-


Dali &









/




 
 

 

                                   Βιογραφικ

     O Απελλς υπρξεν απ’ τους σημαντικτερους λληνες ζωγρφους της αρχαιτητας που κμασε κατ τη πριμη Ελληνιστικ περοδο. Αρχαες πηγς αναφρουνε πως καταγταν απ τη Κω την φεσσο, ωστσο θεωρεται πιθαντερο πως γεννθηκε στην αρχαα ιωνικ πλη Κολοφνα, βρεια της Εφσσου. Οι περισστερες πληροφορες για τη ζω και το ργο του αντλονται απ το 35ο βιβλο της Φυσικς Ιστορας (Naturalis Historia) του Πλνιου του Πρεσβτερου (23-79 μ.Χ.), σμφωνα με τον οποο, βρθηκε στην ακμ του κατ τη περοδο της 112ης Ολυμπιδας (332-329 π.Χ.). Η συνεργασα του με τον Πτολεμαο Α' της Αιγπτου υποδηλνει πως υπρξε ενεργς τουλχιστον μχρι το 305 π.Χ., ταν ο Πτολεμαος ανακηρχθηκε βασιλις.



     Γεννθηκε περ το 370 π.Χ. τανε γιος του Πυθα κι υπρξεν αρχικ μαθητς του Εφρου του Εφσιου κι αργτερα του Παμφλου απ τη Σικυνα, αν και σμφωνα με τον Πλοταρχο διθετεν δη σημαντικ φμη πριν φοιτσει στη Σικυνεια Σχολ. Εκε ανλαβε μαζ με τον Μελνθιο μα σημαντικ παραγγελα για τoν τραννο Αρστρατο. Στη Σικυνα τονε βρκε ο Μ. Αλξανδρος και μαζ με το Λσιππο τους πρε στη μακεδονικ βασιλικ αυλ. Σημεινεται τι ο Απελλς τον ακολοθησε στην εκστρατεα του στην Ασα μχρι την φεσσο. Εργστηκε ως ζωγρφος στο περιβλλον του Φιλππου Β' και του Μ. Αλεξνδρου, φιλοτεχνντας αρκετς προσωπογραφες τους. πως αναφρει ο Πλνιος, ο Μ. Αλξανδρος εκτιμοσε ιδιατερα τις ικαντητες του, τσον στε να ‘ναι ο μοναδικς ζωγρφος που επιτρεπταν να φιλοτεχνε πορτρατα του. Στη πραγματικτητα, κατεχεν επσης μεγλη ευγνεια ηθν, που τον κανε πιο ευχριστο και για τον Μ. Αλξανδρο, ο οποος  τ επισκεπττανε συχν στο στοντι του -γιατ ο Αλξανδρος εχεν δη δημοσιεσει διταγμα που απαγρευε σε κθε λλο καλλιτχνη να ζωγραφσει το πορτρατο του-, αλλ εκε μιλοσε πολ για ζωγραφικ χωρς καμα πραγματικ γνση της κι ο Απελλς τονε συμβολευεν ευγενικ να ρξει τους τνους για το θμα, λγοντας τι τα αγρια που ασχολονται με την λεση των χρωμτων εκε γελοσανε μαζ του! Τση δναμη ασκοσε πνω σ’ να ττοιο  βασιλι, που κατ τ’ λλα ταν οξθυμος.
     Παρ το γεγονς πως δε διασζεται κανν ργο του, αρκετς πληροφορες για παραγγελες που ανλαβε στη διρκεια της σταδιοδρομας του και πνακες που φιλοτχνησε, αντλονται απ ιστορικς πηγς. Η Αναδυμενη Αφροδτη συγκαταλγεται στις κορυφαες δημιουργες του, για την οποα πιθανς χρησιμοποησε ως μοντλο την παλλακδα του Μ. Αλεξνδρου, Πανκσπη (γνωστ κι ως Καμπσπη) την ερωμνη του Πραξιτλη, Φρνη. Ο Στρβων γρφει τι ο Απελλς εμπνεσθηκε το θμα του πνακα ταν εδε την περφημη εταρα Φρνη να λοζεται στην Ελευσνα. Ο πνακας αφιερθηκε στο Να του Ασκληπιο στη Κω.Το ργο μεταφρθηκε στη Ρμη που αφιερθηκε απ τον Οκταβιαν Αγουστο στο να του Ιολιου Κασαρα, ωστσο αργτερα καταστρφηκε, εν κατ τη περοδο της αυτοκρατορας του Νρωνα ο Δωρθεος φιλοτχνησε ν αντγραφ του. Ο Απελλς εχε ξεκινσει να φιλοτεχνε μα 2η εκδοχ του διου θματος, ωστσο μεινε ημιτελς εξαιτας του θαντου του.



     τσν τανε στη μακεδονικ αυλ ζωγρφισε την ερωμνη του Αλεξνδρου, Καμπσπη την οποα μως ερωτετηκε. Η Καμπσπη Πανκστη στην Αττικ διλεκτο, εμφανζεται σε 5 κριες πηγς για τη ζω του Αλεξνδρου. Τα  η του θρλου της ανγονται πσω στους Ρωμαους συγγραφες , στους Πλνιο (Φυσικ Ιστορα), Λουκιαν κι Αιλιαν. Αναφρουνε πως η Καμπσπη ταν επιφανς πολτης της Λρισας στη Θεσσαλα. ( Γιατ επσης  υμε και τη Μικρασιατικ Λρισα στη περιοχ της Τρωδος, αλλ τ' νομα μλλον σιγουρεει τη θεσσαλικ της καταγωγ). Ο δε Αιλιανς αναφρει πως απ’ αυτ ξεκνησε για το νεαρ Αλξανδρο, η μηση στον ρωτα. Ο πνακας λοιπν που φτιαξε, εντυπωσασε τσο τον Αλξανδρο στε αργτερα του τη παραχρησε. Η ιστορα πως μας τη διηγεται ο Πλνιος, συνοπτικ:

    Καμπσπη Πανκστη στην Αττικ διλεκτο, ταν ερωμνη του Μ. Αλεξνδρου και μα εξχουσα πολτης της Λρισας. τανε ζωγραφισμνη ως πρτυπο απ τον Απελλ, που 'χε φμη στην Αρχαιτητα ως ο μεγαλτερος λων των ζωγρφων. Βλποντας την ομορφι της δοσμνη στο γυμν πορτρατο, ο Αλξανδρος νιωσε πως ο καλλιτχνης, χι μνο την εκτιμοσε, αλλ και τη λτρευε πιτερο απ’ ,τι ο διος κι τσι κρτησε το πορτρατο, αλλ δωσε τη Καμπσπη στον Απελλ".

     Ο  βιογρφος του, Robin Lane Fox περιγρφει αυτ το… κληροδτημα ως τη πιο γενναιδωρη δωρε οποιουδποτε προσττη. Ο Απελλς χρησιμοποισεν επσης τη Καμπσπη ως πρτυπο για τη 2η εκδοχ της Αναδυομνης Αφροδτης, κι η εικνα της περιγρφεται σαν «το στψιμο στα μαλλι της κι η πτση των σταγνων του νερο εναι που σχηματζουνε διαφανς ασημνιο ππλο γρω απ τη μορφ της».

     Παραθτω την νω φωτογραφα, αντγραφο του πνακα της Αναδυομνης και τη κτω αντγραφο της ημιτελος 2η; προσπθεις του, με μοντλο τη Καμπσπη. Και πιο κτω ακμα η Καμπσπη σε αντγραφο γλυπτ κι ακμα πιο κτω η Καμπσπη τσι ως ενπνευσε τον Γκντγουαρντ.


Αναδυομνη Αφροδτη 2


     Θεωρεται τι εναι απ να βωμ, με την Αφροδτη αναδυμενη  μες απ τη θλασσα, οι διφανες πτυχσεις του υγρο ενδματος κολλνε στο σμα της. νας καλλιτεχνικς χαρακτηρισμς των ργων του Απελλ που γινε πρτυπο στη τχνη.


Καμπσπη




     Φημισμνο ργο του εναι επσης η Η Συκοφαντα ( Διαβολ), για το οποο αντλομε πληροφορες απ τη πραγματεα το Λουκιανο Περὶ τοῦ μὴ ῥᾳδως πιστεειν διαβολῆ (πως δεν θα πιστεετε εκολα τη συκοφαντα). Αφορμ για την ολοκλρωση του αλληγορικο αυτο ργου υπρξε, κατ το Λουκιαν, ο φθνος του Αντφιλου, ο οποος διβαλε τον Απελλ στον Πτολεμαο Α', διαρροντας μα συκοφαντα περ συμμετοχς του σε δολοπλοκα με στχο την ανατροπ του βασιλι. Η ιστορα αναφρεται στον ζωγρφο Αντφιλο που ενοχλετο γιατ ο Μακεδνας βασιλις της Αιγπτου Πτολεμαος Α’ ο Λγου δειχνε ιδιατερη εκτμηση στον Απελλ παρ σε αυτν. Για το λγο αυτ, τονε συκοφντησε στο βασιλι τι δθεν συμμετεχε στη συνωμοσα του παρχου της Τρου Θεοδτα εναντον του. Ο Πτολεμαος εξοργστηκε κατ του Απελλ αλλ ταν αργτερα μαθε την αλθεια ντρπηκε, δρισε στον Απελλ 100 τλαντα και του δωσε τον Αντφιλο σα δολο. 
     Η σνθεση απεικνιζε τη Συκοφαντα ως μορφη γυναικεα μορφ, κρατντας μα καιμενη δδα στο αριστερ της χρι και πλησιζοντας ναν νδρα με υπερμεγθη αυτι, περιτριγυρισμνο απ την γνοια και την Υπληψη, με οδηγ ναν νδρα που συμβλιζε το Φθνο. Τη Συκοφαντα πλαισωναν 2 ακμα γυναικεες μορφς, η Επιβουλ κι η Απτη, εν απ πσω τους ακολουθοσε η δακρυσμνη Μετνοια που ανμενε την λευση της Αλθειας. H περιγραφ του ργου, πως δνεται απ τον Λουκιαν, ενπνευσε τον Σντρο Μποτιτσλλι (βλ πιο κτω φωτ) για τη δημιουργα του αλληγορικο πνακα Η Συκοφαντα του Απελλ (1494/95, Ουφτσι). Στις πιο γνωστς συνθσεις του, περιλαμβνεται επσης μα προσωπογραφα του μονφθαλμου βασιλι Αντγονου, την οποα φιλοτχνησε απεικονζοντας μνο τα 3/4 το προσπου του -κατ τον Πλνιο υπρξεν ο 1ος που απεικνισε με ττοιο τρπο μα προσωπογραφα- στε να μη διακρνεται η ιδιαιτερτητ του.

Σντρο Μποτιτσλλι: Η Συκοφαντα Του Απελλ

    Ιδο πως  περιγρφει τον πνακα ο Λουκιανς:

   «Στα δε ξι κθεται κποιος νδρας με πολ μεγλα αυτι, σχεδν μοια με αυτ του Μδα, προτενοντας το χρι στη Συκοφαντα εν ακμα στκεται μακρι της. Γρω του στκονται δο γυνακες, η γνοια, νομζω κι η Δοξασα. Απ την λλη μερι πλησιζει η Συκοφαντα, γυνακα υπερβολικ μορφη, γεμτη θρμη κι ερεθισμ, σαν να δεχνει τη λσσα και την οργ, κρατντας στο αριστερ χρι αναμμνη δδα και με το λλο χρι σρνοντας απ τα μαλλι να νεαρ που τεντνει τα χρια στον ουραν και καλε για μρτυρες τους θεος. Προηγεται νδρας κτωχρος κι σχημος, με διαπεραστικ ματι, που μοιζει να χει γνει σκελετς απ μακρχρονη ασθνεια. Θα μποροσε κποιος να νομσει τι αυτς εναι ο Φθνος (ζλεια). Επιπρσθετα, τη Συκοφαντα ακολουθον κι λλες δο γυνακες που την ενθαρρνουν τη ντνουν και τη στολζουν. Η μα εναι η Επιβουλ κι η λλη η Απτη. Μετ ακολουθοσε κποια γυνακα με εμφνιση εντελς πνθιμη, ντυμνη στα μαρα αληθιν ρκος. Αυτ λεγταν, νομζω, Μετνοια. Αυτ, λοιπν, στρεφταν προς τα πσω με δκρυα και γεμτη ντροπ ριχνε λοξς ματις στην Αλθεια που πλησαζε».

     λλο σπουδαο ργο του εναι: Ο Αλξανδρος Κεραυνοφρος στο να της Αρτμιδος στην φεσσο για τον οποο αμεφθηκε με το υπρογκο ποσ των 20 χρυσν ταλντων (Πλνιος, βιβλο 35, παρ. 92). Ο Πλοταρχος στο Περ Αλεξνδρου Τχης Αρετς, λγει πως “εκ των Αλεξνδρων ο μεν του Φιλππου υπρξεν ανκητος, ο δε του Απελλο αμμητος”. Ο διος συγγραφας λει, επσης, για τον διο πνακα, τι δωσε το χρμα του δρματος του Αλεξνδρου φαιτερο, εν το πρσωπο και το στθος εχανε καταπληκτικ ερυθρωπ λευκτητα.
     γινε αναφορ παραπνω για την υπροχη Φρνη και πως εμπνεστηκαν και φιλοτχνησαν αυτν, Πραξιτλης κι Απελλς.Τρα θα δομε σε τι χρια κατληξαν τα συγκεκριμνα ργα τχνης και ποια ταν η τχη τους. Η ολγυμνη Αφροδτη (με μοντλο τη πανμορφη Φρνη), κατασκευασμνη απ υπροχο μρμαρο της Πρου, τοποθετθηκε στον να της Αφροδτης της Κνδου, στη μση ενς ιερο λσους κι οι Κνδιοι το αγπησανε τσον στε κψαν νομσματα με την ψη του και χραξαν αναρθμητους σφραγιδλιθους. Κι ταν κποτε καταχρεθηκαν απ υπρογκο δημσιο χρος και προσφρθηκε ο βασιλας Νικομδης της Βιθυνας να το εξοφλσει, με αντλλαγμα το περφημο γαλμα, οι Κνδιοι αρνθηκαν και προτμησαν να δουλψουν για χρνια, σκληρ, παρ να στερηθονε την Αφροδτη τους!!! Χρη στην αφοσωση των Κνιδων, το γαλμα μεινε στη θση του μχρι τις αρχς του 5ου μ. Χ. αι., οπτε ο αυτοκρτορας Θεοδσιος, το πρε στη Πλη.
     Συγκριτικ η Αναδυμενη Αφροδτη του Απελλ εχε καλτερη τχη. Αρχικ την αγρασαν οι Κοι και τη τοποθτησαν στο περφημο Ασκληπιεο του νησιο τους. 4 σχεδν αινες αργτερα, οι καταχρεωμνοι Κες, πληρσανε τους οφειλμενους φρους στο δημσιο ταμεο της Ρμης με τον πνακα του Απελλ. Τη χρη τους την κανε ο διος ο Αγουστος, που σαν λους τους Ρωμαους, εχεν ιδιατερην αδυναμα στα ελληνικ αριστουργματα και τοποθτησε τον πνακα στον να του «θεο» Ιουλου Κασαρα. Δυστυχς τα ργα της ζωγραφικς δεν χουνε τη μακροβιτητα των ργων της γλυπτικς. Μσα σε 400 τη τα χρματα εχαν αρχσει να αλλοινονται. Ο Αγουστος κλεσε ζωγρφους λληνες φυσικ, να τον επιδιορθσουν αλλ κανες δεν τλμησε να βλει τα πινλα του εκε που γγιξαν οι χρωστρες του Απελλ. Μερικς 10ετες αργτερα, ο φιλτεχνος φιλλλην αλλ και παλαβοτσικος Νρων, λιγτερο βρβαρος απ τον Αγουστο κι απροσδοκτως, κατλαβε το ηθικ δλημμα των ζωγρφων. Σεβστηκε τον πνακα και σκφτηκε κτι καλλτερο απ τη συντρηση. Ζτησε απ τον ζωγρφο Δωρθεο να τον αντιγρψει. Ο Δωρθεος εκτλεσε τη παραγγελα φιλτιμα. Το πρωττυπο καταστρφηκε αλλ το αντγραφο του σθηκε στη Ρμη. Αργτερα κατ τον σκοτειν μεσαωνα, ο πνακας παρμεινε στο Βατικαν και κποιος λλος ζωγρφος αντγραψε το αντγραφο του Δωρθεου, εν κατ την Αναγννηση κι ιδιατερα στην εποχ της λεγμενης Αντιμεταρρθμισης, η εξαρετη σνθεση του Απελλ, στω και σε αντγραφο, ενπνευσε τη πασγνωστη σμερα Αναδυμενη Αφροδτη του Μποτιτσλι αλλ κι λλων ζωγρφων της εποχς που νιωσαν την ανγκη να στραφονε προς την Αρχαα Ελλδα για ν' αποτινξουν απ πνω τους τ' απνθρωπα σκοτδια του δεσπζοντος Μεσαωνα.
     Σχετικ με τις ικαντητς του στη ζωγραφικ, ο Πλνιος υποστριξε πως ο Απελλς υπρξεν αντερος απ τους ζωγρφους που διαδχτηκε κι απ κενους που υπρξανε συνεχιστς του. Ανφερε χαρακτηριστικ πως οι προσωπογραφες του τανε τσον αληθοφανες, στε νας μετωποσκπος μποροσε να προβλψει την ηλικα του εικονιζμενου προσπου, καθς και να πραγματοποισει προβλψεις για το μλλον του. Κατ τον Κοντιλιαν, διακρθηκε στην «ευφυα και τη χρη», εν οι περισστερες ιστορικς πηγς σχολιζουνε τη τεχνικ του αναφερμενες στη κομψτητα και στην οικονομα των ργων του, επισημανοντας την ικαντητ του να εγκαταλεπει ναν πνακα τη κατλληλη χρονικ στιγμ, χωρς να υπερβλει με τη προσθκη περιττν λεπτομερειν (τερστιο πργμα αυτ κι απαιτε τελικ μεγαλτερη τχνη, σως). Οι εφευρσεις του στη τχνη της ζωγραφικς τανε χρσιμες για λους τους λλους ζωγρφους και πολ μετπειτα απ την εποχ του, αλλ υπρχε να στοιχεο που κανες δεν ταν σε θση να μιμηθε  ταν τ εωνε τα ργα του συνθιζε να τα καλπτει απ πνω με να μαρο βερνκι με τση  λεπττ α που ταν σχεδν αρατο και δυσδικριτη  η δια παρουσα του , εν η αντανκλαση του γεννοσε μια  λμψη λα τα χρματα και τα προφλασσε  απ τη κνη και τη βρωμι, ταν ορατ το βερνκι αυτ  μνο σ ποιον το κοταζε απ κοντ, αλλ και λειτουργοσε με  πολ α ιβ  υπολογ μ του  φτος, τσι στε η λμψη των χρωμτων  «δεν θ πρπει να προσβλλει το θαμα» ταν οι νθρωποι παρατηροσαν το ργο, ταν σαν να το κοιτζανε σαν μσα απ  γυαλ τσι στε το διο το ργο απ απσταση μπορε να αποδσει αρατα τη λαμπρτητα των χρωμτων τα οποα ταν πρα πολ φωτειν.
     Συνθει  του ταν, ταν τλειωνε ργο να το τοποθετε σε υπαθρια κθεση κι κουγε την ποψη των περαστικν κι ο διος στεκτανε  κρυμμνος πσω απ την εικνα κι κουγε τι χουν να παρατηρσουν για ποια  σφλματα, βαθμολογντας το κοιν ως πιο παρατηρητικς κριτικς απ τον διο του τον εαυτ. Λγεται τι βρθηκε σφλμα απ να τσαγκρη, διτι σε κποιο πνακα, στα σανδλια ενς ατμου εχε φτιξει τα σημεα  των βρχων πρα πολ μικρ και την επμενη μρα ο διος ο τσαγκρης ως  κριτικ τανε τσο περφανος για τη διρθωση απ τον καλλιτχνη, του σφλματος που υπδειξε κι  τι αυ ς βρκε σφλμα με το πδι, αλλ ο Απελλς με αγανκτηση τονε κοταξε, βγκε πσω απ' τη διορθωμνη εικνα και τον εππληξε, λγοντας τι νας τσαγκρης στη κριτικ του δεν πρπει να υπερβανει το σανδλι (στο μπι) -παρατρηση που χει επσης περσει σα παροιμα κι χει ρθει σε μας στα λατινικ:
     Ne Sutor ultra crepidam!
     Ο Απελλς γινε δισημος για τον πλοτο των χρωμτων του. Χρησιμοποιοσε κυρως 4 χρματα (μαρο, λευκ, κτρινο και κκκινο) σχεδιζοντας με απλς γραμμς. Εχεν ανακαλψει μεθδους παρασκευς χρωμτων απ ποικιλα διαφρων ουσιν που ακμα και σμερα μας εναι γνωστες. Χρησιμοποιοσε να τρπο βαφς που κανες λλος δεν μπρεσε να τον μιμηθε. Επαινεται δε απ λους η ειλικρνεια του καλλιτχνη, ο οποος λεγε τι υπολεπεται του Μελανθου κατ τη διταξη, του δε Ασκληπιδωρου κατ τη συμμετρα και το μτρο, για το οποο τον θαμαζε. Αναφρεται επσης ως καινοτμος στον τομα της τεχνικς, χοντας επινοσει μα ειδικ μθοδο προετοιμασας, -το attramentum (=υγρ σα βερνκι, που χρησιμοποιεται για γυλισμα και σταθεροποηση επιφανειν και μπορε να κατασκευαστε με διφορες πρτες λες, εν προκειμνω μως ο Απελλς χρησιμοποιοσε το ελεφαντδοντο, πργμα που δεν χει γνει ακμα κατορθωτ ως τις μρες μας) πως αποκαλεται απ τον Πλνιο-, της μξης των ουσιν των χρωμτων απ ελεφαντδοντο (Πλνιος, βιβλο 35, παρ. 25). Η χρση του βοηθοσε στη διατρηση και προστασα των ργων, εν παρλληλα επιδροσε πιθανς και στην μβλυνση των χρωμτων
.


               Για το attramentum που λγαμε πιο πνω

     Τα ργα του διαθτουνε συνδυασμ Δωρικς ακρβειας με Ιωνικ κομψτητα. Κ
ριο χαρακτηριστικ της τχνης του ταν η λεπττητα των χαρακτηριστικν γραμμν του, η αληθοφνεια των χρωμτων του, η μετρη χρη, η καλλον, η εκφραστικτητα των μορφν του κι η αποφυγ κθε υπερβολς και στο σχδιο και στα χρματα. Εκτιμται τι πρτος αυτς ζωγρφισε αλληγορικς εικνες και προσωποποισεις ιδεν πως η βροντ, η γνοια, η υπληψη, ο φθνος, η διαβολ, η αλθεια. Ο Πνδαρος γραφε πως ο Απελλς «μελιχα» εργζεται για τους θνητος κι αυτ το απδιδε στη παιδικ αριστοκρατικ του αγωγ, τη βαθει μουσικ του παιδεα, την μφυτη ευγνεια και τη χρη που εναι δρο των Θεν. Τα ργα του χουν εμπνεσει καλλιτχνες  της ιτ ικς Αναγννησης που θα τον μιμηθον πως  ο Bott elli που πστευε τι ταν μετενσρκωσ του, στο διο μτρο, πως η Αναγννηση ταν αναβωση του αξιν αρχαου κσμου. Παρακτω, παραθτω μια φωτογραφα ενς πνακα του Τιπολο με ττλο Ο Μ. Αλξανδρος & Καμπσπη στο στοντιο του Απελλ σα χαρακτηριστικ παρδειγμα, αλλ δεν ταν ο μνος, που ενεπνεσθη εξ αυτο. Αντθετα μια αναζτηση στο διαδκτυο θα γεμσει την οθνη με συναφ ευρματα.



     Ο Απελλς
 φανεται πως πθανε το 305 π.Χ. μλλον στη Κω.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers