Πεζά

Ποίηση

Παραμύθια

Θέατρο-Διάλογοι

Δοκίμια

Ο Dali & Εγώ

Διαδικτύου

Εκδοθέντες

Κλασσικά

Λαογραφικά

Διασκέδαση

Πινακοθήκη

Εικαστικά

Λογο-Παίγνια

Σχόλια/Επικοινωνία

Φανταστικό

Ερωτική Λογοτεχνία

Γλυπτική

 
 

Λαογραφικά 

Δημώδες Μάνης: Μοιρολόγι (Του Δημαρά)

          Του Δημαρά

"Το μοιρολόι αναφέρεται σε εκούσια απαγωγή, φαινόμενο όχι άγνωστο στη
Μάνη.
Η απαγωγή εθεωρείτο προσβολή για την οικογένεια της κόρης με
συνέπειες κάποτε αιματηρές. Ο γάμος που ακολουθούσε εδημιουργούσε
κατάσταση ανοχής και αποφεύγανε τις εχθροπραξίες.
Ο Δημαράς του μοιρολογιού σκοτώθηκε από τους συγγενείς της κόρης,
γιατί ήταν πρωτοξάδερφα από τις μαννάδες τους και δεν μπορούσαν να
νομιμοποιήσουν τις σχέσεις των με γάμο. Αυτό προκαλούσε μόνιμη ηθική
βλάβη στην οικογένεια της κόρης.
Στις περιπτώσεις αυτές μοναδική επανόρθωση εθεωρείτο ο φόνος
."
------------------------------------------------------------------------------------------------

Μία Δευτέρ' αποταχιά
σηκώθηκα πολλά πρωί,
τ' είχα στο φούρνο άλεσμα.
Πχιάνου το μύλο μου σφιχτά,
του 'δωκα γύρο γυριστά,
τη νύφη μ' αποκοίμισα
και στρούνου χάμου τη βασκιά[i]
και γουμα'ρϊάζου τα προικιά
και τα μορφοζαλώθηκα
κ' έβαλα δρόμο στα μπροστά.
Στο Δίπορο[1] ανηφόριζα,
όντ' ελαλούσα τα πουλιά,
οϊμέ εξημέρουσε
κι ο Δημαράς δεν ήρθεκε,
μ' άκουσα μνιά σφυρισμα'τ'ά,
μπροστά ήτα ο Δημαράς
κ'είχε τη ντάσκ' αναρριχτά
και το ντουφέκι 'διάπλατα
και τον εκαλημέρισα,
με διπλοκαλαδέχτηκε. Μωρή
καλώς τη Σταυ'ρ'ανή, μωρή
γιατ' άργησες να 'ρθεις;
Αμπού[ii]' θα πάμε Δημαρά; έλα
να πάμε στα βουνά. Ξεχνάς
καημένε Δημαρά, τ' είμαστε
πρωτοξάδερφα; καφάδες οι
μαννάδε μας, εγ' όλα τ' άλλα
τ' αφαιρού. Το λέεις ναν τον
αρνηθού του Λαζαράκο τον
υγιό, που έναι αρχοντόπουλο,
κάνει το λάδι σα νερό;
Εκείνος δεν τ' αγροίκησε,
επέτησε[iii] σαν τον αϊτό καί
σαν την πέρδικα κ' εγώ,
ιδιάημα στ' αψηλό βουνό.
Την άλλη μέρα το πρωΐ
ερχότανε ένα παιδί
κ' είχε στα χείρα του χαρτί
και το 'πχιασε ο Δημαράς,
το 'πάρε και το ιδ'άβαζε
και τρέμασι τα χείρα του
και τρέχασι τα μάιτα του,
κ' εζύγωσα κ' εγώ κοντά,
του 'πα τι τρέχει Δημαρά;
Τι να ζου που ε Σταυ'ρ'ανή,
α ζου το που, θα πικραθείς.
Όλοι εσυφωνήσασι
γένο ζου και πεθερικό,
τον πύργο να χαλάσουσι
και με το νοικοκύρη του.
Επέτησε σαν τον αϊτό
και σαν την πέρδικα κ' εγώ,
απά στον πύργ' ανέβημα
κ' εκλείστημα με το κλειδί
πέντε χρονάκια φυλακή.
Κι απέει τι μ' εφώτισε
κ' ειδ'άηκα και πέρασα
από τουν αλλωνούνε μου.
Χάμου στη ρούγα εκάθοντα,
τους εδιπλοχαιρέτησα,
μ' εδιπλοχαιρετήσασι.
Μωρή καλώς τη Σταυ'ρ'ανη,
μωρή κι αμπό[iiii] 'ν' ο Δημαράς;
Πες του να βγεί να κυνηγά
και δεν τόνε πείραζομε.
Ε'δ'άηκα του το 'πεκα,
ρίχνει τη ντάσκ' αναρριχτά
και το ντουφε'κι 'δ'άπλατα
κ' ε'δ'άηκε και πέρασε
από τουν αλλωνούνε μου.
Χάμου στη ρούγα εκάθοντα
τους εδιττλοχαιρε'τησε,
καένας δεν εμίλησε,
μόν' το Ξαρχάκι το στραβό,
που μπαίνει πρώτο στο χορό,
κι ανακουνά τι τσέπε του,
λέσι πως έχει χρήματα,
αμέσως εγονάτισε
και τον επόσταρε καλά
μεσ' την αριστερή με'ρ'ά.

[1]. Δίπορο, Θέση στο βουνό Νικόλακος. Τοπωνύμιο Πορί στα
Δημαρίστικα. Σημαίνει πέρασμα, πόρος,
[i]. φ > β, πρόκειται για τη λατινική λέξη fascia.
[ii] αμπού< αμή που.
[iii] επέτησε= επέταξε, ενεργητικός αόριστος του ρ. πέτομαι.
[iiii] αμπό 'ν < αμή που έναι. Το αρχικό ε σιγείται και ακολουθεί η
προφορά ου > ο. Στην καθημερινή ομιλία δεν εκθλίβεται πάντοτε και
συνηθέστατα ακούγεται -αμπού έναι- ή -αμποΰ έπεσε-. Εκθλιβομένου του
ε ακολουθεί το άνοιγμα ου > ο, το οποίο όμως δεν παρατηρείται, αν δεν
ακολουθεί ε αλλά i. To i στην καθημερινή ομιλία μένει αμετάβλητο -
αμποΰ είσαι-αμποΰ ήτανε-. Κάποτε ακολουθεί συνίζηση και παρατηρείται
το φαινόμενο της επενθέσεως.
(Από τη συλλογή «Μοιρολόγια της Μάνης Μνημεία Γλωσσικά " Ιστορικά"
Λαογραφικά» του Ανάργυρου Κουτσιλιέρη. Εκδόσεις Μπεκάκος 1997)

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers