-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Poe Edgar Allan: H K

λα, ννι γκλι-γκλι
γτα και γαργλημα.

(Νανορισμα απ Ωδ του Oρτιου)

     Απ καταβολς κσμου υπρξανε δο Ιερεμες. Ο νας γραψε μιαν... ιερεμιδα πνω στη τοκογλυφα και τον λεγαν Τζρεμυ (κοινς τζερεμ) Μπνθαμ. Τονε θαμαζε ιδιατερα ο κριος Τζων Νηλ κι ταν νας μεγλος νδρας με μικρν εμβλεια. Ο λλος [Πρκειται για τον Τζρεμυ Ντντλερ (diddler = κατεργρης. xαρακτρας φαρσοκωμωδας του James Kenny Raising Τhe Wind, 1803. Επιτδειος απατενας, ξυπνος, ρακνδυτος, μπαγαμπντης που ταν ειδμονας στο να δανεζεται, να σηκνει λεφτ να παρνει πστωση, πντα με ψετικες προφσεις, χρησιμοποιντας εξυπνδα και κομπνα] δωσε νομα στη πιο σπουδαα απ τις θετικς επιστμες κι τανε μεγλος νδρας σε μεγλη κλμακα, μπορ να πω μλιστα ο μεγαλυτερτερος!
     Το τ σημανει κατεργαρι η αφηρημνη ννοια που μας μεταφρει το ρμα "στνω κατεργαρις" δεν εναι δα και τσο δσκολο να το καταλβουμε. μως το γεγονς, η πρξη, το πργμα, οι κατεργαρις οι διες, εναι δσκολο να οριστον επακριβς. σως μως αποκτσουμε μια κπως σαφ αντληψη του θματος, ορζοντας, χι το θμα, την αφ' εαυτο κατεργαρι, αλλ τον νθρωπο, σαν να ζο που στνει κατεργαρις. Αν τυχν το ‘χε αυτ υπψη του ο Πλτων, θα ‘χε γλυτσει την επθεση των μαδημνων κοτπουλων.
     Με μεγλο θρσος ζτησαν απ τον Πλτωνα να μθουνε, για ποι λγο να μαδημνο κοτπουλο, που ολοφνερα ταν "να δποδο χωρς φτερ", δεν ταν σμφωνα με τον χαρακτηρισμ αυτ, νθρωπος; Αλλ δεν πρκειται να ασχοληθ εδ με ττοιου εδους αναζητσεις. Ο νθρωπος εναι να ζο που σκαρνει κατεργαρις και δεν υπρχει λλο ζο που να σκαρνει κατεργαρις παρ μνον ο νθρωπος. Ακμα κι να ολκληρο κοττσι απ μαδημνα κοτπουλα θα δυσκολευτε να βρει κτι να πει πνω σ' αυτ.
     Αυτ που αποτελε την ουσα, τον πυρνα, τη θεωρητικ αρχ της κατεργαρις, στη πραγματικτητα αφορ αποκλειστικ τα πλσματα που φορνε πανωφρια και παντελνια. Το κορκι κλβει, η αλεπο ξεγελ, η νυφτσα χρησιμοποιε πονηρις, ο νθρωπος κνει κατεργαρις. Αυτ εναι το πεπρωμνο του. "Ο νθρωπος πλστηκε για να θρηνε", λει ο ποιητς. Αλλ δεν εναι τσι: ο νθρωπος πλστηκε για να κνει κατεργαρις. Αυτς εναι ο στχος, το αντικεμεν του, η κατληξ του. Και γι' αυτ το λγο, ταν κποιου του χουνε κνει κποια κατεργαρι λμε τι "του κνανε λαδι".
      Η κατεργαρι (η μπαγαποντι αλλως), αν το καλοεξετσουμε, εναι σνθετη και τα συστατικ της εναι μικρολογα, ενδιαφρον, επιμον, εφευρετικτητα, τλμη, νωχελικτητα, αυθεντικτητα, αναδεια και χαμγελο.
   Μικρολογα: Ο κατεργρης μας εναι... ψιλικατζς. Οι δραστηριτητς του εναι μικρς κλμακας. Η δουλει του εναι η μεταποηση ποιου πργματος χει χρεα ο καιρς, ετε ρευστο, ετε επιταγν. Αν τυχν παρασυρθε σε τποτα μεγαλεπβολα σχδια, ττε αμσως χνει τα ιδιατερα χαρακτηριστικ του και γνεται αυτ που λμε επενδυτς. Η τελευταα τοτη λξη μας μεταδδει την ιδα της κατεργαρις απ κθε ποψη πλην της κτασης. Ο κατεργρης μπορε επομνως να θεωρηθε ως τραπεζτης σε μικρογραφα, μια "οικονομικ δραστηριτητα" ως κατεργαρι στο Μπρμπντιγκαγκ. Ο νας εναι για τον λλο, ,τι ο μηρος για τον Ορτιο, ,τι το μαστδοντο για το ποντκι -,τι η ουρ του κομτη για κενη του γουρουνιο.
   Ενδιαφρον: Ο κατεργρης μας οδηγεται απ το ενδιαφρον για τον εαυτ του. Περιφρονε τη κατεργαρι που εναι αυτοσκοπς. χει στο στχαστρο να πργμα: τη τσπη του και τη δικ σου. Βρσκεται πντα σε αναζτηση για τη μεγλη ευκαιρα. Αυτς φροντζει για το Νομερο να. Εσ εσαι το Νομερο Δο και πρπει να φροντσεις μνος για τη πρτη σου.
   Επιμον: Ο κατεργρης μας εναι επμονος. Δεν αποθαρρνεται εκολα. Ακμα κι οι τρπεζες να πτωχεσουν, αυτς δε χαλ τη ζαχαρνι του. Με σταθερτητα ακολουθε το σκοπ του κι πως απ το δρμα του σκλου δε μπορες τη λγδα ν’ αποτρψεις ποτ, τσι κι αυτς δεν θα παρατσει τη δλια επιδωξ του, ποτ.
   Εφευρετικτητα: Ο κατεργρης μας εναι ευρηματικς. χει μεγλα αποθματα επινοητικτητας. Τη "σκηνοθεσα" τη καταλαβανει. Εφευρσκει και καταστρατηγε. Αν δεν ταν ο Αλξανδρος θα ταν ο Διογνης. Αν δεν ταν κατεργρης, θα τανε κατασκευαστς πατενταρισμνων ποντικοπαγδων, θα ψρευε πστροφες.
   Τλμη: Ο κατεργρης μας εναι τολμηρς. Πρκειται για να θαρραλο νθρωπο. Πηγανει τον πλεμο ως την Αφρικ. Κυριεει τους πντες δι' επιθσεως. λα τα στιλτα του κσμου δε θα ταν ικαν να τον φοβσουν. Με πιτερη σνεση ο Dick Turpin (1706-1739, γγλος κακοποις, επονομαζμενος Βασιλις Των Δρμων, αλογοκλφτης, λαθρμπορος και διαρρκτης, κυρως μεινε γνωστς σα ληστς περασμτων) θα γιντανε περφημος κατεργρης. Με λιγτερη κολακεα ο Daniel O` Connel (1775-1847, επονομαζμενος Ελευθερωτς, αρχηγς του αγνα των Ιρλανδν Ρωμαιοκαθολικν για απκτηση πολιτικν δικαιωμτων αρχς 19.αι.) Με καν-δυο κιλ μυαλ παραπνω, ο Κρολος ο 12ος. (1682-1718, βασιλις της Σουηδας 1697-1718 και μεγλος στρατιωτικς ρωας. πειτα απ επιτυχες πολμους ενντια σε Δανα, Πολωνα και Ρωσα, ηττθηκε τλος απ τους Ρσους).
   Νωχελικτητα: Ο κατεργρης μας εναι νωχελικς. Δεν εναι οτε στο ελχιστο νευρικς. Ποτ του δεν εχε νερα. Ποτ δε βγανει ξω απ' τα ροχα του -εκτς κι αν τον βγλουν ξω απ' τη πρτα. Εναι κρος -κρος σαν αγγορι. Εναι ρεμος -"ρεμος σαν το χαμγελο της λαδης του Bury". Εναι βολικς -βολικς πως να παλι γντι πως οι δεσποινδες της αρχαας Βαας.
   Αυθεντικτητα:  Ο κατεργρης μας εναι αυθεντικς -και μλιστα συνειδητ. Οι σκψεις του εναι δικς του. Δεν καταδχεται να χρησιμοποισει τις σκψεις των λλων. Δεν απεχθνεται τποτε σο να μπαγιτικο κλπο. Θα επστρεφε το πορτοφλι, εμαι ββαιος, αν μθαινε πως το απκτησε μ' να κοιντυπο τρπο.
   Αναδεια: Ο κατεργρης μας εναι αναιδς. Κνει τον παλληκαρ. Σταυρνει τα χρια. Τα βζει στις τσπες. Σε περιγελ κατφατσα. Τσαλαπατ τα σπαρτ σου. Τρει το φαγητ σου, πνει το κρασ σου, δανεζεται τα λεφτ σου, τσιμπ τη μτη σου, κλωτσ το σκυλ σου και φιλ τη γυνακα σου.
   Χαμγελο: Ο αληθινς κατεργρης συνοψζει τα πντα σ' να χαμγελο. Αλλ' αυτ κανες δεν το βλπει εκτς απ' τον διο. Χαμογελ αφο χει τελεισει ο καθημερινς του μχθος -τη νχτα, στο δωμτι του και μνο για δικ του ατομικ ευχαρστηση. Πηγανει στο σπτι του. Κλειδνει τη πρτα. Απαλλσσεται απ τα ροχα του. Σβνει το κερ του. Ξαπλνει στο κρεβτι. Ακουμπ το κεφλι στο μαξιλρι. Αφο χουνε γνει λ' αυτ, ττε ο κατεργρης μας χαμογελ. Δεν κνω υποθσεις. Πρκειται για κτι φυσικ. Επιχειρηματολογ σοβαρ και κατεργρης δχως χαμγελο δε θα 'τανε κατεργρης.
     Η προλευση της κατεργαρις χει τις απαρχς της στη νηπιακ ηλικα της Ανθρπινης Φυλς. σως ο Αδμ να υπρξε ο πρτος κατεργρης. πως και να 'χουνε τα πργματα μως, μπορομε να ανακαλψουμε τα χνη της επιστμης αυτς σ' να πολ μακριν παρελθν. Πντως, οι μοντρνοι την χουνε φτσει σ' να σημεο τελειτητας απλησαστο για τους χοντροκφαλους προπτορς μας. Χωρς αναφορ εδ λοιπν στις "παλις καραβνες", θα αρκεστ σε μια συνοπτικ αναφορ κποιων πιο "μοντρνων περιπτσεων".
     Μια πολ καλ κατεργαρι εναι η εξς. Μια οικονμος που θλει ν' αγορσει καναπ, για παρδειγμα, εντοπζεται να μπαινοβγανει σε διφορα εμπορικ καταστματα εππλων. Τλος, φτνει σε κποιο που χει να επιδεξει μεγλη ποικιλα. Την υποδχεται, και τη προσκαλε να περσει να ευγενστατο κι ομιλητικ τομο που βρσκεται στη πρτα. Βρσκει ναν καναπ που καλπτει τις προσδοκες της, και ρωτντας για τη τιμ, με κπληξη κι ενθουσιασμ ακοει να ποσ τουλχιστον εκοσι τοις εκατ λιγτερο απ' ,τι περμενε. Σπεδει να κνει την αγορ, παρνει απδειξη, αφνει τη διεθυνσ της, με μια παρκληση να σταλε το πιπλο στο σπτι το συντομτερο δυνατ κι αποχωρε με μια πληθρα υποκλσεων εκ μρους του καταστηματρχη. Φτνει η νχτα και πουθεν ο καναπς. Περν κι η επμενη μρα, το διο. Στλνουν να υπηρτη να ρωτσει για τη καθυστρηση. Η αγοραπωλησα δεν αναγνωρζεται. Δεν πουλθηκε καννας καναπς -δεν πρε κανες λεφτ για κτι ττοιο, -κανες, εκτς απ τον κατεργρη, που παιξε τον καταστηματρχη για τη περσταση. Τα εμπορικ μας καταστματα εππλων αφνονται ολτελα αφλακτα, προσφροντας τσι κθε ευκαιρα για μια ττοιου εδους κατεργαρι. Οι επισκπτες μπανουν μσα, κοιτζουνε τα πιπλα, και φεγουνε χωρς να τους χουνε δσει σημασα και χωρς να τους χουνε δει. Αν θελσει κποιος να αγορσει, να ζητσει τιμ κποιου αντικειμνου, υπρχει στη διθεσ του να κουδονι κι αυτ θεωρεται υπεραρκετ.
     να αρκετ αξιλογο κλπο, και πλι, εναι αυτ: να καλοντυμνο τομο μπανει μσα σ' να μαγαζ. Κνει μια αγορ αξας ενς δολαρου. Ανακαλπτει, προς μεγλη του ενχληση, πως χει ξεχσει το πορτοφλι σ' λλο πανωφρι. Κι τσι λει στο μαγαζτορα:
 -"Αγαπητ μου, δεν πειρζει! Απλς κνε μου τη χρη, μπορες να μου στελεις το δμα σπτι; Μα για περμενε! Πργματι πιστεω πως κι εκε δεν χω τποτε μικρτερο απ χαρτονμισμα των πντε δολαρων. Μπορες μως να στελεις τσσερα δολρια σε ψιλ μαζ με το δμα, ξρεις".
 -"Πολ καλ, κριε", αποκρνεται ο καταστηματρχης, που εντυπωσιζεται αμσως απ τη λεπττητα του πελτη του. "Ξρω κτι τπους", μονολογε, "που θα 'βαζαν χωρς πολλ-πολλ το εμπρευμα κτω απ τη μασχλη και θα 'φευγαν με την υπσχεση πως θα περσουν να πληρσουν το δολριο το απγευμα".
     Στλνει να παιδ με το δμα και τα ψιλ. Στη διαδρομ, εντελς τυχαα, συναντ τον αγοραστ, που αναφωνε :
 -"Α! Αυτ εναι το δμα μου, μλιστα νμιζα πως εχες φτσει στο σπτι μου εδ κι ρα. ντε, λοιπν. Η γυνακα μου, η κυρα Τρττερ, θα σου δσει τα πντε δολρια- την χω ορμηνψει. Τα ρστα μπορες καλλτερα να τα δσεις σε μνα, θα χρειαστ ψιλ για το ταχυδρομεο. Πολ ωραα! να, δο, δεν πιστεω να εναι κλπικο; -τρα, τσσερα, σωστ εναι! Πες στη κυρα Τρττερ τι με συνντησες και φρντισε να μη χασομερσεις στο δρμο".
     Το αγρι δε χασομερ καθλου, αλλ χασομερ πολ να γυρσει απ' τη παραγγελι, γιατ σο κι αν ψχνει δε βρσκει καμμα κυρα που να λγεται Τρττερ. Παρηγοριται μως στη σκψη πως δε στθηκε τσο βλκας να παραδσει το δμα χωρς να πρει λεφτ κι επιστρφοντας γεμτος αυταρσκεια στο μαγαζ, αισθνεται προσβεβλημνος κι αγανακτισμνος ταν το αφεντικ ρωτ τι απογνανε τα ρστα.
     Μια αληθιν απλοκ κατεργαρι, εναι η εξς. να πρσωπο, που φανεται επσημο, παρουσιζει στον καπετνιο ενς πλοου που εναι τοιμο για αναχρηση, να ασυνθιστα μετριοπαθ λογαριασμ δημοτικν τελν. Ευχαριστημνος που τη βγζει τσο καλ και συγχυσμνος απ να σωρ πιεστικ καθκοντα, εξοφλε το λογαριασμ αμσως. Σε περπου δεκαπντε λεπτ, του παρουσιζεται νας λλος πολ λιγτερο μετριοπαθς λογαριασμς απ κποιον που κνει φανερ το γεγονς τι ο πρτος εισπρκτορας ταν νας κατεργρης κι η αρχικ εξφληση, κλπο.
     Να, και κτι παρμοιο. να ατμπλοιο ξελνει σιγ-σιγ απ' την αποβθρα. Ενας ταξιδιτης, με τη βαλτσα στο χρι, φανεται να τρχει προς την αποβθρα, λαχανιασμνος κι αγχωμνος. Ξαφνικ, σταματ απτομα, σκβει και μαζεει κτι απ κτω με μεγλη ταραχ. Εναι να πορτοφλι και...
 -"Μπως κποιος κριος χασε το πορτοφλι του;" φωνζει. Κανες δεν μπορε να πει τι χασε ακριβς το πορτοφλι του. Αλλ γνεται μεγλη φασαρα, ταν η σπηλι του θησαυρο φανεται πως εναι γεμτη λεφτ. Το πλοο, παρ' λ' αυτ, δε μπορε να καθυστερσει.
 -"Ο χρνος κι η παλρροια δεν περιμνουν για καννα", λει ο καπετνιος.
 -"Για τ' νομα του θεο, περιμνετε πντε λεπτ", λει ο ευρτης του πορτοφολιο -"ο νμιμος διεκδικητς θα εμφανιστε που να 'ναι".
 -"Δεν μπορ να περιμνω!" απαντ ο κυβερντης. "Λστε τους κβους εκε πρα, με ακοτε";
 -"Τι να κνω;" αναρωτιται βασανιστικ και φωναχτ ο ευρτης. "Πρκειται να φγω απ' τη χρα για κμποσα χρνια και δεν μπορ ελαφρ τη καρδα να κρατσω να τσο μεγλο ποσν στη κατοχ μου. Με συγχωρετε, κριε," (απευθνεται σε κποιο κριο που στκει στην αποβθρα), "αλλ φανεστε ντιμος νθρωπος. Θα μποροσατε να μου κνετε τη χρη να αναλβετε αυτ το πορτοφλι- εμαι ββαιος τι μπορ να σας εμπιστευθ- και να το βλετε στην εφημερδα; Τα χαρτονομσματα αυτ, βλπετε, εναι να αρκετ μεγλο ποσν. Ο ιδιοκττης, χωρς αμφιβολα, δε θα παραλεψει να σας ανταμεψει για τον κπο σας".
 -"Εμνα!- χι, εσς! εσες βρκατε το πορτοφλι".
 -"Λοιπν, αφο επιμνετε... θα δεχτ μια μικρ αμοιβ, μνο και μνο για να μη νοιθετε ενδοιασμος. Για να δω- μ' αυτ τα χαρτονομσματα εναι λα κατοστρικα- μγας εσαι Κριε! Εκατ εναι πολλ, δεν τα παρνω! πενντα φτνουν, εμαι ββαιος..."
 -"Λστε τους κβους απ 'κε!" ξαναλει ο καπετνιος.
 -"Αλλ πλι δεν χω να αλλξω απ κατοστρικο και γενικ το καλλτερο για σας θα ταν να-"
 -"Λστε τους κβους απ 'κε!" τριτολει ο καπετνιος.
 -"Δεν πειρζει!" λει ο κριος της αποβθρας, που ψαχνε στο πορτοφλι του εδ και κμποση ρα- "δεν πειρζει! Τη διορθνω εγ τη δουλει- να να πενηντρικο της Τρπεζας της Βορεου Αμερικς- πτα μου το πορτοφλι".
     Κι ο υπρ-ευσυνεδητος ευρτης παρνει με φανερν απροθυμα το πενηντρικο και πετ στον κριο το πορτοφλι, πως επιθυμοσε, εν το ατμπλοιο ξεφυσ κι αγκομαχ φεγοντας. Μισ ρα περπου μετ την αναχρησ του, το "μεγλο ποσν" φανεται πως εναι "πλαστογραφα" κι η λη υπθεση μια κεφαλαιδης κατεργαρι.
     Μια τολμηρ κατεργαρι εναι αυτ: Μια υπαθρια μζωξη κηργματος του ευαγγελου κτι παρμοιο, πρκειται να λβει χρα σ' να σημεο που μπορε κανες να φτσει μνο περνντας μια γφυρα. Ενας κατεργρης την αρζει πνω στη γφυρα και με σεβασμ ενημερνει τους διαβτες για το νο κοινοτικ νμο, που καθορζει διδια σα με να σντσι για τους πεζος, δυο για τ' λογα και τα γαιδορια και λοιπ και λοιπ. Μερικο δυσφορον, αλλ λοι υποκπτουν κι ο κατεργρης γυρζει σπτι, ντας πενντα-εξντα δολρια πλουσιτερος, που κρδισε με τον ιδρτα του. Να εισπρττει κανες διδια απ τσο μεγλο πλθος δεν το λες κι εκολο πργμα.
     Μια ξυπνη κατεργαρι εναι τοτη: νας φλος χει στη κατοχ του μια συναλλαγματικ του κατεργρη, συμπληρωμνη κι υπογεγραμμνη κατ το σνηθες, σ' να κοιν ντυπο, απ' αυτ που εναι τυπωμνα με κκκινο μελνι. Ο κατεργρης αγορζει κνα δυο ντουζνες απ' αυτ τα ντυπα και κθε μρα βουτ κι απ να στη σοπα του, βζει το σκλο του να πηδ για να το αρπξει και τλος του το δνει για ανταμοιβ. Φτνει η προθεσμα εξφλησης, ο κατεργρης, μαζ με το σκλο του, επισκπτεται το φλο κι η υπσχεση της πληρωμς αποτελε το θμα της κουβντας. Ο φλος τη βγζει απ το συρτρι και καθς την απλνει προς τον κατεργρη, πετιται ο σκλος και τη καταβροχθζει πραυτα. Ο κατεργρης χι μνο μνει κπληκτος, αλλ ενοχλεται και θυμνει με τη παρλογη συμπεριφορ του σκλου του και διαβεβαινει πως εναι πρθυμος ν’ ανταποκριθε στην υποχρωσ του, μλις εμφανιστον οι αποδεξεις που τον καθιστον υπεθυνο πληρωμς.
     Μια μικροκατεργαρι εναι η εξς. νας συνεργτης του κατεργρη προσβλλει μια κυρα στο δρμο. Ο διος ο κατεργρης τρχει προς βοθει της και φιλοδωρντας το φλο του με μερικς καρπαζις, επιμνει να συνοδεσει τη κυρα μχρι το σπτι της. Υποκλνεται, με το χρι στη καρδι και την αποχαιρετ γεμτος σεβασμ. Εκενη τον παρακαλε ως σωτρα της, να περσει μσα για να τον συστσει στο μεγλο της αδερφ και στο μπαμπ. Αυτς αρνεται, μ' να αναστεναγμ.
 -"Δεν υπρχει λοιπν τρπος, κριε", μουρμουρζει εκενη, "που να μπορ να σας δεξω την ευγνωμοσνη μου";
 -"Ε, λοιπν, κυρα μου, υπρχει τρπος. χετε τη καλωσνη να μου δανεσετε μερικ σελνια";
     Στη ταραχ της η κυρα σκφτεται να λιποθυμσει χωρς αναβολ. Αφο το ξανασκφτεται μως, αλλζει γνμη, ανογει το πορτοφλι και του δνει τα κρματα. Αυτ, λοιπν, εναι μικροκατεργαρι- καθς να μεγλο κομμτι του ποσο πρπει να πληρωθε στον κριο που μπκε στον κπο να κνει τη προσβολ και που κατπιν στθηκε να τις φει επειδ την εκτλεσε.
     Μια μλλον ασμαντη κι μως αρκετ μελετημνη κατεργαρι εναι κι αυτ: Ο κατεργρης πλησιζει στο μπαρ ενς εστιατορου και ζητ κνα-δυο μασορια καπνο. Του τα δνουνε λοιπν κι αυτς αφο τα εξετσει, λει:
 -"Δε μου πολυαρσει αυτς ο καπνς. Να, πρ' τονε πσω και δσε μου καλλτερα να ποτρι κονικ και νερ". Προμηθεεται λοιπν το κονικ και το νερ, τα ρουφει και μετ κατευθνεται προς τη πρτα. Αλλ η φων του εστιτορα τον σταματ:
 -"Νομζω, κριε, πως ξεχσατε να πληρσετε το κονικ και το νερ".
 -"Να πληρσω το κονικ και το νερ! δε σου γρισα πσω τον καπν, και πρα το κονικ; Τ λλο θλεις";
 -"μως, κριε, αν χετε την ευχαρστηση, δε θυμμαι να μου πληρσατε τον καπν".
 -"Τ θες να πεις, βρε λωποδτη; Δε σου δωσα πσω τον καπν σου; Αυτς εκε δεν εναι ο καπνς σου; χεις την απατηση να πληρσω για κτι που δεν πρα";
 -"Μα, κριε..." λει ο εστιτορας που τα 'χει χσει, "μα, κριε...-"
 -"Τ μα και ξεμα μου λες", τονε διακπτει ο κατεργρης φανερ θυμωμνος και χτυπντας τη πρτα πσω του με δναμη, καθς δραπετεει: "Ασ' τα μα και ξεμ, κι λλη φορ χι κλπα στους ταξιδιτες".
     Να κι λλο να πολ ξυπνο κλπο, του οποου η απλτητα αποτελε τη καλλτερη σσταση: χει χαθε -στ' αλθεια- να πορτοφλι κι ο ιδιοκττης του βζει σε μα καθημερινς κυκλοφορας εφημερδα της πλης μια πλρως κατατοπιστικ αγγελα. που, ο κατεργρης μας αντιγρφει τα δεδομνα αυτς της αγγελας, με κποιες αλλαγς στην επικεφαλδα, τη γενικ φρασεολογα, και τη διεθυνση. Το πρωττυπο για  παρδειγμα,
εναι να μακροσκελς και φλαρο κεμενο, με ττλο "Χθηκε Πορτοφλι!" και δνει οδηγες, μλις βρεθε ο θησαυρς να προσκομιστε στην οδ Τομ, 1. Το αντγραφο εναι σντομο κι χοντας επικεφαλδα απλ "Χθηκε", δνει διεθυνση Ντικ, 2 Χρρυ, 3, ως το μρος που μπορε κανες να συναντσει τον ιδιοκττη. Επιπλον, η αγγελα μπανει σε πντε ξι καθημερινς ημερσιες εφημερδες τουλχιστον, εν χρονικ κνει την εμφνισ της μλις μερικς ρες μετ το πρωττυπο. Αν τυχν τη διαβσει ο ιδιοκττης του πορτοφολιο, δσκολα θα φανταστε τι χει κποια σχση με τη δικ του ατυχα. Αλλ, οι πιθαντητες, φυσικ εναι πντε ξι προς να τι ο ευρτης θα απευθυνθε στη διεθυνση που δθηκε απ τον κατεργρη, παρ σ' αυτ που δωσε ο πραγματικς ιδιοκττης. Ο πρτος πληρνει την αμοιβ, τσεπνει το θησαυρ κι εξαφανζεται.
     Ανλογη κατεργαρι εναι και η εξς. Μια κυρα κποιου ειδικο βρους χασε, κπου στο δρμο, να διαμαντνιο δαχτυλδι ασυνθιστα μεγλης αξας. Για την ερεσ του προσφρει μια αμοιβ κπου πενντα-εξντα δολαρων, δνοντας στην αγγελα λεπτομερ περιγραφ του κοσμματος και του δεσματς του και δηλνει τι με την επιστροφ του στο νομερο τδε, στη Λεωφρο τδε, η αμοιβ θα πληρωθε στο λεπτ, χωρς ερωτσεις. Εν η κυρα απουσιζει απ το σπτι, μια-δυο μρες μετ, χτυπ το κουδονι της πρτας νομερο τδε, στη Λεωφρο τδε. Εμφανζεται νας υπηρτης. Ζητον τη κυρα του σπιτιο, που, πως επαμε λεπει. Στο κουσμα της εκπληκτικς αυτς πληροφορας, ο επισκπτης εκφρζει τη βαθτατη θλψη του. Η υπθεση για την οποα χει ρθει εναι σοβαρ κι αφορ τη κυρα αυτοπροσπως. Στη πραγματικτητα, εχε την καλ τχη να βρει το διαμαντνιο της δαχτυλδι. Αλλ σως το καλλτερο θα ταν να ξαναπερσει.
 -"Μα τ λτε!" λει ο υπηρτης. Και, -"Μα τ λτε!" λει η αδελφ της κυρας κι η κουνιδα της κυρας, που καταφτνουν αμσως. Το δαχτυλδι αναγνωρζεται μεγαλοφνως, πληρνουνε την αμοιβ, και σχεδν βγζουν ξω απ' τη πρτα τον ευρτη. Η κυρα επιστρφει κι εκφρζει μια κποια δυσαρσκεια προς την αδελφ και τη νφη της, καθς τυχανει να πλρωσαν κπου πενντα δολρια για να φο μπιζο, φτιαγμνο απ αυθεντικ χρυσοχαλκ κι αδιαμφισβτητης ποιτητας στρας.
     Καθς μως πραγματικ οι κατεργαρις εναι ατελεωτες, το διο θα συνβαινε και με τοτο το δοκμιο, αν εχα σκοπ να αναφερθ στω και στις μισς παραλλαγς και διαφοροποισεις που υπκειται η εν λγω επιστμη. Πρπει αναγκαστικ να ολοκληρσω την εργασα αυτ και δεν υπρχει καλλτερος τρπος γι' αυτ, απ μια περιληπτικ αναφορ μιας πολ πρσφατης, αλλ μλλον περπλοκης κατεργαρις, τπου θατρο υπρξε η δια η πλη μας, χι πριν πολ καιρ και που επαναλφθηκε μετ επιτυχς και σ' λλες ακμα πιο απονρευτες περιοχς των ΗΠΑ:
     Ενας μεσκοπος κριος καταφτνει στη πλη χωρς να ξρει κανες απ πο. Η διαγωγ του εναι ασυνθιστα ακριβς, επιφυλακτικ, σοβαρ και μετρημνη. Το ντσιμ του εναι σχολαστικ καθαρ, αλλ απλ και σεμν. Φορ λευκ μαντλι στο λαιμ, φαρδ πανωφρι, φτιαγμνο με μοναδικ σκοπ να εναι βολικ, χοντρσολα, νετα παποτσια και παντελνι δχως τιρντες. Πργματι, αποπνει ναν αρα ευκατστατου, σοβαρο, ακριβος κι αξιοσβαστου "επιχειρηματα", αναμφισβτητα, απ κενους τους αυστηρος, σκληρος εξωτερικ, κι ευγενικος εσωτερικ ανθρπους που βλπουμε στις ευφυλογες κωμωδες, νθρωποι που τα λγια τους εναι εγγηση και που με το να χρι μοιρζουν χρματα σε φιλανθρωπες, εν με το λλο, πως συνηθζεται στο παζρεμα, βγζουν κι απ τη μγα ξγκι.
     Φρνει πολλς δυσκολες μχρι να μπορσει να βολευτε σε κποια πανσιν. Αντιπαθε τα παιδι. Εναι συνηθισμνος να χει την ησυχα του. Οι τρποι του εναι μεθοδικο κι πειτα θα προτιμοσε να βρει μια μικρ κι ευυπληπτη οικογνεια, με θρησκευτικς αντιλψεις. Οι κανονισμο, πντως, δεν αποτελον πρβλημα, μνο που θα πρπει να επιμενει στην εξφληση του λογαριασμο πρτη κθε μνα (σμερα εναι η δετερη) και παρακαλε τη σπιτονοικοκυρ του, μλις τελικ βρει κποια που του κνει, για καννα λγο να μη ξεχσει τις οδηγες του πνω σ' αυτ το θμα, αλλ να του στλνει το λογαριασμ, και την απδειξη, ακριβς στις δκα η ρα, τη πρτη μρα κθε μνα, και σε καμμα περπτωση να μην το αναβλλει για τη δετερη.
     Αφο γνει αυτς ο διακανονισμς, νοικιζει να γραφεο σε μιαν ευυπληπτη μλλον παρ εξεζητημνη περιοχ της πλης. Δεν υπρχει τποτε που να απεχθνεται περισστερο απ τη φιγορα. "Οπου υπρχει πολλ επδειξη", λει, "σπνια κρβεται κτι σοβαρ πσω"- μια παρατρηση που κνει τσο βαθει εντπωση στη σπιτονοικοκυρ, στε αμσως τη σημεινει με μολβι στη μεγλη οικογενειακ Ββλο, στο περιθριο δπλα απ τις Παροιμες του Σολομντα.
     Το επμενο βμα εναι να βλει μια αγγελα, κπως παρμοια με αυτ, στις μεγαλτερες επιχειρηματικς εφημερδες της πλης, αποφεγει τις μικρτερες καθς εναι μη "ευυπληπτες" και καθς απαιτον προκαταβολικ πληρωμ της αγγελας. Ο επιχειρηματας θεωρε θμα εμπιστοσνης να μη πληρνει για μια δουλει, αν δεν χει ολοκληρωθε.

       "ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ
     Οι υποφαινμενοι, οι οποοι πρκειται να εκκινσουν εκτεταμνες επιχειρηματικς δραστηριτητες στη πλη αυτ, θα χρειαστονε τις υπηρεσες τριν τεσσρων ικανν υπαλλλων, στους οποους θα δδεται γενναιδωρος μισθς. Απαιτονται οι καλλτερες συστσεις, χι τσο σον αφορ στις ικαντητες, αλλ την ακεραιτητ τους. Μλιστα, καθς τα καθκοντ τους συμπεριλαμβνουν μεγλες ευθνες και μεγλα χρηματικ ποσ θα πρπει αναγκαστικ να περνον απ τα χρια των προσληφθντων, θεωρομε σωστ να ζητσουμε μια εγγηση πενντα δολαρων απ κθε υπλληλο που θα προσλβουμε. Επομνως, ας μην απευθυνθον σε μας τομα που δεν εναι διατεθειμνα να αφσουν το ποσν αυτ στη κατοχ των υποφαινμενων και που δεν εναι σε θση να προσκομσουν τις πλον αξιπιστες μαρτυρες ηθικς. Θα προτιμηθον κριοι θρησκευτικν αντιλψεων. Αιτσεις γνονται δεκτς κατ τις ρες δκα κι ντεκα π.μ., και τσσερις και πντε μ.μ., στους κ.κ.: ΜΠΟΓΚΣ, ΧΟΓΚΣ, ΛΟΓΚΣ, ΦΡΟΓΚΣ, ΚΑΙ ΣΙΑ:  Οδς Ντογκ, 110
".


     Μχρι τις τριντα μνα του μνα, η αγγελα αυτ χει φρει το γραφεο των κ.κ. γρω στους δεκαπντε με εκοσι κυρους θρησκευτικν αντιλψεων. Ο επιχειρηματας μας μως δε βιζεται να συνψει συμβλαιο με κανναν, νας επιχειρηματας ποτ δεν εναι βιαστικς και μνον πειτα απ τη πιο αλγιστη κατχηση σχετικ με την ευλβεια των κυρων, γνονται δεκτς οι υπηρεσες τους κι εισπρττονται τα πενντα δολρια, απλς και μνο για λγους προνοητικτητας εκ μρους της αξιοσβαστης εταιρας των κ.κ. Κατεργαρων Και Σια. Το πρωιν της πρτης μρας του επμενου μνα, η σπιτονοικοκυρ δεν παρουσιζει το λογαριασμ, πως εχε υποσχεθε, αμλεια που η κεφαλ του Οκου που τελεινει σε -ογκς θα την εχε αναμφβολα επιπλξει δριμτατα, αν ταν δυνατν να πειστε να παραμενει στη πλη μια δυ μρες ακμα για το σκοπ αυτ.
     πως χουν τα πργματα, οι αστυνομικο ταλαιπωρθηκαν νευ προηγουμνου, τρχοντας εδ κι εκε και το μνο που εναι σε θση να κνουν εναι να ανακηρξουνε τον επιχειρηματα "φαντο", φρση με την οποα κποιοι φαντζονται τι εννοον πως χουνε γνει καπνς, γνωστ φρση και μη εξαιρετα, για τζερεμδες. Εν τω μεταξ, οι νεαρο κριοι εναι κπως λιγτερο θρησκευτικν αντιλψεων απ’ ,τι προηγουμνως, εν η
σπιτονοικοκυρ αγορζει τη καλλτερη ινδικ γμμα αξας ενς σελινιο που μπορε να βρει και πολ προσεκτικ αφαιρε τη σημεωση με μολβι που κποιος ανητος γραψε στην οικογενειακ της Ββλο, στο ευρχωρο περιθριο των Παροιμιν του Σολομντα. Εν θα μποροσε απλ να γρψει:
     Κθε κατεργρης στον πγκο του λοιπν!
___________________________________________________________________________________________

Edgar Allan Poe:
 Diddling: Considered As One Of The Exact Sciences
                (H Kατεργαρι Θεωρομενη Σαν Μια Εκ Των Θετικν Επιστημν)
 
Αυτ το κεμενο πρωτογρφτηκε απ τον Πε σα μια κριτικ στο Raising Τhe Wind του James Kenny, γραμμνη στη Philadelphia Saturday Courier (Τμος. XIII, Αρθρο 655), στις  14 Οκτβρη 1843

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers