-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

: ':

                                        ΠΡΟΛΟΓΟΣ


Εδ φανεται η επκταση της Μογγολικς Αυτοκρατορας, απ το 1207 που
ανλαβε "Γενικς Χν" (Τζνγκις Χαν), ο Τεμουτζν, ως τη χρονι του θαντου
του Κουμπιλι Χαν, το 1294.

Εθνικς μνος Μογγολας

To ανεξρτητο ισχυρ μας κρτος
Οι ιερο προγνοι λων των Μογγλων
λες οι καλς πρξεις αυτο του κσμου
Πντοτε σταθερ, συνεχζουνε για πντα

Μ' λα τα ντιμα κρτη στον κσμο
Ενισχουμε το δσιμ μας
Με λη τη θληση και δναμ μας
Ας αναπτξουμε τη λατρευτ μας Μογγολα

Σμβολο του σπουδαου κρτους μας ευλογε
Η μορα των ανθρπων μας, στηρζει
τους προγνους μας, πολιτισμ και γλσσα
Ας τη τυλξουμε στοργ και πντα ας ευημερε

Λαμπρο λαο της κραταις μας Μογγολας
χετε λευτερι κι εστε ευτυχες
Κλειδ στην ευτυχα, θεμλιο στην ευημερα
Η σπουδαα μας η χρα ευημερε.



-----------------------------------------


                             Η σημαα της σημερινς Μογγολας

     Κι να τραγοδι παραδοσιακο ρυθμο σημεριν μως σαν μια ακμα εισαγωγ:

   Οι Προγνοι

Ο ποταμς μου Yenisei,
ο Sayan-Tandy μου!
Aχoo! Aχo!
Απ παλι η πατρδα μου
εναι ακμα ζωνταν
Εε!
Aχoo! Aχo!

Λιωμνο κι απαλ sygyt-chomeii
Aχoo! Aχo!
Απ τα πρτα χρνια,
το τραγοδι μου εναι ακμα ζωνταν
Eε!
Aχoo! Aχo!

Οι πργονοι του khomeii-sygyt
Aχoo! Aχo!
Ακμη και αν γνει πτρα
Eε!
Aχoo! Aχo!

Η καρδι μου ανησυχε
Ahooy! Ahooy!
Οι Χομε, παιδι πως εμες,
Eey!
Aχoo! Aχo!
Oo!

Οι πργονοι της Καρρας
Aχoo! Aχo!
Ακμη και αν αλλξει
σε βρχο και πτρα.
Aχoo! Aχo!

Οι ισχυρς σκψεις ανησυχον
Aχoo! Aχo!
Οι Καρυρδες, παιδι πως εμες.
Eε!
Aχoo! Aχo!
Oo!



================================

     Επλεξα να ξεκινσω τον πρλογο αυτο του ρθρου (λλο να ρθρο που δεν υπρχει στα ελληνικ στο διαδκτυο) με αυτ τη φωτογραφα, τον εθνικ μνο, τη σημαα της σημερινς Μογγολας κι να τραγοδι παραδοσιακ σημεριν. Μια επιλογ απ τις τσες που περσαν απ το νου μου, αλλα τελικ τις απρριψα διαλγοντας αυτν. Κι ο λγος εναι ο εξς απλς: ταν θλεις να περιγρψεις να πρσωπο -εν προκειμνω μιαν ακμα Γυνακα Του Κσμου- αλλ δυστυχς δεν χεις αρκετ στοιχεα για τη ζω της -παιδικ χρνια, συνθεια, σπουδς, ρωτες περιπτειες- αλλ ωστσο αυτ τα λγα που ξρεις γι' αυτν δη τη καθιστονε μιαν απ τις κορυφαες σπουδαες γυνακες, ττε, αναφρεις στω αυτ τα λγα που ξρεις που βρκες και παραθτεις σαν υποστηρικτικ των σων επικαλεσαι, το ργο της. Γιατ κατ να τερστιο ποσοστ, πως θα δετε παρακτω, ναι! οφελεται σε αυτν, αυτ η θαυμαστ κατ πολλος δημιουργα αυτς της πανσχυρης για 2,5 αινες περπου, Μογγολικς Αυτοκρατορας.
     Σγουρα θα αναρωτηθετε πως κατφερε κτι ττοιο, σε μιαν εποχ και σε μια περιοχ, που οι γυνακες ταν απλ toys αν θλετε, "κομμτια" που πνω τους ξεσποσανε το θυμ τη λαχτρα, το καλαμπορι τη χλεη, οι ντρες. Και μλιστα οι Μογγλοι ντρες, που σμφωνα με τις διφορες ιστορικς μαρτυρες, καβλα τργανε, καβλα πνανε, καβλα πηδοσανε, καβλα κοιμντανε, καβλα πολεμοσανε και μλιστα καλπζοντας σαν τον νεμο, καθς υπρξαν απ τους πιο ικανος ιππες του κσμου και τ' λογ τους τανε απ τα πιο καλ και τα λατρεανε καλλτερα απ τις γυνακες ,μη πω. Κι μως, αυτ η γυνακα με την οποα καταπινομαι σ' αυτ το ρθρο, μπρεσε να το πετχει αυτ ντας -βσει των διων των Μογγλων- η Μητρα λων των Μητρων.
     Καιρς μως να σταματσω τη φλυαρα. να προχωρσω παρακτω και να πισουμε τα πργματα εξ αρχς.

                                         EΙΣΑΓΩΓΗ

     Πριν ξεκινσω το κυρως ρθρο, πρπει κι οφελω, να πω δυο λγια (αφο παινσω τα 2 τομα τα οποα με βοηθσανε τρομερ στο στσιμο και χωρς αυτ δεν θα υπρχε καν ρθρο: την Ελνη Παπαδοπολου και το Χριστφορο-Παντελ Στεργου και τους θερμοευχαριστ πολ) για την εποχ και το υπβαθρο της περοχς, στε να λεινω το δαφος για κενο. Πμε λοιπν.
    Η Μογγολα (Монгол улс) σμερα εναι μια χρα μ' κταση 1.564.116 τ.χλμ. και πληθυσμ 3.238.479[2] κατοκους, σμφωνα με εκτιμσεις του 2018. Εναι η δετερη μεγαλτερη περκλειστη χρα μετ το Καζακστν. Τυπικ εντσσεται στις χρες της Ανατολικς Ασας, αν και ορισμνες φορς θεωρεται κομμτι της Κεντρικς Ασας. Συνορεει με τη Ρωσα προς Βορρ και με τη Λακ Δημοκρατα της Κνας προς Ντο και παρ' τι στα δυτικ απχει λγα χιλιμετρα απ το Καζακστν ωστσο δεν χουν κοιν σνορα. Το καθεστς της χρας εναι κοινοβουλευτικ δημοκρατα. Πρωτεουσ της σμερα, εναι το Ουλν Μπατρ. Ωστσο δεν τανε πντα τσι. Γι' αυτ θα πρπει να γυρσουμε περπου 900 χρνια πσω στο χρνο και πιο συγκεκριμνα στις αρχς του 12ου αι., γρω στο 1150 μ.Χ.


                       H Moγγολα σμερα, στον Παγκσμιο τλαντα

     Προστορικ: Σημαντικς προστορικς τοποθεσες της παλαιολιθικς εποχς με τοιχογραφες σε σπλαια χουνε βρεθε στο Κιντ Τσενκχερν της επαρχας Κχντ και στο Τσαγκαν της επαρχας Μπαγιανκχονγκρ. Επσης, υπολεμματα οικισμο της νεολιθικς εποχς υπρχουνε στην επαρχα Ντορνντ, εν σγχρονα ευρματα στη Δ. Μογγολα υποδηλνουνε παρουσα τροφοσυλλεκτικν πληθυσμν. Ο πληθυσμς κατ την εποχ του χαλκο περιγρφεται ανθρωπολογικ ως παλαιο-μογγολικς στα ανατολικ τμματα της σημερινς χρας κι ως ευρωπακς στα δυτικ. Στη 2η χιλιετηρδα π.Χ. και κατ την εποχ του χαλκο, η Δ. Μογγολα βρισκτανε κτω απ την επιρρο του πολιτισμο των Καρασοκ. Ευρματα, γνωστ ως Κουργκν, εικζεται τι προρχονται απ αυτ τη περοδο, εν λλες θεωρες τα εντοπζουνε στον 7ο κι 8ο αι. π.Χ. να ταφικ σμπλεγμα της εποχς του σιδρου του 3ου 5ου αι., που χρησιμοποιθηκε και στη συνχεια απ τους Χιονγκ-νου, χει ανασκαφε κοντ στο Ουλαανγκμ. Πριν απ τον 20ο αι., υπρχε η ποψη τι οι Σκθες ταν απγονοι των Μογγλων, καθς φανεται τι αποικσανε τη Δ. Μογγολα κατ τον 5ο κι 6ο αι. Μα μομια Σκθου πολεμιστ που χρονολογεται πριν απ 2.500 χρνια χει βρεθε στα ρη Αλτι της Μογγολας.
    Η Μογγολα, απ τη προστορα της, χει κατοικηθε απ νομαδικος πληθυσμος, που απ περοδο σε περοδο σχημτισαν μεγλες ομοσπονδες κι κμασαν. Η 1η απ' αυτς, οι Χιονγκ-νου, ενωθκανε σε ομοσπονδα απ τον Μντου Σανου το 209 π.Χ. και σντομα αποτελσανε σημαντικ απειλ για τη δυναστεα των Τσιν, εξαναγκζοντς τους στη κατασκευ του Σινικο Τεχους, με φρουρ την εποχ ακμς του, που φτανε ακμα και τους 30.000 στρατιτες, ως μσο μυνας στις επιδρομς των Χιονγκ-νου. Με τη παρακμ των Χιονγκ-νου, οι Ρουρν, συγγενες λας των Μογγλων, ρθε στην εξουσα για να ηττηθε απ τους Γκιοκτορκους, που κυριαρχσανε στη περιοχ για αινες. Στον 7ο κι 8ο αινα, τους διαδχθηκαν οι Ουιγοροι και στη συνχεια οι Κιτνς κι οι Γιορχενς. Μχρι το 10ο αινα, η χρα τανε διαιρεμνη ανμεσα σε πλθος φυλν με συνεχ εναλλαγ πρσκαιρων συμμαχιν και διαφυλετικν συρρξεων.


                  Η επιικρτεια Χιονγκ-νου, σε σχση ολκληρη τη Μογγολα

     Η Αρχ: Η ζω στις στππες της Μογγολας στην αρχ του 12ου αι. δεν τανε εκολη. Μια αχανς κταση, χωρς κεντρικ διοκηση, που βασλευε τοπικ η πιο ισχυρ οικογνεια, αλλ κι αυτ τανε ρευστ. Γινντουσαν συμφωνες μεταξ οικογενειν, γινντουσαν γμοι συμφροντος για ισχυροποηση των οικογενειν, και θα λεγε κανες πως υπρχε και τιμ, που ωστσο λα τοτα τανε συνεχς υπ αρεσιν, καθς τα συμφροντα αλλζουν κποιο σφλμα του ενς απ τα μρη, επφερε ρξη σε οτιδποτε, κι αμσως ξεκινοσε να σχηματζεται λλη δομ. Κι λα τοτα, πως προεπα, μνο τοπικς σημασας κι χι εθνικς. Θα δσω μιαν εικνα των Μογγλων εκενη τη περοδο, αρχς τοτου 12ου αι.
    Οι Μογγλοι ταν επιδρομες στη στππα. τανε κυνηγο απ τη πολ βρεια γη των λιμνν και των δασν, που αρχικ ζοσανε σε προσωρινς κωνικς σκηνς φτιαγμνες απ φλοι δντρων. Κατ τη διρκεια των γενεν εχανε σταδιακ μετακινηθε απ τα δση στη περιοχ του βουνο Burkhan Khaldun στη πηγ των ποταμν Onon και Kherlen στη βρεια κεντρικ περιοχ της σγχρονης Μογγολας. ταν το κυνγι τανε κακ, απομκρυναν τις φυλς που εξτρεφαν ζα, κλβοντας το ζα τους, τις γυνακες κι οτιδποτε λλο μποροσανε, προτο να επιστρψουνε στην ασφλεια των ορεινν κρησφυγτων τους. Οι παλαιτερες τουρκικς φυλς των στεππν βοσκοσανε τα ζα τους εδ και πολλος αινες κι υποτιμοσανε τους πρωτγονους τους Μογγλους, αντιμετωπζοντας τους σαν υποτελες και περιμνοντς τους να προσφρουνε δρα, γονες και θηρματα. Βρσκανε τους Μογγλους μερικς φορς χρσιμους ως πολεμιστς για να τους βοηθσουνε σε μιαν επιδρομ στη φλαξη των ζωντανν τους και μερικς φορς κλεβαν τις γυνακες τους. Συνολικ, ωστσο, οι εξελιγμνες φυλς των Τατρων, οι Ναμν κι οι Κερεντ τους περιφρονοσανε.
     Με τα στρογγυλ πρσωπα, τα τονισμνα ζυγωματικ και πδια σημαντικ παραμορφωμνα απ τη ζω τους πνω στο λογο, η εμφνιση των Μογγλων τους ξεχριζεν απ τους ασιτες γετονς τους. Εχαν εξαιρετικ χλωμ δρμα, που το περιπιονταν καθαρζοντς το με ζωικ λπος και δεν εχανε σχεδν καμα τρχα στο σμα τους, οδηγντας να νοτιοασιτη χρονικογρφο να γρψει τι οι Μογγλοι ''μοιζανε τσο με λευκος δαμονες''. Απ τη συχν κθεση στο ντονο κρο, τα μγουλα τους γινταν τσο κκκινα μσα απ το σχεδν ημιδιαφανς δρμα που χαρακτηρστηκαν ως ''πρσωπα πως η φωτι''. Εχαν ευρ στμα και μεγλα δντια ομοιμορφου μεγθους, τα οποα, λγω της λλειψης αμλων στη διατροφ, δεν χαλοσαν οτε οτε αποχρωματιζταν. Εκτς απ το χρμα του δρματος, ν λλο χαρακτηριστικ των τανε το σχμα των ματιν. Πολλο Κινζοι σχολιαστς παρατηρσανε τα ασυνθιστα βλφαρα των, επειδ αυτο οι νομδες δεν εχανε πτυχ στα βλφαρα. Μνον αργ το βρδυ ταν ταν κουρασμνοι, ρχιζε να εμφανζεται μια μεγλη ρυτδα πτυχ στο δρμα που καλπτει το μτι. Οι Περσες παρατηρητς ανφεραν τι οι Μογγλοι χουνε ''μτια γατιν''. νας λλος μουσουλμνος χρονικογρφος γραψε τι ''τα μτια τους τανε τσο στεν και διαπεραστικ στε θα μποροσαν ν' ανοξουνε τρπα σ' ορειχλκινο σκφος''.
     Η βασλισσα Gurbesu της χριστιανικς φυλς Naiman προς τα δυτικ συνψισε τη στση των πολιτισμνων κατοκων της στππας προς τους Μογγλους: ''Οι Μογγλοι φορνε πντα βρωμερ και φθαρμνα ροχα. Ζονε μακρι. Αφστε τους να παραμενουν εκε". Με δυσκολα αναγνριζε κποια πιθαν χρση για τις γυνακες της Μογγολας. "σως μπορομε να φρουμε εδ τις κρες τους κι αν πλνουνε τα χρια τους, μπορομε να τις αφσουμε ν' αρμγουνε τις αγελδες και τα πρβατ μας".
     νας νεαρς φιλδοξος, προσπθησε να ξεκινσει να ενσει τις φυλς, ταν γινε αρχηγς της δικς του φυλς. Μετ, βαλε στχο να την ισχυροποισει, προσπαθντας να πετχει να γμο με τη κρη ενς λλου τοπικο ηγτη, ωστσο απτυχε κι τσι, κανε αυτ που γνεται σε ττοιες περιπτσεις: την κλεψε. Αυτ, στο νμο της στππας, μπορε να θεωρηθε εντξει, αλλ μπορε και ν' αποτελε μεγλη προσβολ που δημιουργε βεντττα. Ο φιλδοξος αυτς νεαρς τανε κποιος.... Γιεσουγκι...



    Ο Yesügei (γεν. 1134), τανε γιος του Bartan Baghatur, ο οποος τανε 2ος γιος του Khabul Khan, που αναγνωρστηκε ως khagan απ τη δυναστεα Jin. Ο Χμπουλ Χαν ταν, με τη σειρ του, ο μεγλος εγγονς του αρχηγο της Μογγλικς Χιντου, ο 1ος που προσπθησε να ενσει λους τους Μογγλους, αλλ χωρς επιτυχα. Αυτς λοιπν βαλε στο μτι μια κοπλλα, τη Χοελον (Hoelun) -την ηρωδα του ρθρου μου- και τελικ την κλεψε. Η Χοελον τανε κρη του Olkhunut, απχθη απ τον Yesügei με τη βοθεια του μεγαλτερου αδελφο Neguun taij και του μικρτερου αδελφο Daritai otchigin, απ τον νενυμφο μλιστα σζυγ της Χιλιντ, κι γινε η 1η και κρια σζυγς του. Στη περιοχ ττε επιτρεπτανε να παντρευτε κποιος πολλς συζγους, αλλ η 1η στω αυτ που καθνομαζε σαν 1η, κανε το κουμντο στο σπιτικ. Μποροσε επσης ο ντρας να χει και παλλακδες. Ο Yesügei κι η Hoelun αποκτσανε 4 γιους: Temüjin, Hasar, Hachiun, Temüge και μια κρη, τη Temülen. Ο Yesugei εχεν δη 2 γιους απ τη 2η σζυγ του Sochigel: Behter και Belgutei. Δηλαδ το σπιτικ εχε σε θροισμα 10 τομα.



     Μετ το θνατο του ηγτη της συνομοσπονδας της Μογγολικς Χαμνγκ, Χαν Χοτουλα, η συνομοσπονδα δεν εχε εκλεγμνο ηγτη, τσι de facto, ο Yesügei κυβρνησε τη συνομοσπονδα. Εχεν επσης ναν αδελφ απ πατρα, τον Toghrul Khan (αργτερα γνωστς ως Wang Khan κι Ong Khan). Αυτς στην αρχ βοθησε αλλ μετ εξαφανστηκε προσχωρντας σε λλες εχθρικς φατρες. Το 1171, ο Γιεσουγκι δηλητηριστηκε σε ηλικα 37 ετν και πθανε, εν διαπραγματευτανε το γμο του μεγλου του γιου (απ τη Χοελον), του 9χρονου ττε Τεμουτζν, με τη κρη του ευγενος και καλωσυντου Dai Setsen, τη μικρ Μπρτε. Στη περιοχ ττε, οι γμοι κανονζονταν απ νωρς, ταν τα παιδι τανε πολ μικρ και σπανως σπγανε, καθς θεωρονταν προσβολ. Αξζει να σημειωθε πως ο θνατος του Γιεσουγκι θεωρθηκε σαν εκδκηση, για την αρπαγ της Χοελον, της βεντττας που λγαμε πιο πνω.
     Εδ κλενει κι αυτ το κεφλαιο και ζητ συγγνμη που το 'πιασα πεταχτ, αλλ δεν εναι το θμα μου, απλ το βαλα πως προεπα, να λεινω το δαφος γιατ η ιστορα αρχζει τρα.

                                   Η Τγρη Της Στππας

     Μετ το θνατο του Γιεσουγκι, που ντας ηγτης, θα περμενε κανες μια πιο καλ τχη για την ορφαν του πλον οικογνεια. Αν σκεφτε κανες πως ξαφνικ, μσα σε μια νχτα, οι 2 σζυγο του μενανε χρες και μνες μαμδες με 7 παιδι κτω των 10 ετν. Η οικογνεια ζοσε υπ τη προστασα της κυριαρχοσας φυλς Tayichiud, αλλ χωρς τον Yesugei να βοηθ στο κυνγι και στις μχες, η οικογνεια εχε ελχιστη χρησιμτητα για τη φυλ που τους φησε πσω της. Ναι καλ διαβσατε: η φυλ παρτησε 2 χρες κι 7 παιδι στη στππα και σα να μην φτανε αυτ, φεγωντας πρανε κι λα τα αγαθ τους και τα τρφιμα.
    Σμφωνα με τη παρδοση της στππας, νας απ τους αδελφος του Yesugei θα 'πρεπε να παντρευτε τη Χοελον, αλλ αν κι ταν ακμα νεαρ γυνακα, εχε πρα πολλ παιδι να υποστηρξει και κανες δεν τανε πρθυμος να τη διεκδικσει. Το γεγονς απβαλλε τη Hoelun της οικογενειακς προστασας, πργμα που σμαινε, στο σκληρ περιβλλον των στεππν, τι κανες δεν εχε καμμα υποχρωση να βοηθσει εκενη τη συντροφο χρα τα παιδι τους. Στη πραγματικτητα, η φυλ τους εγκατλειψε κατ τη διρκεια της νχτας, για να ακολουθσει ναν λλο  και μλιστα αντπαλο, οπλαρχηγ. Για να κνουνε τα πργματα χειρτερα, πραν μαζ τους τα ζα της μικρς οικογνειας και με τον επερχμενο χειμνα, τανε σχεδν ββαιο τι οι 2 γυνακες και τα 7 παιδι τους θα πεθνουν. Αλλ... (βιζομαι λιγκι! Ποι ταν η Χοελον;)



     (Η Χοελον (Hoelun, Hoelun Üjin, Өэлүн үжин, Өэлүн эх, Mother Hoelun, Öülen/Oulen) γεννθηκε στη φυλ Olkhunut. Παντρετηκε το Χιλιντ της συνομοσπονδας Mergid, αλλ απχθη απ το Yesügei στην επιστροφ της στο στρατπεδο Mergid μετ το γμο της γρω στο 1159 μ.Χ .. Ο Yesügei κανε τη Hoelun 1η σζυγ του. Αυτ τανε τιμ, αφο μνον αυτ η σζυγος θα μποροσε να γεννσει τους κληρονμους του. Γννησε 5 παιδι: 4 γιους, Temüjin, Qasar, Qachiun και Temüge και μια κρη τη Temülün. Δυστυχς μως τσο γι' αυτν σο και για τον πριν Γιεσουγκι, δε γνωρζουμε τποτα για τα πριν χρνια τους. Γνωρζουμε μως τα μετ, της Χοελον. Πμε παρακτω.)
     ...
δεν πεθαναν. Η Hoelun τανε σκληροτρχηλη. Η μοναχικ μαμ φρντισε για λους, ανασκωσε τις φοστες και πηγενοερχτανε στον ποταμ Onon σε αναζτηση φαγητο. Βρκε μικρος καρπος και ξθαψε ρζες με να ραβδ κδρου. Κι ο Τεμουτζν βοθησε να τραφε η οικογνεια, φτιχνοντας ξλινα βλη με αιχμηρ οστ για να κυνηγσουν αρουραους και χρησιμοποιντας τις βελνες ραψματος της μητρας για αγκστρια. Ο Πρσης χρονογρφος Juvaini γραψε χρνια αργτερα πως η οικογνεια φοροσε ροχα "απ τα δρματα σκλων και ποντικν και το φαγητ τους ταν η σρκα αυτν των ζων κι λλα νεκρ πργματα".
     Μπορε να τανε κοινωνικ αποκλεισμνοι, αλλ κντρα σε κθε δυσκολα και χρη στη Hoelun, η οικογνεια επζησε. Ο Temujin μαθε απ' αυτς τις πρτες εμπειρες. Η αποφασιστικτητα κι η επμονη αντοχ της μητρας του, χωρς αμφιβολα, βοθησαν να διαμορφωθε ο χαρακτρας του. Ο νθρωπος που η ιστορα τον γνωρζει σαν Τζνγκις Χαν (που σημειωτον, ταν να ντροπαλ και φοβητσιρικο αγορκι, μικρς), μεγλωσε για ν' αψηφσει την αυστηρ δομ της κστας των στεππν, να ενσει πολλς απ τις νομαδικς φυλς της Β.Α. Ασας κι δρυσε μιαν αυτοκρατορα που κατλαβε το μεγαλτερο μρος της Ευρασας. Σμφωνα με το βιβλο του Jack Weatherford, Genghis Khan κι η δημιουργα του σγχρονου κσμου (Broadway Books, 2005), η προθυμα του να υιοθετσει και να συνδυσει συστματα απ' τους πληθυσμος που κατκτησε θεσε τα θεμλια για μια παγκσμια κουλτορα που φρει το αποτπωμ του. Η αρχικ Μογγολικ Αυτοκρατορα, με μφαση στο ελεθερο εμπριο, την ανοικτ επικοινωνα, τη θρησκευτικ συνπαρξη και τη διπλωματικ ασυλα, βοθησε να διαμορφσουμε τον κσμο που γνωρζουμε σμερα.



Η Hoelun, αυτ η ανθεκτικ μνη μαμ, θα ταν υπερφανη.
Η Hoelun, η μητρα λων των μητρων, ανκε στη φυλ Olkhunuund, μια ομδα ανθρπων γνωστν για την ομορφι των γυναικν της.
Η Hoelun ταν η σζυγος του Chiledu, εξειδικευμνου πολεμιστ απ τη φυλ Merkit που δισχισε τις ανατολικς στππες για να τη βρει. Λγο μετ τον γμο τους, ο Chiledu κι η Hoelun ξεκνησαν το μακρ ταξδι για να επιστρψουνε στα εδφη του Merkit, που θα φρνανε τη πρτη απ τις πολλς δυσκολες που θα πρεπε να υπομενει η Hoelun.
Στη διρκεια αυτο του ταξιδιο, νας ιππας με τον αδελφ του που τυχε να τους δει, επιτεθκανε στους νενυμφους για να απαγγουνε τη Hoelun. Εν ο Chiledu θελε να τους κρατσει μακρυ, η Χοελον συνειδητοποησε τι αυτς θα σκοτωνταν αν πρβαλε αντσταση κι τσι εκενη παραδθηκε.

     Απ τη Μυστικ Ιστορα Των Μογγλων μαθανουμε τι η Hoelun επε στο Chiledu προσπαθντας να τονε πεσει να σσει τη ζω του: "Αν ζσεις, θα υπρξουνε κορτσια για σνα σε κθε μτωπο και σε κθε καραβνι. Μπορες να βρες μια λλη γυνακα να την κνεις νφη σου, και μπορες να την ονομσεις Hoelun στη θση μου ''. Στη συνχεια, βγαλε τη μπλοζα της και την βαλε στο πρσωπ του λγοντας: "Πρε αυτ μαζ σου για να χεις τη μυρωδι μου μαζ σου καθς φεγεις".
     Εν στο σημεριν πολιτισμ αυτ μπορε να φανεται περεργο πργμα σε περπτωση απαγωγς, το ρωμα απ τα ροχα της εχε μεγλη σημασα. τανε πολ σημαντικ για τους ανθρπους της στππας. Πστευαν τι κθε νθρωπος εχε να μοναδικ ρωμα κι αυτ ταν να αναπσπαστο κομμτι της ψυχς τους. Δεδομνου τι παραδθηκε στους νους αιχμαλτους της για να διαφυλξει τη ζω του συζγου της, η πρξη της ταν επσης μια υπενθμιση πως η αγπη για τον σζυγ της ταν αινια.
     Ο πιθανς απαγωγας της Hoelun τη πρε για να γνει σζυγος του αρχηγο τους, ονματι Yesugei. Ο Yesugei ανκε στη φυλ Borijin, μια απ τις 5 φυλς που αποτελοσανε τα πρτα επσημα χρνια του Μογγολικο θνους. Το πρτο παιδ του Yesugei με τη Hoelun ταν ο Temujin (ο οποος αργτερα θα ονομαζταν Genghis Khan), που σημανει σιδηρουργς. Temujin ταν το νομα ενς Τταρου πολεμιστ που ο Yesugei εχε σκοτσει λγο πριν τη γννηση του γιου του.
     Οι Μογγλοι επλεγαν μνο να νομα για τα παιδι τους, συχν με ρζες στα ονματα των λλων παιδιν της οικογνειας. Αυτ εξηγε τη στεν σχση με τα ονματα των λλων δο παιδιν τους, του Temüge και Temulun. Η αγπη του Temujin για τον Yesugei δεν μποροσε ποτ να ανταγωνιστε με την ιδιατερη αγπη που εχε για τη μητρα του. Σμφωνα με κποιες ιστορικς αναφορς, ο πατρας του Τζνγκις Χαν τον εγκατλειψε ακμη πριν πεθνει. Λγεται τι συναντθηκαν σ' να στρατπεδο ταν ο Τζνγκις ταν νος κι ο Yesugei ταξδευε στο εξωτερικ. Αλλ ο Yesugei φησε πσω του τον Genghis. Ο Temujin βρθηκε απ τον Targutai, τον ηγτη της φυλς Tayichigud, που τονε πρε και τονε κρτησε ασφαλ για λγο. Ο Temujin ανθρεψε τον Genghis ως του γινε νεαρς κι επστρεψε στην οικογνει του λγο αργτερα. Κατ την επιστροφ του, η Hoelun θελε ο γιος της να γνωρσει την οικογνει της και πιθανς να παντρευτε μια γυνακα απ τη φυλ της. Ωστσο, αντ να βρονε τη φυλ της Hoelun, η οικογνεια του Yesugei και της Hoelun συναντθηκε και παρμεινε μαζ με μιαν λλη οικογνεια. Εκε ο νεαρς Temujin συναντθηκε με τη Börte, μια κρη που ταν μερικ χρνια μεγαλτερ του. Οι οικογνειες συμφωνσανε πως οι δυο θα πρπει να αρραβωνιαστον.



     Για λλη μια φορ μως, ο Yesugei αποφσισε να αφσει το γιο του με μια λλη οικογνεια. Κποιος μπορε να φανταστε την απογοτευση που πρπει να 'χε αισθανθε η Hoelun, καθς ο ντρας που την απγαγε θα τη παρκαμπτε και θα την εγκατλειπε για λλη μια φορ. Καθς ριζε η μορα, αυτ φερε περισστερες δυσκολες πνω της. Στη Μυστικ Ιστορα, μαθανουμε πως η ιστορα της Hoelun επιδειννεται ταν ο Yesugei επιστρφει στην οικογνει του αφο σταμτησε σε να στρατπεδο Tατρων εν γιντανε μια γιορτ. Η απφασ του να μενει και ν' απολασει τις εορταστικς εκδηλσεις θα 'χε σοβαρς συνπειες. Δυστυχς, ο 2ος σζυγος της Hoelun, Yesugei, θα δηλητηριαστε για τη δολοφονα του νδρα απ τον οποον ονομστηκε ο γιος του. Αυτ η εκδκηση τανε καταστροφικ για τη Hoelun.
Ο Yesugei κατφερε να επιστρψει στην οικογνει του και διταξε τον Temujin να επιστρψει κι εκενος αμσως. Αλλ σμφωνα με τη παρδοση της στππας, η Hoelun θα 'πρεπε να παντρευτε ναν απ τους αδελφος του Yesugei ακμη και τον γιο του Yesugei και της Sochigel (της λλης συζγου του Yesugei). τανε συνηθισμνο για τις γυνακες των Μογγλων, που χσανε τους συζγους τους, να παντρευτον νεαρος νδρες απ την δια οικογνεια. Στη περπτωση της Hoelun, τποτα απ αυτ δεν συνβη επειδ ο μεγλος αριθμς παιδιν της δεν τανε κτι που θελε να υποστηρξει ο καθνας. Αυτ σμαινε πως η Hoelun και τα παιδι της εκδιχθηκαν απ τη φυλ τους κι η φυλ δικοψε τη τροφ τους για να χειροτερψει τα πργματα.
     Εδ διακπτω λγο τη ρο του ρθρου, για να κνω μια παρνθεση στη φρση-κλειδ που δη αναγνστηκε 2 φορς και που κατ κριο λγο, διπει και το διο το ρθρο καθαυτ: "Ο μεγλος αριθμς παιδιν της, τρμαζε κθε ντρα που εφρετο σαν νας πιθανς σζυγς της, γιατ πστευε πως δεν θα μποροσε να τα υποστηρξει"! Δηλαδ αυτ τα 9 τομα που θα 'πρεπε να τραφονε, τρομζανε κθε ατρμητο ντρα καβαλλρη κι τσι δεν τολμοσε κανες ν' αναλβει ττοιο ρσκο. Ωστσο -κι χει σημασα αυτ να γνει πλρως κατανοητ και να χωνευτε καλ- δεν τρμαξε την δια τη Χοελον. Κλενω τη παρνθεση και συνεχζω τη κανονικ ρο.



     Ωστσο, η Hoelun και τα παιδι της βρκανε τρπο να επιβισουνε χωρς τη βοθεια της φυλς τους. Καθς η νοιξη φθασε, η φυλ μετανστευσε ντια παρνοντας λα τα ζα και γνωρζοντας τι η χρα Hoelun και τα παιδι της πιθαντατα θα πεθνουν.Αλλ η Hoelun κανε , τι κανε πντα: βρκε τρπους να κρατσει την οικογνει της ζωνταν. πιαναν αρουραους στις στππες κι σκαβαν το δαφος για να βρονε ρζες ελπζοντας να βρουν οτιδποτε που θα τους βοηθσει να επιβισουν. Κατ τους ψυχρος χειμερινος μνες και μσα σ' αυτ το ρημο περιβλλον, καναν ακριβς αυτ: επιβωσαν.
     Το σκληρ περιβλλον τανε μεγλη δοκιμασα για τον Temujin που μαθανει απ αυτς τις κακουχες. Σε αυτναναπτχθηκεν η αποφασιστικτητα, η φιλοδοξα κι η επιθυμα να επιβισει με κθε κστος. μαθε επσης την αξα της συμπνοιας και της αντοχς που εχε διαμορφσει η Hoelun. Με την υπερπδηση τσων προκλσεων, η Hoelun εξασφλισε την επιβωση της οικογνεις της και τελικ θα γνει μια απ τους πιο αξιπιστους συμβολους του Temujin.
     Η Hoelun ταν η πιο σταθερ επιρρο στη διαμρφωση του χαρακτρα του Temujin και του Μεγλου Χαν που θα γινταν. Αυτ τα πριμα τραυματικ γεγοντα που περιγρφονται στη Μυστικ Ιστορα τονε βοθησαν να γνει νας αμελικτος πολεμιστς γεμτος με την αυτοπεποθηση που χρειζεται για να ξεπερσει κθε πρκληση. Η οικογνεια επιρεζει τσο το πς βλπουμε τον κσμο σο κι η αγπη της μητρας του Τζνγκις βοθησε να διαμορφωθε σε ναν νθρωπο που αντκρουσε τις παραδοσιακς κοινωνικς δομς της στππας. Ο Genghis δεν θεωροσε τποτα ως δεδομνο κι μαθε την αξα της οικοδμησης των οχυρν που τονε καταστσανε τον μεγαλτερο κατακτητ λων των εποχν.

                        Χρειζεται νας ρωας...

     Γρω στο 1195, νας αποσττης Τταρος με το μαχαρι της εκδκησης κρυμμνο στα ροχα του, σρθηκε σιγ-σιγ προς το στρατπεδο της ηλικιωμνης μητρας του Τζνγκις Χαν, Χοελον. Ζητοσε εκδκηση εναντον του, γιατ εχεν εξοντσει τις αρχαες ταταρικς φυλς, σκοτνοντας πολλος απ τους πολεμιστς του, παντρεοντας τις γυνακες τους κι υιοθετντας τα παιδι τους, ακμη αλλζοντας τα ονματ τους για να τους μετατρψουν σε Μογγλους.


                                     Mογγολα-ουλος

     Ως στρατιωτικς και πολιτικς ηγτης με πολλος εχθρος, ο Τζνγκις Χαν ζοσε σε καλ φυλασσμενο στρατπεδο που οι σωματοφλακες εχαν αυστηρς εντολς να σκοτσουν ποιον περνοσε να συγκεκριμνο σημεο χωρς δεια. Ωστσο, η Hoelun μενε σε ξεχωριστ δικ της και παρλο που τρα εχε 10.000 στρατιτες και τις οικογνεις τους κτω απ τον λεγχ της, στη προχωρημνη ηλικα της, φησε τον μικρτερο γιο της να πρει μρος του στρατο της σε αποστολς με τον μεγαλτερο γιο της, το Χαν, εν εκενη μεινε σπτι.     
     Παρ το αξωμ της, το στρατπεδο της Hoelun διφερε ελχιστα απ κενο οποιουδποτε λλου Μογγλου νομδα. Αποτελονταν απ μερικς γιορτες (gers), τις στρογγυλς σκηνς των στεππν, τοποθετημνες σε ευθεα γραμμ με τις πρτες προς τα ντια. Συχν ονομαζταν ''γιορτ'' στη Δση κι τανε κατασκευασμνες απ παχι στρματα μλλινων υφασμτων που τυλγονταν σε μεγλες κουβρτες και μποροσαν να συσκευαστον και να μετακινηθον καθς λλαζαν οι εποχς οι καταστσεις.
     Το πιο ξεκθαρο σημδι πως αυτ τανε το αυτοκρατορικ στρατπεδο της μητρας του Χαν ταν η παρουσα της λευκς καμλας και της μαρης μαξας της Hoelun. Οι γυνακες κατεχανε τα gers κι λες τις μαξες και καθς αρμζει σε νομαδικ λα, μια γυνακα τανε πιτερο γνωστ απ τον τρπο μεταφορς της παρ απ το σπτι της. Οι νετερες γυνακες ππευαν λογα, οι μεγαλτερες γυνακες οδηγοσαν μαξες. Εκτς αν εναι σοβαρ ρρωστος τραυματισμνος, νας ντρας, δεν μποροσε ποτ να βρσκεται στην μαξα μιας γυνακας, πολ λιγτερο δε να την οδηγε.

             λλο να μουσικ διλειμμα και συνιστ να το αφσετε να παζει χαμηλ, σο συνεχζετε την ανγνωση:

        Καλ λογο

Στη κεφαλ του γργορου βοδιο
Το χαλινρι κι η αιχμ παρατημνα
Θυμμαι απ 'λα τα αγαπημνα
και η καρδι βροντοχτυπ

Στη κεφαλ τ' αλγου του καλο μου
Η σλλα και ο χαλινς ριγμνα
Η πλεξοδα της αγαπημνης μου
σαν να στλισμα καλπζει
στο δρμο για τον ποταμ Κεμτσκ
Στο ρυθμ του γκρζου λογο μου

Πντα ρχεται σαν πσει το σκοτδι
Εναι συνθειο αυτς της νας μου αγπης
με καλπασμ κλαπ κλαπ κλαπ
ο τροχασμς του αλγου μου
Το ασημνιο χαλινρι
Στο' αλγου μου τη κεφαλ
Πντα χαμογελντας απαλ
Εναι συνθειο του γλυκο μου φλου

Εναι αξιοζλευτο, γαμπρ μου;
Το αρν σου μνει μαζ μου
Εναι επιθυμητ, γαμπρ μου;
Η χρυσ σλλα, η αιχμ
και το ασημνιο χαλινρι
Εναι αυτ...

     Οι μογγολικς μαξες της εποχς αποτελονταν απ μια μικρ ξλινη κλνη πνω απ τον ξονα και 2 τροχος. Προεκτεταμνοι απ μπροστ ταν οι δο μακρινο ξονες, στους οποους ζεονταν τα ζα τραβοσανε το κρρο. λα τα κρρα εχανε την δια μαρη κλυψη και φαντναν πολ δια, αλλ μια γυνακα δειχνε την ατομικτητ της στην επιλογ και την εκπαδευση του ζου της μαξας. Οι συνηθισμνες γυνακες οδηγοσαν να βρμικο βδι να μαλλιαρ γικ μπροστ απ τα βαρι φορτωμνα αμξια τους, αλλ στα γερματ της η Χοελον εχε λατρψει μιαν σπρη, γοργοπδαρη καμλα να τη μεταφρει με εντυπωσιακ τρπο, κατλληλο για τη μητρα του αυτοκρτορα. τανε γνωστ πως ταξδευε μεγλες αποστσεις πολ γργορα ακμη και τη νχτα. Δεδομνου τι οι καμλες οποιουδποτε εδους, πολ λιγτερο οι λευκς, δεν τανε πολ συχνς βρεια του Gobi, το στρατπεδο της ταν εκολο να βρεθε και ν' αναγνωριστε.
     Καθς ο Τταρος πλησασε το στρατπεδο, υπρχαν ορατο πολ λγοι νδρες, εκτς απ τους φλακες της, τον Jelme και τον Jetei. Χρη στη θση της, η Hoelun εχε ντρες κι χι σκυλι για τη φλαξη της περιοχς γρω απ το γκρ της κι απ ττε που ο γιος της Τζνγκις Χαν εχε μεγλο φβο για τους σκλους, δεν κρτησε καννα σαν συναγερμ για τους εισβολες. Ο Τατρος περμενε μχρι τη κατλληλη στιγμ, που οι φρουρο ταν αποσχολημνοι. Οι δο νδρες σκπευαν να θανατσουν να μαρο βδι χωρς κρατα, αφνοντς το ανασθητο με να μνο χτπημα με το τσεκορι στο μσον του μετπου του. Αν το χτπημα δεν σκτωνε το ζο, βθιζαν το μαχαρι στο πσω μρος του αυχνα του λαιμο του. Δεδομνου τι μια ττοια πρξη δεν μποροσε ποτ να γνει κοντ σε μια εσοδο παρουσα του λιου, οι φρουρο συραν το ζωνταν προς τη σκιασμνη βρεια πλευρ πσω απ τη σκηνι. Το βδι αλλ κι εκενοι θα ταν εκτς θας. Μλις οι φρουρο δεν φανονταν, ο πιθανς δολοφνος κατευθνθηκε σια στην εσοδο, που τη κλειπτε μια κουβρτα που κλινε να νοιγμα ψους περπου τεσσρων ποδιν. Ο Τατρος τη σκωσε και μπκε.



     Η Hoelun δεν εχε καννα λγο να υποπτεεται τις γριες διαθσεις του ντρα που στεκτανε μπρος της κι, αν και μητρα του ισχυρτερου αρχηγο της στππας, συνχισε να τηρε τις απλς παραδσεις φιλοξενας που ακολουθοσε κθε νομαδικ οικογνεια. Οποιοσδποτε ταξιδιτης που φτανε στη σκην της μποροσε να περιμνει ζεστ φαγητ και ξεκοραση προτο συνεχσει το ταξδι του. Μια μικρ φωτι απ αποξηραμνα κπρανα ζων, το κεντρικ σημεο και το σμβολο της οικογνειας, καιγε συνεχς στο κντρο του ανοιχτο χρου κτω απ μια τρπα καπνο που χρησμευε επσης ως το μοναδικ παρθυρο της κατασκευς. Το γλα και το νερ υπρχανε πντα τοιμα, περιμνοντας την φιξη τυχν χαμνων κυνηγν, παγωμνων βοσκν, παλιννοστοντων πολεμιστν κι λλων περαστικν ξνων που χρειζονταν τροφ, ζεστασι απλ ανθρπινη συντροφι. Αν δεν υπρχε νωπ κρας, τα αποξηραμνα: βοδινο και κρας απ γικ κρμονταν στα δοκρια. Προσθτοντας τ στο νερ, η Hoelun μποροσε να φτιξει μια θρεπτικ σοπα μσα σε λγα λεπτ. Μποροσε να προσφρει στον ταξιδιτη να μπωλ με ζωμ να μικρ σνακ απ λπος ουρς προβτων που θα μποροσε να μαγειρευτε κρατντας το πνω απ τη φωτι. Η σοπα τανε το βασικ τους φαγητ κι οι Μογγλοι σπνια προσθτανε βτανα, καρυκεματα αρωματικς ουσες εκτς απ χνη αλατιο.
     Παρλο που ο σζυγς της εχε σκοτωθε απ τους Τατρους σχεδν 25 χρνια νωρτερα, δεν υποπτεθηκε τον Τταρο. Η φυλ των εχεν ενσωματωθε πλρως στο θνος των Μογγλων. Ο Τζνγκις Χαν παντρετηκε μια βασλισσα των Τατρων και, κατπιν αιτματς της, εχε δεχθε και τη μεγαλτερη αδερφ της ως σζυγο. Σε μια προσπθεια ν' αποτελσει καλ παρδειγμα για λλες γυνακες της φυλς, η Hoelun εχεν υιοθετσει να ορφαν των Τατρων, ανατρφοντας τον να γνει νας απ τους πρτους ανθρπους που μποροσαν να διαβσουνε και γρφουνε τη γλσσα της Μογγολας, χρησιμοποιντας τη γραφ Uighur που εχανε δανεστε πρσφατα. Εχε γνει σεβαστς ηγτης και, αν και δεν ταν μεγλος πολεμιστς, και σντομα θα γινταν ο αντατος δικαστς του θνους.



     ταν ο Τταρος φτασε, ο Χοελον ταν μνη της στη γιορτα με την λτανι, να κορτσι ηλικας 10-14 ετν. Η Altani μπορε να ταν μια απ τις εγγονς της Hoelun, σως να υιοθετημνο παιδ. Η Hoelun κι η Altani παρμειναν στην ανατολικ πλευρ της σκηνς, που οι γυνακες καναν το μεγαλτερο μρος της δουλεις τους και κρατοσανε τα εργαλεα τους. Κατ το θιμο, ακμη κι ο ταπειντερος επισκπτης μποροσε να εισλθει απροειδοποητα και να καθσει συχα δπλα στη πρτα στη δυτικ (αρσενικ) πλευρ του ger. Ο Τατρος κανε ακριβς αυτ, υποθτοντας τι ο τπος προοριζτανε για να συνηθισμνο νθρωπο, ναν υπλληλο, να ζητινο ποιον λλο το εχε ανγκη.
     Το εσωτερικ του γκερ τανε συνθως ν συχο καταφγιο. Οι νθρωποι ψιθριζαν. Οι χειρονομες πρεπε να παραμενουνε στο ελχιστο σ' να περιβλλον που μια απλ ανδευση του χεριο το κτπημα του καρπο μπορε να χτυποσει τη γιαγι στο κεφλι, να ριχνε να μπωλ με ζεστ τσι ακμη και να κατβαζε το χαμηλ ταβνι μρος του τοχου. Για να κνουνε το σμα σο το δυνατν μικρτερο ταν κθονταν, οι Μογγλοι σπνια απλνανε τα πδια τους και ποτ δεν το καναν προς τη κατεθυνση της φωτις. νας ντρας συνθως δπλωνε το να πδι κτω απ το σμα του και βαζε το γνατο του λλου ποδιο στο στθος του, τυλγοντας το χρι του γρω απ αυτ ακμα και στηρζοντας το πηγονι του πνω του. Μσα στη σκην, λοι προσπαθοσαν να γνουν σο το δυνατν πιο πρακτικο. Ακμη κι αν η Χοελον γνριζε τι ο επισκπτης φερε να μαχαρι, δεν θα ταν κπληκτη ανσυχη. Οι βοσκο συχν κρβανε μαχαρια κι λλα εργαλεα στα ροχα τους. Οι ντρες κι οι γυνακες φοροσανε το διο βασικ νδυμα κι ταν ιδανικ για να κρβουνε πργματα. Μεγλες δερμτινες μπτες μχρι τα γνατα, αλλ αρκετ ευρχωρες μσα για να χωρσουν τις χοντρς λωρδες χειμωνιτικης μνωσης γονας και τσχας. Το κριο ρουχο ταν το deel: να μεγλο παλτ που το κρατοσε στη θση του μια τερστια δερμτινη ζνη να κομμτι παν, εν μερικ κουμπι με κμπους το ασφαλζανε πνω απ στο δεξ στθος. Το πιο χαρακτηριστικ των ροχων τους τανε το ογκδες μγεθος τους, καθς τανε κατασκευασμνα για μνωση και για νεση ταν οδγουσανε σε κρο καιρ. Το πανοφρι τανε πντα αρκετ μεγλο για να χωρει να παιδ, να αρν οτιδποτε λλο απαιτοσε προστασα. Λγω του γριου κρου, οι βοσκο κρβαν αρκετ αγαθ στο εσωτερικ του παλτο, πως δοχεα νερο και τρφιμα, για να τα εμποδσουν να παγσουν.



     Τα μανκια τανε τσο μεγλα και μακρι στε κι να σπαθ θα μποροσε εκολα να κρυφτε σε αυτ. Επειδ τα χρια των κτηνοτρφων πρεπε να εναι ελεθερα για τη δουλει, δεν φοροσανε γντια. Αντθετα εχανε φαρδυ, ανοιχτ μανκια που ξεχαν αρκετς ντσες πρα ​​απ τα κρα των δακτλων. Εν οδηγοσαν λογα το χειμνα, οι Μογγλοι τραβοσανε τα ηνα μσα στο μανκι του παλτο τσι στε να χουνε ζεστασι χωρς να θυσιζουνε τις ευασθητες λεπτομρειες των ροχων κρατντας τα ηνα σταθερ με γυμν χρια.
     Η Hoelun, η Altani κι ο Τατρος θα τανε ντυμνοι σχεδν μοια εκτς απ τα μαλλι. λος ο διακοσμητικς και σεξουαλικς συμβολισμς της εμφνισς τους επικεντρωντανε στο κεφλι. Οι γυνακες τραβοσανε τα μαλλι ψηλ και βζανε ζωικ λπος για να αποτρψουνε τις ψερες. Για να φανε το μτωπο μεγλο, το τονζανε με κτρινο μακιγιζ. Αντθετα, οι ντρες φηναν μικρ φρντζα στη μση του μτωπου ακριβς πνω απ τη μτη. Εκτς απ τη φρντζα, ξυριζαν το μεγαλτερο μρος του κεφαλιο, εκτς απ δο μεγλες τοφες ακριβς πνω απ κθε αυτ. Ποτ δεν τις κοβαν, αλλ τις πλεκαν σε "κρατα" που κρεμταν στους μους και συχν μεγλωναν τσο πολ που πρεπε να τις γυρζουν πσω απ το αυτ.
     Η μητρα του Μεγλου Χαν ξερε πς να ασχοληθε με τους ντρες και σγουρα δεν τους φοβταν. Εχεν δη αναθρψει 10 αγρια, συμπεριλαμβανομνων των 4 που εχε με το σζυγ της, 2 δικ του απ λλη σζυγο, καθς και 4 που υιοθτησε ταν χρεψε. Ακμα και τρα εχε 2 παιδι να μνουν μαζ της και τουλχιστον νας απ τους γιους της τους εγγονος της ταν μλλον περπου στην δια ηλικα με τον Τταρο που βρησκτανε σε απσταση αναπνος.

    Εν ακμα μουσικ διλειμμα που υμνε τον Μεγλο Χνο:

Αυτοκρατορα Των Hunnu

ταν κατκτησε τον κσμο
Απ' της Ασας τη καρδι
λωσε το μισ τον κσμο
Απ' της Ασας τη καρδι

κανε γη κι ουραν ν' αστρψουν
απ' των αλγων τις οπλς
γραψε τις σελδες ιστορας
Μ' αυτ το γρισμα του κσμου

Στις γιορτες της Αυτοκρατορας
Χονου, υπρχει μρα νχτα
Πετ πνω απ θλασσα κι ωκεαν
Ταξιδεει μεγλες αποστσεις
Διασχζει τα ποτμια
Κατακτ βασλεια και κρτη

     Στα γερματ της, η Hoelun φρντιζε χι μνο την Altani αλλ και τον Tolui, τον νετερο γιο του Genghis Khan και μικρτερο εγγον της. Ο Τολοι μλις εχε φτσει στην ηλικα, που μποροσε να τρχει ξω απ τη σκην μνος του. Απ ττε που τα παιδι ρχιζαν να μπουσουλνε, πρεπε να περιοριστον. Τα βρφη κρατιταν απαλ και περνοσανε συνεχς απ τομο σε τομο , ταν ταν απαρατητο, ταν δεμνα με σχοιν για να τα κρατσουν μακρι απ τις φλγες της φωτις. Στα 4 5 του, ο Τολοι ταν αρκετ μεγλος για να φτσει κοντ στην εστα χωρς να τραυματιστε. Ως μικρτερο αγρι, απολμβανε ειδικ προνμια κι ονομαζταν otchigen otgon, "ο πργκιπας της φωτις". Επειδ ταν ο τελευταος που φυγε απ τη μτρα της μητρας του, κρατοσε τη πιο στεν σχση με το παρελθν: Σε αυτν κατοικοσαν η τιμ και το μλλον της οικογνειας. Μια μρα θα αναλλμβανε τη φροντδα των ηλικιωμνων γονιν του και θα μποροσε να κληρονομσει τα ζα και το νοικοκυρι τους. Δνοντς του το νομα Tolui, που αναφερταν στις τρεις πτρες που χρησιμοποιοσαν για να ανψουν φωτι στο κντρο της σκηνς, οι γονες του δηλωσανε σαφς τη συμβολικ σημασα του αγοριο.
     Πριν ζεσταθε καλ η σοπα, ο νεαρς Tolui νοιξε τη σκην κι ρμησε μσα. Με τη παρορμητικ ενργεια ενς 4χρονου, τρεξε μσα χωρς ιδιατερο σκοπ και γρισε για να βγει ξω ξαν. Εκενη τη στιγμ ο Τατρος νευρασε και στη συνχεια ξσπασε. Χωρς προειδοποηση και πριν μπορσει ο Tolui να περσει απ το νοιγμα 2η φορ, ο ξνος πεσε απ το κθισμ του, ρπαξε τον Tolui στην αγκαλι του και τρεξε προς την ξοδο μαζ του. Αρπζοντας το νετερο γιο της οικογνειας τανε σαν να τη στερει απ τον κληρονμο της. Εκτς απ τον συναισθηματικ πνο της απλειας του μικρο Πργκιπα της Φωτις, μια ττοια απλεια, παρμοια με την αποχρηση της υποστριξης των προγνων και την ευλογα του ουρανο, εχε μια αρκετ υπερφυσικ σημασα στε να θσει σε κνδυνο την καριρα του Τζνγκις Χαν. Πριν η γιαγι μπορσει να φωνξει για βοθεια, η Altani πδηξε ψηλ και δισχισε τη πρτα πσω απ τον απαγωγα. Τον κυνγησε και ταν φτασε κοντ, ο Τατρος βγαλε το μαχαρι του. Ο Τολοι προσπθησε να απελευθερωθε, αλλ χωρς αποτλεσμα μιας και τον σφυξε στην αγκαλι του για να τον μαχαιρσει. πως ο Τατρος εχε τον Τολοι σε θση τοιμο να τον μαχαιρσει, η λτανι ρμησε πνω του. Σμφωνα με τα λγια της Μυστικς Ιστορας, ''Με το να χρι ρπαξε τις πλεξδες του'' (αναφερμαστε στις μεγλες πλεξοδες πνω απ κθε αυτ) και με το λλο πιασε το χρι που τραβοσε το μαχαρι'. Πλεψε σκληρ για να κρατσει το χρι με το πλο μακρυ απ το αγρι, και το τρβηξε τσο δυνατ στε πεσε το μαχαρι''.



     Ακμη κι αφο τον αφπλησε, η Αλτνι εχε γατζωθε πνω του τσο σφιχτ εν κρατοσε το παιδ, κι ο Τατρος αγωνστηκε για να ξεφγει απ το χρι της. Δεν μποροσε να τον νικσει μνη της, αλλ λγω του βρους και του σφυχτο κρατματς της, δεν μποροσε να την πετξει απ πνω του για να δραπετεσει με το αγρι. Πσω απ τη σκην, οι φρουρο εχαν δη σφξει το βδι κι ρχισαν να το τεμαχζουν ταν κουσαν τις κραυγς. Πετντας το κρας, τρξανε γρω απ τη σκην ακογοντας τη φασαρα απ τον αγνα μεταξ της λτανι και του Τατρου. Οι δο ντρες φτασαν σε αυτν, κρατντας τα εργαλεα της σφαγς "με τις γροθις τους κκκινες απ' το αμα του ζου." Ο φρουρς με το τσεκορι το σκωσε και χτπησε τον Τατρο. Η Altani ρπαξε τον Tolui και τονε τρβηξε στην κρη, εν οι δο φρουρο αποτελεωσαν τον απαγωγα του "με τσεκορι και μαχαρι".
     Λγο μετ το περιστατικ, οι φρουρο ρχισαν να μαλνουν για το ποιος απ αυτος ξιζε τα εσημα για τη δισωση: αυτς που χτπησε τον απαγωγα ασυνεδητα με το τσεκορι εκενος που τον κοψε με το μαχαρι. Με ντονο τνο αυτοπεποθησης, αναρωτηθκανε δυνατ: ''Αν δεν εχαμε βρεθε εκε και αν τρχοντας γργορα και φτνοντας στο σωστ χρνο, δεν τον εχαμε σκοτσει, τ θα κανε η Altani, μια γυνακα;' Ο επιτιθμενος θα εχε βλψει τη ζω του παιδιο". Η Αλτνι κουσε την καυχησιρικη ομιλα τους και διαμαρτιρθηκε για την αξωσ τους στη δισωση του Τολοι. Απαιτοσε αναγνριση γι' αυτ που εχε κνει. "τρεξα και πεσα πνω του, αρπζοντας τις πλεξδες του και τραβντας το χρι που κρατοσε το μαχαρι", δλωσε στους ντρες. "Αν το μαχαρι δεν εχε πσει, δεν θα εχε βλψει τη ζω του παιδιο πριν φθσουν ο Jetei και ο Jelme";
     Παρλο που ο Jelme κι ο Jetei λβανε βραβεα και προαγωγ, ο Genghis Khan κατστησε σαφς ποιος ταν ο πραγματικς ρωας του επεισοδου κι τι ''η κρια αναγνριση πγαινε με γενικ συνανεση στην Altani''. Ο Genghis Khan την ανδειξε ως μοντλο για λους. Στο μογγολικ τρπο σκψης, οι προκλσεις μας επιλγουν, αλλ επιλγουμε πς να ανταποκριθομε σ' αυτς. Το πεπρωμνο φρνει τις ευκαιρες και τις κακοτυχες κι η αξα της ζως μας πηγζει απ αυτς τις απρογραμμτιστες στιγμς. Οι Μογγλοι, και σγουρα ο Τζνγκς Χαν, δνανε μεγλη σημασα στις ξαφνικς ατομικς πρξεις απροσδκητου ηρωισμο. Αυτς εναι οι στιγμς που αποκαλπτουν χι μνο το χαρακτρα του ατμου, αλλ και την δια την ψυχ. Πολλο νθρωποι παραλουν απ φβο , εξσου, απ την εξασθνιση, απ την αναποφασιστικτητα. Ο ρωας ενεργε και συχν αποτυγχνει, αλλ ενεργε παρ 'λα αυτ. να ττοιο τομο ανκει στην πνευματικ ελτ του θεκ ευλογημνου κι ουρνιου εμπνευσμνου βατρ, ενς ανθρπου γεμτου με να ισχυρ, ανθεκτικ πνεμα. Συνθως μεταφρζεται απλς ως "ρωας", η λξη εναι πολ πιο σημαντικ στα μογγολικ, που δνει μφαση στη προσωπικ βοληση πσω απ τη πρξη. Οι ρωες σχημτιζαν μια τιμημνη ομδα γνωστ ως baatuud.



     Ο Τζνγκις Χαν πντα αναζητοσε την υπηρεσα του baatar, του ρωα που ενεργε μεσα κι αποφασιστικ χωρς να ανησυχε για προσωπικ οφλη ακμα και για επιβωση. Σε αντθεση με τους λληνες ρωες, οι οποοι ταν νδρες υπερνθρωπης σωματικς δναμης, να βατρ θα μποροσε να εναι αρσενικς θηλυκς, νος γερονττερος και συχν, πως στην περπτωση αυτ, μνο παιδ. Το πιο σημαντικ, μπορε να προερχταν απ οποιαδποτε οικογνεια, αλλ, απ την εμπειρα του Τζνγκις Χαν, το baatuud σπνια προερχταν απ πλοσιες αριστοκρατικς κι ισχυρς οικογνειες. δινε ττοια σημασα στο πνεμα του baatuud στε χτισε το στρατιωτικ και πολιτικ του σστημα γρω απ αυτ. Η ιδανικ κυβρνηση γι' 'αυτν αποτελονταν απ αυτς τις ηρωικς ελτ, απ μια πραγματικ αριστοκρατα του πνεματος. Απ αυτ την ποψη, ο Genghis Khan διφερε αξιοσημεωτα απ κενους γρω του, που πιστεανε σε φυσικ κληρωνομομενη αριστοκρατα. Αυτς οι παλις φυλς εχανε κυριαρχσει στις φυλς των στεππν για γενις και διεκδικοσανε την εξουσα ως προγονικ δικαωμα που κρδισαν οι πρξεις των προγνων τους. Περισστερο απ κθε λλο εμπδιο, αυτ η στση κι οι ενργειες που προλθαν απ αυτν εχανε κρατσει τον Τζνγκις Χαν στη ζω. Η αριστοκρατα της γννησης ταν ο αινιος εχθρς του και προσπθησε να τον νικσει μσα απ τη συνθροιση ηρων: η αριστοκρατα των γενναων πνευμτων.

                                   Ο Γιος Της Τγρης

     Ο Τσνγκις Χαν (Чингис Хаан, που σημανει Γενικς Κυβερντης, 1162 - 18 Αυγοστου 1227) σμερα εκ παραφθορς γνωστς ως Τζνγκις Χαν τανε Μογγλος πολιτικς και στρατιωτικς ηγτης. νωσε τις μογγολικς φυλς κι δρυσε την Αυτοκρατορα των Μογγλων (1206 - 1368), μια απ τις μεγαλτερες αυτοκρατορες στην ιστορα. Λγω της λλειψης γραπτν αρχεων, υπρχουν λγα στοιχεα σχετικ με τη παιδικ ηλικα του. Οι λγες πηγς που παρχουν πληροφορες γι' αυτ το χρονικ διστημα εναι συχν αντικρουμενες. Γεννημνος στη φυλ Μποργιτζν, δημιοργησε ναν ισχυρ στρατ κι γινε νας απο τους σημαντικτερους και πλον επιτυχημνους στρατιωτικος ηγτες στην ιστορα. Παρ το γεγονς τι σε πολλς περιοχς του κσμου θεωρεται κατ' εξοχν αιμοβρος κατακτητς, στη Μογγολα εναι λατρεμμνη προσωπικτητα και θεωρεται ως ο πατρας του μογγολικο θνους. Πριν γνει Χαν, εξντωσε και κατπιν νωσε πολλς απ τις νομαδικς φυλς της Α. και Κ. Ασας και τους δωσε ταυττητα ως Μογγλους.



     Το πραγματικ του νομα ταν Τεμουτζν, και στα 13 του γινε αρχηγς 30 μογγολικν φυλν, μετ το θνατο του πατρα του. Συνντησε βαιη αντδραση απ το μρος των υποτελν του φυλν, αλλ ταν παντρετηκε τη κρη του μεγλου Χαν των Κορατν Μογγλων Ουνγκ και πρε βοθεια κι υποστριξη απ αυτν, γργορα επιβλθηκε κι απδειξε τις ξοχες στρατιωτικς του ικαντητες. Τση μεγλη ταν η δναμη που απκτησε, στε ο πεθερς του ρχισε να φοβται για την αρχ του και διταξε να τον σκοτσουν. Ο Τζνγκις Χαν μως δραπτευσε και κατρθωσε μετ απ πολλς συγκροσεις ν' ανακηρυχθε Χαν και να στραφε ενντια στη Κνα. Κατλαβε το Πεκνο κι στερα τη Μπουχρα και τη Σαμαρκνδη κι φτασε μχρι τη Ρωσα. Πθανε αφο νκησε ολοκληρωτικ το βασιλι της βορειοδυτικς Κνας.
     Ο Τεμουτζν γεννθηκε το 1162 στο Ντελοουν Μπολντγκ κοντ στο ρος Μπουρχν Χαλντον και τα ποτμια Ονν και Χερλν στη σγχρονη Β. Μογγολα, που δεν απχει πολ απ τη σημεριν πρωτεουσα, Ουλν Μπατρ. Στο ιστορικ κεμενο, Η Μυστικ Ιστορα Των Μογγλων αναφρεται τι ο Τεμουτζν γεννθηκε μ' να θρμβο αματος στη γροθι του, παραδοσιακ σημδι τι αυτς μελλε να γνει νας μεγλος ηγτης. ταν ο 3ος μεγαλτερος γιος του πατρα Γιεσουγκι, ο μεγλος επικεφαλς μιας φυλς Μογγλων της Κιγιντ και σμμαχος του Τογκρολ Χαν της φυλς Κεριτ κι ο μεγαλτερος γιος της Χοελον, της μητρας του. Σμφωνα με τη Μυστικ Ιστορα, ο Τεμουτζν πρε το νομ του απ τον οπλαρχηγ Τεμουτζν, τον οποο ο πατρας του εχε μλις σκοτσει. Το νομα υποδηλνει, επσης, τι μπορε να χουνε καταγωγ απ οικογνεια σιδηρουργν.
     Η φυλ του Γιεσουγκι, του πατρα του, ονομαζταν Μποριτζγκν κι η μητρα του Χοελον ταν απ τη φυλ Ολχουνοτ, κλδο της φυλς Χονγκιρντ. πως κι οι λλες φυλς, ταν νομδες. Επειδ ο πατρας του ταν οπλαρχηγς, πως κι οι προκτοχο του, ο Τεμουτζν εχε ευγεν καταγωγ. Αυτ η υψηλτερη κοινωνικ θση κατστησε ευκολτερο να ζητσει βοθεια και τελικ να συγχωνεσει τις λλες φυλς Μογγλων. Ο Τεμουτζν εχε 3 αδλφια που ονομζονταν Χσαρ, Χατσιον και Τεμογκε, μια αδελφ που ονομαζταν Τεμουλον, καθς και 2 ετεροθαλες αδελφος που ονομζονταν Μπεχτρ και Μπελγκουτι. πως για πολλος απ τους νομδες της Μογγολας, τα παιδικ χρνια του τανε δσκολα. Ο πατρας του καννισε γμο γι' αυτν, και στα 9 του εχε παραδοθε στην οικογνεια της μελλοντικς του συζγου Μπρτε, που τανε μλος της φυλς Ονγκιρτ. Ο Τεμουτζν θα ζοσε εκε μχρι να φθσει στην ηλικα γμου των 12. Εν κατευθυντανε στο σπτι, ο πατρας του συνντησε τη γειτονικ φυλ, τους Τατρους, που ταν απ καιρ εχθρο των Μογγλων και δηλητηριστηκε απ τα τρφιμα που του προσφεραν. Μλις το μαθε αυτ ο Τεμουτζν, επστρεψε στο σπτι για να διεκδικσει τη θση του πατρα του ως αρχηγς της φυλς. Ωστσο,η φυλ του πατρα του αρνθηκε να καθοδηγεται απ να αγρι τσο νο. τσι εγκατλειψαν τη Χοελον και τα παιδι της, αφνοντας τους χωρς προστασα.



     Για τα επμενα χρνια, η Χοελον και τα παιδι της ζοσαν σε συνθκες φτχειας, επιβινοντας κυρως με γρια ​​φροτα και κουφρια βοδιν κι λλα μικρ θηρματα τα οποα πιαναν ο Τεμουτζν και τα αδρφια του. Η Χοελον, τανε δυναμικ κι ικαν γυνακα που φρντισε για την επιβωση της οικογνεις της σε περιβλλον εξαιρετικ δσκολο για μια γυνακα χωρς τη προστασα κποιου ντρα. Ο Τεμουτζν δχτηκε απ νωρς την επδρασ της, πργμα που τον εφοδασε με τον δυναμισμ που θα τανε χαρακτηριστικς για το υπλοιπο της ζως του αλλ και του εμφσησε ναν βαθ σεβασμ για τη γυνακα που θα χαρακτριζε τη μετπειτα πορεα του. Σε μια κυνηγετικ εξρμηση ο 14χρονος Τεμουτζν σκτωσε τον ετεροθαλ αδελφ του Μπεχτρ σε τσακωμ που προκυψε απ διαφωνα για τη μοιρασι της λεας. Το περιστατικ αυτ εδραωσε την θση του. Σε λλο περιστατικ, γρω στο 1177, συνελφθη σε μιαν επιδρομ απ τους πρην συμμχους του πατρα του και κρατθηκε αιχμλωτος. μως με τη βοθεια ενς φρουρο (και μελλοντικο στρατηγο) ο Τεμουτζν κατφερε να δραπετεσει μες στη νχτα και να κρυφτε στον ποταμ. τανε σε αυτ το διστημα που οι Τζελμ και Μποχορτσο, δο απ τους μελλοντικος στρατηγος του Τζνγκις Χαν, ενσανε τις δυνμεις τους μαζ του.
     Εκενη την εποχ, καμμα απ τις φυλς της Μογγολας δεν ταν ενωμνες πολιτικ κι οι γμοι κανονζονταν για να δημιουργηθονε προσωρινς συμμαχες. Ο Τεμουτζν μεγλωσε παρατηρντας το σκληρ πολιτικ κλμα της Μογγολας, που περιλμβανε φυλετικς διαμχες, κλεψις, επιδρομς, διαφθορ και συνεχμενες πρξεις εκδκησης που πραγματοποιονταν μεταξ των διαφρων φυλν, με λα να επιδειννονται με παρεμβολς απ ξνες δυνμεις, πως απ τη κινζικη δυναστεα στο ντο. Η μητρα του Τεμουτζν, η Χοελον, του δδαξε πολλ μαθματα για το ασταθς πολιτικ κλμα της Μογγολας, ιδιατερα για την ανγκη για συμμαχες. πως εχεν δη κανονιστε απ τον πατρα του, ο Τεμουτζν παντρετηκε τη Μπρτε ταν τανε περπου 16, προκειμνου να παγισει τη συμμαχα μεταξ των αντστοιχων φυλν τους. Ο γμος τους, μως δεν ταν μια απλ πολιτικ κνηση, αλλ ευτυχς εδραιθηκε και πνω σε μια βαθει αγπη που θα κρατοσε λη τους τη ζω. Λγο μετ το γμο, η Μπρτε απχθη απ τους Μρχιτς. Ο Τεμουτζν την σωσε με τη βοθεια του φλου του και μελλοντικο εχθρο του, Τζαμοχα, της φυλς Κραιτ. Εννα μνες αργτερα, γννησε ναν γιο, τον Τζτσι (1185-1226).


                                            Η Μπρτε

     ταν κποιοι ρχισαν να αφνουν υπνοιες τι το παιδ δεν ταν του Τεμουτζν αλλ κποιου μερκδα στρατηγο που εχε πρει τη Μπρτε σα παλλακδα του κατ τη διρκεια της αιχμαλωσας της, ο Τεμουτζν φρντισε να βλει τλος στα κουτσομπολι δηλνοντας τι: "Πρα απ τη μητρα δεν εναι δουλει κανενς να γνωρζει πως γινε η σλληψη του παιδιο κι τι σημασα δεν χει η πατρτητα αλλ το ποια εναι η μητρα του παιδιο". (Σημ: Αυτ η πεποθηση ξεκνησεν σως εκε κι φτασε σγουρα μχρι και τα χρνια του Κουμπιλι Χαν) Αμσως μετ φρντισε να αναγνωρισθε το παιδ ως δικ του και δεν δειξε ποτ καννα σημδι τι το ξεχωρζει με κποιον τρπο απ τα υπλοιπα παιδι του. Αν κι ο Τεμουτζν ακολοθησε τη μογγολικ παρδοση κι κανε πολλος γμους κατ τη διρκεια της ζως του με σκοπ να δημιουργσει να δκτυο συμμαχιν με λλες φυλς, η Μπρτε ταν η μοναδικ γυνακα που αγπησε και μετ το θνατ του ταν μνο τα δικ της παιδι που κληρονομσανε την αυτοκρατορα του. δειξε σεβασμ μως σε κθε σζυγ του αλλ και σε κθε νφη του.

     Η Μπρτε κανε 3 γιους με τον Τζνγκις Χαν, τον Τσαγκατι (1187-1241), τον Ογκοντι (1189-1241), και τον Τολοι (1190-1232) και κποιες κρες που μως σμερα δεν γνωρζουμε τον ακριβ τους αριθμ. Κποιες απ αυτς ταν η Χοτσν, η Αλαχι, η Τουμελον, η Αλαλτον και η Τσετσεγικν Ο Τζνγκις Χαν εχεν επσης πολλ λλα παιδι με τις λλες συζγους του, αλλ αποκλεστηκαν απ τη διαδοχ. Εν τα ονματα των γιων τανε καταγεγγραμμνα, των κοριτσιν δεν ταν. Τα ονματα τουλχιστον ξι εναι γνωστ κι εν παξανε σημαντικ ρλο κατ τη διρκεια της ζως του, δεν χουν επιζσει γγραφα που παρχουν οριστικ τον αριθμ τα ονματα απ τις κρες που γεννθηκαν απ τις συζγους του.
     Ο Τεμουτζν τανε πιστς πνω απ' λα, αλλ κι δινε αξα στην αδελφτητα. Ο Τζαμοχα ταν νας απ τους καλλτερους φλους του ταν μεγλωνε. Αλλ η φιλα τους δοκιμστηκε αργτερα στη ζω τους, ταν ο Τεμουτζν πλευε να γνει Χαν. Ο Τζαμοχα επε αυτ στον Τεμουτζν πριν πεθνει ''Τι σκοπιμτητα θα εχα να γινμουνα σντροφς σου; Αντιθτως, ορκισμνε αδερφ, στη μαρη νχτα θα στοχειωνα τα νειρ σου, στη φωτειν μρα θα προβλημτιζα τη καρδι σου. Θα μουν η ψερα στο γιακ σου, θα γινμουν η σκλθρα στη πρτα σου .... πως υπρχε χρος μνο για ναν λιο στον ουραν, υπρχε χρος μνο για ναν Μογγλο ρχοντα''.
     Η πορεα προς την εξουσα δεν ταν εκολη οτε ξεκθαρα ανοδικ. Ο Τεμουτζν πρασε πολλς περιπτειες μχρι να λβει τον ττλο του Χαν. Η μεγαλτερη δοκιμασα τσο για εκενον σο και για το μογγολικ θνος ρθε το 1203 ταν ρθε σε σγκρουση με τον ισχυρτερο ρχοντα της περιοχς, τον νγκ Χαν, που διοικοσε τη φυλ των Κερεγδων. Αυτ η απφαση του Τεμουτζν αποδεχθηκε τραγικ λανθασμνη γιατ πολ σντομα αποδεχθηκε τι καννας πολμαρχος δεν τανε πρθυμος να τονε βοηθσει και να εναντιωθε στον νγκ Χαν, που ττε εχε τη μεγαλτερη εξουσα. τσι σε μια αποφασιστικ μχη οι Κερεγδες κατατροπσανε τους Μογγλους και τους εκδωξαν ανατολικ προς τη Λμνη Μπαλτζονα που αφθηκαν να πεθνουν χωρς εφδια και τρφιμα. Ττε ο Τεμουτζν ταν δη 42 ετν και καθς δεν του εχε απομενει καννας σμμαχος, εχε χσει λα του τα εδφη και δεν εχε εξασφαλσει για τα παιδι του καννα πολιτικ σημαντικ γμο, θεωρονταν νας μεσλικας αποτυχημνος.
     Μα σμπτωση μως, ταν αρκετ να διασσει τη φυλ των Μογγλων, να αλλξει την ιστορα, αλλ να σημαδψει και τη θρησκευτικ και πολιτικ συνεδηση του Τεμουτζν. Εν οι Μογγλοι εχανε παραδοθε στην εξντληση, τις αρρστιες και την ασιτα, εμφανστηκε να εμπορικ καραβνι που δχτηκε να τους ανεφοδισει χωρς αντλλαγμα. Αυτ το περιστατικ, χι μνο δισωσε τους Μογγλους, αλλ θεωρθηκε κι ως να ξεκθαρο σημδια θεκς παρμβασης κι ενοιας στο πρσωπο του Τεμουτζν που κανε το αδιανητο. φυγε ηττημνος και με αποδεκατισμνο στρατ κι επστρεψε ισχυρς και με ανεβασμνο ηθικ. Αυτ το περιστατικ ταν η αρχ της σταδιακς μεταστροφς λων των υπλοιπων πολμαρχων που ρχισαν νας-νας να τον υποστηρζουν. (Ανογω εδ μια μεγλη παρνθεση ακμα και συγγνμη αλλ πρπει!)


..................................
     λη τη ζω του, ο Τζνγκις Χαν εχεν αντιμετωπιστε σα ξνος, καττερος, υπκουος. Σ' αυτ τη περιθωριακ κι ασμαντη φυλ (βλ. αρχ του ρθρου), μεγλωσε σε μιαν ασμαντη οικογνεια εξορστων. Γιος μιας αιχμαλωτης γυνακας και του δθηκε το νομα Temujin επειδ ο πατρας του εχε σκοτσει πρσφατα ναν Τταρο πολεμιστ μ' αυτ το νομα. Ο πατρας του ανκε στη φυλ Borijin και παρλο που εχαν κποτε ναν ανεξρτητο Χαν, τρα χρησμευαν ως εικονικο υποτελες για μσθωση για ποιον τις χρειζονταν. Πριν το παιδ γνει εννα ετν, οι Τταροι σκτωσαν τον πατρα του, αλλ οι δικο του μογγολικο συγγενες διπραξαν τα χειρτερα αδικματα κατ της οικογνειας του Temujin. Δεν αισθνθηκαν καμα ευθνη για τη σζυγο και τα παιδι της, οι θεοι του κατλαβαν τα ζα του νεκρο πατρα του και πταξαν τη χρα και τα παιδι στη στπα για να πεθνουν απ την πενα και την κθεση στον βρβαρο χειμνα. ταν επιβωσαν ενντια σε λες τις πιθαντητες, ο νεαρς Temujin συνελφθη απ τη φυλ Tayichiud, που τον κρτησαν σαν σκλβο και του πρασαν να ξλινο κολρο σα βδι. Αφο ξφυγε απ τη δουλεα, κατφυγε στο πιο απομονωμνο μρος που μποροσε να βρει για να φροντσει τη μητρα και τα αδλφια του. Ζντας ως παρας με τα 3 αδλφια του και 2 ετεροθαλ αδρφια, αλλ μνο με μια πολ νετερη αδελφ, ο Temujin μεγλωσε περιτριγυρισμνος απ αγρια σε να νοικοκυρι χωρς ενλικες νδρες κορτσια. Απ την αρχ της ζως του, οι αρσενικο συγγενες του τον απογοτευαν επανειλημμνα κι απειλοσαν τη ζω του στις πιο κρσιμες στιγμς. Στα 12 του απεχθαντανε τσον ντονα τον εκφοβισμ του μεγαλτερου αδελφο του που τον σκτωσε.
     Περπου το 1179 παντρετηκε την Borte, να κορτσι απ μια οικογνεια της στππας που σχετιζταν μακρυν με τη μητρα του, ταν αυτς ταν περπου 16 κι εκενη 17. Παρλο που το ζευγρι αναμενταν να περσει τη ζω μαζ, οι εχθρο απ τη φυλ Merkid πεσαν πνω τους, απγαγαν τη Borte και την δωσαν σε ναν λλο. Απελπισμνος για τη δισωση της νας συζγου του, ο Temujin παρακολοθησε και σωσε τη Borte, σκοτνοντας πολλος Merkid στην προσπθεια, αποκαλπτοντας να επμονο πνεμα και μια σχεδν αδστακτη προθυμα να χρησιμοποισει οποιαδποτε εδους βα χρειζταν για να επιτχει τους στχους του. Η απαγωγ της Borte θησε τον νεαρ Temujin σε πολιτικ της στππας, με τις αναες χαμηλο βαθμο εχθροπραξες να διακπτονται απ σπασμοδικς εκρξεις βας και καταστροφς. Για να διασσει τη Μπρτε απ τους Merkid, κανε συμμαχα με τον Ong Khan της φυλς Kereyid, τον ισχυρτερο αρχηγ στεππν εκενη τη στιγμ, και με τον φλο του απ τη παιδικ ηλικα, Τζαμογκα. Με τους νους συμμχους ρθαν νοι εχθρο και το αγρι που εχεν ανατραφε ως ο ξεπεσμνος της στππας βρθηκε να παρνει μρος στις μχες των φανατικν φυλν και σε λες τις απεγνωσμνες προδοσιες της πολιτικς της στππας.
     Για τους Kereyid, ο Temujin ταν, πως κι ο πατρας του κι λοι οι νδρες της φυλς Borijin, νας ακμη μογγολος υποτελς που πρεπε να σταλε στον πλεμο ταν χρειαζταν και να αποσταλε για να εκτελσει καθκοντα που ταν πολ επικνδυνα βαρετ. Ο Temujin σκφτηκε τι μσω της ακραας πστης του και της επιτυχας του στη μχη, θα κερδιζε την ενοια των υπερασπιστν του. Παραδοσιακ μεταξ των νομδων της στππας, σχετικς γενες εννονται για να σχηματσουν μια φυλ και με τη σειρ τους, αρκετς φυλς ενωμνες για να σχηματσουν μια φυλ πως οι Τταροι οι Kereyid, ακμα και μια συμμαχα φυλν πως οι Naiman. Αν και συρικννονταν επεκτενονταν με τη προδο του χρνου, αυτς οι ομοσπανδες διρκεσαν για γενις και μερικς φορς για αινες. Οι Μογγλοι επανειλημμνα επιδικαν να ενωθον σε μια φυλ κτω απ να χαν, αλλ η νωση πντα εχε αποτυχα. Οι Μογγλοι δεν ταν τσο μια φυλ σο μια αδυσπητη ομδα φανατικν φυλν που μοιρζονταν την δια γλσσα και πολιτισμ, αλλ συχν πολεμοσαν ο νας τον λλο. Ακμα και μσα στην δια πατρι, οι οικογνειες συχν διασπνταν, φευγαν κι εντσονταν σε αντπαλες εχθρικς φυλς.
     Η μητρα του Temujin δεν ταν Μογγολ κι η συγγνει τους του δωσε μια ανεπανληπτη ευκαιρα να αναδειχθε στον κσμο της στππας, διαπραγματεοντας μια επσημη συμμαχα γμου με την οικογνεια της μητρας του στη φυλ Khongirad. Περπου το 1184, ταν τανε περπου 22 δο ετν, ο Temujin καννισε να γμο για την Temulun, τη μοναδικ του αδελφ, με τον Botu των Ικων. Μια ττοια συμμαχα γμου θα ενσχυε τη σνδεση μεταξ των 2 φυλν με τον παραδοσιακ τρπο κι δειχνε την επιθυμα του Temujin να διατηρσει μνιμες συζυγικς συμμαχες, γνωστς ως quda. Επειδ ταν ακμα αρχριος απ κθε ποψη, φανεται πιθαν τι η μητρα του, Hoelun, βοθησε να οργανσει αυτν τον γμο.
     Πριν απ το γμο, ο Μποτο "ρθε ως γαμπρς", που σημανει τι ρθε να ζσει με την οικογνεια της νφης ως μορφ παροχς υπηρεσιν προς αυτος. Σμφωνα με τη παρδοση της στππας, νας πιθανς γαμπρς να αρραβωνιασμνο αγρι μενε μαζ με την οικογνεια της μλλουσας συζγου του. Ομοως, ο Temujin εχε δοθε στην ηλικα των οκτ στην οικογνεια της μελλοντικς του συζγου, Borte, με τη προσδοκα τι θα μθει να κνει πργματα πως εκενοι, θα ζσει κτω απ την επιτρησ τους και θα φροντζει τα ζα τους. Το αγρι θα πρεπε να αποδειχθε ικανς κτηνοτρφος κι αφο θα μθαινε τα βασικ στοιχεα ως παιδ απ την οικογνει του, θα γινταν ενλικος υπ το γρυπνο βλμμα των γονων της νφης του. Αν το αγρι αποδεικνυταν τεμπλης μη ικανοποιητικς, η οικογνεια τον διωχνε. Αν δεν μποροσε να αντξει τη σκληρ δουλει και τη πειθαρχα που επβαλε ο μλλον πεθερς κι η πεθερ του, θα μποροσε να δραπετεσει. Αν μποροσαν να αναπτξουν μια ικανοποιητικ σχση, ο γμος μεταξ των εμπλεκμενων νων θα εξελισταν και θα ευημεροσε με τον καιρ.



     Η υπηρεσα προς τη νφη μποροσε μερικς φορς να μειωθε και να αποφευχθε περιστασιακ αν η οικογνεια του αγοριο προσφερε ζα, συνθως λογα, στην οικογνεια της νφης. Ο Temujin κι ο μελλοντικς του πεθερς λειτοργησαν απ διαφορετικς οπτικς για τη διευθτηση του γμου, κτι που γινε εμφανς κατ τη διρκεια μιας περιστασιακς συνομιλας με ναν λλο ντρα της οικογνειας του Botu. Ο Temujin προσπθησε να μθει περισστερα για τον μελλοντικ του γαμπρ ρωτντας πσα λογα εχε ο Botu. Ο νδρας θερησε την ερτηση ως νοιγμα για μια διαπραγμτευση αλγων στη θση της υπηρεσας στην οικογνεια της νφης. Απντησε τι του ανκαν τριντα λογα και τι θα δινε δεκαπντε στο Τζνγκις Χαν σε αντλλαγμα για τη Temulun. Η προσφορ των αλγων για την αδελφ του εξργισε τον Temujin, αν κι χι εξ ολοκλρου για χρη της. δειχνε τι ο μελλοντικς γαμπρς δεν αντιλαμβανταν τον Temujin ως ξιος σμμαχο, αλλ απλς ως να γριο Μογγλο που προσπαθοσε να πουλσει την αδελφ του για κποια λογα.
 -"Αν κποιος καταλγει σε γμο και συζητ την αξα", απντησε με θρρος ο Temujin, "ττε ενεργε σαν μπορος." και συνχισε: "Οι αρχαοι εχαν να ρητ: Η εντητα του σκοπο εναι μια περιουσα στη δυστυχα". Στη συνχεια, θεσε αυτ τη παροιμα στη τρχουσα κατσταση. "Αν εσες, ο λας των Ικων, ακολουθσετε τον Μποτο και με υπηρετστε πιστ, αυτ θα αρκε. Η εξυπηρτηση πντα θα ξεπρνα τον πλοτο. Η πστη πντοτε θα εναι ακριβτερη απ τις πληρωμς". Παρ τη θερμ επισδιο μεταξ των νεαρν ανδρν, ο γμος ρυθμστηκε, πιθανς με τη μεσολβηση της Hoelun και τη συγγνει της με την οικογνεια του γαμπρο. Με αυτς τις πρτες διαπραγματεσεις, ο νεαρς Temujin διατπωσε μια σταθερ αρχ, την οποα ακολοθησε καθ' λη τη ζω του ταν ασχολονταν με τις γυνακες της οικογνεις του: Οι γυνακες δεν θα μποροσανε ποτ να ανταλλσονται για ζα περιουσες. Απ τη στιγμ που πρε την εξουσα, κανε αυτ τη προσωπικ πεποθηση, νμο.
     Η επιθυμα του Temujin να κνει τους συγγενες της μητρας του συμμχους του, ακμα κι υποτελες, δειξε τη φιλοδοξα του να αναδυθε στη πολιτικ ζω. Αν και μνο μερικς κατφερε να κνει αυτ τη 1η συμμαχα, μχρι το καλοκαρι του 1189, ταν τανε περπου 27 ετν, εχε αρκετ υποστριξη απ το μικρ μρος της μογγολικς φυλς που επιλχθηκε ως Χαν, ο αρχηγς του. ταν ακμα νας μικρς ηγτης μιας μικρς ομδας στην στππα, αλλ απ κενη την εποχ τανε γνωστς ως Τζνγκις Χαν, ''ο Αδμαστος κι ο Αντατος Χαν''. Προς το παρν ο ττλος φαινταν υπερβολικς για τον ηγτη μιας τσο μικρς ομδας,αλλ με τα χρνια, εκπλρωσε το νημ του περισστερο απ οποιονδποτε λλο ως ττε. (Εδ κλενει κι αυτ η παρνθεση και πμε πσω στη ρο).
------------------------



     Στη διρκεια της επμενης 10ετας, ο Τζνγκις Χαν επικεντρθηκε στην μχη κατ την εντολ του κυρου του, του Ογκ Χαν του Κερεντ. Εχε διασσει πολλκις απαχθντα μλη της οικογνεις του, εκδικουμνος προσβολς προς τη τιμ του Χαν και χτυπντας τους συμμχους που εγκατλειψαν το Χαν. Δεν ταν ο καλλτερος τοξτης στη στππα, ο ταχτερος ιππας ο ισχυρτερος παλαιστς, μως αποδεχθηκε ο καλλτερος πολεμιστς. Η υπερβολικ του επιμον, σε συνδυασμ με τη γργορη ικαντητα να δοκιμζει νες τακτικς, τον καναν σταδιακ τον πιο φοβερ, αν χι τον πιο σεβαστ, ηγτη της στππας.
    Συνεχς θριαμβευτς στο πεδο της μχης, προσπθησε και πλι να μετατρψει αυτ την επιτυχα σε κοινωνικ προδο για την οικογνει του μσω του γμου. Περ το 1201 το 1202, ταν ο μεγαλτερος γιος του, ο Jochi, ταν πνω απ 20 κι η μεγαλτερη κρη του, Khojin, τανε περπου 15 16, νιωσε επιτυχημνος κι αρκετ ισχυρς για να οργανσει τους γμους τους με την οικογνεια του κυρου του, του Ong Khan. Μετ απ αρκετς δεκαετες ως πιστο σμμαχοι, ο Ong Khan και ο Genghis Khan εχανε πρσφατα πρει ρκους πατρα και γιου. Για να εδραισει αυτ τη σχση, ο Τζνγκις Χαν πρτεινε δο γμους στον νεο πατρα του: ''Πνω απ την αγπη ας υπρξει περισστερη αγπη''.
    Συγκεκριμνα, πρτεινε ο μεγαλτερος γιος του, ο Γισι, θα παντρευτε τη κρη του νγκ Χαν και, με τη σειρ του, τι η μεγαλτερη κρη του θα παντρευτε τον εγγον του Ογκ Χαν. Αν ο Τζνγκις Χαν απλς πρσφερε τη κρη του στο γμο, η πρξη θα εχε θεωρηθε ως φρος τιμς απ ναν υποτελ, θα ταν δρο. Ζητντας να σνολο γμων, ο Τζνγκις Χαν γνριζε τι αυτ θα φαινταν σα να καθιστοσε τους Μογγλους σους με τους Kereyid και τον εαυτ του σο με τον λλο γιο του Ong Khan. Κατανοτας σε τι απειλ θετε τη θση του, ο γιος του Ong Khan, Senggum, πατρας του μλλοντα γαμπρο, αντιτθεται ντονα. Με ττοιο ζευγρι γμων, ο Genghis Khan θα ταν τσο πολ ενωμνος με την οικογνεια του Ong Khan στε ταν πθαινε ο παλις χαν, ο Genghis Khan θα μποροσε να βγλει το Senggum απ το δρμο και να γνει ο νος ηγτης.
    Σε μια μογγολικ σκην, ο τπος τιμς ταν πντα στη βρεια πλευρ της, ακριβς απναντι απ τη πρτα. Χρησιμοποιντας τις μεταφορς του ger, ο Senggum παραπονθηκε: "Αν μια γυνακα της φυλς μας πηγανει σε αυτος, θα σταθε δπλα στη πρτα κοιτζοντας προς τα βρεια του ger. Αν μια γυνακα της οικογνεις της ρθει σε μας, θα καθσει στο βρειο μρος της σκηνς κοιτζοντας προς τη πρτα και τη φωτι ''. Με τις λξεις αυτς ο Ong Khan απρριψε τις προτσεις του γμου. Αυτ η ρνηση σπασε τις σχσεις μεταξ Τζνγκις Χαν και του μακρχρονου συμμχου και μντορ του. Μετ απ χρνια στενς συνεργασας τους, ο παλις Χαν δεν θα αναγνριζε να Μογγλο ως γιο του οτε ως σο με τους Κερντ, ανεξρτητα απ το πσο ανκανος ταν ο γις του πσο επιτυχημνος κι αξιπαινος ταν ο Τζνγκις Χαν. Και πλι, ο μελλοντικς κατακτητς υπενθμισε τι σο καλς πολεμιστς μπορε να εναι κι σο πιστς υποτελς, ταν μνο Μογγλος στα μτια των ανωτρων του. Τρα που τανε για τα καλ στη 10ετα των σαρντα, πιθαντατα τον κριναν ως ανκανο να προσφρει. Εχε κνει το καθκον του, αλλ ο Kereyid θα μποροσε να βρει ναν λλο, νετερο αντικατασττη, τσο πρθυμο να κνει τα θελματ τους.
    Η δυσαρσκεια γργορα μετατρπηκε σε πικρ θυμ και ξσπασε ο πλεμος μεταξ των Μογγλων του Τζνγκις Χαν και των Κερεντ. Αυτ τη φορ ο Τζνγκις Χαν χασε. Μχρι τρα η γενναιτητα κι η επιδεξιτητ του ασκθηκαν υπ την κηδεμονα του Kereyid, αλλ, μνοντας μνο με τις δικς του δυνμεις, δεν βρκε λγη υποστριξη απ λλες φυλς. Το 1203, οι Kereyid διανε τους Μογγλους στα ανατολικ της Μογγολας. ταν η χειρτερη περοδος στη σταδιοδρομα του. Αφο αγωνστηκε για σχεδν να τταρτο του αινα, ταν νας αποτυχημνος κι ηττημνος μεσλικας που εχε τλμη να ανβει πνω απ τη θση του στη ζω και να θεωρσει τον εαυτ του σο με τις ευγενες φυλς της στππας. Ο ορκισμνος αδελφς και φλος της παιδικς του ηλικας, ο Τζαμοχα, εχε στραφε εδ και καιρ εναντον του. Πολλο απ τους συγγενες του τον εχαν εγκαταλεψει κι εχε χσει την επαφ με τους λλους στη σγχυση μετ την ττα του. Δεν τανε καν σε θση να κνει ναν επιτυχημνο γμο για να μνο απ τα παιδι του. Οι γιοι του προσφεραν μικρ βοθεια κι γινε πλον σαφς τι καννας δεν ταν ρωας.



     Στη διρκεια των πιο σοβαρν κρσεων και των σοβαρτερων κινδνων, ο Genghis Khan συνθως κατφευγε στο ρος Burkhan Khaldun. νιωθε μια ισχυρ πνευματικ σνδεση με το βουν και με το προστατευτικ του πνεμα. Οι Μογγλοι θεοροσανε τα βουν ως αρσενικ συνδεδεμνα με τον Αινιο Μπλε Ουραν. Τα νερ ταν θηλυκ, το ιερ αμα της Μητρας Γης. Ωστσο, λγω της εγγτητας της αυλς του Kereyid και του στρατο, ο Genghis Khan δεν αισθνθηκε ασφαλς να φγει απ τον Burkhan Khaldun αυτ τη φορ. Αντ' αυτο, πγε πολ ανατολικ αναζητντας καταφγιο κοντ στον ποταμ Khalkh. Εχε μνο λγους στρατιτες απ πρην οπαδος του. Η ανατολ, ωστσο, ταν η πατρδα της μητρας του κι η μοναδικ του αδελφ εχε παντρευτε εκε. Στα προηγομενα χρνια, η Temulun εχε πεθνει χωρς παιδι, αλλ λπιζε τι θα τανε δυνατ να διαπραγματευτε νας νος γμος για μια απ τις κρες του. Σε απελπισα,το ζτησε απ τον Terge Emel, ναν απ τους συγγενες της μητρας του, σε μια προσπθεια να οικοδομσει μια συμμαχα. Ο Terge Emel δεν τανε ποτ στο πλευρ του στο παρελθν και δεν δειχνε συμπθεια για τους Μογγλους γενικ. τανε σμμαχος του Τζαμοχα και φαινομενικ με κθε αντπαλο που ο Τζνγκις Χαν εχε αντιμετωπσει. Παρ' λον αυτ τον προηγομενο ανταγωνισμ, πστευε τι η προσφορ μιας συμμαχας γμου θα μποροσε να πεσει τον Terge Emel να αγνοσει τις προηγομενες διαφορς και τρα να τονε σσει.
    Η πρταση θα αποτελοσε μιαν ευγενικν κκληση για ειρνη και συνεργασα μσω ενς γμου, αλλ αν η πρταση αυτ αποτγχανε, ο Τζνγκις Χαν ταν τοιμος να αγωνιστε για να φρει τις σχσεις της μητρας του προς φελς του. "Αν δεν ρθουν να προσχωρσουν απ μνοι τους'', εξγησε, σε μια γραφικ συγκντρωση την ρα που οι γυνακες συγκντρωναν κασιμα για να ανψουν φωτι, ''θα βγομε ξω, να τους τυλξουμε σα ξηρ κπρανα απ λογο σε φοστα και θα τους φρουμε εδ"!
 -"Η κρη σου μοιζει με βτραχο", του απντησεν ο Terge Emel, επαναλαμβνοντας μια απ τις αποτρπαιες περιγραφς που εκτοξετηκαν στους Μογγλους εξαιτας της ασυνθιστης εμφνισς τους. ''Δεν θα την παντρευτ''.
    Η περιφρνηση του Terge Emel για τον Τζνγκις Χαν δεχνει πσο χαμηλ κατατσσονταν οι Μογγλοι στην ιεραρχα των φυλν της στππας. Αυτ τη στιγμ, ο Τζνγκις Χαν μοιαζε λγο περισστερο απ να μικροσκοπικ αρχηγ μιας ασμαντης κστας, απθανο να εναι γνωστς πρα ​​απ να μικρ κκλο εχθρν που φαινταν να τονε διαγρφει για πντα πως και τους οπαδος του. Ακμα κι η συγγνει του Terge Emel δεν τανε τιμ, αφο συνβη μνο επειδ ο πατρας του εχεν απαγγει τη σζυγ του απ τον 1ο σζυγ της σε λλη φυλ. να ττοιο γκλημα δεν πρσφερε καθλου δεσμος αγπης ανμεσα στους συγγενες. Αφο δεν κατφερε να πεσει τον Terge Emel σε μια συμμαχα γμου κι χοντας λγα λλα να χσει, ο Τζγκις Χαν τον σκτωσε. Το καλοκαρι του 1203, μετ το θνατο του Terge Emel, περιπλανθηκε με τα απομεινρια του στρατο του κοντ σε να γνωστο μρος στην Α. Μογγολα που ονμασε Baljuna Waters. Χωρς φαγητ, ο διος κι οι ντρες του εχαν μνο τα λασπδη νερ της λμνης για να διατηρηθονε στη ζω, αφο το μοναδικ τους λογο εχε δη φαγωθε. Εκενη η περιοχ ταν γεμτη λη και ποτμια και γι' αυτ θεωρονταν τι εκε ταν ισχυρ το θηλυκ στοιχεο της φσης που εκπροσωπονταν απ τη γη και το νερ. Μσα σε αυτ το γνωστο, υγρ και γεμτο θηλυκ ενργεια μρος οι ηττημνοι Μογγλοι σταμτησαν μετ απ την πολυμερη πορεα τους εξαντλημνοι, τραυματισμνοι και χωρς τρφιμα. Εκε, γεμτοι απελπισα, θερησαν τι θα φηναν την τελευταα τους πνο μσα στην αγκαλι της Μητρας Γης.
    Σε αυτ τη κακ στιγμ της σωματικς ανγκης και της συναισθηματικς εξντλησης, κοταξε στον ορζοντα κι εδε ναν νθρωπο να ρχεται προς αυτν σε μια λευκ καμλα, σχεδν σαν να θολ ραμα μσα στη λαμπρ καλοκαιριν ζστη. Πσω απ αυτν ρθαν περισστερες καμλες, φορτωμνες με εμπορικ αγαθ, κι να κοπδι προβτων. Ο νδρας ταν ο Χασν, νας μπορος που δισχιζε τη Γκμπι στη Μογγολα οδηγντας καμλες και φρνοντας τρφιμα κι εμπορεματα για να τα ανταλλξει με γονες και σκουρους. φθασε ψχνοντας νερ ακριβς τη στιγμ που ο στρατς του Τζνγκις Χαν φνηκε να απειλεται απ ναν αργ βασανιστικ θνατο απ το λιμ να πσει στα χρια των εχθρν του.
    Ο Χασν αναγνωρστηκε ως μλος του Sartaq, ρος που χρησιμοποιοσαν οι Μογγλοι για τους μουσουλμνους και τους εμπρους, αλλ ρθε υπ την υποστηρξη μιας διαφορετικς εθνικς ομδας. Εχε αποσταλε απ τον Ala-Qush, αρχηγ του λαο Onggud, μιας χριστιανικς τουρκικς φυλς, 160 μλια ντια, πολ πρα ​​απ τη Gobi, που σημδευε την κρη του κσμου των νομδων. Αν κι οι Μογγλοι δεν εχανε τποτα να ανταλλξουν εκενη τη στιγμ, ο Χασν τους πρσφερε πρβατα για φαγητ και ξεκοραστα λογα, αναμνοντας τι θα εξοφληθε μια μρα για τη γενναιοδωρα του. Η φιξη αυτς της απροσδκητης βοθειας φαιντανε σα θεα παρμβαση απ το πνεμα της λμνης. Οι ντρες του Τζνγκς Χαν θεωρσανε την εμφνιση του Onggud και του εφοδιασμο του με κρας ως σημδι παραδεισνιας ευφορας προς τον ηγτη και την επιχερησ τους.
    Το επεισδιο στο Baljuna Waters σηματοδτησε τη τελευταα στιγμ της απελπισας για τον Genghis Khan, τη τελευταα φορ που ο στρατς του νικθηκε. Απ κενη τη μρα, μπορε να 'χε περιστασιακ εμπδια, αλλ θα τανε για πντα νικητς, πντα θριαμβευτς. Ποτ δεν ξχασε την ευγνωμοσνη του για το πνεμα του Baljuna, το πνεμα του ποταμο Khalkh, το χρος του προς τους νους συμμχους του, τους Onggud. Το καλοκαρι του 1203 σηματοδτησε την καμπ του Τζνγκις Χαν και των Μογγλων. Εχανε σωθε απ να ξνο μπορο και, τρα αναζωογονημνοι, επιστρψανε στη πατρδα τους, που, πως φνηκε στους Μογγλους σαν απ θεκ παρμβαση, οι νθρωποι ρχισαν να συρρουνε σ' αυτν. Αυτς κι οι ντρες του εχαν αποδεξει την αντοχ τους, τη προθυμα τους να κοιτξουνε την ττα κατματα και να μην υποχωρσουν. Οι νθρωποι τους υποδεχτκανε σαν ρωες.
    Ξαφνικ το πνεμα και το κλμα της στππας εχεν αλλξει και νοι οπαδο ρχισαν να ρχονται στον Τζνγκις Χαν. Γργορα καννισε τη πρτη συμμαχα γμου με τον αδελφ του Ong Khan, τον Jaka Gambu, που λπιζε τι με τη βοθεια των Μογγλων θα μποροσε να απομακρνει τον αδελφ του και να γνει ο Χαν των Kereyid. Για να εδραισει τη να νωση, ο Genghis Khan δχτηκε τη κρη του Jaka Gambu, την Ibaka ως σζυγ του. Ο Jaka Gambu πρε τον νετερο γιο του Τζνγκις Χαν, το 10χρονο Tolui, ως σζυγο για την λλη κρη του τη Σκορχοκχτνη, που ταν αρκετ μεγαλτερη. Με τους νους συμμχους του με την αντρτικη φατρα του Kereyid και των προμηθειν του απ τους Onggud, η τχη του εχε γυρσει. Στα επμενα δο χρνια νκησε γργορα λους τους αντιπλους της στπας και μπρεσε να δσει στη μητρα του μια λευκ καμλα ως δρο, σως την δια που εχε ο Χασν στη δισωση των Μογγλων.
     Μσα στα επμενα 2 χρνια κατφερε να εξουδετερσει τους περισστερους αντιπλους του και να κυριαρχσει στο μεγαλτερο μρος της Ευρασιατικς στππας. Ττε τανε που συγκλεσε μια γενικ συνλευση λων των πολμαρχων (Κουρουλτι) με σκοπ να ζητσει την επσημη υποταγ τους σ' εκενον. Σε αυτ τη συνλευση ο Τεμουτζν λαβε και επσημα τον ττλο Τζνγκις Χαν κι ταν η αρχ της ηγεμονας και της αυτοκρατορας του. Σαν τοτεμικ μβλημα της φυλς του, χρησιμοποησε την εικνα του κυνηγετικο γερακιο που ταν ο συνεχς σντροφος ενς απ τους προγνους του και του 'χε σσει τη ζω κυνηγντας θηρματα ταν τον εγκατλειψαν οι αδελφο του. Τα γερκια κυνηγιο τανε πντα θηλυκ. Το θηλυκ γερκι χει σωματικ βρος και μγεθος 30 τοις εκατ μεγαλτερο απ το αρσενικ, επιτρποντς του τσι να πισει μεγαλτερο θραμα και να γνει πιο αποτελεσματικ μητρα , στη περπτωση αιχμαλωσας, νας ριστος κυνηγς.
    Το επεισδιο στον ποταμ Khalkh και τα νερ Baljuna χι μνον λλαξε τη πολιτικ τχη του Genghis Khan, αλλ φανεται να φερε μια λεπτ αλλ βαθει αλλαγ στη πνευματικτητ του. Εχε περσει το μεγαλτερο μρος της ζως του στη γη του πατρα του, αλλ εχε σωθε στη γη της μητρας του. Εχε περσει το μεγαλτερο μρος της ζως του βασιζμενος στη πνευματικ βοθεια του αρσενικο βουνο, αλλ τανε τα θηλυκ νερ που τονε σσανε. Τα λγια του μετ απ' αυτ ρχισαν να εκφρζουν αυτ τη πνευματικ δυαδικτητα. Σμφωνα με το νο του ραμα, το πεπρωμνο κθε ατμου απαιτοσε τη διπλ υποστριξη της δναμης που προσφερε ο Πατρας Ουρανς και τη προστασα της Μητρας Γης. Χωρς το να, το λλο τανε καταδικασμνο σε αποτυχα. Περιγραψε τη πηγ της επιτυχας του σα "δναμη που αυξνεται απ τον Ουραν και τη Γη". πως αναφρεται στη Μυστικ Ιστορα, η μπνευση κι η μορα του "καλονταν απ τον Δυνατ Ουραν, αλλ μεταφρθηκαν μσα απ τη Μητρα Γη".

     Τελευταο μουσικ διλειμμα:

Τιμ Στον Τζνγκις Χαν

Βλογημνος απ' το Γαλαν Ουραν
και τον Κοκ Τενγκρ, Θε
Γεννθηκε στο Χοντου Αρλ
λη τη Θεκ Μογγολα νωσε
λος ο κσμος της θυμται
και του λεπετε

Εεεε εχγιε

Στο θαρραλο Τζνγκις Χαν
Στον γιο Ηγτη Τζνγκις Χαν
Απ λα τα μταλλα
Εσαι το ατσλι, ισχυρς
σ' αυτ τη γη
Εσαι δυνατς σαν αετς
σ' αυτ τη γη

εεεε εχγιε

Στο ρωμαλο Τζνγκις Χαν
Τον Μαχητ Ηγτη Τζνγκις Χαν
Τον βλογημνο απ Θε
Τον ακολοθησε ο κσμος
Συνδασε ισχ και ρμη
Φτισε τα πνεματα

εεεε εχγιε

Στο θαρραλο Τζνγκις Χαν
Στον τερστιο αρχηγ μας Τζνγκις Χαν



    Ο ουρανς ενπνευσε, η Γη επικρωσε. Οποιοσδποτε μπορε να χει μπνευση απ τον Ουραν και να εναι γεμτος λαχτρα, επιθυμα και φιλοδοξα, αλλ μνον οι αφοσιωμνες και συνεχες ενργειες της Γης θα μποροσαν να μετατρψουνε τις επιθυμες και την μπνευση σε πραγματικτητα. Ο κσμος αποτελεται απ τον ουραν τον παρδεισο πνω και το νερ και τη γη κτω κι οι Μογγλοι θεωρον τι εναι σοβαρ αμαρτα να προσβλλουν να εκφρσουν ασβεια για τον ουραν το νερ. Ζομε στη σφαρα της Μητρας Γης, που μερικς φορς ονομζεται Dalai Ege, (Mητρα Θλασσα), επειδ τα νερ της δνουνε ζω στα ξηρ οστ της Γης. Η μητρα Γη παρεχε εμπδιζε την επιτυχα. λεγχε τα ζα που ο Τζνγκις Χαν θα μποροσε να βρει για να κυνηγσει και να φει αυτ θα μποροσε να το αποτρψει εξ ολοκλρου. δωσε νερ το αρνθηκε. Επανειλημμνα στη μση μιας επιχερησης, η Μητρα Γη σωσε τη ζω του, κρβοντς τον στα δντρα του δσους της, στα νερ του ποταμο της, στους ογκλιθους στο δαφς της τονε κλυπτε στο σκοτδι της. Κθε φορ που νας νθρωπος καυχιταν για τα επιτεγματ του περιαυτολογοσε για τα αξιοζλευτ του ργα, χωρς να αναγνωρζει το ρλο της Μητρας Γης στη χοργηση αυτς της επιτυχας, θα μποροσε να ειπωθε τι το στμα του τον κανε να πιστεει τι ταν καλλτερος απ το νερ. Για να αποφευχθε αυτς ο χαρακτηρισμς, ο Τζνγκις Χαν αναγνρισε σχολαστικ το ρλο του Πατρα Ουρανο και της Μητρας Γης σε ,τι πτυχε.
     Η ισορροπα μεταξ ανδρν και γυναικν γινε πια κατευθυντρια αρχ στη πολιτικ στρατηγικ και τη τακτικ του, καθς και στη πνευματικ του κοσμοθεωρα. Αυτ η θεολογα αποτελοσε την πνευματικ και θρησκευτικ οργνωση της ζως με βση τη θρησκεα της Μητρας Γης και του Αινιου Μπλε Ουρανο. Διατηρντας τη σωστ ισορροπα και το συνδυασμ αυτν των δο δυνμεων διατηρτε να τομο, μια οικογνεια και το θνος. Γι' αυτν, η διαπραγμτευση του δυσμο της παρξης, η εξερεση της σωστς ισορροπας, γινε αναζτηση ζως. Εκτιμντας την υπερφυσικ δναμη της Γης κι ως εκ τοτου τις λμνες και τα ποτμια της, ως πηγ επιτυχας, οι Μογγλοι του Τζνγκις Χαν δειξαν ισχυρ πολιτισμικ και πνευματικ σχση με το γυναικεο στοιχεο του νερο. Πριν το θνος του γνει γνωστ σα Μογγολικ Αυτοκρατορα, ο λας του συχν αυτοαποκαλονταν Μογγλοι των Νερν, νομα που φαινταν σαφς ακατλληλο για τους ανθρπους που κατοικοσανε σε περιβλλον τσο ξηρ σο αυτ του οροπεδου της Μογγολας και τοποθετημνο τσο μακρυ απ τον ωκεαν. Οι ευρωπακο χρτες της Ασας αναγνωρσανε τη φυλ του με την ονομασα Water Mongols τη τουρκικ μετφραση Suu Mongol. Αυτ την ασυνθιστη ονομασα συνχισαν να την εμφανζουν οι Δυτικ χρτες μχρι τα τλη του 17ου αι. αλλ φαινομενικ χωρς επγνωση της σνδεσης του ονματος με το σημαντικ ρλο που οι Μογγλοι αποδδανε στη γυναικεα δναμη του νερο ως ζωογνο ουσα της Μητρας Γης.
     Χρνια νωρτερα, ταν η μικρ φυλ του επλεξε να εναι ο ηγτης της, αυτς εχεν επιλξει να λβει το αξωμα σε να πνευματικ ισορροπημνο μρος μεταξ της γυναικεας Γαλζιας Λμνης και του αρσενικο Black Heart Mountain. Τρα θα επλεγε και πλι να ττοιο πνευματικ ισορροπημνο μρος που θα ζητοσε απ λες τις φυλς της στππας να τον δεχτον ως τον αντατο ηγεμνα τους. Οι ποταμο και τα βουν χι μνο εχαν νομα και φλο, αλλ και ττλους με τιμητικς διακρσεις. Τα βουν ταν τα οστ της Γης κι ταν αρσενικ, και το ψηλτερο βουν εχε πντα τον ττλο του χαν. Ποτμια και λμνες που ποτ δεν ξερανονταν φεραν τον ττλο khatun, (βασλισσα), κι ο Onon στην γεντειρα των Μογγλων ονομστηκε μητρα. Ο Τζνγκις Χαν κλεσε τις φυλς να συναντηθον στο δλτα του ποταμο Onon κοντ στο Burkhan Khaldun. Εδ απ το βουν του πατρα και τον ποταμ της μητρας, θα δημιουργοσε τη Μογγολικ Αυτοκρατορα.
     
Ο Τζνγκις Χαν ανατρφηκε με τα πιστεω του μογγολικο σαμανισμο που στηρζονται στην αδιαρετη και συμπληρωματικ φση των στοιχεων. Ο ουρανς κι η γη, που συμβολζανε το αρσενικ και το θηλυκ, αποτελοσανε για τους Μογγλους τις κυραρχες δυνμεις του σμπαντος που βρσκονταν σε αδιατρακτη ισορροπα. Στη ζω του, μως, πως και στην οικογενειακ του παρδοση, θεωροσε κρσιμης σημασας για τη πορεα και την επιτυχα του τις θηλυκς δυνμεις του σμπαντος. Αυτ οφειλτανε σε μια σειρ γεγοντων, συμπτσεων και συγκυριν. Αρχικ ταν η εγκατλειψ του απ την οικογνεια του πατρα του. Ο νεαρς ττε Τεμουτζν εδε τι η μητρα του κι η φυλ της ταν εκενη που τονε βοηθσανε στη πιο δσκολη στιγμ του κι η φυλ της μητρας του, οι Ολχουνοτ, θεωροσαν τι προστατεονταν απ το υγρ στοιχεο, που για τους Μογγλους τανε θηλυκ. Απ ττε ο Τεμουτζν θεωροσε τι προερχταν απ τη γενι της μητρας κι χι του πατρα του και προς τιμν της, ταν γινε Χαν, ονμασε την φυλ του Αλτν Ουρογκ, δηλαδ Χρυσ Μτρα.
     Επσης, πως κθε Μογγλος, εχε αδυναμα στα κυνηγετικ γερκια, που ταν αποκλειστικ θηλυκ γιατ ταν πιο μεγαλσωμα και πιο κατλληλα για το κυνγι και θεωρονταν εκφρσεις των θηλυκν δυνμεων του σμπαντος. μως, ειδικ ο Τεμουτζν εχε ναν ακμα λγο να τα αγαπ γιατ εχανε σσει κποιον πργον του απ ββαιο θνατο καθς του φερναν τροφ εν εκενος βρισκταν εγκαταλελημνος στην ρημο. Την εποχ της ακμς του λγεται τι διατηροσε μχρι κι 800 γερκια. Απ τα πρτα πργματα που κανε ταν απκτησε εξουσα ταν να απαγορεσει την αγοραπωλησα των γυναικν, να επιβλλει την ιστητα στο γμο κι εφρμοσε να πολιτικ σστημα που οι γυνακες αναλμβαναν τη πολιτικ εξουσα της φυλς απελευθερνοντας τσι τους ντρες απ αυτ τα καθκοντα τσι στε να μπορον να καταταχθονε στον στρατ του που απ ττε ρχισε να αυξνει συνεχς. Στη διρκεια της εξουσας του δειξε ανοχ για τις θρησκεες και τις συνθειες των φυλν που κατακτοσε εν εχε ανοιχτ μυαλ κι ενδιαφερταν να μθει φιλοσοφικ κι ηθικ διδγματα απ λλες θρησκεες. Για να το καταφρει, συμβουλετηκε βουδιστς μοναχος, Μουσουλμνους, Χριστιανος ιεραπστολους, και τον ταοστικ μοναχ Τσου Τσουζ. Η Μυστικ Ιστορα των Μογγλων διηγεται πως ο Τζνγκις προσευχτανε στο βουν Μπουρχν Χαλντον που θεωρονταν τι ταν το κατλληλο μρος για να απευθνει τις προσευχς του νας ντρας.
     Χαρακτηριστικ των θρησκευτικν αυτν πεποιθσεν του εναι το γεγονς τι ταν συγκλεσε για πρτη φορ το 1205 το συμβολιο των πολμαρχων (Κουρουλτι) στο οποο τους ζτησε να δηλσουνε την υποταγ τους σ' εκενον, απφυγε να ορσει ως σημεο συνντησης εκενο που χρησιμοποιονταν παραδοσιακ μχρι ττε. Αντθετα η συνντηση ορστηκε να γνει στη περιοχ ανμεσα στη θηλυκ Μπλ Λμνη και το αρσενικ ρος της Μαρης Καρδις που θεωρονταν τι εχεν ουδτερη κι εξισορροπημνη θεκ δναμη. Ο λγος που επλεξε αυτ το μρος τανε για να δηλσει τι επρκειτο να ηγηθε με ναν εντελς διαφορετικ τρπο απ τους προκατχους του και σκπευε να το κνει με απλυτη δικαιοσνη κι ισορροπα ανμεσα στο θηλυκ και το αρσενικ.
     Στο πεδο της μχης εφρμοσε μιαν ιδιατερη τακτικ που αποτελοσε να ιδιατερο μεγμα τρομοκρατας και μεγαλοθυμας. Φρντιζε να κυκλοφορονε τρομακτικς φμες για κενον και τον στρατ του τσι στε να ρχνει το ηθικ του αντιπλου πριν καν την ναρξη της μχης. χουν υπρξει περιπτσεις που αντπαλο του παραδθηκαν αμαχητ μνο και μνο για να αποφγουν την τρομερ οργ του. Αυτς τις φμες φρντιζε να τις τροφοδοτε με κανονικς γενοκτονες και μαζικς εκτελσεις σων του αντιστκονταν τον πρδιδαν. Αντθετα, ταν καταλμβανε μα περιοχ, το πρτο πργμα που κανε ταν να αντικαθιστ την τοπικ ελτ με δικος του ευγενες, συνθως βζοντας επικεφαλς κποια απ τις κρες του τις νφες του, δνοντας την εντολ να διοικσουνε δκαια και φιλεσπλαχνα τσι στε η να διοκηση να θεωρεται απ τον κατακτημνο λα πιο επιθυμητ απ τη παλι και να αποφεγονται οι εξεγρσεις. Αυτς τανε κι ο βασικς λγος που δειχνε τερστια ανοχ στις θρησκευτικς και πολιτιστικς συνθειες των κατακτημνων λαν που βρσκονταν στην αυτοκρατορα του. Αν, μως, κποια περιοχ που βρσκονταν υπ τον λεγχο του αποφσιζε να εξεγερθε ττε φρντιζε να πατξει την εξγερση με ιδιατερα σκληρ κι αιματηρ τρπο για να συντηρσει και την εικνα του ως τρομερς κι αδστακτος Χαν.
     
Ο Τζνγκις Χαν εναι ντως γνωστς σμερα ως αιμοδιψς κατακτητς που δε δστασε να κνει τις μεγαλτερες θηριωδες προκειμνου να εγκαθιδρσει την αυτοκρατορα του. Αν κι οι στρατιωτικς του επιχειρσεις συχν ταν ντως σκληρς κι αδστακτες, στο εσωτερικ της αυτοκρατορας του επβαλλε μα σειρ απ μεταρρυθμσεις που ακμα και σμερα θα θεωρονταν εξαιρετικ προοδευτικς. Δημιοργησε μαν απ τις μεγαλτερες και πιο οργανωμνες ζνες ελεθερου εμπορου στο δρμο του μεταξιο, επβαλε τη θρησκευτικ ανοχ προκειμνου να κρατ τις τριβς στο εσωτερικ της αυτοκρατορας του στο ελχιστο κι ανακρυξε διπλωματικ ασυλα και προστασα για κθε διπλωματικ αποστολ που βρισκτανε στο δαφς του. Αντ να προσπαθσει να επιβλλει τον δικ του πολιτισμ, ενθρρυνε κι υιοθτησε επιλεκτικ τα θιμα και τις συνθειες των περιοχν που κατακτοσε με αποτλεσμα να δημιουργσει μια πραγματικ πολυπολιτισμικ αυτοκρατορα που λειτουργοσε ως μσο μετδοσης της ανοχς, των ιδεν, της τχνης της, επιστμης και των εφευρσεων ανμεσα στη Κνα, τη Μ. Ανατολ και την Ευρπη. Απαγρευσε επσης την αγοραπωλησα των γυναικν κι επβαλλε την ιστητα των συζγων στο γμο.
     Αντθετα απ τη μχρι ττε συνθεια των Μογγλων να τοποθετονται στη κορφ της στρατιωτικς ιεραρχας τομα ευγενικς καταγωγς, εχε διαφορετικ στρατηγικ. Αντ να κρνει του ντρες τους στη βση της καταγωγς τους και της φμης τους, επλεγε να 'χει κοντ του και να βρσκονται σε καριες θσεις τομα που θεωροσε ικαν, αξιπιστα και γενναα. Αυτ σμαινε τι ακμα κι ντρες ταπεινς καταγωγς μποροσαν με την αξα τους να διεκδικσουνε σημαντικ θση στο στρατ και στην αυλ του. Αυτ η τακτικ τον φερε σε μεγλη σγκρουση με το κατεστημνο που στηριζτανε στις ακριβς αντθετες αξες, δηλαδ την υποτιθμενη φυσικ ανωτερτητα των ευγενν και των πολεμιστν.
     Ο Τζνγκις Χαν, πως και κθε Μογγλος, πστευε πολ στην ννοια του ''μπαατρ'', δηλαδ του ρωα. Για τους Μογγλους νας μπαατρ τανε κποιος που ταν ικανς να δρσει μεσα κι αποτελεσματικ κτω απ συνθκες κινδνου αντιξοτητας κι αυτς μποροσε να εναι οποιοσδποτε: ντρας γυνακα, ηλικιωμνος παιδ. Αυτ η πεποθηση σε συνδυασμ με τη συμπληρωματικτητα και την αρμονα του θηλυκο με το αρσενικ που πρσβευε ο μογγολικς σαμανισμς ταν ο λγος που απ την αρχαιτητα οι γυνακες εχανε πολ σημαντικ θση στη μογγολικ κοινωνα, καταλμβαναν αξιματα πως οι ντρες και συχν πολεμοσανε στο πλευρ των αντρν καθς ταν ικαντατες αμαζνες και τοξτριες. Για τον Τζνγκις Χαν η ιδιτητα του μπαατρ τανε πολ πιο σημαντικ απ την ευγενικ καταγωγ την εμπειρα το φλο ακμα και τις πολεμικς δεξιτητες και γι' αυτ εχε φροντσει να στελεχσει τον στρατ και τη διοκησ του με τομα που θεωροσε πως εχαν αυτ το χαρακτηριστικ.
     Ιδανικ ο Τζνγκις Χαν θα εχε μα σειρ απ αρσενικος απογνους που θα μποροσαν να κυβερνσουνε τη τερστια αυτοκρατορα του, αλλ η πραγματικτητα τανε διαφορετικ. Οι γιο του αποδειχθκανε πολλκις ανεπαρκες καθς περνοσανε τον καιρ τους πνοντας και τζογροντας αντ να ενδιαφερθονε πραγματικ για τη διακυβρνηση. Ο Τζνγκις Χαν γνριζε πως για να κατακτηθονε χρες με πολλαπλσιους πληθυσμος και πολλαπλσιους στρατος απ τον δικ του, δεν φταναν απλς τα λογα, τα τξα κι οι πολεμιστς. Αυτ υπρχανε και πριν την εποχ του. Αυτ που χρειαζταν ταν να χρησιμοποισει τις ικαντητες λων των υπηκων του, αντρν και γυναικν, και μλιστα στο πακρο. Κι ξερε πως ο καλλτερος τρπος για να το πετχει ταν να τους κρατ λους ικανοποιημνους και να τους  δσει ελευθερες. Επσης, γνριζε πολ καλ τη ζω του μεγλου Αλεξνδρου, το τλος του και τη τχη της αυτοκρατορας του και κατλαβε πολ νωρς τι χρειαζταν να βρει τομα που ενσαρκνανε το ιδανικ του μπαατρ, πνω στα οποα να στηρξει την αυτοκρατορα του και θερησε τι αυτ ταν οι κρες του. Αυτ σμαινε πρακτικ τι πρεπε να τις χειραφετσει, να τις εκπαιδεσει και να τους εμπιστευθε σημαντικς θσεις. Αυτ η ανγκη πως κι ο βαθς σεβασμς που εχε στην ννοια του θηλυκο, τον οδγησε στο να εφαρμσει μα σειρ κοινωνικν μεταρρυθμσεων που μαζ με τις κρες του ευνησε κι λες τις γυνακες των νομαδικν φυλν.
     νας απ τους πρτους νμους που πρασε ταν κατλαβε την εξουσα, ταν η απαγρευση της αγοραπωλησας των γυναικν κι επβαλε την ιστητα των συζγων στον γμο. ''Ο γμος εναι σαν μα μαξα με δο τροχος. Αν σπσει ο νας ξονας, αυτ εναι αρκετ να μην μπορε να κινηθε η μαξα'' επε κποτε χαρακτηριστικ. Αυτ του επτρεψε να διατηρσει την εξουσα παντρεοντας τις κρες του με λλους ευγενες καθς με το νο καθεστς εκενες ταν ιστιμες με τους συζγους τους κι εχαν ση δναμη κι εξουσα. Μια λλη ουσιαστικ αλλαγ που επβαλε τανε στην οργνωση της διακυβρνησης. Μχρι την εποχ του, η εξουσα μοιραζταν ανμεσα στους ντρες που ισχυρζονταν τι εχαν αδελφικος δεσμος. Αυτς μως λλαξε την εικνα των αδελφοποιτν στην εξουσα και την αντικατστησε με την εικνα ενς ζευγαριο. Με αυτ τον τρπο οι γυνακες αναλαμβνανε τη πολιτικ εξουσα και τη διακυβρνηση των φυλν των οκων κι οι ντρες ταν ελεθεροι να πνε στον πλεμο και να καταταγονε στον στρατ του Τζνγκις Χαν.
     ταν πντρεψε τις κρες του φρντισε να κνει και κποιες λλες αλλαγς για να εξασφαλσει την δυναστεα του. Οι κρες του ονομζονταν αυτματα μπκι, δηλαδ πριγκπισσες, αλλ οι γαμπρο του δεν ονομζονταν πργκηπες. Παρνανε τον ττλο του γκουρεγκν, δηλαδ του συζγου της πριγκπισσας', που ταν νας εξαιρετικ σημαντικς κι αξιοζλευτος ττλος αλλ δεν ταν ισξις της. Οι γκουρεγκν καταλμβαναν αξιοζλευτη θση στη προσωπικ φρουρ του κι απολαμβνανε σττους κι εξουσα, αλλ ταν υποχρεωμνοι να πηγανουνε μπροστ στην μχη, δπλα στον διο τον στρατηλτη και να προστατεουνε τα σνορα της αυτοκρατορας που δεχτανε συνεχς επιθσεις. Αυτ πρακτικ σμαινε πως οι γκουρεγκν δεν επιβινανε και πολ και πρακτικ δεν εχανε μεγλες ελπδες ν' αναρριχηθονε στην ιεραρχα. Αυτ εξουδετρωνε τους γαμπρος του κι εξασφλιζε την εξουσα στις κρες του. Αντθετα με τους γαμπρος του, οι νφες του βρσκονταν σε πολ καλλτερη μορα. Μλις παντρεονταν κποιον απ τους γιους του στρατηλτη αποκτοσαν αυτματα τον ττλο μπκι ονομζονταν χατον, δηλαδ βασλισσες. Αν κι αυτς οι νφες-χατον ζοσανε μακριυ απ τη φυλ της οικογνεις τους λειτουργοσανε σα πρσβειρες γι' αυτ και θεωρονταν κανονικς βασλισσες στην αυλ του Τζνγκις Χαν. Στη διρκεια της ζως του η ισχς κι η εξουσα αυτν των βασιλισσν θα αξανε λο και περισστερο και μλιστα μετ το θνατ του θα φτνανε στο σημεο ακμα και να διεκδικσουνε την αυτοκρατορα του.
     Χρησιμοποιντας, λοιπν, αυτ το εκτεταμνο οπλοστσιο που λεγταν κρες και νφες, κατφερε μσω μας σειρς στρατηγικν γμων να τοποθετσει τις γυνακες της οικογνεις του σε σημαντικς θσεις εξουσας που λεγχαν το Δρμο Του Μεταξιο κι λλα καρια σημεα. Αυτ τα στρατηγικ σημεα διατηροσαν τον λεγχο και την εποπτεα των γρω περιοχν και σε περιδους στρατιωτικν επιχειρσεων λειτουργοσαν ως βσεις ανεφοδιασμο και πληροφοριακο κμβοι. Ταυτχρονα αυτς οι χατον, που ταν εκπαιδευμνες απ νεαρ ηλικα να διοικσουνε με διπλωματα και στρατηγικ, αποτελοσανε τα κομβικ σημεα ενς πολπλοκου εμπορικο, οικονομικο και πολιτισμικο δικτου που φρντιζε να δημιουργε, χι εχθρος, αλλ εμπορικος συνεργτες με αμοιβαο συμφρον. Υπ την ηγεσα αυτν των χατον ο δρμος του μεταξιο αναπτχθηκε και τα καραβνια μεγαλσανε σε μγεθος και πλοτο καθς το εμπριο μποροσε πια να λειτουργσει κτω απ συνθκες ασφλειας και σταθερτητας. Αυτ η εποχ ευημερας και σταθερτητας χει ονομαστε απ τους σγχρονους ερευνητς Pax Mongolica (βλ. παρακτω σχετικ).
     Ο Τζνγκις Χαν δειχνε συχν την ενοι του, το σεβασμ του και τη προτμησ του στις γυνακες γρω του και φρντιζε να τις κρατ ευτυχισμνες εν κενες τον περιποιονταν και τον εμψυχνανε. Χαρακτηριστικ της αγπης του για αυτς εναι τα λγια του που καταγρφονται στη Μυστικ Ιστορα Των Μογγλων:

   "Οι γυνακες μου, οι νφες μου και οι κρες μου εναι τσο φλογερς και λαμπερς πως η φωτι. Μοναδικς σκοπς μου εναι να τους γλυκανω το στμα κνοντς του τα χατρια, να τις ντνω με ροχα γεμτα χρυσφια, να τις ανεβζω σε τια γργορα σαν τον νεμο, να τους δνω να πιουν γλυκ, καθριο νερ, να δνω καταπρσινα βοσκοτπια στα κοπδια τους και να απομακρνω λα τα αγκθια και τα χαλκια απ τον δρμο τους και να καθαρζω τα βοσκοτπια τους απ τα αγριχορτα και τα ζιζνια".


         Η υπογραφ του

Παρενθετικ: Οι κλιματικς συνθκες και μεταβολς ανκαθεν διαδραματζανε κποιο ρλο στην νθηση και στη πτση πολιτισμν κι η αυτοκρατορα του Τζνγκις Χαν στη Μογγολα δεν θα μποροσε ν' αποτελε εξαρεση. πως αποκαλπτουνε τα αποτελσματα νας μελτης που δημοσιεονται στην επιθερηση Proceedings of the National Academy of Sciences, η αυξημνη βροχπτωση σε συνδυασμ με τις πιες θερμοκρασες που επικρατοσανε στη Κ. Ασα στις αρχς του 13ου αι. συμβλανε στη κυριαρχα του μογγλου στρατηλτη. Ιστορικο υπθεταν εδ και πολλ χρνια πως η επκταση της αυτοκρατορας εχε κποια σχση με το κλμα, καθς η ξηρασα οδγησε τον Τζνγκις Χαν και τους ντρες του να εγκαταλεψουνε τη βση τους σε αναζτηση καλλτερης γης. Η να ρευνα ωστσο, δειξε τι το τοπικ κλμα μνο ξηρ δεν τανε, καθς ταν ρχισε η αιματηρ εκστρατεα, τανε το υγρτερο των τελευταων 1.100 ετν. Αναλοντας δακτυλους δντρων απ τους τελευταους 11 αινες, οι ερευνητς εδανε πως ο Τζνγκις Χαν ανλθε στην εξουσα σ' εποχς ξηρασας και κατρθωσε να επεκτενει την αυτοκρατορα του στην Ασα εκμεταλλευμενος μιαν ασυνθιστη περοδο καλοκαιρας. Συγκεκριμνα, της ανδου του προηγθηκε μια περοδος σφοδρς ξηρασας, μεταξ 1180=90, εν απ το 1211 ως το 1225, καθς καταλμβανε λο και περισστερα εδφη, οι συνθκες τανε βροχερς κι οι θερμοκρασες πιες.
     "Η μετβαση απ την ακραα ξηρασα στην ακραα υγρασα κενη την εποχ δεχνει τι το κλμα παιζε ρλο στα ανθρπινα συμβντα", εξηγε σε γραπτ ανακονωση η ιμι Χσλ, ειδικς στην ανλυση δακτυλων απ το πανεπιστμιο της Δυτικς Βιρτζνια. "Δεν ταν ο μνος παργοντας, μως σγουρα δημιοργησε τις κατλληλες συνθκες, στε νας χαρισματικς ηγτης να βγει απ το χος, να φτιξει να στρατ και να συγκεντρσει την εξουσα στα χρια του". Ο Τζνγκις Χαν γεννθηκε γρω στο 1160 μ.Χ., γιος του ηγτη μιας απ τις αυτνομες φυλς της Μογγολας. Ο διος τις ενοποησε, σφαγιζοντας μως σους τλμησαν να του αντισταθον. Μχρι το θνατ του, το 1227, εχε δημιουργσει τη μεγαλτερη αυτοκρατορα στην ιστορα, που περιλμβανε το μεγαλτερο κομμτι της σημερινς Ρωσας, της Κνας, της Κορας, της Ινδας, της Περσας, της Μ. Ανατολς και της Α. Ευρπης.

                               Θνατος & Ταφ

     Τον Αγουστο του 1227 ο Τζνγκις Χαν σε ηλικα 66 ετν φυγε για τη τελευταα του εκστρατεα με σκοπ να υποτξει το βασλειο του Τανγκοτ. πως συνθιζε πρε μαζ του μα απ τις συζγους του, την Γεσοι Χατον που τανε γνωστ για την ευφυα της και τη μρφωσ της. Τραυματστηκεν μως στη μχη κι πεσε απ το λογ του, αλλ παρ το γεγονς τι τανε τραυματισμνος, ρρωστος και δεν μποροσε να διοικσει το στρτευμ του, αρνθηκε να φγει κι βαλε την Γεσοι να διοικε αντ για κενον. Τα τραματ του, μως, τανε πολ βαρι κι η παραμον του στο πεδο της μχης χωρς σωστ ιατρικ φροντδα οδγησε σε σοβαρ μλυνση με αποτλεσμα, λγες ρες μλις μετ τη κατκτηση του Τανγκοτ, ο στρατηλτης να πεθνει, στις 18 Αυγοστου 1227.



     Λγο πριν πεθνει ζτησε να ταφε σε μρος που θα παρμενε μυστικ και θα συνδαζε τις αρσενικς και τις θηλυκς δυνμεις. Λγεται πως απ πριν εχε φροντσει να στηθε ο τμβος κι στερα σκτωσε λους σους ξεραν την ακριβ τοποθεσα/ Επσης, εχε δσει σαφες οδηγες σε 4 μπιστος του, να μεταφρουνε τη σορ, να τη θψουνε μαζ με το σπαθ του κι στερα να αυτοκτονσουν. Λγεται επσης πως περ τα 2000 τομα θανατθηκαν για να κρατηθε το μυστικ: εκενοι που στσανε τον τφο, οι μπιστοι κι λοι σοι ανακατετκανε με αυτ το θμα και ξρανε κτι. Τλος, με αυτ το μυστικ στθηκε κι νας μθος που λει πως ταν βρεθε ο τφος του Τζνγκις Χαν και το Σπαθ τιιυ, θα ξεικινσει ο Ιερς Πλεμος (jihad). Aυτ ββαια εναι πιτερο μθοι, αναμεμιγμνοι ωστσο με αλθειες, τσι στε να γνονται πιστευτο. Πντως μχρι σμερα δεν χει ανακαλυφθε ο τφος του, λγεται τι βρσκεται στους πρποδες κποιου βουνο αλλ εναι αδνατον να βρεθε γιατ χει εκτραπε κποιος ποταμς για να περν απ πνω του.
     Μετ το θνατ του φησε το μεγαλτερο κομμτι της αυτοκρατορας στις κρες και τις νφες του, εν μορασε το κεντρικ κομμτι των εδαφν που εχε κατακτσει στους 4 γιους του με σκοπ να αφσει τα πολυτραχα σνορα στη διακυβρνηση των γυναικν της οικογνεις του. Κεντρικ στην διοκηση της αυτοκρατορας φησε τη σζυγ του, Τορεγκν Χατον, με σκοπ να επιβλπει τις ριδες που εχανε ξεσπσει ανμεσα στους γιους του. Το 1229, 2 χρνια μετ το θνατ του, κλθηκε για λλη μια φορ τη κουρουλτι κι ανακηρχθηκε Χαν σχεδν ομφωνα ο 3ος γιος του, Ογκοντι. Αν κι η παρδοση θελε τον πρωττοκο γιο να κληρονομε την εξουσα, το κληρονομικ δικαωμα του μεγαλτερου γιου, του Τζσι, βρισκταν υπ αμφισβτηση καθς υπρχαν αμφιβολες για το ποιος ταν ο πατρας του πραγματικ. Ο 2ος γιος, ο Τσαγκατι, θεωρονταν ακατλληλος για τη θση γιατ ταν ασταθς, βαιος και τζογαδρος. Ο μικρτερος γιος, ο Τολοι, αποκλειταν αυτματα λγω διαδοχικς σειρς. τσι διδοχς του ορστηκε ο Ογκοντι Χαν που θεωρονταν πιο πιος, εν μρει και λγω της αγπης του για το ποτ που τον κανε ρθυμο κι αδιφορο.


               Ζτσι, νας απ τους γιους του Τζνγκις Χαν

     Παρ τη μτρια ηγεσα του Ογκοντι, η Μογγολικ Αυτοκρατορα συνχισε ν' αυξνει σε μγεθος καθς οι προσεκτικ επιλεγμνοι στρατηγο του Τζνγκις Χαν εξακολουθοσαν να διοικονε τον στρατ και προσρτησε τη Ρωσα, τη Κορα και τον Κακασο, εν κρδισε και σημαντικ κινζικα εδφη. Η Αυτοκρατορα των Μογγλων δεν εχε φτσει ακμα στο ζενθ της σε ρους εδαφικν κατακτσεων και μσα στις επμενες 10ετες θα συνχιζε να επεκτενεται, αλλ στη πραγματικτητα εχεν δη ξεκινσει η παρακμ της απ το εσωτερικ καθς ξσπασε νας πολιτικς, και συχν στρατιωτικς, πλεμος ανμεσα στους γιους, τις κρες και τις νφες του Τζνγκις Χαν με τρπαιο την εξουσα και την επιρρο. λη αυτ η εσωτερικ διαμχη, οι δολοπλοκες κι η πλη για την εξουσα οδηγσανε τελικ την αυτοκρατορα στη κατρρευση και μχρι το 1368 οι Μογγλοι εχανε χσει τα εδφη που εχανε κερδσει κι εχαν επιστρψει στα πτρια εδφη τους που ρχισαν ν' αναλνονται σε τοπικς διαμχες και λεηλασες.
     Η κληρονομι του Τζνγκις Χαν τανε κτι πολ περισστερο απ μα τερστια εδαφικ κυριαρχα. Ο τρπος διακυβρνησς του, η φιλοσοφα του κι η στση του απναντι στις γυνακες μειναν ανεξτηλα στη συλλογικ μνμη των Μογγλων μχρι σμερα, αλλ' αφσανε και το στγμα τους σ' λους τους πολιτισμος με τους οποους ρθανε σ' επαφ. Τα διφορα χαντα που δημιουργθηκαν μετ το θνατ του επηρεσανε πολιτισμικ τη Κνα, τη Ρωσα, ακμα και την Ευρπη. Η νθηση του εμπορου μσω του δρμου του μεταξιο επτρεψε τη δημιουργα ενς... δρμου ταχεας κυκλοφορας χι μνο για τα εμπορεματα αλλ και για τις ιδες και τον πολιτισμ. Εκενη την εποχ οι φραγκισκανο μοναχο εχαν αρχσει μα σειρ εκστρατειν προς την ανατολ που φτανε μχρι τη Κνα με σκοπ των προσηλυτισμ. Τα ταξδια τους αναπφευκτα τους φερναν σ' επαφ με τους Μογγλους και συγκεκριμνα με τον Τζνγκις Χαν και τους απογνους του. Μσω αυτν των θρησκευτικν αποστολν, του δρμου του μεταξιο και των πολυριθμων εμπρων που ταξιδεανε σ' αυτς τις περιοχς, πολλς απ τις συνθειες και τις ιδες των Μογγλων ταξιδψανε μχρι την Ευρπη που βρκανε γνιμο δαφος, διατηρηθκανε κι εξελιχθκανε με τρπους που σμερα θεωρομε εντελς ευρωπακος και δυσκολευμαστε ν' αναγνωρσουμε τη μογγολικ προλευσ τους.
     Το 1ο πργμα πως τανε φυσικ, που ταξδεψε μχρι την Ευρπη ταν η μδα και τα εδη πολυτελεας. Μετ ταν η τχνη κι η επιστμη και σταδιακ οι τρποι διακυβρνησης. Ο 13ος & 14ος αι. στην Ευρπη χαρακτηρστηκε απ μα προτμηση σε οτιδποτε μογγολικ. Οι πλοσιοι φοροσανε μεταξωτ ροχα κεντημνα με μογγολικ σμβολα κι οι κυρες φοροσανε καπλα που τανε παραλλαγ των εντυπωσιακν καπλων που φοροσαν οι Χατον. Καλλιτχνες πως ο Τζιτο κι οι μαθητς του ρχισαν να ζωγραφζουνε παραδοσιακ ευρωπακ θματα, πως η Παρθνος Μαρα, οι γιοι και διφοροι ιερωμνοι αλλ στις ζωγραφις τους συμπεριλμβαναν και μογγολικ γρμματα, σμβολα, επιγραφς, ακμα και φορεσις. Προφανς η μογγολικ γραφ ''Φαγκς-πα'' που καθιρωσε ο Τζνγκις Χαν κανε πολ μεγλη εντπωση στους Ευρωπαους που εξταζαν με μεγλο ενδιαφρον τα χαρτονομσματα που φερε απ τα ταξδια του ο Μρκο Πλο καθς και τα ταξιδιωτικ γγραφα που του εχαν εκδσει οι μογγολικς αρχς.

                                       Pax Mongolica

     Η λεγμενη Pax Mongolica (Μογγολικ Ειρνη) που εναι λιγτερο γνωστ κι ως Pax Tatarica (Ταταρικ Ειρνη) εναι νας ιστορικς ρος που δημιουργθηκε απ σγχρονους ιστορικος, σε αναλογα με την Pax Romana (Ρωμακ Ειρνη), που περιγρφει μιαν εποχ σχετικς ειρνης κι ευημερας στην Ευρασα κατ τον 13ο και 14ο αι. που προκυψε μετ απ την δρυση της Μογγολικς Αυτοκρατορας απ τον Τζνγκις Χαν. Η Μογγολικ Αυτοκρατορα εκτεινταν απ την ΝΑ Ασα μχρι την Α Ευρπη και συνδεε την Ανατολ με τη Δση μσω του δρμου του μεταξιο. Τα μογγολικ χαντα που εχανε τον λεγχο των εμπορικν περιοχν εχανε φροντσει να δημιουργσουνε την απαρατητη ασφλεια και σταθερτητα για την ευημερα του εμπορου. Χαρακτηριστικ λεγταν τι κενη την εποχ "μα κοπλα που φοροσε χρυσ κσμημα στα μαλλι της μποροσε να ταξιδψει με ασφλεια". Το τλος της Pax Mongolica θεωρεται τι φτασε στα μσα του 14ου αι. με τη κατρρευση των χαντων και το ξσπασμα της βουβωνικς πανλης που μσω των εμπορικν οδν εξαπλθηκε σχεδν σε λον τον γνωστ ττε κσμο.
     Ως αρχ της Pax Mongolica θεωρεται η δρυση της Μογγολικς Αυτοκρατορας τον 13ο αι. απ τον Τζνγκις Χαν που μσω των στρατιωτικν κατακτσεων κατφερε να ενσει τις μογγολικς φυλς. Το ιδιατερο σστημ του, που συνδαζε τη στρατιωτικ επιβολ και τη τρομοκρατα με τη θρησκευτικ και πολιτισμικ ανοχ κατφερε να δημιουργσει συνθκες σταθερτητας κι ευημερας πρωτγνωρες για τη περιοχ. Οι εδαφικς κατακτσεις παρεχαν νους στρατιτες για τον στρατ του, νο εργατικ δυναμικ για τη πολιτικ του δομ, νες πηγς εισοδματος απ φορολογα αλλ και νες ιδες, εφευρσεις και μα συνεχς διευρυνμενη δεξαμεν ταλντων. Αυτ το γεγονς μεττρεψε τη Μογγολικ Αυτοκρατορα απ μα απλ εδαφικ κυριαρχα στο πιο προηγμνο τεχνολογικ κι οικονομικ κρτος της εποχς του.
     Στην ακμ της η Μογγολικ Αυτοκρατορα εκτεινταν απ τη Κνα μχρι την Ουγγαρα κι απ' τη Ρωσα μχρι το Θιβτ. Αυτ σμαινε τι τερστιο κομμτι της ευρασιατικς ηπερου βρισκταν υπ τον λεγχο μας πολιτικς ονττητας. Σαν αποτλεσμα οι εμπορικο οδο ταν εξαιρετικ ασφαλες, γεγονς που οδγησε στην ανπτυξη του εμπορου και την οικονομικ ευημερα. Με αυτ τον τρπο η Pax Mongolica επηρασε πολλος πολιτισμος τσο στην Ασα σο και στην Ευρπη. Ο δρμος του μεταξιο συνδεε εμπορικ την Ασα με την Ευρπη, αλλ πριν απ τη κυριαρχα των Μογγλων ταν εξαιρετικ επισφαλς και επικνδυνος καθς περνοσε απ περιοχς που χαρακτηρζονταν απ συγκροσεις, ανταγωνισμος και πολεμικς συρρξεις. Η Μογγολικ Αυτοκρατορα εξαφνισε τις συγκροσεις, επκτεινε το εμπορικ δκτυο και δημιοργησε ευνοκς συνθκες για τους εμπρους και τους ταξιδευτς του 13ου και του 14ου αι.. τανε στην διρκεια της Pax Mongolica που ταξιδευτς απ την Ευρπη πως ο Μρκο Πλο κατφεραν να φτσουν μχρι τη Κνα. Η Ευρπη κι η Ασα ρχισαν ν' ανταλλσσουν εμπορεματα πως το μετξι, τα μπαχαρικ, πυρτιδα, σιτηρ και πολτιμους λθους και μαζ μ' αυτ ρχισαν να ανταλλσσουνε κι ιδες, συνθειες, τεχνολογα, μδα και φιλοσοφικς απψεις. Οι χρες που συμμετεχανε σε αυτ το εμπριο κενη την εποχ αυξσανε σημαντικ το ΑΕΠ τους.
     Η Μογγολα βρισκτανε στο κντρο της ασιατικς ηπερου κι αυτ της επτρεψε να παξει κεντρικ ρλο στον λεγχο και την ανπτυξη του εμπορικο δικτου. Κατ μκος του δρμου του μεταξιο οι Μογγλοι φτιξανε φυλκια για τη προστασα των καραβανιν. φτασαν μλιστα στο σημεο να φυτψουνε δντρα κατ μκος της διαδρομς στε να γνει πιο εκολο το ταξδι των εμπρων κι που δεν μποροσε να φυτρσει δντρο σημαδψανε τη διαδρομ με πτρινα σμβολα. Ο μογγολικς νμος που ονομαζταν γισα καθριζε αυστηρος καννες και τιμωρες για τα ζητματα που αφοροσανε στο εμπριο. Η ζωοκλοπ, το λαθρεμπριο κι η αγοραπωλησα γυναικν απαγορευταν αυστηρ κι οι διπλωματικς αποστολς χαιραν ασυλας και προστασας. Προστατευταν η ανεξιθρησκεα κι οι ιερες εξαιρονταν απ' τη φορολογα πως κι οι γιατρο, οι δικηγροι, οι νεκροθφτες, οι δσκαλοι κι οι λγιοι. Η γισα επσης φρντιζε να λαμβνει υπψιν της τα νομικ συστματα των διφορων λαν τσι στε να μη δημιουργε χρηστες συγκροσεις που μποροσαν να αποφευχθον. Η νομοθεσα επιβλλονταν απ επιμρους τοπικ κντρα με σστημα κρατικν υπαλλλων κι αστυνομικν που μποροσε να κνει συλλψεις και να επιβλλει πρστιμα. Αυτς ο επιμερισμς της εξουσας επτρεπε τον λεγχο της Αυτοκρατορας που ταν υπερβολικ αχανς και πολυπολιτισμικ για να ελεγχθε με λλον τρπο.
     Οι Μογγλοι δημιοργησαν να σστημα επικοινωνας σε λη την αυτοκρατορα τους δημιουργντας ταχυδρομικος σταθμος κθε 40-50 χιλιμετρα, απσταση που αντιστοιχοσε περπου στο ταξδι μας ημρας με λογο. Σε αυτος τους σταθμος οι ταξιδιτες κι οι ταχυδρμοι μποροσαν να ξεκουραστον, να περσουνε την νχτα με ασφλεια και να αλλξουνε τ' λογ τους με πιο ξεκοραστα. Αυτ το σστημα ονομστηκε γιαμ κι επτρεπε την εκολη, γργορη κι ασφαλ μεταφορ μηνυμτων εξασφαλζοντας τσι τη πολιτικ κι οικονομικ σταθερτητα της περιοχς. Μχρι τον 15ο αι. η Pax Mongolica εχε φτσει στο τλος της και το εμπριο ανμεσα στην Ανατολ και τη Δση περιορστηκε και σε ορισμνες περιπτσεις διακπηκε. Οι λγοι της παρακμς της μογγολικς ειρνης εναι πολλο και σχετζονται με πολιτικς εξελξεις, πολεμικς συρρξεις αλλ και θεομηνες.
     Ο Τζνγκις Χαν εχε φροντσει να επιβλλει κοινωνικ και θρησκευτικ ανοχ γνωρζοντας τι μνον τσι μποροσε να διατηρσει ενωμνο ν αληθιν πολυπολιτισμικ κρτος πως ταν η Μογγολικ Αυτοκρατορα του 14ου αι., αλλ αυτ δεν ταν εξσου προφανς και για τους διαδχους του. Στη Ρωσα το χαντο της Χρυσς Ορδς που εχεν ιδρσει ο απγονος του Τζνγκις Χαν, ο Μπατο Χαν, μετ απ ναν αινα ακμς εχεν αρχσει να καταρρει καθς εχε αρχσει να δεχνει λο κι αυξανμενη εχθρτητα απναντι στις τοπικς θρησκεες. Οι Μογγλοι Ρους εχαν αρχσει να στρφονται προς το Ισλμ για πολιτικος λγους κι οι διφοροι πργκηπες ρχισαν να ερζουνε και να καταστρφουνε το δκτυο επικοινωνας μεταξ τους. τσι η διαρεση της Χρυσς Ορδς δεν ργησε να ρθει. Μχρι το 1466 εχε κατακερματιστε εντελς και την εξουσα εχανε καταλβει πολυριθμα μικρτερα χαντα που τανε κυρως τουρκφωνα.
     Στη Κνα οι απγονοι του Κουμπιλι Χαν ρχισαν να παραπονιονται τι οι Μογγλοι της περιοχς εχανε γνει πολ... Κινζοι, με αποτλεσμα οι αυτοκρτορες της δυναστεας Γουν να απομακρνονται λο και περισστερο απ τους υπηκους τους προσπαθντας να τονσουνε τη διαφορετικ τους καταγωγ και να αποποιηθονε τη κινζικη κουλτορα. πως και στη περπτωση της Χρυσς Ορδς, η ολονα κι αυξανμενη εχθρτητα προς τη τοπικ κουλτορα και θρησκεα οδγησε στη καταστροφ. Οι Κινζοι ρχισαν να φοβονται τους ρχοντες που πια τους θεωροσανε ξνους κι εχθρικος κι ρχισαν να κυκλοφορον φμες τι πρκειται να μαζψουνε τα παιδι των Κινζων και να τα σκοτσουν να κνουν μαγικς σεξουαλικς τελετς επνω τους. Ο φβος που ρχισε να φουντνει επικνδυνα τελικ οδγησε στην εκδωξη των Μογγλων αρχντων απ τη Κνα και την απομνωση της τελευταας απ το υπλοιπο εμπορικ δκτυο.
     Το μεγλο ξσπασμα της επιδημας βουβωνικς πανλης που πληξε την Ευρπη τον 14ο αινα θεωρεται τι προλθε μσω των εμπορικν οδν απ την επιδημα που εχε ξεσπσει στο μεγαλτερο μρος της Ασας . Οι καινοτομες κι οι μεταρρυθμσεις των Μογγλων δεν ευνοοσαν μνο τη διακνηση εμπορευμτων κι ιδεν αλλ προφανς και τη διακνηση ασθενειν. Ο ιστορικς Γουλιαμ Μακνλ γραψε: "η πανοκλα μεταφρθηκε στους Μογγλους στρατιτες που εισβαλαν στα κινζικα και βουρμανζικα σνορα στα Ιμαλα το 1252 απ τα τρωκτικ της περιοχς. πειτα οι στρατιτες εξπλωσανε τη μλυνση προς τη Δση μσω της μετακνησς τους στο δρμο του μεταξιο. Μολυσμνοι ψλλοι που βρσκονταν στην χατη των αλγων, στο τρχωμα των καμηλν σε αρουραους που κρβονταν στα εμπορεματα μετφεραν τον ι σε λο και περισστερες περιοχς. Εκτιμται τι η πανλη ττε σκτωσε το να τρτο του πληθυσμο της Κνας και το 25 με 50% του πληθυσμο της Ευρπης".
     Αυτ η δημογραφικ αποδυνμωση των Μογγλων σμαινε τι δεν μποροσαν πλον να επιβλλουνε τον λεγχ τους στις αχανες εκτσεις της αυτοκρατορας τους, που ρχισε να σπαρσσεται απ εξεγρσεις κι αιματοχυσες λγω του πανικο που προκλεσε η ασθνεια. τσι φτασε στο τλος της η Pax Mongolica. Μετ τη κατρρευσ της, η Κνα ρχισε να γνεται λο και πιο εσωστρεφς και μσα στους επμενους 3 αινες θα αποκπτονταν απ το εμπριο και τον υπλοιπο πολιτισμ καθς η δυναστεα των Μινγκ θα απαγρευε το εμπριο, θα εκδωκε τις εμπορικς αποστολς και θα απαγρευε να ομιλεται εντς των συνρων της Κνας οποιαδποτε λλη γλσσα πρα απ τα κινζικα. Η κινζικη κοινωνα οπισθοδρμησε προς τις συντηρητικς και περιοριστικς αξες του κομφουκιανισμο κι επλθε πολιτισμικς μαρασμς, αλλ κανες δεν τανε διατεθειμνος να αναγνωρσει τη πραγματικ αιτα της κατστασης αυτς. Οι Κινζοι ρχισαν να αποδδουν την οπισθοδρμηση στους πολμους, τις επιδημες και τις τοπικς εξεγρσεις που ξεσποσαν. Η Κνα χασε την θση της ως παγκσμια εμπορικ δναμη και το εμπριο κι η πολιτισμικ και διπλωματικ επικοινωνα της Δσης με την Ανατολ περιορστηκε και σε πολλς περιπτσεις σταμτησε εντελς.

                     ΕΠΛΟΓΟΣ  & ΣΥΜΠΕΡΣΜΑΤΑ

     Κλενοντας αυτ το συναρπαστικ και... μακριν ταξιδι, πσω στο χρνο αλλ και σε μεγλο μκος, θλω να δικαιολογσω μερικ πργματα για το ρθρο αυτ -αλλ και για τα πριν μεγλο κι υποθτω και για τα μελλοντικ- και να προσθσω τη γνμη μου σαν να γενικ συμπρασμα. Καταρχν να δηλσω λλη μια φορ, πως το ρθρο αυτ, κατ να τερστιο ποσοστ, δεν το γραψα εγ μνο. Η Ελνη Παπαδοπολου κι ο Χριστφορος Στεργου κναν λη τη ... βρμικη δουλει. Εγ απλ το στησα και το χτισα με το σκεπτικ στο να φανε σαν να κντημα, που στο κντρο του καμβ του, να βρσκεται το περιγραφμενο κορτσι του κσμου και κυκλοδωκτα -που γραψε κι ο Κλβος- να ξανογουνε στιβδες, που θα φανεται το τ κνανε τα πρσωπα του στενο της κκλου και προς τα ξω, μχρι την εξωττη του στιβδα τα αμσως επμενα και στη τελευταα-τελευταα να φαινεται ο γενικς αντκτυπος λων των προηγουμνων. Αυτ προσπθησα, -δεν ξρω αν το πτυχα πλρως πσο- γιατ η Γυνακα που περιγρφηκε σε τοτο, εκρθη απ μνα σαν εξαιρετικ, πως κι λλες των πριν  ρθρων. Η λογικ λει πως αν η Χοελον δεν εχε καταφρει να θρψει αλλ και ν' αναθρψει 9 τομα, τποτε απ' λα τοτα δεν θα 'χε γνει. Η Ιστορα θα 'χε διαφορετικ τροπ και ποις ξρει πως θα 'χε καλυφθε το δημιουργηθν κεν. παιξε ββαια ρλο κι η τχη, -πντα παζει- αλλ πως λνε, η τχη βοηθ τους τολμηρος.
     Δυστυχς δεν υπρχανε πολλ στοιχεα. σα βρκαμε, τα χρησιμοποισαμε. Οι πηγς πολλς, αλληλοκαλυπτμενες κι εδ θλω να τονσω μια συνθει μου, να μην αφαιρ πντα τις αλληλοκαλψεις. Ο λγος εναι πως διαβζοντας να τσο μεγλο ρθρο, ξεχνς στη πορεα, μπερδεεσαι στην ανγνωση κι επανληψη μτηρ πσης παγισεως των ρτι κτηθεισν γνσεων. Δε βρκαμε πολλ στοιχεα λοιπν μα "εδαμε" μαζ λο το "ργο" της παρουσας και της δρσης της καθς και τον αντκτυπ του. Η Χοελον, κατ τη γνμη μου, εναι σως η κορυφαα στω απ τις κορυφαες Γυνακες μου Του Κσμου, -τηρουμνων λων μα λων των αναλογιν. Και δεν εναι μνο πως ανστησε τσα τομα σε μιαν ρημη στππα, που γννησε τον Τεμουτζν, εναι πως τον κανε να "δει" την αξα των γυναικν και να θεσπσει πρωτοπορου; νμους για κενες, -σως ο πρτος μετ Χριστν που δωσε στις γυνακες, σεβασμ, ιστητα, αξιματα, τιμ κι αγπη.  Αν δετε ξαν, με να γοργ πρασμα, τα λγια και τους νμους που 'χω τονσει και χρωματσει με κκκινο, θα θυμηθετε τι λω τρα.
     Κλενω αυτ το ρθρο με μια παρκληση, αν χει κποια/ος βρει κι λλα στοιχεα για τη Χοελον ας μου πει και θα τα προσθσω μνημονεοντς τη/τον, και με την ευχ να το απολασετε και να μη το φοβηθετε που εναι μεγλο. Τλος, η πρταση για τα μουσικ διαλεμματα ενδιμεσα εναι καλ. Δοκιμστε να διαβζετε με χαμηλ μουσικ υπκρουση.
 
                            Πτροκλος Χατζηαλεξνδρου

                                            Τ  Ε  Λ  Ο  Σ

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers