-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

:

   ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ

                                        Βιογραφικ

     Δεν εναι γνωστα με ακρβειαν αι χρονολογαι γεννσεως και θαντου του Θουκυδδου. Κατ πσα πιθαντητα εγεννθη μεταξ 460-455 π.Χ. κι απεβωσε περ το 400 π.Χ., γνωστον πως. Εκ του ονματος του πατρς του, λορος εικζεται τι το θρακικς καταγωγς κι η μτηρ του το η Ηγησιπλη. Ες τερος λορος, βασιλες της Θρκης, ενεπιστεθη τη κρη του, επσης Ηγησιπλη, ως σζυγον εις τον στρατηγν Μιλτιδην τον Αθηναον, δια τοτο εικζεται τι το συγγενς εξ αγχιστεας με τον νικητν του Μαραθνος.
    
Ο Θουκυδδης  ανκε εις την μερδα των ολιγαρχικν εκ του πατρς του στις το πλουσιτατος εκ των ορυχεων χρυσο που κατεχε εν Σκαπτ λη του Παγγαου. Χορηγς γενναιδωρος ο λορος του Δμου απελμβανε εξαιρετικο κρους εις την πλιν, χων στενς σχσεις με τους Αθηναους ηγτας. Ο Θ. λοιπν ανκων εις τον παραλιακν δμον του Αλιμοντος ενεδθη απ νος φροντισμνης μορφσεως κατ την εποχν εις την οποαν μεσουρνει ο Σωκρτης. Παρ τατα η μρφωσς του εβασσθη εις τα κελεσματα της διδασκαλας του μεγλου υλιστο φιλοσφου Αναξαγρου κι εις τας αρχς του σοφιστο Αντιφντος. Οτω επεκρτησαν εις τον νον του νεαρο Θ. αι νεωτερζουσαι αρχα του διαφωτισμο ναντι των συντηρητικν και ολιγαρχικν απψεων της σχολς του Σωκρτους.
     Παρ την ολιχαρχικν και συντηρητικν καταγωγν του, το διαποτισμνος απ τας δημοκρατικς παραδσεις. Συγγρφει οτω την Ιστοραν του συμφνως τ αρχ του διαχωρισμο της Ηθικς απ την Πολιτικν. Εξιστορν κατ'ουσαν πολεμικ γεγοντα, κατ βθος αποδδει εις τους μεταγενεστρους την πολιτικν ιστοραν της ττε Ελλδος με την μεγστην γλαφυρτητα, ακρβεια κι ουδετερτητα. Εις δε το φιλολογικν μρος της συγγραφς του αλλ κι εις το φος της παρουσιζει σπαναν εκφραστικν δναμιν εντυπωσιζων με το δραματικν στοιχεον κατ την αφγησιν. Εναι λοιπν πρτυπον πεζογραφας και ποιητικς δρσεως σγγραμμα ιδα εις την περφημον περιγραφν του λοιμο των Αθηνν. Ομιλν περ του πολμου αποδδει μ' εντλεια το δρμα των ανθρπων και της Ιστορας. Η ρητορικ δειντης της γραφς του εναι το διον τοτο ργανον της τχνης του Γοργου. Οτω παρ το μοντονον εις την παρουσασιν των πολεμικν γεγοντων, αι αναλυτικταται παρατηρσεις του δδουν την πραγματικν ερμηνεαν του ιστορικο περιβλλοντος.
     Εξελγη στρατηγς το 424 π.Χ. κι επεφορτσθη με το καθκον να παρακολουθ τας κινσεις των Σπαρτιατν εις τας αθηνακς κτσεις της Θρκης. Μετ την ταπεινωτικ συνθηκολγηση της Αμφιπλεως ην επβαλε ο ικαντατος στρατηγς Βρασδας, κατηγορθη δι προδοσαν και κατεδικσθη εις θνατον. Αναγκασθες ν' αυτοεξορισθ στη Σκαπτν λη της Θρκης παραμνει επ 20 τη εκε επισκεπτμενος κατ διαστματα τη Πελοπννησο, την Μακεδονα και τη Σικελαν που και τα θατρα του πολμου, τον οποο μετ την επιστροφν του τις συνβη μετ την πτσιν των Τρικοντα Τυρννων θα περιγρψη. ργον της ζως του λοιπν η εξιστρησις των γεγοντων του Πελοποννησιακο Πολμου ως το 21ον τος αυτο, το 411 π.Χ.
     Ο Θουκυδδης δεν διαιρε το σγγραμμ του αυτ εις βιβλα. Ο χωρισμς των αρχαων γραμματικν διαιρε την Ιστορα του σε 8 βιβλα με ττλο "Θουκυδδου Ξυγγραφ" "Θουκυδδου Ιστοραι". Επιστρψας λοιπν μετ την ανκλησιν της ποινς του εις τας Αθνας το 403 π.Χ. αντικρζει μα πλη εντελς κατεστραμμνη. Συντμως επιστρφει πλιν εις τα κτματ του εν Σκαπτ λη που συνεχζει την συγγραφν της ιστορας του.
     Εν αντιθσει με τον Ηρδοτο, δεν δχεται στην ιστορα του την παρμβασιν των θεν εις τα ανθρπινα δρμενα. Οι ηθικο καννες δι' αυτν εναι μοιροι της ιστορας και των εξελξεν της πολλ μλα δε εις την πολιτικν που η Ηθικ κι η Δικαιοσνη δδουν την θσιν των εις το "δον" δηλαδ εις το πρπον γενσθαι. Αυτς εναι ο ορθολογισμς του δια την ερμηνεαν των ιστορικν γεγοντων κι η παρμβασις του τυχαου εις την φσιν των ανθρωπνων πραγμτων τινα λλοτε ακμζουν και λλοτε καταστρφονται, εξ αιτας ενς τυχαου περιστατικο. Απναντι εις το θεον και εις το μεταφυσικν σταται αδιφορος αλλ' ουχ πολμιος της θρησκεας και των καννων της.
     Κατ' εξοχν ιστορικς κι ουχ χρονογρφος δεν περιορζει την αντικειμενικτητ του μνον εις τα γεγοντα τινα εβωσεν ο διος και που δναται να ελγξη, αλλ' αντλε τα στοιχεα απ προγενεστρους αφο τα διασταυρση πολλαπλς κι εξαντλητικς. Η ακριβς χρονολγηση των ιστοριν του εναι κτι το αξιοθαμαστον, οτως στε να γνωρσωμεν τι ο Πελοποννησιακς Πλεμος διρκεσεν 27 τη με μια περοδον 7ετος "υππτου" ανακωχς ενδιαμσως.
     σταται υπερνω παρατξεων κι αντιθτει την μαν εις την λλην δια της μεθδου των "δημηγοριν" εκ των οποων παραθτει περπου 40 στα βιβλα του. Ο αξιοθαμαστος αυτς τρπος ιστοριογραφας εξασφαλζει το αμερληπτον εκ μρους του συγγρφοντος διτι τοτο επιτρπει εις την κρσιν του ιστορικο του μλλοντος να αναδιφση εις τα πραγματικ γεγοντα αλλ κι εις τας σκοπιμτητας των πολιτικν πεπραγμνων. Δημηγορας εις τας οποας δεν υπρξεν αυτκοος μρτυς μεταφρονται απ τον μγα αυτν ιστορικν στερα απ εξαντλητικν λεγχον κι ενδελεχ διασταρωσιν στε το νημα κι η πισττης του δημηγρου να παρουσιζωνται σχεδν αυτουσως να αντιληφθμεν την ακριβ εικναν της αντιπαραθσεως των δυνμεων.
     Εις τας δημηγορας αντιπαρατθενται δο ομιλητα δια των επιχειρημτων των εκτς δο περιπτσεων: στον "Επιτφιον Του Περικλους" και στη δημηγοραν του Ερμοκρτους, που αμφτεροι οι ρτορες δεν χουν αντιφωνητν. Αι δημηγοραι το πλον στριφνν κεφλαιον της ιστοριογραφας αντιμετωπζονται υπ του Θ. με διττν τρπον. Πρτον λαμβνει υπ' ψιν του την "ξμπασαν γνμην" της εποχς κατ την οποαν εκφωνεται ο λγος, κατ δετερον επαφεται μνον εις την ιδαν αυτο αντληψιν περ του χαρακτρος και του φρονματος των ομιλητν αλλ και της προτεραας αυτν στσεως εις το συγκεκριμνον πολιτικν στρατιωτικν ζτημα. Υπρχει τις πρωτοτυπα εις την χρησιμοποιουμνην γλσσαν των δημηγοριν που ατη εναι ενιαα με εκενην της υπολοπου ιστοριογραφας.
     Γεννται λοιπν η απορα πς αννυμον πλθος απλο στρατιται κατανοον τους στοχασμος και την επιχειρηματολογαν των πεπαιδευμνων πολιτικν οτινες χρησιμοιον την γλσσαν οα καταγρφεται υπ του Θ. ; Ο διος μας λγει δι' αυτ τι καθ' σον δεν το δυνατν να εναι πντοτε αυτκοος μρτυς των λγων οτινες εξεφωνοντο, οτος συνθετε καθ' οον τρπον ενμιζε τι τοτοι εχον ειπωθ κατ τα "δοντα" και με ,τι του εχε μεταφερθ και τλος κατ την σημασαν της συγκεκριμνης ιστορικς στιγμς.
     Ο Θ. γνωρζων, ως επωμεν, εις βθος τον χαρακτρα και τας ικαντητας καθενς των ηγετν προσαρμζει την γραφν της δημηγορας του επσης και με γνμονα αυτ τατα τα χαρακτηριστικ λαμβνων ειστι υπ' ψιν την ευφρδειαν, την ετοιμτητα την οξνοιαν αλλ και τα πθη του δημηγρου. Οτω παραδδει εις τον μελετητν κι ιστορικν του μλλοντος να πολτιμον εργαλεον δια την αξιολγησιν των ιστορικν γεγοντων με τη μεγστην αντικειμενικτητα διεισδων εις βθος δια της συνεχος αναζητσεως των πραγματικν προθσεων και σκοπιμοττων των πολιτικν και στρατιωτικν των εκτεθιμνων εις την κοινν γνμην.
     Εις τα μεθοδολογικ κεφλαια της ιστορας του αναλει λεπτομερς τον τρπον καθ' ον συνγραψε ουχ μνον τας δημηγορας αλλ κι αυτ τατα τα πολεμικ γεγοντα. Αναφρει λοιπν τι δεν επαφεται εις τας μαρτυρας του πρτου τυχντος οτε τι περιγρφει τα ργα του πολμου κατ το δοκον αλλ κατπιν εξαντλητικς διασταυρσεως των πληροφοριν ς συνλεγε απ κθε παραταξιακν πλευρν. Εκφρει δε ειστι κρσεις επ των ιστορικν προσπων και επ των πολιτικν παρατξεων της εποχς του. Τον Θεμιστοκλ θεωρε τον πλον ευφυ, τον Περικλν ριστον ρτορα, αρνητικα εναι αι κρσεις του δια τον Αλκιβιδη και τον Κλωνα, αμφρροπος δια τον Νικαν.
     Ο Θουκυδδης τολμ πρτος να εξορξη τα γεγοντα απ την αχλν εις το φς του ηλου ουχ δια να θαυμσωμεν αλλ δια να τα κατανοσωμεν με επιστημονικτητα κι ενργειαν. Τλμημα βεβαως, καθ' σον ο μγας ιστορικς καταδεικνει τον τρπον δια το πς καταλγει εις τα συμπερσματ του με τα τσον πτωχ ττε μσα αλλ με την μεμπτον μεθοδολογαν του τλμημα κατορθωτν, μεθοδολογαν δε οαν θα εζλευον οι σγχρονοι ιστορικο με τα πλοσια τεχνολογικ μσα. Με την ποιητικτητα του λγου του συγγρφει ν ργον ισοδναμον τραγωδας δια να καταστση την ιστοριογραφαν ,τι θα πρεπε να εναι σμερον : Το δρμα της Ιστορας και των A
νθρπων.

----------------------------------------------------------------- 

                          Θουκυδίδου Ξυγγραφς 34-46

Περικλέους Επιτφιος Λγος

     Κατ τη διρκεια του χειµνα οι Αθηναοι, ακολουθντας πατροπαρδοτο θιµο, θψανε δηµοσα δαπνη τους πρτους πεσντες του παρντος πολµου κατ τον ακλουθο τρπο: Κατασκευζουν µια σκην, στην οποα εκθτουν τα οστ των πεσντων επ τρεις ηµ­ρες προ της ταφς, και ο καθνας προσκοµζει για τον δικ του νεκρ ,τι (αφιρωµα) θλει. Κατ την ταφ δε δκα λρνακες απ ξλο κυπαρισσιο, µια δηλαδ για κθε φυλ, φρο­νται µε µαξες. Σε κθε µια δε απ τις λρνακες αυτς τοποθετονται τα οστ των ανηκντων σε αυτ την φυλ. Φρουν δε επ πλον στα χρια τους και να κεν φρετρο σκεπασµνο µε σβανο για τους αφανες, για λους δηλαδ σων τα πτµατα δεν βρθηκαν για να ενταφια­σθον. Συνοδεει δε την κηδεα ποιος θλει, ετε αστς ετε ξνος, οι δε γυνακες, οι συγγε­νες των πεσντων, παρευρσκονται στον τπο του ενταφιασµο και αρχζουν να θρηνον. Τοποθετον λοιπν τα οστ στο δηµσιο µνηµεο, το οποο βρσκεται στο ωραιτερο προ­στειο της πλης, και στο οποο θπτουν πντοτε τους νεκρος των πολµων, λους τους λ­λους τουλχιστον εκτς απ αυτος που πεσαν στον Μαραθνα.
     ∆ιτι την ανδρεα εκενων την θερησαν σαν κτι το εξαιρετικ, γι' αυτ και τους θαψαν εκε που κι πεσαν µαχ­µενοι. Αφο δε τους σκεπσουν µε χµα, νας απ τους θεωροµενους ως πολ µυαλωµνος κι απ τους πιο ευυπληπτους, τον οποο οι πολτες διαλγουν απ πριν για τον σκοπ αυτν, εκφωνε προς τιµν των πεσντων τον κατλληλο επιτφιο λγο. πειτα απ αυτ φεγουν. Κατ' αυτν λοιπν τον τρπο θπτουν τους νεκρος των πολµων και την συνθεια αυτ τ­ρησαν σε λη τη διρκεια του πολµου, σες φορς τους παρουσιζεται ττοια περπτωση.
     Προς τιµν λοιπν αυτν των πρτων νεκρν του πολµου, εξελγη να εκφωνσει τον επι­τφιο ο Περικλς ο γιος του Ξανθππου. Και στην κατλληλη στιγµ προχρησε απ το µνη­µεο σ' να βθρο στηµνο ψηλ, στε ν' ακογεται απ σο το δυνατν µεγαλτερο µρος του ακροατηρου και µλησε περπου ως εξς:

   «Οι περισστεροι απ σους ως τρα χουν µιλσει απ το βµα αυτ συνηθζουν να επαινον εκενον, ο οποος στον νµο που διπει την ταφ των νεκρν πρσθεσε την διταξη αυτ περ επιταφου λγου, γιατ θεωρον τι αξζει τον κπο να απονµεται µια ττοια τιµ στους νεκρος των πολµων κατ τον ενταφιασµ τους. Σε µνα εν τοτοις θα φαινταν τι εναι προτιµτερο, οι τιµς που απονµονται σε νδρες, οι οποοι αναδεχθηκαν γενναοι µε τα ργα τους, να εκδηλνονται κι αυτς µε ργα µνο, πως εναι π.χ. αυτς, τις οποες τρα βλπετε γρω απ τον ενταφιασµ τους, που γινε δηµοσα δαπνη κι χι να εξαρτνται οι αρετς των πολλν απ την ικαντητα την ανικαντητα ενς ανθρπου, να κανονζεται δη­λαδ η περ αυτν εκτµηση των ακροατν απ την ευφρδεια µη ευφρδεια του ρτορα.
     Γιατ εναι δσκολο πργµα να µιλσει κανες αντικειµενικ (χωρς δηλαδ να πει οτε λιγ­τερα οτε περισστερα απ ,τι πρπει) για κποιο θµα, για το οποο εναι δσκολο να εξα­κριβωθε κι αυτ ακµα η απλ ιδα, τι τα λεγµενα απ τον ρτορα εναι αληθιν. Γιατ ο ακροατς, ο οποος γνωρζει τα πργµατα κι εναι ευνοκ διατεθειµνος προς αυτος που τα πραξαν, θα σχηµτιζε σως την ιδα, τι αυτ εκτθηκαν κπως καττερα απ ,τι αυτς γνωρζει κι επιθυµε, εν αντθετα, ποιος τ' αγνοε, θα σκεπτταν τι µερικ εκτθηκαν αρκετ µεγαλοποιηµνα κι αυτ απ φθνο, τον οποο δοκιµζει ο νθρωπος, ταν ακοει κτι το οποο υπερβανει τις δικς του φυσικς δυνµεις.
     Γιατ οι νθρωποι ανχονται τους ε­πανους που λγονται για λλους µνον εφσον κθε ακροατς χει τη γνµη, τι κι αυτς εναι ικανς να πρξει κτι απ αυτ που ακοει. Εν για κθε τι, το οποο εναι αντερο απ τις δυνµεις του, αισθνεται δια µιας φθνο και δυσπιστα. Εφσον µως οι πργονο µας κριναν τι µε αυτν τον τρπο πρπει να γνονται τα πργµατα αυτ, πρπει κι εγ να ακο­λουθσω το θιµο αυτ και να προσπαθσω να ικανοποισω την επιθυµα και τη γνµη του καθενς σας σο µπορσω περισστερο.
     Θα µιλσω πρτα πρτα για τους προγνους µας. Γιατ εναι δκαιο, αλλ συγχρνως και πρπον, σε µια ττοια περσταση, κατ την οποα θρηνοµε και εγκωµιζουµε τους νε­κρος µας, να τους απονµεται η τιµ αυτ να µνηµονεονται πρτοι. Γιατ δεν υπρξαν οτε µια στιγµ, κατ την οποα να παυσαν να κατοικον την χρα αυτ, και χρις στην ανδρεα τους διαφλατταν την ελευθερα της απ γενε σε γενε µχρι των ηµερν µας και µας την παρδωσαν ελεθερη. Κι εκενοι λοιπν εναι ξιοι επανου αλλ ακµη περισστερο οι πα­τρες µας. Γιατ επ πλον εκενων, τα οποα κληρονµησαν, απκτησαν µε πολλος κπους και κληροδτησαν σε µας τους σηµερινος λη αυτ την επικρτεια που κατχουµε σµερα.
     Το δε ργο της περαιτρω βελτωσης, το επιτελσαµεν εµες οι διοι που εµαστε συγκεντρωµ­νοι εδ, οι οποοι βρισκµαστε ακµη σ' αυτν ακριβς την ηλικα µας κι εµες εφοδισαµε την πλη µας µε λα τα πργµατα, στε να εναι αυταρκστατη και για πλεµο και για ειρνη. Απ λα δε αυτ εγ σα µεν αναφρονται σε πολεµικ κατορθµατα, µε τα οποα γινε η κθε µια κατκτηση, αφορον την ενεργητικτητα, µε την οποαν αποκροσαµε, ετε εµες οι σηµερινο ετε οι πργονο µας, τους εκστοτε επελθντες εναντον µας Βαρβρους λλη­νες, λα αυτ, θα τα παραλεψω, γιατ δεν επιθυµ να απεραντολογ ενπιον ανθρπων, οι οποοι τα γνωρζουν. Αλλ µε ποιον τρπο φθσαµε στο σηµεο αυτ της δναµης που εµα­στε σµερα και µε ποια µορφ πολιτεµατος και µε ποιες συνθειες γινε µεγλη η δναµ µας, λα αυτ θ' αναπτξω πρτα κι πειτα θα προχωρσω στο εγκµιο αυτν εδ των νεκρν, γιατ νοµζω τι δεν εναι ανρµοστο να λεχθον αυτ και για την παροσα περστα­ση και δεν εναι ανφελο να τ' ακοσουν λοι οι παρευρισκµενοι, αστο και ξνοι.
     χουµε δηλαδ πολτευµα, το οποο δεν αντιγρφει τους νµους λλων, µλλον δε ε­µες οι διοι εµαστε υπδειγµα σε µερικος παρ µιµοµαστε λλους. Κι ονοµζεται µεν δη­µοκρατα, γιατ η διοκηση εναι στα χρια των πολλν κι χι των ολγων, ναντι δε των ν­µων εναι λοι σοι στις ιδιωτικς τους διαφορς, εν ως προς τη θση τους στον δηµσιο βο, κθε νας προτιµται για να απ τα δηµσια αξιµατα ανλογα µε την επδοση την οποα σηµεινει σ' αυτ, δηλαδ η δηµσι του σταδιοδροµα εξαρτται µλλον απ την ατοµικ του αξα κι χι απ την κοινωνικ τξη, απ την οποα προρχεται, οτε πλι νας, ο οποος εναι µεν φτωχς χει µως την ικαντητα να παρσχει κποια υπηρεσα στην πατρδα του, εµποδζεται σε αυτ απ το γεγονς τι εναι γνωστος.
     Ζοµε σαν ελεθεροι νθρωποι και σαν πολτες στον δηµσιο βο και σαν τοµα στον ιδιωτικ, στις επιδιξεις µας της καθη­µερινς ζως, κατ τις οποες δεν κοιτµε ο νας στον λλον µε καχυποψα, δεν θυµνουµε µε τον γετον µας, ταν κνει ,τι του αρσει, οτε παρνουµε µια φυσιογνωµα σκυθρωπ, η οποα µπορε να µη βλπτει τον λλο, πντως µως εναι δυσρεστη. Εν στην ιδιωτικ µας ζω συναναστρεφµαστε µεταξ µας χωρς να ενοχλε ο νας τον λλον, στην δηµσι µας ζω, σαν πολτες, απ σεβασµ προ πντων δεν παραβανουµε τους νµους, υπακοµε δε στους εκστοτε κατχοντες τα δηµσια αξιµατα και στους νµους, προ περισστερο σε ­κενους απ τους νµους, που χουν θεσπιστε για υποστριξη των αδικοµενων και σε λλους, οι οποοι αν κι γραφοι, η παρβασ τους φρνει πανθοµολογοµενη ντροπ στους παραβτες.
     Αλλ και για το πνεµα µας χουµε εφερει πλεστους σους τρπους να το ανακουφζουµε απ τους κπους, µε εορταστικος αγνες και θυσες, τις οποες χουµε καθιερσει καθ’ λη τη διρκεια του τους και µ' ευπρεπ ιδιωτικ οικµατα, η δε ευχαρστηση την ο­ποα καθηµεριν απολαµβνουµε απ' λ' αυτ, διχνει τη µελαγχολα. Λγω δε του µεγλου αριθµο των κατοκων της πλης µας, εισγονται σε αυτν προντα λου του κσµου και συµβανει ν' απολαµβνουµε τσι τα προντα των λλων χωρν µε σην οικειτητα κατα­ναλνουµε τα προντα της Αττικς (σα να εναι δηλαδ δικ µας).
     Υπερχουµε δε απ τους αντιπλους µας και στη πολεµικ προετοιµασα κατ τα εξς: Την πλη µας π.χ. την παρχουµε ανοιχτ σε λον τον κσµο και ποτ δεν αποκλεουµε καννα, διχνοντας τους ξνους απ οποιοδποτε ακραµα θαµα, απ το οποο, αν δεν το κρατσουµε µυστικ και το δει κανες απ τους εχθρος µας, εναι δυνατν να ωφεληθε κι αυτ γιατ χουµεν εµπιστοσνην χι τσο στις πολεµικς προετοιµασες και τα στρατηγµατα σο στην µφυτη γενναιτητ µας σον αφορ τα ργα. Στο ζτηµα δε πλι της αγωγς, εν εκενοι υποβλλονται απ την νεαρ τους ακµα ηλικα σε συνεχ κι εππονη σκηση, µε την οποα επιδικουν να γνουν γενναοι, εµες ζοµε µε λες τις ανσεις κι µως εµαστε εξ σου πρθυµοι να αντιµετωπσουµε τους κινδνους, τους οποους αντιµετωπζουν κι αυτο. Και να η απδειξη: εν οι Λακεδαιµνιοι εκστρατεουν κατ της χρας µας µε λους τους τους συµµχους και ποτ µνοι, εµες επερχµαστε κατ των λλων εντελς µνοι και τις περισστερες φορς νικµε χωρς καµα δυσκολα τους αντιπλους µας, µολοντι εκενοι µεν µχονται υπρ βωµν κι εστιν, εµες δε εµαστε σε ξνο δαφος. Και κανες απ τους ε­χθρος µας δεν αντιµετπισε µχρι σµερα τις δυνµεις µας ενωµνες, γιατ αφ' ενς καταβλλουµε πολλς φροντδες ταυτχρονα και για το ναυτικ µας κι αφ' ετρου κατατµνουµε τις δυνµεις µας του πεζικο και τις στλνουµε σε πολλ σηµεα της επικρτεις µας.
     Αν δε κπου µε µρος µνο της δναµς µας συµπλακον οι αντπαλο µας, ττε, αν µεν νικσουν, καυχνται τι µας νκησαν λους, αν δεν νικηθον, διακηρσσουν τι νικθηκαν απ' λους. Και ββαια, αν εµες αντιµετωπζουµε µε πολλ προθυµα τους κινδνους, µλλον µε µια α­φροντισα κι νεση παρ µετ απ εππονη σκηση και µε ανδρεα, η οποα οφελεται χι τσο στην επιβολ των νµων σο στην φυσικ µας ευψυχα, χουµε το πλεονκτηµα τι δεν καταπονοµεθα προκαταβολικ για δειν, τα οποα ανκουν ακµα στο µλλον κι τι, ταν φθσει η ρα των δεινν αυτν, αποδεικνυµαστε τι δεν εµαστε λιγτερο τολµηρο απ ­κενους που µοχθον αδικοπα. ∆εν εναι δε σε αυτ µνο αξιοθαµαστη η πλη µας αλλ και σε πολλ ακµη.
     Γιατ εµαστε λτρες του ωραου, µως χωρς σπατλη χρµατος και καλλιεργοµε το πνεµα χωρς να χνουµε την ανδρεα µας. Και µεταχειριζµαστε τον πλοτο περισστερο σαν µια ευκαιρα δρσης παρ σαν αφορµ κοµπορρηµοσνης, το να οµολογε δε κανες την φτχεια του δεν εναι ντροπ, εναι µως αισχρτερο το να µη προσπαθε να την αποφγει µε την εργασα. Επ πλον, οι διοι εµες λοι εµαστε σε θση να φροντζουµε ταυτχρονα για τις ιδιωτικς µας υποθσεις και για τις υποθσεις της πλης µας κι σοι απ µας εναι απασχοληµνοι µε ιδιωτικς επιχειρσεις κι αυτο ακµα κατχουν τα πολιτικ ζητµατα στην εντλεια.
     Γιατ εµαστε ο µνος λας που τον µη αναµειγνυµενο καθλου στα κοιν δεν τον θεωροµε φιλσυχο αλλ χρηστο κι οι µνοι που ποτε δεν τα επινοοµε και δεν τα προ­τενουµε οι διοι πντως χουµε τη δναµη να κρνουµε σωστ τα λαµβανµενα µτρα, τους δε λγους δεν τους θεωροµε καθλου εµπδιο των ργων, αλλ µλλον θεωροµε σαν εµπ­διο το να µην χουµε κατατοπισθε προφορικ σε σα χουµε να κνουµε, πριν καταπιαστο­µε µε αυτ. Γιατ υπερχουµε απ τους λλους κι ως προς αυτ ακµη, τι δηλαδ εµες οι διοι αποφασζουµε για σα πρκειται να επιχειρσουµε κι εµες οι διοι τα επιχειροµε.
     Εν ως προς αυτ οι λλοι... σε αυτος η µεν αµθεια τους κνει να αποφασζουν η δε σκψη τους κνει να διστζουν. Πιο τολµηρο µως απ λους εναι σωστ να θεωρονται σοι γνω­ρζουν µε σαφνεια ποιες εναι οι συµφορς και ποια τα ευχριστα, κι µως η γνση αυτ δεν τους κνει να αποφεγουν τους κινδνους. Αλλ και στα ζητµατα της καλοσνης διαφ­ρουµε απ την πλειοντητα των ανθρπων. Γιατ εµες τους φλους τους αποκτµε µλλον ευεργετντας παρ ευεργετοµενοι απ αυτος. Σταθερτερος δε φλος εναι ο ευεργετν τον λλον, γιατ εναι φυσικ να προσπαθε να διατηρε την ανµνηση της ευεργεσας µε το να φρεται πντοτε καλ προς τον ευεργετοµενο. Εν αντιθτως αυτς που οφελει την ευεργε­σα εναι ψυχρτερος στις σχσεις του, γιατ γνωρζει, τι πρκειται να ανταποδσει την κα­λοσνη σαν πληρωµ χρους και χι για να εξασφαλσει την ευγνωµοσνη του λλου. Κι εµαστε οι µνοι που βοηθµε τον λλο χωρς την ελχιστη ανησυχα κι αυτ µλλον απ την εµπιστοσνη που εµπνει η ελευθερα παρ απ συµφεροντολογικος υπολογισµος.
     Ανακεφαλαινοντας λοιπν τα παραπνω τονζω, τι η πλη εναι σχολεο της Ελλδας κι τι κατ τη γνµη µου, καθες απ µας χει την ικαντητα να προσαρµοστε προς τις πλον διαφορετικς µορφς δρσεως µε την µεγαλτερη ευστροφα και χρη. Κι τι αυτ εναι µλλον η πραγµατικ αλθεια κι χι απλ κοµπορρηµοσνη, κατλληλη για την παροσα περσταση, το αποδεικνει αυτ η δναµη της πλης, την οποα αποκτσαµε µε τις ικαντητς µας αυτς. Γιατ εναι η µνη πλη απ τις σηµερινς που ταν δοκιµζεται αποδεικνεται αντερη της φµης της, και η µνη, η οποα οτε στον εχθρ, που της επιτθε­ται, δνει αφορµ να αγανακτσει µε σα παθανει απ ττοιους αντιπλους, οτε στους υπη­κους της δνει αφορµ για παρπονα, γιατ τχα εξουσιζονται απ ανξιους να χουν την εξουσα.
     Η δναµ µας δε αυτ δεν εναι ββαια χωρς αποδεξεις, αλλ υπρχουν µεγαλοπρεπ µνηµεα αυτς, για τα οποα µας θαυµζουν οι σγχρονο µας και θα µας θαυµζουν κι οι µελλοντικς γενις και µλιστα χωρς να χρειαζµαστε τους επανους οτε του Οµρου οτε κανενς λλου, του οποου οι στχοι εναι δυνατν να ευχαριστσουν προς στιγµν, θα λθει µως η πραγµατικτητα, η οποα θα αποκαλψει ψετικη την ιδα που σχηµατστηκε για τα πργµατα, αλλ γιατ ολκληρη τη θλασσα και τη ξηρ την εξαναγκσαµε να γνει προ­σιτ στην τλµη µας, ιδρσαµε δε παντο αινια µνηµεα και της φιλας µας και της χθρας µας. Υπρ αυτς λοιπν της πλης και αυτο εδ λοιπν πολµησαν γενναα και βρκανε τον θνατο, γιατ δεν µποροσαν να ανεχθον την στρησ της κι απ µας τους αποµνοντες στη ζω ο καθνας πρπει να χει τη προθυµα να µοχθσει γι αυτν.
     Γι' αυτν λοιπν το λγο µακρηγρησα για σα αφορον την πλη, αφ' ενς µεν δηλαδ γιατ θελα να σας δεξω, τι εµες δεν αγωνιζµαστε για τον διο σκοπ, για τον οποο αγωνζονται σοι δεν χουν κανν απ' αυτ τα πλεονεκτµατα σε σο βαθµ µε µας κι αφ' ετρου γιατ µε αυτν τον τρπο θελα να κνω φανερ µε αποδεξεις, τι εναι δκαιο το ε­γκµιο των ανδρν αυτν, για τους οποους µιλ τρα. Κι χω δη αναφρει τα κυριτερα σηµεα τοτου του εγκωµου. Γιατ σα επα για την πλη για να την εξυµνσω, εναι στολδια, µε τα οποα την στλισαν οι αρετς αυτν εδ κι λλων οµοων µε αυτος και πολ λγοι λληνες υπρχουν, για τους οποους µπορε να λεχθε, ,τι µπορε να λεχθε γι' αυτος εδ, τι δηλαδ φµη τους ισοσταθµζει τα ργα τους.
     χω τη γνµη, τι θνατος σαν αυ­τν εδ, των προκεµενων νεκρν παρχει το αληθιν µτρο της αξας ενς ανθρπου κι λλοτε µεν εναι ο πρτος που την προαναγγλλει λλοτε δε ο τελευταος που την επισφραγ­ζει. Γιατ κι εκενοι ακµη που υστερον κατ τ' λλα, δικαιονται να προβλλουν για υ­περσπισ τους την ανδραγαθα, που επδειξαν κατ τους πολµους, µαχµενοι υπρ της πατρδας. Γιατ εξλειψαν το κακ δια του καλο και µε τις καλς τους υπηρεσες σαν υ­περασπιστς της πατρδας την ωφλησαν περισστερο απ' σο την βλαψαν µε τα τυχν σφλµατ τους στην ιδιωτικ τους ζω. Απ αυτος µως εδ κανες δεν δεχθηκε δειλς µπρος στο θνατο εξ αιτας του πλοτου του, δεν προτµησε δηλαδ να συνεχσει την απλαυσ του, οτε απφυγε τον κνδυνο εξ αιτας της φτχειας του, απ την ελπδα δηλαδ τι µπορε να την αποφγει επ τλους κποτε και να γνει πλοσιος.
     Αλλ περισστερο απ λα τα αγαθ πθησαν την τιµωρα των εχθρν τους και συνµα θερησαν τι δεν υπρχει ενδο­ξτερος κνδυνος απ αυτν εδ και για τοτο προθυµοποιθηκαν να ριφθον σ' αυτν για να εκδικηθον τους εχθρος τους αφ' ενς, και για να επιδιξουν την απκτηση των αγαθν αυτν αφ' ετρου, τη µεν αβεβαιτητα δηλαδ της επιτυχας την εµπιστεθηκαν στην ελπδα, ως προς δε τον κνδυνο του θαντου που βρισκταν µπροστ τους κατ την µχη, ταν απο­φασισµνοι να στηριχθον στον εαυτ τους και µνο. Και µσα στη µχη θερησαν πντα προτιµτερο ν' αντισταθον και να βρουν τον θνατο παρ να σωθον τρεπµενοι σε φυγ και γι' αυτ απφευγαν την αισχρ φµη της δειλας κι υπβαλαν τα σµατ τους σε λα τα δειν της µχης, σε µια δε κρσιµη στιγµ, που ταν στα χρια της τχης, στο ψος της δξας µλλον παρ του τρµου, βρκαν το θνατο.
     Κι αυτο µεν εδ ττοιου εδους νθρωποι υπρξαν, αντξιοι της πατρδας τους. Σεις δε οι επιζντες πρπει να εχεσθε, το γενναο σας φρνηµα απναντι στους εχθρος να εναι πιτερο τυχερ απ' αυτ των προηγοµενων νεκρν, µε κανναν µως τρπο να καταδχεσθε να εναι λιγτερο τολµηρ και να µην κρνετε την αξα του φρονµατος αυτο απ τους επανους του ρτορα µνο, ο οποος θα µποροσε να την µεγαλοποισει σο θελε ενπιν σας -αν κι σεις τα ξρετε το διο καλ µ' αυτν- αναφροντας λα τα καλ που υπρχουν στην µυνα εναντον των εχθρν, αλλ µλλον να παρατηρετε καθηµεριν τη δ­ναµη της πλης, πως αυτ παρουσιζεται µε ργα, και να κυριεεσθε λγο απ ρωτα προς αυτν, και ταν σας φανε τι εναι µεγλη, να συλλογζεσθε τι λα αυτ τα απκτησαν ν­θρωποι τολµηρο που εχαν συνασθηση του καθκοντς τους και κατ την ρα της µχης εχανε πντα µπρος στα µτια τους το φβο του ντροπισµατος, σες φορς δε αποτγχα­ναν σε κποια τους προσπθεια, δεν νµιζαν τι για τον λγο αυτ πρεπε να στερσουν και την πλη απ τις υπηρεσες τους, αλλ συνεισφεραν υπρ αυτς την ωραιτερη συνεισφορ.
     Γιατ εν λοι µαζ απ κοινο πρσφεραν στην υπηρεσα της πατρδας τα σµατ τους, απε­λµβαναν ατοµικ κθε νας, σαν ανταµοιβ τρπον τιν, τον παινο, ο οποος δεν γερν ποτ και τον πιο επσηµο τφο, που εναι δυνατν ν' αποκτσει νθρωπος, δεν εννο δε τον τφο, στον οποο χουν εναποτεθε τα λεψαν τους, αλλ µλλον τον τφο, στον οποο απο­µνει µετ θνατον η δξα τους και µνηµονεεται αιωνως σε κθε παρουσιαζµενη κθε φο­ρ ευκαιρα ετε λγου ετε ργου. Γιατ των επιφανν ανδρν τφος εναι η Γη ολκληρη και την παρξ τους δεν την φανερνει µνο η επιγραφ µιας στλης σε κποιο µρος της πατρδας τους, αλλ και στα ξνα µρη εναι εγκατεστηµνη µια γραφη ανµνηση αυτν σκαλισµνη χι σε κποιο ργο τχνης αλλ µλλον στις καρδις ενς εκστου των ανθρ­πων.
     Αυτος λοιπν εσες τρα να τους µιµηθετε και µε τη σκψη τι ευδαιµονα εναι η ελευθερα, ελευθερα δε η τλµη, µην τροµοκρατεσθε απ τους κινδνους του πολµου. Γιατ δεν θα ταν δικαιτερο ν' αψηφον την ζω τους οι δυστυχοντες νθρωποι, οι οποοι δεν ελπζουν να απολασουν καννα καλ, αλλ οι ευτυχισµνοι, οι οποοι κατ την διρκεια ακµη της ζως τους διατρχουν τον κνδυνο να δουν την κατστασ τους να µεταβλλεται στην αντθετη, δηλαδ την δυστυχα και για τους οποους θα ταν πολ σηµαντικ η διαφο­ρ, αν υποτεθε τι πθαιναν καννα ατχηµα. Γιατ προξενε µεγαλτερο πνο, σε ναν β­βαια που χει κποια υψηλοφροσνη, η εξαθλωση που συνοδεεται απ εκφυλισµ, παρ ο θνατος που του ρχεται ξαφνικ, χωρς καν να γνει αισθητς, επνω στην ακµ της σωµατι­κς του δναµης και πνω στις ελπδες που τρφει κι ο κθε θνητς.
     Γι' αυτν λοιπν τον λγο και σας τους γονες των ηρων αυτν, σοι εσθε παρντες, δεν σας κλαω τη στιγµ αυτ, αλλ µλλον θα προσπαθσω να σας παρηγορσω. Γιατ, πως λοι, γνωρζουν κι αυτο τι µεγλωσαν µσα σε ποικλες εναλλαγς της τχης κι τι ευτυχισµνοι µπορε να θεωρονται µνο κενοι, στους οποους λαχε η µεγστη τιµ, ετε νας ντιµος θνατος εναι αυτ, πως αυτν εδ, ετε µια ντιµη λπη, πως η δικ σας κι εκενοι, των οποων οι ηµρες της ζως τους κανονστηκαν κατ ττοιον τρπο, στε το τρµα της ευτυχας τους να συµπσει µε το τρµα της ζως τους. Γνωρζω ββαια τι εναι δσκολο να σας πεσω γι' αυτ, µια ττοια στιγµ κατ την οποα η ευτυχα των λλων θα σας κνει να θυµηθετε πολλς φορς την ευτυχα, που κποτε αισθανθκατε και σεις.
     Και λπη αισθνεται κανες χι για την λλειψη των αγαθν που δεν δοκµασε ποτ στη ζω του, αλλ για την στρηση κενων, τα οποα πριν του αφαιρεθον αποτλεσαν µρος της ζως του. ­σοι δε απ σας εσθε σε ηλικα που επιτρπει την τεκνοποια, πρπει να υποφρετε τον πνο σας µε περισστερη υποµον, γιατ ελπζετε να αποκτσετε κι λλα παιδι. Γιατ χι µνο για τον καθνα σας ιδιατερα κενα που θα γεννηθον θα σας κνουν να λησµονσετε σιγ-σιγ αυτ που χσατε στον πλεµο, αλλ και για την πλη το κρδος θα εναι διπλ, γιατ µε αυτν τον τρπο, αφ' ενς αποφεγεται η απειλοµενη ερµωση απ την ελττωση του πλη­θυσµο κι αφ' ετρου ενισχεται η ασφλει της.
     Γιατ τποτε το σωστ και δκαιο δεν εναι σε θση να σκεφθον και να συµβουλεσουν την πλη σοι δεν χουν παιδι να τα εκθσουν στον κνδυνο που εκτθενται τα παιδι λων των λλων. σοι δε πλι χετε προσπερσει το ριο αυτ της ηλικας, πρπει να θεωρετε κρδος το τι περσατε το µεγαλτερο µρος της ζως σας ευτυχισµνοι, η δε περοδος της λυπηµνης ζως σας θα εναι σντοµη και ν' ανακουφζεσθε απ την δξα αυτν εδ των ηρωικς πεσντων παιδιν σας. Γιατ το µνο πργµα που δεν γερν ποτ εναι η φιλοδοξα κι εκενο που ευχαριστε τον νθρωπο στην γεροντικ του ηλικα, ταν εναι χρηστος πια, δεν εναι το κρδος, πως ισχυρζονται µερι­κο, αλλ η απλαυση τιµν.
     Ως προς σας δε εξλλου, τους γιους κι αδελφος τους, σοι εσθε παρντες, βλπω τι η προσπθεια, την οποα θα πρπει να καταβλλετε, για να τους µιµεσθε, εναι τροµακτι­κ δσκολη. Γιατ λοι συνηθζουν να επαινον εκενον που δεν υπρχει πλον, οσοδποτε δε υπροχη κι αν υποτεθε τι εναι η αρετ σας, µλις και µετ βας θα θεωροσατε τι εσθε, χι µοιοι, αλλ κατ τι καττεροι. Γιατ και µεταξ των ζντων υπρχει φθνος αµοιβαος εκ µρους των εκστοτε αντιζλων, ποιος δε πεθανει και δεν εναι εµπδιο σε κανναν τιµ­ται µε µιαν ενοιαν απαλλαγµνη απ κθε αντδραση.
     Αν δε πρπει να κνω λγο και για την γυναικεα αρετ, σχετικ µε αυτς που θα ζουν ως εξς σαν χρες, θα συµπεριλβω λα σα χω να πω σε µια σντοµη παρανεση: θα εναι µεγλη η δξα σας, αν δεν δειχθετε καττεροι του φυσικο σας χαρακτρα και µλιστα αν για την κθε µια σας γνεται σο το δυνατν λιγτερος λγος µεταξ των ανδρν, ετε προς παινον ετε προς κατηγορα (ετε για καλ ετε για κακ).
     Εκφνησα λοιπν κι εγ, σµφωνα µε την επιταγ του νµου, τον επιτφιο κι επα ,τι εχα να πω κατλληλο για την περσταση και µε ργα δε αυτο, τους οποους θπτουµε, εν µρει µεν χουν τιµηθε τρα αµσως, εν µρει δε θα τιµνται στο µλλον, γιατ η πλη θ' ανατρφει τα παιδι τους δηµοσα δαπνη µχρι που να γνουν φηβοι, απονµουσα τσι και σ' αυτος εδ και στους επιζντες χρσιµη αµοιβ, αντ στεφνου τρπον τιν, γι' αυτος τους αγνες τους υπρ της πατρδας. Γιατ που τα βραβεα της αρετς εναι τα πιο µεγλα, εκε συγκαταλγονται µεταξ των πολιτν κι οι πιο ενρετοι νδρες. Και τρα να χορτσει ο καθνας θρηνντας τον δικ του κι πειτα ν' αποχωρσει».

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers