-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

              Βιογραφικ

     Ο Πολκλειτος (ο Πρεσβτερος, 5ος αι. π.Χ.) θεωρεται ο κορυφαος των γλυπτν του Πελοποννησιακο εργαστηρου κατ' λλους Σικυνιος κατ' λλους Αργεος γιατ κυρως εργαζτανε στο ργος. Απ αυτ παρορμητικ μερικο δεχθκανε, χωρς ν' αληθεει, τι ο Σικυνιος κι ο Αργεος Πολκλειτος τανε 2 εντελς διαφορετικ πρσωπα. Η γνμη αυτ αποδεικνεται εντελς ανυπστατη. Ο Overbeck (gesch. der gr. plastic τμος 1, σελ. 386) πιστεει τι γεννθηκε την 74η 75η Ολυμπιδα (περπου το 482-478). Επομνως, ταν σγχρονος του Φειδα, αλλ νετερς του 16-18 χρνια. ταν μαθητς του υπροχου Αργεου γλπτη Αγελδα* και συμμαθητς του Φειδα -αν και μικρτερος 15 τουλχιστον χρνια και κυρως χαλκοπλστης. Πιθανς εχε συγγενικ σχση με τον Πολκλειτο τον Νετερο. Ο δισημος αυτς γλπτης της αρχαιτητας κατχει στην Αργεα τχνη την δια θση που κατεχε ο Φειδας στην Αττικ κι κμασε γρω στο 450-420 π.χ.
      Υπρξε καινοτμος κι εισγαγε μα σειρ απ νεωτερισμoς στη γλυπτικ δημιουργα. Η κυριτερη μεταβολ εναι τι εισγαγε να νο μοτβο στριξης διαφοροποιντας εντοντερα τη λειτουργικ διαφοροποηση των σκελν ως προς τη στριξη του κορμο. Το νετο σκλος ανακουφζεται πλρως απ το βρος κι ρχεται προς τα πσω πατντας με τα κρα των δακτλων. Αντστοιχα το φρον χρι εναι αυτ που αντιστοιχε στο νετο σκλος και το ελεθερο χρι αντιστοιχε στο στσιμο σκλος. Η κεφαλ στρφεται προς το φρον/στσιμο σκλος. Αυτς εναι ο πολυκλετιος καννας της ζγισης που ενισχει τον χιασμ των κινσεων (ανβασμα ισχου φρουσας πλευρς και κατβασμα μου, και αντθετα χαμλωμα ισχου και νοδος μου στην νετη πλευρ του σματος). να λλο χαρακτηριστικ των ργων του εναι το ορθογνιο σχμα που δνει στους μυς του σματος. Κατασκεασε πολλ αγλματα αθλητν και λιγτερες παραστσεις θεν και ταν δισημος στην αρχαα παρδοση. Δημιοργησε σχολ κι οι μαθητς του δρσανε στο 1ο μισ του 4ου αι. π.Χ.



     Ο πατρας του ονομζονταν Πτροκλος Πατροκλς. ταν μλιστα το ργος απκτησε πολ σημαντικ πολιτικ θση εξαιτας και της σταθερς συμμαχας του με την Αθνα, συγκεντρθηκε σ' αυτ η καλλιτεχνικ δραστηριτητα του Αργειακο εργαστηρου. Επικεφαλς του και 1ος του τεχντης αναδεικνεται ο Πολκλειτος. Προθησε σε μγιστο βαθμ τη τχνη, πως ο Φειδας στην Αθνα , με τις ιδιτητες εκενες της γλαφυρτητας και της συμμετρας, που απρρεαν απ το Δωρικ χαρακτρα. πως κι ο Φειδας ταν υπεθυνος για το γλυπτ δικοσμο του Παρθεννα, τσι κι ο Πολκλειτος αντστοιχα γι' αυτν του Ηραου, που οι μετπες κι η ζωφρος του παριστνανε τη γννηση του Δα, τη Γιγαντομαχα και τον Τρωικ πλεμο.
   
 Δεν σζονται πρωττυπα ργα του, ωστσο χουμε την υπογραφ του σε βσεις αγαλμτων, πως το ανθημα του Πυθοκλ στην Ολυμπα για την νκη του στο πνταθλο το 452 π.Χ. και στο ανθημα του Αριστωνα απ την Επδαυρο για την νικ του στη πυγμαχα. ργο του ταν και το χρυσελεφντινο γαλμα της ρας στο Ηραον του ργους. Δισημο ργο, γνωστ απ τις περιγραφς αρχαων συγγραφων ταν ο Διαδομενος, νος αθλητς που δνει ταινα γρω απ το μτωπο του. Ο γλπτης, σμφωνα με τους αρχαους συγγραφες, εχε γρψει πραγματεα για την ορθ απδοση των αναλογιν του ανθρωπνου σματος, αντιμετωπζοντας την ως σνθεση επιμρους τμημτων.
    Λγο νετερος απ τον Αθηναο Φειδα ταν ο 2ος κορυφαος γλπτης του 5ου αινα π.Χ., ο Πολκλειτος και πολ λγα μας εναι γνωστ για τη ζω και τη σταδιοδρομα του μεγλου αυτο καλλιτχνη, διαθτουμε μως μαρτυρες για τα σημαντικτερα ργα του, μερικ απ τα οποα τα γνωρζουμε κι απ αντγραφα των ρωμακν χρνων. Μια λλη ενδιαφρουσα πληροφορα εναι τι ο Πολκλειτος εχε γρψει να βιβλο με τον ττλο Κανν, στο οποο εξηγοσε τις αρχς της τχνης του κι ασχολονταν συστηματικ με το πρβλημα των σωστν αναλογιν του ανθρπινου σματος και των μελν του. Το σγγραμμ του δεν σθηκε, γνωρζουμε μως απ αντγραφα των ρωμακν χρνων να ργο του, στο οποο εχεν εφαρμσει με ακρβεια το σστημα των αναλογιν που περιγραφε. Το ργο αυτ εναι να γαλμα γυμνο αγνειου νου νδρα, που κρατοσε πιθαντατα στο αριστερ του χρι να δρυ και γι' αυτ ονομζεται Δορυφρος.



     Το καλλτερα σωζμενο αντγραφο προρχεται απ το θατρο της Πομπηας και βρσκεται στο Αρχαιολογικ Μουσεο της Νπολι
. Εναι πολ πιθανν τι το πρωττυπο γαλμα, που ταν οπωσδποτε χλκινο, εικνιζε ναν νεαρ ρωα της μυθολογας (π.χ. τον Αχιλλα τον Θησα), τον οποο δεν μπορομε να ταυτσουμε με ασφλεια. Το γαλμα εναι αξιοσημεωτο για το στσιμ του. Το νετο σκλος εναι ντονα λυγισμνο στο γνατο κι η κνμη πηγανει προς τα πσω και πλγια, εν το πδι πατ στο δαφος μνο με τις κρες των δαχτλων. Η στση αυτ κνει τη λεκνη να κλνει προς τη πλευρ του νετου σκλους, εν οι μοι χουν αντθετη κλση. Με τον τρπο αυτ το γαλμα χει ισορροπημνη δομ, αλλ δεχνει ταυτχρονα κινομενο. Μπορε δηλαδ ο θεατς, ανλογα με την οπτικ γωνα που το βλπει να θεωρσει τι ο νος στκεται χαλαρ βαδζει αργ. τσι ο Πολκλειτος δημιοργησε να μοτβο στριξης που του επτρεπε να προσαρμζει μιαν αυστηρ δομημνη μορφ σε διαφορετικ συμφραζμενα, χωρς να εναι υποχρεωμνος να τη τροποποιε πολ και να αλλζει τις αναλογες της.
     Στχος του γλπτη ταν να αποδσει αρμονικ τις αναλογες του ανδρικο σματος. 1η φορ η γλυπτικ κατακτ σε ττοιο βαθμ τη χαλαρτητα και την ισορροπα της μορφς, πως στο Δορυφρο του. Η σνθεση στηρζεται στην ισορροπα των αντιθσεων: το δεξ χαλαρ χρι βρσκεται πνω απ το πδι που στηρζει τη μορφ, εν το αριστερ χρι που στηρζει το δρυ βρσκεται πνω απ το χαλαρ πδι. τσι η μυκ δραστηριτητα κατανμεται και στις δυο πλευρς σε μια χιαστ κνηση. Η απδοση των μυν, μαρτυρε τη πλρη κατανηση της ανατομας του σματος. Θεωρθηκε τλεια απ τους συγχρνους και τους μεταγενστερους γλπτες, οι οποοι θεωροσαν το ργο αυτ ως πρτυπο.



     Ο Δορυφρος του Πολυκλετου χρονολογεται γρω στο 450 π.Χ κι εχε αμσως σημαντικ επιρρο στη τχνη. δη στη ζωφρο του Παρθεννα συναντμε κποιες μορφς που απηχονε σαφς τις αναλογες και το στσιμο του Δορυφρου, δηλαδ τον πολυκλετειο καννα. ν λλο γαλμα με μοια τεχνοτροπα κι αναλογες, που αποδδεται κι αυτ στον Πολκλειτο, εναι ο Διαδομενος. Κι αυτ το ργο τανε χλκινο, μας εναι μως γνωστ απ μαρμρινα αντγραφα, το καλλτερο απ τα οποα βρθηκε στη Δλο και φυλσσεται σμερα στο Εθνικ Αρχαιολογικ Μουσεο. Εικονζεται νας νεαρς αθλητς, αγνιος πως ο Δορυφρος, που μετ τη νκη του δνει μια ταινα γρω απ το κεφλι του. Παρ' λες τις ομοιτητες στη δομ του σματος και στην απδοση των ανατομικν λεπτομερειν (για παρδειγμα, του στθους και των κοιλιακν μυν), ο Διαδομενος εναι μεταγενστερη δημιουργα και χρονολογεται πιθαντατα στη δεκαετα 430-420 π.Χ. Το αντγραφο απ τη Δλο χρονολογεται γρω στο 100 π.Χ.



     Δεν εναι τυχαο τι ο εικονιζμενος εναι αθλητς· ο Πολκλειτος φημιζταν ως δημιουργς αγαλμτων νικητν σε αθλητικος αγνες και ξρουμε τι κποια απ τα ργα του εικνιζαν περφημους ολυμπιονκες. Ο Πολκλειτος εχεν επσης μαθητς, αρκετο απ τους οποους διπρεψαν με τη σειρ τους στη κατασκευ ανδριντων αθλητν. τσι μπορομε να μιλμε για πολυκλετεια σχολ στη γλυπτικ του 2ου μισο του 5ου κι αρχν του 4ου αι. π.Χ. Εδαμε τι ο Πολκλειτος τανε πιο πολ γνωστς για τα αγλματα νων ανδρν (κυρως αθλητν) που εχε κατασκευσει. Σμφωνα μως με τη μαρτυρα του περιηγητ Παυσανα (Ελλδος Περιγησις 2.2.4, 6.6.2), ργο του ταν επσης το χρυσελεφντινο γαλμα της ρας στον να της στο Ηραον, το μεγλο ιερ της θες κοντ στο ργος. Ο παλαις νας της καταστρφηκε απ πυρκαγι το 423 π.Χ. και το γαλμα του Πολυκλετου γινε για τον καινοργιο να, που κατασκευστηκε στη τελευταα 20ετα του 5ου αι. π.Χ. Μια δυσκολα που δημιουργε αυτ η πληροφορα εναι η σκψη τι ο Πολκλειτος, γλπτης, πως εδαμε, δη γνωστς στα μσα του 5ου αι., πρπει να τανε πολ ηλικιωμνος (αν ζοσε ακμη) ταν χτιζταν ο νος νας για να αναλβει και να ολοκληρσει να ττοιο ργο. Γι' αυτ ορισμνοι αρχαιολγοι υπθεσαν τι το κατασκεασε νας γιος του Πολυκλετου που εχε το διο νομα με τον πατρα του. Δεν αποκλεεται, ωστσο, ο γλπτης να επβλεψε τη δημιουργα αυτο του τσο σπουδαου για τη πατρδα του αγλματος σε μεγλη ηλικα. Για το χρυσελεφντινο γαλμα της ρας ο περιηγητς Παυσανας μας λει τι ταν καθιστ σε θρνο, φοροσε στεφνι με απεικονσεις των Ωρν (προσωποποισεων των εποχν του τους) και κρατοσε στο να χρι ρδι και στο λλο σκπτρο.



     Η ρα του Πολυκλετου που βρισκτανε στο Ηραον του ργους, που δεν σζεται, χρυσελεφντινη κι αυτ ταν ανλογη κι εφμιλλη του χρυσελεφντινου αγλματος του Ολυμπου Δις του Φειδα στην Ολυμπα. πως μας πληροφορε ο Παυσανας: "παρσταντο μεγαλοπρεπς και εθρονος, γυμνος χουσα τους απ ελεφαντοστον βραχονες, διδημα περιδεδεμνη που κοσμοσαν οι Χριτες και οι ρες, βοπις (Βους + ωψ= με μεγλους οφθαλμος) και υπρτατη". Στο να χρι κρατοσε ρδι στο λλο σκπτρο που πνω του στεκταν νας κκκυγας (κτσυφας). Σμφωνα με τη παρδοση εναι ο Δας που πρωτοεμφανστηκε στην ρα με αυτ τη μορφ. Μα ιδα για τη δημιουργα αυτ μπορομε ν αντλσουμε απ τα νομσματα που βρσκονται στο Αρχαιολογικ Μουσεο του ργους που μως λγω των μικρν διαστσεων οι γλυπτικς παραστσεις πνω στο διδημα αντικαταστθηκαν με απλ κοσμματα. Αυτς της ρας αντγραφο θεωρεται η προτομ που εκτθεται στην Λουδοβικα παυλη της Ρμης. Εξδωσε και σχετικ εγχειρδιο ο Κανν κι ως αρχιτκτονας εφρμοζε την αρμονα και το κλλος οικοδομσας θατρο στην Επδαυρο που σζονται αξιλογα λεψανα.

     Τα αρχτυπ του ργα, λα σχεδν χλκινα και κυρως ανδριντες αθλητν, δεν χουνε σωθε. Απ τις δημιουργες του που αναφρει η αρχαα παρδοση, λιγοστς αναγνωρζονται με ασφλεια σε ρωμακ αντγραφα, πως ο Δορυφρος και Διαδομενος (αθλητς δνοντας ταινα), εν τα περισστερα αποδδονται με τεχνοτροπικ κριτρια σε δικ του αρχτυπα, πως η Αμαζνα του Καπιτωλου. Δημιοργησε και λλα θεν αγλματα, πως Ερμς, Ηρακλες, αλλ κυρως η ειδικτητ του ταν η παρσταση του νεανικο κι χι του θεου ιδανικο, αλλ του απλυτου ανθρπινου κλλους που πηγζει απ την ακριβστατη συμμετρα των μερν του σματος. Γι' αυτ κι να ργο του, ο Δορυφρος ονομσθηκε και Κανν που χρησμευε ως υπογραμμς για τους ττε και μετπειτα καλλιτχνες. Μεταξ των ργων του που διασθηκαν ως πιστ αντγραφα κυρως ρωμακ σε μαρμαργλυπτη μορφ συγκαταλγονται και τα παρακτω:

  Ο Διαδομενος που παρσταται ως νος αθλητς να περιδνει το διδημα της νκης που κατ τον Πλνιο πουλθηκε ναντι 100 ταλντων. Θαυμσιο λθινο αντγραφο βρθηκε και διατηρεται στην Φαρνεσιαν παυλη της Ρμης. λλο να μαρμαργλυπτο βρθηκε στη Δλο που εκτθεται στο Αρχαιολογικ Μουσεο Αθηνν.



  Στα παλαιτερα ργα του Πολυκλετου εντσσεται και το γαλμα του αθλητ Κυνσκου που ταν στημνο στην Ολυμπα, που και βρθηκε η ενεπγραφη βση του: "Πολκλειτος ο Αργεος εποησεν". Αντγραφο του, γνωστ ως Αθλητς Westmacott, εκτθεται στο Βρεττανικ Μουσεο.
  Ο Δορυφρος, που ονομζονταν κι αυτς Κανν, εναι μια γυμν ανδρικ μορφ σε ισορροπημνο σχμα.
  Λγο αρχαιτερος απ το Δορυφρο εναι νας Δισκοφρος του Πολκλειτου, που σζεται σε πολλ αντγραφα.

  Ανμεσα στα αγλματα γυναικν ξεχωρζει η Αφροδτη της Νεαπλεως κι η πληγωμνη Αμαζνα του Καπιτωλου.

     Τα περισστερα στοιχεα για την πολυκλετεια δημιουργα χουν αντλσει τσον οι αρχαοι, σο κι οι νετεροι ερευνητς απ τον Καννα του. Ιδιατερα ως σμβολο της νεανικς, αθλητικς και συμμετρικς μορφς χει εκτεθε εδ και πολλς 10ετες να σγχρονο χλκινο αντγραφο του Καννα στα Προπλαια του Πανεπιστημου του Μονχου, που αποτελε οδηγ για τους νους στη μελτη της κλασσικς ομορφις και του ελληνικο δημιουργικο πνεματος.




ΕΡΓΑ ΤΟΥ:

      Ο Ερμς στη Λυσιμχεια: πρωτοβρθηκε στη Λυσιμχεια στη Θρακικ χερσνησο, που μεταφρθηκε την 117,3 ολυμπιδα τη χρονι δηλαδ που χτστηκε η πλη, εν πριν η βση του βρισκτανε στον Ανο στη Καρα. πως μλιστα μπορε κανες να συμπερνει απ τη στση του δεξιο χεριο, ο Ερμς που βρσκεται μπρος μας εναι ο λγιος. Η στση γενικ, η μορφ του κεφαλο κι οι αναλογες συμφωνον μ' αυτς του Δορυφρου και του Διαδομενου. Πολυκλετειες μορφς δεχνει και το ωραο χλκινο γαλμα του Ερμ το οποο δημοσευσε ο Conze. ( Jachr. d; arch. inst. 1887 taf. 9).
     Η Αφροδτη στις Αμκλες: αυτ αποτελοσε μρος του αναθματος που αφιρωσαν οι Σπαρτιτες για τη νκη τους στους Αιγς Ποταμος (Ολυμπ. 93,4). τανε χλκινο και στηριζτανε πνω σε τρποδα.
     Ο Ζες Μειλχιος: Μαρμρινο γαλμα τοποθετημνο στο ργος. Το γαλμα αυτ πως και το επμενο μερικο το αποδδουνε στο νετερο Πολκλειτο.
     Απλλων, Λητ, ρτεμη: Απ λευκ μρμαρο, στο ιερ της ορθας Αρτμιδος, πνω στο ρος Λυκνη.



     Εκενο μως το ργο του Πολκλειτου που ξεπερν λα τα λλα εμπνευσμνα του ργα, εναι η ρα, η πολιοχος θε του ργους πως μλιστα ο Φειδας εμπνεστηκε απ τον μηρο τη κατασκευ του αγλματος του Ολυμπου Δις, τσι κι ο Αργεος τεχντης, του διου του Φειδα ζλεψε τη δξα και βλθηκε να δημιουργσει να ργο αντστοιχο κι αντξιο σντροφο του Παντοκρτορα Δα. Το κολοσσιαο τοτο χρυσελεφντινο γαλμα του δαιμνιου τεχντη, καθτανε πνω σε θρνο στο Ηραο. Το κατασκεασε μετ την 89,2 ολυμπιδα (423 π.χ.), δηλαδ μετ τη καταστροφ του αρχαου ναο. Αυτ τανε το πιο τλειο κι εκλεπτυσμνο ργο που το εκτλεσε με δημσια παραγγελα. ταν η πιο ρτια παρσταση της θες και το πρτυπο του αρχετπου της ρας. Εναι κολοσσιαου μεγθους, αλλ μικρτερο απ το Δα και την Αθην του Φειδα, γιατ πρεπε να εναι ανλογο με το μγεθος του ναο. Η θε παριστνεται να κθεται πνω σε χρυσ θρνο, ντυμνη με πλοσιο φρεμα, που φηνε γυμνος μνο το λαιμ και τους ωραους λευκος μους. Σμφωνα μλιστα με το επγραμμα του Παρμενωνα που γρφτηκε για το γαλμα της ρας, ο τεχντης δειξε απ το σμα της θες μνο , τι επιτρπεται να δονε θεο κι νθρωποι, εν συγκλυψε , τι μνο το μτι του Δα πρεπε να βλπει. (Ελλ. Ανθολ. 2,185.5)

_______________________________________________

ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΟΣ
εις γαλμα "Ηρας.

Ωργεος Πολκλειτος, ο και μνος μμασιν
"Ηρην αθρσας, και σην εδε τυπωσμενος,
θνητος κλλος δειξεν, σον θμις
αι δ' υπ κλποις γνωστοι μορφα Ζην φυλασσμεθα.

Ο Αργεος Πολκλειτος σκλισε την ρα
κι δειξε μνον σα βλπανε τα μτια του,
απ' το κλλος της δειξε στους λοιπος θνητος
σον επιτρεπτανε να δονε κι κρυψε
απ' τα μτια τους σα ο Δας μν' ορ.
_________________________________________________

     Το κεφλι με τα πλοσια μαλλι, το ζωνε χρυσ στεφνι, πνω στο οποο ταν σμιλεμνες οι ακλουθες της θες, οι ρες κι οι Χριτες. Στ' αριστερ της χρι κρατοσε σκπτρο, πνω στο οποο καθταν νας κοκος σμβολο του ιερο της γμου με το Δα και της καλτυχης γονιμτητς της. Στο δεξ της χρι κρατοσε ρδι ετε για να συμβολζει το θραμβ της ενντια στην αντζηλ της Δμητρα η οποα μισοσε τον καρπ αυτ που συμβλιζε το γμο του Πλοτωνα με την αγαπημνη της θυγατρα Περσεφνη, ετε σα γενικ μβλημα του γμου. Υπρχε μοια να κλμα αμπελιο και δρμα λιονταριο, πνω στο οποο βαζε τα πδια της, για να φανερσει το μσος της κατ των δο λλων παλλακδων του Δα, δηλαδ της Σεμλης και της Αλκμνης και κατ των γιν τους, Δινυσου κι Ηρακλ, γιατ το κλμα και το δρμα του λιονταριο τανε σμβολα αυτν των θεν. Τλος, γνωρζουμε τι η βη, το παιδ που κανε με το Δα η δια η θε, χρυσελεφντινο κι αυτ, το φιλοτχνησε ο Ναυκδης μαθητς του Πολκλειτου κι τανε τοποθετημνο δπλα στο θρνο της μητρας του, πνω στην δια βση. Χρυσελεφντινη την κανε την ρα ο χαλκοπλστης Πολκλειτος, παρακινημνος ββαια απ τα ργα του νδοξου συμμαθητ του, του Φειδα. Ο Μξιμος ο Τριος μλιστα τη περιγρφει ως εξς: "ραν δειξεν Αργεοις…βασιλικν" (δηλαδ, καθισμνη πνω σε χρυσ θρνο). Κι ο Μαρτιλης ακολοθως: "βοπιν…μεγαλοπρπειαν" (δηλαδ με μεγλα μτια και παρουσα μεγαλοπρεπ).



      Αυτ, λοιπν, τη μορφ της ρας δεν μπορομε να τη παραλληλσουμε και να τη θεωρσουμε εφμιλλη του Ολμπιου Δα του Φειδα, ο οποος παρστησε τσι το θε πως τον πλασε η φαντασα λων των Ελλνων κι τανε ριζωμνος βαθι στη συνεδηση ολκληρου του θνους. Αυτ το πρτυπο ακολουθντας φειλε να παραστσει την ρα σαν την αντατη βασλισσα του ουρανο κι ξοχη σζυγο του παντοκρτορα Δα. Αλλ, αντ να παρακινηθε απ την ιδα που εχε ολκληρο το θνος για την ιδεατ μορφ της, βασστηκε μνο στη θρησκεα και τη λατρεα της ρας απ τους Αργεους, που ββαια τη τιμοσανε σα βασλισσα του ουρανο κι ευγεν σζυγο του Δα, αλλ τη θεωροσαν ιδιατερα σα προσττισσα κι οδηγτρια του ιερο δεσμο του γμου. Γι' αυτ και την κανε νθρονη, με συστολ να στκεται, ντυμνη αναμφβολα με φρεμα που φτνει ως τα πδια και με πανωφρι που εχε πτυχς βαθις, πνω στο οποο δειχναν ακμα λευκτερα τα χρια της, πλασμνα απ ελεφαντδοντο. Επομνως, συγχνευσε τη μερικ αυτ ιδα με την καθολικ κι αναγκαστικ παρστησε τη θε αυστηρ φλακα του ιερο νμου σε αντθεση με την ελαφρτητα και την αστθεια και την επιρρπεια του συζγου της να παραβιζει το συζυγικ του καθκον.
     Μαρμρινο κεφλι στη Νεπολη παριστνει τη θε καχποπτη, ν αρπζεται εκολα και να μαλνει με το Δα. Μνο η συνεχς κι επανειλημμνη εξταση της προτομς της θες μπορε να μας κνει ικανος να κατανοσουμε αυτ την αξιοθαμαστη εργασα, η οποα εναι η τελειτερη αναπαρσταση της ιδας της θες κι εναι απαρμιλλης αισθητικς αξας. Κι εναι αναγκαα η συνεχς κι επανειλημμνη εξταση ιδιατερα για τοτο: γιατ η θε εναι κλεισμνη εντελς στον εαυτ της και δεν μας προκαταλαμβνει πως ο Δας με κενο το γλυκ και προ μειδαμα, το οποο παζοντας πνω στα χελη της προτομς μας επιτρπει να αισθανθομε τον πατρα των θεν και των ανθρπων σε λη του τη κυριαρχα πνω στον κσμο. Αλλ εδ κυριαρχε η αυστηρτητα και το μεγαλεο. Η προτομ της ρας παρουσιζεται φοβερ. Κι μως. Εναι αλθεια τι μννο αυτ η ομορφι υποφρει τη μεγαλοπρπεια του βασιλι των θεν. Ας δοκιμσουμε, λοιπν, εστιζοντας στα μρη της μορφς της να αισθανθομε αυτ την ομορφι. Το πολ πλατ και ψηλ, ιδιατερα μλιστα στη μση και προς τα κτω, ισχυρ καμαρωτ μτωπο, προδδει τη πολ ισχυρ θληση και τον αυστηρ χαρακτρα της θες. Το μτωπο το λαμπερ και νεανικ που με την ισχυρ του απληξη ρχνει για τα καλ τη σκι του στα περφανα βαθουλωτ μτια, αναδεικνει το κτω μρος του προσπου μσα σε μια ουρνια καθαρτητα. Με ρχη πλατι η ολισια μτη ανεβανει κλιμακωτ. Το λγο ανοιχτ στμα προδδει την αυστηρτητα και τη τραχτητ της. Το πηγονι της που εναι γενικ δυνατ και προεξχει πολ, αλλ εναι κανονικ στρογγυλ, φανερνει την ανεξντλητη ενεργητικτητ της, εν ο λαιμς της μας αναγκζει να αισθανθομε την ακατβλητη δναμη της θλησς της. Το κλλος της, λοιπν, μοιζει χι με το ανοιξιτικο μπουμποκι, αλλ με το ρδο που 'ναι στην ρα του το καλοκαρι, χι με τη τρυφερδα της κρης, αλλ με τη πληρτητα και την ωριμτητα της μεστωμνης γυνακας. Αυτς μως που ποτ δεν μαραινταν, αλλ ξανπαιρνε πντα πσω τη λαμπρ της νιτη, καθς λουζτανε στη Κναχο πηγ.
     Αλλ παρλο της το μεγαλεο η ρα εναι η θεκ σζυγος στη τελειτερ της εκδοχ. Πνω στα λουλουδιασμνα μγουλα περνον οι χιλιετηρδες χωρς ν αφνουνε τα ενοχλητικ τους χνη, εν η απαλ στρογγυλδα της μπροστινς επιφνειας του λαιμο, μας αφνει το περιθριο να μαντψουμε τα πλοσια στθια της, το μαλακ μαξιλρι που πνω του αφνει τις γνοιες του ο Δας. Με την απαλτητα της σρκας και τη περιποηση των μαλλιν, μαλακνει κπως ο καλλιτχνης την αυστηρτητα της μορφς. Πνω απ λα η αντθεση αυτν των μαλλιν που πλοσια κυματζουν ρεμα, εν το φως που πφτει χνεται στη σκι των αυλακιν τους κνοντς τα να μοιζουνε χαλαρ, με το χλκινο λεο μτωπο της θες και τον ευθυτεν λαιμ εναι απαρμιλλη. Τα απαλ μαλλι εναι πολ απριττα τραβηγμνα προς τα πνω, αλλ' μως χτενισμνα με μεγλην επιμλεια και το μαργαριταρνιο στεφνι δεχνει, τι η ρα εναι αντξια σζυγος του βασιλι των θεν. Απ' αυτ λοιπν την ιδεατ παρσταση της βασλισσας του ουρανο και της θες του γμου, κατανοομε τον απραντο σεβασμ, που τρεφε στο πρσωπ της ο πιστς Αργεος και τη πεποθηση πως ο γμος εναι ιερς κι η ζω μγα αγαθ και πρτο. Αυτ τη πεποθηση ενπνεε η θε στους πιστος της δολους.



     Συνεχζοντας στα λοιπ ργα: Hρακλς Ηγτωρ παρνοντας τα πλα: Σμφωνα με τον Lowey (inschrif. griech. bild σελ 321) βρθηκε στη Ρμη η εξς επιγραφ: opus polycliti. Η επιγραφ αυτ σως αναφρεται σ' αυτ το γαλμα, διτι, πως αναφρει ο Πλνιος (34, 56) στη Ρμη να ργο αναφερτανε στον Πολκλειτο ( fecit Herculem qui Romae, hagetera arma sumentem).
Ηρακλς Υδροκτνος, νικντας την δρα.
     Ο Δορυφρος, (φρων δρυ), εναι να μαρμρινο Ρωμακ αντγραφο του χαμνου χλκινου πρωτοτπου. Εναι χαρακτηριστικ παρδειγμα της ριμης κλασσικς γλυπτικς (480-323 π. Χ) Βρσκεται στο αρχαιολογικ μουσεο της Νπολι. Φιλοτεχνθηκε απ τον γλπτη Πολκλειτο απ το ργος. Χρονολογεται γρω στο 440 π.Χ. Απεικονζει ναν καλογυμνασμνο αθλητ ο οποος φρει βαρ δρυ. Το γλυπτ αυτ φρει λα τα τυπικ χαρακτηριστικ της ριμης κλασσικς περιδου και θεωρεται σταθμς στη γλυπτικ. Θεωρεται εφαρμογ της αισθητικς θεωρας του Πολκλειτου του καννα . σως ενσρκωνε τον Αχιλλα. Ταυτζει την ιδα της ανδρεας και της ομορφις με την ιδα του ωραου ρωα. Ο Πολκλειτος απ το ργος εχε εξειδικευτε στη κατασκευ ανδριντων αθλητν κι απεικνιζε στα αγλματ του τη χαλρωση μετ τον αγνα. Το σμα του Δορυφρου εναι δοσμνο με μαθηματικ ακρβεια στις αναλογες και με στοιχεα αφαρεσης. Επιδεικνει το τλος της εφηβεας. Η μπειρη κατεργασα των μυν και το τριχωτ του ηβαου επιτυγχνουνε την αποτπωση της ωριμτητας του ανθρπου (πως και στην ριμη κλασσικ γλυπτικ) της τλειας ωριμτητας του ανθρπου. Το ανθρπινο ανδρικ σμα παρουσιζεται με ιδανικς αναλογες χρη σε να σστημα που επινησε ο Πολκλειτος γνωστ ως κανν, γραψε και σχετικ γραμματεα και κατασκεασε το γαλμα σμφωνα με αυτν. Φυσιοκρατα, τρισδιστατη κλυψη, ιδανικ κλλος, νηφλιο πρσωπο, γυμνασμνο σμα.



     
Ο νος νδρας παριστνεται με το δρυ στηριγμνο στον αριστερ του μο, φανεται σα να στκεται εν βαδζει. Ο θεατς κοιτζοντας το χει την ασθηση πως ο νος την επμενη στιγμ θα ξεκινσει να κινεται πλι. Το κορμ του εναι ρωμαλο κι αθλητικ Ζυγιζεται πνω στο δεξ του πδι, εν το αριστερ χαλαρ πατ πσω στ' ακροδχτυλα. Το κεφλι του εναι στραμμνο δεξι. Χαρακτηριστικ για τα ργα του Πολκλειτου εναι το χαμηλ ανγλυφο των μαλλιν, οι φαρδιο μοι και το τονισμνο κι ευδικριτο σχδιο των μυν. Το γαλμα αυτ φανερνει μια τλεια δομ, με τλειες αναλογες (συμμετρα) οι οποες δεν τανε πραγματικς αλλ καθαρ θεωρητικς, υπολογισμνες με μαθηματικ τρπο και με μεγλη ακρβεια, με βση να κοιν μτρο αντιπροσπευε το σνολο των καλτερων αναλογιν μιας σειρς αθλητν δηλαδ ολυμπιονικν (ειδκευσ του). χει ωραο αθλητικ σμα που αντανακλται στο νηφλιο και σεμν του πρσωπο με αυτ τον τρπο εκφρζεται καλλτερα το ανθρωπιστικ ιδεδες της καλοκαγαθας του σωματικο και ψυχικο κλλους των πολιτν.

============================================

============================================

============================================

     Ο Διαδομενος: Πρκειται για αντγραφο του 100 π.X. του φημισμνου χλκινου αγλματος του Διαδομενου, που κατασκεασε γρω στο 450-425 π.X. ο Aργεος γλπτης Πολκλειτος. Tο γαλμα τανε περφημο δη απ την αρχαιτητα κι αναφρεται απ το Pωμαο ιστορικ Πλνιο (nat. 34.55). Παριστνεται νεαρς αθλητς να δνει στο κεφλι του τη ταινα της νκης. Δπλα στη μορφ υπρχει κορμς δντρου, που αποτελε προσθκη του αντιγραφα. Σε αυτν εναι ριγμνο το νδυμα του νου, και πνω του στηρζεται μια φαρτρα, γεγονς που χει οδηγσει ορισμνους μελετητς στη τατιση της μορφς με τον θε Aπλλωνα. Tο γαλμα ενσαρκνει το αθλητικ ιδεδες, αλλ και τις ιδανικς αναλογες του γυμνο ανδρικο σματος, πως αυτς εκφραστκανε στον καννα του Πολυκλετου, ενς απ τους κατ’ εξοχν γλπτες χλκινων αγαλμτων αθλητν της κλασικς αρχαιτητας. Πρσφατες ρευνες αποκλυψαν τι το γλυπτ φερε επιχρσωση.



     Η Πληγωμνη Αμαζνα: Το αυθεντικ αυτο του αγλματος πρε το 1ο βραβεο κατ τη διρκεια ενς διαγωνισμο στην φεσσο, στην οποα λαβαν μρος ο Πολκλειτος, Φειδας, Κρεσλας, Κδων και Φρδμων. Ο Πλνιος μας αναφρει τα γεγοντα: Οι κτοικοι της Εφσσου εχανε ζητσει να γαλμα της Αμαζνας για τον να της Αρτμιδος. Οι πιο φημισμνοι γλπτες της Ελλδος της εποχς λθανε στην φεσσο να λβουν μρος με τα ργα τους. Οι αρμδιοι τους ζτησαν να εκτιμσουν οι διοι τα ργα τους. λοι φυσικ αξιολγησαν το ργο τους ως το καλλτερο αλλ στη θση του 2ου ο Πολκλειτος λαβε τους περισστερους ψφους κι αναδεχθηκε ο νικητς του διαγωνισμο. Ο Φειδας λθε 2ος, Κρεσλας 3ος, Κδων 4ος κι ο Φρδμων 5ος. Ο Πολκλειτος χρησιμοποιε ξαν το κντρα πστο. Το γαλμα δνει την ασθηση της ηρεμας κι ανπαυσις. Το προεξχον αριστερ πδι, το οποο δχεται το βρος του σματος, δνει κνηση στο αρμονικ συμπλεγμνο σμα.



     Ο Αποξυμενος: Το γαλμα αυτ παριστνει νεαρ με ζωστρα να καθαρζεται απ τη σκνη της παλαστρας.
     Ο Αποπτερνζων: Παριστνει παγκρατιαστ πιθανς να χρησιμοποιε τη φτρνα του για να πλξει τον αντπαλο.
     Οι
Κανηφροι: Τα αγλματα αυτ ,πιθανν, τανε προορισμνα σαν αφιερματα στην ρα. Εναι μλιστα γνωστ τι και στη λατρεα της θες του ργους υπηρετοσανε γυνακες (πρβλ. arch. zeitung σελ. 253 του τους 1866).
     Οι Αστραγαλζοντες: Δυο παιδι, σως ο ρωτας κι ο Γανυμδης παριστνονται σε σμπλεγμα να παζουν με τους αστραγλους. Σμφωνα με τον Πλνιο βρισκτανε στο ανκτορο του αυτοκρτορα Ττου και θεωρετο το πιο ρτιο ργο της αρχαιτητας. (Sillig. cat. artif. SEL. 364). Μερικο θεωρονε την εικνα η οποα χει σωθε στο Description ancient marbles τμο 2, τι παριστνει το να μνο παιδ να παζει.
     Ο Αρτμονας: Μηχανικς τον καιρ του Περικλ κι ονομσθηκε Περιφρητος, καθς τανε κουτσς, τονε πγαιναν με φορεο στα ργα που τανε κατεπεγοντα. Υπρχουν μως και μερικο, οι οποοι πιστεουν, τι ο Αρτμων Περιφρητος αποτελε παρσταση ανθρπου θηλυπρεπ κι κλυτου, με σκουλαρκια και παρασλι, δηλαδ με εξολοκλρου γυναικεες ιδιτητες σε αντθεση με τον Ηρακλ τον Ηγτορα, το πρτυπο αυτ του ριστου νδρα, του ικανο στον πλεμο ανθρπου. (Πλτ. Περ. 8,27. « φορος δε και μηχανας… Περιφρητον).
      Το γαλμα του αθλητ Θερσλοχου απ τη Κρκυρα ο οποος νκησε στην Ολυμπα και πρε στεφνι σε να παιδικ αγνισμα.
     Του Αριστωνα, γιου του Θεφιλου απ την Επδαυρο , ο οποος νκησε στην πυγμαχα και πρε στεφνι. Στην Ολυμπα βρθηκε βση απ λευκ μρμαρο, πνω στην οποα εναι χαραγμνη η ακλουθη επιγραφ, η οποα συμφωνε με σα λει ο Παυσανας (6,13,6) Αριστων Θεοφλεος../ Πολκλειτος εποησε. Μερικο αποδδουν αυτ το ργο στο νετερο Πολκλειτο. (Lowey σελ. 73),



     Το γαλμα του Κυνσκου πυγμχου απ τη Μαντνεια. Βρθηκε μλιστα στην Ολυμπα κι επιγραφ που συμφωνε με σα λει ο Παυσανας. (Παυσ. 6,4,11 inschrif. Lowey σελ. 43).
     Το γαλμα του Πυθοκλ απ την Ηλεα, ο οποος νκησε στο πνταθλο. Η βση αυτο του αγλματος βρθηκε στην Ολυμπα, απ μαρο ασβεστλιθο με εγχρακτη επιγραφ. Και αυτ και το επμενο αποδδονται στο νετερο Πολκλειτο.
     Το γαλμα του Ξενοκλ του Μαιναλου που νικ παιδι παλαιστς. Στην Ολυμπα βρθηκε επιγραφ πνω σε μαρμρινη βση.

_____________________________
 * Ο Αγελδας υπρξε σημαντικς αρχαος λληνας γλπτης καταγμενος απ το ργος. Υπρξε δσκαλος του Φειδα, Μρωνα και του Πολκλειτου. νθισε στα 520-480 π.Χ. Δυστυχς καννα απ τα ργα του δε σθηκε και τα γνωρζουμε μνο απ μαρτυρες. Ανμεσα στα λλα, αναφρονται αγλματα αθλητν, μια σνθεση με το ρμα, τα λογα, τον ηνοχο και τον ολυμπιονκη αρματοδρμο. Οι τρεις ανδριντες του ολυμπιονικν χρονολογονται στα 520-508 π.Χ. Στον Αγελδα αποδδεται επσης να αναθηματικ δρο στους Δελφος που χρονολογεται στο 1ο 4ο του 5ου αι. π.Χ. ταν μια λλη πολυπρσωπη σνθεση που παρστανε γυνακες κι λογα, το αφιρωσαν οι πολτες του Τραντα στους Δελφος. ργα του εναι ο Δας στη Μεσσνη κι ο Ηρακλς Αλεξκακος στην Αθνα. Το πιο γνωστ ργο του τανε το χλκινο γαλμα του Δα Ιθωμτα (η ονομασα απ το μεσσηνιακ φροριο Ιθμη, στην ακρπολη του οποου υπρχε ιερ του θεο). Το γαλμα αυτ φανεται τι απεικονζεται σε μεσσηνιακ νομσματα και παριστνει το Δα να βαδζει και να χει πνω στο απλωμνο αριστερ του χρι ναν αετ, εν στο υψωμνο δεξ του χρι κρατ τον κεραυν, τοιμος να τον εκσφενδονσει.

   "Ἀναυχδας δὲ ὁ Φλυος Ἠλεῖος πλης ἔσχεν ἐν παισὶ στφανον καὶ ἐν ἀνδρσιν ὕστερον·τοτῳ μὲν δὴ τὴν εἰκνα ὅστις ὁ εἰργασμνος ἐστὶν οὐκ ἴσμεν, Ἄνοχος δὲ ὁ Ἀδαμτα Ταραντῖνος, σταδου λαβὼν καὶ διαλου νκην, ἐστὶν Ἀγελδα τχνη τοῦ Ἀργεου".
                          Ελλδος Περιγησις Παυσανας

___________________________________

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers