-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Marie De France: 1 -

                                            Πρλογος

     Πριν απ λγες μρες κι εν ολοκλρωνα το ρθρο για τη μουσικ του μεσαωνα, χρειστηκε για να το συμπληρσω, και τα εδη των τραγουδιιν και γενικ των ακουσμτων που επικρατοσαν εκενη την εποχ. Εκτς φυσικ απ τα εκκλησιιαστικ. Συγκντρωσα λα τα εδη κι ρχισα να τα αραδιζω, βρσκονταις πληροφορες για το καθνα χωριστ, σπου φτασα στο λαι. Αυτ το εδος τραγουδιο δεν δειχνε κι ντως δεν τανε κτι σπουδαο αλλ εχε 3 παρακλδια με την δια κατληξη. Η μια απ' αυτς με κνντρισε πιτερο, τα μπρετν-λαι που τυπικ σημανουνε, βρετονικ λαι τοι βρετονικ τραγοδια με 8σλλαβο στχο και μακροσκελ. Μπορες να πεις μιαν ολκερη ιιστορα με αυτ, απ 600 ως και 1200 στχους. Και ττε διβασα τη φρση που απφερε τοτο το κεμενο: Γνωσττερο εξ αυτν εναι το Lai της Marie de France. Ε περργος καθς εμαι αναζτησα το νομα αλλ και το λαι. Εκε πεσα πνω σε μιαν ευχριστη κπληξη αλλ και στο επμενο ρθρο μου που παρουσιζω σμερα. Στη Μαρ Ντε Φρανς, τη 1η Γαλλδα ποιτρια, την 1η φεμινστρια, αλλ και τη 1η που εισγαγε στον κσμο τη λεγμενη Ιπποτικ Λογοτεχνα.
     Αυτ εναι τα ωραα του ψαχουλματος και το 'χω ξαναπε: λλο να ψχνεις λλο να βρσκεις, λλο να χεις προγραμματσει κι αλλις να σου 'ρχεται. τσι, απολαστε τοτο δω και μετ στο επμεν μου θα 'ναι κτι λλο, που επσης ανακλυψα πρσφατα ψχνοντας τοτη τη φορ τη Μαρ ντε Φρανς κι αν δεχτομε ως γονα το μεσαωνα, παιδ τη Μαρ, ττε το επμενο θναι το εγγνι τους!  Π. Χ. 

                                            Βιογραφικ

     Η Marie de France (~1160-1215) τανε ποιτρια που γεννθηκε πιθαντατα στη Γαλλα κι ζησε στην Αγγλα στα τλη του 12ου αι.. ζησε κι γραψε σε μιαν γνωστη βασιλικ αυλ, αλλ αυτ κι η δουλει της τανε σγουρα γνωστ στην αυλ του Ερρκου Β' της Αγγλας. Σχεδν τποτα δεν εναι γνωστ για τη ζω της, τσο το νομα της σο κι η πατρδα της προρχονται απ τα χειργραφα της. Ωστσο, εξακολουθε να υπρχει μα γραπτ περιγραφ της δουλεις και της δημοτικτητς της απ την εποχ της. Θεωρεται απ τους μελετητς τι εναι η 1η γυνακα Γαλλδα ποιτρια. γραψε στα γαλλικ, με κποια αγγλο-νορμανδικν επιρρο. ταν εξειδικευμνη στα Λατινικ, πως κι οι περισστεροι συγγραφες και μελετητς εκενης της εποχς, καθς και στα αγγλικ, και πιθανν απ τη Βρετνη.
     Μια ποιτρια που κμασε μεταξ 1100 και 1200 και πραγματικ γνωρζουμε ελχιστα πργματα για κενη, δυστυχς.Τ' νομ της που μεινε γνωστ ως τις μρες μας εναι Marie de France εν το πραγματικ της εναι γνωστο. χει αποκτσει αυτ το νομα απ μια φρση σε δημοσιευμνο ργο της: "Marie ai num, sui sui de France", δηλαδ: "Με λνε Μαρα κι εμαι απ τη Γαλλα". Μερικς απ τις συνηθστερες προτσεις για τη ταυττητα της ποιτριας αυτς εναι: Marie, Abbess of Shaftesbury κι ετεροθσλς αδελφ του Henry II, βασιλι της Αγγλας. Marie, Abbess of Reading. Marie I of Boulogne, Marie, Abbess of Barking, και Marie de Meulan, σζυγος του Hugh Talbot. Με βση τα στοιχεα απ τα γραπτ της, εναι σαφς πως, παρ το γεγονς τι γεννθηκε στη Γαλλα, πρασε μεγλο μρος της ζως της στην Αγγλα.



     4 ργα συλλογς ργων χουν αποδοθε στη Marie. Εναι κυρως γνωστ για τη ποιητικ της δουλει, ειδικτερα το The Lais of Marie de France, μια συλλογς 12 αφηγηματικν ποιημτων (μπρετν λαι), κυρως μερικν εκατοντδων στχων το καθνα. Ισχυρζεται στα επεξηγηματικ σχλι της για τα περισστερα απ αυτ, τι χει ακοσει τις ιστορες που περιχουν απ Βρετνους τροβαδορους κι εναι στους αρχικος στχους του 1ου απ' αυτ, του Guigemar, (εκτς του Προλγου της εκε, που εναι ξεχωριστ εισαγωγικ ποημα και θα το παρουσισω στο τλος) που αποκαλπτει το νομ της, Marie. Υπρχουν επσης 102 Αισπου Μθοι που της αποδθηκαν εκτς απ την επανληψη του Legend of the Purgatory of St. Patrick και, μεταγενστερα, της ζως ενς αγου που ονομζεται La Vie seinte Audree για τον γιο Audrey του Ely, αν κι αυτ η τελευταα απδοση δεν γινε δεκτ απ' λους τους μελετητς κριτικος.
     Οι μελετητς χουνε χρονολογσει τα ργα της μεταξ περπου 1160 και 1215, τις 1ες και τελευταες πιθανς ημερομηνες αντστοιχα. Εναι πιθαν τι τα λαι γρφτηκαν στα τλη του 12ου αι.. εναι αφιερωμνα σε ναν ευγεν βασιλι, που συνθως θεωρεται πως εναι ο Ερρκος Β' 'της Αγγλας σως ο μεγαλτερος γιος του, ο Χνρι ο Νος Βασιλις. να λλο απ τα ργα της, οι Fables, εναι αφιερωμνο σε να "Count William", ο οποος μπορε να ταν ετε ο William of Mandeville ο William Marshall. Ωστσο, χει επσης προταθε τι ο Count William μπορε να αναφρεται στο William Longsword. Ο Longsword ταν νας αναγνωρισμνος παρνομος γιος του Henry II. Αν τανε πραγματικ αδελφ του Ερρκου Β', μια αφοσωση στο γιο του (που θα ταν ανηψις της), θα τανε κατανοητ. Εναι επσης πιθανν να τανε γνωστ στην αυλ του βασιλι Henry II και της συζγου του, Eleanor of Aquitaine. νας σγχρονς της, ο γγλος ποιητς Denis Piramus, αναφρει στο Life of Saint Edmund the King, που γρφτηκε γρω στο 1180, τι το λαι της Μαρ, τανε πολ  δημοφιλς στους αριστοκρατικος κκλους.
     Εναι σαφς απ τη γραφ της πως τανε πολ μορφωμνη και πολγλωσση. αυτ το εππεδο εκπαδευσης δεν ταν διαθσιμο για τους κοινος φτωχος κενη την εποχ, οπτε μπορομε να συμπερνουμε πως τανε γεννημνη στην αριστοκρατα κι ευγενς, πως κι λλες ευγενες γυνακες πως η Heloise κι η Christine de Pizan εκπαιδετηκαν κι γραψαν. Εκτς απ τις λακς πλοσιες γυνακες, αρκετς θρησκευτικς γυνακες αυτς της περιδου χρησιμοποησαν επσης την εκπαδευσ τους και συνχισαν να γρφουν: Hrotsvitha, Héloïse, Bridget της Σουηδας και Hildegard of Bingen για να αναφρουμε μερικς.
     Πρτα πρε το νομα Marie de France απ το Γλλο μελετητ Claude Fauchet το 1551, στο Recueil de l'origine de la langue et poesie françoise, και τ' νομα αυτ χει χρησιμοποιηθε απ ττε.  Η Μαρ γραψε γαλλικ αλλ σε μια διλεκτο εντοπισμνη γρω απ το Παρσι και στο Île-de-France, αλλ υπρχει κι αγγλο-νορμανδικ διλεκτος στα γραπτ της. Πργμα που καθιστ τρομερ δσκολη τη μετφρασ της. Ως εκ τοτου, οι μελετητς γενικ συνγουν τι ζησε στα μρη της Ile-de-France κοντ στη Νορμανδα, εναλλακτικ σε μια περιοχ ανμεσα -πως η Βρετνη το Vexin. Αλλ η αγγλο-νορμανδικ επιρρο μπορε να οφελεται στη ζω της στην Αγγλα κατ τη διρκεια της ενλικης ζως της, κτι που επσης υποδηλνεται απ το γεγονς τι πολλ απ τα κεμεν της βρεθκανε στην Αγγλα. Ωστσο, η σημασα της φρσης "si sui de France" εναι ασαφς και διφορομενη. Η Μαρ πιθαντατα δεν θα εχε δηλσει τι ταν απ τη Γαλλα ν ταν αρχικ απ περιοχ που διθετε δη ο Ερρκος Β, πως η Βρετνη, η Νορμανδα, το νζου η Ακουιτανα, εκτς αν ταν ολτελα Αγγλδα.


                  Η Μαρ παραδδει το βιβλο της στον Ερρκο Β'

     3 απ τα 5 επιζντα χειργραφα αντγραφα του Lais της γρφονται στα ηπειρωτικ γαλλικ, εν τα της βρετανικς βιβλιοθκης MS Harley 978, γραμμνη στα Αγγλο-νορμανδικ στα μσα του 13ου αι., μπορε να αντικατοπτρζει τη διλεκτο της ποιτριας. Bretton lais υπρχανε σγουρα πριν η Marie διαλξει να αναδιατυπσει τα θματα που κουσε απ τους τρουβρους σε ποιητικς αφηγσεις στο αγγλο-νορμανδικ στχο, αλλ σως ταν η 1η που παρουσασε να νο εδος του lai σε αφηγηματικ μορφ. Η συλλογ της εναι 12 μεγλα αφηγηματικ ποιματα γραμμνα σε 8σλλαβους στχους που βασστηκαν σε θρλους Βρετονικς η Κελτικς, προλευσης, οι οποοι ταν μρος της προφορικς λογοτεχνας των Bretons. Το lais της Marie de France εχε τερστιο αντκτυπο στο λογοτεχνικ κσμο. Θεωρονταν να νο εδος λογοτεχνικς τεχνικς που προρχεται απ τη κλασσικ ρητορικ κι δειξε ττοια λεπτομρεια στε καθρισε τη να  αυτ μορφ τχνης. Μπορε να χει συμπληρσει τα λεπτομερ ποιματ της με εικνες, στε το κοιν της να τα θυμται εκολα. Η συλλογ της, απ 118 (Chevrefoil) ως 1.184 στροφς (Eliduc), συχν περιγρφει ρωτα εμπλεγμνο με ερωτικ τργωνα που περιλαμβνουν απλεια και περιπτεια και συχν παρνει τις εξαιρετικς πτυχς των και μερικς φορς εισγει κι ιστορες απ τον κσμο των νεριδων.
     Κποιος μπορε να χει μια καλλτερη ασθηση της Marie απ το 1ο της λαι μλλον, τον πρλογο που χρησιμοποιε για να προετοιμσει τους αναγνστες της για το τι πρκειται να επακολουθσει. Ο 1ος στχος υπαγορεει: "ποια χει λβει γνση / κι ευγλωττα στην ομιλα του Θεο / δεν πρπει να εναι σιωπηλ μυστικοπαθς / αλλ να το επιδεικνει πρθυμα" Με τα λγια, αυτ χει διαπιστευτε τις λογοτεχνικς της δεξιτητες με την αναγνρισ της απ τον Θε τσι επιτρπεται να γρψει τους στχους. Ως εκ τοτου, δε χρειζεται την δεια του προσττη της (ο προσττης της πιθαντατα εναι ο Henry II της Αγγλας). Θλει τους ανθρπους να διαβσουν αυτ που χει δημιουργσει μαζ με τις ιδες της κι ως εκ τοτου παροτρνει τους αναγνστες να αναζητσουν μεταξ των γραμμν το γρψιμ της που θα εναι ντελικτο. Μνο σε αυτ τον Πρλογο, η Marie αποκλνει απ τους κοινος ποιητς της εποχς της προσθτοντας στο ρεπερτρι της μια λεπτ, φνα και ζυγισμνη γραφ. Βρσκει την ευκαιρα της ως συγγραφας-ποιτρια, να κνει τα λγια της να ακουστονε κι αυτ σε μιαν εποχ που η παραγωγ βιβλων και κωδκων ταν μακρ, εππονη και δαπανηρ διαδικασα, που η αντιγραφ της Ββλου π.χ. χρειστηκε 15 μνες, για να ολοκληρωθε.


        Χειργραφη σελδα (ττε) απ το 7ο λαι του μεγλου της ργου "ΥΟΝΕC"

     Σε αντθεση με τους ρωες των μεσαιωνικν ειδυλλων, οι χαρακτρες στις ιστορες της Μαρ δεν αναζητνε περιπτεια. Αντ' αυτο, περιπτειες τους συμβανουν. Εν οι ρυθμσεις εναι αληθοφανες ως προς τη ζω, το λαι περιχει συχν στοιχεα λαογραφας υπερφυσικο, πως το Bisclavret. Εν η ρθμιση περιγρφεται με ρεαλιστικς λεπτομρειες, το θμα εναι νας λυκνθρωπος, που απεικονζεται συμπαθητικ. Η Μαρ κινεται μπρς-πσω μεταξ πραγματικο κι υπερφυσικο, επιδεικνει δε ευφυς απαλς αποχρσεις συναισθματος. Η Lanval, εναι μια χαρακτηριστικλη νεριδα που ακολουθε τον ττλο και τελικ φρνει τον νο της εραστ στο Avalon μαζ της στο τλος του lai. Το περιβλλον για τη Μαρ εναι ο Κελτικς κσμος, αγκαλιζοντας την Αγγλα, την Ουαλα, την Ιρλανδα, τη Βρετνη και τη Νορμανδα.
     Μνο 5 χειργραφα που περιχουν μερικ λα τα γρμματα της Μαρ υπρχουν τρα κι η μνη που περιλαμβνει τον γενικ πρλογο και τα 12 εναι η βρετανικ βιβλιοθκη MS Harley 978. Αυτ μπορε να συγκριθε με τα 25 χειργραφα με τους μθους της κι σως αντανακλ τη σχετικ δημοτικτητ τους στα τλη του Μεσαωνα. Σ' αυτος τους μθους αποκαλπτει μια γενικ αριστοκρατικ ποψη με ανησυχα για τη δικαιοσνη, μια ασθηση αγανκτησης ενντια στην κακομεταχεριση των φτωχν και σεβασμ στη κοινωνικ ιεραρχα. Παρλαυτ, τα κεμεν της χουνε λβει πολ πιο κριτικ προσοχ τα τελευταα χρνια. Μαζ με το λαι, δημοσευσε επσης μια τερστια συλλογ απ μθους. Πολλο απ τους μθους που γραψε ταν μεταφρσεις των μθων του Αισπου στα αγγλικ, αλλ κι λλοι μπορον να ανιχνευθον σε περισστερες περιφερειακς πηγς. Οι Μθοι της θα εχαν εκτεθε σε νεαρ ηλικα. Μεταξ των 102 μθων δεν υπρχουνε συγκεκριμνες κατευθυντριες γραμμς για την ηθικ κι οι νδρες, οι γυνακες και τα ζα λαμβνουν ποικλες θεραπεες και τιμωρες.
     Η Marie παρουσιζει τους μθους της στην αρχ, με τη μορφ προλγου, που εξηγε τη σημασα της ηθικς διδασκαλας στη κοινωνα. Στο 1ο τμμα του προλγου, συζητ το μεσαιωνικ ιδεδες του "κληρικο". Αυτς, εναι η ιδα τι οι νθρωποι χουνε καθκον να κατανοον, να μαθανουν και να διατηρον ργα του παρελθντος για τους μελλοντικος λαος. Εδ, στον πρλογο, αναφρει το καθκον των μελετητν να διατηρσουνε την ηθικ φιλοσοφα και τις παροιμες. Ο υπλοιπος πρλογος περιγρφει τον τρπο με τον οποο ο Ασωπος ανλαβε αυτ το καθκον για τη κοινωνα του και πς πρπει τρα κι αυτ να διατηρσει τους μθους του μαζ και με λλους για τη σημεριν (τη τοτε σημεριν) της κουλτορα. Στο μεγαλτερο μρος του λαι, η αγπη συνδεται με τα βσανα, και πνω απ τα μισ απ αυτ συνεπγονται μια σχση μοιχεας. Στο Bisclavret και στο Equitan, οι λτρεις της μοιχεας καταδικζονται σοβαρ, αλλ υπρχουν ενδεξεις τι η Marie ενκρινε εξωσυζυγικς σχσεις κτω απ ορισμνες συνθκες: "ταν ο εξαπατημνος εταρος τανε σκληρς κι αξζει την εξαπτηση κι ταν οι εραστς εναι πιστο μεταξ τους", κι αλλο: "η αγπη εμπεριχει πντα πνο και συχν τελεινει με θλψη, ακμα και ταν η δια η αγπη εγκριθε".
     Οι εραστς της εναι συνθως απομονωμνοι και σχετικ αδιφοροι με οτιδποτε ξω απ την μεση αιτα της δυσφορας τους, ετε εναι νας ζηλιρης σζυγος ετε μια ζηλιρα κοινωνα. Ωστσο, "τα μσα για την υπρβαση αυτς της ταλαιπωρας απεικονζονται μορφα κι απαλ. Η Marie επικεντρνεται στην ατομικτητα των χαρακτρων της και δεν ενδιαφρεται πολ για την νταξ τους στη κοινωνα. Αν η κοινωνα δεν εκτιμ τους εραστς, ττε οι εραστς πεθανουν εγκαταλεπουνε τη κοινωνα κι η κοινωνα γνεται φτωχτερη απ' αυτ". Η εκδοχ της χι μνον απεικονζει μια ζοφερ προοπτικ της αγπης, αλλ κι αντκρουσε τις παραδσεις της αγπης μσα στην Εκκλησα εκενη την εποχ. γραψε για περιπτσεις μοιχεας, τις γυνακες με υψηλ ανστημα που αποπλνησαν λλους νδρες και τις γυνακες που επιδικουν να ξεφγουν απ ναν ανπαρκτο, χωρς ρωτα, γμο, συχν μ' ναν ηλικιωμνο νδρα, κι δωσε την ιδα τι οι γυνακες μπορον να χουνε σεξουαλικ ελευθερα. γραψε λαι, πολλ απ τα οποα φνηκαν να υποστηρζουνε συναισθματα που ταν αντθετα με τις παραδσεις της Εκκλησας, ειδικ την ιδα της παρθενικς αγπης και του γμου.
      Το lais παρουσιζει επσης την ιδα ενς ισχυρτερου γυναικεου ρλου και δναμης. Σε αυτ, μπορε να χει κληρονομσει ιδες και καννες απ τα τραγοδια αγπης των τροβαδορων που τανε γνωστ στς αυλς της Angevin της Αγγλας, της Ακουιτανας, του Anjou και της Βρετνης. τραγοδια στα οποα η ηρωδα εναι να αντιφατικ σμβολο εξουσας που μιλ μπερδεμνα κι χι ξεκθαρα, εναι ταυτχρονα ντονα ευλωτη και συναισθηματικ συντριμμνη, σχετη και κεντρικ. Οι ηρωδες της εναι συχν οι δημιουργο γεγοντων, αλλ ττοιων στε συχν η κατληξ τους εναι πνος. Οι ηρωδες στο Lais εναι συχν φυλακισμνες. Η φυλκιση αυτ μπορε να λβει τη μορφ πραγματικο εγκλεισμο απ ηλικιωμνους συζγους, πως στο Yonec και στο Guigemar, που η κυρα που γνεται λτρης του Guigemar κρατιται πσω απ τους τοχους ενς κστρου που βλπει στη θλασσα απλς της στενς επιτρησης, Laustic, που ο σζυγος, ο οποος παρακολουθε στεν τη σζυγ του ταν εναι παρν, τη προσχει εξσου στεν κι ταν εναι μακρι απ το σπτι. σως αντανακλ κποια εμπειρα μσα στη δικ της ζω. Η προθυμα να υιοθετηθονε ττοιες σκψεις πως η μοιχεα, στον 12το αι. εναι σως αξιοσημεωτη. Σγουρα μας υπενθυμζει τι οι νθρωποι του Μεσαωνα γνωρζανε τις κοινωνικς αδικες και δεν δχονταν απλς τις καταπιεστικς συνθκες εκτς απ αυτς που εναι αναπφευκτες απ το θλημα του Θεο.
     Εκτς απ την αντθεσ της στον ρωτα που κατηγορεται απ τη ττε σγχρον της Εκκλησα, η Μαρ επηρασε επσης να εδος που συνχισε να εναι δημοφιλς γι' λλα 300 χρνια, το μεσαιωνικ ρομαντισμ. Μχρι τη στιγμ που η Μαρα γρφει το λαι της, η Γαλλα εχε δη μια βαθει ριζωμνη παρδοση της λυρικς αγπης, ειδικ στη Προβηγκα. Το λαι της Μαρας αντιπροσωπεει, με πολλος τρπους, να μεταβατικ εδος ανμεσα σε Προβηγκιανος ερωτικος στχους απ παλαιτερη εποχ και τη ρομαντικ παρδοση που δημιοργησε κι ανπτυξε εκενη σ' αυτ τα θματα. Οι ιστορες της παρουσιζουν μια μορφ λυρικς ποησης που επηρασε τον τρπο με τον οποο στη συνχεια συνθτει την αφηγηματικ ποηση προσθτοντας μια λλη δισταση στην αφγηση μσω των προλγων της και των επιλγων, για παρδειγμα. χει επσης αναπτξει 3 μρη σε να αφηγηματικ lai: aventure (η αρχαα πρξη ιστορα της Βρετνης). lai (βρετονικς μελωδες); conte (που μνημονεει την ιστορα που διηγεται το lai). Επιπλον, η Marie de France ξεκνησε να νο εδος λογοτεχνας γνωστ ως ιπποτικ λογοτεχνα.
     Στα τλη του 14ου αι., σε γενικς γραμμς την δια εποχ που ο Geoffrey Chaucer περιελμβανε την ιστορα του Franklin's, σε μπρετν λαι, στο Canterbury Tales, νας ποιητς Thomas Chestre συνθεσε να αγγλικ ρομαντικ ποημα, βασισμνο απευθεας στο Lanval της Marie. κατ πσα πιθαντητα, εκτενεται πολ περισστερο απ μερικς εβδομδες απ τη ζω του ρωα, νας ιππτης που ονομζεται Sir Launfal.
     Το 1816, η Αγγλδα ποιτρια και ζωγρφος Maria Matilda Betham γραψε να μακρoσκελς ποημα για τη Marie de France σε 8σλλαβα δστιχα με ττλο: The Lay of Marie.

                                            Μια Συζτηση...

     Μια εποχ τσο φεμινιστικ με τις συμπθεις της, πως η δικ μας, θα πρπει να προσελκεται πιο εκολα απ τη Marie, επειδ τανε και καλλιτχνις και γυνακα. Το να προσφρει τον εαυτ της βορ, μσω οποιουδποτε μσου εναι πντα δσκολο πργμα. Για μια γυνακα του Μεσαωνα μλιστα, το να εκφρζεται δημσια με οποιοδποτε μσο τανε δε, σχεδν αδνατο. Μια μεγλη κυρα, νας μεγλος γιος, θα μποροσαν να το πρξουνε πολ περιστασιακ. Αλλ η ατομικτητα της συνηθισμνης συζγου συγχωνεθηκε με κενη του συζγου της και για μιαν ηγτιδα του Shrewsbury της Whitby, κλπ, υπρχανε χιλιδες αμλητες αδελφς, που εχανε ταφε στη καθημεριν ρουτνα μιας ζως κρυμμνες πσω απ το Χριστ! Αναμφισβτητα η καλλιτεχνικ ιδιοσυγκρασα ξεσπ ξαν και ξαν στη γυνακα και δεν δχεται ρνηση. Πφτει εκε που της τυχανει, εμφανζεται στα πιο απροσδκητα μρη. Μια νεαρ καλγρια σ' να σαξονικ μοναστρι, για παρδειγμα, θα γρψει μικρ δρμενα στα λατινικ για τη διασκδαση και το κτσιμο των ψυχν των ευγενν κοριτσιν που καθοδηγε. Αυτς οι κωμωδες, γραμμνες στις μρες του αυτοκρτορα ττο, μπορον να διαβαστον με ευχαρστηση στη βασιλεα του Γεωργου, απ' σους βρσκουν απολαυστικ τα αρματα του παρελθντος.
      Ο τπος κι η ημερομηνα γννησς της εναι γνωστοι -ακμα κιαυτς ο αινας στον οποο ζοσε εναι θμα διαφωνας. Τα ποιματ της εναι γραμμνα στα γαλλικ της Β. Γαλλας. αλλ αυτ δεν αποδεικνει απλυτα πως εναι Γαλλδα. Τα γαλλικ ταν η γλσσα της Αγγλικς αυλς και πολλο γγλοι χουνε γρψει στην δια γλσσα. Πργματι, εναι να εξαιρετικ μσο κφρασης. Περιστασιακ, η Μαρ θα εισγει αγγλικς λξεις στο γαλλικ κεμεν της, τσο καλλτερα θα μεταδσει το νημ της. αλλ δεν προκπτει απ αυτ τι τα ποιματα συντθηκαν στην Αγγλα. Φανεται περεργο τι τσο λγα θετικ στοιχεα για την εθνικτητα και το πατρικ της δδονται στα ποιματ της - τποτα δεν περικλεεται πρα ​​απ το χριστιανικ της νομα και την απλ δλωση τι τανε Γαλλδα. χει μεγλη υπερηφνεια για το ργο της, στο οποο εργστηκε στο μγιστο των δυνατοττων της κι ταν εξαιρετικ ζηλτυπος γι 'αυτ τη φοσκα-φμη. Ωστσο, εν αυτ η δουλει ταν να εξαιρετικ κομμτι αυτοπροσωπογραφας, δεν αποκαλπτεται οτε να μνο γεγονς ημερομηνα για να προχωρσουμε. Μια συνανεση της κριτικς ποψης προποθτει τι ταν ενταγμνη στο αγγλικ στμμα, που γεννθηκε σε μια αρχαα πλη που ονομζεται Pitre, περπου 3 μλια πνω απ τη Ρουν, στο δουκτο της Νορμανδας. Αυτ η υπθεση βασζεται σε μεγλο βαθμ στην ασυνιθιστη τοπογραφικ ακρβεια της περιγραφς της Pitre, που δνεται στο "The Lay of the Two Lovers". Ττοια αποδεικτικ στοιχεα, σως, εναι ανεπαρκ για την κδοση απφασης σε δικαστριο. Η ημερομηνα κατ την οποα ζησε η Μαρ ταν μακρ διαφωνα. Ο πρλογος στα Lays της περιχει μιαν αφοσωση σε κποιο αννυμο βασιλι. εν οι Fables της εναι αφιερωμνα σε να συγκεκριμνο Count William.
    Αυτ τα γεγοντα αποδεικνουν τι ταν τομο με θση και φμη. Ο βασιλις υποτθεται τι ταν ο Χνρι ΙII της Αγγλας κι αυτ θα δειχνε τι ζησε το 13ο αι.. νας πρην μελετητς, ο Abbé de La Rue, στη πραγματικτητα, δλωσε τι αυτ ταν αναμφισβτητη η υπθεση, δνοντας συγκεκριμνους  λγους για να υποστηρξει τον ισχυρισμ του. Αλλ η σγχρονη μελτη, στο πρσωπο του Gaston Paris, απδειξε πως βασιλις ταν ο Henry ΙΙ, της ευσεβος μνμης. ο κμης, ο William Longsword, κμης του Salisbury, ο φυσικς γιος του απ τη Fair Rosamund.κι τι η Μαρ πρπει να τοποθετηθε στο 2ο μισο του 12ου αι.. Αυτ δεχνει τι η μελτη δεν εναι μια ακριβς επιστμη, κι τι λξεις πως "χωρς αμφιβολα" δεν πρπει να χρησιμοποιονται περισστερο απ , τι εναι απαρατητο. νας ορισμνος ανατολικς φιλσοφος, ταν ασχολεται με την εκπαδευση των νων της χρας του, χρησιμοποιοσε πντα για να ολοκληρσει τις διαλξεις του με την απαρμιλλη φρση: "Αλλ, κριοι, λα σα σας χω πει εναι πιθανς λθος". Αυτς ο συνετς ταν νας σοφς νθρωπος (χι πντα το διο πργμα) και το παρδειγμ του θα πρεπε να εχε μνμη.
     Φανεται πιθανν τι τα Lays της Μαρ γραφτκανε στη πραγματικτητα στην αυλ του Henry ΙΙ της Αγγλας. Απ πολιτικς φιλοδοξες ο βασιλις παντρετηκε την Ελεανρ της Ακουιτανας, μια κυρα λογοτεχνικν τσεων, που ρθε απ μια οικογνεια στην οποα η παρουσα των τραγουδιστν τανε παρδοση. Ο σζυγς της, επσης, εχε μια ντονη αγπη για τη λογοτεχνα. Λατρεει τα βιβλα και κποτε επισκφθηκε το Glastonbury για να επισκεφτε τον τφο του βασιλι Αρθορου. Αυτ, σως, εναι περιορισμνες αρετς, αλλ ο Χνρι εχε ανγκη απ κθε κουρλι. Εναι κπως δσκολο να αναγνωρσουμε σε αυτν τον Βασιλι του Προλγου, "στη καρδι του οποου υπρχουν λες οι αρετς", τον πραγματικ Βασιλι που δολοφνησε τον Becket. ο οποος αναποδογρισε τα βιβλα της Λειτουργας και ποτ δεν ομολγησε οτε το κοινοποησε. Εναι ακμη πιο δσκολο να αντιληφθε κανες τη "χαρ ως η δολη του" (σημ δικ μου: ευφημισμς πιθανν, καλπιασμα αν..., λλωστε κι ο Πνιος δεν ταν Εξεινος) που, λγω της απλειας μιας αγαπημνης πλης, απειλοσε να εκδικηθε τον Θε, αποκλεοντας τον απ το πργμα -δηλαδ τη ψυχ- και του οποου τα τελευταα λγια ταν μια ηχ της κατρας του Ιωβ κατ τη μρα που γεννθηκε. Οι φρσεις της Μαρ μπορε να θεωρηθον, σως, ως αδελφικ αγπη, αντ να μεταδδουν αλθεια με μαθηματικ ακρβεια. Αν χι, θα πρπει να οδηγηθομε να προτενουμε μια εναλλακτικ λση στην ψη του ψμματος απ αγπη σαν επιτφιος. Νομζω μως τι εναι απθανο να υποφρει απ μια ττοια νοσηρ συναισθηματικ εμπλοκ. Δεν υπρχει αρκετ πραγματικ αφοσωση που πρπει να αντιμετωπιστε στα Lays της κι αν το τελευταο της βιβλο -μια μετφραση απ τα Λατινικ του Καθαρτηρου του Αγου Πατρικου- εναι θμα που αποφεγει στο προηγομενο της ργο, γρφτηκε υπ την επδραση κποιου υψηλο ιερρχη και μπορε να θεωρηθε ως νδειξη τι βλεπε τις σκις να μικρανουν σον ο λιος της δσης πργωνε στον ουραν κι οι αχτδες του πλημμυρζανε το γρασδι.
    Ο Gaston Paris προτενει το 1175 ως μια κατ προσγγισην ημερομηνα για τη σνθεση των Lays της Marie. Η επιτυχα τους ταν μεση κι αδιαμφισβτητη, πως ντως αναμεντανε στη περπτωση μιας κυρας που βρσκεται ευτυχς κι επιτυχς στην αυλ. χουμε αποδεξεις για αυτ στη μαρτυρα του Denis Pyramus, του συγγραφα που γραψε το βο του γιου ντμουντ του βασιλι, στις αρχς του επμενου αινα. Λει, σε αυτ το ποημα: "Κι επσης η κυρα Μαρ, η οποα μεττρεψε με ρμα κι κανε στχους τα Lays που εναι παντο αγαπημνα κι η γραφ της ρεσε τσο πολ και παινθηκεν επσης κι οι ιππτες τα θαυμζουνε κι αγαπονε τη γραφ της τσο πολ, και την απολαμβνουνε τσον ευχριστα, κι σοι την χουνε διαβσει, συχν την αντιγρφουν.Αυτο οι στχοι εναι σνηθες να ευχαριστονε τις κυρες που τα ακονε με χαρ, επειδ εναι βγαλμνα μσα απ τη καρδι τους". Δεν εναι περεργο τι οι ρχοντες κι οι κυρες του αινα της τανε τσο ενθουσιασμνοι με αυτν για το ρομαντισμ της, η επιτυχα της ξιζε καλ. Ακμη και μετ απ 700 τη τα χρματα της παραμνουν εκπληκτικ ζωνταν κι αν η ταπετσαρα εναι λγο φθαρμνη και ξεθωριασμνη κατ τπους, εξακολουθομε να παρακολουθομε με ενδιαφρον τις κινσεις των μορφν που γιναν τσο ευγενικ πνω στις αρνες της. Φυσικ οι ιστορες της δεν εναι πρωττυπες. αλλ τανε κθε αρχικ θεμλιο σε οποιαδποτε περοδο της ιστορας της γης; Αυτ δεν εναι μνο νας παλις, αλλ νας επαναληπτικς κσμος.       Η πηγ της μπνευσης της Μαρας εναι απολτως σαφς, γιατ αυτ το δηλνει κατηγορηματικ σε αρκετ απ τα Lays της. Αυτ η περιπτεια χτπησε στη Βρετνη και για να την θυμονται οι Βρετνοι κανε να Lay, το οποο κουσε να τραγουδ ο minstrel με μουσικ στο στχο του. Το μρος της Μαρας συνστατο στην αναμρφωση αυτο του αρχαου υλικο με τα δικ της ρυθμικ και χρωματικ καλλωπισμνα λγια. Οι μελετητς μας λνε τι η ουσα των ιστοριν της εναι Κλτικης παρ Βρετνικης καταγωγς. Μπορε να εναι τσι. αν και στον κοιν νου αυτ δεν εναι θμα μεγλης σημασας με τον ναν τον λλο τρπο, αλλ φανεται καλλτερα να αποδεχτετε την οριστικ δλωση ενς ατμου μχρι να αποδειχθε τι εναι ψευδς. Η βρετονικ κελτικ φαντασα εχε ιδιμορφες ιδιτητες ονειρισμο, μαγεας και μυστηρου. Το μυαλ της Μαρ δεν εχε σμιλευτε σε να παρμοιο καλοπι. Περιστασιακ εναι αρκετ επιτυχς. αλλ γενικ δνει την επδραση της οικοδμησης με μια ουσα η σημασα της οποας δεν συνειδητοποιε πλρως. Μπορε να μοιζει με παιδ που παζει με σμβολα τα οποα, στο χρι ενς μγου θα τανε τερστια απειλ. Η προσεγμνη επεξεργασα της στο Isoude, για παρδειγμα, στο The Lay of the Honeysuckle, εναι απλυτα τλεια και, πργματι, εναι να μικρ αριστοργημα με τον δικ του τρπο. Αλλ το λεκτικ σκιαγρφημ της στη λαδη Guenevere στο The Lay of Sir Launfal εναι ενς χαρακτρα που κανες δεν θυμται με ευχαρστηση. Για να δομε πς μπορε να αντιμετωπιστε η βασλισσα του Αρθορου, χουμε μνο να στραφομε στις σελδες ενς σγχρονου και να μθουμε απ τον Knight of the Cart του Chrestien de Troyes πως νας ακμη πιο σημαντικς ποιητς απ τη κενη θα μποροσε να χειριστε να Κελτικ μθο.
    Το γεγονς εναι τι τα λαι της Μαρ προρχονται μακρτερα απ οποιοδποτε νειρο Breton Celtic. τανε τσο παλι που πρεπε να ξεσκονιστον απ την αρχαα σκνη κι απ τα 4 σημεα του ορζοντα. Οι πριγκπισσες της δεν ρθαν οτε απ την Ουαλλα οτε τη Βρετνη. ταν απ αυτ τα πλσματα που διαμορφσανε το ρομαντισμ. "Το πρσωπ της τανε φωτειν σαν μρα σμξης, τα μαλλι της σκοτειν σαν νχτα χωρισμο και το στμα της μαγικ σα σφραγδα του Σολομντα", Μπορετε να κνετε παραλληλισμ τα Lays της λαογραφας, απ τη κλασσικ ιστορα και την αρχαιτητα. Ο πατρας κι ο γιος παλεουν μαζ θελα στο The Lay of Milon. αλλ ο Rustum εχε αγωνιστε με τον Sohrab πολ καιρ στη μακριν Περσα κι ο Cuchulain με το παιδ του στην Ιρλανδα. Ττοιες ιστορες εναι κοιν ιδιοκτησα. Ο συγγραφας παρνει τη δικ του που τη βρσκει. Η Μαρ εναι εν τοτοις αξιοθαμαστη επειδ οι ιστορες της αφηγθηκαν απ τον πρτο νθρωπο στην Εδμ. οτε οι Boccaccio κι η Countess D 'Aulnoy κατηγορον τι δεν τους επαν πια αυτ που εχεν δη ειπωθε τσο καλ σε σχση με λλα. Η Μαρ, πργματι, ταν νας θαυμσιος αφηγητς.
     Αυτ ταν μια απ τις λαμπρς αρετς της. Σαν να κομμτι γεμτο χρωμαιστ κι αρωματισμνα παραμθια, να δεγμα του δομματος να κρατ μια κατσταση σε αγωνα, η φιξη της κυρας ενπιον της αυλς του Αρθορου, στο The Lay of Sir Launfal, προκαλε να αγωνιδες καρδιοχτπι. Η αξιοπρπεια κι η λεπττητα του συναισθματς της σε λα σα αφορονε στις λιχουδις της ανθρπινης καρδις εναι επσης αξιοσημεωτα. Αλλ η πραγματικ της δουλει ταν αυτ του αφηγητ. Σε αυτ ειδικ, στη μρα της, ταν απλησαστη. Μπορε να υπρξε νας πιο σημαντικς ποιητς. αλλ νας εξαιρετικτερος αφηγητς απ τη Μαρ του Eliduc, θα 'τανε δσκολο να βρεθε.
    Οι κυρες που διαβσανε τα Λαι της Μαρ εχανε το προνμιο να ζσουνε μσω αυτν, μερικς θαυμσιες περιπτειες, μσα απ τις δικς τους καρδις και τις δικς τους συνηθισμνες, βαρετς σως, ζως, καθς και το προνμιο να φανταστονε τους εαυτος τους ομορφτερους απ' σο τανε κανονικ, μες σαυτ το διο τους συνηθισμνο καθημεριν περιβλλον. Η ευχαρστηση ενς σγχρονου αναγνστη σε ττοιες ιστορες πως αυτς, ενισχεται απ τη λμψη που ρχνουνε στις οικιακς εργασες και τα θιμα των ευγενν του 12-13ου αι.. Μπορε να σας ενδιαφρει να διαβσετε μερικς απ' αυτς τις καθημερινς εργσες..
     Η εταιρικ ζω ενς μεσαιωνικο νοικοκυριο επικεντρνεται στην αθουσα. τανε γραφεο και τραπεζαρα κι αθουσα μπιλιρδου κι τανε κοιν σε ευγεν κι απλ κτοικο. Η αθουσα ταν μακρν το μεγαλτερο δωμτιο στο σπτι. Φωτιζταν απ παρθυρα και θερμαινταν απ ανοιχτ τζκι. Ο καπνς παρασρεται γρω απ τη στγη, διαφεγει τελικ με απλ μσα ενς φαναριο που τοποθετεται ακριβς πνω απ την εστα. Το πατημνο και κρο δπεδο καλπτεται απ βορλα και φρσκο ​​σαν, με χαλι. Ο διος ο ρχοντας κι  η σζυγς του κθονται στις καρκλες πνω σε μια μικρ ελαφρς υπερυψωμνη εξεδρα. Οι υπηρτες κι οι βαστζοι κθονται σε παγκκια γρω απ τον τοχο και μπροστ τους απλνεται η τραπεζαρα -μια απλ σανδα πνω σε πηχκια- που αφαιρθηκε ταν γινε το γεμα. Μετ το δεπνο, παιζαν σκκι και ντμα (πως φανεται στο The Lay of the Thorn) οι minstrels τραγουδοσαν μπαλντες κι ο φιλοξενομενος συνβαλε στη γενικ ψυχαγωγα. Αν η αθουσα μπορε να θεωρηθε ως η τραπεζαρα του μεσαιωνικο σπιτιο, ο κπος θα μποροσε να θεωρηθε σχεδν ως το σαλνι. Θα μποροσατε πιθαντατα να χετε πιο πραγματικ ιδιωτικτητα στον κπο απ , τι σε οποιοδποτε λλο μρος του γεμτου κσμο, κστρου, συμπεριλαμβανομνης της αθουσας της κυρας. Δεν εναι περεργο το γεγονς τι διαβζουμε για τη Guenevere που παρνει το Launfal για μια μικρ ιδιωτικ συζτηση στο pleasaunce.
    Δεν ταν μνο το πιο ιδιωτικ, αλλ κι ο πιο ευχριστος χρος στο σπτι -με μπλε χρμα και μοκτα με πρσινο. Ο κπος σχεδιστηκε περτεχνα με να μικρ κομψ κλιμακοστσιο στη κεντρικ του εσοδο και πολλ καθσματα στο εσωτερικ. Τα δντρα σταντο γρω απ το γκαζν σε πρασις κι υπρχε γενικ να συντριβνι στο κντρο, πιθαννν μια λμνη, γεμτη με ψρια. Τα οπωροφρα δντρα και τα παρτρια αυξνονταν πρα πολ γρω απ τον κπο κι ναν πιο ευχριστο χρο αρματος και χρματος και σκις θα τανε δσκολο να φανταστε κανες στη ζστη του καλοκαιριο. Το 3ο δωμτιο που ακομε συνεχς σε αυτ τα ειδλλια εναι τα διαμερσματα της κυρας. Εξυπηρετοσε το σκοπ του μπουντουρ, τουαλττας καλλωπισμο, καθς κι υπνοδωματου και συνεπς δεν εχε καμα πραγματικ ιδιωτικτητα. Περιεχε τη γαμλια ντουλπα-μπαολο με την αποθκη των λινν, των σεντονιν, αλλ και το κρεββτι. Αυτ το κρεββτι επανρχεται αινια σε ιστορες διαζυγου. Χρησιμοποιθηκε ως κθισμα στη διρκεια της ημρας κι ως ξεκοραση της νχτας. Ήταν μια υπροχηη κατασκευ, σκαλισμνη κι επιχρυσωμνη κι γχρωμη με ελεφαντδοντο. Μετ απ αυτ τοποθετθηκε να στρμα απ φτερ κι να μαλακ μαξιλρι. Τα σεντνια ταν απ λιν μεταξωτ και πνω απ' λα ρπτεται να κλυμμα απ κποιο πολτιμο υλικ. Μια εξαιρετικ περιγραφ ενς ττοιου δνεται στο The Lay of Gugemar. Αυτς ο θλαμος χρησμευε επσης κι ως αθουσα μπανιρας κι εκε το λουτρ παρνεται σε μια φορητ, μεταφερμενη σκφη-μπανιρα, ζεστ, σαν αυτ που βλπουμε σε εικνες του Μεσαωνα.
     Απ' τα φορματα των κυριν που κατοικονε στο κστρο, βλποντας τα ν' ανακλνται μες απ τις σελδες της Μαρ, σαν σε λουστραρισμνο φνα καθρφτη, δεν εμαι ικανς να μιλσω. Ο τπος της ομορφις που προτιμοσαν οι παλιο ρομαντικοι ταν αυτς της πριγκπισσας ενς παιδικο παραμυθιο -με γαλαν μτια, με χρυσαφνια και μαρα μαλλι. Η κυρα θα φοροσε να φνο μα πομπδες σνολο απ λιν, "λευκ σα λιβαδιου λουλοδι". Πνω απ' αυτ φοροσε μια γονα μεταξωτ, ανλογα με την εποχ. και πνω απ 'λα, να ντονα χρωματιστ φρεμα, λα σε μια γραμμ απ το λαιμ στα πδια, που προσαρμοζτανε στεν στο σχμα του κορμιο, αλλις το πιο χαλαρ τοποθετημνο bliaut (ιδιτυπο ολσωμο φρεμα ειδικ εχε νθηση στο 11-13ο αι.). Η ζνη της δενε σφιχτ στη μση, πφτοντας στο ποδγυρο της φοστας της, και τα πδια βρσκονταν σε αθρυβα και μαλακ παποτσια, χωρς τακονια. Τα μαλλι τανε πλεγμνα σε 2 μακρις πλεξοδες, σηκωμνες ψηλ πνω απ' τους μους της. πως εκενες οι χαμογελαστς Βασλισσες που εργζονταν στη δυτικ βερντα του καθεδρικο ναο του Chartres. ξω απ το κστρο και συχν και μσα σ' αυτ, πως μας λει η Μαρ στο Lay of the Ash Tree,, η κυρα ταν επενδυμνη με μανδα και κουκολα. Πρπει να χει πρει πολ χρνο και δουλει για να εμφανιστε τσο κομψ μια ττοια ενδυματικ υπερπαραγωγ. Αλλ για να γνει ποηση για τους λλους, εναι απαρατητο μια γυνακα να εναι πρτα η δικ της πεζογραφα.
   
Φοβμαι τι η πρτη λη αυτς της λαμπερς θετητας εχε πολλ να υπομενει πριν υποστε τη θαλσσια αλλαγ της. Στα μεσαιωνικ εικονογραφματα βλπουμε τη κοπλα να κθεται σφιγμνη στη συντροφι με τα ματωμνα μτια και τα χρια διπλωμνα με ψυχο τρπο στην αγκαλι της. Αυτς ο αφσικος περιορισμς στη σση της προκλθηκε απ τον πλοσιο καταναγκασμ της... Αγας ρβδου -που λεγε κι ο παππος μου: το ξλο. Αν υπρχε να κεμενο, πνω απ λα τα λλα, που εγκρθηκε απ τους πατρες και τις μητρες του Μεσαωνα, ταν τι οι γονες δεν παρακινοσαν το καμρι τους, οτε με φωνς για τιςταλαιπωρες τους, αλλ να τον χτυπονε στα πλευρ με το ραβδ. Στο Lay of the Thorn και σημειστε το γοστο με το οποο η μητρα πειθαρχε την υπηρτρι της. Οι γονες εκπαδευσαν τα παιδι τους με χτυπματα. Οι σζυγοι (αχ, η τλμη του μεσαιωνικο συζγου) ψεκζανε με τους διους αρωματικος ανθος της καλοσνης τους στις συζγους.
    Στην αρχ ανφερα τι τα λαι της Μαρ ασχολονται κυρως με την αγπη. Το ταλντο της δεν ταν πολ ευρ οτε πλοσιο και δεν χω καμα αμφιβολα τι υπρχανε πτυχς της προσωπικτητς της που δεν μπρεσε να βρει στο χαρτ. Το ωραιτερο κορτσι στον κσμο μπορε μνο να δσει αυτ που πρπει να δσει. Μχρι τη στιγμ που κποιος αναγνστης φτσει στο τλος αυτο του τμου, θα εναι σγουρος τι οι ιστορες εναι ιστορες αγπης. Πιθανς θα χει παρατηρσει επσης τι, σε πολλς περιπτσεις, η κυρα που εμπνει τα πιο ευασθητα συναισθματα εναι, παρεμπιπτντως, μια παντρεμνη γυνακα. Μπορε να ρωτσει γιατ αυτ συμβανει. και σε απντηση προτενω να ολοκληρσω με μερικς ακμα παρατηρσεις πνω στο θμα της μεσαιωνικς αγπης.
     Αμφιβλλω στο μυαλ μου αν οι συγγραφες ρομαντισμο δεν υπερβλλουν αυτ που ταν σγουρα να χαρακτηριστικ του Μεσαωνα. Το να εσαι συνηθισμνος εναι να εσαι αδιφορος και εναι προφανς τι ο ξενφερτος με την εμπειρα, τσο πιο πιθαν εναι να προσελκσει το ενδιαφρον και την προσοχ του ακροατ. Ευλογημνο εναι το πρσωπο -πως κι η χρα- που δεν χει ιστορα. Αλλ ταν πραγματικ πολ δσκολο για τον ποιητ του 12ου αι. να γρψει μια ιστορα αγπης, με μια κοπλα ως κεντρικ φιγορα. Η ευγενς κρη σπνια εχε μια ιστορα αγπης. Εναι αλθεια τι ταν μερικς φορς αναφρεται στην επιλογ του συζγου της: δο νεαρς κυρες στο A Story of Beyond the Sea εναι κι οι δο σμβουλοι στο θμα. Κατ καννα, ωστσο, η κλση της δεν επιτρπεται να εμποδζει τα συμφροντα των γονων των κηδεμνων της. Συμφρησε στη παιδικ ηλικα και παντρετηκε πολ να, για μισθοφορικος πολιτικος λγους, μ' ναν νδρα πολ μεγαλτερο της. Διαβζουμε τι να κορτσι 12 ετν εναι παντρεμνο με ναν νδρα 50. Δεν υπρχε μεγλη ευκαιρα για μια ιστορα αγπης εδ κι η περεργη προσφνηση, απ την πλευρ του αννυμου Γλλου ποιητ, να αγαπ τις παρθνες για χρη της αγπης του Χριστο, πρασε πνω απ τα κεφλια των ρομαντικν συγγραφων. χι πως οι μεσαιωνικς κοπλες δειχναν απχθεια στο το γμο. Τα πργματα χουν αλλξει και μπορομε μνο να αναστενζουμε μετ απ τους παλιος καιρος.
    μως, το κορτσι αναπφευκτα γινε σζυγος κι το γρισμα του τροχο του χρνου φερε τις εκδικσεις του. Η κυρα βρκε τρα το πιο σημαντικ μλος του φλου της, σε μια κατοικα γεμτη με ντρες. χει λγες γυνακες γρω της κι ο μπιστος μιας μεγλης κυρας στο παλι ρομαντισμ εναι, αρκετ συχν, ο γροντας της. Αυτο οι νοι νδρες δεν εχανε καμα πιθαντητα γμου και φυσικ προσπθησαν να κερδσουνε τη προσοχ μιας κυρας, της οποας η ευνοκ σημασα ταν για αυτος τσο σημαντικ θμα. νας διαμεσολαβητς ιππτης ταν ο ορκισμνος αστρας του Θεο και των κυριν -αλλ πιο συγκεκριμνα των τελευταων. Η δια η πυργοδσποινα βρθηκε ξαφνικ με κμποσο ελεθερο χρνο στη διθεσ της. Οι διασκψεις τανε λγες, τα βιβλα περιορισμνα σε αριθμ. ο σζυγος δεν απορροφ το ενδιαφρον. τσι γρισε σε ττοιους περισπασμος πως τις παρουσιαστκανε. Η πιο μορφη κυρα, η πιο γλυκει, το θυμαμα κι η κολακεα τρχανε κτω απ τη μτη της. γιατ αυτ ταν να απ τα μειονεκτματα μιας παντρεμνης, ελκυστικς γυνακας. "Εναι δσκολο να κρατσετε μια σζυγο που λοι θαυμζουνε κι αν κανες δεν τη θαυμζει, εναι δσκολο να ζσετε μαζ της".
     νας απ αυτος τους περισπασμος πρε σχμα στο Courts of Love, που η πλττουσα αλλ λτρις της λογοτεχνας πυργοδσποινα, συζτησε ευασθητα προβλματα συμπεριφορς που σχετζονται με τη καρδι. Ο μινστρλ στο κστρο της κυρας, απ τη πλευρ του, χι μνο τραγοδισε για τη διασκδασ της, αλλ της δωσε κι μπρακτη... αφορμ να μη βαριται και να μελαγχολε πια τσο.. Κποιος θα φανταζταν τι οι χειρισμο του δεν ταν πντοτε υπολογισμνοι για να πετχει το σκοπ τους. Απ ττοιες συζητσεις πως αυτς κι απ συμπεριφορ πως αυτ, δημιουργθηκε νας τπος ρωτα που ταν ιδιτυπος τη περοδο κενη. Δεδομνου τι οι εραστς δεν τανε δεσμευμνοι στη γλυκει και κοιν νωση των παιδιν και του σπιτιο, καθς στο πλευρ της κυρας λοι ταν χαριτωμνοι και χωρς χρη, βλεπαν λλες μπντες για να τις ενσουν μαζ. Αυτο βρκαν να σστημα αφοσωσης, σιωπς και πισττητας, που προσδδει αξιοπρπεια στις σχσεις τους. Αυτς οι αρετς που παρθκανε τσο στα σοβαρ στε βρσκουμε τη Chatelaine of Vergi να πεθανει επειδ πστευε τι ο εραστς της εχε προδσει την εμπιστοσνη της. Ο μεσαιωνικς ρομαντικς εξταζε ττοιες καταστσεις με χαρ και λπη, αλλ για λες τις αρετς τους δεν πρπει να τις χλευσουμε με λγια. Αυτ η τιμ εχε τις ρζες της στην ατιμα, και το μτρο της ενοχς τους ταν τι καθυστρησαν την ηθικ πληρωμ.
     Σμερα θα εμφανιστε ο μεγαλτερος απ λους τους ποιητς του Μεσαωνα, για να διδξει μια διαφορετικ μδα αφοσωσης. ταν μια αγπη που δεν επιζητοσε καμμα επικοινωνα με το αντικεμενο της, οτε ομιλα οτε αγκαλι. ταν αρκετ για τον Ντντε να σκεφτε την Beatrice απ μακρι, πως κποιος μπορε να γονατσει στην εικνα ενς αγου. Δεν λω τι μια ττοια αγπη -τσο πνευματικ και τσο απομακρυσμνη- θα εναι ποτ δυνατ για τους ντρες. Δεν ταν αρκετ οτε για τον Dante, για λους τους τερστιους ηθικος του νμους. Η ανθρπινη αγπη πρπει πντα κι αναπφευκτα να βασζεται σε μια φυσικ βση. Αλλ η καυτ πτση του ιδεαλισμο που συνβαλε ο Ντντε στο πθος του Μεσαωνα κατστησε δυνατ την αγπη για την οποα τρα και πλι καταλαβανουμε την νωση των επιλεγμνων φσεων. Κι τι ο σπρος μιας ττοιας ανθοφορας μπορε να μεταφερθε στον κσμο, εναι μια απ τις πιο δκαιες ελπδες και δυναττητες της ανθρπινης φυλς.

==================

            Το Μεγλο Μπρετν-Λαι Της Μαρ Ντε Φρανς

Εισαγωγ

     Στον Πρλογ της η Μαρ μας παρουσιζεται και μας προετοιμζει για το ργο που θα ακολουθσει. Στο σημεο που αναφρει τον Πρσκιαν -οφελω να πω πως πρκειται για το Λατνο Priscianus Caesariensis που μεινε πιο γνωστς με το σκτο Priscian, τανε γραμματικς και λγιος και συγγραφας του Institutes of Grammar, που στθηκε σαν να στνταρντ βιβλο βοηθεας για τις σπουδς των λατινικν κατ το μεσαωνα κι ρα απ κει τονε γνρισε κι η Μαρ, πργμα που επσης υποδεικνει και τις σπουδς της- πως δεν επεν ακριβς αυτ που αναφρει στη παραπομπ της εκενη, μα τλος πντων.

          Περιεχμενα

       I. PROLOGUE
     II. THE LAY OF GUGEMAR
    III. THE LAY OF THE DOLOROUS KNIGHT
    IV. THE LAY OF ELIDUC
     V. THE LAY OF THE NIGHTINGALE
   VI. THE LAY OF SIR LAUNFAL
 VII. THE LAY OF THE TWO LOVERS
VIII. THE LAY OF THE WERE-WOLF
   IX. THE LAY OF THE ASH TREE
    X. THE LAY OF THE HONEYSUCKLE
   XI. THE LAY OF EQUITAN
  XII. THE LAY OF MILON
 XIII. THE LAY OF YONEC
 XIV. THE LAY OF THE THORN
  XV. THE LAY OF GRAELENT
 XVI. A STORY OF BEYOND THE SEA
XVII. THE CHATELAINE OF VERGI

      ------ 0000==^==0000-----

               Πρλογος

Αυτς, που ο Θες του χει δσει
το δρο της γραφς και της λαλις,
δεν πρπει σε βαρλι να το χσει,
αλλ στα ξω να το βγζει μονομις.

Σαν ο καθες ακοσει για καλ,
ττε αυτ ανθζει χαρωπ
κι ταν το επαινονε δυνατ,
τοτο το νθος δνει και καρπ.

Ο Πρσκιαν γρφει πως οι Αρχαοι
σκπιμα γρφουν στα κιτπια τους
πργματα ωφλιμα, που οι νοι
θα βρουν και θα τα κμουνε κομμτια τους.

Οι πριν φιλσοφοι πεισμνοι
πως η αλθεια λευτερνει
κι καστος πρπει να τη ψχνει
'κε ακριβς που 'ναι κρυμμνη.

Δεν ωφελοσε να κρατσουν γνση
για πρτη τους, ττοιο χρυσφι
ο κσμος να το 'ξαργυρσει
και να προσθσει, και να μθει.

Αυτο οι νιοι αναγνστες κνουνε
παλι γραπτ να ξαναλμπουνε,
βζοντας το δικ τους μερδικ
βελτινοντς το με καινοριο υλικ.

Γι' αυτ ποιος θλει ασφαλς να μενει
απ τον κσμο, να 'βρει μια να ασχολα.
Να ψξει και να μθει, ,τι κι αν γνει,
και να κινσει γρφοντας βιβλα.

Ττε το πρβλημα αυτ παραμερζει,
σαν το κακ το γετονα. Και πρτη εγ
τη θλψη διχνω, και αμσως ξεκιν
μιαν ιδα που πολ με τριγυρζει.

Να μεταφρσω απ' τα λατινικ μια καλ
που 'χα ακοσει, ιστορα ρομαντικ
μα σκφτηκα πως μταιον εναι επειδ
την εχαν γρψει πριν απ εμ πολλο.

Ττε σκφτηκα τρουβρους και τα λαι τους
που κουγα μικρτερη και μου αρσαν τσο.
Για μνα γρφτηκαν και για τη μνμη
κι εγ σ' ενα μπρετν-λαι θ' αποδσω.

Δεν εχα πια καμμιν αμφιβολα:
και κενοι ακοσανε κπου την ιστορα
και τηνε τραγουδσανε στο κσμο,
να μαθευτε, να ακουστε κι εγ θα μετανισω,

αν δεν τη στσω αφο την αποδσω.
χω ακοσει μρια, και λω μοναχ μου,
να τα 'πιστρψω ζωνταν στο κσμο,
αφο τους βλω και τη ρμα τη δικ μου.

Πολλ, ο νας ο μινστρλ και για πολλς ημρες
στ' αυτ μου ψαλλε γλυκ, τα λαι της στρτας.
Κι εγ λοιπν τα φκιασα, τους βαλα και ρμα
κι ας τρεμοπαζα' το κερ στου ξενυχτιο τη λμα.

Γιατ μποροσα, το 'κανα, στη κμαρ μου μνη,
τα πσχισα, τα δολεψα, ξαγρπνησα για 'κεινα,
μη σβσουνε στα τρστρατα, στης λησμονις τη σκνη,
παρ ν' ανθσουνε κι αυτ σαν τα λευκ τα κρνα.

Και λ' αυτ για σνα Βασιλι μου ευγεν

που η ισχς σου κνει τον κσμο ν' αντηχε.
Κι απ τη διτα σου λες πηγζουν οι χαρς
και στη μεγλη σου καρδι φωλιζουν αρετς.

Για 'σ ανλαβα το λαι, να το συνθσω,
να στο προσφρω δρο ρυθμικ μου.
Απραντη χαρ μου θα προσθσω,
αν το δεχτες το δρο το δικ μου,

θα 'μαι χαρομενη για πντα και μια μρα!
Κι χι δεν εν' η παρση, αμαρτα μου,
Μα δες! Τα λαι ξεκνησαν για πρα,
μενε κοντ κι κου την ιστορα μου... 

     Εδ τελεινει ο πρλογος του ργου της και ξεκιν το 1ο μπρετν-λαι, με ττλο: Gugemar. Εδ τελεινω κι εγ αυτ το -ακμα να- υπροχο ταδδι στο χρνο, με τις τσες ομορφις. Πριν κλεσω να πω δυο λγια για τη μετφραση. Καταρχν χρειστηκε η μεσολβηση 2 φλων, αλλ και 2 διαφορετικν μεταφρσεων απ τη κεντρικ γλσσα στα αγγλικ και μετ στα ελληνικ. Κι εν μια μετφραση εναι ας πομε κπως εκολη μεταξ 2 γλωσσν καθσταται τρομερ δσκολ ταν μεσολαβσει μια 3η γλσσα. Αν σε αυτ προσθσει κανες και τη δυσκολα που κρβει μια "χαμνη" πια γλσσα, ττε καταλαβανετε τι εφιλτη πρασα.
     Πρτα-πρτα πρεπε να αποφασσω τη μεταφραστικ στυλ θα κρατσω. κανα μια σκψη-παραδοχ, πως η συγγραφας-ποιτρια Μαρ, θα νιωσε -λλωστε το ψιλοαναφρει μσα- μια δυσχρεια πως σως εμφανιστε αλαζονικ. Επσης, νιωθε πως θελε να το μιλσει το ργο της γιατ νιωθε περφανη για κενο. Τλος, θελε προφανς να το αφιερσει στο βασιλι που τη φιλοξενοσε στην αυλ του, την εμπιστευτανε και τη στριζε κι ρα μη φανε υπερφαλη μπρος του στη παρουσαση-αφιρωση αυτ. Συνεπς το κλμα πρεπε να μιλ την αλθεια, αλλ με να κπως, πιο ελαφρ κλμα κι χι βαρετ. Το λεξιλγιο θα μποροσε κλλιστα να παξει αυτ το ρλο κατ τι. Λξεις πως "βαρλι" και "πρτη μου" αλαφρνουνε το κλμα απ τυχν αλαζονικ στερα κι αυστηρ γραφ. λλωστε η δια χρησιμοποιε τη λξη "μποσελ" στη 1η, εγ μνο παρεισφρυσα τη 2η. Κι αυτ ολα στο σημεο που χρειαζτανε. Γιατ αργτερα σοβρεψα, μιλντας για την ιδα της του ργου και παθιστηκα μαζ της ταν μχθησε για κενο ακμα και τις νχτες.
     πειιτα πρεπε να γνω γυνακα, και να αφιερσω στον αγαπημνο βασιλι το ργο μου, οπτε εκε το στυλ λλαξε σε πιο δραματικ και χαρομενο. Και κλενω σεμντατα πως δεν εμαι αλαζονικ αλλ ας μη πολυλογ λλο τρα και σε καθυστερ βασιλι μου, γιατ ξεκιν το ργο και δσε βση! Αυτ λα σκφτηκα, κρτησα σο μπρεσα πιο αυστηρ, ρμα και μτρο, -θελα να κρατσω το αρχικ σε λο το ποημα αλλ δε βγκε σε λες τις στροφς. Μικρ το κακ! Κλενω τρα αναφροντας τα 2 τομα που με βοηθσανε πολ: Ελνη Παππ και Χρστος Στεργου. Χρησιμοποησα μια μεταφορ του απ τα αγγλικ στα ελληνικ αλλ και τη μετφραση απ το πρωττυπο του Γουτζν Μησον (Eygene Mason) του 1911.
     τσι λοιπν προτενω το εξς: αν χετε να τα χσετε για τυχν ψεγδια εδ, εγ, σε μνα. Αν αντθετα χετε επανους, εντξει εδ εμαστε κι οι 3 μας! Πολ ευχαρστως!  Πτροκλος Χατζηαλεξνδρου

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers