-


Dali &









/




 
 

 

Kafka Franz: ...

   Βιογραφικ    

     Ο Φραντς Κφκα γεννθηκε στις 3 Ιουλου 1883 στη Πργα, απ γονες Εβραους, Γερμανφωνους. 1883-89 Η Πργα κενη την εποχ συνδαζε μοναδικ τη γερμανικ, τσχικη κι εβρακ κουλτορα και ζω. Ο πατρας του μεγαλμπορος. Αυστηρς. Εχε 3 αδερφς μεγαλτερες. ρεμα παιδικ χρνια. 1889-01 Στο γερμανικ δημοτικ σχολεο της Πργας και στο γερμανικ γυμνσιο της παλις πλης. Η παιδεα του πλρως γερμανικ.
     1901-06 Σπουδς γερμανικς φιλολογας στο Πανεπιστμιο της Πργας. στερα απ προτροπ και πεση του πατρα για λγους σγουρης σταδιοδρομας, ακολουθε τη Νομικ. Γρφει τα πρτα του ργα. Τα περισστερα χαμνα. Γνωρζεται με τον Max Brod, μια μακρ φιλα. 1906-07 Πτυχο Νομικς. να χρνο πρακτικ δικηγορικ εξσκηση. Γρφει την «Περιγραφ Ενς Αγνα» απ τα πρτα, πιο εκτεν κι ολοκληρωμνα ργα του. 1908-12 Υπλληλος ως δικηγρος σε ασφαλιστικ εταιρα εργατικν ατυχημτων στη Πργα, μχρι το 1922 που παρνει σνταξη για λγους υγεας. Την χαρη αυτ ζω του υπαλλλου ποτ δεν αγπησε αν και στη δουλει του ταν ευσυνεδητος.
     1908-12 Γρφει τις βραδυνς ρες. Γρφει πολ. Γρφει με συνοχ μνο τη νχτα απομονωμνος και σε απλυτη ησυχα. Πολλ διηγματα τα γρφει μσα σε μια νχτα. Πσχει απ απνες. Εκενα τα χρνια γραψε αρκετ απ τα διηγματ του πως: "Τα Δντρα", "Ροχα", "Η Αποπομπ", "Ο μπορος", "Οι Διαβτες", "Ο Επιβτης", "Η Κρση". Αρχζει και κρατ ημερολγια. Ταξδια σε Παρσι, Ζυρχη, Βαμρη, Μιλνο, Μναχο. 1912-13 Γρφει τα πρτα του κρια ργα, «Αμερικ» «Η Μεταμρφωση». Ταξδια σε Βιννη, Βενετα. Αρραβνες για να χρνο με τη Felice. Απ ττε εμφανζεται στα γραπτ του η «Αγωνα» η «Πληγ Της Μακρινς Νχτας». Αγωνα για την «Διατραξη Της Πραγματικτητας Απ Τον ξω Κσμο», αγωνα «Για Την Εσωτερικ Ελευθερα», αγωνα «Για Την Κοινωνικ νταση».
     1914 Η χρονι της μπνευσης των δυο μεγλων ργων του, «Η Δκη» «Ο Πργος». Προμελτες, σχδια, δοκιμς, σημεισεις στο ημερολγιο. Γρφει την «Αποικα Των Τιμωρημνων». Σχση με τη Grete. Πολλ τη αλληλογραφοσε μαζ της. 1915-17 Ταξδια σε Ουγγαρα, Μναχο. Δουλεει τη «Δκη». Γρφει νουβλες. Δετερος αρραβνας για 6 μνες με τη Felice. «Αφορισμο». Διγνωση φυματωσης. Στο γρψιμ του υπρχουν μεγλες διακυμνσεις. Χρνια ενδοσκπησης. γραφε:

   «Θ' αποκλειστ μχρι αναισθησας απ' λους...», «Εμαι κλειστς, σιωπηλς, ακοιννητος, ανικανοποητος!», «Ζω με τους αγαπημνους μου ανθρπους πιο ξνος κι απ να ξνο...», «Δεν χω καννα ασθημα εκτς απ' αυτ του παρατηρητ...»

     1918-20 Θεραπεα. Διακοπς στην εξοχ. Αρραβνες για λγες βδομδες με τη Julie. Γρφει το «Χτζοντας Το Σινικ Τεχος». Δημοσιεει μερικ διηγματα, νουβλες. Συνεχζει να γρφει τον «Πργο».
     1920-22 Σχση με τη Milena για 2 χρνια, μια Τσχα παντρεμνη συγγραφα. Η αλληλογραφα τους εκδθηκε αργτερα ("Γρμματα Στη Μλενα"). Τον Μρτη του '22,διαβζει δημσια αποσπσματα απ τον «Πργο». 1923 Γρφει διηγματα και μετ τα καει. «Ο Καλλιτχνης Της Πενας», «Το Κτσμα», «ρευνες Ενς Σκλου». Μνει στο Βερολνο. Συζε με τη Dora. Πντα προσπαθοσε ν' αφοσιωθε σε μια γυνακα και να ενταχθε στην ανθρπινη κοιντητα. 1924 Αρρωστανει βαρι και μπανει στο Νοσοκομεο του Βερολνου. Η Dora εναι δπλα του μχρι το τλος. Μεταφρεται σε σανατριο της Βιννης που και πεθανει στις 3 Ιουνου 1924. Ταφ στο Εβρακ Νεκροταφεο της Πργας.
    
γραψε λο του το ργο στη γερμανικ γλσσα. σο ζοσε εκδθηκαν μνον ελχιστα διηγματα. Στη διαθκη του, παρακαλε το φλο του Max Brod, να κψει λα του τα χειργραφα, λα τα ργα του, μεταξ αυτν «Η Δκη», «Ο Πργος», «Η Αμερικ». Εκενος παρκουσε τη διαθκη, επιμελθηκε κι εξδωσεν λα τα ργα του. τσι διασθηκε μια απ τις σημαντικτερες πνευματικς κληρονομις του 20ο Αινα.


---------------------------------

                                              Η Δκη
(αποσπσματα)

     Πρ το Νμου σταται φλαξ. Εις τν φλακα τοτον ρχεται νθρωπος χωρικς κα τν ικετεει ν το επιτρψει τν εσοδον εις τν Νμον. 'Αλλ' ο φλαξ λγει τι επ το παρντος, αδυνατε ν τν δεχθε. Ο νθρωπος, σκεπτικς, τν ερωτ εν θ το επιτραπε ν εισλθη αργτερον.
 -"σως" αποκρνεται ο φλαξ, "πντως χι επ το παρντος". Επειδ η πλη, η οποα οδηγε εις τν Νμον, εναι ανοικτ, ως συνθως κα ο φλαξ σταται παραπλερως, ο νθρωπος κπτει δι ν ιδ εκ τς εισδου. ταν ο φλαξ τν αντιλαμβνεται γελ κα το λγει: "Εφ' σον τσον σφοδρς τ επιθυμες, δοκμασε ν εισλθης νευ τς ιδικς μου αδεας. Πρσεχε μως διτι εμαι ισχυρς. Εγ δ εμαι ο σχατος τν φυλκων. Πρ εκστης αιθοσης υπρχουν φλακες, ο ες ισχυρτερος το λλου. Ο τρτος δη χει τσον φοβερν ψιν, στε ακμη κα εγ αδυνατ ν τν ατενσω".
     Ο χωρικς ουδλως ανμενε ν ευρεθ πρ τοιοτων δυσχερειν. "Ο Νμος" σκπτεται, "φειλε ν εναι προσιτς εις πντας κα αν πσαν στιγμν" κα ταν εξετζη προσεκτικτερα τν φλακα, μ τν γοναν του, τν πελωραν σουβλερν μτην του κα τν αραιν ταταρικν γενειδαν του, αποφασζει τι εναι προτιμτερον ν αναμενη ως του το επιτραπ η εσοδος. Ο φλαξ το προσφρει δρανον κα το επιτρπει ν καθση πλησον τς πλης. Εκενος κθηται κα αναμνει επ ημρας κα τη.
     Πολλκις αποπειρται ν λβη τν δειαν εισδου κα μετ φορτικτητος οχλε τον φλακα. Συχνκις ο φλαξ συζητε μετ' ολγον μετ' αυτο κα τν ερωτ δι τν τπον του και δι' λλα ζητματα, αι ερωτσεις μως υποβλλονται τελεως απροσπως, καθ' ν τρπον ερωτον οι μεγλοι νδρες, πντοτε δ η συζτησις καταλγει εις τν δλωσιν τι η εσοδος δν το επιτρπεται ακμη. Ο νθρωπος, ο οποος το καλς εφωδιασμνος δι τ ταξεδιον, προσφρει λα του τ υπρχοντα, οσονδποτε πολτιμα κα ν εναι, μ τν ελπδαν τι θ εξαγορση τν φλακα. Ο φλαξ τ δχεται λα, λγων μως καθς λαμβνει καστον δρον:
 -"Τ λαμβνω δι ν μν νομσης τι κτι παρλειψες".
     Καθ' λα τ μακρ τη ο νθρωπος σχεδν αδιαλεπτως ατενζει τν φλακα. Λησμονε τος λλους φλακας κα νομζει τι αυτς εναι τ μνον πρ το Νμου εμπδιον. Κατ τ πρτα τη καταρται μεγαλοφνως τν κακν του μοραν. Αργτερον, καθς γηρσκει, γογγζει μνον κατ' ιδαν. Γνεται παλμπαις κα επειδ κατ τν μακρν αγρυπναν του εγνρισεν ακμη κα τος ψλλους εις τν γοναν το φλακος, ικετεει αυτος τοτους τος ψλλους ν τν βοηθσουν κα ν πεσουν τον φλακα ν μεταβλη γνμην.
     Εν τλει, οι οφθαλμο του εξασθενζουν κα δν γνωρζει πλον εν πργματι ο κσμος αμαυροται εν οι οφθαλμο του τν εξαπατον. 'Αλλ' εις το σκτος δναται τρα ν βλπη φς αδιον, τ οποον εκπμπεται εκ τς πλης το Νμου. Η ζω του πλον εγγζει τ τλος της. Πρν αποθνη, η περα λου το βου του συνοψζεται εις ν ερτημα τ οποον ουδποτε υπβαλεν εις τν φλακα. Επειδ αδυνατε πλον ν ανυψση τ αποσκληρυμνον του σμα, νεει εις τν φλακα, εκενος κπτει βαθως δι ν ακοση, διτι η διαφορ το αναστματς των χει υπεραυξηθ εις βρος το ανθρπου.
 -"Τ επιθυμες να γνωρσης;" ερωτ ο φλαξ. "Εσαι ακρεστος".
 -"λοι επιθυμον ν φθσουν εις τν Νμον.", αποκρνεται ο νθρωπος. "Πς λοιπν επ τσα τη ουδες λλος πλν εμο προσλθε δι ν γνη δεκτς";
     Ο φλαξ αντιλαμβνεται τι ο νθρωπος εναι τελεως εξηντλημνος κα τι η ακο του εξασθενζει, δι' αυτ το φωνζει εις τ ος του:
 -"Ουδες λλος πλν εσο ηδνατο ν εισλθη δι τς πλης αυτς, διτι η πλη ατη προωρζετο αποκλειστικς δι' εσ. Τρα θ τν κλεσω".

---------------------------------------------------------------------------------------------

Απσπασμα απο το βιβλο, Εκδσεις "ΓΑΛΑΞΙΑΣ" μετ. Αλξανδρου Κοτζι κδοση Ιονιος 1967 (δκατη πμπτη χιλιδα)
-----------------------------------------------------------------------------------------------

                                           να Παλι Φλλο

     Εναι σα να 'χε παραμεληθε πολ μυνα της πατρδας μας. Μχρι τρα δεν εχαμε ενδιαφερθε γι' αυτ και κοιτζαμε τη δουλει μας. Τα γεγοντα του τελευταου καιρο μως μας δημιουργον σκοτορες.
     χω να μικρ υποδηματοποιεο στη πλατεα μπροστ απ το αυτοκρατορικ παλτι. Μλις τα χαρματα ανοξω το μαγαζ μου, βλπω τις εισδους λων των δρμων, που καταλγουν εδ, πιασμνες κιλας απ' οπλισμνους. Δεν εναι μως οι δικο μας στρατιτες, αλλ προφανς νομδες απ το βορ. Κατ κποιον ακατανητο σε μνα τρπο, χουν εισχωρσει μχρι τη πρωτεουσα, που μως βρσκεται πολ μακρι απ τα σνορα. Πντως αυτο εναι εδ, φανεται πς κθε πρω γνονται περισστεροι.
     Ανλογα με τη φση τους στρατοπεδεουν στον ελεθερο χρο, γιατ τα σπτια τ' απεχθνονται. Ασχολονται με το ακνισμα των σπαθιν, με το ξσιμο των βελν, με ιππευτικς ασκσεις. Την συχη, πντα σχολαστικ καθαρ διατηρομενη πλατεα, την χουν κνει να πραγματικ σταλο. Προσπαθομε ββαια μερικς φορς να βγομε απ τα καταστματα μας για ν' απομακρνουμε τις χειρτερες βρωμις, αλλ αυτ γνεται λο και πιο σπνια, γιατ προσπθεια εναι ανφελη κι εκτς αυτο, μας βζει σε κνδυνο να πατηθομε απ τ' γρια λογα να τραυματιστομε απ τα καμτσκια.
     Να μιλσει δεν μπορε κανες με τους νομδες. Τη γλσσα μας δεν τη γνωρζουν κι οτε χουνε καμι δικ τους. Μεταξ τους αυτο συνεννοονται πως οι κργιες. Ολονα ακοει κανες τη κραυγ αυτν των πουλιν. Ο τρπος της ζως μας, οι θεσμο μας τους εναι τσο ακατανητοι σο κι αδιφοροι. Γι' αυτ δεχνουν αρνητικ στση απναντι σε κθε συνεννηση με νοματα. Μπορε να βγλεις τα σαγνια σου τα χρια σου απ τις κλειδσεις κι αυτο να μη σ' χουνε καταλβει και δεν θα σε καταλβουν ποτ.
     Συχν κνουνε μορφασμος. Ττε γυρζει το ασπρδι των ματιν τους κι απ το στμα τους βγανει αφρς, αλλ μ' αυτ δεν θλουν οτε να πονε κτι οτε να φοβσουνε κανναν. Αυτ το κνουνε γιατ τσι εναι ο τρπος τους. ,τι χρειζονται, το παρνουνε. Δε μπορε να πει κανες τι χρησιμοποιονε βα. Μπροστ στο πλωμα του χεριο τους παραμερζει κανες και τους τ' αφνει λα.
     Επσης κι απ τα δικ μου αποθματα χουνε πρει μερικ καλ κομμτια.  Αλλ γι' αυτ δε μπορ να παραπονεθ, ταν παραδεγματος χρη βλπω τι συμβανει απναντι στον χασπη. Δεν προλαβανει να βλει τα εδη του μσα, οι νομδες του τ' αρπζουν και τα καταβροχθζουν λα. Και τα λογα τους τρνε κρας. Συχν κθεται νας καβαλρης δπλα στο λογο του κι οι δυο τρνε απ το διο κομμτι κρας, ο καθνας απ μιαν κρη. χασπης φοβται και δεν τολμ να σταματσει τις παραγγελες για κρας.
     Αυτ το καταλαβανουμε μεις. Μαζεουμε χρματα και τον υποστηρζουμε. Αν οι νομδες δε τργανε κρας, ποιος ξρει τι θα τους κατβαινε να κνουν, εξλλου ποιος ξρει τι θα τους κατβει, ακμη κι αν τρνε κθε μρα κρας. Τελευταα ο χασπης σκφτηκε πως θα μποροσε τουλχιστο να γλυτσει απ τον κπο της σφαγς κι φερε το πρω να ζωνταν βδι. Αυτ δεν πρπει να το ξανακνει. Μια ολκληρη ρα κειτμουνα στο μαγαζ μου κατχαμα κι λα μου τα ροχα, σκεπσματα και μαξιλρια τα εχα σωρισει πνω μου, μνο για να μην ακοω τα μουγκρσματα του βοδιο, που οι νομδες, πηδοσανε πνω απ' λες τις μερις του για να κψουνε με τα δντια, κομμτια απ το ζεστ του κρας. Εχε γνει ησυχα απ πολλ ρα, πριν τολμσω να βγω ξω. Σαν κτες γρω απ να βαρλι κρασ κετονταν γρω απ τα υπολεμματα του βοδιο.
     Ακριβς ττε νμισα πως εδα τον διο τον αυτοκρτορα σ' να παρθυρο του παλατιο, -διαφορετικ δεν ρχεται ποτ σ' αυτ τα εξωτερικ δματα, ζει πντα στον πιο εσωτερικ κπο, αυτ τη φορ μως στεκταν, τσι μου φνηκε τουλχιστον-, σ' να απ τα παρθυρα και κοταζε με κατεβασμνο κεφλι τι γιντανε μπροστ στον πργο του.
 -"T θα γνει;" αναρωτιμασταν λοι. "Πσο καιρ θα υποφρουμε ακμη αυτ το βρος και το βσανο; Το αυτοκρατορικ παλτι τρβηξε τους νομδες, δεν εννοε μως να τους διξει. Η πλη μνει κλειστ, η σκοπι, που πρτα μπαινβγαινε επσημα, στκει πσω απ καγκελωτ παρθυρα. Σε μας τους τεχντες και τους εμπρους χει ανατεθε σωτηρα της πατρδας, αλλ σ' να ττοιο καθκον δε μπορομε ν' ανταποκριθομε, οτε χουμε καυχηθε ποτ πς εμαστε ικανο γι' αυτ. Μια παρεξγηση εναι αυτ κι απ' αυτ θα καταστραφομε".
----------------------------------------------------------------------------------------------
"Ein Αltes Blatt"
Μετφραση: Γιργος Βαμβαλς
Απ τη συλλογ διηγημτων του Φραντς Κφκα "H Απρριψη", 13 ανκδοτα διηγματα.
Εκδσεις Επκουρος, Αθνα, 1971.
---------------------------------------------------------------------------------------------

              Ζοζεφνα Η Τραγουδστρια Ο Λας Των Ποντικιν

     Η τραγουδστρι μας ονομζεται Ζοζεφνα. ποιος δεν την χει ακοσει δε ξρει τη δναμη του τραγουδιο. Και δεν υπρχει κανες που να μην εκστασιζεται με το τραγοδι της. Κτι που πρπει να εκτιμηθε ακμη περισστερο, γιατ το γνος μας δεν τρφει και ιδιατερη συμπθεια στη μουσικ. Η απλυτη σιωπ εναι η πιο αγαπημνη μουσικ μας. Η ζω μας εναι δσκολη, δεν μπορομε -ακμα κι ταν χουμε προσπαθσει- να αποτινξουμε απ πνω μας τα καθημεριν προβλματα, δεν μπορομε να ανυψωθομε σε τσον απμακρα εππεδα, πως εναι η μουσικ. Παρ' λ' αυτ δε παραπονιμαστε και πολ. Και, χι μονχα μια και μοναδικ φορ, φτσαμε μχρι αυτ το σημεο: Μια ορισμνη πρακτικ κατεργαρι, την οποα φυσικ και τη χρειαζμαστε επσης κατ τον πιο επεγοντα τρπο, τη θεωρομε σαν το μεγαλτερ μας πλεονκτημα και με το χαμογελκι αυτς της κατεργαρις χουμε μθει να παρηγοριμαστε για λα, ακμα και αν κποια φορ -κτι που δε συμβανει μως- εχαμε τη λαχτρα να απολασουμε την ευτυχα που χαρζει η μουσικ.

     Μνον η Ζοζεφνα εναι μια εξαρεση: Αγαπ τη μουσικ και γνωρζει επσης πολ καλ να τη μεταδδει. Εναι η μοναδικ. 'Οταν κλεσει τα μτια της, η μουσικ, ποιος ξρει για πσον καιρ θα χαθε απ τη ζω μας. 'Εχω σκεφτε πολ συχν πο βρσκεται στην πραγματικτητα η κατσταση μ' αυτ τη μουσικ. Εμες εμαστε πρα για πρα μουσοι. Πς συμβανει να καταλαβανουμε το τραγοδι της Ζοζεφνας , εφσον η Ζοζεφνα αρνιται να παραδεχτε την επικοινωνα που χουμε με το τραγοδι της, να πιστεουμε τουλχιστον τι το καταλαβανουμε;
     Η πιο απλ απντηση θα ταν τι η ομορφι αυτο του τραγουδιο εναι τσο μεγλη, στε ακμα και η πιο χοντροκομμνη ασθηση δεν μπορε να της αντισταθε, αυτ μως η απντηση δεν εναι ικανοποιητικ. Αν ταν πργματι τσι, θα πρεπε να
'χει κανες γι' αυτ το τραγοδι, τρα και για πντα, το ασθημα του εξαιρετικο, το ασθημα τι μσα απ αυτ το λαργγι ηχε κτι που ποτ ως τρα δεν το εχαμε ακοσει και τι μας λεπει τελεως η ικαντητα να το ακοσουμε, κτι για το οποο μνο η Ζοζεφνα μας κνει ικανος και κανες λλος.

     Αν αυτ μως εδ δεν στκει ακριβς, κατ τη γνμη μου, δεν το αισθνομαι και οτε χω παρατηρσει κατιτ παρμοιο στους λλους. Σε πολ εμπιστευτικ κκλο ομολογομε ανοιχτ ο νας στον λλον πως το τραγοδι της Ζοζεφνας, σαν τραγοδι, δεν χει κτι το εξαιρετικ. Εναι πραγματικ, λοιπν, αυτ το τραγοδι; Παρ' λη μας τη μουσικ γνοια, χουμε μεγλη παρδοση στο τραγοδι:
     Στα παλι χρνια του Λαο μας υπρχε τραγοδι. Οι μθοι μιλνε γρω απ' αυτ κι χουν διακριθε μλιστα τραγοδια, που φυσικ κανες δε μπορε πια να τα τραγουδσει. τσι, λοιπν, μια κποια ιδα για το τι εναι τραγοδι την χουμε κι αυτ η ιδα δεν ανταποκρνεται στην πραγματικτητα στο τραγοδι της Ζοζεφνας.
     Εναι πργματι, λοιπν, αυτ τραγοδι; Μπως εναι μνον να σφριγμα; Και να σφυρζουμε, ββαια, λοι ξρουμε, αυτ εναι η κρια καλλιτεχνικ ικαντητα του Λαο μας , μλλον, καμι ικαντητα, αλλ μια χαρακτηριστικ κφραση ζως. 'Ολοι μας σφυρζουμε, αλλ φυσικ κανες δε σκφτεται να το παρουσισει αυτ σαν τχνη, σφυρζουμε δχως να δνουμε και μεγλη σημασα, ναι, δχως να το καταλαβανουμε. Κι υπρχουνε πολλο ανμεσ μας, μλιστα, οι οποοι οτε καν ξρουν τι το σφριγμα εναι μια απ τις ιδιοτυπες μας.
     Αν ταν, λοιπν, αλθεια τι η Ζοζεφνα δεν τραγουδ αλλ μνο σφυρζει και, μλιστα, πως τουλχιστον φανεται σε μνα, δε ξεπερν καν τα ρια του συνηθισμνου σφυργματος -κι σως οι δυνμεις της να μην της αρκον σχεδν γι' αυτ το συνηθισμνο, εν νας απλς αγρτης εναι σε θση να το καταφρει ολκληρη την ημρα, δχως προσπθεια, με τη δουλει του ταυτχρονα-, αν λα αυτ εναι αλθεια, ττε θα μποροσε κλλιστα ν' αμφισβητηθε η δθεν καλλιτεχνικ φση της Ζοζεφνας, αλλ ττε θα 'πρεπε οπωσδποτε να λυθε το μυστριο της μεγλης επδρασης που 'χει στο κοιν.
     Αυτ ββαια που κνει η Ζοζεφνα δεν εναι απλς και μνο σφριγμα. Αν κανες τοποθετηθε αρκετ μακρι απ' αυτ και στσει αφτ , ακμα καλτερα, αν κποιος εξετσει τον εαυτ του απ' αυτ την πλευρ, αν τραγουδει η Ζοζεφνα ανμεσα σε λλες φωνς και βλει τα δυνατ του να ξεχωρσει τη φων της, ττε δε θ' ακοσει

αναμφισβτητα τποτ' λλο απ να συνηθισμνο, το πολ-πολ, λγω απαλτητας αδυναμας, να λιγκι εντυπωσιακ σφριγμα.

     Για να κατανοσει κανες τη τχνη της εναι αναγκαο χι μνο να την ακοει, αλλ να τη βλπει κιλας. Ακμα, κι αν ταν αυτ το καθημεριν μας σφριγμα, εδ, σ' αυτ το σημεο υπρχει η παραδοξτητα τι κποιος παρνει επσημη θση για να μην κνει τποτ' λλο, εκτς απ το συνηθισμνο. Το σπσιμο ενς καρυδιο δεν εναι στ' αλθεια καμι τχνη, γι' αυτ κανες δε θα τολμσει να μαζψει κοιν, που για να το διασκεδσει θα σπσει μπρος του καρδια. Αν μως, παρ' λ' αυτ, το κνει και πετχει η πρθεσ του, ττε δε θα πρκειται πια για ν απλ σπσιμο καρυδιν. , καλτερα, πρκειται για σπσιμο καρυδιν, αλλ βγανει το συμπρασμα τι εμες δεν εχαμε δει σωστ αυτ την τχνη, επειδ τη κατχουμε απλυτα κι τι τοτος εδ ο νος καρυοθραστης μας δεχνει για πρτη φορ τη πραγματικ της υπσταση, οπτε για την επδραση αυτ θα μποροσε να 'ναι χρσιμο αν ετοτος εδ τανε στο σπσιμο των καρυδιν λιγτερο ικανς απ την πλειοψηφα μας.

     Πιθαν να συμβανει το διο και με το τραγοδι της Ζοζεφνας. Σ' αυτ θαυμζουμε κενο που δε θαυμζουμε καθλου σε μας. Εξλλου, γι' αυτ τη τελευταα ποψη συμφωνε κι η δια απλυτα μαζ μας. μουνα κποτε μπροστ, ταν κποιος, πως αυτ συμβανει πρα πολ συχν, της σστησε και μλιστα πρα πολ σεμν, να λβει υπψη της και το γενικ, λακ σφριγμα, αλλ αυτ ταν δη πολ για τη Ζοζεφνα. 'Ενα τσο αυθδικο κι αλαζονικ χαμγελο, σαν το δικ της ττε, δεν χω δει ποτ ως τρα. Αυτ, που εξωτερικ εναι στ' αλθεια η τλεια τρυφερτητα προσωποποιημνη, εντυπωσιακ τρυφερ, ακμα και για τον πλοσιο σε ττοια γυναικεα πρσωπα Λα μας, φρθηκε ττε στην κυριολεξα απασια. Κατφερε, μως, με την υπερβολικ της ευαισθησα να το καταλβει αμσως και να συγκρατηθε.

     Εν πση περιπτσει, με κθε συσχετισμ ανμεσα στη τχνη της και στο σφριγμα, γι' αυτος που χουν αντθετη γνμη, νιθει μνο περιφρνηση και, πιθανν, ν ανομολγητο μσος. Αυτ δεν εναι συνηθισμνη ματαιοδοξα, γιατ αυτ η αντιπολτευση -στην οποα μισοανκω κι εγ- δε τη θαυμζει στα σγουρα λιγτερο απ' ,τι η μζα, αλλ η Ζοζεφνα δεν απαιτε μονχα να τη θαυμζουν, αλλ να τη θαυμζουν με τον τρπο που 'χει η δια καθορσει, μνον ο θαυμασμς δε την ενδιαφρει διλου. Κι ταν κανες κθεται μπρος της το καταλαβανει. Αντπραξη της κνουν μνον ταν βρσκονται μακρι της. 'Οταν μως κποιος κθεται μπρος της, το ξρει: Αυτ εδ που σφυρζει τοτη, δεν εναι σφριγμα.

     Επειδ το σφριγμα ανκει σ' αυτ τη κατηγορα των συνηθειν μας που γνονται δχως σκψη, θα μποροσε κανες να νομζει πως το ακροατριο της Ζοζεφνας σφυρζει κι αυτ. Η τχνη της μας αρσει κι ταν νιθουμε ευχαριστημνοι σφυρζουμε. Το ακροατρι της, μως, δε σφυρζει, κρατ νεκρικ σιγ. 'Ετσι, σα παρνουμε κι εμες μρος στην πολυπθητη γαλνη, απ την οποα μας κρατ μακρι, τουλχιστον μακρι το διο μας το σφριγμα, σωπανουμε. Εναι ραγε το τραγοδι της που μας συνεπαρνει μλλον η επσημη σιγ που περιβλλει την αδνατη φωνολα;

     Κποτε συνβη το εξς: κποιο παλαβ μικρ πργμα ρχισε να σφυρζει μ' λη του την αθωτητα τη στιγμ που τραγουδοσε η Ζοζεφνα. Λοιπν, ταν ακριβς το διο με κενο που ακογαμε απ τη Ζοζεφνα. Εκε μπροστ, παρ' λο το ρουτινιρικο φος του, το πντα δειλ σφριγμα κι εδ στο κοιν, το δολο παιδικ σφριγμα, ταν αδνατο να ξεχωρσει κανες τη διαφορ. Κι μως, γιουχραμε και σφυρξαμε, αποδοκιμζοντας ευθς αμσως το ταραξα αν και δεν ταν διλου αναγκαο, διτι κενος τρομαγμνος και ντροπιασμνος τρπωσε κπου κι εξαφανστηκε εν η Ζοζεφνα βγαζε θριαμβευτικς κορνες, εκτς εαυτο, με τα προτεταμνα χρια και τον τεντωμνο σ' αφνταστο σημεο λαιμ της.

     'Ετσι εναι αυτ πντα: κθε μικρολεπτομρεια, κθε σμπτωση, κθε αντδραση, να σορσιμο στη πλατεα, να τρξιμο των δοντιν, μια κποια μικροβλβη του φωτισμο, τα θεωρε κατλληλα για ν' αυξσει την επδραση του τραγουδιο της. Σμφωνα με τη γνμη της τραγουδ μπροστ σε κουφος. Οι ενθουσιδεις εκδηλσεις θαυμασμο και τα χειροκροτματα δε λεπουν, αλλ πραγματικ κατανηση, πως τη θεωρε τουλχιστον αυτ, χει μθει εδ και καιρ να μη περιμνει πια. τσι, αντιμετωπζει λες τις ενοχλσεις με μεγλην νεση. Οτιδποτε ρχεται απξω, για να εναντιωθε στη καθαρτητα του τραγουδιο της, νικιται με εκολο αγνα μλλον δχως αγνα, απλς με την απλ αντιπαρθεση μπορε να βοηθσει ν' αφυπνιστε το πλθος, να του διδξει, αν χι κατανηση, τουλχιστο συνειδητοποιημνο θαυμασμ. Αφο, μως την εξυπηρετονε κατ' αυτ τον τρπο οι μικρς καταστσεις, πσο μλλον οι μεγλες.

     Η ζω μας εναι πολ ανσυχη, η κθε μρα φρνει μαζ της εκπλξεις, αγωνες, ελπδες και τρμους, τσι που ο καθνας χωριστ, απομονωμνα, θα ταν αδνατο να τα υποφρει λ' αυτ, αν δεν εχε διαρκς μρα και νχτα το στριγμα των συντρφων. Αλλ κι τσι ακμα, οι δυσκολες εναι συχν πολ αβσταχτες. Καμι φορ τρμουν και χλιοι μοι ακμα κτω απ το φορτο, που στη πραγματικτητα χει οριστε μονχα για ναν. Ττε η Ζοζεφνα νιθει τι χει ρθει η ρα της. Βρσκεται κιλας εκε. Το τρυφερ πλσμα που πλλεται κτω απ το στθος εναι σαν να χει συγκεντρσει λες του τις δυνμεις στο τραγοδι, λες και της χει αφαιρεθε ,τι δεν εξυπηρετε μεσα το τραγοδι, κθε δναμη, σχεδν κθε δυναττητα ζως, σαν να εναι απογυμνωμνη, εγκαταλειμμνη, ολοκληρωτικ παραδομνη στην προστασα καλν πνευμτων, σαν να γνωρζει τι, καθς εναι τσι αποπνευματοποιημνη, χαμνη στο τραγοδι της, μπορε το παραμικρ ψυχρ φσημα του αρα να τη σκοτσει. Αλλ' ακριβς σε μια ττοια στιγμ, φροντζουμε εμες, οι δθεν αντπαλο της, να λμε:
 -"Δεν εναι σε θση οτε να σφυρξει".
     Τσο τρομακτικ πρπει να προσπαθσει να βγλει με το ζρι -δε μιλμε ββαια για τραγοδι, αλλ κατ κποιον υποφερτ τρπο- το παραδοσιακ σφριγμα της χρας. 'Ετσι μας φανεται, αλλ αυτ εδ, πως χει δη ειπωθε, εναι μια αναπφευκτη, αλλ παροδικ και γργορα περαστικ εντπωση. 'Ηδη βυθιζμαστε βαθι μσα στην ασθηση του πλθους, που ζεστ, σμα με σμα, ακοει κρατντας την αναπνο του.

     Για να μπορσει να μαζψει γρω της αυτ το πλθος του Λαο μας -που συχν βρσκεται σχεδν πντοτε σε αναη κνηση, με χι και πολ συχν ξεκαθαρισμνους στχους και βλψεις-, θα πρπει συνθως η Ζοζεφνα να μη κνει τποτ' λλο, εκτς απ το (με γερμνο προς τα πσω το κεφαλκι, με μισνοιχτο το στμα, με στραμμνα τα μτια της προς τα ψη) να πρει αυτ τη θση, που σημανει τι σκοπεει να τραγουδσει. Αυτ μπορε να το κνει που θλει, δε πρπει να εναι σνει και καλ ορατς χρος -οποιαδποτε κρυφ, διαλεγμνη απ μια στιγμιαα διθεση γωνι εναι το διο χρησιμοποισιμη.

     Η εδηση τι θλει να τραγουδσει διαδδεται αμσως και σε λγο τα πλθη μαζεονται, λες και κνουν λιτανεα. Μερικς φορς ββαια παρουσιζονται εμπδια, η Ζοζεφνα προτιμ να τραγουδει ακριβς μσα σε περιδους αναταραχς. πολυποκιλες φροντδες κι ανγκες μας αναγκζουν ν' ακολουθομε τους πιο διαφορετικος δρμους κι τσι, με τη καλτερη θληση δε μπορε να συγκεντρωθε κανες τσο γργορα, σο επιθυμε η Ζοζεφνα. γι' αυτ στνεται κει, στη μεγαλπρεπ της πζα, σως για να διστημα χωρς αρκετ ακροατριο -κατπιν, φυσικ, γνεται ξω φρενν, κοπαν το δαφος με τα πδια της, βρζει και καταριται μ' να τρπο που δεν ταιριζει καθλου σ' να κορτσι και κοντ σ' λ' αυτ, δαγκνει κιλας.

     Ακμα μως και μια ττοια συμπεριφορ δε ζημινει καθλου τη φμη της. Αντ κανες να περιορσει λγο τις υπερβολικς της απαιτσεις, κνει προσπθεια να τις ικανοποισει. Στλνονται αγγελιοφροι για να συγκεντρσουν ακροατς. 'Οταν συμβανει κτι ττοιο, το κρατνε μυστικ απ' αυτ. Ττε βλπει κανες στους δρμους της περιοχς στημνους φρουρος που κνουν νημα σ' αυτος που πλησιζουν να βιαστον. Κι αυτ διαρκε τσο, σπου να συγκεντρωθε τελικ νας ανεκτς αριθμς ακροατν.

     Τ εναι κενο που σπρχνει το Λα να κοπιζει τσο πολ για τη Ζοζεφνα; Μια ερτηση, για την οποα δεν εναι πιο εκολο να βρεθε απντηση, απ' αυτ που πρπει να δοθε για το τραγοδι της Ζοζεφνας και που μαζ της επσης συνδεται. Θα μποροσε κανες να τη διαγρψει και να τη συνδσει εντελς με τη δετερη απντηση, αν μποροσε να σταθε ο ισχυρισμς τι ο Λας εναι αφοσιωμνος δχως ρους στη Ζοζεφνα λγω του τραγουδιο της, δεν εναι μως αυτ η περπτωση.

     Ο Λας μας δε γνωρζει την ανεπιφλακτη, τη δχως ρους αφοσωση. Αυτς ο Λας, που αγαπ πνω απ' λα την αναμφισβτητα ακνδυνη πονηρι, τον παιδικ ψθυρο, το σγουρα αθο κουτσομπολι που μλις βγανει απ τα χελη, νας ττοιος Λας δε μπορε να δοθε δχως ρους, αυτ το καταλαβανει πολ καλ κι η Ζοζεφνα κι ακριβς αυτ εναι που μχεται μ' λη την κταση των ευασθητων χορδν της.
     Τρα, ββαια, με ττοιες γενικς κρσεις, δε πρπει φυσικ κανες να φτνει και πολ μακρι, ο Λας μως εναι αφοσιωμνος στη Ζοζεφνα, αλλ χι δχως ρους. Δε θα ταν, π.χ., ικανς να γελσει εις βρος της Ζοζεφνας. Μπορε κανες να το μολογσει: Εναι μερικ πργματα στη Ζοζεφνα που προκαλον το γλιο. Αυτ, μως, καθαυτ το γλιο εναι πολ εκολο σ' εμς. Παρ' λη την αθλιτητα της ζως μας, να ελαφρ γλιο το κουβαλμε κατ κποιο τρπο πντα μαζ μας. Αλλ για τη Ζοζεφνα δε γελμε.

     Μερικς φορς χω την εντπωση πως τσι μπορ να εννοσω τη συμπεριφορ του Λαο προς τη Ζοζεφνα: τι αυτν, αυτ το εθραυστο -που χρειζεται πειρη προφλαξη-, αυτ το εξασιο λγω του τραγουδιο του πλσμα, του το χουν εμπιστευτε κι χει την υποχρωση να το φροντζει.

     Ο λγος γι' αυτ δεν εναι σε καννα ξεκαθαρισμνος, μνο το γεγονς φανεται να 'ναι σγουρο. Μ' αυτ, μως, που 'χει ανατεθε σε κποιον να το προστατεει δε γελ καννας. Να γελσει θα ταν παρλειψη καθκοντος. Αυτ εναι το πιο υψηλ εππεδο μοχθηρας, αυτ που κνουν οι πιο κακεντρεχες απ εμς, ταν λνε πολλς φορς για τη Ζοζεφνα:
 -"ταν βλπουμε τη Ζοζεφνα, το χαμγελο σβνει απ το στμα μας".
     Μ' αυτ τον τρπο, λοιπν, ο Λας φροντζει για τη Ζοζεφνα, με τον τρπο του πατρα που χει αναλβει να παιδ, που κανες δε ξρει κιλας αν απλνει το χρι του προς αυτν ικετευτικ με απατηση.

     Θα μποροσε κανες να πιστεει πως ο Λας μας δεν εναι ικανς να εκπληρσει ττοια πατρικ καθκοντα. Στη πραγματικτητα μως τα εκτελε, τουλχιστον στη περπτωση αυτ, υποδειγματικ. Καννας δεν θα ταν σε θση να καταφρει μονχος του αυτ που εναι σε θση να το κνει στη περπτωση αυτ ο Λας στο σνολο. Μα και φυσικ, η διαφορ ισχος ανμεσα στο Λα και στον να μνο του εναι τσο τρομαχτικ. Εναι αρκετ να τραβξει τον προστατευμενο κοντ στη ζεστασι του και εναι αρκετ προφυλαγμνος.

     Στη Ζοζεφνα, φυσικ, κανες δε τολμ να μιλσει για ττοια πργματα.
 -"Βγζω τη γλσσα στην προστασα σας", λει. "Καλ, καλ, μας βγζεις τη γλσσα", σκεφτμαστε μεις. Κι εκτς απ' αυτ, δεν εναι αλθεια καμι λλειψη αναγνρισης απ μρους της. ταν αυτ επαναστατε, εναι πρα για πρα παιδικς τρπος κφρασης της ευγνωμοσνης της. Και ο τρπος του πατρα εναι να μη δνει σημασα σ' αυτ.

     Συμβανει μως και κτι λλο -που εναι ακμα πιο δσκολο να εξηγηθε-, που αφορ αυτ τη σχση ανμεσα στο Λα και στη Ζοζεφνα. Η Ζοζεφνα χει την εντελς αντθετη γνμη, πιστεει πως αυτ εναι που προστατεει το Λα. Το τραγοδι της εναι που μας σζει, δθεν, απ σκημες πολιτικς οικονομικς καταστσεις. Οτε λγο οτε πολ, εναι αυτ που διορθνει τη κατσταση κι αν δεν μπορε να διξει το κακ, τουλχιστο μας δνει τη δναμη να το υποφρουμε.

     Αυτ δεν το εκφρζει τ' λο πργμα τσι, μα οτε και διαφορετικ, μιλ γενικ πολ λγο, παραμνει σιωπηλ ανμεσα στα φλαρα στματα, τα μτια της αστραποβολον, απ το κλειστ της στμα -πολλο λγοι ανμεσ μας μπορον να κρατον το στμα τους κλειστ, αυτ εναι ικαν- μπορε να το διαβσει κανες. Με την κθε σκημη εδηση -και, μερικς φορς, ρχονται απανωτς, η μια πσω απ την λλη, ψετικες και μισοαληθινς μαζ-, αυτ σηκνεται αμσως, εν συνθως σρνεται κουρασμνη στο πτωμα, σηκνεται, τεντνει το λαιμ της και ρχνει μια ματι, προσπαθντας ν' αγκαλισει με το βλμμα το κοπδι της, πως ο βοσκς πριν απ την καταιγδα. Ββαια, ακμα και τα παιδι χουν παρμοιες απαιτσεις με τον γριο, ατθασο τρπο τους, αλλ της Ζοζεφνας δεν εναι τσο αδικαιολγητος πως εκενων.

     Φυσικ δε μας σζει και δε μας δνει τη παραμικρ δναμη, εναι εκολο να παριστνει κανες το σωτρα αυτο του Λαο, που εναι ψημνος στα βσανα, που δε προφυλγεται, γργορος στις αποφσεις του, που ξρει καλ το θνατο, μνο φαινομενικ δειλς μσα σ' αυτ τη ριψοκνδυνη ατμσφαιρα, στην οποα ζει διαρκς. Και, πρ' απ' αυτ, εναι το διο γνιμος σο και θαρραλος. Εναι εκολο, λω, να εμφανιστε τελευταος και καταδρωμνος, σα σωτρας αυτο του Λαο, που χει διασωθε κατ κποιο τρπο απ μνος του, ακμα και με θυσες που κνουν τον ερευνητ της ιστορας -γενικ, παραμελομε την ιστορικν ρευνα- να παγνει απ τρομρα.

      Κι μως, εναι αλθεια πως, ταν βρισκμαστε σε περιδους ανγκης, ακομε τη φων της Ζοζεφνας καλτερα απ λλοτε. Οι απειλς που κρμονται πνω μας, μας κνουνε πιο συχους, πιο σεμνος, πιο προσαρμοστικος στο σνδρομο εξουσας της Ζοζεφνας. Συγκεντρωνμαστε με προθυμα, μας κνει χαρ να στριμωχνμαστε ο νας πνω στον λλον, ιδως γιατ αυτ συμβανει με μιαν αφορμ που 'ναι τελεως ξω απ τη κυρως υπθεση. Εναι σαν να πνουμε μαζ στα γργορα -ναι, η βιασνη εναι αναγκαα, η Ζοζεφνα το ξεχνει αυτ πολ συχν- με μια κοπα της Ειρνης πριν απ τον αγνα. Δεν εναι τσο πολ μια συναυλα τραγουδιο, σο μια λακ συγκντρωση και, μλιστα, μια συγκντρωση κατ την οποα, εκτς απ' αυτ το ασθενικ σφριγμα κει μπροστ, λα εναι απολτως συχα. Η στιγμ εναι πολ σοβαρ για να το ρξει κανες στις φλυαρες.
     Μια ττοια σχση, φυσικ, δε θα μποροσε να ικανοποισει καθλου τη Ζοζεφνα. Παρ την υστερικ αυτ δυσθυμα που γεμζει τη Ζοζεφνα εξαιτας της ποτ τελεως ξεκαθαρισμνης θσης της, δε διακρνει μερικ πργματα, τυφλωμνη απ την υπερβολικ ιδα που χει για τον εαυτ της και μπορε ακμα, δχως μεγλο κπο, να παραβλπει και πιο πολλ, να σμνος απ κλακες κινεται κατ' αυτ την ννοια, στην ουσα ββαια, με μια γενικτερα χρσιμη ννοια -αλλ μονχα σα δευτερεον ζτημα, αγνοημνη να τραγουδ στη γωνι μιας λακς συγκντρωσης, παρ' λον τι, αυτ καθαυτ, δε θα ταν καθλου ασμαντο-, δε θα θυσαζε στα σγουρα το τραγοδι της. Ομως δεν πρπει να το κνει αυτ, γιατ η τχνη της δεν περν απαρατρητη.
     Παρ' λο τι εμες εμαστε στο βθος απασχολημνοι με τελεως διαφορετικ πρματα και δε κρατμε μνον ησυχα για χρη του τραγουδιο της και μερικο μλιστα δεν προσχουν καθλου, αλλ χνουν το πρσωπ τους μσα στη γονα του γετονα, εν η Ζοζεφνα φανεται να κοπιζει μταια κει πνω, φτνει παρ' λ' αυτ -και κανες δε μπορε να το αρνηθε- κτι απ το τραγοδι της και σε μας. Αυτ το σφριγμα που ακογεται, εν απ' λους τους λλους χει απαιτηθε σιωπ, φτνει στον καθνα χωριστ σαν να μνυμα του Λαο. Το λεπτ σφριγμα της Ζοζεφνας ανμεσα στις βαρις αποφσεις, εναι σχεδν πως η δυστυχισμνη παρξη του Λαο μας ανμεσα στην οχλαγωγα του εχθρικο κσμου.

     Η Ζοζεφνα υποστηρζεται, αυτ το Τποτα σε φων, αυτ το Τποτα σε απδοση, υποστηρζεται και βρσκει το δρμο σε μας, κνει καλ να το συλλογζεται κανες αυτ. 'Ενα πραγματικ καλλιτχνη του τραγουδιο, αν μποροσε να βρεθε ποτ νας ττοιος ανμεσ μας, δεν θα μποροσαμε να τον ανεχτομε στα σγουρα μια ττοια εποχ και θ' απορρπταμε με μια φων την ανοησα μιας ττοιας απφασης. Ας προφυλγεται η Ζοζεφνα απ τη συνειδητοποηση τι το γεγονς πως την ακομε εναι μια απδειξη ενντια στο τραγοδι της.

     Μια κποια υπνοια για τη στση μας την χει ββαια, γιατ ραγε ν' αρνιται τσο παθιασμνα τι την ακομε, αλλ παρ' λ' αυτ τραγουδ, δχως να δνει σημασα στην υποψα αυτ. 'Ετσι κι αλλις, μως, θα υπρχε πντοτε μια παρηγορι γι' αυτν: την ακομε κατ κποιο τρπο πραγματικ, πιθανν το διο πως ακοει κανες να καλλιτχνη του τραγουδιο -να πραγματικ τραγουδιστ. Κενη καταφρνει να χει μια ττοιαν επδραση, που μταια θα προσπαθοσε νας καλλιτχνης του τραγουδιο να την χει σε μας και που αποδδεται ακριβς και μνο στα ανεπαρκ μσα που διαθτει.

     Αυτ χει απλυτη συνφεια με τον τρπο της ζως μας. Στο Λα μας κανες δε γνωρζει την ηλικα της νετητας, οτε καν την ελαχισττερη παιδικ ηλικα. Ββαια, εμφανζονται τακτικ ττοιου εδους απαιτσεις, πρπει να εγγυται κανες στα παιδι μιαν ιδιατερη ελευθερα, μιαν ιδιατερη προφλαξη, τα δκια τους για λγη ξεγνοιασι, για λγη σκοπη περιπλνηση, για λγο παιχνδι, αυτ το δκαιο εναι σωστ να το αναγνωρζει κανες και να βοηθει στην εκπλρωσ του.

     Ττοιου εδους απαιτσεις παρουσιζονται συχν και σχεδν ο καθες τις επιδοκιμζει, δεν υπρχει τποτα που να επιδοκμαζε κανες πιο πολ, αλλ δεν υπρχει τποτα που στη πραγματικτητα της ζως μας θα γινταν λιγτερο αποδεκτ. Επιδοκιμζει κανες τις απαιτσεις, κνει προσπθειες σμφωνα με το πνεμα τους, αλλ σε λγο λα εναι πλι πως ταν πριν. Η ζω μας, με λγα λγια, εναι ττοια, στε να παιδ μλις μπορε να περπατσει λιγκι και να ξεχωρσει το περιβλλον του κπως, πρπει να φροντζει τον εαυτ του πως ακριβς νας ενλικος.

     Οι περιοχς που πρπει να ζομε, κυρως για οικονομικος λγους, εδ κι εκε σκορπισμνες, εναι πρα πολ μεγλες, οι εχθρο μας εναι πρα πολλο, οι κνδυνοι που μας παραμονεουν παντο εναι ανυπολγιστοι -δε μπορομε να κρατσουμε τα παιδι μας μακρι απ τον αγνα για επιβωση, αν το κναμε αυτ, θα συντομεαμε το τλος τους.

     Κοντ σ' αυτος τους λυπηρος λγους, υπρχει ακμα νας βασικτερος: η μια γενι -κι η καθεμι εναι πολυριθμη- πιζει την λλη, τα παιδι δεν χουν καιρ να εναι παιδι. Μπορε σ' λλους λαος τα παιδι να φροντζονται πιτερο, μπορε κει να χτζονται σχολεα για τα παιδι, μπορε απ' αυτ τα σχολεα να βγανουνε παιδι σα θλασσα πολλ, εντοτοις το μλλον του Λαο, για πρα πολ καιρ, μρα τη μρα, εναι αυτ τα δια τα παιδι που κυκλοφορον εκε. Εμες δεν χουμε σχολεα, αλλ απ το Λα μας ξεχνονται, στα συντομτερα χρονικ διαστματα, τα ανυπολγιστα κοπδια των παιδιν μας, τσιρζοντας σφυρζοντας χαρομενα κι σα δε μπορονε αν σφυρξουν ακμα, κουτρουβαλνε κνοντας τομπες απ τη δναμη της πεσης κολλνε, σα δεν μπορονε να τρξουν ακμα, παρασροντας αδξια με τη μζα τους ,τι βρσκεται μπρος τους, σο δε μπορον να δουν ακμα τα παιδι μας! Και χι πως σε κενα τα σχολεα, τα δια παιδι, χι πντα, πντοτε να, δχως τλος, δχως διακοπ -δεν χει εμφανιστε καλ καλ να παιδ και δεν εναι πια παιδ, αλλ δη συνωστζονται πσω του τα να παιδικ προσωπκια, αξεχριστα μες στο πλθος τους και στη βιασνη τους, ρδινα απ ευτυχα.

     Ββαια, σο ωραο κι αν μπορε να 'ναι αυτ και πσο πολ μπορον να μας ζηλεουν οι λλοι γι' αυτ, και με το δκιο τους, μια πραγματικ παιδικ ηλικα δε μπορομε να προσφρουμε στα παιδι μας. Κι αυτ εδ χει τις συνπεις του. Μια ορισμνη, απθαντη, ανκητη παιδικτητα κυριαρχε στο Λα μας. Σε τλεια αντθεση με την καλτερ μας, την αλθευτη πρακτικ λογικ, ενεργομε μερικς φορς τελεως ηλθια, σκοπα, σπταλα, γενναιδωρα, ελαφρμυαλα κι λ' αυτ συχν, χριν αστειτητος. Κι αν η χαρ μας δε μπορε φυσικ να 'χει πια ολκερη τη δναμη της παιδικς χαρς, κτι απ' αυτν εξακολουθε να ζει μσα της, στα σγουρα.

     Απ' αυτ την παιδικτητα του Λαο μας κερδζει πντα η Ζοζεφνα. Αλλ ο Λας μας δεν παιδοφρνει μνον, εναι και κατ κποιο τρπο γερασμνος πριν την ρα του, παιδικ ηλικα και γηρατει λειτουργονε σε μας διαφορετικ απ' ,τι στους λλους. Δεν χουμε εφηβικ ηλικα, εμαστε αμσως ενλικοι κι ενλικοι παραμνουμε για μεγλο διστημα, μια κποια κοραση κι απγνωση σημαδεουν με βαθι κι ανεξτηλα χνη τη τσον ανθεκτικ στο σνολ της κι αισιδοξη φση του Λαο μας.

     Μ' αυτ χει απλυτη σχση στα σγουρα κι η τλεια γνοια που 'χουμε για τη μουσικ. Εμαστε πολ γροι για τη μουσικ, η ανασττωση που προκαλε η ορμ της, δεν ταιριζει καθλου με το βρος που κουβαλμε. Κουρασμνοι πως εμαστε, 'κλωτσμε' στο κουσμ της. 'Εχουμε επιτρψει κι αρκομαστε στο σφριγμα. Λγο σφριγμα, αραι και που, αυτ εναι το καλτερο και το πιο σωστ για μας. Αν τχαινε, μως κι υπρχαν, ο χαρακτρας των λακν συντρφων θα 'πρεπε να τα 'χει καταπνξει πολ πριν απ την ανπτυξ τους.

     Αντιθτως, η Ζοζεφνα μπορε να σφυρζει πως της γουστρει να τραγουδ να κνει, αυτ που το ονομζει κενη, πως θλει. Δε μας ενοχλε, μας ταιριζει αυτ, μπορομε πολ νετα να το υποφρουμε. Αν μες σ' αυτ εμπεριχεται και το ελχιστο χνος μουσικς, εναι μειωμνο στον ελχιστο βαθμ που μπορε να υπρξει.

     Μια κποια μουσικ παρδοση διατηρεται, δχως μως να μας βαρανει διλου. Η Ζοζεφνα, μως, προσφρει σ' αυτ τον, κατ' αυτ τον τρπο μαθημνο Λα κι λλα ακμα. Στις συναυλες της, ιδιατερα σε κρσιμες περιδους, μνον οι πολ νοι δεχνουνε πραγματικν ενδιαφρον για τη τραγουδστρια, σα ττοια που 'ναι, μνον αυτο παρακολουθον μ' κπληκτο θαυμασμ πς ζαρνει τα χελη, πς φυσ τον αρα ανμεσα απ τα χαριτωμνα μπροστιν της δντια, πς πφτει κτω, ξερ απ θαυμασμ για τους τνους που καταφρνει και βγζει η δια κι εκμεταλλεεται αυτ της τη λιποθυμι για να πρει φρα, καταφρνοντας να, ακατανητα εκπληκτικ για τις δυναττητς της απδοση, αλλ το μεγαλτερο στο σνολ του πλθος -αυτ μπορε να το διακρνει κανες καθαρ- χει αποτραβηχτε στον εαυτ του.

     Εδ, ανμεσα στις αναγκαες πασεις, ανμεσα στους αγνες του, ο Λας ονειρεεται, εναι σα να λνονται τα μλη του καθνα χωριστ, εναι σα να επιτρπουνε για μια φορ στον ανσυχο, στον ακατπαυστα κινητικ να ξαπλσει φαρδς-πλατς στο μεγλο ζεστ κρεβτι του Λαο και να τεντωθε πως του αρσει. Και μες σ' αυτ τα νειρα αντηχε εδ κι εκε το σφριγμα της Ζοζεφνας. Εκενη τ' ονομζει μαργαριταρνιο, εμες το λμε κοπανιστ! Εν, μως, ταιριζει απλυτα με το χρο του, σο πουθεν αλλο, σα μουσικ που δε βρσκει ποτ λλοτε τη κατλληλη στιγμ, μσα του βρσκεται κτι απ τη φτωχ, κουτσουρεμνη, σντομη παιδικ ηλικα, κτι απ τη χαμνη ευτυχα που δε θα ξαναβρεθε ποτ, αλλ και κτι απ τη σημεριν δραστρια ζω, απ τη μικρ, ακατανητη, κθε λλο παρ απονεκρωμνη και γεμτη διεκδκηση ευθυμα της.

     Κι λ' αυτ δε λγονται, στ' αλθεια, με ηχηρος τνους, αλλ ελαφρ, ψιθυριστ, εμπιστευτικ και, μερικς φορς, λγο βραχν. Μα φυσικ αυτ εναι σφριγμα, τι λλο μπορε να εναι; Το σφριγμα εναι η γλσσα του Λαο μας. Κποιος ββαια σφυρζει σ' λη τη ζω του και δεν το ξρει, εδ μως το σφριγμα χει απελευθερωθε απ τα δεσμ της καθημερινς ζως και λυτρνει κι εμς για κποιες στιγμς.

     Στα σγουρα, αυτς τις παραστσεις δε θα θλαμε να τις στερηθομε. Αλλ' απ' αυτ το σημεο μχρι τον ισχυρισμ της Ζοζεφνας τι μας δνει σε κτι ττοιες στιγμς δυνμεις κλπ. κλπ., ο δρμος τραβ πολ μακρυ. Και, φυσικ, για τους συνηθισμνους ανθρπους και χι για τους κλακες της Ζοζεφνας.
 -"Πς θα μποροσε να εναι αλλις", λν αυτο με μιαν ιδιαιτρως αθα θραστητα, "πς θα μποροσε κανες να εξηγσει διαφορετικ τη τρομακτικ προσλευση του κσμου και μλιστα σε στιγμς μεσου κινδνου", εξηγον, "που δη πολλς
φορς χει εμποδσει την ικανοποιητικ, γκαιρη μυνα ενντια στον κνδυνο";
     Ββαια, αυτ το τελευταο εναι δυστυχς σωστ, δεν ανκει μως στους τιμητικος ττλους που φρει η Ζοζεφνα και, μλιστα, ταν προσθσει κανες πως μα ττοιες συγκεντρσεις χουνε διαλυθε απρσμενα απ τον εχθρ και μερικο απ τους δικος μας χασαν εκε τη ζω τους, η Ζοζεφνα που εναι για λα υπεθυνη, βεβαως, που με το σφριγμ της τρβηξε προς το μρος μας πιθαν τον εχθρ, κατεχε πντοτε τη πιο σγουρη θεσολα και κτω απ την προστασα των οπαδν της εξαφανστηκε πρτη-πρτη, πολ σιωπηλ και γργορα. Αλλ λοι το ξρουν αυτ, κατ βθος κι μως σπεδουν λοι τους και πλι, μλις της Ζοζεφνας της καπνσει να τραγουδσει κπου, κποια στιγμ.

     Απ' αυτ θα μποροσε να βγλει κανες το συμπρασμα τι η Ζοζεφνα στκεται σχεδν ξω απ το νμο, τι της επιτρπεται να κνει ,τι θλει, ακμα και να βζει τη ζω του συνλου σε κνδυνο και πως τα πντα της τα συγχωρον. Αν ταν πργματι τσι, ττε οι απαιτσεις της Ζοζεφνας θα 'τανε πρα για πρα δικαιολογημνες, ναι, θα μποροσε κανες να το διακρνει κατ κποιο τρπο σ' αυτ την ελευθερα που θα της δινε ο Λας, σ' αυτ το ασυνθιστο -και σε κανναν λλον εκτς απ' αυτν- δωσμνο δρο, που στη πραγματικτητα καταργε το νμο, μια ομολογα πως ο Λας, πως ισχυρζεται η Ζοζεφνα, δεν τη καταλαβανει, παρακολουθε μ' ορθνοιχτο στμα δχως ικαντητα κρσης τη τχνη της, νιθει ανξις της κι αυτ, λοιπν, το κακ που δημιουργε η Ζοζεφνα, προσπαθε να το εξισορροπσει με μια, στ' αλθεια, απεγνωσμνη προσπθεια κι τσι πως η τχνη της βρσκεται πνω απ την ικαντητα αντληψς του, τσι τοποθετε το πρσωπ της και τις επιθυμες της πνω κι ξω απ τη δικαιοδοσα του. Αυτ δεν εναι καθλου μα καθλου σωστ, σως ο Λας να συνθηκολογε για μερικ πρματα πολ γργορα μπροστ στη Ζοζεφνα, αλλ εφσον δε δχεται να συνθηκολογσει με καννα, δε συνθηκολογε οτε και μ' αυτν.

     Εδ και κμποσο καιρ, σως απ την αρχ της καλλιτεχνικς της καριρας, η Ζοζεφνα αγωνζεται ν' απαλλαγε απ κθε εδους εργασα λγω της προσφορς της στο τραγοδι. Θα 'πρεπε, με λγα λγια, να την απαλλξει κανες απ τη φροντδα για το καθημεριν ψωμ κι απ' λα σα εναι συνδεδεμνα με τον αγνα μας για επιβωση και πιθαν, να τα φορτσει στις πλτες του Λαο σα σνολο. Κποιος που βιζεται να ενθουσιαστε -εμφανιστκανε κτι ττοιοι-, θα μποροσε δη και μνο απ την εξωφρενικτητα αυτς της απατησης, μ' να πνευματικ εππεδο που ‘ναι σε θση ββαια να συλλβει μια ττοιαν απατηση, να δικαιολογσει την εσωτερικ της αναγκαιτητα. Ο Λας μας, μως, βγζει διαφορετικ συμπερσματα κι απορρπτει ρεμα αυτ την απατηση.

     Οτε και μπανει σε μεγλο κπο ν' αντικροσει την αιτιολγηση της ατησης. Η Ζοζεφνα, π.χ., ισχυρζεται τι η κοραση απ τη δουλει της κνει κακ στη φων της κι τι, μλιστα, η κοραση απ τη δουλει, εναι ελχιστη σε σγκριση με κενη του τραγουδιο, τι της στερε, μως, τη δυναττητα να ξεκουραστε αρκετ, μετ το τραγοδι και να πρει νες δυνμεις για το επμενο τραγοδι. Εναι αναγκασμνη να γνεται πτμα απ τη κοραση, τσι στε κτω απ' αυτς τις συνθκες να μη μπορε να φτσει ποτ στο εππεδο της αντατης απδοσς της. Ο Λας την ακοει και της γυρν τη πλτη.

     Αυτς ο τσο εκολα ευσυγκνητος Λας, μερικς φορς, παραμνει τελεως απαθς. Η απρριψη εναι μερικς φορς τσο σκληρ, που απορε ακμα κι η δια η Ζοζεφνα, φανεται μως να συμμορφνεται, δουλεει πως πρπει να δουλεει, τραγουδ σο καλτερα μπορε, λ' αυτ μως για λγο καιρ, μετ ξαναρχζει τον αγνα με καινοριες δυνμεις και μλιστα φανεται να 'χει απεριριστο απθεμα δυνμεων.

     Εναι, ββαια, ξεκθαρο τι η Ζοζεφνα δεν επιδικει στη πραγματικτητα αυτ που απαιτε με λγια. Εναι λογικ, δεν αποφεγει τη δουλει, γενικ η αποφυγ της δουλεις εναι κτι γνωστο σε μας, ακμα κι αν γινταν αποδεκτ η ατησ της, δε θα ζοσε στα σγουρα και πολ διαφορετικ απ πριν, η δουλει της δε θα γινταν με καννα τρπο εμπδιο στο τραγοδι της και το τραγοδι της στα σγουρα δε θα γινταν ωραιτερο -αυτ που επιδικει κυρως εναι, λοιπν, η δημσια, η ξεκαθαρισμνη, η ανθεκτικ στο χρνο αναγνριση της τχνης της και το ανβασμ της σ' εππεδα πιαστα ως τρα. Εν μως σχεδν λα τ' λλα της φανονται εφικτ, αυτ της προβλλει σκληροτρχηλην αντσταση.

     'Ισως πρεπε να κατευθνει την επθεσ της απ την αρχ κιλας προς λλη κατεθυνση, σως να βλπει τρα κι η δια το λθος, αλλ τρα πια δεν μπορε να κνει πσω, οπισθοχρηση θα σμαινε προδοσα κατ του εαυτο της. Τρα πρπει, μ' αυτ την απατηση να σταθε να πσει. Εν εχε πργματι εχθρος, πως λει, θα μποροσαν να παρακολουθσουν αυτ τον αγνα διασκεδζοντας, δχως να χρειαστε να σαλψουν οτε το μικρ τους δαχτυλκι. Αλλ δεν χει κανναν εχθρ κι ταν, αραι και που, μερικο της προβλλουν κποιες αντιρρσεις, αυτς ο αγνας δε διασκεδζει κανναν. Και τοτο συμβανει γιατ, στη πραγματικτητα, στη περπτωση αυτ ο Λας δεχνει την ψυχρ, δικαστικ του στση, κτι που σε μας πολ σπνια μπορε να το παρατηρσει κανες. Ακμα κι αν κποιος θλει να επιδοκιμσει αυτ τη στση, σ' αυτ τη περπτωση, στην απλ και μνο σκψη πως ο Λας θα μποροσε να συμπεριφερθε μοια και σ' αυτν κποτε, του αποκλεει κθε ευχαρστηση.

     Και δεν πρκειται για το πργμα αυτ καθαυτ, οτε σον αφορ την απρριψη, μα οτε σ' ,τι χει σχση με την απατηση, αλλ για τι ο Λας μπορε ν' αποφασζει ενντια σ' να σντροφο τσι αμελικτα, ανερμνευτα κι αμετακνητα και, μλιστα, τσο πιο αδκαστα κι αδιαπραστα, σο απ την λλη μερι φροντζει γι' αυτν ακριβς τον σντροφο πατρικ και μλιστα κτι παραπνω απ πατρικ, τον υπηρετε ταπειν.

     Αν στεκταν στη θση του Λαο να και μοναδικ τομο, θα μποροσε κανες να πιστψει πως αυτς ο ντρας υποχωροσε λον αυτ τον καιρ διαρκς μπροστ στις απαιτσεις της Ζοζεφνας, με τη συνεχ και φλεγμενη επιθυμα να δσει τελικ να τλος σ' αυτ την ανοχ. Εχε υποχωρσει πολ, σχεδν υπερνθρωπα, με την ακλνητη πστη τι, παρ' λ' αυτ, η υποχρηση θα βρει τα σωστ της ρια. Ναι, εχεν υποχωρσει περισστερο απ' σο πρεπε, μνο και μνο για να επιταχνει την υπθεση, μνο για να καλομθει τη Ζοζεφνα και να τη σπρχνει σε νες επιθυμες, μχρις του κενη δλωσε πργματι τη τελευταα της απατηση. Και ττε κενος, φυσικ, επειδ τανε προετοιμασμνος απ καιρ, της κανε την οριστικ κι αμετκλητη απρριψη.

     Ββαια, τα πργματα δε γνονται ακριβς τσι, ο Λας δε χρειζεται ττοιες κατεργαρις, εκτς αυτο η λατρεα για τη Ζοζεφνα εναι ειλικρινς και δοκιμασμνη κι η απατηση της Ζοζεφνας εναι τσο μεγλη, στε κθε αμερληπτο παιδ θα 'χε προβλψει απ καιρ την κβαση της υπθεσης. Παρ' λ' αυτ, μπορε, σως, στη γνμη που χει η Ζοζεφνα για την υπθεση, να συμβλλουν επσης ττοιες υπνοιες, που στον πνο της απρριψης να προσθτουν μια πκρα. Αλλ, ακμα κι αν χει ττοιες υπνοιες, δεν εγκαταλεπει τον αγνα για χρη τους. Τον τελευταο καιρ, μλιστα, ο αγνας εντενεται περισστερο. Αν τον εχε εξασκσει μχρι τρα μνο με λγια, αρχζει τρα να χρησιμοποιε λλα μσα, που, σμφωνα με τη γνμη της, εναι αποτελεσματικτερα, κατ τη δικ μας γνμη, μως, πιο επικνδυνα γι' αυτ την δια.

     Μερικο πιστεουν τι η Ζοζεφνα γνεται τσο ανυπφορη, επειδ νιθει τι γερν, η φων της παρουσιζει αδυναμες και γι' αυτ βρσκει πως εναι πια καιρς να κνει τον τελευταο αγνα για την αναγνρισ της. Αυτ δεν το πιστεω. Η Ζοζεφνα δε θα 'τανε Ζοζεφνα αν αυτ ταν αλθεια. Γι' αυτ δεν υπρχουν γηρατει και καμι αδυναμα στη φων της. 'Οταν απαιτε κτι, δεν το κνει κτω απ την επδραση εξωτερικν καταστσεων, αλλ απ εσωτερικ συνπεια. Προσπαθε να φτσει με το χρι της στο αντατο στεφνι, χι επειδ αυτ βρσκεται προς στιγμ λγο χαμηλτερα, αλλ επειδ εναι το αντερο. Αν εξαρτιταν απ' αυτ, θα το κρεμοσε ακμα ψηλτερα. Αυτ η περιφρνηση που δεχνει στις εξωτερικς δυσχρειες δεν την εμποδζει καθλου να μεταχειρζεται τα πιο αναξιοπρεπ μσα. Αυτ εναι δικαωμ της, χωρς αμφιβολα.

     Τ σημασα χει, λοιπν, πς τα καταφρνει; Ειδικ σ' αυτ τον κσμο, που -πως φαντζεται η δια- ακριβς τα τμια μσα εναι καταδικασμνα ν' αποτχουν... Γι' αυτν ακριβς το λγο μετακνησε τον αγνα για τα δκια της απ τον τομα του τραγουδιο σ' ναν λλο, λιγτερο πολτιμο σε κενην. Οι οπαδο της διαδσανε λγια της στον κκλο, σμφωνα με τα οποα αισθνεται πρα για πρα ικαν να τραγουδσει τσι, στε αυτ να 'ναι αληθιν απλαυση για το Λα σ' λα του τα στρματα, μχρι τη πιο συνωμοτικ αντιπολτευση, αληθιν απλαυση, χι πως την εννοε ο Λας, που ισχυρζεται πως αισθνεται αυτ την απλαυση απ πντα με το τραγοδι της Ζοζεφνας, αλλ ευχαρστηση πως την εννοε η Ζοζεφνα, σμφωνα με τις απαιτσεις της. Αλλ κενη προσθτει, αφο δε μπορε να κνει το ψηλ, κλπικο, και να κολακψει τον συνηθισμνο νθρωπο, πρπει να παραμενει το πρμα πως εναι.
     Κπως αλλις, μως, εναι με τον αγνα της για την απαλλαγ απ τη δουλει. Αυτς εδ εναι νας αγνας για το τραγοδι της, αλλ εδ δεν αγωνζεται μεσα με το πολτιμο πλο του τραγουδιο. Γι' αυτ κθε μσο που μεταχειρζεται εναι καλ. 'Ετσι διαδθηκε, π.χ., η φμη πως η Ζοζεφνα σκοπεει, αν δε της ικανοποισουνε τα αιτματα, να μεισει τις χρωματικς αποχρσεις και στο τραγοδι της δεν χω παρατηρσει κτι που να 'χει σχση με χρωματικς αποχρσεις. Η Ζοζεφνα μως θλει να μεισει τις αποχρσεις, προς το παρν να μη τις καταργσει τελεως, αλλ να τις περικψει. Την απειλ της ββαια την πραγματοποησε δθεν, αλλ εγ τουλχιστον δε πρσεξα καμι διαφορ, κνοντας σγκριση με προηγομενες παραστσεις της.

     Ο Λας ββαια, σα σνολο, εχε ακοσει πως πντα, δχως ν' αναφερθε καθλου στις χρωματικς αποχρσεις κι οτε η αντιμετπιση σον αφορ τις απαιτσεις της Ζοζεφνας λλαξε καθλου. Η Ζοζεφνα, εξλλου, διαθτει -πως και στην εμφνισ της αδιψευστα, τσι και στον τρπο που σκφτεται- κατιτ το πραγματικ χαριτωμνο: στερα απ κενη τη συναυλα, λγου χρη, δλωσε πως εχε βρει την απφασ της να μεισει τις αποχρσεις της πολ σκληρ για το Λα ξαφνικ -τι στις κατοπινς παραστσεις θα τραγουδσει χρησιμοποιντας στο ακραιο λες τις χρωματικς της αποχρσεις. Αλλ απ την επμενη κιλας συναυλα φρθηκε και πλι διαφορετικ, τρα πια εχε καταργσει οριστικ τις πιο πλοσιες αποχρσεις της κι στερα απ μια για τη Ζοζεφνα ευνοκ απφαση, δεν επανλθαν ποτ πια. Ο Λας ββαια δε δνει βση σ' λες αυτς τις δηλσεις, τις αποφσεις και τις αλλαγς των αποφσεων, πως νας ενλικος δε παρνει τοις μετρητος τις φλυαρες ενς παιδιο, εντελς καλοπροαρετα, αλλ' αμετακνητα.

     Η Ζοζεφνα, μως, δεν το βζει κτω. τσι, λοιπν, ισχυρστηκε τρα τελευταα, πως στη δουλει της τραυματστηκε στο πδι κι τσι δυσκολεεται να σταθε ρθια ταν τραγουδ κι επειδ μνον ρθια μπορε να τραγουδ, πρπει να μεισει τον αριθμ των τραγουδιν. Παρ' λο που κουτσανει και πρπει να στηρζεται στους θαυμαστς της, κανες δε πιστεει σε πραγματικ τραυματισμ. Ακμα κι αν παραδεχτομε την εξαιρετικ ευαισθησα του μικρο της κορμιο, δεν παουμε να εμαστε νας εργατικς Λας κι η Ζοζεφνα ανκει επσης σ' αυτν. Αν μως βζαμε σκοπ να κουτσαναμε με τη παραμικρ γρατσουνι, δε θα κανε τποτ' λλο αυτς ο Λας απ να κουτσανει. Αλλ σο κι αν αφνεται να τη μεταφρουνε σα παρλυτη, σο κι αν ποζρει σ' αυτ την αξιολπητη κατσταση πιο συχν απ λλοτε, ο Λας ακοει το τραγοδι της μ' ευγνωμοσνη και συνεπαρμνος πως πριν, εξαιτας μως των περικοπν που χει κνει, κρατ σο το δυνατ μεγαλτερη ησυχα. Επειδ αυτ δε γνεται να κουτσανει συνχεια, σκαρνει κτι λλο, προσποιεται μεγλη κοραση, δυσθυμα, εξντληση, τσι που, εκτς απ τη συναυλα, βλπουμε και θατρο.

     Πσω απ τη Ζοζεφνα, διακρνουμε τους θαυμαστς της, που τη παρακαλονε, την ικετεουν να τραγουδσει. Αυτ θα το 'κανε ευχαρστως, αλλ δε μπορε. Τη παρηγορον, της κνουνε κομπλιμντα, τη φρνουνε στην απ τα πριν διαλεγμνη θση, κει που πρπει να τραγουδσει. Τελικ υποχωρε, μ' αμφβολα δκρυα στα μτια, καθς μως αρχζει να τραγουδ, συγκεντρνοντας προφανς τις τελευταες της δυνμεις, τονη, με τα χρια, χι πως παλι προτεταμνα, αλλ κρεμασμνα στα πλγια του κορμιο σα παρλυτα, ττε σχηματζει κανες την εντπωση πως εναι λγο κοντ. Καθς, λοιπν, εκενη επιχειρε ν' αρχσει να κοντοστκεται, δε μπορε να πρει ανσα, μια αθλητη κνηση του κεφαλιο φανερνει τη κατστασ της και, τελικ, σωριζεται κτω φαρδει-πλατει, μπρος στα μτια μας. Κατπιν μως, ββαια, πετγεται πνω κι αρχζει το τραγοδι, νομζω χι και πολ διαφορετικ απ λλοτε.

     'Ισως, αν κανες χει πολ ευασθητο αφτ για λεπττατες αποχρσεις, διακρνει μιαν ασυνθιστη ξαψη, που, μως, μονχα καλ κνει στην λη υπθεση. Και, στο τλος, αυτ εναι μλιστα λιγτερο κουρασμνη απ πριν, με σιγουρι στο βδισμα, σο μπορε κανες να ονομσει τσι τα γργορα, μικρ πηδηματκια της. Απομακρνεται, αρνομενη τη παραμικρ βοθεια απ τους θαυμαστς της κι εξετζει με κρο βλμμα το πλθος, που της ανογει με σεβασμ το δρμο.

     'Ετσι γιντανε τελευταα, το νετερο μως εναι τι για να διστημα, που περιμναμε πς και πς το τραγοδι της, εχε χαθε απ το πρσωπο της γης. Δε τη ψχνανε να τη βρονε μνον οι θαυμαστς της, πολλο μπκανε στην υπηρεσα της αναζτησης, αλλ μταια. Η Ζοζεφνα εξαφανστηκε, δε θλει να τραγουδσει, δε δχεται να τη παρακαλσουνε γι' αυτ, μας εγκατλειψεν οριστικ. Παρξενο, πσο λθος το αντιμετωπζει η ξυπνη, τσο λανθασμνα, τσι στε θα μποροσε κανες να πιστψει πως δεν υπολογζει καθλου, αλλ σρνεται απ τη τχη της, που στον κσμο της μνο θλιβερ μπορε να 'ναι. Απ μνη της αποφεγει το τραγοδι, μνη της καταστρφει τη δναμη που απκτησε πνω στις ψυχς μας. Πς μπρεσε ν' αποχτσει αυτ τη δναμη, αφο ξρει τσο λγο αυτς τις ψυχς; Κρβεται και δε τραγουδ, αλλ ο Λας ρεμος, δχως φανερν απογοτευση, κυριαρχικς -μια συχη μζα που, κυριολεκτικ, ακμα κι αν η εξωτερικ εμφνιση δεχνει το αντθετο, δρα μονχα κνει, δεν μπορε να λβει ποτ, οτε κι απ τη Ζοζεφνα-, αυτς ο Λας εξακολουθε να τραβ το δρμο του.
     Για τη Ζοζεφνα μως θ' αρχσει αντστροφη μτρηση της πτσης. Θα 'ρθει καιρς που θ' ακουστε το τελευταο της σφριγμα και θα σβσει. Εναι να μικρ επεισδιο στην αινια ιστορα του Λαο μας κι ο Λας θα ξεπερσει την απλεια. Δε θα εναι ββαια και πολ εκολο. Πς θα γνονται οι συγκεντρσεις μας μες στην απλυτη σιγ; Μπως, μως, δεν ταν σιωπηλς και με τη Ζοζεφνα; τανε το πραγματικ της σφριγμα πιο δυνατ και ζωνταν απ' ,τι θα 'ναι η ανμνηση γι' αυτ;

     ταν ραγε, ταν βρισκταν στις μεγλες της στιγμς, κτι πιτερο απ μιαν απλ ανμνηση; Μπως, μλλον, ο λας με τη σοφα του δεν εχε τοποθετσει τσο ψηλ το τραγοδι της Ζοζεφνας, γιατ με τη δναμη που 'χε, τσι κι αλλις, δε θα μποροσε να χαθε;

     σως, λοιπν, να μη στερηθομε και πολλ πργματα, αλλ η Ζοζεφνα, λυτρωμνη απ τα γινα βσανα, που κατ τη γνμη της εναι γραμμνα, θα χαθε χαρομενη μες στο πλθος, μες στο αμτρητο πλθος των ηρων μας και σντομα, επειδ μεις δε κρατμε ιστορικ αρχεα, θα ξεχαστε, λο και πιο λυτρωμνη, πως λα της τ' αδλφια.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers