-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

4: ...


                         Με τα μτια της... "Απελπισας"

                                             Βιογραφικ

     Στο ιστορικ νησ των Σπετσν ζησαν 2 εκπληκτικς γυνακες. Η πασγνωστη ηρωδα, Λασκαρνα Μπουμπουλνα κι η ζωγρφος Ελνη Μποκουρα, λιγτερο γνωστ ββαια, αλλ με εξσου εντυπωσιακ πορεα ζως. ζησε και μεγλωσε κι αυτ σε μια κοινωνα συντηρητικ που ο ρλος της γυνακας ταν να ζει υποταγμνη. Το πθος της μως την κανε να προχωρσει και να καλλιεργσει το ταλντο της στη ζωγραφικ, που τανε τσον ντονο που νκησε λα τα εμπδια κι λαμψε. λαμψε με την αισθητικ της και με τη καλλιργει της. Η Ελνη ταν η 1η Ελληνδα ζωγρφος μετ το '21! Η 1η γυνακα που κατρθωσε να μπει στο αντρικ βατο των καλλιτεχνικν Ακαδημιν της Ιταλας! Η 1η γυνακα που δδαξε στο Αρσκειο!
     Η Ελνη Μποκουρα (Σπτσες, 1821 - Σπτσες, 19 Μαρτου 1900) ταν Ελληνδα ζωγρφος του 19ου αι., που η τραγικ ζω της γινε το θμα ενς μυθιστορματος, Ελνη Ο Καννας (1998) της Ρας Γαλανκη κι ενς θεατρικο με ττλο, Ελνη Αλταμορα του Κστα Ασημακπουλου, (2005). Εναι η 1η γυνακα ζωγρφος της Μετεπαναστατικς Ελλδας. Η τραγικ της ιστορα παραμνει γνωστη για τους μεγλους λογοτχνες, ποιητς σκηνοθτες. γνωστη σως και για τα φεμινιστικ μας κινματα που συνθως χουνε ξνα πρτυπα. τανε κρη του καπετν Γιννη Μποκουρα ( Μποκουρη), του μετπειτα 1ου θεατρνη της Αθνας, και της συχης αξιαγαπητης καπετνισσας Μαρας.
     Δεν εναι απλ η 1η ελληνδα ζωγρφος, αλλ η 1η γυνακα που κατρθωσε να μπει στο ανδρικ βατο της Καλλιτεχνικς Ακαδημας της Ρμης και της Νπολι. Μπανει μεταμφιεσμνη σε "νεαρ λληνα". Αριστεει κι αποσπ τον θαυμασμ συμμαθητν και καθηγητν. Σε μια εκδλωση για την εθνικ μας γιορτ στην Ιταλα, αποκαλπτει θελα της τη πραγματικτητα. Πνω στον ενθουσιασμ φιλ μιαν Ελληνδα που απγγειλε με ωραα φων να ποημα του Ργα. (Τα επαναστατικ γεγοντα ταν εντελς πρσφατα). Ξεσπ σκνδαλο κι απειλεται... εμφλια σρραξη. τσι αναγκστηκε ν' αποκαλψει τη ταυττητα της και ββαια ο θαυμασμς γι' αυτ γνεται μεγαλτερος.


   Ελνη Μποκουρα-Αλταμορα: "Αυτοπροσωπογραφα" (τελευταα) 1896

     Η Ελνη ξεχριζε απ τα λλα της αδρφια, 2 κορτσια κι 1 αδερφ. Εχε μια ανεξρτητη καλλιτεχνικ ψυχ και τρομερ παρατηρητικτητα. Ο Ιωννης Μποκουρης, ο πατρας της, κατλαβε τι στις Σπτσες δεν μποροσε να μορφσει τα παιδι του. Γι' αυτ τα 'γραψε σε γαλλικ σχολεο στο Ναπλιο κι αργτερα μετακμισε στην Αθνα που βαλε τις κρες του σε κποιο παρθεναγωγεο. Η Ελνη μαθε τα πρτα γρμματα στο Ναπλιο. Αργτερα φοτησε ως εσωτερικ μαθτρια στη σχολ Χιλλ. Γνριζε ριστα Ιταλικ, Αγγλικ, αρχαα Ελληνικ, εν αγαποσε πντα τα αρβαντικα που μιλοσανε στην οικογνεια και στο νησ. Απ αυτς τις κινσεις του πατρα αλλ κι απ λλες παρακτω, καταλαβανει κανες πσο προοδευτικς τανε για την εποχ του και πσο καλλιεργημνη ψυχ εχε. θελε κι επιδωξε, να καλλιεργσει το νου και τη ψυχ των παιδιν του με λους τους δυνατος τρπους. Υπδειγμα πατρα υπρξε, γιατ προσπθησε με ποιο τρπο τανε δυνατν εκενη την εποχ να διευρνει τους πνευματικος ορζοντες των παιδιν του, να δυναμσει την αντληψ τους, να αναπτξει την κρση τους, να πολλαπλασισει τα ενδιαφροντ τους, να ευαισθητοποισει τη ψυχ τους.
     Στο παρθεναγωγεο που σποδαζε, η Ελνη, εκδλωσε το πθος της για τη ζωγραφικ. ταν το αντιλφθηκε ο πατρας της αποφσισε να πρει δασκλους στο σπτι για να τη μυσουνε στα μυστικ της ζωγραφικς τχνης. Ο πατρας της, αναγνωρζοντας το ταλντο της, προσλαβε δσκαλο στο σπτι τον καθηγητ του Σχολεου των Τεχνν, Ραφαλο Τσκκολι (Raffaelo Ceccoli) που βρισκταν απ το 1843 στην Αθνα, για να κνει μαθματα ζωγραφικς στην Ελνη. Η διδασκαλα του, αν και συστηματικ, δεν φηνε αρκετ περιθρια προσωπικς κφρασης και δημιουργας, εξαιτας του ακαδημακο προσανατολισμο της, Ωστσο βοθησε πολ τη Σπετσιτισσα ζωγρφο ν' αναπτξει το φυσικ της χρισμα. Μια μρα λοιπν επε στον πατρα της, τι η μαθτρι του τον χει χι μνο φτσει αλλ και ξεπερσει! Ακογοντας τα λγια του, αποφσισε να στελει τη κρη του στην Ιταλα για να συνεχσει εκε τις σπουδς της. Με συστατικ επιστολ του, η Ελνη φυγε στην Ιταλα το 1848 για σπουδς.
Βασικς εμψυχωτς λοιπν της Ελνης υπρξε ο πατρας της, που εχε καλλιτεχνικ ψυχ. Λγοι γνωρζουν τι αυτς χτισε το 1ο θατρο στην Αθνα, το Θατρο Μποκουρα, που το γκρμισαν μετ απ χρνια κι απμεινε στη θση του μνο η πλατεα γνωστ ως Πλατεα Θετρου.


                                   Η Πλατεα Θετρου σμερα

    Η Αθην Ταρσολη που γραψε για τη ζω τς Ελληνδας ζωγρφου σημεινει: "Η μεθοδικ διδασκαλα του Τσκκολι την υπταξε στη πειθαρχα του ακαδημασμο, χωρς μως να της περιορζει την ορμ του ενθουσιασμο της".
     Εναι πργματι θαυμσιο κι εκπλσσει το τι ο πατρας της, θλησε να δσει στη κρη του πργματα αδιανητα για κενη την εποχ και με τη νοοτροπα που επικρατοσε σχετικ με τη θση της γυνακας στη κοινωνα. Αυτς ο απλς νθρωπος εχε καταλβει πως η τχνη λυτρνει, ανακουφζει, διδσκει, μορφνει, εξευγενζει, ωριμζει. Ποις θα μποροσε να φανταστε πως θα καλλιεργοσε ακμη περισστερο το ταλντο της κρης του, πως θα 'χε δει την ανγκη της να εφραστε και δε θα προσπαθοσε να τη καταπνξει! Κι τανε τολμηρς θαλασσοπρος, αγρμματος μα ευασθητος Αρβαντης αγωνιστς του '21 και γενναιδωρος πατριτης. Τα κατορθματα του, λνε οι εγκυκλοπαδειες τανε παγκοσμως γνωστ, μα αυτς ο Αρβαντης εχε καλλιτεχνικ ψυχ κι εκτς του τι δημιοργησε την Ελνη με τη πεισματικ του επιμον, κτισε και το 1ο θατρο στην Αθνα.
(Σημ.: Το επνυμο "Μποκουρας" "Μποκουρης", προρχεται απ την αρβαντικη λξη "Μποκουρ-ι-α=μορφ-ος-η).
     Κι τσι να πρωιν Απρλη του 1848, πατρας και κρη πλεαν μ' να μικρ ιστιοφρο προς τις ακτς της Ιταλας. Η Ελνη, φτνοντας στη Ρμη, τανε ντυμνη με αντρικ ροχα, εχε τα μαλλι της κομμνα αντρικ κι φος αγορστικο. Τη βοηθοσε και το παρουσιαστικ της σ' αυτ τη μεταμφεση, μιας και τα χαρακτηριστικ της ταν αδρ, το σμα της αδνατο χωρς καμπλες κι η ντονη κφρασ της σχεδν αρρενωπ. Δεν ταν μορφη αλλ πολ συμπαθητικ. λη αυτ η αλλαγ γινε γιατ η Σπετσιτισσα ζωγρφος κι ο πατρας της εχαν ενημερωθε πως στην Ιταλα οι καλλιτεχνικς Ακαδημες δχονταν μνον ντρες. (Η σπουδ του γυμνο που θελε η Ελνη να διδαχθε, ταν αυστηρ απαγορευμνη στις γυνακες). Παρτολμη η απφαση που πρε να ντυθε ντρας, το πθος της μως για τη ζωγραφικ τανε τσο βαθ που αγνησε λους τους κινδνους και προχρησε.


                Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα: "Ελνη Μποκουρα"

     "Ναι, ταν αλθεια τι ντθηκα νδρας για να αποκτσω να πτυχο, μα και να μελετσω με γυμν μοντλο. Υπρχε λλωστε μια φωτογραφα μου ως μιας Ελνης ντρα και ζωγρφου. Δεν εχα λλο τρπο να παραβισω το απαγορευμνο. Παλιτερα καμρωνα πολ για αυτ. Ακμη, τι κρατοσα φυλακτ κτω απ τα αντρικ μου ροχα, του πατρα μου τα λγια, ως του τα απορρφησε το δρμα μου και πια δεν ξερα αν ταν ευχ κατρα το να ξεχν πως εμαι Ελληνδα". 
     Ο πατρας της μνει λγο καιρ μαζ της και στη συνχεια επιστρφει στην Ελλδα. Η Ελνη αρχζει τις σπουδς της στη καλλιτεχνικ Ακαδημα της Ρμης. ταν στη σχολ της προκηρσσεται διαγωνισμς ανμεσα στα ργα που βραβεονται εναι και το ργο του Χρυσνη Μποκουρη με ττλο: Η Απελπισα. Τον πνακα αυτν η Ελνη δεν τονε πολησε αν και της προτενανε πολ καλ τιμ για να τον αγορσουνε. Τον στειλε δρο στον πατρα της με ειδικ ιδιχειρη αφιρωση. Στο βιβλο της για τη μεγλη ζωγρφο, Ελνη Ο Καννας, (1998), η Γαλανκη γρφει: "Η Ελνη μπκε στα αντρικ ροχα πως οι λληνες στο Δορειο ππο για να εκπορθσουνε τη Τροα. Παει να εναι η Ελνη Μποκουρη. Εναι το φοβερ «Καννας». Εναι η Οδσσεια μιας γυνακας".
     Η θαρραλα ζωγρφος δε ζωγρφιζε μνο τη φση. Ζωγρφιζε και τη ψυχ της, τα συναισθματ της, τον πνο, τη μοναξι, τους φβους της. σο τα χρνια περνον η Ελνη ακοραστη μελετ και σπουδζει τη ζωγραφικ τχνη. Στην Ιταλα, παρακολοθησε μαθματα ζωγραφικς στη Νπολι, στη Ρμη σως και στη Φλωρεντα. Αποφασισμνη να γνει ζωγρφος με κθε τμημα, κατεβζει μια απστευτη, σο κι επικνδυνη ιδα. Να μεταμφιεστε σε ντρα. τσι ξεκιν να παρακολουθε τα μαθματα, μεταμφιεσμνη σε ντρα. Απαγορευταν η φοτηση στις γυνακες στις Ακαδημες Τχνης, λγω του γυμνο σματος των μοντλων που πζαραν για τους φοιτητς. Η απφαση αυτ της δωσε τη δυναττητα να φοιτσει στην Καλλιτεχνικ Ακαδημα της Ρμης, ειδικτερα στις τξεις του γυμνο και της ανατομας. Ανλογες συνθκες ββαια επικρατοσαν και στην υπλοιπη Ευρπη, που πολλς γυνακες παιρναν ανδρικ ψευδνυμο για να προβλλουν τα ργα τους, πως η δοκισσα Castiglionecello.
     Στη Νπολι, στη σχολ των Καλν Τεχνν εκε, διδσκει ο καθηγητς Σαβριο Αλταμορα. χει συμπαθσει πολ το αγρι που ακοει στο νομα Χρυσνης Μποκουρης. Μια αγν φιλα συνδει τους δυο νους. Η ιδα της θα δουλψει και θα παρακολουθσει για 4 χρνια μαθματα ζωγραφικς στη Νπολη και τη Ρμη. Εκε, ανμεσα στις ακουαρλλες και το μπλε του κοβαλτου, γνρισε κι ερωτετηκε το νεαρ ττε Ιταλ ζωγρφο και καθηγητ της, Φρανσσκο Σαβριο Αλταμορα.


          Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα: Η Κηδεα Του Buondelmonte

    Στης Ελνης τη ψυχ μως, αυτ η φιλα μετατρπηκε σε βαθ ρωτα. Σε μια εορταστικ βραδι ο νεαρς σπουδαστς απ την Ελλδα γνωρζει μια Ελληνδα που χει ωραα φων. λοι τη παρακαλον να απαγγελει κτι ελληνικ. Η Ελληνδα αποφασζει ν' απαγγελει κτι που τυχανει να μιλσει στη ψυχ της Ελνης. Η ψυχ της Σπετσιτισσας εκενη τη στιγμ δονεται απ νοσταλγα για τη πατρδα της, για τον πατρα της, για τα παιδικ της χρνια. Ξεχν πς εναι ντυμνη, ξεχν πως τσα χρνια προσποιεται τον ντρα, ορμει στο κορτσι που μλις πριν εχε απαγγελει κι αρχζει να τη φιλ και να κλαει ασταμτητα. λοι αγανακτον με τη συμπεριφορ της κι εναι τοιμοι να της επιτεθον. Ακριβς εκενη τη στιγμ, χωρς να διστσει, ομολογε σε λους τι εναι γυνακα κι τι λη αυτ η μεταμφεση οφελεται στο τι θελε να σπουδσει τη ζωγραφικ τχνη για να μπορε με τα πινλλα της να εκφρζεται και να εκφρζει τον εσωτερικ της κσμο.
     Το αντερο νειρο της ζως της, τη μεγλη της επιδωξη, τον υψηλ της στχο, εκενη τη στιγμ τον εξομολογθηκε σε λους τους καλεσμνους της εορταστικς βραδις. Η γυνακα αυτ ψχραιμα, τολμηρ και θαρραλα αντιμετπισε το πλθος χωρς να φοβηθε να διστσει. τανε προικισμνη με πολλς αρετς η νεαρ ζωγρφος κι λοι τη θαμασαν εκενη τη νχτα. Ο δε Σαβριο στερα απ' αυτ τη συνταρακτικ αποκλυψη την ερωτεεται κεραυνοβλα. Τρα πια η Ελνη του εκδηλνει ελεθερη τον απλυτο ρωτ της. Ερωτεθηκε τον Ιταλ ζωγρφο καταγμενο απ την Κρκυρα. Εκτς απ ζωγρφος τανε θερμς γαριβαλδινς εθνικιστς και συμμετεχε στην Ιταλικ Επανσταση. Συνελφθη και καταδικστηκε σε θνατο, αλλ κατρθωσε να αποδρσει. Ο επανασττης Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα (Francesco Saverio Altamura) απκτησε μαζ της 3 εξγαμα παιδι: τον Ιωννη (1852), τη Σοφα (1854) και τον Αλεσσντρο (1855).


                            Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα

     Προκειμνου να νομιμοποισει τη σχση της ασπστηκε το καθολικισμ και τονε παντρετηκε το 1852. Την εποχ του γμου της πηγαινορχεται στο σπτι τους μια ωραα Αγγλδα με την οποα η Ελνη χει αναπτξει φιλικς σχσεις και την εμπιστεεται απλυτα. Δυστυχς μως ο σζυγς της, γοητεεται απ αυτ σε ττοιο βαθμ που παρνει την απφαση να εγκαταλεψει τη γυνακα του και τα παιδι του και να φγει μαζ της. Τ
ο 1857 λοιπν, την εγκατλειψε κι φυγε με την ερωμνη του, την αγγλδα φλη της, ζωγρφο Τζιν Μπνμαν Χυ (Jane Benham Hay), παρνοντας μαζ του τον μικρτερο γιο τους, Αλεσσντρο (Alessandro Altamura). Ο Αλταμορα γραψε στην αυτοβιογραφα του: "Η Ελνη πασχε απ τη νοσταλγα της πατρδας, διβαζε μηρο και Πνδαρο, πως εμες διαβζουμε εφημερδα για να κοιμηθομε, δσπιστη στις γνωριμες, μελαγχολικ, χι φτιαγμνη για κανονικ ζω, δυστυχισμνη ταν πρεπε να φορσει γυναικεα ροχα".
     Απ εδ και πρα η ζω της γνεται τραγικ. Εναι μνη σ' να ξνο τπο με 2 παιδι. Αποφασζει να γυρσει στην Ελλδα και να μενει μαζ με τον πατρα της στην Αθνα. τσι επστρεψε στην Ελλδα, με τον Ιωννη και τη Σοφα κι ρχισε να παραδδει μαθματα ζωγραφικς σε κοπλλες της Αθνας. στερα απ λγο καιρ λλο να χτπημα της μορας ρχεται. Χνει τον πατρα της που τον υπεραγαποσε. Αρχζει συστηματικ πλον να παραδδει μαθματα ζωγραφικς για να μπορσει να συντηρσει την οικογνει της.


                                                  Σκτσο της

    Φτνοντας στην Αθνα, εγκαταστθηκε στη Πλκα. τανε πλον αναγνωρισμνη ζωγρφος και με τις σπουδς της εχε καταφρει να ενταχθε γργορα στους κλπους των επιφανν Αθηναων. Μλιστα, το 1859 και το 1870 εξελγη, μαζ με τον Λτρα, μλος της επιτροπς των Ολυμπων και μαζ με τους Αλξανδρο Ραγκαβ, Γεργιο Μαργαρτη, Ερνστο Τσλλερ και Γερσιμο Μαυρογιννη, μλος της εξεταστικς επιτροπς του Καλλιτεχνικο Τμματος του Πολυτεχνεου. Απ το 1863 ρχισε να παραδδει μαθματα σε πλοσιες Αθηναες και φοιττριες του Αρσακεου. Ανμεσ τους θα βρισκτανε κι η νεαρ ττε Βασλισσα λγα.
     Με τη βοθεια το παλατιο διορστηκε στο Αρσκειο, που ανλαβε να οργανσει και ν' ανανεσει το μθημα της Ζωγραφικς. Υπβαλε μλιστα στο Δ.Σ. κι κθεση-μελτη για τη βελτωση τς διδασκαλας το μαθματος. Ε
χε λεψει απ τη πατρδα 8 χρνια: τα 4 χρνια σπουδν μεταμφιεσμνη και 4 που ταξδεψε σε διφορες περιοχς τς Ιταλας κρατντας σημεισεις και σχδια, που τα συγκντρωσε σε λευκματα, με την επιγραφ Studi fatti a Perugia e ad Assisi. Εκε συνυπρχαν αντιγραφς απ τα ργα του Giotto, του Perugino, του Andrea del Sarto κ.., αλλ κι αρχιτεκτονικ σχδια και σχδια αγγεων και νομισμτων.
     Σιγ-σιγ ρχισαν να φανονται τα πρτα σημδια δυστυχας. Το 1872 αρρστησε η κρη τς Σοφα απ φυματωση. Η Ελνη, που εχε δη βναυσα αποχωριστε το να της παιδ, αναγκστηκε να εγκαταλεψει την Αθνα και να εγκατασταθε στις Σπτσες, στο σπτι του αδελφο της, Αναστση Μποκουρη, στε η νεαρ Σοφα να χει καλλτερες συνθκες διαβωσης λγω το κλματος το νησιο. μως η Σοφα πθανε το 1874 στα 18 της χρνια, η Eλνη, 53 χρνων πλον. ζει μνη στις Σπτσες, εναι βουτηγμνη στο πνθος, αλλ βαθμιαα συνρχεται. Xρη στις περιποισεις συγγενν που ρχονται απ την Aθνα, ξαναβρσκει το ενδιαφρον της για τη ζω. Zωγραφζει, διαβζει μυθιστορματα, ξεκοκκαλζει εφημερδες και φροντζει να ενημερνεται. Μλιστα το 1874 ρθε να τη γνωρσει κι ο μικρς της γιος Αλεσσντρο, που 'χε μεγαλσει με τον πατρα. μως η ρεμη ζω πλι δεν κρτησε πολ.
    Ο γιος της Ιωννης χοντας κληρονομσει το ταλντο της ζωγραφικς απ τους γονες του, στλνεται απ το βασιλι Γεργιο να σπουδσει ζωγραφικ στη Κοπεγχγη, κοντ στον ζωγρφο Καρλ Σρενσεν με υποτροφα της Σχολς Καλν Τεχνν. Εκε διακρθηκε ανμεσα στους πρτους Ευρωπαους θαλασσογρφους. Επιστρφει στην Ελλδα και εγκαθσταται μνιμα στην Αθνα μαζ με την αδερφ της μητρας του. Το 1876 ο γιος της κι ανερχμενος ζωγρφος Ιωννης Αλταμορας ολοκλρωσε τις σπουδς του στη Κοπεγχγη κι επστρεψε στην Αθνα γεμζοντας με χαρ τη χαροκαμνη μητρα. μως η χαρ της διρκεσε πολ λγο, ο Ιωννης προσβλθηκε κι αυτς απ φυματωση και πθανε τον Μη του 1878. Μχρι σμερα θεωρεται νας απ τους καλλτερους λληνες θαλασσογρφους. Η απλεια των 2 νων ωστσο, προκλεσε νευρικ κλονισμ στη 57χρονη μητρας και την οδγησε μχρι και στη τρλλα.


                         Ο γις της Ιωννης Αλταμορας, ο θαλασσογρφος

     Η Καλλιρρη Παρρν κι η Αθην Ταρσολη δισωσαν αρκετς πληροφορες για τη ζω της. Το ργο της μως παραμνει γνωστο εκτς απ λγα ργα. να απ αυτ εναι το ργο Απελπισα (!!! λες και το 'ξερε), που το υπβαλε στο διαγωνισμ της Σχολς που φοιτοσε, με την υπογραφ Χρυσνης Μποκουρης. Μλιστα στην Ιταλα της προσφρανε πολλ χρματα σαν αμοιβ για την αγορ του, εκενη μως προτμησε να τονε στελει στον πατρα της με ιδιχειρη αφιρωση. Στο ργο αυτ ο συμβολισμς της απελπισας, δεγμα ρομαντικς διθεσης, αποδδεται με νεοκλασσικ αντληψη. Την δια εποχ ζωγρφισε την αυτοπροσωπογραφα της, που εικονζεται με σκορο φρεμα να ζωγραφζει αφοσιωμνη μπροστ στο καβαλτο. Χαρακτηριστικ εναι η συγκρατημνη κφρασ της κι η λιττητα στο σχδιο.
     Σε ηλικα 60 ετν η Ελνη, συντετριμμνη, επιστρφει κι απομοννεται στις Σπτσες στο σπτι του αδελφο της Aναστση I. Mποκουρα. Η επδραση των αλλεπλληλων θαντων του πατρα και των παιδιν της υπρξε κυριολεκτικ συντριπτικ για τη ζω και το ργο της. Περιφρεται μσα στο σπτι σα φντασμα, βουτηγμνη μσα στον πνο του χαμο. Απ ττε η διανοητικ της κατσταση δεν ταν φυσιολογικ, αν και ασχολιταν με διφορες εργασες, πως η συντρηση του πατρικο της σπιτιο και οι οικονομικς διεκπεραισεις διαφρων εργασιν. Βρσκει λγη παρηγορι στο Θε και στην αθανασα της ψυχς. Πιστεει τι τα αγαπημνα πρσωπα που χασε βρσκονται κπου κοντ της. Ελπζει τι κποτε θα τα συναντσει. λα αυτ τα χρνια της μοναξις και της δυστυχας χει κοντ της μια πιστ υπηρτρια, τη κουτσ Λασκαρνα που τη φροντζει και της συμπαραστκεται.
     H κορυφαα Eλληνδα ζωγρφος εναι απαρηγρητη. Tο κτπημα της Mορας εναι βαρ κι ο μητρικς πνος αβσταχτος. H δυστυχισμνη μνα, αργ αλλ σταθερ, περιρχεται σε μια κατσταση κοινωνικς απομνωσης και ψυχικς συντριβς που τη συνθλβουν. σο περννε τα χρνια, κτω απ την επδραση κι λλων θαντων συγγενν, βουλιζει λο και πιο πολ σε μια κατθλιψη, σε μιαν νοια που αυξνει με το γρας. Aλλ κι η διανοητικ της κατσταση παρουσιζει διακυμνσεις.
     Παρατατα, η ζω της δεν εναι ολτελα βυθισμνη στο σκοτδι. χει και κποια διαλεμματα φωτειν, αλλ και κποιες σταγνες χαρς.Το 1896 καταφρνει να φτιξει τη τελευταα αυτοπροσωπογραφα της, που σζεται ως σμερα. Βλπουμε τι για λλη μια φορ βρσκει παρηγορι στο κσμο της ζωγραφικς. Χνεται μες στα χρματα της δημιουργας και για λγο αναπνει. Προσπαθε με συχο τρπο να ανακτσει τη ψυχικ της γαλνη. τσι κλησε η υπλοιπη ζω της ως το θνατ της. Ανμεσα στις αναμνσεις και σε κποιες μικρς στιγμς που της διναν λγη ανσα, πως η επσκεψη κποιων συγγενν, η αλληλογραφα με τη μητρα της, τον αδερφ της και τα δο ταξδια που κανε στην Αθνα.



      Μοναδικ φορ που δχτηκε να φγει απ το σπτι της τανε λγο πριν απ το θνατ της, ταν η διευθντρια της Εφημερδας των Κυριν Καλλιρρη Παρρν την επισκφθηκε για να της πρει συνντευξη. Την πεισε μλιστα να ρθει μαζ της, για λγες μρες, στην Αθνα. Η οξυδερκστατη Παρρν, αγωνστρια κι η δια για τα δικαιματα των γυναικν στην εκπαδευση, θλησε να γνωρσει τη γυνακα που 50 περπου χρνια πριν διεκδκησε το δικαωμ της στη μρφωση και τη καλλιτεχνικ δημιουργα, ανατρποντας το κατεστημνο στην Ελλδα και την Ιταλα.
     Για τη 1η Ελληνδα δημοσιογρφο, η μαυροφορεμνη και μεγλη πλον ζωγρφος ταν να ανιγμα. "Ανκει εις τας προσωπικτητας εκενας ας κι ο οξυδερκστερος ψυχολγος αδυνατε να χαρακτηρση εκ πρτης ψεως", γραψε η Καλλιρρη Παρρν στην εφημερδα της. Η Ρα Γαλανκη στο βιβλο της περιγρφει τη συνντηση των δο γυναικν ως εξς:

     "Αρνθηκα να τη δεχτ. Καθς τς απαντοσα με τη Λασκαρνα τι εδ και χρνια δεν δεχμουν επισκψεις, αναρωτιμουν ποαν απ λες τις Ελνες που υπρξα εννοοσε ακριβς, και τι ραγε θα της ζητοσε. Μου εξγησε με τον επμενο νθρωπο που στειλε. Τς αρνθηκα ξαν. Δο μρες πρασαν, σπου να υποκψω στον τελευταο της αγγελιοφρο. Ερχταν πια απ το σπτι το δημρχου κι εξαδλφου μου Κυριακο, που εχε αναλβει τη φιλοξενα εκενης της κυρας, η οποα μθαινα πως διηθυνε την δη τριετ αθηνακ Εφημερδα των Κυριν. Εξλλου, πρεπε τοτη η επμονη γυνακα να καταλβει τι εγ ζοσα με διαφορετικ απ τον δικ της τρπο και να μυηθε σε λλο ρυθμ. ντας ευασθητη το εννησε αμσως και, νομζω, το σεβστηκε. ντας και δραστρια, δεν φησε ανεκμετλλευτο το μυητικ της διμερο.
     γραψε να πολυσλιδο ρθρο στην εφημερδα της για σα εδε τοτες τις δο ημρες, πριν με συναντσει. […]. Την επμενη νοιξη σχεδαζε να κνει στα γραφεα τς εφημερδας της την πρτη κθεση γυναικν ζωγρφων, και για τοτο με εχε αναζητσει. Διτι εγ εχα σπουδσει και εχα ασκσει την τχνη τς ζωγραφικς, μια τχνη που οι γυνακες ακμη δεν εχαν δικαωμα οτε να τη σπουδζουν οτε να την ασκον ως επγγελμα στην Ελλδα. Στο μτι μου θα πρπει να ναψε μια σπθα, που παρατρησα τι δεν της διφυγε προτο σβσει λγοντς της να με εξαιρσει οπωσδποτε απ τον κατλογο τς κθεσης, ενδεχομνως και απ την τχνη τς ζωγραφικς […]. Η επισκπτρια μο ζτησε ευγενικ να δει τα ργα μου. Τς δειξα πνω στον τοχο τη ζωγραφι του «Αγγλου με την κρη». ταν η μνη που εχε διασωθε, αφο μιλοσε για τον αρραβνα τς Σοφας. ριξε μια ματι και σε κποιες μεταγενστερες σπουδς, καμωμνες σε ρες αργας και μελαγχολας με μαρο μολβι μελνι…
"



     Παθανει νευρικ κρση και παραλογζεται. Πνω στον παροξυσμ και στην απελπισα της, ανβει φωτι στην αυλ του σπιτιο της και καει τα ομορφτερα ργα της, τα σχδι της, τα πιστοποιητικ των σπουδν της. λα γνανε στχτη κι απομοννεται απ' λο τον κσμο. Σε κποια κρση φτνει στο σημεο να ξεθψει τα παιδι της και να τα φρει στο σπτι της. να σπτι που παρμεινε στη μνμη των Σπετσιωτν σαν "στοιχειωμνο". Αποπειρθηκε πολλς φορς ν' αυτοκτονσει, μα ζησε ως τα βαθι γερματα.
    τσι συχα πθανε τη νχτα της Kυριακς 19, ξημερνοντας Δευτρα 20 Mρτη του 1900, στο πατρικ της σπτι παρα με την μπιστη, κουτσ υπηρτρι της Λασκαρνα. Η ψυχ της γαλνεψε, γμισε χρματα γιατ πγε κοντ στα παιδι της. Εκε συνντησε τι μχρι εκενη τη στιγμ εχε χσει.Τις ψυχς του πατρα, του Ιωννη και της Σοφας, τους καμμνους πνακες, τις ελπδες της, τα νειρα που δεν μπρεσε να πραγματοποισει. Kηδετηκε στο κοιμητρι της Aγας ννας, στην δια περιοχ. Aργτερα, τα οστ της, πως κι εκενα της Σοφας και του Γιννη, μεταφρθηκαν απ τους απογνους της στο A' Nεκροταφεο Aθηνν, σε κοιν τφο της οικογενεας Mποκουρη-Aλταμορα. Στη μαρμρινη σαρκοφγο (ργο του Ικωβου Μαλακατ, που εχε αναλβει κποιες μαρμαρογλυπτικς εργασες και στο πατρικ της σπτι στη Πλκα) αναγρφεται το τος 1824 ως τος γννησης. Το σπτι της περιλθε στους κληρονμους της. να σπτι που παρμεινε στη μνμη των Σπετσιωτν σαν στοιχειωμνο. 


                    Ο Τφος της στο Α' Νεκροταφεο Αθηνν
 
    Φημολογεται πως, κατ μαν εκδοχ, τα ργα της καταστρφηκαν απ συγγενες της που καθρισαν το σπτι της μετ τον θνατ της. τι κι αν πιστεει κανες για την πορεα της ζως της, που εναι μια συνταρακτικ τραγωδα, δεν υπρχει αμφιβολα πως οι αντοχς της κι οι δυναττητς της στη τχνη, γγιξαν τα ρια του ιδανικο. 
    Η Ελνη Μποκουρη-Αλταμορα υπρξε κορυφαα ζωγρφος του 19ου αινα, που η ζω θα μποροσε να χαρακτηριστε ως μυθιστορηματικ, περιπετειδης και, συνμα, τραγικ. Υπρξε, σως, η πρτη γυνακα της νετερης Ελλδας που ξεπρασε με τλμη τις δυσκολες ενς ανδροκρατομενου κατεστημνου και βρθηκε αντιμτωπη με τον πθο της δημιουργας, -και πλρωσε πολ ακριβ ανττιμο γι' αυτ. Παρ τις λεπτομερες βιογραφικς πληροφορες για τη ζωγρφο, που διασσαν η Παρρν κι η Ταρσολη, το ζωγραφικ της ργο παραμνει γνωστο, εκτς ελαχστων εξαιρσεων.
     Ανμεσα σε αυτς εναι η Απελπισα (!!!) που η ζωγρφος, με το νομα Χρυσνης Μποκουρης, πρε μρος στο διαγωνισμ της σχολς που φοιτοσε στην Ιταλα. Αναφρεται τι για το συγκεκριμνο ργο της προτθηκε υψηλ αμοιβ για να πειστε να το πουλσει, εκενη, μως, προτμησε να το στελει στον πατρα της με ιδιχειρη αφιρωση. Αν και πρκειται για πριμη προσπθεια, αποκαλπτει ορισμνα χαρακτηριστικ στοιχεα της καλλιτεχνικς προσωπικτητας και των αναζητσεν της. Ο συμβολισμς της απελπισας, δεγμα ρομαντικς διθεσης, αποδδεται με νεοκλασσικ αντληψη. Η κλειστ, συσπειρωμνη σχεδν γρω απ τον ξον της φρμα του γυναικεου σματος και το στυλιζρισμα των ανεμισμνων μαλλιν και των πτυχσεων του χιτνα, αποπνουν μα ελεγχμενη δραματικτητα και αποκαλπτουν μα σειρ απ συναισθηματικς καταστσεις που κυμανονται ανμεσα στην εγκαρτρηση, τη θλψη και τον τρμο.


                        Ελνη Μποκουρα: "Απελπισα"

     Στην δια περοδο αποδδεται και το ργο, Αυτοπροσωπογραφα: Ζωγραφζοντας Στο Ατελι. Εικονζεται η δια με σκορο φρεμα να ζωγραφζει αφοσιωμνη μπροστ στο καβαλτο. Χαρακτηριστικ εναι η συγκρατημνη κφραση, χωρς χνος θεατρικς πζας, καθς κι η λιττητα στο σχδιο. Δυστυχς, οι πληροφορες που υπρχουνε για τα ργα που ακολοθησαν εναι εξαιρετικ ελχιστες κι ως να βαθμ, χουν υποκειμενικ χαρακτρα, ειδικτερα της περιδου 1857-1874 που η καλλιτχνις ζησε κι εργστηκε στην Αθνα. Συμπερασματικ, θα μποροσαμε να υπογραμμσουμε πως κινθηκε στα πλασια των νεοκλασσικν κατευθνσεων που διδχθηκε στην Ιταλα χρησιμοποιντας, παρλληλα, το ρομαντικ στοιχεο στη σλληψη των ργων, που τελικ, φρουν ντονη τη σφραγδα του προσωπικο της δρματος.
     Η πρωτοκρη κι αγαπημνη του πατρα της Γιννη Μποκουρα, η Ελνη, γεννθηκε τη χρονι της επανστασης του '21. Του μοιαζε μλιστα πολ. χι τσο στην ψη, σο στην περηφνεια και την αποκοτι. Αυτς ο αγρμματος, μα ευασθητος Αρβαντης αγωνιστς του '21 υπρξε ο βασικς εμψυχωτς της. Στη συνχεια, η απφαση του καπετν Γιννη να μετοικσει με λη του τη φαμλια στην Αθνα, που μλις εχε ανακηρυχτε πρωτεουσα, λλαξε τη ζω της. Μες στο καρβι, που θα την οδηγοσε εκε, η Ελνη εδε τον εαυτ της μσα στο πλθος που αποχαιρετοσε το καρβι. Δεν κατλαβε ττε αν τη χαιρετοσε της παργγελνε κτι. Σκφτηκε, μως, πως ποιος μπορε να ζωγραφζει, ενδχεται να βλπει και τον εαυτ του απναντ του, ρα δεν πρεπε να ξαναφοβηθε οτε την ραση οτε τα ορματ της.
    Τα ταραγμνα χρνια του ξεσηκωμο, που μεγλωσε αυτ η κρη, εξηγοσανε, κατ τον κρη της, τη μανα της να ζωγραφζει. Επιπλον, η μεγλη και συλλογικ επανσταση του '21 επηρασε την Ελνη κι αλλις: Θα κανε κι αυτ πολλς μικρς, ατομικς επαναστσεις, ανατρποντας προαινια θη και διαταρσσοντας κατεστημνες νοοτροπες. λλωστε εκενα τα τρομερ χρνια ανσυραν απ τον καθνα, μικρ μεγλο, κτι παραπνω απ αυτ που σε κανονικς συνθκες δειχνε πως ταν. Αυτ τα δσκολα χρνια αλλ και τα παραμθια που κουγε η Ελνη απ τις γυνακες των ψαρδων για τα βσανα και τις ανδραγαθες της Μεγλης τους Κυρς, της Λασκαρνας Μπουμπουλνας, την καναν να πλθει με το νου της τις εικνες.

                             Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα

     Ττε αποφσισε τι θα γνει οπωσδποτε ζωγρφος, ακμη κι αν αυτ σμαινε να μενει δι βου διαφορετικ απ τα συνομλικα κορτσια κι απ τις γυνακες του σογιο της. Στο αθηνακ σπτι στη Πλκα, ρθαν μοδστρες και ρψανε στολς για την Ελνη και τις 2 αδερφς της, προκειμνου να φοιτσουνε στο Παρθεναγωγεο. Στα διαλεμματα, η ομοιομορφα της στολς σπρωχνε την Ελνη ν' ανακαλπτει τις διαφορς των κοριτσιν ανμεσ τους, σπουδζοντας το πρσωπο και τις κινσεις της καθεμις, για να τις ζωγραφσει. φτασε μλιστα κποια στιγμ στη τιμωρα, αφο το πθος της για τη ζωγραφικ θεωρθηκε παρκκλιση και δεν εχε καμμι σχση με τη διδασκαλα του διακοσμητικο σχεδου και με την υποταγ, που απαιτοσανε τα χειροτεχνματα των κοριτσιν, που προορζονταν για κυρες της Αυλς σζυγοι πλοσιων αστν.    
     Αξημρωτα κατβαινε κρυφ στη κουζνα και στους ρημους διαδρμους του σχολεου κι κλεβε τα απομεινρια απ τα κερι και τα σπερματστα, που εχαν ανψει σ' αυτος τους κοινχρηστους χρους. Κι αργ τη νχτα, ταν λα τα κορτσια παραδνονταν στην εφηβεα των ονερων τους, η Ελνη ναβε τα απομεινρια των κλεμμνων κεριν και σπερματστων, για να μπορε να ζωγραφζει στα κρυφ.
     Η λειτουργα του Σχολεου των Τεχνν στην Αθνα συνπεσε με τον ερχομ στην πρωτεουσα του Τσκολι, ζωγρφου, αρχαιολγου και γιατρο. Ο διωγμς του απ το Βασλειο των Δο Σικελιν, σε συνδυασμ με τη φυματωση της μοναδικς του θυγατρας, τον προθησε προς κλματα πιο ντια και ξηρτερα. Ο Ιωννης Μποκουρας βρκε εκολα τον Ιταλ ζωγρφο και του ζτησε να κνει μαθματα ζωγραφικς στη κρη του Ελνη. λλωστε, ο παλις καπετνιος εχε καταλβει πως η αγπη που εχε η κρη του στη ζωγραφικ μοιαζε με το δικ του πθος για τα θαλασσιν ταξδια. Κι ακμα πως ταν κτι που δεν τιμωρεται, αφο δεν εχε αμαρτα.


      Ελνη Μποκουρα: "Αυτοπροσωπογραφα, Ζωγραφζοντας Στο Ατελι"

     τσι η Ελνη ρχισε με τον Τσκολι μαθματα ζωγραφικς. Τα μαθματ τους κρτησαν αρκετ χρνια. ρχισε να αντιλαμβνεται τον πνακα σαν μια οργνωση ζως, να δχτυ αναφορν κι αισθημτων, που πιανταν η ανθρπινη ψυχ, χι για να φυλακιστε, μα αντθετα για να πετξει απ κει ελεθερη απ τα δεσμ της λης και του μετρημνου χρνου. Ο δσκαλς της μλιστα πστευε πως "Το πθος της για τη ζωγραφικ, μολοντι απαγορευμνο στις γυνακες, δεν πρεπε να μαραζσει, μα να καλλιεργηθε και να καρποφορσει. Σαν να ταν ντρας...". Κι ταν  ρχισε να διδσκει ελαιογραφα στο Σχολεο των Τεχνν με μισθ, υποσχθηκε στην Ελνη να της μαθανει ακριβς σα θα δδασκε στους σπουδαστς του, αφο δεν επιτρεπτανε στις γυνακες να παρακολουθνε τα μαθματα. Να της προσφρει μως μια γνση περκλειστη και μελαγχολικ, αφο χωρς τα απαρατητα χαρτι θα μενε για πντα μη ανταγωνιστικ, φυλακισμνη στους τσσερις τοχους ενς σπιτιο.
     Τον επμενο χρνο ο Ιωννης Μποκουρας με το κεφλαιο απ την εκποηση του ιστιοφρου του Θαλσσιος ππος αγρασε το πρτο λιθκτιστο θατρο της Αθνας, το Θατρο Των Αθηνν για τις εφημερδες, αλλ Θατρο Μποκουρα για τον κσμο. Η Ελνη ενθουσιστηκε με την ιδα του πατρα της. μαθε εκε τη σημασα της μμησης­ γνση που στθηκε καθοριστικ για τη ζω της. μως η ζωγραφικ τη τραβοσε πιο πολ απ το θατρο, πλην μως περιοριζταν απ το γεγονς πως τανε γυνακα. Ετσι η Ελνη πρε με τον πατρα της το καρβι, για να ταξιδψει απ τον Πειραι στη Νπολι, με σκοπ να σπουδσει ζωγραφικ. (Σημ.: Ο Καποδστριας μ' επιστολ του, ανακοιννει στον Ιωννη Μποκουρα, τι του δνεται ο ττλος του πλοιρχου κι να αμθητο ποσ προκειμνου να ξαναποκτσει ,τι προσφερε για την Επανσταση του '21. Εκενος αρνθηκε, πως κανε και σε παρμοια πρταση του θωνα.)


                        Ελνη Μποκουρα: "Αυτοπροσωπογραφα"

     Η καπετνισσα Μαρα, η μνα της, δχτηκε ττε πολ φαρμκι απ την αλαφροσκιωτη 1η της θυγατρα. Ο ξενιτεμς της απομκρυνε τη πιθαντητα του γμου, που ττε θεωρονταν η φυσιολογικ εξλιξη στη ζω κθε γυνακας, στην ηλικα της. Αποχαιρετντας την η Ελνη μσα απ το καρβι βλεπε τα ροχα της να ξεμακρανουν κι αποχαιρετοσε μαζ λες εκενες τις κοινωνικς συμβσεις και παραδοσιακς αξες, που η δια δεν θελε να τηρσει. Ο καπετν Γιννης απ την λλη πστευε τι το κρμα του αρβαντικου αματος και της ελληνικς ιδας θ' αποτελοσανε το πιο σγουρο φυλαχτ για την Ελνη.
     Βγανοντας μως απ τη Νπολι, για να πει στη Ρμη πρεπε να μεταμφιεστε. Μια αλλαγ της πολιτικς κατστασης στην Ιταλα κατ τη διρκεια του ταξιδιο της επβαλε αυτ τη μεταμφεση, για λγους ασφαλεας. Ο καπετν Γιννης την εγκατστησε στη Ρμη κι επστρεψε στη θεατρικ επιχερηση στην Αθνα. δειξε τσι απλυτη κατανηση στις επιλογς της κρης του -σο τολμηρς κι αν ταν αυτς- και μλιστα σε μια ιδιατερα δσκολη εποχ. Και τη 1η ρωμακ της νχτα την επισκφτηκε στ' νειρ της η Μεγλη Κυρ, η Λασκαρνα, και τη συμβολεψε να συνεχσει να ντνεται σαν ντρας, γιατ τσι θα μθει τα 2 κι απ τους ντρες κι απ τις γυνακες. Το επμενο πρω, ανσυχη με το νειρο της περασμνης νχτας, εδε σ• αυτ να προφητικ σημδι. Εξλλου θα δινε σντομα εξετσεις στη Σχολ των Ναζαρηνν ζωγρφων.


                                 Το σπτι της στις Σπτσες

     Καθς στο μοναστρι δεν καναν δεκτς για τη ζωγραφικ γυνακες -πργμα που εχε αποκρψει απ τον πατρα της- το αποφσισε. Γννησε, λοιπν, η Ελνη εκενο το πρω τον εαυτ της ως Καννα. Θα ζοσε εφεξς ως Καννας. γινε δεκτ σε μια απ τις αντερες τξεις. Και μσα στο μοναστρι και στη πλη απφευγε τις συναναστροφς, μπως αθλητ της προδοθε. ταν πια νας μοναχικς, συνεσταλμνος, μλλον σχημος και ανσυχος ντρας, βυθισμνος στη προοπτικ των δχως ρια ταξιδιν και των περιπλανσεων, που θα του επτρεπαν η αμφεση κι οι σπουδς του.
     φερνε μως στο μυαλ της και την αλλοτιν Ελνη, που κλεβε τα αποκρια στο σχολεο, για να ζωγραφζει στο σκοτδι. Αναρωτιταν συχν ποια θα τανε τρα η τιμωρα της, μιας κι η παραβασ της τανε ββαια πιο σοβαρ. Η απελπισα τη κυρευε αραι και που, αφο με πονηρι και ψμματα κρδιζε την απαγορευμνη γνση. Τελεινοντας τη σχολ των Ναζαρηνν εξακολοθησε να φορ κοστομια, για να ζει μνη και να ταξιδεει με ασφλεια. Η Ελνη εχε μθει να γνεται αρατη. Μλις περνοσε το μαγικ δαχτυλδι των αντρκειων ροχων, την αντικαθιστοσε αμσως η εικνα ενς νου ντρα, ονομαζμενου Καννας. Απελευθερθηκε σταδιακ μετ τη μετακνησ της απ τη κλειστ κοινωνα των Σπετσν στην αθηνακ κοινωνα κι πειτα σε μια ξνη χρα. Απολμβανε πια την ελευθερα του ξνου, του ξεριζωμνου.



     στερα, μια πολιτεα της ενδοχρας, στθηκε μοιραα για την Ελνη: Η Φλωρεντα, κι ο ρωτας για το ζωγρφο Σαβριο Αλταμορα. 1η φορ, μετ απ πολλ χρνια, η εντς της Ελνη εξεγρθηκε εναντον του Καννα, πως πντα εξεγερεται η ζω εναντον του θαντου. Αν νικοσε η Ελνη, θα 'χανε λα τα προνμια που της υποσχταν ο Καννας. Αν νικοσε ο Καννας, ττε η Ελνη θα χανε για πντα τη ψυχ της. Αποφσισε, λοιπν, να ενσει τη ζω της με τη δναμη αυτο του ανμου, του Σαβριο. Ο νεμς του τη σκωσε σε δυνατ και τρυφερ αγκλη και την ταξδεψε για λγο στους εφτ ουρανος. Εκε γεννθηκαν τα 2 της παιδι, ο Ιωννης και η Σοφα. Αναγκστηκε, μλιστα, να ασπαστε τον καθολικισμ, για να στεφανωθε το Σαβριο, προδδοντας την παμπλαιη γονεκ της πστη. Κι στερα ρθε ο 2ος γιος, ο Αλεσσντρο.
     Κι ταν μετ απ κποια χρνια την εγκατλειψε ο Σαβριο, για να φγει με την Αγγλδα φλη της και ζωγρφο Τζιν, η Ελνη κνησε με το πλοο της επιστροφς για την Ελλδα. Τον Ιωννη και τη Σοφα λλωστε αντρεφαν οι γονες της στην πατρδα. Τον Αλξανδρο, βρφος ακμα, τον πρε μαζ του ο Σαβριο. Και στο ταξδι αυτ η Ελνη επλεξε να ενδυθε τα αττικ της φορματα, αφνοντας πσω της για πντα το αντρικ κοστομι του Καννα.
     Στην Αθνα ρχισε να εργζεται, ντυμνη στα γυναικεα μακρι φορματα, στα γυναικεα μαλλι. πρεπε να αποδεξει την αξα των γραμμτων και για τις γυνακες, δικαιολογντας τσι τη μεταμρφωσ της σε ντρα, για να μορφωθε. Απ τη μαυρλα της μελαγχολας, που την επισκεπτταν συχν, την ελευθρωναν τα δυο μικρ παιδι της. Ο Ιωννης, μλιστα, απ πολ μικρς μαθτευε κοντ της στη ζωγραφικ. Κι η Ελνη τ' φηνε να πιστεουν πως κποια μρα ο πατρας τους θα ερχτανε να τα αγκαλισει φρνοντας δρο τον μικρ Αλεσσντρο.
     Οικονομικ ανεξρτητη, ασκντας τη τχνη της ως επγγελμα κι απολαμβνοντας τη γενικ εκτμηση, ζησε επ 20 χρνια μια ζω που ελχιστες γυνακες της εποχς της εχανε τη δυναττητα να γνωρσουν. Οι πνακς της πωλονταν ναντι σεβαστο ποσο και συνεργαζταν με γνωστος ζωγρφους της εποχς. Παρλληλα με την επαγγελματικ της επιτυχα, ταν αφοσιωμνη μητρα που παρακολουθοσε με περηφνεια τη σταδιοδρομα των παιδιν της.
     Μλις, μως η αρρστια χτπησε τη κρη της, τη Σοφα, στα 18 της χρνια, η Ελνη την φερε στο σπτι του νησιο, στις Σπτσες. Και σαν ρθε η ρα της για το τελευταο ταξδι, η Ελνη τη ζωγρφισε στην αγκαλι του αγγλου. Κι νιωσε ττε πως η μορα την εκδικθηκε, γιατ προσπθησε να δραπετεσει απ τη προκαθορισμνη επανληψ της. Να δραπετεσει προς την ελευθερα της δικς της φσης. Και το καλοκαρι της διας χρονις που φυγε η Σοφα, φυγε κι ο Ιωννης, για να συνεχσει τις ζωγραφικς του σπουδς στην Ακαδημα της Κοπεγχγης. Κι ο αποχαιρετισμς αυτς πνεσε την Ελνη. μως δεν πρεπε να αρνηθε στο γιο της την περιπλνηση στη γνση, αφο οτε κι ο αγρμματος, πλην ευφυς, πατρας της την αρνθηκε κποτε σ' αυτν.


                            Κρλο Τργια: Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα

     Το επμενο καλοκαρι ο μικρτερος γιος, ο Αλεσσντρο, ρθε στο σπτι των Σπετσν, για να γνωρσει τη μητρα του. Κι η Ελνη αλευε συγκινημνη απ το πρσωπο και τη συμπεριφορ του γιου της θρασματα απ τον πρτο της ρωτα, σαν απ να αρχτυπο ζως. Του δειξε, μλιστα, καθετ το ορατ, καθετ που θα μποροσε να τον βοηθσει να τη προσεγγσει. Κι ταν αυτς ζτησε να φγει απ το νησ, εκενη κατλαβε πως εκενος θα μενε πντα ξνος γι' αυτν κι εκενη πντα ξνη γι' αυτν.
     Ωστσο, ο Ιωννης, μετ την επιστροφ του απ τη Δανα, ρθε να ζσει κοντ στην Ελνη, στις Σπτσες. Ζωγρφιζε ασταμτητα, σαν να μην θελε να πει χαμνη οτε η παραμικρ στιγμ, απ σες μετρημνες του εχαν απομενει. Κι ταν αναχρησε κι αυτς, στα 26 του χρνια, για το μεγλο ταξδι, ξεκνησε κι η Ελνη για τη μετ τη ζω ζω των γυναικν, πως την αποκαλοσε. Ουρλιζοντας, πφτοντας καταγς, λνοντας και τραβντας τα μαλλι της ξεκρμασε ναν-ναν τους πνακς της, τους κουβλησε στη βερντα πνω απ τη θλασσα και τους καψε. Πστευε πως τσι καιγε λη τη προηγομενη ζω της: τη δειλα της να σκοτωθε, τα δο παιδι που γννησε δχως ουρνιες κι επγειες ευχς, την αλλαγ του ορθδοξου δγματος με το καθολικ, το αντρικ ντσιμ της, που πλγωσε τη νηνεμα του γυναικεου πανρχαιου κσμου. Κι ακμα πστευε πως η φλγα αυτ θα ταν ο φρος για τον Ιωννη, για να θυμται πο τανε το φως και να μπορε να επιστρφει.
     Απ κει και πρα τποτε δεν εχε πια σημασα γι' αυτν, σο οι φωνς κι οι επισκψεις των αγαπημνων της. Γμιζε τις λεκνες με νερ, φηνε πνω στο τραπζι κοντυλοφρο και λευκ χαρτ και περμενε. στρωνε και ξστρωνε τα κρεββτια των παιδιν της. Καμμι φορ τους τραγουδοσε με τη ραγισμνη της φων. Απ εκενη την ημερα, θα σταματοσε κθε κοινωνικ συναναστροφ. Κλεστηκε στον εαυτ της τροφοδοτντας τα κουτσομπολι της εποχς στην κλειστ κοινωνα των Σπετσν. Κλεστηκε στον εαυτ της κι αδιαφοροσε παντελς για τα κουτσομπολι τς κλειστς κοινωνας των Σπετσν που τη θεωροσαν τρελ. Η κορφωση του δρματος συντελστηκε, ταν σε μα τρομακτικ κρηξη της μητρικς οδνης, καψε τα καλλτερ της ργα στην αυλ του σπιτιο της. ζησε τα υπλοιπα χρνια της ζως της σαν ερημτης κι η γενικ ιδιρρυθμη συμπεριφορ της τροφοδοτοσε ποικλα σχλια στη μικρ κοινωνα του νησιο, η οποα συνοδευταν με διφορες σχετικς διηγσεις.


                        Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα: Γμος

     ταν, μετ απ χρνια, η Ελνη, η κυρα-Λνη για τις γειτνισσες, αναχρησε νφη για το στερν της ταξδι, η Λασκαρνα, η κουτσ της υπηρτρια, φνηκε στη πρτα και τους επε να κοπισουν. Κι ρχισαν οι Αρβαντισσες τα θρηνητικ τους τραγοδια, λγοντας στη κυρα-Λνη να πει στο καλ, αφο τη ζτησε ο Θες στη δολεψ του.
να μνα αργτερα, Μεγλη Τρτη πρω, ο Αναστσης Μποκουρας, ο αδελφς της Ελνης, αποσφργισε το σπτι των Σπετσν. Και δυο μρες μετ, τη Μεγλη Πμπτη, περιδιαβανοντας μσα στα δωμτια αυτο του σπιτιο, ανστατος απ την τρλλα που αντκρυζαν τα μτια του, πρε την απφασ του : Εξλειψε με την πυρ λα τα χνη, εξαερνοντας μια για πντα την προδοσα, την αμαρτα, τα μαγικ.
     Ο χαρακτρας της εναι γυναικοκεντρικς, με σημεο αναφορς το διχασμ, τη διπλ ταυττητα, το δινυμο πρσωπο, που παλεει απεγνωσμνα να συμφιλισει τα δο μισ κομμτια του εαυτο του και οδηγεται τελικ στην ττα και στην τρλα. Κυραρχο μοτβο εναι αυτ της μεταμφεσης, που συνδεται με την αναζτηση της αλθειας και δηλνει την προσπθεια απεγκλωβισμο απ τα στεν, περιοριστικ ρια του φλου. τσι, διαμορφνεται μια να ταυττητα στην ηρωδα και εμφανζεται μια να εικνα, αποδεκτ χι μνο απ τον εαυτ της αλλ και απ τους λλους. Η Ελνη εναι να σμβολο της διαφορετικτητας και του στοιχεου του λλου μσα στο διο. Προσπαθε να ισορροπσει ανμεσα στην αρβαντικη και την ελληνικ καταγωγ της, το ορθδοξο και το καθολικ δγμα, την ιδιτητ της ως γυνακας και μητρας και τη ζωγραφικ, που εναι πντα η προτεραιτητ της.
     Ο γυρισμς στην Αθνα και η επιστροφ στα γυναικεα ροχα αφαιρον απ την Ελνη το δυναμισμ και τη σιγουρι που της δινε το κοστομι του Καννα. Το ταξδι της, με την ννοια της αναζτησης μιας ταυττητας, βρσκεται πλον σε τελικ στδιο. Τα πνθιμα γυναικεα ροχα, πως τα αποκαλε, εναι σαν μαρα πανι επιστροφς. Επειδ καψε το σνολο σχεδν του εικαστικο της ργου, που θα μας επτρεπε να συναγγουμε κποια συμπερσματα, παραμνει για μας μια μυστηριδης και σγουρα τραγικ μορφ. Υπρξε τσο αυτνομη κι ανεξρτητη, που παρουσιζει σημδια αποκοπς, τσο απ τον οικογενειακ σο και απ τον κοινωνικ της περγυρο. Αυτ η τρομακτικ ανεξαρτησα κι απσυρση εναι που θα οδηγσει στη δυσαρσκεια των οικογενειακν της προσπων και στο χαρακτηρισμ της ως μγισσας απ την κοινωνα των Σπετσν.
     Υπρξε κορυφαα ζωγρφος του 19ου αινα.


¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥

                                 ΠΑΡΡΤΗΜΑ:


     Ο Ιωννης Αλταμορας (Φλωρεντα Νπολι, 1852 - Σπτσες, Μης 1878) ταν λληνας ζωγρφος του 19ου αι., που διακρθηκε κυρως για τις θαλασσογραφες του. Πατρας του ταν ο Ιταλς ζωγρφος κι επανασττης Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα (Francesco Saverio Altamura) και μητρα του η Ελνη Μποκουρα-Αλταμορα, κρη σημαντικς σπετσιτικης οικογνειας κι η πρτη Ελληνδα ζωγρφος. Το 1857 1859 οι γονες του χρισαν κι ο Ιωννης μαζ με τη Σοφα ακολοθησαν τη μητρα τους στην Αθνα.


                     Ιωννης Αλταμορας: Αυτοπροσωπογραφα

     Απ τα παιδικ του χρνια, δειξε την μφυτη κλση του προς τη ζωγραφικ, που στην τχνη της μυθηκε απ τη μητρα. γινε δεκτς στην Σχολ των Τεχνν (τη μετπειτα Ανωττη Σχολ Καλν Τεχνν της Αθνας), που μελτησε ζωγραφικ κοντ στον Νικηφρο Λτρα στη 2ετα 1871-2. Με υποτροφα του βασιλι Γεωργου Α', συνχισε τις σπουδς του στη Κοπεγχγη στη περοδο 1873-6 κοντ στον Καρλ Φρντερικ Σρενσεν (Carl Frederik Sørensen). Το 1875, εν βρσκονταν ακμα στη Κοπεγχγη, στειλε στην κθεση των Ολυμπων στην Αθνα το ργο του Το Λιμνι Της Κοπεγχγης, ργο που τιμθηκε με αργυρ μετλλιο Β' τξεως.


                   Ιωννης Αλταμορας: Το Λιμνι Της Κοπεγχγης

     Με την επιστροφ του στην Ελλδα, νοιξε εργαστριο ζωγραφικς στην Αθνα, εν η φμη του ρχισε να αυξνεται με τον διο να αναδεικνεται στον πιο ακριβοπληρωμνο λληνα ζωγρφο της εποχς του. Προσβλθηκε απ φυματωση και πθανε το 1878 στις Σπτσες, σε ηλικα 26 ετν. Ο θνατς του αλλ κι ο θνατος της αδελφς του, που εχε συμβε λγα χρνια πριν -επσης απ φυματωση- οδγησε την μητρα του στον νευρικ κλονισμ και την τρλλα.


              Ιωννης Αλταμορας: Λιμνι Του Σκγκεν

     Πεθανοντας νος, ο Ιωννης Αλταμορας φησε πσω του λγα αλλ σημαντικ ζωγραφικ ργα. Το 1878, χρονι του θαντου του, δο πολεμικς θαλασσογραφες του -Η Πυρπληση Της Πρτης Οθωμανικς Φρεγτας Στην Ερεσσ Απ Τον Παπανικολ κι Η Ναυμαχα Του Ναυρχου Μιαολη Εναντον Δο Οθωμανικν Φρεγατν Στην Εσοδο Της Πτρας- παρουσιστηκαν στην Διεθν κθεση του Παρισιο. Ο 2ος πνακας παρουσιστηκε και στην κθεση Μνημεων του Ιερο Αγνα στο Πολυτεχνεο της Αθνας το 1884. Τλος, μα θαλασσογραφα του παρουσιστηκε στην Διεθν κθεση της Ρμης το 1911.


               Ιωννης Αλταμορας: "Μπανοντας Στο Λιμνι"

     Περισστερο απ ναν αινα μετ τον θνατ του και συγκεκριμνα το 2011, το Μουσεο Μπενκη διοργνωσε στην Αθνα μεγλη κθεση ργων του ζωγρφου, καθς κι ργων του πατρα του, της μητρας του και του αδελφο του Αλεσσντρο. Αν και κατατσσεται στην ακαδημακ Σχολ Του Μονχου (ταν επσης επηρεασμνος και απ την ακαδημακ σχολ της Δανας εν τοτοις η φωτειντητα των ργων του, ο ανοιχτς ορζοντας κι η κνηση δεχνουν τι ο Αλταμορας εχε αρχσει να ξεπερνει την αυστηρ γραμμ του ακαδημασμο και να στρφεται προς τον πριμο Ιμπρεσσιονισμ.


                     Ιωννης Αλταμορας: Θαλασσογραφα

      Tο 1876 ο Γιννης γυρζει στην Aθνα, που τον περιμνει μια λαμπρ καρριρα, μετ απ σπουδς στο Σχολεο των Τεχνν και στην Ακαδημα της Κοπεγχγης, εγκαταστθηκε στην Αθνα (1874) παρουσιζοντας εξαιρετικ δεγματα της τχνης του, που τον καθιρωσαν ως ναν απ τους σημαντικτερους λληνες ζωγρφους που ασχολθηκαν με τη θαλασσογραφα. Eκε στνει το εργαστρι του κι εργζεται με πυρετδεις ρυθμος. Zωγραφζει θαλασσογραφες μεγλης πνος, πως η "Nαυμαχα Πατρν" κ.. Ο διος γραψε σε κποιες σημεισεις του:


                         Ιωννης Αλταμορας: Κακι Στις Σπτσες

     "Καθς λθαμε απ την Ιταλα στην Αθνα εγ πηγανω στη Σχολ των Τεχνν κι η Ελνη συχνζει στο παλτι, διδσκει σχδιο τα παιδι της βασιλικς οικογνειας. Ο βασιλις, εκτιμντας το ταλντο μου, με στλνει με υποτροφα στη Δανα. πως ακογεται εδ στη Κοπεγχγη, τα ργα μου εναι τα πιο καλ στο εδος τους. τσι χουμε, πως αργτερα χαρακτηρστηκα ο καλλτερος λληνας θαλασσογρφος. χω την ασθηση τα δανζικα βιματα μαζ με την ελληνικ καταγωγ κι εμπειρα μου μεττρεψαν τη ζωγραφικ μου σ' να παρξενο σμπλεγμα στοιχεων που ξνιζε του Δανος κι αργτερα προκλεσε στην Ελλδα αντιδρσεις των υποστηρικτν του δγματος της ελληνικτητας και της σχολς του Μονχου".

¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥¥

Ο Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα, γεννθηκε στη Φτζια, αλλ μετακμισε στη Νπολι το 1840, αρχικ με σκοπ να σπουδσει ιατρικ. Εγγρφηκε στο σχολεο των ιερων της Σκολπi. Αλλ τα ενδιαφροντ του τον οδγησαν να παρακολουθσει την Accademia di Belle Arti στο πλευρ του Domenico Morelli, γινε φλος και με τον Michele De Napoli. Αλλ πως κι ο φλος του, γινε μρος των διαδηλσεων στην εξγερση του 1848. Πολμησε στα οδοφργματα της Santa Brigida. Συνελφθη σε λγο και καταδικστηκε σε θνατο, διφυγε και μετ απ αυτ, κατφυγε στην εξορα στο L' Aquila, στη συνχεια μχρι το 1850 στη Φλωρεντα.


                             Φραντσσκο Σαβριο Αλταμορα

     Εκε μπκε στον κκλο των καλλιτεχνν που συχνζουνε στο Caffè Michelangiolo και στους ζωγρφους της σχολς της Τοσκνης των Macchiaioli. Ωστσο, οι πνακες του Francesco, σε αντθεση με εκενους των Macchiaioli, επικεντρθηκαν σε ιστορικ και πολιτικ γεγοντα. Το 1855, με τους Morelli και Serafino De Tivoli, ταξδεψε στη Παγκσμια κθεση στο Παρσι.



     Το 1860, επστρεψε στη Νπολη, αυτ τη φορ πολεμντας στο πλευρ των δυνμεων του Τζουζπε Γκαριμπλντι. Στη συνχεια δραστηριοποιθηκε στη πολιτικ καθς και στη τχνη. Το 1861, υπβαλε τον πνακα της κηδεας του Buondelmonte στη Prima esposizione nazionale που πραγματοποιθηκε στη Φλωρεντα. Το 1865, τοιχογραφε το παρεκκλσι του Palazzo Reale της Νπολης.



     Το 1892, ζωγρφισε πντε βωμος και τσσερις καμβδες για τον αναπαλαιωμνο ενοριακ να Castrignano de Greci στην επαρχα του Λτσε. Η 1η του γυνακα, η λενα Μπουκορα, ταν Ελληνδα ζωγρφος, με την οποα απκτησε τρα παιδι, μια κρη, τη Σοφα και δο γιους που γιναν ζωγρφοι Ιωννης κι Αλεσσντρο. Στη συνχεια μως εχε δο ακμη συντρφους, την Ελληνδα ζωγρφο Ελνη Σιντι, και τλος τη ζωγρφο Τζιν Μπνχαμ Χι, με την οποα απκτησε ναν γιο, τον ζωγρφο Μπερνρντο Χι. Μεταξ των μαθητν του Altamura ταν ο Vincenzo Acquaviva.



     Ο Φραντσσκο πθανε στη Νπολη. Το 1901, να μνημεο προς τιμν του ανεγρθηκε στη Φτζια.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers