτσρους να καταστρψουν το τυπογραφεο και να κατσχουν τα βιβλα που υπρχαν σ' αυτο. Ο διος ο Μεταξς διασθηκε απ το Βρετταν πρσβη. Αργτερα απαλλχτηκε απ τις κατηγορες, αφο διαπιστθηκε τι δεν εχε τυπωθε κτι απαγορευμνο. μως ο Μεταξς φυγε για Κεφαλλονι και το τυπογραφεο δε ξαναλειτοργησε. Ο Λοκαρις συνχισε τις εκδοτικς προσπθειες του απ ευρωπακ τυπογραφεα πλον, εκδδοντας το 1638, απ τυπογραφεο της Γενεης τη Καιν Διαθκη μεταφρασμνη στη κοιν ελληνικ, ργο του μοναχο Μξιμου του Ρδιου.
     Το Βατικαν δεν μεινε πραγο, φυσικ. Με τη βοθεια Ελλνων λογων Καθολικν και με τον εκδοτικ μηχανισμ της Sacra Congregatio de Propaganda Fide τπωσε πολλ βιβλα στα ελληνικ. Αρχ κανε με το ργο του Πτρου Αρκοδιου Διδασκαλα χριστιανικὴ ὀρθδοξη το 1628 και την δια χρονι κυκλοφρησε το 2γλωσσο ργο (ελληνικ και λατινικ) Ἑρμηνεῖα τῶν πντε κεφαλαων ὅπου περιχει ἡ ἀπφασις τῆς ἁγας καὶ οἰκουμενικῆς συνδου τῆς Φλωρεντας που πραγματεεται τις κυριτερες διαφορς της Καθολικς απ την Ορθδοξη Εκκλησα, πως η εκπρευση του Αγου Πνεματος, η χρση νζυμου ζυμου ρτου κ.. Ακολοθησαν πολλ βιβλα, κυρως γραμματικς που μοιρζονταν δωρεν στα ελληνικ σχολεα αλλ και πολλ θεολογικ συγγρμματα που προπαγνδιζαν την ιδα της νωσης των δυο εκκλησιν.
     Το Πατριαρχεο Κωνσταντινοπολης κανε την επμενη προσπθεια για δρυση τυπογραφας το 1752 επ Πατριρχη Κριλλου του Ε' που θα καθοδηγσει την κδοση 4 βιβλων εν το 1763 ο Πατριρχης Σαμουλ Α' θα εκδσει ακμα μερικ βιβλα. Τυπογραφεο ως επσημο ργανο του Πατριαρχεου δεν θα ιδρυθε παρ το 1797 επ Πατριαρχας του Γρηγορου του Ε'. Το τυπογραφεο με εκδτη τον αρμνιο Ιωννης Πογς λειτοργησε μχρι το 1801 κι απ εκε και μετ υπολειτοργησε. Το 1798 θα κυκλοφορσει και το 1ο ντυπο, η Ἐγκκλιος πρὸς τοὺς κατοκους τῶν Ἰονων Νσων, του Πατριρχη Γρηγριου του Ε', καθς και τη Χριστιανικὴ ἀπολογα του Αθανσιου Πριου. Ο Αθανσιος Πριος, ν απ τα πιο αντιδυτικ πνεματα του καιρο του, επιτθεται εναντον του Διαφωτισμο στο ργο Χριστιανικὴ ἀπολογα και στο Ἀντιφνησις πρὸς τὸν παρλογον ζῆλον τῶν ἀπὸ Εὐρπης ἐρχμενων φιλοσφων του 1802. Την δια χρονι, το 1798, θα κυκλοφορσει κι η περφημη Διδασκαλα πατρικ το κεμενο της οποας καταδκαζε τις κινσεις των Ελλνων για απελευθρωση της χρας τους και δικαιολογοσε την τουρκικ κατοχ, κεμενο που προκλεσε την απντηση του Αδαμντιου Κορα με το εξσου περφημο κεμενο της Αδερφικῆς διδασκαλας.
     Επμενη προσπθεια ανασστασης της τυπογραφεας γινε το 1813 ταν ο Πατριρχης Κριλλος Ε' αναθτει τη λειτουργα του, σε 2 ιδιτες προσκεμενους στο Πατριαρχεο, τους Κωνσταντνο Κορρσιο και Αλξανδρο Αργυρμο. Το τυπογραφεο αρχζει να αναλαμβνει κι απ το 1820 και μετ αποφασζεται να διευρυνθε ο ρλος του για να μπορσει να ενισχσει λο το ελληνικ γνος. Οι εκδσεις του θα αναφρουν «εν τω του Γνους Ελληνικ Τυπογραφεω» πλον, αλλ με την κρηξη της Ελληνικς Επανστασης του 1821 οι Τορκοι εισβλλουν και καταστρφουνε τον εξοπλισμ του.
     Στη Μολδαβα γρω στο 1680 ο Πατριρχης Ιεροσολμων Δοσθεος δραστηριοποιεται εκδοτικ, εκμεταλλευμενος την νθηση της τυπογραφας στις ημιαυτνομες περιοχς της Μολδαβας και Βλαχας κι ιδρει τυπογραφεο στην ιερ μον της Τζετατζοια (μον που ανκε στο Πατριαρχεο Ιεροσολμων), στο Ισιο της Μολδαβας. Απ εκε  -και χρη στην οικονομικ ενσχυση των ηγεμνων της Μολδαβας, αφο η επιχερηση δεν ταν κερδοσκοπικ- εξδωσε βιβλα ενισχυτικ της ορθδοξης διδασκαλας και των ορθδοξων δογμτων, μεταξ λλων τον Τμο ἀγπης κατὰ Λατνων το 1698 κ.. Απ το τυπογραφεο της μονς Τσετατζοια (Cetatuia) [Μον των Αγων Αποστλων] θα προλθει, εκτς απ την συγγραφικ παραγωγ του Πατριρχη Ιεροσολμων Δοσθεου, το 1682 το σγγραμμα του Πατριρχη Ιεροσολμων Νεκτριου Περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ Ππα ἀντρρησις, το 1683 σγγραμμα του αρχιεπισκπου Θεσσαλονκης Συμεν του Μακαρου, Κατὰ αἰρσεων, το 1685 το Ἑορτολγιο τῶν Ἁγων Σργιου καὶ Βκχου, το 1694 ο Τμος καταλλαγῆς του πατριρχη Δοσθεου και τα υπλοιπα βιβλα του. Οι τυπογρφοι του μοναστηριο τανε Βλχοι μοναχο, πως ο Μητροφνης που τπωσε 3 βιβλα αλλ δημιοργησε και μια να γραμματοσειρ  ελληνικν στοιχεων κι ο Δημτριος Παδορε, εν την επιμλεια των κειμνων καναν λληνες λγιοι και δσκαλοι που ζοσανε στην αυλ του ηγεμνα της Μολδαβας.
     Μια προσπθεια για το στσιμο ιδιωτικς τυπογραφικς επιχερησης γινε το 1786 στο Ισιο απ τον ιερα Μιχαλ Ρω και το Γιργο Χατζ-Δμου. Η προσπθεια απδωσε μνο να σγγραμμα του Νικλαου Μαυροκορδτου Λγο κατ νικοτιανς μια πραγματεα για τις βλαβερς επιπτσεις της χρσης του καπνο, απντηση στο βιβλο του Μητροφνη Γρηγορ, παινος νικοτιανς. Αργτερα πλι, το 1812 ο Κρητικς λγιος Μανουλ Βερνρδος θα ιδρσει -με μετοχικ κεφλαιο- να τυπογραφεο υπ τη προστασα του ττε ηγεμνα της Μολδαβας Σκαρλτου Καλλιμχη. Το τυπογραφεο εγκαταστθηκε στη μον των Τριν Ιεραρχν -δρα της Μητρπολης Μολδαβας- και θα εκδσει 21 ελληνικ βιβλα, θρησκευτικ, σχολικ και λογοτεχνικ. Απ αυτ το τυπογραφεο μλιστα, θα φγουνε κι οι προκηρξεις του Αλξανδρου Υψηλντη προς τους σκλαβωμνους λληνες την νοιξη του 1821.

   «Ἐν ἔτει δὲ 1680, ὅντες εἰς Γισιον καὶ ἰδντες τοὺς μὲν Μολδαβους τπον ἔχοντας, τοὺς δ' Ἕλληνες οὔ, ἐκαιμεθα τὴν καρδαν. Ὁ δὲ Θες, ὁ τῶν καλῶν ἀρχηγὸς καὶ τελειωτς, φρει ἡμῖν Βλχον τινὰ ἱερομναχον τοὔνομα Μητροφνη, καὶ δδομεν αὐτῷ 600 γρσια, καὶ κατασκευζει τπον καινν. Καὶ δὴ δδομεν αὐτῷ ἀναλματα καὶ χαρτα, καὶ τὸ βιβλον τοῦ πατριρχη Ἱεροσολμων Νεκταρου Κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ ππα πμπομεν, καὶ παρ' ἐλπδα τυποῦται, ὃ καὶ διενεμαμεν τοῖς πᾶσιν ἀδωροδοκτως. Ὤρθῃ δὲ ἡμῖν γλυκὺ τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐν Ἀδριανουπλει εὑρισκμενοι τῷ 1683 ἔτει, ἀπεστελαμεν χαρτα εἰς Γισιον, καὶ ἐδκαμεν τῷ τπῳ καὶ τὸ τοῦ Συμεὼν Θεσσαλονκης βιβλον, γρψαντες ἐπιστολὰς καὶ τῷ Δοκα βοεβδα».
     -Δοσθεος Β' Ιεροσολμων-

     Ελληνικ τυπογραφεο στη Βλαχα ρχισε να λειτουργε απ το 1690 με πρωτοβουλα του Πατριρχη Ιεροσολμων Δοσθεου. Το ελληνικ αυτ τυπογραφεο ρθε να προστεθε στο βλχικο που λειτουργοσε δη απ το 1678. Με την αρχικ μορφ διατηρθηκε ως το 1715, εκδδοντας γρω στα 17 βιβλα, στη πλειοντητ τους θρησκευτικο-δογματικο και λειτουργικο χαρακτρα. Εξχουσα μορφ αυτο του τυπογραφεου ταν ο νθιμος απ την Ιβηρα, που απ το 1691 πρωτοβλπουμε το νομ του, ως τυπογρφου σε κποιο βιβλο. ταν ο νθιμος θα γνει Μητροπολτης Ουγγροβλαχας το 1715, το τυπογραφεο θα περσει στη κατοχ του και θα το μεταφρει στη Μον των Αγων Πντων, Μον που δρυσε ο διος ο νθιμος. Εκε θα συνεργαστον μαζ του αρκετο λληνες λγιοι κι ανμεσ τους ο Μητροφνης ο Γρηγορς απο τη Δωδνη, που θα εξελιχτε σε αρχιτυπογρφο της Μονς και με την δικ του επιστασα θα εκδοθε γρω στο 1722 το μνημειδες ργο του Πατριρχη Ιεροσολμων Δοσθεου, η Ιστορα περ των εν Ιεροσολμοις πατριαρχευσντων γνωστ κι ως Δωδεκβιβλος. Το βιβλο αποτελε τη κορωνδα των εκδσεων του τυπογραφεου αλλ και του Μητροφνη Γρηγορ καθς το μεγλο σχμα του, το πολυσλιδ του και το ερος των θεμτων που πραγματευταν, αλλ ββαια κι οι πολιτικς εξελξεις στη περιοχ καναν την λη διαδικασα της κδοσς του να διαρκσει περ τα 5 χρνια. Το τυπογραφεο θα σταματσει τη λειτουργα του το 1717-1718 λγω της αυστριακς εισβολς στη Βλαχα, στα πλασια του βενετο-οθωμανικο πολμου. Το τυπογραφεο θα ξαναλειτουργσει το 1719 οπτε θα τυπσει το βιβλο Περ καθηκντων του ηγεμνα της Βλαχας Νικλαου Μαυροκορδτου. Απ αυτ τη περοδο το τυπογραφεο διευθνεται απ τον Μητροφνη Γρηγορ και τον τυπογρφο Στικα Ιακωβτζη.
     Ελληνικ τυπογραφεα βραχβια μως λειτοργησαν στη Μον των Εισοδων της Θεοτκου στο Σναγκβ 1697-1701, στη Μον της πλεως του Ρμνικ, 1705, και στο Τεργκβιστε 1709-1710 (πρωτεουσα της Βλαχας, πριν το Βουκουρστι). Η βοθεια του ηγεμνα Κωνσταντνου Μπρανκοβενου τανε σημαντικ αφο με δικ του ξοδα τυπθηκαν πολλ βιβλα και διανεμθηκαν και δωρεν στο λα. Το 1767 θα ιδρυθε στο Βουκουρστι η εν Βουκουρεστω τυπογραφα του ορθδοξου γνους των Ρωμαων που μσα σε 2 χρνια θα εκδσει 7 ττλους. Το 1783 οι Γιαννιτες αδερφο Λαζρου θα συστσουνε τυπογραφεο με την υποστριξη του ηγεμνα Νικολου Καρατζ και του Μητροπολτη Ουγγροβλαχας. Το τυπογραφεο εξδωσε μνο 4 βιβλα και με τη ρωσικ εισβολ στη περιοχ το 1789 σταμτησε ττοιου εδους δραστηριτητες. Το 1817 θα ξαναεμφανιστε τυπογραφεο στο Βουκουρστι που θα εκδσει 7 βιβλα μχρι το 1821, ανμεσα στα οποα ξεχωρζουνε και τα 2 1α μουσικ βιβλα βυζαντινς μουσικς, Νον Αναστασιματριον το 1820 και το Σντομον Δοξαστριον πλι το 1820, του Πτρου Λαμπαδριου.
     Στη μεγλη αυτ πλη της βρειας Ηπερου, τη Μοσχπολη, κοντ στην Αχρδα, που κμασε το 1ο μισ του 18ου αι., ιδρθηκε και τυπογραφεο που λειτοργησε απ το 1731 ως το 1760 στην αρχ σα συμπλρωμα της σχολς Να Ακαδημα Μοσχοπλεως κι αργτερα πρασε στην ιδιοκτησα της Μονς του Αγου Ναομ και κυκλοφρησε 14 διαφορετικς εκδσεις βιβλων, 3 απ τις οποες χουνε κοσμικ χαρακτρα κι οι υπλοιπες 13 θρησκευτικ χαρακτρα. Αξιλογη κδοση εναι το βιβλο Ἡ ἀλθεια κριτὴς εἰς τὰς μεγλας διαφορὰς τῶν τεσσρων χριστιανικῶν λατρειῶν τῶν Γραικῶν, Παπιστῶν, Καλβινιστῶν καὶ Λουθηρανῶν. Το βιβλο το εχε γρψει ο Ιταλς Λεονρντο Λομπρντι (Leonardo Lombardi) και κυκλοφρησε μεταφρασμνο στη κοιν ελληνικ της εποχς. Ψυχ του τυπογραφεου για 30 ολκληρα χρνια ταν ο ιερομναχος Γρηγριος Κωνσταντινδης.
     
Τα βιβλα που εκδθηκαν αυτ τα χρνια εναι τα εξς:

«Ακολουθα Αγας Θεοδρας της εν Θεσσαλονκη» (1731)
«Ακολουθα Αγου Χαραλμπους» (1734)
«Ακολουθα του Αγου Νικολου του Νου» (1736)
«Ακολουθα Αγου Ναομ» (1740)
«Ακολουθα Αγου Σεραφεμ» (1740)
«Ακολουθα Πντε και Δκα Ιερομαρτρων» (1741)
«Κλμης...», (1742) που περιλαμβνει τις εξς ακολουθες:
α) Ακολουθα Κλμεντος Αχριδν,
β) Ακολουθα Βλαδιμρου,
γ)Ακολουθα Ερσμου,
δ) Ακολουθα Ναομ,
ε) Ακολουθα Νικοδμου
στ) Ακολουθα Επταρθμων

«Ακολουθα Αγου Βησσαρωνος» (1744)
Θεοφλου Κορυδαλλως «Επιστολικο τποι...» (1744)
«Ακολουθα Αγου Αντωνου» (1746)
«Συνταγμτιον ορθδοξον...» Κωνσταντνου του Αγιοναουμτου (1746)
«Η Αλθεια Κριτς» (1746/49)
«Οκτηχος» (1750)
«Εισαγωγ γραμματικς...» Θεοδρου Αναστασου Καβαλιτου (1760)

     Ο ρλος που παιζε η ελληνικ τυπογραφικ-εκδοτικ δραστηριτητα εκενα τα χρνια εκφρζεται απλυτα στο παρακτω απσπασμα του Αδαμντιου Κορα:

   "Αυτ (η τυπογραφα) μνη ενκησε τον πανδαμτορα χρνον, φυλξασα σοφ, των παλαιν φιλοσφων και προγνων ημν παραγγλματα… αυτ και σμερον, ως γγελος εξ ουρανο ταρττει την κολυμβθραν των επιστημν και βαπτζει εις αυτν την Ελλδα, δια να θεραπεσει τα πολλ και μακρ της αρρωστματα και να την καθαρσει απ τον ρπον της απαιδευσας…"

     Απ το 1750 και μετ, με την εξπλωση των νων ιδεν του Διαφωτισμο, η ελληνικ εκδοτικ παραγωγ θα αναζωογονηθε και θα εξαπλωθε και σε καινορια εκδοτικ κντρα. Εκτς απ το παραδοσιακ εκδοτικ κντρο τη Βενετα, ξνοι εκδτες θα ασχοληθον με τη παραγωγ ελληνικν εκδσεων σε πολλς πλεις της Ευρπης, πως τη Λειψα, τη Βιννη, τη Πετροπολη, την Οδησσ, τη Μσχα.
Συγκεκριμνα, στη Λειψα ο παλις εκδοτικς οκος των Βριτκοπφ θα τυπσει 40 περπου ελληνικ ργα, με σημαντικτερο τη «Λογικ...» του Ευγνιου Βολγαρι το 1766. Ο εκδοτικς οκος του Τρττνερ στη Πστη απ το 1806 θα τυπσει ελληνικ βιβλα, το διο κι ο δισημος οκος του Διδτου (ο οποος το 1805 θα σχεδισει και την περφημη ελληνικ γραμματοσειρ Didot, που χρησιμοποιεται ευρως μχρι και σμερα) και του Eberhart που θα εκδσουν το σνολο σχεδν των ργων του Αδαμντιου Κορα.
     Στη Βιννη, ο Ιωσφ Βαουμαιστρος (Josef von Baumeister) πως τον λεγαν οι λληνες ττε, θα ενισχσει την ελληνικ παραγωγ βιβλων αλλ θα εκπαιδεσει και πολλος λληνες τεχντες του χρου. Το τυπογραφεο του Θωμ Τρτνερ στην δια πλη θα ασχοληθε και αυτ με την κδοση ελληνικν βιβλων. Τα δυο δυνατ ελληνικ τυπογραφεα της Βιννης, αυτ του Βενττη και των Μαρκδων Πολιου θα αναπτυχθον δυναμικ, θα εκδσουν παντς εδους βιβλα, θα βοηθσουν τον Ργα Φεραο στο ργο του, και γενικ θα διαδσουν σε σους περισστερους λληνες μποροσαν τις ιδες του Νεοελληνικο διαφωτισμο. Ταυτχρονα, αλλζει και η θεματικ των βιβλων. Για πρτη φορ εισγεται στην ελληνικ ζω το μεταφρασμνο γαλλικ αφγημα νουβλα, αρχς γενομνης απ το «Σχολεον των ντελικτων εραστν» του Ργα Φεραου το 1790- συλλογ απ 6 αισθηματικ αφηγματα του Ρεστφ ντε λα Μπρετν. Για 1η φορ, εκδδονται θεατρικ ργα. Tα επμενα χρνια, 30 εκδσεις μεταφρασμνων στα ελληνικ θεατρικν ργων των Metastasio, Goldoni, Florian κι λλων θα δουν το φως της δημοσιτητας.
     Την δια εποχ χουμε και το 1ο νεοελληνικ μυθιστρημα, του ηγεμνα Νικλαου Μαυροκορδτου, Φιλοθου πρεργα που τυπθηκε στη Βιννη το 1800 καθς και το Αννυμος το 1789. Το 1793 εμφανζονται οι Νεκρικο Διλογοι του Πολυζη Κοντο να πολστιχο στιχοργημα εναντον της Γαλλικς Επανστασης και του Βολταρου. Οι εκδσεις ργων των κλασικν αρχαων Ελλνων συγγραφων θα πολλαπλασιαστονε και μεταφρασμνες στη κοιν ελληνικ της εποχς, θα φτσουνε σε περισστερα φιλομαθ χρια αλλ και θα προκαλσουν τις 1ες συζητσεις του περφημου γλωσσικο ζητματος. Ο Κορας θα εκδσει τους Χαρακτρες του Θεφραστου στα γαλλικ το 1799, το Περ αρων, υδτων, τπων του Ιπποκρτη το 1800, τα Αιθιοπικ του Ηλιδωρου το 1804 και πολλ λλα. Λεξικ των ευρωπακν γλωσσν -ελληνογαλλικ, ελληνοταλικ, ελληνορωσσικ ακμα και τορκικα- αρχζουν να κνουνε την εμφνισ τους, εργαλεο πολτιμο στους λληνες εμπρους, ναυτικος και γενικ επιχειρηματες της Διασπορς, και θα κνουν καλς πωλσεις. Χαρακτηριστικ αναφρονται το Ιταλο-Γραικικν λεξικν του Σπρου Βλαντ, Βενετα,1792, το Τετργλωσσον λεξικν του Γερσιμου Βλχου που πρωτοτυπθηκε το 1710 κι επανεκδθηκε το 1784 στη Βενετα,κ.α.. Επιστημονικ συγγρμματα θα κνουνε την εμφνισ τους απ εκδτες με ανοιχτος πνευματικος ορζοντες, πως η Περιγραφ του παντς απ το Γεργιο Βενδτη το 1792, τα Στοιχεα Γεωγραφας του νθιμου Γαζ και Νικηφρου Θεοτκη το 1804, η κθεση Συνοπτικ Αριθμητικς, λγεβρας και Χρονολογας του Κοσμ Μπαλνου το 1798, κ..
     Γρω στα τλη του 1790 θα αρχσουν οι 1ες προσπθειες για την κδοση ελληνικν εφημερδων, ργανο πλον απαρατητο για τη πληροφρηση του ελληνικο κοινο των παροικιν κυρως. Τα γεγοντα αρχζουν να τρχουν με πιο γργορους ρυθμος κι η κδοση των βιβλων δεν μπορε οτε να τα προφθσει οτε να καλψει το ερος και τη ποικιλα με την οποα τα γεγοντα εμφανζονται. Οι λληνες των παροικιν, φιλομαθες πντοτε, χρειζονται πλον συχν πληροφρηση για τα τεκταινμενα, καθς αυτ αφορονε κι επηρεζουνε σημαντικ κομμτια της επαγγελματικς κι εν γνει της καθημερινς ζως τους.
     Ο 1ος που διγνωσε την ανγκη αυτ των καιρν εναι ο ζακυνθινς τυπογρφος και λγιος, Γεργιος Βενδτης που θα κνει κποιες προσπθειες το 1784 για κδοση εφημερδας στη Βιννη, οι οποες μως δεν θα τελεσφορσουνε λγω ρνησης των αυστριακν αρχν να δσουν δεια κδοσης στην εφημερδα του που πρλαβε να τυπσει μνο 2 φλλα. Η προσπθεια θα επαναληφθε απ τον μπορο Δημτρη Θεοχαρδη, το 1788 αλλ τελικ θα γνει κατορθωτ απ τους αδελφος Μαρκδες Πολιου το 1789, χρονολογα κατ την οποα εκδδουν την «Εφημερδα» τους. Το 1812 θα κνει την εμφνισ του και ο «Ελληνικς Τηλγραφος» που θα εκδδεται μχρι το 1836. Το 1811 θα αρχσουν να κυκλοφορονε και τα 1α ελληνικ περιοδικ. Ο «Ερμς ο Λγιος» 1ο απ λα θα κυκλοφορσει απ το 1811 ως το 1821. Ιδρυτς του εναι ο νθιμος Γαζς και κατοπινο διευθυντς ο Θεκλητος Φαρμακδης και ο Κωνσταντνος Κοκκινκης. Η «Καλλιπη» στη Βιννη,φιλολογικ περιοδικ, απ το 1819 ως το 1821, η «Μλισσα Εφημερς ελληνικ» στο Παρσι απ τον Σπυρδωνα Κοντ πλι απ το 1819 ως το 1821.
Το πρτο τυπογραφεο θα ιδρυθε στη Κρκυρα το 1798 και θα λειτουργσει, με διφορες αλλαγς μχρι το 1817, χοντας κυρως δημσιο χαρακτρα, δηλαδ δημοσιεοντας τις ανακοινσεις και τα διατγματα των εκστοτε κυβερνσεων.
     Κατ τη περοδο της γαλλοκρατας των Επτανσων, πρτοι οι δημοκρατικο Γλλοι του Ναπολοντα που θα μενουν στο νησ το 1798 και το 1799, θα ιδρσουν το τυπογραφεο, στελεχνοντς το με Γλλους τεχντες τυπογρφους. Εκενη τη χρονι, το 1798 θα τυπωθον στο τυπογραφεο της Κρκυρας ο Ὕμνος πατριωτικὸς τῆς Ἑλλδας … πρὸς ξαναπκτησι τῆς Ἐλευθερας του Ργα, κι ο Ὕμνος εγκωμιαστικὸς πρὸς τὸν Μποναπρτε του Χριστφορου Περραιβο. Τη περοδο που τα Ινια νησι θα αποτελσουν την Επτνησο Πολιτεα (1799-1807), το τυπογραφεο θα το διευθνει στο μεγαλτερο διστημ του, ο Διονσης Σαραντπουλος. Παραγγλνονται να τυπογραφικ στοιχεα απ τη Βενετα κι ο Σαραντπουλος πηγανει στη Τεργστη για να βελτισει τις γνσεις του στη στοιχειοθεσα. Απ το 1807 μχρι το 1814 ταν την εξουσα στα Επτνησα θα αναλβουν οι αυτοκρατορικο τρα Γλλοι, το τυπογραφεο θα εκσυγχρονιστε, τη διεθυνση θα αναλβει ο δισημος Ιταλς τυπογρφος Pasquale Gambardella και θα μεταφερθε σε κτριο που χτστηκε ειδικ για να το στεγσει. ταν οι γγλοι θα κυβερνσουν τα Ινια νησι τη περοδο 1814-1817, θα διορσουν τον Ζακνθιο τυπογρφο Δημτριο Ζερβ διευθυντ του τυπογραφεου.
Απ το 1897 μχρι το 1817 το τυπογραφεο θα εκδσει 175 ττλους, ανμεσα στα οποα 3 σχολικ εγχειρδια, 5 θρησκευτικο περιεχομνου βιβλα και 65 λογοτεχνικ κι επιστημονικ συγγρμματα, εν τα υπλοιπα περιλαμβνουν εκδσεις της εκστοτε εξουσας πως νμους, διατγματα, συντγματα (μονφυλλα), εφημερδες και βιβλα σε 4 γλσσες: ιταλικ, ελληνικ, γαλλικ κι αγγλικ. Απ τις ελληνικς εκδσεις σημαντικς εναι η Ρομηκη γλσα του Γιννη Βηλαρ, και τα Λυρικ του Αθανσιου Χριστπουλου το 1814.
     Η Ζκυνθος απκτησε δικ της τυπογραφεο το 1809, ταν την κατλαβαν οι γγλοι και μετ και το 1813 αποφασζεται η κδοση του 15μερου ενημερωτικο φλλου Ἐφημερὶς τῶν Ἰωνικῶν Ἐλευθερωμνων Νσων. Απ το 1814 και μετ, το τυπογραφικ υλικ κι οι τυπογρφοι μετεγκαταστθηκαν στη Κρκυρα και το ζακυνθιν τυπογραφεο κλεισε. Κατ τη διρκεια της λειτουργας του, απ το 1810 ως το 1817 εξδωσε 53 διαφορετικος ττλους βιβλων.
     Βραχχρονα τυπογραφεα στθηκαν στις Κυδωνες (Αβαλ) της Μικρς Ασας, και στη Χο. Στις Κυδωνες το τυπογραφεο λειτοργησε στα πλασια του δισημου σχολεου της πλης απ το 1819 ως το 1821, που οι βιαιοπραγες των Τορκων στη πλη, εξαιτας της ελληνικς επανστασης, το κατστρεψαν.
     Ο δισημος Γλλος τυπογρφος και φιλλληνας, Ambroise Firmin Didot, ο Διδτος, επισκεπτμενος τη Μικρ Ασα το 1816 και 1817 γνωρστηκε με τον διευθυντ του σχολεου Θεφιλο Καρη. τσι οι υπεθυνοι της Ακαδημας αποφσισαν να στελουνε το νεαρ φρελπι μαθητ της Ακαδημας, Κωνσταντνο Τμπρα στο Παρσι -με ξοδα της πλοσιας οικογνειας των Κυδωνιν του Εμμανουλ Σαλτλλι- για να μθει την αλληλοδιδακτικ μθοδο διδασκαλας και τη τυπογραφικ τχνη στο τυπογραφεο του Διδτου. Ο Τμπρας γρισε στη πλη του το 1818 φρνοντας τα ελληνικ τυπογραφικ στοιχεα και να πιεστριο απ τον Διδτο, το οποο κι εγκατστησε σ' να χρο στην αυλ της εκκλησας Ορφαν Παναγι, πλι με ξοδα των γιν του Χατζ Παρασκευ Σαλτλλι. Μαζ με τον Τμπρα δολευε κι ο Κωνσταντνος Δημδης μετπειτα τυπογρφος στην απελευθερωμνη Ελλδα, πως κι ο διος ο Τμπρας εξλλου και μαζ θα συστσουν το 1828 το 1ο ιδιωτικ τυπογραφεο στο Ναπλιο. Το τυπογραφεο λειτοργησε απ το 1819 ως τις 3 Ιουνου 1821. Το 1ο ντυπο που εξδωσε το 1819, ταν να ποημα σε μονφυλλο, μια ωδ της Ευανθας Καρη προς τον μητροπολτη Εφσου Διονσιο Καλλιρχη, ο οποος υποστριζε ηθικ κι οικονομικ την Ακαδημα και το τυπογραφεο της.
     Το τυπογραφεο της Χου λειτοργησε κι αυτ στο διο διστημα, 1819- 1821, στερα απ προτροπ του Κορα, που θελε η γεντειρ του να πρωτεσει στην δρυση τυπογραφας στον ελληνικ χρο πως φανεται απ το παρακτω απσπασμα επιστολς που στειλε ο Κορας στους Χιτες: «…Αγαθ τχη …καλν τι μλλεις να κηρξεις την τυπογραφα της πατρδος . Επε τους επιτρπους να γρψωσι προς τους εκε να τυπσωσι χωρς αναβολν μικρν τι, ο,τι κι αν ναι μρος τεμχιον συγγραφως τινς χρσιμον εις το Γυμνσιον …τοτο σε λγω, διτι προς το τλος του παρντος μηνς αναχωρε εδ(απ το Παρσι) ο Γραικς τυπογρφος των Κυδωνιν (Κ. Τομπρας) οπλισμνος με χαρακτρες και το ευτυχστερον με την τχνη χι μνο να το συνθτει, αλλ και να τους εξαναχνει ταν τριφθσι…» Το τυπογραφεο εξδωσε 8 βιβλα, λα για σχολικ χρση για υποβοθηση των μαθημτων της Σχολς της Χου.
     Ο Τπος με τη μορφ της κδοσης εφημερδων ενεργοποιθηκε απ την αρχ του ξεσπσματος της Επανστασης. Πρτα απ λα και πριν καν φτσει τυπογραφικς εξοπλισμς στην Ελλδα, καναν την εμφνισ τους -για μικρ χρονικ διστημα- οι χειργραφες εφημερδες. Γνωρζουμε την παρξη 3 χειργραφων εφημερδων: της εφημερδας του Γαλαξειδου, που ο Σθας ανακλυψε να φλλο της με ημερομηνα 27 Μαρτου 1821, της «Εφημερδος Αιτωλικς» που κυκλοφοροσε -καλλτερα αναπαραγταν, μια που οι χειργραφες εφημερδες, αφο ο συντκτης συγκντρωνε τις πληροφορες, τις γραφε και μετ τις αντγραφε σε σο περισστερα ανττυπα μποροσε, και ταξδευαν αυτ αντιγραφμενα απ σους περισστερους γινταν κι τσι φταναν κι εκτς του τπου συγγραφς τους, κυρως στη Πελοπννησο- τον Αγουστο και το Σεπτμβρη του 1821 στο Μεσολγγι κι ο «Αχελος» που βγαινε απ το Βραχρι (Αγρνιο) το Φλεβρη του 1822. Στο ελληνικ τυπογραφεο του Ιασου ο Δημτριος Υψηλντης τπωσε τη προκρυξη με την οποα ξεσκωνε το πληθυσμ για την ναρξη της Επανστασης. Στον ελληνικ χρο δημιουργθηκαν ξι τυπογραφεα: Καλαμτας-Κορνθου (1821-1822), Μεσολογγου (1823-1826), Ψαρν (1824), δρας (1824-1827), Αθηνν (1825-1826) και Διοκησης (1825-1827) απ τα οποα τυπθηκαν συνολικ 50 διαφορετικ βιβλα-φυλλδια, 216 μονφυλλα και 7 ελληνγλωσσες και ξενγλωσσες εφημερδες. Σημαντικ η συνεισφορ των φιλελλνων και των φιλελληνικν κομιττων αφο αυτο συνεισφεραν κατ το πλεστον τα πιεστρια, τα τυπογραφικ στοιχεα και το χαρτ για τις εκδσεις, δολεψαν σαν συντκτες και σαν τυπογρφοι.
     Ο Δ.Υψηλντης κατ' αρχς, θα φρει μαζ του απ τη Τεργστη στη Καλαμτα, να τυπογραφικ πιεστριο που θα το εγκαταστσει σε να εγκαταλελειμνο τζαμ στην εσοδο του Κστρου. Το τυπογραφεο, που σε λγους μνες θα μεταφερθε στη Κρινθο, θα δουλευτε απ τον Κωνσταντνο Τμπρα κι Απστολο Νικολαδη, τυπογρφους απ τις Κυδωνες που θα ρθουνε στη Πελοπννησο στερα απ τη καταστροφ της πλης. Με αυτν τον εξοπλισμ, θα βγει η πρτη -τυπικ- ελληνικ εφημερδα στο απελευθερωμνο κρτος, η «Σλπιγξ Ελληνικ » που θα τυπσει μνο 3 τεχη. Επσης θα εκδοθονε βιβλα-φυλλδια με το «Προσωρινν πολτευμα της Ελλδας» αλλ και μονφυλλα με προκηρξεις και διαταγς της Διοκησης.
     Στο τυπογραφεο της δρας, με το πιεστριο που στειλε ο Γλλος φιλλληνας τυπογρφος Didot, θα κυκλοφορσει η εφημερδα «Ο Φλος του Νμου» απ τον Ιταλ Ιωσφ Κιππε και με τυπογρφους τον Τμπρα, τον Βαρτση, και τον Δημδη. Το τυπογραφεο της δρας εξδωσε συνολικ 13 βιβλα και φυλλδια νομικο, πολιτικο, εκπαιδευτικο και λογοτεχνικο περιεχομνου και 43 μονφυλλα με διακηρξεις και ανακοινσεις.
     Στο Μεσολγγι τη πρωτοβουλα για δρυση εφημερδας θα την πρει ο Ελβετς φιλλληνας Ιωννης Ικωβος Μγερ που με τυπογρφο τον Δημτριο Μεσθενα και με πιεστρια που θα φρει ο συνταγματρχης Στνχοπ απ το Λονδνο εκ μρους της Φιλελληνικς επιτροπς του Λονδνου θα εκδσει την εφημερδα «Ελληνικ Χρονικ», 11 βιβλα και 9 μονφυλλα.



     Το τυπογραφεο που ιδρθηκε στην Αθνα, με πιεστριο του συνταγματρχη Στνχοπ απ την Αγγλα, θα χρειαστε αρκετς φορς να αλλξει τπο λειτουργας εξαιτας της πολεμικν γεγοντων που λμβαναν χρα και θα εκδσει την «Εφημερδα των Αθηνν» με αρχισυντκτη τον Γεργιο Ψλλα. Ακμα εκδθηκαν 4 βιβλα και 9 μονφυλλα καθς και ποιματα του Αθανσιου Χριστπουλου, τα Λυρικ και Βακχικ το μοναδικ δεγμα λογοτεχνικς παραγωγς εκενα τα χρνια.
     Το τυπογραφεο της Διοκησης πλι εγκαταστθηκε κατ’αρχς στο Ναπλιο χοντας κι να καινοριο λιθογραφικ πιεστριο στον εξοπλισμ του καθς κι να 2ο που θα αγορσει η Ελληνικ Διοκηση απ το Παρσι, και θα ορσει διευθυντ τον Παλο Πατρκιο και 1ο τυπογρφο το Κωνσταντνο Τμπρα. Στις 7 Οκτβρη 1825 θα εκδοθε η «Γενικ Εφημερς της Ελλδος», με αρχισυντκτη το Θεκλητο Φαρμακδη. Το τυπογραφεο θα ακολουθε τις αλλαγς δρας της Διοικητικς Επιτροπς κι τσι θα μεταφερθε απ Ναπλιο στην Αγινα απ εκε στο Προ, πσω στο Ναπλιο και ξαν στην Αγινα. Ο Φαρμακδης θα αποχωρσει και θα αναλβουνε τη θση του, διαδοχικ ο Πατρκιος, ο Χρυσδης κι ο Μεσθενας. Το τυπογραφεο θα εκδσει και 18 βιβλα-φυλλδια και 125 μονφυλλα. Ανμεσα στις λλες θα κυκλοφορσουν και 2 εφημερδες αποκλειστικ ιδιωτικς πρωτοβουλας, ο «Απλλων» του Αναστσιου Πολυζωδη στην δρα κι η «Ανεξρτητος Εφημερς της Ελλδας» του Παντελ Π. Παντελ πλι στην δρα.
     Η ιστορα της τυπογραφας στο νεοελληνικ κρτος αρχζει με την απελευθρωση σημαντικο τμματος της Ελλδας και με την φιξη του Ιωννη Καποδστρια ως 1ου Κυβερντη της Ελλδος και τη δημιουργα της Ελληνικς Πολιτεας οπτε νες γραφειοκρατικς και διοικητικς ανγκες αξησαν τη χρση των τυπογραφεων, και πολλαπλασασαν τυπογραφεα και τυπογρφους. Διατγματα, προκηρξεις, ανακοινσεις, σχδια νμου αλλ κυρως σχολικ εγχειρδια και βιβλα που πρεπε να τυπνονται για τις ανγκες της Παιδεας, τανε τα 1α προντα αυτν των τυπογραφεων.Κατ τη διρκεια της διακυβρνησης απ τον Καποδστρια, η Τυπογραφα της Διοικσεως, μετονομστηκε σε Εθνικ Τυπογραφα για να αλλξει σε Βασιλικ Τυπογραφα με την λευση του θωνα.



     Τυπογραφικ κντρα, το Ναπλιο, η Αγινα, η Σρος και η δρα.
     Με την μεταφορ της πρωτεουσας στην Αθνα το 1834 και με εξοπλισμ τα 4 τυπογραφικ πιεστρια που δρισε στους λληνες το Φιλελληνικ Κομιττο του Λονδνου, στθηκε η Βασιλικ Τυπογραφα σε ιδικτητο κτριο επ της οδο Σταδου. Παρλληλα οι ιδιτες τυπογρφοι που αποφσισαν να επιχειρσουν σε αυτν τον τομα ρχισαν να μεταφρονται σταδιακ κι αυτο στην Αθνα. Μεγλοι τυπογραφικο οκοι της εποχς, αυτς του Αντρα Κορομηλ και του Κωνσταντνου Γκαρμπολ, μονοπωλον σχεδν την κδοση και πληση των σχολικν βιβλων και κατ συνπεια και την αγοραστικ μερδα. Οι λληνες αρχζουν να ακολουθον κατ πδας τις βελτισεις της τυπογραφικς τχνης που πραγματοποιονται σε Ευρπη κι Αμερικ κι εκσυγχρονζουν κατ διαστματα τον εξοπλισμ τους. Η παραγωγ βιβλων αναπτσσεται καθς και η κδοση βιβλων και περιοδικν. Απ το 1800 εξλλου σε ευρωπακ και παγκσμιο εππεδο οι τεχνολογικς εξελξεις στον τυπογραφικ τομα ρχονται η μα πσω απ την λλη. Η διδοση των εφημερδων, με τις τερστιες κυκλοφορες που δημιοργησε, ανγκασε τους επιστμονες και τεχνικος να βρονε λσεις για να μπορσει το απλ εππεδο ξλινο πιεστριο, να ανταποκριθε στην λο κι αυξανμενη ζτηση. Μια σειρ απ μικρς και μεγλες βελτισεις και καινοτομες ακολοθησαν για να καταλξουμε απ τα μολβδινα τυπογραφικ στοιχεα του 18ου στα pixel του 20ου. Η Ελλδα, πντα με μεγλο ενδιαφρον για οτιδποτε νο, ενσωμτωσε γργορα τις καινοριες τεχνικς τσι στε να μπορσει να συμβαδσει με τη σγχρονη πραγματικτητα. Και επιτλους, στο τλος της δεκαετας του 1980, θα δημιουργηθε κι η πρτη ελληνικ γραμματοσειρ απ λληνα, 513 χρνια μετ απ τον Δημτριο Δαμιλ.


           Το Εθνικ Τυπογραφεο στη Σταδου το 1836

     Το επσημο ργανο των Εθνοσυνελεσεων και της Διοκησης, η Τυπογραφα της Διοικσεως (1825-1827) εγκαταστθηκε στην Αγινα, που μεταφρθηκε και η δρα της Διοκησης και ονομστηκε Εθνικ Τυπογραφα (1828-1833). Ο κυβερντης Καποδστριας μετακλεσε απ το Παρσι τον Γεργιο Αποστολδη Κοσμητ για να την διευθνει, με υποδιευθυντ το Παλο Πατρκιο. Η Εθνικ Τυπογραφα της Αγινας τπωσε τη Γενικ Εφημερδα της Ελλδας το 1828-1830, την Αιγιναα, εφημερδα «φιλολογικ, επιστημονικ και τεχνολογικ» το 1831 και μερικ βιβλα για σχολικ χρση κυρως. Ττε (1830) εκδδεται και το πρτο εν Ελλδι βιβλο μουσικς διδασκαλας, η Συνοπτικ γραμματικ ετε (sic) στοιχειδεις αρχα της Μουσικς μετ προσαρμογς εις την κιθραν του Νικολου Φλογατη.
     ταν η δρα της κυβρνησης μεταφρθηκε στο Ναπλιο, τον Σεπτμβρη του 1830, την ακολοθησε κι να τμμα της Εθνικς Τυπογραφας. Αυτ το τμμα τπωνε τη Γενικ Εφημερδα για το 1830-1832, που λλαξε το ττλο της σε Εθνικ Εφημερς το 1832-1833, που ξαν λλαξε το ττλο της σε Εφημερς της Κυβερνσεως 1833-1834, το περιοδικ Αθην «τοι ανλεκτα οικονομικ και περ εφευρσεων» του Γεργιου Χρυσδη και 15 περπου βιβλα. Η Εθνικ Τυπογραφα συγκεντρνει τελικ και τα δυο τμματ της στο Ναπλιο το 1833 εν το 1834 μετακομζει -οριστικ αυτ τη φορ-στην Αθνα, και μετονομζεται σε Βασιλικ Τυπογραφα (1833-1862) σε κτριο που χτστηκε ειδικ για να στεγσει τον εξοπλισμ. Απ το τυπογραφεο της Εθνικς Τυπογραφας στο Ναπλιο εξεδθη το 1831 το ποημα του Αλξανδρου Ρζου Ραγκαβ Δμος και Ελνη, καθς φυσικ κι λα τα διοικητικ ντυπα.
     Ταυτχρονα η ιδιωτικ τυπογραφα στο Ναπλιο αναπτχθηκε πρτα απ λους απ τον περισστερο ειδμονα Κωνσταντνο Τμπρα, ο οποος, σε συνεργασα με τον Κωνσταντνο Δημδη, δρυσε το πρτο ιδιωτικ τυπογραφεο το 1828. Απ το τυπογραφεο αυτ χουν διασωθε μνον δο εκδσεις: η Αριθμητικ του Διονυσου Πρρου κι η Περληψις του Ευαγγελου του Νικηφρου Νικητπουλου. Η συνεργασα Τμπρα-Δημδη δεν μακροημρευσε και το 1829 χουμε τη συνεργασα του Τμπρα με τον Κωνσταντνο Ιωαννδη και τον Γεργιο Μελισταγ που κατληξε στην δρυση τυπογραφεου που θα λειτουργσει μχρι το 1833. Το τυπογραφεο θα εκδσει 12 ττλους βιβλων, απ τους οποους οι 10 εναι εκτλεση παραγγελιν λλων κι χι κδοση δικ τους. Δικ τους κδοση εναι το Συλλογ μαθημτων ελληνικν εκ διαφρων συγγραφων συλλεχθντων χριν της νεολαας παρ Κωνσταντνου Τμπρα το 1829, που θα επανεκδσουνε το 1832, να βιβλο για τη σχολικ αγορ που κανε τα πρτα της βματα εκενον τον καιρ.
     Ωστσο, η μακροβιτερη κι ευτυχστερη τυπογραφικ συνεργασα εναι του Τμπρα με τον Κ. Ιωαννδη κι η λειτουργα του τυπογραφικο οκου «Ο Κδμος», που θα ιδρυθε το 1833 και θα κρατσει ως το θνατο του Τμπρα το 1846. Απ κει και πρα ο Ιωαννδης θα συνεχσει μνος, μχρι και το δικ του θνατο το 1879. Αυτ η τυπογραφα ντας ιδιατερα δραστρια, τπωσε βιβλιογραφικ κατλογο των εκδσεων της, λειτοργησε αναγνωστριο για το κοιν και βιβλιοπωλεο με δυναττητα παραγγελας–παραλαβς βιβλων, διεκπεραωνε λες τις τυπογραφικς ανγκες του Δμου Ναυπλιων και των αρχν της Επαρχας και του Νομο. Στο Ναπλιο αυτ τα χρνια λειτοργησαν 6 ακμα -εκτς του Τμπρα- τυπογραφεα ιδιωτικ που τπωσαν 35 ττλους βιβλων, τα οποα απ το 1836 θα μεταφερθον στην Αθνα. Η ανπτυξη της τυπογραφας στο Ναπλιο αντικατοπτρζεται στους αριθμος: συγκεκριμνα το 1828 τυπνονται 2 μνο βιβλα στο Ναπλιο (να σχολικ, κι να εκκλησιαστικ) και 1 εφημερδα εν το 1833 οι εφημερδες χουνε φτσει στις 7 και τα βιβλα, τα 15 (εξαιρουμνων μονφυλλων και τα της διοικσεως).
     Στην Αγινα η εκδοτικ κνηση δημιουργθηκε χρη στην παρξη της Εθνικς Τυπογραφας που παρακνησε ιδιτες τυπογρφους να ιδρσουν δικ τους τυπογραφεα. νας απ αυτος εναι ο Αντρας Κορομηλς, που ξεκνησε τη τυπογραφικ–εκδοτικ δραστηριτητ του απ την Αγινα, αφο πρτα μαθε την τχνη στην Εθνικ Τυπογραφα, και μετ μετακμισε στην Αθνα για να αναδειχτε νας απ τους ισχυρτερους τυπογρφους των επμενων δεκαετιν. Πριν το τυπογραφεο μεταφερθε στην Αθνα το 1839, τπωσε 29 τμους, 14 ργων του Νεφυτου Δοκα, και ακμα 9 βιβλα διαφρου περιεχομνου. Στην Αγινα, δραστηριοποιεται κι ο εκδτης της εφημερδας Ανεξρτητος Εφημερς της Ελλδος για το διστημα 1828-1829, Παντελς Κ. Παντελς. Ο Παντελς εχε ξεκινσει την εφημερδα του απ την δρα, το 1827 κι ταν μεταφρθηκε στην Αγινα, το 1828 ανλαβε και κποιες τυπογραφικς εργασες για λογαριασμ της Διοκησης, καθς και την κδοση 4 βιβλων.



     Αν και στην Ερμοπολη της Σρου, το 1828 τυπθηκαν 2 βιβλα, μια μαγειρικ και μια μετφραση της Φαδρας του Ρακνα, χωρς μως να αναφρουν νομα τυπογραφεου, το πρτο επνυμο τυπογραφεο που δραστηριοποιθηκε εκενη την εποχ ταν του Σφονη, το 1830, ενς δασκλου που ρθε απ τη Σμο κι στησε να μικρ τυπογραφεο στη σημεριν Πλατεα Μιαολη. Το τυπογραφεο του ταν μικρτατο και το δολευαν μνο 2 τομα, αυτς κι νας τυπογρφος απ τη Χο. Το 1831 προστθηκε και το τυπογραφεο των Ν. Γραβινο και Ι. Γαρουφαλλ. Απ αυτ το τυπογραφεο θα προλθει να απ τα 1α σχολικ εγχειρδια αριθμητικς, του Γεργιου Παπ Σταματου Χαρτουλρη, το Απνθισμα Αριθμητικς που εξεδθη το 1831. Απ το τυπογραφεο αυτ, ταν η επιχερηση θα πουληθε στον Ιωννη Λεκτη, θα προλθει ο εξοπλισμς του 1ου τυπογραφεου που θα λειτουργσει στη Σμο απ το 1832.
     Συνοπτικ η βιβλιοπαραγωγ στο ελληνικ κρτος (εκτς απ μονφυλλα και διοικητικο περιεχομνου) την περοδο 1828-1833 ταν η εξς:

1828: 21
1829: 24
1830: 14
1831: 31
1832: 21
1833: 23

     Στα εδφη με λληνες που δεν ανκουν ακμα ττε στο ελληνικ κρτος, τα Επτνησα και συγκεκριμνα η Κεφαλλονι, η Ζκυνθος κι η Κρκυρα χουν δη τυπογραφικ παραγωγ εν κι ομογενειακς τυπογραφικς επιχειρσεις δραστηριοποιονται στη Σμρνη, στη Πλη, στη Θεσσαλονκη, στα Χανι, στα Ιωννινα και στη Σμο. Με την φιξη του βασιλι θωνα, και τη μεταφορ της πρωτεουσας στην Αθνα, χτζεται στην οδ Σταδου και Σανταρζα, το κτριο που θα στεγσει την «Βασιλικ Τυπογραφα και Λιθογραφα». Μχρι το 1838 η βασιλικ τυπογραφα διθετε τα 3 βασικ τμματα, της τυπογραφας, λιθογραφας και χυτηρεου τυπογραφικν στοιχεων. Το προσωπικ εκενη την εποχ ταν 37 τομα κι ο εξοπλισμς περιλμβανε, 1 ταχυπιεστριο, 3 ξλινα πιεστρια, 6 σιδερνια πιεστρια, 1 ξλινο στιλβματος, 2 ξλινα διορθσεων, 8 λιθοτυπωτρια και 4 χυτρια στοιχεων. Ο 1ος διευθυντς της λιθογραφας υπρξε ο Βαυαρς A.Forster, με 1ο διευθυντ της τυπογραφας τον Γ. Απ. Κοσμητ. Τα ιδιωτικ τυπογραφεα ακολουθον τη Βασιλικ Τυπογραφα, στη πρωτεουσα του νου κρτους και εδ επικεντρνεται η εκδοτικ παραγωγ.
     Κατ τη περοδο 1834-1838 υπρχουν 11 τυπογραφεα σε λο το ελληνικ κρτος εν μια δεκαετα αργτερα το 1848 υπρχουν 30.
λα τα τυπογραφεα στην Αθνα της περιδου αυτς, επιζονε τυπνοντας παραγγελες πελατν τους -συγγραφων κι χι εκδδοντας οι διοι βιβλα για λογαριασμ τους. ταν κποτε εξδιδαν οι διοι να βιβλο, γραφαν οπωσδποτε στο εξφυλλο τι τυπθηκε «ιδοις αναλμασι». λλη μορφ παραγωγς βιβλου ταν με το σστημα των συνδρομητν. Ο συγγραφας αναλμβανε να φρει τους ανθρπους που προαγραζαν το βιβλο και το παραλμβαναν ταν εκδιδταν. Μλιστα αυτο οι συνδρομητς που εχαν στην ουσα θση χορηγν, συνθως προβλλονταν κι ευχαριστονταν στις τελευταες σελδες των βιβλων. Οι συγγραφες που ντας τυχερο βρσκανε χορηγος, συνθως πλοσιους λληνες του εξωτερικο, τυπνανε τα βιβλα τους απαλλαγμνοι απ το οικονομικ γχος. Στο καινοριο κρτος, αυτ τη κατσταση θα την αλλξει κυρως η εμφνιση του σχολικο βιβλου κι οι συνακλουθες αλλαγς που θα φρει στις αναγνωστικς συνθειες των λλνων.
     Το σχολικ βιβλο θα αποτελσει τη ραχοκοκαλι των εκδσεων των μεγλων τυπογραφεων. Με τη σσταση εκπαιδευτικο συστματος απ τον Καποδστρια, αναδθηκε μια καινορια αγορ, που με τον σταθερ αυξανμενο μγεθς της αποτλεσε πεδο σκληρο ανταγωνισμο και δημιοργησε τη πρτη, μεγλη δομ συστηματικ διακνησης βιβλων. Οι 5.000 χιλιδες του 1830, φτασαν τους 80.000 το 1879, και τους 150.000 γρω στα 1887. Το κρτος αφο για μια μικρ περοδο απ το 1836 ως το 1838 προσπθησε να μονοπωλσει τη παραγωγ βιβλων, αλλ εγκατλειψε τη προσπθεια και λγω αδυναμας παραγωγς αλλ κυρως λγω των πισεων των ιδιωτν τυπογρφων. Σημαντικ τυπογραφεα της εποχς ταν: του γγελου Αγγελδη απ το 1835 μχρι το 1856, του Ρλλη απ το 1835 ως το 1847, του Στυλιανο Κ. Βλαστο 1837-1900, και του Κ. Αντωνιδη απ το 1839 ως το 1893. 1ος ωστσο τυπογρφος στην Αθνα εναι ο Γιργος Πολυμρης που εγκατστησε τυπογραφεο στην Αθνα το 1834 και το λειτοργησε μχρι το 1838. Το 1838 απ το τυπογραφεο του Νικλαου Παπαδπουλου τυπνεται το πρτο ελληνικ βιβλο με εικνες, τα σματα Πολεμιστρια, του Παναγιτη Τσοπανκου. Ο τυπογρφος -δουλεοντας για το μερκι της ψυχς του κι χι για το κρδος, αφο πως ομολογε και ο διος στη τελευταα σελδα του βιβλου, η δαπνη για αυτ την κδοση ταν υπρογκη- βαλε 1 σκτσο του ποιητ και 3 εικνες απ τον αγνα του 1821.
     Οι σημαντικτεροι τυπογρφοι του 19ου αινα πντως εναι ο Ανδρας Κορομηλς κι ο Κωνσταντνος Γκαρμπολς. Ο Κορομηλς νοιξε το τυπογραφεο του το 1835 και το 1ο βιβλο του που βγκε απ τα αθηνακ πιεστρια του ταν η Ανθολογα Συλλογ ασμτων ηρωικν και ερωτικν, το 1835 μια επιλογ ποιημτων του Ργα, του Βηλαρ, του Σολωμο καθς και δημοτικν τραγουδιν. Ο μεγαλτερος αριθμς των εκδσεων του Κορομηλ και των διαδχων του, πνω απ 500 ττλοι, εναι σχολικ βιβλα, συνταγμνα σμφωνα με τα αναλυτικ προγρμματα του Υπουργεου Παιδεας. Η καλ ποιτητα των εκδσεων του κι οι καλς του σχσεις με τους ιθνοντες βοθησαν στη διακνηση των βιβλων του στα σχολεα αλλ και ξεσκωσαν και πλθος σχολων εναντον του. Μετ το θνατ του, το τυπογραφεο πρασε στα χρια της χρας του και των παιδιν του, για να πουληθε τελικ, στον ανερχμενο αστρα των εκδσεων της εποχς, Ανστη Κωνσταντινδη το 1884, μαζ με το μεγλο κτριο που τη στγαζε στην οδο Ερμο 1.
     Ο λλος μεγλος τυπογρφος της εποχς ταν ο Κωνσταντνος Γκαρμπολς, ξεκνησε απ το Βουκουρστι ως μπορος και βιβλιοπλης, μεταφρθηκε στη Βιννη που εξδωσε κποια βιβλα κι εγκαταστθηκε οριστικ στην Ελλδα, το 1838 και δημιοργησε τυπογραφικ κατστημα. Ο Γκαρμπολς ιδρει ολοκληρωμνη τυπογραφικ μονδα, πως εξλλου κι ο Κορομηλς, που περιλμβανε εκτς απ το τυπογραφεο, στοιχειοχυτριο, βιβλιοδετεο και βιβλιοπωλεο. Εκδδει συλλογς ελληνικν και γαλλικν βιβλων, παλιν και νων, εκδδει τη 10τομη Εγκυκλοπαδεια των ελληνικν μαθημτων, σχολικ βιβλα κ.α. Παρλα αυτ, η επιχερησ του,-πρα πολ μεγλη για τα ελληνικ δεδομνα- δεν ταν κερδοφρος κι αντιμετπιζε κατ καιρος μεγλες δυσκολες. Το 1850 χρις στο γι του Κωνσταντνου Γκαρμπολ, Μιλτιδη η Θεσσαλονκη θα αποκτσει το 1ο της ελληνικ τυπογραφεο. Το τυπογραφεο μσα στους πρτους μνες θα εκδσει 7 βιβλα. Το τυπογραφεο υπ την ιδιοκτησα του Μιλτιδη Γκαρμπολ θα λειτουργσει μνο για να χρνο και μετ θα το πουλσει στον Κυρικο Δαρζηλοβτη, που θα το λειτουργσει ως το 1867 ταν θα περσει στα χρια του Ν. Βαγλαμαλ και Σα, με την επωνυμα «Η Μακεδονα».
     Κοιν κτμα των Ελλνων τυπογρφων γνεται σε αυτ τα χρνια η ξυλογραφα κι η στερεοτυπα. Η ξυλογραφα, με τη μθοδο της ξυλογραφας σε ρθιο ξλο, ταν ο τρπος που τα βιβλα, τα περιοδικ κι οι εφημερδες κοσμοσαν τα προντα τους με εικνες, μχρι το 1890 που θα εμφανιστε η τσιγκογραφα. Αυτ η μθοδος ρχισε να διδσκεται στη Σχολ Καλν Τεχνν απ το 1843 και πολλο καλλιτχνες-ξυλογρφοι, υπηρτησαν τη τυπογραφα τα επμενα χρνια. σο για τη στερεοτυπα, ο Ανδρας Κορομηλς εναι ο 1ος που εισγαγε αυτ τη μθοδο στην Ελλδα, απ το Παρσι και το τυπογραφεο των Ντιντ. Με τη μθοδο αυτ, ο τυπογρφος μπορε να χει στη διθεσ του, τοιμες τις σελδες για ανατπωση βιβλου χωρς να χρειζεται να ξαναστοιχειοθετσει το κεμενο απ την αρχ. Το 1837 ανογει στην Αθνα και το 1ο στοιχειοχυτικ κατστημα στην Ελλδα απ τον Κωνσταντνο Μηλιδη. Το 1859 μλιστα, ο Μηλιδης τιμται με το αργυρ μετλλιο Α' τξης στη τυποχυτικ γι διφορα εδη κεφαλαων και μικρν τπων, τοι στοιχεων ελληνικν τε και ρωμακν και διφορα εδη καλλωπισμτων τυπογραφικν, συζευκτικν και μεσοστχων γραμμν, κ.λπ, του τυποχυτηρου του. Ο Κριος Κ. Μηλιδης εξχει των λλων ομοτχνων του κατ την ευθυγραμμαν και την τυπομετρικν ακρβειαν...
     Στον Πειραι, το 1838 σε μια πλη μλις 2000 κατοκων, ο Ηλας Χριστοφδης, ιδρει το 1ο τυπογραφεο με την επωνυμα «Η Αγαθ Τχη», και τον επμενο χρνο, το 1839 ξεκιν την κδοση ενς περιοδικο, τον «Παιδαγωγ», το 1ο ντυπο της νεοελληνικς τυπογραφας στον Πειραι. Το ντυπο εχε ζω μνο λγων μηνν, αλλ ο εκδτης-τυπογρφος συνχισε τη λειτουργα του τυπογραφεου με την κδοση βιβλων, τα οποα τπωνε για λογαριασμ των συγγραφων των χορηγν των βιβλων πως εξλλου γινταν η βιβλιοπαραγωγ ττε.
     Στη Σρο το 1834 μεταφρεται στην Ερμοπολη η «Ελληνικ Ιεραποστολικ Εταιρεα της Αμερικς», του Ι.Ι. Ρμπερτσον απ την Αθνα. Απ το 1834 ως το 1838 θα τυπσει στη Σρο πνω απ 50 διαφορετικ βιβλα και στη συνχεια η επιχερηση θα πουληθε στον εκδτη Παντελ Κ. Παντελ. Το 1835 εγκαθσταται στη Σρο κι ο Γεργιος Μελισταγς που εχε μθει τη τχνη δουλεοντας με τον Τμπρα και το Νικολαδη και συνεταιριζμενος με τον Γ. Δημδη δημιοργησε κι αυτς τυπογραφεο εν το 1836 κι ο Γ. Πολυμρης νοιξε τυπογραφεο στη Σρο. Το 1856 ο Ρενιρης Πρντεζης θα λειτουργσει τυπογραφεο εξοπλισμνο με τα πιο σγχρονα μηχανματα, το οποο υπολογζεται τι εκτπωσε μχρι το 1900, 1200 περπου βιβλα. Το 1862 η Σρος απκτησε και το 1ο της λιθογραφεο, στο οποο τυπνονταν επισκεπτρια, επικεφαλδες γραμμτων, καλλιγραφες, χρτες και ττλοι μετοχν των ασφαλιστικν εταιρειν.
     Στην υπλοιπη Ελλδα, ενδεικτικ αναφρουμε τι τη περοδο 1828-1863 τυπθηκαν: στο Ναπλιο 150 ττλοι, στη Πτρα 100, στη Τρπολη 25, στη Καλαμτα 15, στη Κρκυρα 800, στη Ζκυνθο 300, στη Κεφαλλονι 200. Η ελληνικ εκδοτικ δραστηριτητα στη διασπορ δε, μετροσε: στη Βενετα 600 διαφορετικος ττλους για το διο χρονικ διστημα, στη Μλτα 150, στο Παρσι 125, στο Λονδνο 90, Βιννη 90, Βουκουρστι 90, στην Οδησσ 40, στη Τεργστη 30, Λειψα 30, Ιεροσλυμα 25, Πστη 20 και Μναχο 20.
     Απ το 1865 δημιουργονται κι οι πρτοι σλλογοι για τη προστασα των δικαιωμτων και των συμφερντων των ανθρπων του Τπου πως τη Μετοχικ Εταιρεα Εργατν Τυπογρφων ο «Γουτεμβργιος», και ο «Εκατγχειρ», ελληνικ τυπογραφικ εταιρεα. Απ το 1880 κι επ των χρνων του Χαρλαου Τρικοπη γνονται κποιες αλλαγς στα εκδοτικ -κι χι μνο- πργματα, που μας οδηγον στους σημερινος χρνους. Ο ημερσιος και περιοδικς τπος αναπτσσεται, κυκλοφορονε καθημερινς πλον εφημερδες, εβδομαδιαα περιοδικ κι η βιβλιοεκδοτικ δραστηριτητα χει οριστικ επικεντρωθε στην Αθνα. Το κντρο βρους εξακολουθε να εναι το σχολικ βιβλο κι οι τυπογραφικς επιχειρσεις εκσυγχρονζονται ακολουθντας κατ πδας τις τεχνολογικς εξελξεις στο χρο τους. Επσης, τενουν λο και περισστερο προς τον συγκεντρωτισμ, δηλαδ την ενσωμτωση και την εκτλεση λων των σταδων της ντυπης παραγωγς απ τους διους, απ τον συγγραφα μχρι και τον βιβλιοπλη, δημιουργντας τους 1ους, με τα μτρα της εποχς, πραγματικ μεγλους εκδοτικος οκους.
     Οι τεχνικς εξακολουθον να εξελσσονται: Η ξυλογραφα αντικαθσταται σιγ-σιγ απ τη τσιγκογραφα και τη φωτο-τσιγκογραφα. Εδ η πλκα ξλου αντικαθσταται απ τη πλκα τσγκου, που χει πιο μεγλη αντοχ για πιο πολλ τυπματα και με τη κατλληλη χρση χημικν οξων και τη διβρωση της πλκας τυπνεται η εικνα. Οι ξυλογρφοι γνονται τρα τσιγκογρφοι κι αργτερα φωτο-τσιγκογρφοι, φωτογραφζοντας πρτα τα θματα που θα αποτπωναν μετ.
     Στο Εθνικ Τυπογραφεο, του οποου η ονομασα κατοχυρνεται με νμο του 1887 επ Τρικοπη, ο εξηλεκτρισμς της χρας ωθε στην ανανωση του εξοπλισμο. Τα παλι χειροκνητα πιεστρια αντικαθστανται με ηλεκτροκνητα κι αναπτσσεται η λιθογραφα. Λειτουργε γαλβανοπλαστεο, που κατασκευζονται μεταλλικ καλοπια (μτρες) για την παραγωγ ελληνικν και γαλλικν γραμμτων και χυτριο για τη χτευση στοιχεων, διαστχων και γραμμν.
     Μετ τον Κορομηλ τη σκυτλη θα πρει ο Ανστης Κωνσταντινδης, ο οποος εχε σπουδσει τη τυπογραφικ τχνη στη Γερμανα. Ερχμενος στην Αθνα γρω στο 1850 δολεψε στην αρχ ως μεταφραστς κι επιμελητς ξνων βιβλων κι απ το 1860 διαδεχμενος τον βιβλιοπλη-εκδτη Εμμ. Γεωργου αποκτ τον 1ο δικ του εκδοτικ οκο. Με την απκτηση του οκου των τκνων Ανδρου Κορομηλ το 1884 θα παραλβει το τελειτερο εξοπλισμ της εποχς, ατμοκνητα μηχανικ πιεστρια, χυτρια, στερεοτυπα, βιβλιοδετεο, βιβλιοπωλεο και χαρτοπωλεο και σχεδν θα κυριαρχσει στην αγορ. Το διο τος θα κυκλοφορσει μια σειρ βιβλων που θα τα ονομσει «Βιβλα του Λαο» «Βιβλιοθκη του Λαο», μυθιστορματα και διηγματα κυρως γαλλικ που στοιχζοντας φθην μπορον να τρψουν το λα με αξιοπρπεια. Ο Κωνσταντινδης εναι ο 1ος που χρησιμοποησε τις γχρωμες λιθογραφες για εικονογρφηση κι εντς του κειμνου κι χι μνο για το εξφυλλο. Αργτερα θα εμπλουτσει τις σειρς του, εκδδοντας συλλογς λεξικν, εκκλησιαστικν, ιστορικν και φιλολογικν βιβλων, λα εκλακευμνα. Θα τυπσει επσης Βους Αγων, μαγειρικ, ονειροκρτης, οδηγος καλς συμπεριφορς, καζαμες, δημιουργντας τσι λη αυτ τη λακ σειρ βιβλων που θα φτσει μχρι και τις μρες μας. Προς το τλος της ζως του, καταπινεται να εκδσει να κορυφαο ργο, που το θεωρε το στολδι του οκου του. Το λεξικ της Αρχαας ελληνικς γλσσας των Lidell και Scott. Ωστσο ο θνατος του εκδτη, το 1901, θα ακυρσει αυτ την κδοση. Το βιβλο θα εκδοθε τελικ το 1907 απ τον οκο του Ι.Ν. Σιδρη.
     Το 1875 στον Πειραι διαφημζεται μια ολοκληρωμνη εκτυπωτικ εταιρεα, «Ο Ποσειδν», που περιλαμβνει στις εγκαταστσεις της δυο τυπογραφικ πιεστρια, βιβλιοπωλεο, βιβλιοδετεο και χαρτοπωλεο, εν ταυτχρονα εκδδει και την ομνυμη εφημερδα, «Ο Ποσειδν». Απ το 1880 και για τις επμενες 2 10ετες τις ανγκες της τοπικς κοινωνας εξυπηρετονε 2 τυπογραφεα κι να χρωμολιθογραφεο (για εικνες και χρτες). Απ τα τλη του 19ου αι. δη οι τυπογραφικς εξελξεις εναι ραγδαες. Το ζητομενο, η αξηση της παραγωγς εντπων με παρλληλη πτση του κστους, επιτυγχνεται λο και περισστερο. Στην Ελλδα, οι εξελξεις αυτς παρακολουθονται απ κοντ, και υιοθετονται πρθυμα. Πρτα απ λα, τα καινορια περιστροφικ κυλινδρικ ταχυπιεστρια εισγονται και στην Ελλδα, αρχς γενομνης απ την εφημερδα Ακρπολις το 1888. Η Αθηνακ κοινωνα θα μενει κθαμβη απ το τερστιο μηχνημα που θα φρει ο Βλσης Γαβριηλδης, πργμα που φανεται και απ την ονομασα που του δωσαν: μαμοθ.
     Η εφερεση του Γερμανοαμερικανο τμαρ Μργκεντλερ (Ottmar Mergenthaller), (1884) η λινοτυπικ μηχαν στοιχειοθεσας, η οποα αυξνει τη ταχτητα και την ακρβεια της στοιχειοθεσας, θα πρωτοχρησιμοποιηθε απ την εφημερδα Εμπρς του Δημητρου Καλαποθκη, το 1900, εν θα ακολουθσουν κατ πδας και οι εφημερδες Πρωιν, Εσπεριν, Σκριπ, και σιγ-σιγ κι λες τις λλες. Απ το 1924 το ειδικευμνο στοιχειοχυτριο του Εμμ. Καρπαθκη θα παρξει γραμματοσειρς λινοτυπας. Το τυπογραφεο της Εστας, Κ.Μισνερ-Ν.Καργαδορη, το 1894 θα εισγει 1ο τη τεχνικ της τσιγκογραφας -που θα αντικαταστσει τη τεχνικ της ξυλογραφας- στην ντυπη παραγωγ εικνων. Ταυτχρονα, απ το 1897 αρχζει πλι απ το διο τυπογραφεο να χρησιμοποιεται κι η τεχνικ της φωτολιθογραφας. Εξαρετο δεγμα αυτς της νας τεχνικς εναι το λεκωμα που θα εκδσει το Τυπογραφεον της Εστας, για λογαριασμ του Βλση Γαβριηλδη και της εφημερδας του Ακρπολις, Η Ελλς κατ τους Ολυμπιακος αγνας του 1896, Πανελλνιον Εικονογραφημνων Λεκωμα. Το λεκωμα, μεγλου μεγθους, με πλοσια και καλλιτεχνικο επιπδου εικονογρφηση, περιεχε πλθος διαφορετικν πληροφοριν για την Ελλδα της εποχς εκενης. Απ το 1898 η εφημερδα Εστα χρησιμοποιε την γχρωμη εκτπωση για τα φλλα της, εν το 1903, ο εκδοτικς οκος Ελευθερουδκη, εκδδει παιδικ βιβλο, πλρως φωτολιθογραφημνο.



     Το 1911, επ Ελευθερου Βενιζλου πλον, οι αλλαγς στη δημσια διοκηση αγγζουν3 και το Εθνικ Τυπογραφεο· εισγεται η στιχοτυπα (λινοτυπα) κι η μονοτυπα, παρ τις ντονες αντιδρσεις της αντιπολτευσης. Με τη συνταγματικ αναθερηση του 1911 γνεται υποχρεωτικ η δημοσευση των πολιτειακν πρξεων στην Εφημερδα της Κυβερνσεως.
     Μετ τον Ανστη Κωνσταντινδη, ο Μιχαλ Σαλβερος θα μθει στις επιχειρσεις του Κορομηλ και του Κωνσταντινδη τη τχνη και το 1892 ιδρει βιβλιοπωλεο πρτα, εκδοτικ οκο αργτερα και τλος το 1896 αποκτ το δικ του τυπογραφεο στην Αθνα. Ο Σαλβερος τυπνει και διακινε σχολικ κυρως βιβλα, κατοχυρνοντας πολλος ττλους ξνων σχολικν βιβλων και συμπληρνει το εκδοτικ του πργραμμα, τυπνοντας χρτες, εικνες, τετρδια καλλιγραφας κι λλο εκπαιδευτικ υλικ. Δραστηριοποιεται και στο χρο του ελληνικο θρησκευτικο -εκκλησιαστικο βιβλου- εκδδοντας την Εκκλησιαστικ Βιβλιοθκη, που περιχει λακς κατανλωσης, φτην, εκκλησιαστικ βιβλα. Το 1934, να χρνο πριν το θνατο του ιδιοκττη τους, ο εκδοτικς οκος παρνει τη μορφ αννυμης εταιρεας.
     Ο Γεργιος Φξης, δημιοργησε τον εκδοτικ του οκο το 1888, χοντας δουλψει ως πλανδιος πωλητς λακν βιβλιαριδων και τυπογρφος. Δημιουργε κι αυτς σειρς βιβλιοθηκν κι τσι χουμε τη «Κωμικ Βιβλιοθκη», τη «Λακ Ιατρικ Βιβλιοθκη», τη «Πατριωτικ Βιβλιοθκη» κ... Επσης εκδδει βιβλα ξνων γλωσσν, βιβλα Αρχαων Ελλνων και Λατνων συγγραφων, βιβλα συναναστροφν (savoir vivre). Ο Φξης, καινοτομντας εισγαγε τη πληρωμ βιβλων επ πιστσει σε πολλς μικρς μηνιαες δσεις, κατορθνοντας τσι να προσεγγσει και τα ασθενστερα οικονομικ στρματα.
     Ο Γεργιος Κασδνης το 1885 θα ανοξει το Βιβλιοπωλεο της Εστας. Θα συνεργαστε με τον Ανστη Κωνσταντινδη για να πουλ τα βιβλα του προνομιακ στο βιβλιοπωλεο του. Το 1892 θα συνεταιριστε με τον Γερμαν τυπογρφο του Αντρα Κορομηλ, Κρολο Μισνερ και μαζ θα λειτουργσουνε το τυπογραφεο της Εστας. Μετ το θνατο του Κασδνη, το 1901, τη διεθυνση του τυπογραφεου αναλαμβνει ο Ιωννης Κολλρος, ο οποος θα επεκτενει τις δραστηριτητες του τυπογραφεου στον εκδοτικ τομα. Το 1927 μλιστα, θα ιδρσει και το περφημο περιοδικ Να Εστα, που θα εκδδεται μχρι τις μρες μας.
     Ο Δημτριος Δημητρκος δρυσε κατ’αρχν τον εκδοτικ του οκο το 1895, στη γεντειρ του, το Λαριο, και το 1902 τον μετφερε στην Αθνα. Ο «Αρχαος Εκδοτικς Οκος Δημητρου Δημητρκου» χει μενει γνωστς στην ιστορα του βιβλου, με το Μεγλο λεξικ λης της ελληνικς γλσσας, η 1η προσπθεια, για μια διαχρονικ σνδεση της ελληνικς γλσσας, σε εθνικ κρσιμους καιρος. Την ιδα την συνλαβε το 1919 εν η προσπθεια ρχισε να υλοποιεται το 1936. Ο Δημητρκος ταν ο 1ος που εξδωσε περιοδικ αποκλειστικ για το βιβλο, το μηνιαο «Η φων του βιβλου».



     Ο Κστας Ελευθερουδκης που νοιξε το 1ο «Διεθνς Βιβλιοπωλεο» στην Αθνα το 1901, σε συνεργασα με τους Γερμανος βιβλιοπλες Κρολο Μπεκ και Γουλιλμο Μπαρτ. Το 1910 επκτεινε τις δραστηριτητς του με τη δημιουργα εκδοτικο οκου και το 1924 με τη λειτουργα και εργοστασου γραφικν τεχνν, με διευθυντ πρτα τον Μπεκ -ο Μπαρτ εχε δη αποχωρσει απ την εταιρεα- κι αργτερα τον σημαντικ τυπογρφο της Κωνσταντινοπολης, Ι.Μ.Σκαζκη. Ο εκδοτικς οκος ασχολθηκε με λο το φσμα της βιβλιοπαραγωγς εκδδοντας γρω στους 1500 ττλους ελληνικν βιβλων, εν παρλληλα διατηροσε και δανειστικ βιβλιοθκη με μηνιαα συνδρομ. Αποκορφωμα της εκδοτικς δραστηριτητς του εναι το Εγκυκλοπαιδικ Λεξικ Ελευθερουδκη.
     Οι τρεις αδερφο Γεργιος, Μιχαλ και Κωνσταντνος Πεχλιβανδης, πρσφυγες απ την Αττλεια της Τουρκας, το 1926 αγορζουν να παλι λιθογραφεο κι ασχολονται με την εκτπωση ετικετν εμπορικν προντων. Αποφασζουν να επενδσουν στην επιμρφωσ τους κι αφο οι Γεργιος και Κωνσταντνος σπουδζουνε τη καινορια τεχνικ της μμεσης εκτπωσης (offset*) στη Λειψα, φρνουνε στην Ελλδα τα κυλινδρικ πιεστρια της μμεσης εκτπωσης και τον Γερμαν ειδικευμνο αρχιεργτη, τον Ελβετ λιθογρφο ττο Αλττρφερ. Απ το 1938 μπανουν στο χρο των περιοδικν, με την εκτπωση του «Θησαυρο» και το 1939 στο χρο του παιδικο βιβλου, με το Χρυσολολουδο και τη Κοκκινοσκουφτσα. Απ το 1942 ως το 1944, εν μσω γερμανικς κατοχς, τυπνανε τα χαρτονομσματα του ελληνικο κρτους κι απ το 1945 ανογουνε και το βιβλιοπωλεο τους με την επωνυμα «Ατλαντς». Το 1955 εισγουν απ τη Γερμανα πρτα πεντχρωμο και μετ οκτχρωμο ταχυπιεστριο και με τη τεχνικ της βαθυτυπας που εχαν δη τα προηγομενα χρνια εφαρμσει, κατρθωσαν να τυπσουν πρτοι, πολχρωμα σχολικ βιβλα. Απ το 1951 εκδδουν το δισημο περιοδικ «Κλασσικ Εικονογραφημνα», που επανεκδθηκαν πολλς φορς, γνωρζοντας μεγλη επιτυχα.
     Το 1892 νοιξε το τυπογραφεο του Νστορα Ι. Ταρουσπουλου, που εχε ρθει μλις απ τη Ζκυνθο. Το τυπογραφεο γρω στο 1893 μεταφρθηκε σε ιδικτητο κτριο στη Καστλλα, πλρως ανακαινισμνο σε εξοπλισμ. Το τυπογραφεο χει μενει θρυλικ στα εκδοτικ χρονικ μας για τις πολλς, καλς, τυπογραφικς εργασες που κανε. Εκε τπωνε ο Σεφρης τις ποιητικς συλλογς του απ τη 10ετα του '40 και μετ εκε ο εκε ο Φτης Κντογλου τπωσε τον Μυστικ Κπο του, εκε ο Ελτης, το ξιον Εστ, εκε δολεψε ο χαρκτης Γιννης Κεφαλληνς για την εικονογρφηση ργων του Πρεβελκη και του Καζαντζκη. Το τυπογραφεο κλεισε το 1972.
     να λλο σημαντικ τυπογραφεο της Αθνας ταν του Σταρου Χρστου. Ιδρθηκε το 1920 απ τον Χρστου, αρχιτεχντη της εφημερδας Καθημεριν, Σταρο Χρστου, που φερε απ τη Γερμανα σγχρονο τεχνολογικ εξοπλισμ, για να λειτουργσει το δικ του τυπογραφεο. Ο Χρστου πθανε αιφνιδως το 1928 και το τυπογραφεο ανλαβε αναγκαστικ η Γερμανδα σζυγς του, Γερτροδη. Η καλ διοκηση της γυνακας του ανπτυξαν τις εργασες του τυπογραφεου και του προσδωσαν φμη για την ποιοτικ δουλει του. Η Γερτροδη Χρστου κλεισε το τυπογραφεο τη περοδο της Κατοχς για να μη βρεθε εξαναγκασμνη να συνεργαστε με τους Γερμανος κατακτητς της χρας και το ξαννοιξε, ο γιος της πλον, ο Χρστος Χρστου το 1945. Στο τυπογραφεο αυτ -απ τα 1α που εφοδιστηκε με μονοτυπικ μηχαν- τυπθηκαν ανμεσα σε 100δες λλα, η Οδσεια του Καζαντζκη, η Ιλιδα του Ομρου σε μετφραση Καζαντζκη-Κακριδ, και το τελευταο βιβλο που κσμησε με ξυλογραφες ο Γιννης Κεφαλληνς, το Χρονικ μιας Πολιτεας του Παντελ Πρεβελκη. Ο πρωρος θνατος και του Χρστου Χρστου το 1974 δικοψε οριστικ τη λειτουργα του τυπογραφεου.
     Ο Ανδρας Πουρνρας, δημοσιογρφος, δρυσε το 1936 τον εκδοτικ οκο «Επιστημονικ Εταιρεα των Ελληνικν Γραμμτων "Ππυρος"», κι εξδωσε μια μνημειακο μεγθους σειρ βιβλων των Αρχαων Ελλνων συγγραφων, σε 450 τμους. Αυτ η δουλει βραβετηκε απ την Ακαδημα Αθηνν το 1967. Ο γιος του Αντρα Πουρνρα, ο Γιννης δρυσε το 1961 την αννυμη εταιρεα «Ππυρος-Γραφικα τχναι», και τπωσε τη 12τομη και κατπιν 36τομ γαλλικ εγκυκλοπαδεια Λαρος κι αργτερα την 69 γαλλο-αγγλικ εγκυκλοπαδεια Ππυρος Λαρος Μπριτννικα. Το 1970 ο εκδοτικς οκος σημεωσε ακμα μια μεγλη επιτυχα, κυκλοφορντας τη σειρ βιβλων τσπης, «Βπερ» (ΒΙ-βλα ΠΕΡ-ιπτρου). Το 1943 ο μπειρος τυπογρφος Ι.Μ. Σκαζκης δρυσε τον εκδοτικ οκο «λφα». Ο Σκαζκης εξδωσε πολλ ργα των Ελλνων συγγραφων, πραγματοποιντας ποιοτικς, προσεγμνες, και καλλιτεχνικ ριστες, εκδσεις.
     Η ευρωστα του εκδοτικο χρου τη περοδο του Μεσοπολμου αντανακλται και στα εκδοτικ επιχειρματα της εποχς. Το Μεγλο Εγκυκλοπαιδικ Λεξικ του Ελευθερουδκη, η εγκυκλοπαδεια Πυρσς και το Λεξικ της Ελληνικς Γλσσας του Δημητρκου, αποτελον σταθμ στην ελληνικ εκδοτικ και τυπογραφικ ιστορα.

* Το Λεξικ του Ελευθερουδκη που ξεκνησε το 1926 και ολοκληρθηκε το 1934, 12 τμοι, 10.000 σελδες, 350.000 λμματα, 30.000 εικνες και 400 συγγραφες.
* Η Μεγλη Ελληνικ Εγκυκλοπαδεια που ξεκνησε το 1927 και ολοκληρθηκε το 1931, 24 τμοι, 23.000 σελδες, 280.000 λμματα, 35.000 εικνες, 700 συγγραφες.
Και στις δυο περιπτσεις σχηματστηκαν εκδοτικς αννυμες επιχειρσεις για να χρηματοδοτσουν και να υποστηρξουν το ργο. Σγχρονος υποδομς με εξοπλισμ τελευταας τεχνολογας, ειδικευμνοι τεχντες καλλιτχνες, και η αφρκρεμα των επιστημνων της εποχς συγκεντρθηκαν για να δημιουργσουν αυτ τα δυο εκδοτικ κατορθματα.
* Το Λεξικ του Δημητρκου, που αντιμετπισε -για 1η φορ- την ελληνικ γλσσα στη διαχρονικ συνχει της, υπ την καθοδγηση του δισημου γλωσσολγου Γεργιου Χατζιδκι και τη διεθυνση του Ιωννη Ζερβο και με τους καλτερους επιστμονες ιστορικος, φιλλογους και γλωσσολγους σαν συνεργτες, συγκντρωσε και ταξινμησε λο το γλωσσικ πλοτο της ελληνικς. Το Μγα Λεξικν της Ελληνικς Γλσσης ξεκνησε το 1933 κι ολοκληρθηκε το 1950, 9 τμοι, 10.000 σελδες, με τη συνεργασα 12 γλωσσολγων και περπου 100 λλων επιστημνων που αποδελτωσαν 3000 λληνες συγγραφες και 10.000 τμους απ τα ργα τους. Δηλαδ αποδελτιθηκε το σνολο της μακρς και πλοσιας ελληνικς συγγραφικς παρδοσης, νες και αθησαριστες σε παλαι λεξικ λξεις, πως και λξεις απ επιγραφς και παπρους με χαρακτηριστικ λιττητα και ακρβεια. Προσδιρισαν 5 γλωσσικς περιδους: αρχαα, μεταγενστερη, μεσαιωνικ, νετερη (καθαρεουσα) και δημοτικ, επιδικοντας να ερμηνεσουν λες τις διαδοχικς σημασες των λξεων και να παραθτουν τις συγγενες ννοιες, τους λγιους τπους και τους νεολογισμος. Το ργο βραβετηκε απ την Ακαδημα των Αθηνν το 1953 κι ο διος ο Δημητρκος βραβετηκε με το παρσημο του Φονικος, το 1963 για τη προσφορ του στο θνος.

     Απ τη 10ετα 1940-50 χει κυριαρχσει πλον η τεχνικ της λινοτυπας στη τυπογραφικ παραγωγ, εν κι η μονοτυπα (εξλιξη της λινοτυπας) χει κνει τα 1α σταθερ βματα στην Ελλδα. Η μονοτυπικ μηχαν παραγωγς τυπογραφικν στοιχεων -εφερεση του Αμερικανο Τλμπερτ Λνστον το 1887, διαδθηκε στην Ελλδα απ το 1955 και μετ. Πρτο το Εθνικ Τυπογραφεο και το τυπογραφεο του γγελου Κλεισιονη τη χρησιμοποησαν.
     Το 1960-1970 χει κυριαρχσει με τη σειρ της η μονοτυπα εν εισγεται η φωτοστοιχειοθεσα που θα κυριαρχσει την επμενη 10ετα του 1970-1980 μαζ με τη τεχνικ της μμεσης εκτπωσης (offset) σε τετρχρωμα περιστροφικ πιεστρια. Η τεχνικ της φωτοστοιχειοθεσας οφελεται στις προδους της φωτογραφικς τχνης. Το 1938 επιδεικνεται η 1η μηχαν φωτοστοιχειοθεσας (φωτοσνθεσης, πως μετονομστηκε στην Ελλδα) στις ΗΠΑ. Τη δεκαετα 1944-1955 εισγεται και η χρση του Η/Υ στη στοιχειοθεσα και το 1964 χουμε τη 1η υπερταχεα μηχαν φωτοστοιχειοθεσας. Απ το 1965 η ηλεκτρονικ φωτοστοιχειοθεσα εναι γεγονς. Η τεχνικ ρθε στην Ελλδα στο τλος της δεκαετας του 1960 απ τους Γ. και Α. Τσιβεριτη, ιδιοκττες της «Στοιχειοθετικς ΕΠΕ». Μλιστα ο ζωγρφος-χαρκτης Τκης Κατσουλδης σχεδασε απ το 1989 και μετ, ελληνικς γραμματοσειρς φωτοστοιχειοθεσας.
     Καρπς της επιστμης της πληροφορικς αλλ και της συνεχος εξλιξης των ηλεκτρονικν υπολογιστν ταν ηλεκτρονικ επιτραπζια κδοση κειμνων (Desk Top publishing). Το επιτραπζιο εκδοτικ σστημα χρησιμοποιθηκε στην Ελλδα απ τα μσα της δεκαετας του 1980.
     Ο Γεργιος Ραγις δρυσε το 1956 τον εκδοτικ οκο Μλισσα. Την δια χρονι εκδδει το ργο του ακαδημακο Διονυσου Α. Κκκινου Η Ελληνικ επανστασις, καθς και τη πολτομη Παγκσμια Ιστορα της Ακαδημας Τεχνν της ΕΣΣΔ, σε τεχη. Απ το 1970 ασχολεται σχεδν αποκλειστικ με εκδσεις ελληνικς ιστορας και τχνης. Ττε, σε συνεργασα με τον ιταλικ εκδοτικ οκο Fabbri, εκδδει τη σειρ Οι Μεγλοι Ζωγρφοι, σε 5 τμους μεγλου μεγθους, με πρωττυπα κεμενα και πλοσια εικονογρφηση. Ο εκδοτικς οκος χοντας ιδικτητο εργοστσιο γραφικν τεχνν και τυπογραφεο, εκτελοσε λη τη παραγωγικ διαδικασα, αυτνομα. Η σειρ «Μεγλοι Ζωγρφοι», ακολουθθηκε απ τη σειρ λληνες ζωγρφοι και γλπτες που ολοκληρθηκε απ το 1974 ως το 1981. Το 1979 ο εκδοτικς οκος προσθεσε και βιβλιοπωλεο στις δραστηριτητς του, εν παρλληλα συνεχζει να εκδδει ποιοτικς σειρς πως την 8τομη Ελληνικ Παραδοσιακ αρχιτεκτονικ, το 4τομο Λεξικ Ελλνων καλλιτεχνν, το Αιγαο-επκεντρο ελληνικο πολιτισμο, κ.α.. Η κδοση Ο Παρθεννας κι η ακτινοβολα του στα νετερα χρνια κρδισε το 1994 το Διεθνς Βραβεο Αρχιτεκτονικο βιβλου.
     Η «Αννυμος Εταιρεα Ιστορικν Εκδσεων Εκδοτικ Αθηνν», ιδρθηκε το 1968 απ τη συννωση της «Εκδοτικς Αθηνν» των Μπαστι-Χριστπουλου και της «Εκδοτικς Ελλδος» των Χριστπουλου-Γκεζερλ. Το 1969 ξεκινον τη προετοιμασα του μνημειδους 16τμου ργου Ιστορα του Ελληνικο θνους που ολοκληρθηκε το 1978 και βραβετηκε απ την Ακαδημα Αθηνν το 1980. Η εταιρεα χει ειδικευτε σε προσεγμνες ελληνοκεντρικς εκδσεις, σε συνεργασα με ειδικευμνους επιστμονες οι οποες μλιστα, διακινονται απ ξνους εκδοτικος οκους και στο εξωτερικ. Το 1985 η κδοση Πτμος-Οι θησαυρο της Μονς τιμθηκε με το Βραβεο της Γαλλικς Ακαδημας Καλν Τεχνν.

--------------------

 * Η φσετ (Offset) εναι μια εκτυπωτικ μθοδος που χρησιμοποιεται για την αναπαραγωγ κειμνων κι εικνων. Στηρζεται στη φωτογρφιση του θματος (φωτομεταφορ) στην επιφνεια μεταλλικν εκτυπωτικν πλακν με ττοιο τρπο που επιτρπει την διαφορετικ χημικ συμπεριφορ των διφορων περιοχν της επιφνεις τους. Οι σγχρονες εκτυπωτικς πλκες αποτελλονται απ αλουμνιο αλλ στο παρελθν χουν υπρξει πλκες απ ψευδργυρο (τσγκος). Για τον λγο αυτ πολλς φορς οι εκτυπωτικς πλκες της μεθδου ονομζονται και τσγκοι. Η μδοδος χει επσης χαρακτηριστε ως Λιθογραφα για ιστορικος λγους: οι 1ες εκτυπωτικς πλκες τανε κατασκευασμνες απ ειδικ πτρα (πορδες μρμαρο). Η μθοδος χρησιμεει για την εκτπωση μονχρωμων και πολχρωμων εντπων και κυριαρχε στην εκδοτικ εκτυπωτικ βιομηχανα. Τα πιο διαδεδομνα ντυπα που τυπνονται με την μθοδο αυτ εναι βιβλα, εφημερδες, περιοδικ, αφσες διαφημιστικ κι λλα ντυπα.



     Σε ειδικ φλλα αλουμινου με μα λεπτ επικλυψη ψευδαργρου τοποθετονται φιλμ τα οποα χουν εκτυπωθε απ ειδικ εκτυπωτ κι επικαλυμμνο με τα κατλληλα χημικ τα οποα μπανουν σε μα ειδικ μηχαν που αποκαλεται "μεταφορας". Μα λμπα παρμοια με των solarium αλλ μεγαλτερης ισχος λειτουργε με χρονοδιακπτη τον οποο ρυθμζει ο τυπογρφος ανλογα και με τη μακτα. Τα φλλα αλουμινου τοποθετονται στους ειδικος κυλνδρους πνω στις μηχανς εκτπωσης offset, αφο περαστον και καθαριστον με να χημικ, την εμφνιση. Ουσιαστικ ο μεταφορας "καει" ,τι δεν καλπτεται απ το φιλμ. Αφο γνει η τοποθτηση των μελανιν πνω στο σνολο κυλνδρων το οποο σνολο που επεξεργζεται τα μελνια για καλτερη ποιτητα εκτπωσης, το μελανεο, το οποο σνολο μαζ με τους κυλνδρους νερο και τους λοιπος κυλνδρους ονομζεται πργος. Τα μελνια ακουμπον πνω στο φλλο αλουμινου, το φλλο αλουμινου πνω σε να κλινδρο απ καουτσοκ που αποκαλεται με το διο νομα. Το καουτσοκ "αλεφεται" με τα μελνια σε συγκεκριμνα μως σημεα τα οποα ακουμπον στο χαρτ και συνεχς τα μελνια πνω στο καουτσοκ ανανενονται. Τον ρλο των κυλνδρων νερο στις μηχανς εκτπωσης offset βασζεται καταρχς στην εξς θεωρα: το αλουμνιο εναι υδρφιλο, εν ο ψευδργυρος υδρφοβος. Το νερ, συνεπς, καθαρζει μνο το αλουμνιο, δηλαδ στο σημεο που δεν πρπει να ακουμπσει μελνι και τσι μνο ο ψευδργυρος "αλεφεται" με μελνι.
     Στη φωτ πνω η διαδικασα και κτω σγχρονες μηχανς Ofset!



-------------------

     Πρπει να πω καθς τλειωσε το ρθρο, πως εδ δεν υπρχει καμμι αναφορ περ του Εμλ Λεγκρν κι ευνητα, καθς αποτελε ξεχωριστ ρθρο, που στεγζεται εδ... δπλα, απλ πατστε στο Λεγκρν και θα πτε μια χαρ. Θα κλεσω με τη συνειδητοποηση -σο το στηνα τοτο το ρθρο- πως πραγματικ απλαυσα τη κθε λξη, το κθε στγμα και κθε παργραφο. Θα προσθσω επσης πως μιας κι χω στη διθεσ μου αρκετ βιβλα σε ηλεκτρονικ μορφ, εκενης της εποχς, διαβεβαι πως ναι υπρξανε μεγλοι χορηγο, ευκατστατοι και φλοι του βιβλου, πως πχ, οι Αδελφο Ζωσιμδες απ τα Ιωννινα, ο Ροδοκανκης κλπ και κποια στιγμ θα τους συγκεντρσω και θα τους αναφρω. Τλος, σμερα στην ηλεκτρονικ ψηφιακ βιβλιοθκη της Ανμης θα βρετε κμποσους απ αυτος παραπλσιους ττλους, αυτν παραπλσιιων συγγραφων, αυτν παραπλσιων εκδοτικν οκων, εκενων παραπλσιων χρονικν στιγμν, απλ πατστε το δεσμ στο Ανμη και πτε στην αναζτηση, βλτε νομα ττλο και θα το απολασετε, πιστψτε με!

             Πτροκλος Χατζηαλεξνδρου 29 Ιουνου 2018

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers