-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

:

  Βιογραφικ

     Ο Φτης Κντογλου, γεννημνος με το επνυμο Αποστολλλης, ταν λληνας λογοτχνης και ζωγρφος. Αναζτησε την ελληνικτητα, δηλαδ μα αυθεντικ κφραση, επιστρφοντας στην ελληνικ παρδοση, τσο στο λογοτεχνικ σο και στο ζωγραφικ του ργο. Εχε ακμη σημαντικτατη συμβολ στον χρο της βυζαντινς εικονογραφας. Σμερα θεωρεται ως νας απ τους κυριτερους εκπροσπους της Γενις Του '30. Μαθητς του ταν ο Γιννης Τσαροχης, ο Νκος Εγγονπουλος, ο Σπρος Βασιλεου κ..
     Γιος του Νικλαου Αποστολλλη και της Δσπως Κντογλου, γεννθηκε στο Αβαλ (τις αρχαες Κυδωνες) 8 Νομβρη 1895. Εχε 3 ακμη αδλφια: τον Γιννη, τον Αντνη και τη Ταστσα. να χρνο μετ χασε τον πατρα του -ναυτικς στο επγγελμα- και τη κηδεμονα των παιδιν ανλαβε ο θεος του, Στφανος Κντογλου, ηγομενος της μονς της Αγας Παρασκευς, εκε οφελεται κι η χρση του επωνμου της οικογνειας της μητρας του. Τα παιδικ και νεανικ του χρνια τα ζησε στο Αβαλ. Εκε τελεωσε το Σχολαρχεο και το Γυμνσιο το 1912· στο Γυμνσιο ταν συμμαθητς με τον λογοτχνη και ζωγρφο Στρατ Δοκα κι ταν μλος ομδας μαθητν που εξδιδε το περιοδικ Μλισσα, απ το 1911, που το διακοσμοσε με ζωγραφις.
     Μετ την αποφοτησ του γρφτηκε στη Ανωττη Σχολ Καλν Τεχνν στην Αθνα το 1913, στην Γ' τξη, παρ' τι προς στιγμ σκφθηκε να γνει ναυτικς. Το 1913–1914 μενε με τον Στρατ Δοκα στη Νεπολη και στη Κυψλη και μετ με τον Παπαλουκ στη Κολοκυνθο. Λγω οικονομικν δυσκολιν εργαζταν ως ρετουσρ στο φωτογραφεο Μποκα & Καλιαμπκου. Το κλμα στη Σχολ δεν τονε σκωνε, αφο μεταξ των καθηγητν του κυριαρχοσε το ακαδημακ στυλ του Μονχου, εν ο διος τανε φορας λλης αντληψης, χοντας γερ μσα του ριζωμνο τον μικρασιατικ λακ πολιτισμ. Το 1914 εγκατλειψε τη Σχολ κι φυγε για την Ευρπη.



     Μετ απ μικρ παραμον στη Μαδρτη, εγκαταστθηκε στο Παρσι, που μελτησε το ργο διαφρων σχολν ζωγραφικς. Γργορα γινε γνωστς στους εικαστικος κκλους της γαλλικς πρωτεουσας, ταν τον πρσεξε ο δισημος γλπτης Ροντν. Εκε συνντησε το φλο του και συμφοιτητ του Σπρο Παπαλουκ, τον μετπειτα σπουδαο ζωγρφο. Την εποχ εκενη γραψε και το πρτο του λογοτεχνικ ργο, την ιστορα του φανταστικο κουρσρου Πδρο Καζς. Παρλληλα συνεργαζταν με το περιοδικ Illustration και το 1916 κρδισε το 1ο βραβεο για την εικονογρφηση βιβλου σε διαγωνισμ του περιοδικο, για τη Πενα του Κνουτ Χμσουν. Εργστηκε ως τορναδρος κι ανθρακωρχος. Το 1917 κανε ταξδια στην Ισπανα και τη Πορτογαλα και το 1918 επστρεψε στη Γαλλα.
     Επστρεψε στη πατρδα το 1919, μετ τη λξη του Α' Παγκ. Πολ. Διορστηκε καθηγητς στο Παρθεναγωγεο της πατρδας του που δδασκε γαλλικ και τεχνικ. δρυσε τον πνευματικ σλλογο Νοι νθρωποι με τους Στρατ Δοκα κι Ηλα Βενζη κι γινε πρεδρος.  Το 1921 στρατεεται και μετχει στη Μικρασιατικ Εκστρατεα. Μετ τη κατρρευση του μετπου και την επακολουθσασα ξοδο του ελληνικο στοιχεου της Μ. Ασας, φθνει πρσφυγας στη Λσβο, μ' να κακι και στη συνχεια στην Αθνα. Το 1923 κανε ταξδι στο γιο ρος με πρθεση να καλογερψει. Το 1923, επσης, πραγματοποησε μια 1η κθεση μ' ργα ζωγραφικς του στη Μυτιλνη με τον Κωνσταντνο Μαλα. Μετφερε την κθεση τον διο χρνο στην Αθνα στην αθουσα του Λυκεου Ελληνδων, παρουσιαζμενος για 1η φορ ως ζωγρφος στο αθηνακ καλλιτεχνικ κοιν. Η κυκλοφορα του Πδρο Καζς στην Αθνα τον επιβλλει αμσως στους λογοτεχνικος κκλους. Το βιβλο εναι η ιστορα ενς ισπανο κουρσρου, γραμμνη με να ασυνθιστο δυναμισμ και σε μια γλσσα γεμτη νερο και παλμ, που αντλοσε μεσα απ τις λακς ρζες και τα λακ βιβλα παλαιτερης εποχς.Το 1925 εξδωσε το περιοδικ Φιλικ Εταιρα. Το 1926 νυμφετηκε τη πατριτισσ του, Μαρα Χατζηκαμπορη κι εγκαταστθηκε στη Να Ιωνα. Το 1927 γεννθηκε η μοναχοκρη του Δσποινα. Την δια χρονι ξεκνησε τη συνεργασα του με το περιοδικ του Κωστ Μπαστι Ελληνικ Γρμματα.



 Το 1933 λαβε τελικ το πτυχο απ τη Σχολ Καλν Τεχνν. Απολυτριον γραφικς, με βαθμ Λαν καλς, προκειμνου να διδξει στο Κολλγιο Αθηνν, ζωγραφικ κι ιστορα της τχνης. Τα επμενα χρνια θα μοιρσει τον χρνο του ανμεσα στον χρωστρα και τη γραφδα, εν αξιλογη εναι η θητεα του ως συντηρητ ργων τχνης. Τα επμενα χρνια θα μοιρσει τον χρνο του ανμεσα στο χρωστρα και τη γραφδα, εν αξιλογη εναι η θητεα του ως συντηρητ ργων τχνης. Στη διρκεια του Μεσοπολμου εργστηκε συντηρητς εικνων σε μουσεα κι αρχαιολογικος χρους: το 1931 στο Βυζαντιν Μουσεο της Αθνας, που του ζωγρφισε το συντριβνι, στο Μουσεο Κρκυρας το 1935, στο Κοπτικ Μουσεο στο Κιρο, το 1937 και μεταξ 1936-38 κατ διαστματα στο Μυστρ που καθριζε τις τοιχογραφες των ναν του.
     Το νομ του βρσκεται ανμεσα στα ονματα των Ελλνων λογοτεχνν που συνεργστηκαν με το ελληνφωνο ιταλικ περιοδικ προπαγνδας Κουαδρβιο. Καθς σοι συνεργζονταν με αυτ αμεβονταν με χρματα τρφιμα προκρθηκε η ανγκη επιβωσς του, Το 1932 κτζει το σπτι του στην οδ Βιζυηνο 16 (περιοχ Πατησων), που μαζ με τους μαθητς του Τσαροχη και Εγγονπουλο ζωγραφζουν με νωπογραφες να δωμτι του. Στη διρκεια της Κατοχς, θμα του μαυραγοριτισμο, αναγκζεται να το πουλσει για να σακ αλερι και μετακομζει με την οικογνει του σε γκαρζ. Την εποχ αυτ ο Χριστιανισμς τον απορροφ τελεως κι αποφασζει να τον διακονσει ολψυχα ως λογοτχνης και ζωγρφος. Ο νος ιδιοκττης του σπιτιο του κλυψε τις νωπογραφες με λαδομπογι. Τα επμενα χρνια μετακμιζε διαρκς, φιλοξενονταν σε σπτια φλων του, κυρως στο Παγκρτι, μχρι να καταλξει στο γκαρζ. Την δια περοδο δημοσευσε κεμεν του στο περιοδικ Φιλολογικ Κυριακ (1943) και το 1944 στους Ορζοντες και στα Γρμματα.
     Απ το 1948 ρχισε ν' αρθρογραφε στην εφημερδα Ελευθερα μχρι το θνατ του. Στις 13 Σεπτμβρη του 1963 ο διος κι η σζυγς του τραυματστηκαν σε αυτοκινητιστικ δυστχημα στη Βολα. Το 1959 εχε σντομη συνεργασα με το ΕΡ, αλλ λγω διαφωνας του σχετικ με την ρα μετδοσης της εκπομπς του παραιτθηκε. Το 1965 υποβλθηκε σε εγχερηση δυο λθων απ τη κστη. Τελικ πθανε στην Αθνα στις 13 Ιουλου 1965, πειτα απ μετεγχειρητικ μλυνση, ταλαιπωρημνος σωματικ και ψυχικ στερα απ το ατχημ του το 1963. Τα οστ του μεταφρθηκαν στο μοναστρι της Νας Μκρης (ρος Αμμων). Ο Γιννης Τσαροχης, λλοτε μαθητς του, ταν πληροφορθηκε τον θνατο του Κντογλου, βρισκτανε στη Μυτιλνη και ζωγρφιζε κατ τχην ναν γγελο. Το 2014, το Αρχεο Φτη Κντογλου, που διατρησαν για χρνια, η κρη του, Δσπω κι ο σζυγς της Ιωννης Μαρτνος, δωρθηκε απ τους εγγονος του Κντογλου, Παναγιτη και Φτη Μαρτνο, στο Βυζαντιν & Χριστιανικ Μουσεο.


                Εδ με τον Τσαροχη, μαθητ του, στο γιον ρος

     Σμφωνα με μαρτυρα του Ασημκη Πανσληνου ο Κντογλου, "στη πολιτικ το διο ατζαμς, δημοκρτης, θεωροσε τον εαυτ του κομμουνιστ παρ' λες τις θεοκρατικς του αυταπτες κι βρισκε πως και τα δο συμβιβζονται κι υποστριζε πως ο ροσσικος κομμουνισμς εναι κφραση της χριστιανικς ψυχς των Ρσων". Το καλοκαρι του 1945 στο περιοδικ Ελεθερα Γρμματα δημοσιεθηκε κεμενο διαμαρτυρας κατ των δεξιν εξτρεμιστικν επιθσεων σε βιβλιοπωλεα, θατρα, εφημερδες. Μεταξ των διανοουμνων που υπογρφουν εναι κι ο Κντογλου. Τλος, δεν υπγραψε τη "Δλωσιν Ελλνων Επιστημνων, Λογοτεχνν και Καλλιτεχνν" που δημοσιεθηκε ως παρρτημα της Διακρυξης Χριστιανικς Ενσεως Επιστημνων το 1946 καθς εχε διχαστικς κι εμφυλιοπολεμικς προεκτσεις.
     Ως πεζογρφος, με το ιδιτυπο προσωπικ φος του, μπολιασμνο απ' τη γλσσα των θαλασσινν, τα συναξρια των αγων κι ναν εξωτικ κοσμοπολιτισμ, ο Κντογλου επηρασε γνιμα τη γραφ μεταγενστερων πεζογρφων αποτελντας τον πρδρομο της γενις του 1930.
Το συγγραφικ ργο του, διακρνεται, σμφωνα με το Γιργο Παγνο, σε:

 * λογοτεχνικ (πρωττυπα ργα, ταξιδιωτικ, θαλασσινς ιστορες, λυρικς περιγραφς)
 * διασκευς θαλασσινν ιστοριν απ την εποχ των Ανακαλψεων
 * βιογραφες ιστορικν προσπων, οσων και αγων της Εκκλησας
 * ρθρα δοκμια για τη παρδοση και τις αξες της, τη βυζαντιν τχνη, πολεμικ κατ καθολικισμο κι ευρωπακν προτπων και
ποικλα θρησκευτικ κεμενα προς οικοδμησιν των πιστν.



     Το 1918 γρφει στο Παρσι το ρομντζο, πως ο διος το χαρακτρισε, Pedro Cazas και το τυπνει στο Αβαλ το 1920. Με το 2ο ργο του Βασντα, που περιχει και μεταφρσεις αρχζει να εδραινεται ως νας ιδιτυπος πεζογρφος. Ο τνος της αφγησης ρεπορταζιακς και περιγραφικς. Τα πρτα του ργα του κινονται σε καθαρ λογοτεχνικος χρους, μως τα επμενα χρνια και στα επμενα ργα του ο Κντογλου θ' αρχσει ν' αγγζει λλα πεδα της πεζογραφας. Το 1925 το περιοδικ που εκδδει, δημοσιεει το διγημα Το Μυαλ Μου Ταξιδεει (1925). Η πριμη αυτ πεζογραφα του δεν σχετζεται με το παρελθν και το παρν της σγχρονς του ελληνικς κοινωνικς πραγματικτητας, πλην ενς διηγματος της συλλογς Βασντα κι αυτ εμμσως.

     Το 1934 το περιοδικ Ο Κκλος τον συμπεριλαμβνει σε μια ανθολογα πεζογρφων -αυτος που θεωρε ως καλλτερους της εποχς. Περιλαμβνεται και στην ανθολγηση του Ι.Μ. Παναγιωτπουλου, Ανσυχα χρνια. Γενικ τη 10ετα του '30 κι εν βγανουνε τα πιο αντιπροσωπευτικ ργα των μεσοπολεμικν πεζογρφων, η παρουσα του Κντογλου εναι σχεδν ανπαρκτη. Αντθετα η 10ετα του '40 εναι η πιο δημιουργικ στο συγγραφικ του ργο. Ττε υπρχουν οι περισστεροι ττλοι βιβλων ποικλου περιεχομνου μ' μφαση τα θρησκευτικ κεμενα.



     Στη Κατοχ με το Φημισμνοι ντρες Και Λησμονημνοι προστρχει σε πρσωπα φανταστικ υπαρκτ μ' ντονη τη νοσταλγικ του διθεση. να απ τα κεντρικ θματα της πεζογραφας του, αν χι το κεντρικτερο, εναι ο Ελληνισμς πριν απωλσει την επαφ του με τον Τορκο, στο τλος της Τουρκοκρατας. Το 1921 στο περιοδικ Ο Λγος δημοσιεει μετφραση αποσπασμτων απ το Ροβινσνα Κροσο. Μεταφρζει στα Ελληνικ Γρμματα τα Παλι Ιταλικ Παραμθια (1927) μαζ με τον Τζολιο Καμη, επσης Το Μιλιονι Τα Ταξδια Του Μρκο Πλο. Το 1948 μεταφρζει στη Να Εστα τις Σκψεις του Βλση Πασκλ (Blaise Pascal) εξελληνζοντας τον ττλο σε Ρητ & Λογισμο. Το πνευματικ δρομολγι του, πως κι λλων εκπροσπων της Γενις Του '30, τανε Τουρκα-Γαλλα-Ελλδα.
     να πνεμα στρτευσης θα χαρακτηρσει τη δημιουργα του, καθς ο διος μετ τον Β' Παγκ. Πλ. θα γρψει πως αποφασζει ν' αφιερσει το τλαντ του στο Χριστ κτι, που απουσαζε στους πρτους Χριστιανος και τους Βυζαντινος. Γι' αυτ κι η ποιοτικ διαφορ ανμεσα στον προπολεμικ και τον μεταπολεμικ Κντογλου. Πριν τον πλεμο θα εισηγηθε στον Αναστσιο Ορλνδο, Διευθυντ της Υπηρεσας αναστηλσεως και συντηρσεως αρχαων και Βυζαντινν μνημεων του Υπουργεου Παιδεας, οι εκκλησες να χτζονται και να διακοσμονται με τοιχογραφες βυζαντιντροπες. Θα διεκδικσει με ανλογο πεσμα την ελληνικ ιθαγνεια και στο πεζογραφικ του ργο, αγγζοντας το βυζαντιν αντιφραγκισμ.



     Δεν κνει κτι περισστερο απ απ' ,τι κναν οι κλασσικιστς, οι ναζαρηνο, οι νεογοτθιστς, οι νεορομαντικο που σε λον τον 19ο αι. καλλιεργοσαν τα διφορα ιστορικ στυλ. Και στην Ελλδα του στερου 19ου αι. στα πλασια του κλασσικισμο καλλιεργθηκε νας ιδιτυπος βυζαντινισμς κι ο Κντογλου θα μεταχειριστε να ιδιτυπο λακοβυζαντιν στυλ ελεθερα. Η τχνη του Κντογλου χαρακτηρζεται απ εικονιστικ παραμρφωση, λλειψη προοπτικς, αντιρρεαλιστικ χρματα, αφαιρετικτητα. Μορφολογικ αλλ κι ως προς την εσωτερικ κφραση θυμζουν πνακες του ευρωπακο εξπρεσιονισμο. Καταργε τη προοπτικ υπ την επδραση της πριμιτιβιστικς τχνης. Θα μποροσε ν' αντιμετωπιστε σαν νας απ τους τελευταους υστεροβυζαντινος ζωγρφους. μως δεν χει μεγλη σχση μεταξ τους: ακμη και αν τους ακολουθε σε ορισμνα παραδοσιακ σημεα, ο προγραμματισμς της δουλεις του φανερνει να ακαδημασμ.
     Συνδυζει στοιχεα απ το κσμο των παραισθσεων του Πε και τον κσμο των βων των αγων, την αφηγηματικ απλτητα του Ντνιελ Ντεφε και τις ακολουθες της Ορθδοξης Εκκλησας κι λα αυτ συνθεταν να φος naif με καθαρ προσωπικ περιεχμενο. Οι ρως του εναι σαν τους απλος βιβλικος ανθρπους της ανατολς σαν τον bon sauvage του αγριανθρπου των μακρυνν αποικιν που που λγω της απομνωσς του αυτς απ τον δυτικ πολιτισμ παρμεινε καλς κι αγαθς. Μεταφρζει αποσπσματα απ τον Ροβινσνα Κροσο και καμαρνει για την απλτητα του φους του Ντεφε και ταυτζει τον εαυτ του με τον ρωα του ργου. Επιδικει μια επιστροφ στη παρθενα -κτι που δεν εναι καθλου σχετο με τη γενικτερη απλεια εμπιστοσνης στο δυτικ πολιτισμ- συνεπεα του μηχανοποιημνου πολμου του 1914-1918.



     Στη λογοτεχνα η ακτινοβολα του μλλον τανε πιο περιορισμνη σε σχση με κενη της ζωγραφικς του: πως επισημανει ο Λνος Πολτης: "μεινε σφιχτ προσκολλημνος στο διο φος, χωρς καμμα εσωτερικ ανανωση και τα πολλαπλ δημοσιεματ επαναλαμβνουν τα δια μοτβα, εν η γλσσα και το φος -που εχαν αναβρσει τσο αυθρμητα και γνσια στην αρχ- στεγννουν αργτερα σε κποια μανιρα, κποτε και με δυσρεστη αναβωση αρχασμν και καθαρεουσας". Γενικ δεν φησε μεγλα συνθετικ ργα, πως μυθιστορματα κι εκτς απ λγες εξαιρσεις, οτε καν νουβλες και διηγματα. Δεν υπρχει τσι στο ργο του η εντυπωσιακ μυθοπλασα και σκηνοθεσα με περτεχνη πλοκ. Το λογοτεχνικ του ργο κατχει περιορισμνη κταση στο σνολο της συγγραφικς του παραγωγς, εν το πρωττυπο λογοτεχνικ εναι μικρ τμμα του πρτου. Σε μια εποχ που ο μθος κυριαρχε στην ελληνικ πεζογραφα κενος αποστασιοποιεται. Δεν συναντμε στα κεμεν του το ευρτερο κοινωνικ πλασιο πως συμβανει στα μυθιστορματα της εποχς του. Απουσιζει το επικαιρικ, τα μεγλα ανθρπινα πθη, οι συγκροσεις κι οι δραματικς καταστσεις. Η λογοτεχνα του συνιστ μια ποιητικ ουτοπα, μιαν εκτς τπου και χρνου λειτουργα της νοσταλγας.


                                              Το σπτι του

    Η γλσσα του εναι λακζουσα ιδιλεκτος με πολλ ιδιματα της πατρδας του στο τυπικ και στο λεξιλγιο. Επηρεασμνος απ το πνεμα του δημοτικισμο των αρχν του αινα αποφεγει λγιες εκφρσεις και στο τυπικ του εναι εμφανες κποιοι ψυχαρισμο (φχαρστηση, ντυμασα .Μιστοκλς, Βριπδης κλπ). Η λακ γλσσα του δεν εναι προν αισθητικς προτμησης, αλλ κρνεται κι ως κατλληλη γλωσσικ μορφ κατχησης και να επικοινωνσει με το μεγλο πλθος. Το φος του εναι ιδιτυπο, απλοκ κι αφελς, φος ανατολτη παραμυθ. Υπερχει ο παρατακτικς λγος, με ρυθμ που θυμζει λακς αφηγσεις,παραμθια κι αινγματα. Οι μυθιστορηματικο χαρακτρες των ργων του παρουσιζονται στατικο: στην ακμ της ζως τους, με διαμορφωμνη τη προσωπικτητ τους,χοντας χαρξει πορεα, απ την οποα δεν παρεκκλνουν.
     Ο Κντογλου χει αντιμετωπισθε λιγτερο ως λογοτχνης και πιο πολ ως πνευματικς καθοδηγητς, ομολογητς της πστεως, ιδεολογικς ταγς, αρχηγς της ελληνορθδοξης παρταξης. χει επσης ταυτιστε με την εκκλησιαστικ ζωγραφικ του γεγονς που οφελεται και στο τι μεγλο μρος της πριν απ τον πλεμο δημιουργας του χθηκε μεινε κρυμμνο και ξεχασμνο σε συλλογς και σπτια φλων της νετητς του. τσι σ' κθεση που πραγματοποιθηκε στην Εθνικ Πινακοθκη με θμα: Οι Μεταμορφσεις Του Μοντρνου, δεν συμπεριλαμβνονταν ργα του -παρλειψη συνειδητ που υπογρμμιζε την ιδιτητ του ως εκκλησιαστικο ζωγρφου.

                               Η τιμητικ πλκα στο σπτι του

     Ο Κντογλου εναι σως απ τους νεολληνες καλλιτχνες ο μνος που 'χε τσους μαθητς χωρς να 'ναι καθηγητς στη Σχολ Καλν Τεχνν στω να 'χει ιδρσει κποια ιδιωτικ σχολ Φροντιστριο. Οι  Τσαροχης (οι δυο τους εναι μαζ απ το 1929 ως το 1934), Εγγονπουλος και Παπαλουκς, εναι οι παλιτεροι και κορυφαοι ζωγρφοι της μεταπολεμικς περιδου. λλοι μεσοι μαθητς του εναι οι Κ. Γεωργακπουλος, Σπ. Παπανικολου, Π. Βαμπολης, ο Γ. Χοχλιδκης. Πολυριθμοι εναι κι οι μμεσοι μαθητς του μσω της Εκφρσεως, πως ο Ρλλης Κοψδης και Κ. Ξυνπουλος. Στη νετερη γενι των μμεσων μαθητν του ανκουν οι Γιννης Μητρκας, ο πατρ Σταμτιος Σκλρης κι ο Γεργιος Κρδης. Το λογοτεχνικ του ργο ασκε επσης ανλογη επιρρο, πως στον Παντελ Πρεβελκη (Χρονικ Μιας Πολιτεας), το Βενζη ως προς τη λυρικζουσα αφγησ του.
     Ο Φτης Κντογλου τανε μεγλη μορφ της νεοελληνικς τχνης. "Με την εμφνισ του, τραξε τα λιμνασμνα νερ της ανερμτιστης ευμρειας του μεσοπολμου, κντρισε την εθνικ μας συνεδηση και διεσλπισε την σωτηριδη καθαρτητα της Ορθδοξης πστης μας. Το ργο του μνει παρακαταθκη στην εθνικ μας συνχεια, στριγμα της ψυχς των Ελλνων" (Νκος Ζας, Φτης Κντογλου). Πολυτλαντη προσωπικτητα, διφυς καλλιτχνης: στο διο πρσωπο συνυπρχουν ο ζωγρφος που γρφει κι ο πεζογρφος που ζωγραφζει. Ως ζωγρφος πρωτοσττησε στο κνημα για τη στροφ της ελληνικς τχνης του 20ου αι. προς τη πνευματικ νταση της βυζαντινς παρδοσης και τη δροσι της λακς ζωγραφικς.



     Σε σχση με τη λακ τχνη η προσφορ του εντοπζεται στην χι πλον μουσειακ αντιμετπιση, αλλ στην νταξη μορφν της λακς τχνης διδαγμτων της λακς ζωγραφικς στη σγχρονη δημιουργα. Ως προς το αγιογραφικ ργο του συνβαλε στην ανανωση της θρησκευτικς εικονογραφας, στον εμπλουτισμ των εκκλησιν μ' ργα νας αντληψης. Επσης επιχερησε να ξαναζωντανψει την ιστρηση χειρογρφων με το ργο του Αστρολβος. Ο ρλος του στη μεσοπολεμικ πεζογραφα δεν εναι επσης μικρς, καθς τανε φορας μιας ιδιτυπης γραφς κι εκφραστς περιβλλοντος που τα ρια μεταξ πραγματικτητας και φαντασας δεν εναι διακριτ. Συμβλλει σε σημαντικ βαθμ στη διατρηση ενς ξεχασμνου σμερα πλον λεξιλογου θαλασσινν λξεων και ναυτικν ρων, που βρθουνε στα ργα του. Επσης συμβλλει, σμφωνα με το Γιανναρ, "στην ενεργοποηση της ελληνικς κι ορθδοξης αυτοσυνειδησας και στην αφπνιση της ανυποψαστης ελλαδικς διανησης, αλλ κι ευρτερα της ελλαδικς κοινς γνμης, στην αισθητικ τουλχιστον αξα και δυναμικ της βυζαντινς εκκλησιαστικς παρδοσης".
     Το 1948 λαβε το β' βραβεο θρησκευτικς ζωγραφικς στα πλασια της Πανελλνιας Καλλιτεχνικς κθεσης στο Ζππειο. Το 1960 του απονεμθηκε ο Ταξιρχης του Φονικος. Τιμθηκε με το Βραβεο της Ακαδημας Αθηνν (1961) για το βιβλο κφρασις Της Ορθοδξου Εικονογραφας, με το Βραβεo Πουρφνα της Ομδας Των Δδεκα (1963) για το βιβλο Το Αβαλ, Η Πατρδα Μου και με το Εθνικ Αριστεο Γραμμτων και Τεχνν της Ακαδημας Αθηνν για το σνολο του ργου του. Στο Δμο Αθηναων το 59 Γυμνσιο Αθηνν ονομστηκε "Φτης Κντογλου" προς τιμ του, καθς ζησε χρνια στη περιοχ. Το θησαυρισμνο συγγραφικ ργο του Κντογλου εκτενεται σε 11 τμους εν οι πληροφορες μιλνε για μεγλο αθησαριστο ργο δισπαρτο σε διφορα ντυπα φυλαγμνο σε αρχεα. Επσης πολ σημαντικ εναι και το αρχεο της αλληλογραφας του. Η κατσταση δυσχερανεται κι απ το γεγονς τι ο διος δεν κρατοσε βιβλιογραφικ αρχεο των δημοσιεσεν του.
     Σμερα, θεωρεται νας απ τους σημαντικτερους εικαστικος καλλιτχνες, που νοιξε νους δρμους στην ελληνικ ζωγραφικ. Το πλοσιο λογοτεχνικ του ργο παρμεινε εν πολλος στρατευμνο στην υπθεση του Χριστιανισμο, μως τα πριμα ργα του κι ιδιατερα το μυθιστρημα Πδρο Καζς ανκουνε στις σημαντικς στιγμς της λογοτεχνας μας.

ΕΡΓΑ ΓΡΑΠΤΑ ΤΟΥ:

Pedro Cazas (Παρσι 1920) - Αβαλ, τυπογραφεο Κυδωνιακο Αστρα /εκδ. οκος Χ. Γανιρη και Σα, Αθναι, χ.χ.ε. [1922].
Βιβλα του Βγα. Φ. Κντογλου: Βασντα. Με ζωγραφις και με πλουμδια απ' το χρι το συγγραφα, εκδ. Χρ. Γιανιρης, χ.χ.ε., [1923].
Η τχνη του θω. Αντιγραφ και ανασυγκρτηση Φτη Κντογλου, εκδ. Χρ. Γνιαρης, χ.χ.ε., [1923].
Ταξεδια σε διφορα μρη της Ελλδας και της Ανατολς, περιγραφικ του τι ακομε απ τα χρνια των Βυζαντινν, των Φργκων, των Βενετσνων και των Τορκων, Αθνα, 1928.
F. Contoglou, Icons et fresques d'art byzantin, Athènes, 1932.
[Με τη συνεργασα του Ανδρα Ξυγγπουλου], Τοιχογραφαι εκκλησιν του Υμηττο. Μονα Θεολγου και Καισαριανς, εκδ. Ανωνμου Εταιρεας «Ελληνικς Τχνες», Αθναι 1933.
Ο Αστρολβος. Βιβλο παρξενο γραμμνο απ το Φτη Κντογλου, Κρκυρα 1935 (Αθνα, 1934-στο εσφυλλο).
Φημισμνοι ντρες και λησμονημνοι, εκδ. Αετς, 1942.
Ο θες Κνανος και το μοναστρι του το λεγμενο Καταβθιση, εκδ. Σ. Νικολπουλος, Αθναι 1943.
Ιστορες και περιστατικ κι' ἄλλα γραψματα λογς λογς, Νικολπουλου, 1944.
Ο κουρσρος Πδρο Καζς, Γλρος, 1944.
Ιστορα ενς καραβιο που χθηκε απνου σε μια ξρα, εκδ. Πγασου, Αθναι 1944.
λληνες θαλασσινο στις θλασσες της νοτις, Γλρος, 1944.
Η Αφρικ και οι θλασσες της Νοτις, Γλρος, 1944.
Ο μυστικς κπος,εκδ. Αστρ, 1944.
Οι αρχαοι νθρωποι της Ανατολς: Ιστορα αληθιν, Νικολπουλος, 1945.
Βος και σκησις του οσου πατρς ημν Αγου Μρκου του αναχωρητο του εξ Αθηνν, [1947].
Βος και πολιτεα του Βλασου Πασκλ του δι Χριστν σαλο, εκδ. Ι. Κολλρος και Σα, Αθναι 1947.
νθος, γουν λγια ανθολογημνα απ τους πατρας υπ Φ. Κντογλου, εκδ. Ελληνικ Δημιουργα, 1949.
Ημερολγιον παιδικν του 1949, Αποστολικ Διακονα, 1949.
Η λειτουργικ τχνη βυζαντιν ζωγραφικ, Αθνα 1956.
Η αγιασμνη Ελλδα, Αθναι 1957. (Αντυπο απ τα Δπτυχα της Ορθοδοξας).
ρη για, Αθναι 1958.
Ββλος καλουμνη "κφρασις" τομ. α' & β', εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, Αθναι 1960.
Η απελπισα του θαντου εις την θρησκευτικν ζωγραφικν της Δσεως κι η ειρηνχυτος και πλρης ελπδος ορθδοξος εικονογραφα, Αθναι 1961.
ργα Α. Το Αβαλ η πατρδα μου, εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, Αθναι 1962.
ργα Β. Αδμαστες ψυχς, εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, Αθναι 1962.
Η εν Χριστ θαυμαστ μεταμρφωσις της Αικατερνης Λτρα, Αθναι 1962.
ργα Γ. Η πονεμνη Ρωμιοσνη, εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, Αθναι 1963.
Τι εναι η Ορθοδοξα και τι εναι ο Παπισμς. Απλα και ταπεινα σκψεις ενς πιστο τκνου της Μας, Αγας Καθολικς και Αποστολικς Εκκλησας, Αθναι, 1964 (α εκδ. και β εκδ. με προσθκη προλγου και επιλγου).
ργα Δ. Γιαβς ο θαλασσινς και λλες ιστορες, εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, 1965.
Ο παπα-Νικλας Πλανς, εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, 1965.
ργα Ε. Πδρο Καζς, Βασντα και λλες ιστορες, εκδ. Αστρ-Παπαδημητρου, 1967.
Ο Καστρολγος, εκδ. Βιβλιοπωλεον της Εστας, Αθνα, 1977 (β εκδ. 1987).
Το Αβαλ, η πατρδα μου, Παπαδημητρου, 2000.
Παναγα και Υπεραγα: Η μετ τκον παρθνος και μετ θνατον ζσα, Αρμς, 2000.
Γγαντες ταπεινο, επιλογ απ ρθρα για αγους δημοσιευμνα στις εφημερδες, Ακρτας, 1991.
Το ασλευτο θεμλιο, επιμλεια Κστας Σαρδελς, Ακρτας, 2000.
Μικρ Εορταστικ, Ακρτας, 1985.
Ανστη Χριστς: Η δοκιμασα του λογικο, Αρμς, 2001.
Μυστικ νθη, γουν κεμενα γρω απ τις αθνατες αξες της ορθδοξης ζως, Παπαδημητρου, 2001
Χριστο γννησις: Το φοβερν μυστριον, Αρμς, 2001.
Για να προυμε μια ιδα περ ζωγραφικς, Αρμς, 2002
Οκτ γρμματα του Φτη Κντογλου στον Δημτριο Κασλα, Κντρο Λγου και Τχνης "Διξοδος", 2002.
Σκληρ τμα, εικονογρφηση Γιργου Κρδη, Αρμς, 2003.
Το πρσιμο της Πλης, εικονογρφηση Σταμτης Μποντσος, Ακρτας, 2003.
Ταξιδευτς κι ονειροπλοι, επιμλεια Νκος Αγνντος, Ακρτας, 2005.


=======================


     Ο ζωγρφος Φτης Κντογλου, το 1933 λαβε τελικ το πτυχο απ τη Σχολ Καλν Τεχνν. Απολυτριον γραφικς, με βαθμ Λαν καλς, προκειμνου να διδξει στο Κολλγιο Αθηνν, ζωγραφικ κι ιστορα της τχνης. Στη διρκεια του Μεσοπολμου εργστηκε συντηρητς εικνων σε μουσεα κι αρχαιολογικος χρους: το 1931 στο Βυζαντιν Μουσεο της Αθνας, που του ζωγρφισε το συντριβνι, στο Μουσεο Κρκυρας το 1935, στο Κοπτικ Μουσεο στο Κιρο, το 1937 και μεταξ 1936-38 κατ διαστματα στο Μυστρ που καθριζε τις τοιχογραφες των ναν του.
     Στη διρκεια των παιδικν κι εφηβικν του χρνων δεν εχαν εκδηλωθε ερεθσματα απ τη βυζαντιν ζωγραφικ. Η 1η χρονολογημνη ζωγραφι του, με ττλο Αγα Παρασκευ, ανγεται στο 1912, ταν τανε 17 ετν. σως να 'ναι παλιτερη η Καθιστ Γρι, γρω στο 1910, ταν ταν 15 ετν. ταν ταν φοιτητς στη Σχολ Καλν Τεχνν ρθε σ' επαφ με το κλμα της Σχολς Μονχου. Το γεγονς πως εχε καταρτσει συλλογ μ' ργα απ γερμανικς καλλιτεχνικς εκδσεις των Γζη, Λμπαχ, Μπκλιν, Στουκ, Κλνγκεργκ, φανερνει πως δεν απρριπτε τη ακαδημακ ζωγραφικ. Η περοδος εργασας του στο φωτογραφεο επηρασε τη τεχνοτροπα των ργων του: μαλακο σκιοφωτισμο, ασπρμαυρο μαλακ πλσιμο (Η Ολλαντζικη Ππα 1918, προσωπογραφα Ευστρτιου Αγγελλη, 1938). Την εποχ που βρισκταν στο Παρσι περιορστηκε στην εικονογρφηση βιβλων και περιοδικν. ταν επστρεψε στο Αβαλ και μετ πρσφυγας στην Ελλδα, θεματικ ασχολθηκε με προσωπογραφες, πως των λογοτεχνν Βσου Δασκαλκη, Δημοσθνη Βουτυρ, Μρκου Αυγρη, Νκου Βλμου, Μνου Φιλντα, το γιον ρος και τοπα. Η τεχνοτροπα των ργων του αυτς της περιδου εναι ασπρμαυρη. Το 1923 επισκφτηκε το γιον ρος που ως χρος καλλιτεχνικς κφρασης τον επηρασε βαθτατα. Στη 2ετα 1923-4 ζωγρφιζε ελχιστα ργα με χρμα: πορτρατα (ο λογοτχνης Στρατς Δοκας) και μια θρησκευτικ σνθεση, τη Βπτιση, που, αν η χρονολογα του 1923 εναι ακριβς, αποτελε τη 1η εικνα του Κντογλου.
     Απ' το 1926 ξεκνησε συστηματικτερα τη χρση χρωμτων, εκτς απ την εικονογρφηση βιβλων που συνχιζε την ασπρμαυρη τεχνικ, εν υιοθετντας τη τεχνικ και τεχνοτροπα της βυζαντινς και μεταβυζαντινς παρδοσης και της λακς τχνης ζωγρφιζε κοσμικ θματα. Τη περοδο αυτ εικονογρφησε τη βιογραφα του Παλου Μελ που συνγραψε η Ναταλα Μελ και τα Παραμθια εκλογ του Γεργιου Μγα. Φιλοτχνησε τον ττλο και τα κοσμματα του περιοδικο Να Εστα που ττε εχε πρωτοκυκλοφορσει. Επσης, διακσμησε τον Μητροπολιτικ Να της Κιμλου, ργο που αποτλεσε τις 1τες εικνες του για εκκλησα. Απ το 1926 και μετ οικεινεται τις μορφς της λακς τχνης: στην αντληψη της φρμας και σε ορισμνες λεπτομρειες (απεικνιση προσωποποιημνου λιου και φεγγαριο),(εικονογρφηση βιβλου Παραμυθιν Μγα). Δεν κρυβε τη συμπθει του για τον Καραγκιζη και το Θεφιλο. Θεματολογικς επιδρσεις του εντοπζονται στην απεικνιση του Ανδροτσου στο Δημαρχεο Αθηναων, σε εικονογραφσεις βιβλων.
     Αντιδρντας στον εκδυτικισμ αγωνστηκε για την επαναφορ της παραδοσιακς αγιογραφας. Μαζ με τον Κωστ Μπαστι και το Βασλη Μουστκη κυκλοφορσανε το περιοδικ Κιβωτς, που με ρθρα και φωτογραφικ υλικ ενσχυαν τον αγνα του. Mια ττοια προσπθεια περικλειε και κποια μειονεκτματα: ο Κντογλου κουβαλοσε απ τη περοδο της μαθητεας του στο Παρσι την αγπη των Εξπρεσιονιστν για τις πρωτγονες τχνες κι επιστρφοντας στην Ελλδα μελτησε κι αντγραψε τα ργα της βυζαντινς ζωγραφικς με ττοια κριτρια. τσι η βυζαντιν εικνα πρεπε να 'ναι καθαρ κι ανθευτη απ κθε λλη επδραση.
     να πνεμα στρτευσης θα χαρακτηρσει τη δημιουργα του, καθς ο διος μετ τον Β' Παγκ. Πλ. θα γρψει πως αποφασζει να αφιερσει το τλαντ του στο Χριστ, κτι που απουσαζε στους πρτους Χριστιανος και τους Βυζαντινος. Γι' αυτ κι η ποιοτικ διαφορ ανμεσα στον προπολεμικ και τον μεταπολεμικ Κντογλου. Πριν τον πλεμο θα εισηγηθε στον Αναστσιο Ορλνδο, Διευθυντ της Υπηρεσας αναστηλσεως και συντηρσεως αρχαων και Βυζαντινν μνημεων του Υπουργεου Παιδεας, οι εκκλησες να χτζονται και να διακοσμονται με τοιχογραφες βυζαντιντροπες. Θα διεκδικσει με ανλογο πεσμα την ελληνικ ιθαγνεια και στο πεζογραφικ του ργο, αγγζοντας το βυζαντιν αντιφραγκισμ.
     Το 1931 συνδευσε τον αρχαιολγο Αδαμντιο Αδαμαντου στη Σπρτη κι ρθε σ' επαφ με τη ρωμακ ζωγραφικ, εμπλουτζοντας τη θεματολογα του τσο στους φορητος πνακες σο και στο μνημειακ ργο του. Το 1932 τοιχογρφησε το σπτι του οργαννοντας τις τοιχογραφες με τη διταξη των μεταβυζαντινν εκκλησιν, ζωγραφζοντας τον τοχο απ την οροφ μχρι το δπεδο και χωρζοντς το με κκκινες ταινες σε τσσερις νισες ζνες. Την δια περοδο ανλαβε να ζωγραφσει να σνολο εικνων για το επιστλιο της Κομησης της Θεοτκου στο Μοναστηρκι και σχεδασε παρσταση του Αγου Διονυσου Αρεοπαγτη για τη ψηφοθτησ του στον ομνυμο να της Αθνας. Συνθεσε προσωπογραφες Ελλνων (Πρεβελκης, Εγγονπουλος) και ξνων, Αιγυπτων προσωπικοττων.
     Το 1935 ιστρησε για 1η φορ εκκλησα, το παρεκκλσι της Αγας Λουκας στο Ρο Πατρν στο κτμα της οικογνειας Ζαμη και διακσμησε το τμπλο του παρεκκλησου της Αγας Αικατερνης στο νοσοκομεο του Ερυθρο Σταυρο, το 1ο τμπλο που αναλμβανε στην Αθνα. Το 1ο τμπλο εκτς Ελλδος που δημιοργησε ταν στην Ηλιοπολη του Καρου, στο παρεκκλσιο του Σπετσαροπολειου Ορφανοτροφεου. Τη περοδο αυτ το ταξδι του στην Αγυπτο τον φερε σε επαφ με τα πορτρατα Φαγιομ κι αυτ αποτυπνεται μορφολογικ σε σειρ γυναικεων πορτρατων της περιδου (Μαρα Κντογλου, 1945, Προσωπογραφα Γυνακας, 1945 & Κεφαλ Γυνακας, 1951), αλλ και σε προσωπογραφες αγων σε στηθρια (Παρεκκλσι Πεσμαζγλου, Ζωοδχος Πηγ Παιανας εικ. Αγας Αικατερνης).
     Ιδιατερα γνιμη χαρακτηρζεται η τελευταα περοδος της καλλιτεχνικς ζως του. Τα ργα της μνημειακς και φορητς εκκλησιαστικς ζωγραφικς του υπερτερον αριθμητικ της κοσμικς. Αγιογρφησε ενοριακς εκκλησες, ιδιωτικ παρεκκλσια και μεγλο αριθμ φορητν εικνων: Ζωοδχος Πηγ Παιανας, παρεκκλσιο Αγου Γεωργου στον γιο Κωνσταντνο Ομονοας κι Αγα Βαρβρα Αιγλεω, γιος Ανδρας (Πατσια), γιος Νικλαος (Πατσια), Καπνικαρα, γιος Ευθμιος Κερατσινου, γιος Χαρλαμπος στο Πολγωνο, γιος Γεργιος Κυψλης. Αλλ κι εικνες για τμπλα εκκλησιν σε Ελλδα (νδρος, Ρδος) κι Αμερικ. Τη περοδο αυτ συνχισε κι ολοκλρωσε την ιστρηση του Αγου Νικολου Αχαρνν. Ζωγρφισε ιδιωτικ παρεκκλσια πως της οικογνειας Πατρα στο Ψυχικ, της οικογνειας Καμπνη στο Πικρμι και της οικογνειας Γουλανδρ στην Εκλη. Επσης του Αγου Γεωργου Πολυκλινικς Αθηνν.
     Η πολυσμαντη προσφορ του στη Νεοελληνικ Ζωγραφικ θα μποροσε να συνοψιστε σε 3 εκφνσεις. Στο δημιουργικ ζωγραφικ του ργο, που βασιζτανε στη βυζαντιν τεχνικ, στο αγιογραφικ του ργο, που ξανφερνε την ορθδοξη ζωγραφικ στις εκκλησες μας, στο διδακτικ, τλος, ργο του ετε μεσο, ετε κυρως μμεσο, που υπρξε απ τους ισχυρτερους μοχλος της στροφς της πορεας της Νεοελληνικς Ζωγραφικς στην ανακλυψη των ζωγραφικν, αλλ και ουσιαστικτερων πνευματικν αξιν της ελληνικς παρδοσης. ταν καμε με το συγγραφικ κυρως και το ζωγραφικ ργο του τη θυελλδη εσοδ του στη καλλιτεχνικ ζω της Ελλδας, η κατσταση της Νεοελληνικς Ζωγραφικς εχεν αλλξει. Η Σχολ του Μονχου υποχωροσε χωρς να 'χει τελεως εκλεψει. Οι μοντρνες ζωγραφικς αντιλψεις καμαν την εμφνισ τους με τον Παρθνη, το Μαλα κ.., που νοιγαν νους δρμους, οδηγημνοι απ την επαναστατικ λμψη του Παρισιο, που τρα στρεφαν τα βλμματ τους για να σπουδσουν οι νετεροι καλλιτχνες.



     τσι ουσιαστικ το κνητρο της αλλαγς πορεας της Νεοελληνικς Ζωγραφικς τανε πλι εξωτερικ κι χι εσωτερικ. Μνο που τρα η εξωτερικ αυτ πηγ της τχνης μας δεν ταν η συντηρητικ, ξεπερασμνη Σχολ, της ασμαντης καλλιτεχνικ την εποχ αυτ, Βαυαρας, αλλ η μτρα της επαναστατικς μοντρνας τχνης. Η στροφ απ το Μναχο στο Παρσι, παρ τα πολλ πλεονεκτματα, χι μνο του συγχρονισμο, αλλ κυρως τι δινε στους νους καλλιτχνες  δυναττητα  μελτης  των  αληθινν προβλημτων της ζωγραφικς και τους λευτρωνε απ τον απονευρωμνο ακαδημασμ και τη ξπετση ανεκδοτολογικ θεματολογα, εχε και τα μειονεκτματα που παρουσαζε κι η 1η φση της Νεοελληνικς Ζωγραφικς: τη μμηση, την απρσωπη νταξη, που μσα της ελλοχεει ο κνδυνος της απλειας της προσωπικτητας.
     Ο Φτης Κντογλου με το ργο του αγνησε και τις δυο αυτς ξενοκνητες τσεις και στρφηκε προς τη ξεχασμνη, για περισστερο απ ναν αινα, ζωγραφικ παρδοση του τπου. Αν κι εχε ξεκινσει, κατ μαρτυρα του Στρατ Δοκα, απ τα εργαστρια των δασκλων της σχολς του Μονχου (Ιακωβδη, Γερανιτη, Βικτου, Ρολο) κι πειτα απ την απτομη διακοπ των σπουδν του φυγε για το Παρσι, που μεινε για αρκετ χρνια, αγνησε και τις δυο δεσπζουσες αυτς τσεις, για να βαδσει το δικ του δρμο. Στο  δρμο αυτν οδηγεται αρχικ σως απ να  ευρωπακ κνημα επιστροφς στις αξες του εθνικο παρελθντος, που μως συνταιριζεται απλυτα κι αβαστα η ατφια ρωμαικη ιδιοσυγκρασα του καθς κι η ανατολικ καταγωγ του, που ελληνικ Παρδοση και ορθδοξη πστη εχανε ζυμωθε σε μιαν αδισπαστη νωση, χρωματισμνη απ την ντονη αντθεση προς τη Δση, την αλλδοξη Δση, την εχθρικ με φιλικ επικλυψη Δση.



     Η τραγωδα της Ελληνικς Μικρασας λειτουργε συγκλονιστικ εντς του, διαχωρζοντς τον ριζικ αφ' ενς απ τη Δση, αφ' ετρου δνοντς του το ασθημα της ευθνης για τη συνχιση, στω σ' λλο χρο μιας μακραωνης παρδοσης, που εν ντεξε τη κατλυση της Βυζαντινς αυτοκρατορας κι επιβωσε 4 αινες, κινδνευε τρα οριστικ να χαθε, καθς ξεριζωντανε απ τον τπο της, εν παρλληλα στο λετερο ελλαδικ χρο εχε εξοβελιστε απ τη λαχανιαστ εισβολ της Δυτικς αντληψης για τη τχνη, τη ζω κι ακμα και γι' αυτ τη θρησκεα.
     Μετ τη καταστροφ πηγανει στο Αγιον ρος (προσκυνητς; μελετητς; αναχωρητς;). Εχε προηγηθε ο Στρατς Δοκας στο προσκνημα αυτ και γυρζοντας εχε φρει μαζ του το μθο του, που μελλε να επηρεσει τον Κντογλου, τον Παπαλουκ, τον Βλμο και πολλος λλους πως σημεινει ο διος ο αγαπημνος του συγγραφας. Πντως το ταξδι αυτ του νοιξε και του ξεκαθρισε το δρμο προς τη Βυζαντιν Ζωγραφικ. Πρπει μως, η γη που 'πεφτε ο σπρος, να 'ταν αγαθ κι ετοιμασμνη. Γιατ κι απ ιδιοσυγκρασα κι απ να εδος ρομαντικο εξωτισμο, αλλ κι απ να ισχυρ ζωγραφικ νστικτο, οδηγημνος εχεν δη αρχσει ν' αναζητ τη ζωγραφικ του κφραση στη παραδοσιακ τχνη του Βυζαντου. Στο ταξδι του μως αυτ, ρχεται σε αμεστερη κι ουσιαστικτερη επαφ με την εκκλησιαστικ μας ζωγραφικ και κυρως με τη μεταβυζαντιν τχνη της Κρητικς Σχολς. Στο γιον ρος μελετ κι αντιγρφει φορητς εικνες και τοιχογραφες κυρως του 16ου αι., του Θεοφνη και του Φργκου Κατελνου. Τ' αντγραφ του αυτ, εκθτει στη Μυτιλνη μαζ με το Μαλα. Εναι σημαντικ να παρατηρσουμε απ που διδχθηκε τη βυζαντιν τχνη, γιατ αυτ ερμηνεει και τη κατοπιν πορεα της αγιογραφικς τχνης του και γενικτερα τη στση απναντι στη Βυζαντιν Ζωγραφικ.



Σποδασε ουσιαστικ, λοιπν, στη Κρητικ Σχολ και κατ κποιο τρπο αυτ θερησε ως την αρτιτερη τουλχιστον χρονολογικ προσιττερη παρδοση ν' ακολουθσει. λλωστε στην εποχ εκενη τα μεγλα ργα της Μακεδονικς Σχολς, πως οι τοιχογραφες του Πανσληνου στο Πρωττο, τανε σε κακ κατσταση και τ' λλα γνωστα. Εναι χαρακτηριστικ, πως ταν αργτερα δολεψε σα συντηρητς σε τοιχογραφες της κυρας βυζαντινς εποχς, πλι τυχε να εργαστε στη Περβλεπτο του Μυστρ, το προδρομικ αυτ ργο της Κρητικς Σχολς. Ο μεγλος του πντως δσκαλος ταν ο Θεοφνης της Λαρας κι απ κοντ ο Κατελνος κι οι λλοι Κρητικο κι ακμη αργτερα, απ θεωρητικς θσεις κινομενος, θα θεωρσει σαν τα πιο γνσια ργα της Χριστιανικς Αγιογραφας, τις αγιογραφες των τελευταων αινων της Τουρκοκρατας, ταν οι τεχντες δολευαν με την πστη μονχα, δχως να ανακατευτε καθλου το μυαλ. Μ' αυτν το θεωρητικ οπλισμ κι ταν θα γνωρσει τη Μακεδονικ Ζωγραφικ, θα μενει κλειστς κι επιφυλακτικς αν χι προκατειλημμνος.

     Στα χρνια που ακολουθον πλουτανει τη γνση του καθς εργζεται σαν συντηρητς σε διφορες βυζαντινς εκκλησες και Μουσεα (Βυζαντιν Μουσεο 1931-32, Μουσεο Καρου 1935, Μουσεο Κερκρας). Γνστης πια της παραδοσιακς μας Ζωγραφικς, ταν ρχεται το πλρωμα του χρνου (1939 και μετ) δνει το σημαντικτερο ργο του σε κοσμικ ζωγραφικ: τις τοιχογραφες στο Δημαρχιακ Μγαρο των Αθηνν. (Δυστυχς εναι και το μνο μεγλο ργο του που χει μχρι σμερα σωθε. Γιατ οι τοιχογραφες που εχε ζωγραφσει στο σπτι του απεικονζοντας την οικογνεια του, καταστρφηκαν, σζονται μως μερικο πνακες με αρχαα θματα πως ο Λαοκων της Δημοτικς Πινακοθκης Αθηνν, ο Βροτος κ..).



     Στο Δημαρχεο ζωγρφισε 4 συνθσεις στις 2 αθουσες του ισογεου, ζωφρους, μες στη λευκ ορθομαρμρωση, με θματα κυρως απ την ιστορα της Αθνας κι ιστρησε τους 4 τοχους του Γραφεου του Προδρου του Δημοτικο Συμβουλου. Τους τοχους αυτος χρισε σε ζνες, που στην αντερη ζωγρφισε ολσωμους, μετωπικος τους κυριτερους ρωες του Ελληνισμο απ τους μυθικος χρνους μχρι την Επανσταση του 1821. Ανμεσα σ' αυτς περιλαμβνονται και μορφς αρχαων ηρων κι ημιθων αλλ κι αγων σαν τον Ιωννη, το Χρυσστομο ποιητν σαν το Σολωμ. Στη χαμηλτερη ζνη χουν ιστορηθε σκηνς, μχες κ.λπ. απ διφορες περιδους της Ελληνικς Ιστορας. Στις τοιχογραφες αυτς εχε πολλ προβλματα ν' αντιμετωπσει. Προηγομενο του ζωγρφοι μυθολογικν σκηνν κι ιστορικν γεγοντων της κλασσικς εποχς εχανε δημιουργσει για τα θματα που θα δολευε, μια εικονογραφα καθς και ζωγραφικ τεχνοτροπα βασισμνη κυρως στο ρεαλισμ και κλασσικισμ, που κατ τη γνμη τους βρισκντανε πλησιστερα στο κλμα και τη μορφ των εικονιζμενων γεγοντων.
     Ο Κντογλου αγνησε και την εικονογραφα, αλλ κυρως εκενο που τλμησε, ταν ν' αγνοσει τη κλασσικ τεχνοτροπα. Διλεξε τη γλσσα της Βυζαντινς Ζωγραφικς, που τη πλοτισε σε ορισμνες περιπτσεις με τη γνση της ανατομας και τη πλαστικ απδοση των μορφν. Η τεχνοτροπα του βασιζτανε στη Βυζαντιν Παρδοση, πως μλιστα την αισθανταν ο ζωγρφος, με τις στενς κυρως φρμες, τη μικρ κλμακα, το αυστηρ περγραμμα, τα σεμν και μουντ χρματα, που λεπει κθε φωναχτς τνος συμπληρωματικ χρση των χρωμτων, με προτμηση στα γεδη, τα κασταν, τα σκοτωμνα μπλε, σε μια θαυμαστ μως εντητα. Μοιζει ουσιαστικ σαν να βλπεις συνθσεις που κυριαρχε να χρμα με τις παραλλαγς του. Τη χρωματικ εντητα συμπληρνει η μετρημνη κι ισρροπη σνθεση. Στην εικονογραφα ξεκιν απ' την αρχ (κποια εικονογραφικ στοιχεα βυζαντινν χειρογρφων, που ιστορονε κοσμικς σκηνς και περιορισμνης κλμακας εναι κι αμφβολο φανεται να τα 'ξερε) και βζει λη τη πλοσια αφηγηματικ φαντασα του να συλλβει και πραγματσει τσο μεγλο ργο.



     Μελτη των τοιχογραφιν αυτν θα 'βρισκε σως πηγς εικονογραφικς και τεχνοτροπικς ακμη, γιατ πολλς φορς παρουσιζεται απ σνθεση σε σνθεση, διαφοροποηση στη τεχνοτροπα. Στη ζωφρο π.χ. της Νοτας αθουσας του ισογεου, που εικονζεται η πλη του Ερεχθα με τον Εμολπο, καθς κι οι προσωποποισεις του Υμηττο και της Πεντλης, χρησιμοποιε μεν τη τεχνικ της βυζαντινς Παρδοσης, για ν' αποδσει μως τους μυθικος ρωες με ομορφοπλασμνα γυμν κορμι ψογης ανατομας και ροδαλς επιδερμδας που θυμζουν Πομπην πρτυπα. Στην απναντι, μσα στην δια αθουσα, σνθεση με τις προσωποποισεις των πλεων, κυριαρχε η ηρεμα κι η επιπεδικ παρσταση των σεμνχρωμων γυναικεων μορφν.
λλο χαρακτρα, κοντιντερο στη δισδιστατη Βυζαντιν Ζωγραφικ, παρουσιζουν οι τοιχογραφες με τις μεγλες μχες των Μακεδνων βασιλων στο Γραφεο του Προδρου του Δημοτικο Συμβουλου. Γιατ διλεξε μως την εκκλησιαστικ τεχνοτροπα για να ιστορσει κοσμικ, παγανιστικ θματα; Μπως εχε παρασυρθε απ να βυζαντινζον κλμα της εποχς του, που 'θελε τη Βυζαντιν Τχνη, εκλεκτ των κκλων των διανοουμνων;



     Ο Κντογλου πστευε στη παρδοση. χι θεωρητικ, διανοουμενστικα. Αλλ στη παρδοση σαν συνχεια ζως κι αυτν τη συνχεια θελε να διαιωνσει με τη τχνη. Να ιστορσει, τον απμακρο κσμο του ελληνικο μθου και της Ιστορας, με τον πλησιστερο μως ντπιο εκφραστικ τρπο, τη ζωγραφικ γλσσα του μεσαιωνικο Ελληνισμο. τσι νωνε την αρχαα παρδοση με το Βυζντιο, αυτς ο σημερινς Μικρασιτης, πετυχανοντας τη συνχεια που ζητοσε. φερνε τους απμακρους ρωες απ τα σκονισμνα βιβλα των λογων στον οικεο χρο και τη μορφ των αγων της Εκκλησας, που ταν μαθημνος να συζε ο απλς, ο ανθευτος απ τη δυτικ εππλαστη παιδεα, λας. Και δεν ταν ιεροσυλα αυτ που καμε. Γιατ οι παλαιτερο του αγιογρφοι εχανε τολμσει να ζωγραφσουν, μσα μλιστα στους νρθηκες των μοναστηριακν εκκλησιν, τους αρχαους λληνες Φιλοσφους, τον Μεγαλξανδρο και τους λλους ρωες (Μον Φιλανθρωπινν, Μ. Γλας, εκκλησες Καστορις κλπ).
     Οι τοιχογραφες του Δημαρχεου σως εναι το πιο προσωπικ, το πιο ολοκληρωμνο ργο της ζωγραφικς του κι η σημαντικτερη προσφορ στην Ιστορα της Νεοελληνικς Ζωγραφικς. Δεν χει ακμη ιδιατερα μελετηθε (κτος απ το μεγλο ρθρο του γγ. Προκοπου στην Αγγλοελληνικ Επιθερηση του 1947), στε να προσδιοριστε ακριβστερα ο ρλος του στη πορεα της Νεοελληνικς Ζωγραφικς. Ακμη αξζει να παρουσιαστε ξαν στο ευρτερο ελληνικ κοιν που κοντεει να το ξεχσει. Η συμβολ του μως στη Νεοελληνικ Ζωγραφικ δεν τελεινει με το ργο αυτ, που καλπτει τη δημιουργικτητ του στη 10ετα πριν απ τον πλεμο. Το ζωγραφικ κρυγμα για την επιστροφ στη ζωγραφικ παρδοση του τπου και την απαλλαγ απ τη κηδεμονα κι μεση εξρτηση της τχνης απ τα καλλιτεχνικ ρεματα της Δσης, δωσε αγλατατους καρπος.



     Αυτς ο Ανατολτης που 'ζησε στο Παρσι αρκετ καιρ, που γνρισε προσωπικ μλιστα τον Ροντν, πως αναφρει σε κποιο γραφτ του, οτε ξιπστηκε απ τη λαμπερ επιφνεια της μοντρνας παριζινικης ζως, οτε θαμπθηκε απ την εκε επανσταση της τχνης. σως μνο μια μμεση επδραση να δχθηκε, δηλαδ τη στροφ προς το μεσαιωνικ παρελθν. Πισττατος στη μορφοπλαστικ παρδοση της τχνης της Ελλδας, ζτησε να βρει την μεση ανανωση στη τχνη του τπου του κι χι στον τπο της φιλοξενας του.
     Σιγ-σιγ λλωστε, αυτ η ανγκη γιντανε συνεδηση ολονα και σε περισστερους ευασθητους δκτες. Ζωγρφοι, αισθητικο κι ιστορικο της τχνης ρχιζαν να στρφονται προς τις πηγς και τις ρζες της παρδοσης σαν μεσης μως συνχειας. Το φαινμενο φυσικ αυτ δεν εναι μνον ελληνικ, αλλ γενικτερο ευρωπακ κνημα, απ' που αρδεεται και το ελληνικ. Ουσιαστικ πρκειται για τη βαθτερη ννοια του ρομαντισμο. Οι προσπθειες μως στην αρχ εναι μεμονωμνες και συχν καιρικς στη ζω και στο ργο των ζωγρφων.
     Ο Κντογλου αντθετα γνεται ο διαπρσιος κρυκας αυτς της επιστροφς με την απολυττητα και το πθος του οδηγητ και πρωτοπρου. χει λλωστε και το τλαντο του γραφτο λγου, που τονε βοηθ σ' αυτν την αποστολ. Στο κρυγμα και στο εργαστρι του φοιτον μεσα μερικο νοι ττε ζωγρφοι, σαν τον Γιννη Τσαροχη, το Νκο Εγγονπουλο και τον Παπαλουκ, που αργτερα θ' ακολουθσουνε διφορους δρμους κι απ το δσκαλο κι ανμεσ τους, αλλ τα βασικ διδγματ του θα επηρεσουνε, σμφωνα με τη προσωπικτητα του καθενς, το ργο τους. κτος μως απ' αυτος, μεσα θα ακοσουνε το μθημ του μια ολκληρη γενι ζωγρφων, μια γενι που προσδδει στη Νεοελληνικ Τχνη την ιδιατερη φυσιογνωμα της, η λεγομνη γενι του ’30. Παρ' λο το ερος των ζωγραφικν επιτευγμτων τους και την ιδιοτυπα των δημιουργν της, οφελει πολλ το ξεκνημ της στη παρουσα και το ργο του Κντογλου.



     Δεν κνει κτι περισστερο απ απ' ,τι κναν οι κλασσικιστς, οι ναζαρηνο, οι νεογοτθιστς, οι νεορομαντικο που σε λον τον 19ο αι. καλλιεργοσαν τα διφορα ιστορικ στυλ. Και στην Ελλδα του στερου 19ου αι. στα πλασια του κλασσικισμο καλλιεργθηκε νας ιδιτυπος βυζαντινισμς κι ο Κντογλου θα μεταχειριστε ν ιδιτυπο λακοβυζαντιν στυλ ελεθερα. Η τχνη του χαρακτηρζεται απ εικονιστικ παραμρφωση, λλειψη προοπτικς, αντιρρεαλιστικ χρματα, αφαιρετικτητα. Μορφολογικ αλλ κι ως προς την εσωτερικ κφραση θυμζουνε πνακες του ευρωπακο εξπρεσιονισμο. Καταργε τη προοπτικ υπ την επδραση της πριμιτιβιστικς τχνης. Θα μποροσε ν' αντιμετωπιστε σαν νας απ τους τελευταους υστεροβυζαντινος ζωγρφους. μως δεν χει μεγλη σχση μεταξ τους: ακμη κι αν τους ακολουθε σ' ορισμνα παραδοσιακ σημεα, ο προγραμματισμς της δουλεις του φανερνει ναν ακαδημασμ.
     Ββαια το κρυγμ του ταν επιστροφ στη Βυζαντιν Ζωγραφικ, πως λλωστε το εφρμοσε ο διος στις τοιχογραφες του Δημαρχεου. Στον τομα αυτ τον ακολοθησαν μερικο ζωγρφοι της γενις του '30  σμφωνα πντα με τη καλλιτεχνικ προσωπικτητ του ο καθνας, για ορισμνη φση του ργου τους τουλχιστον, εν και στη μεταπολεμικ γενι υπρχουνε ζωγρφοι σαν τον Π. Κοψδη, τον Μ. Βατζι κ.. που εκφρζουνε τους παλμος της εποχς (π.χ. τα γεγοντα του Πολυτεχνεου απ τον Βατζι), με μακρυν Βση, τη βυζαντιν τεχνικ, στω κι αν και το υλικ ακμη χει αλλξει καθς την αυγοτμπερα το φρεσκ αντικαταστσανε τα πλαστικ χρματα.
     Το μθημα μως του Κντογλου το πλαττερο, που καλοσε στη διερενηση των αυτοχθνων ζωγραφικν στοιχεων ετε στη Βυζαντιν τχνη πως πστευε ο διος, ετε στη λακ, πως πστευαν λλοι, ετε και στην αρχαα ζωγραφικ, πως ερισκαν μερικο, εχε μεγλην απχηση σε σημαντικ αριθμ ζωγρφων που πσχιζαν να βρονε και να εκφρσουνε στην τχνη τους το αληθιν πρσωπο του τπου μας, χι μνο θεματογραφικ, αλλ κυρως μορφολογικ, καθς πιστεανε πως η συννωση της μορφς και του περιεχομνου εναι ν απ τα κρια χαρακτηριστικ της ελληνικς ιδιομορφας. Η αναζτηση της Ελληνικτητας, που 'γινε το κριο ατημα της γενις του '30, χρωστ το βλστημ της και στο σπρο που αδικοπα και μ' αλγιστο ζλο ριχνε.
     μως υπρξε πρτα απ' λα αγιογρφος. Ζωγρφος της λειτουργικς τχνης της Ορθδοξης Εκκλησας, ζωγρφος που 'χε συνεδηση του θεολογικο χαρακτρα της Ζωγραφικς μες στο σχδιο της σωτηρας του ανθρπου. Σ'αυτ το σημεο θα πρπει να προσδιοριστε κυρως η προσφορ του στην εκκλησιαστικ τχνη: στην επγνωση της μεγλης διακονας της ζωγραφικς στη λατρευτικ και λειτουργικ σναξη του λαο του Θεο, του Σματος του Χριστο, την Εκκλησα. Πολυτλαντη προσωπικτητα, διφυς καλλιτχνης: στο διο πρσωπο συνυπρχουν ο ζωγρφος που γρφει κι ο πεζογρφος που ζωγραφζει. Ως ζωγρφος πρωτοσττησε στο κνημα για τη στροφ της ελληνικς τχνης του 20ο αι. προς τη πνευματικ νταση της βυζαντινς παρδοσης και τη δροσι της λακς ζωγραφικς. Στις φορητς του εικνες χρησιμοποησε τη μθοδο της ωογραφας. Πολλς απ αυτς χουν εκδοθε απ τον Αστρα.



     Πστευε πως η αγιογραφα δεν εναι πρεργο στω μια κποια παρενθετικ απασχληση, αλλ υψηλ αποστολ, ιερουργα και πστευε απλυτα πως η Βυζαντιν Ζωγραφικ εναι η μοναδικ κφραση που αρμζει στον υψηλ αυτ στχο. Αυτ ακριβς η επγνωση εναι που τον κανε ικαν κι ξιο ν' αλλξει το ξεστρατισμνο δρμο της νεοελληνικς αγιογραφας και να τονε στρψει προς τις ζωηφρες πηγς της Παρδοσης. Χωρς σως να 'ναι ο πρτος ο μνος που αγιογραφε σε βυζαντιν τεχνοτροπα, εναι ο πρτος που απλυτα πιστεει στην αξα της δι βου, χι κποια στιγμ περοδο, επηρεασμνος απ εξωτερικος παργοντες και μδες.
     Εδ υπρχει το παρδοξο: Για πολλ χρνια αυτς ο κρυκας της επιστροφς στη Βυζαντιν τχνη, δεν χει εικονογραφσει μιαν ολκληρη εκκλησα στην Αθνα, πως λλοι που ανκουνε στη κατηγορα των αγιογρφων που προαναφρθηκαν. Παρ' λα μως αυτ, εναι ο κριος αφυπνιστς των ορθοδξων συνειδσεων για ν' απαλλαγε ο χρος της Εκκλησας απ ανοσια ζωγραφικ κι αθεολγητα τοιχογραφματα. Γνωρζοντας τη σημασα που δνει η Ορθδοξη Εκκλησα στη Ζωγραφικ, μπορομε να καταλβουμε και τη σημασα που 'χει η ορθ, η γνσια Ορθδοξη ζωγραφικ μσα στην Εκκλησα και τη συνεδηση αυτς της σημασας αγωνιζταν ο Κντογλου να ξυπνσει.
     Ζωγρφισε φορητς εικνες και τοιχογραφες. Παλαιτερες νομζω εναι οι φορητς εικνες. Εναι μως πολ επικνδυνο να εκφρσει κανες συμπερσματα γι' αυτ τον τομα της τχνης του, μιας κι οι εικνες του εναι δισπαρτες σε διφορα μρη της Ελλδας κι τσι δεν εναι εκολο νχη κανες πλρη εποπτεα και κατ συνπεια σωστ κρση. Οι εικνες μως που 'χουμε συναντσει, φανεται ν' ακολουθνε τα διδγματα της Κρητικς Σχολς, σε γενικς γραμμς, μ' ντονο μως το προσωπικ στοιχεο. Σχδιο σγουρο και καθαρ, φρμες κατ καννα κλειστς. Σκορος καστανχρωμος προπλασμς για τα πρσωπα και τα χρια. Στα ενδματα προτιμ, τουλχιστο στα παλαιτερα ργα του, τους συχους τνους, που δνουνε με το πρσωπο και τα γυμν μρη (π.χ. οι  εικνες  του  Τμπλου  του  Αγ.  Νικολου  Πατησων  του  1947,  εικνα  Τριν Ιεραρχν στη Καπνικαρα του 1934 κ..).



     Και για τις τοιχογραφες στις εκκλησες, δεν εναι πολ εκολη η αποτμηση κι η μελτη για διαφορετικν μως λγο. Δολευε μαζ με τους μαθητς του και πολλκις εναι δσκολη η δικριση στο κυρως προσωπικ του ργο και στην εργασα των μαθητν. Απ τις παλαιτερες τοιχογραφες εναι η εκκλησα ακριβστερα μρος των τοιχογραφιν της εκκλησας της Ζωοδχου Πηγς στο Λιπεσι, που ιστορθηκε απ τον Κντογλου και το μαθητ του Τερζ το 1946. Οι στρατιωτικο γιοι στα μτωπα των ανατολικν πεσσν του τρολλου (γ. Θεδωρος, Γεργιος, Δημτριος, Μερκορης κ..) εναι απ τα καλλτερα δεγματα της αγιογραφας του. Μορφς ρωμαλες, πλασμνες με τη Βυζαντιν τεχνικ, αλλ και μ' ντονη τη προσωπικ τεχνικ, ποτισμνη απ' τη λακ παρδοση. Οι γιοι εικονζονται αληθιν σαν παλληκρια και πρωταθλητς της πστεως.
     Στα ργα αυτ βρσκεται το πιο προσωπικ -μσα πντα στα εκκλησιολογικ πλασια της Ορθδοξης Παρδοσης- αγιογραφικ ργο του. Βση του εναι η Κρητικ Σχολ, αλλ το χρμα και το σχδιο τρφονται απ χυμος μιας ζωντανς και δημιουργικς, χι αντιγραφικς μιμητικς ζωγραφικς. πως λλωστε γιντανε σε κθε δημιουργικν εποχ της μακραωνης βυζαντινς τχνης, οι τεχντες, μεναν πιστο στη παραδοσιακ τεχνικ και κυρως στον εστατο πυρνα της, που εξφραζε την ανλλαχτη αλθεια της αποκαλυμμνης πστης. Επειδ μως οι διοι σαν εκφραστς και συνεχιστς αυτς της πστης, μποροσαν να εκφρζουνε ταπειν κι ειλικριν τον εαυτ τους και τον καιρ τους και γινταν αυτ  η σζευξη του αιωνου με το καιρικ χωρς σγχυση και χωρς το 'να να κυριαρχε σε βρος του λλου. Αυτ προσπθησε στις τοιχογραφες της εκκλησας στο Λιπεσι.
     Αργτερα μως μοιζει να περιρισε αυτ την αρχικ φιλοδοξα. Λεπτομερστερη μελτη θα μποροσε να δεξει αν αυτ η υπθεση εναι σωστ, καθς και τις αιτες που τη δημιουργσανε. Στις τοιχογραφες της 10ετας του '50 και μετ (Καπνικαρα, γ. Γεργιος Κυψλης, γ. Νικλαος Πατησων), τ' αξιολογτερα τμματα εναι κενα που ο ζωγρφος ακολουθε τα κρητικ πρτυπα. Χαρακτηριστικ δεγμα, οι τοιχογραφημνες δεσποτικς εικνες του κτιστο τμπλου του Αγ. Χαραλμπους Πολυγνου, ζωγραφισμνες το 1955. Δουλεμνες σε κρητικ τεχνοτροπα με σοβαρος γενικ χρωματικος τνους, μαρο χρμα για φντο και καστανχρωμο προπλασμ, που πνω του αναπτσσονται σ' ανοιχττερο τνο τα φτα γρφονται με λευκς πινελις, δεχνουνε με το σφιχτ σχδιο, τη κλειστ, στιβαρ φρμα, τη χρωματικ εντητα και το εσωτερικ θος, στον ξιο τεχντη στο κλμα του.



     Γρφτηκε πιο πνω η συμβολ του σα δασκλου. Περισστερο σως με την ννοια του καθοδηγητ κι εμπνευστ παρ του ακαδημακο καθηγητ. Αν ετοτος μως ο ττλος του αξζει για τη κοσμικ νεοελληνικ ζωγραφικ, για την αγιογραφα ο ρλος του υπρξεν απτς, μεσος κι ιδιατερα παραγωγικς. Ββαια πριν απ' αυτν παρλληλα, εργζονται αγιογρφοι πως ο Δ. Πελεκσης, ο γγ. Αστεριδης, ο Σπ. Βασιλεου στη βυζαντιν τεχνοτροπα. μως δσκαλος φλογερς που γρω του μαζεονται σοι θλουν να σπουδσουνε την ιερ τχνη, εναι μνον αυτς. Σ' εποχ μλιστα που η βυζαντιν αγιογραφα δε διδσκεται επσημα καθλου στην Ανωττη Σχολ Καλν Τεχνν, (μχρι σμερα λλωστε δεν υπρχει ειδικ δρα, αλλ η αγιογραφα και το φρεσκ διδσκονται απ επιμελητ), οι ζηλωτς νοι τεχνητς φοιτονε στο εργαστρι και στη σκαλωσι του Κντογλου. Οι μαθητς του, Ρλλης Κοψδης, Πτρος Βαμπολης, Γεωργακπουλος, Παπανικολου, Τερζς Ιωννης, ακολουθονε διφορο δρμο ο καθνας. λλοι στρφονται προς τη λακ κφραση, με την οποα εννουνε τη Βυζαντιν Παρδοση, λλος προς τη Μακεδονικ Σχολ, ανλογα ο καθνας με τη προσωπικτητ του. τσι, εν δε δημιοργησε με τη στεν ννοια σχολ, φτιαξε αυτ την ομδα που ιστορε λους τους τοχους των εκκλησιν με τη Βυζαντιν τεχνοτροπα.

     Στο διδακτικ ργο του θα πρπει να περιληφθε κι η συγγραφ του βιβλου του κφρασις τοι Ιστρησις της παντμου ορθοδξου αγιογραφας, της και λειτουργικς καλομενης, περιχουσα την τεχνολογαν και εικονογραφαν της ειρηνοχτου τατης τχνης, τοι τν ρμηνεαν τν τεχνικν τρπων κα τους ιερος τπους των εικνων, καθς και εξγηση περ της λεπττητος και του πνευματικο κλλους και της τιμς αυτς. Βασισμνος στη προγενστερη συγγραφικ παρδοση της Ερμηνεας Της Ζωγραφικς, του Διονυσου του εκ Φουρν, καθς και στη δικ του γνση, καταγρφει τη περα του ολκερη, στε να 'ναι χρσιμη γι' αυτος, που θα θελσουν να συνεχσουν την Ειρηνχυτο λειτουργικ τχνη της Ορθδοξης Εκκλησας. Η συνχιση λλωστε της Παρδοσης τανε και το μεγλο μερκι του χαρισματοχου αυτο ανθρπου. Σ' αυτ πρσφερε λη τη δναμη κι λα τα τλαντα, που πλοσια ββαια του 'χε εμπιστευθε το ταλντο του ο Θες και στη δξα του οποου τελικ τα αφιρωσε.


 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers