-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

Hugo Victor Marie Vicomte Du:

                            Βιογραφικ

O Βικτρ Ουγκ γεννθηκε στις 26 Φεβρουαρου 1802 και πθανε στις 22 Μαου 1885. τανe Γλλος μυθιστοριογρφος, ποιητς και δραματουργς, ο πιο σημαντικς εκπρσωπος του γαλλικο ρομαντισμο.

φηβος μλις, αντιλφθηκε το ταλντο του στη λογοτεχνα και ασχολθηκε με μεταφρσεις ργων απ τα λατινικ και με τη συγγραφ πρωττυπων ποιητικν εργασιν. ταν ταν 14 ετν γραψε σε μα εφημερδα της εποχς: "Je veux être Chateaubriand ou rien" (Επιθυμ να γνω Σατωβρινδος τποτα). Ο Σατωβρινδος τον αποκλεσε "εξαιρετικ φυσιογνωμα", προφητεοντας τσι το μεγλο μλλον του νεαρο συγγραφα.
Ο Ουγκ επαλθευσε την πρβλεψη του Σατωβρινδου και γινε μα απ τις μεγαλτερες λογοτεχνικς φυσιογνωμες της Γαλλας. Θεωρεται νας απ τους ηγτες της ρομαντικς κνησης στη γαλλικ λογοτεχνα καθς επσης και νας απ τους πλον παραγωγικος και πολπλευρους συγγραφες της. Παρλο που εκτς Γαλλας εναι γνωστς κυρως για τα μυθιστορματα «Η Παναγα των Παρισων» και «Οι θλιοι», στη χρα του διακρνεται πρτιστα για τη συνεισφορ του ως ρομαντικς ποιητς. Εγκατλειψε τον ποιητικ τπο της εποχς του που, αν και ρομαντικς, ταν ντονος, ρηχς και επιτηδευμνος και εγκαινασε μα να ποιητικ τχνη με το λυρισμ του.
Οι «Ωδς και Μπαλντες» (Odes et Ballades), ταν η πρτη του ποιητικ συλλογ (1826) που τον καθιρωσε. Το θεατρικ ργο Κρμγουελ (Cromwell) που ακολοθησε λγο αργτερα (1827), του χρισε τον ττλο του επανασττη του ρομαντισμο και του ηγτη των νεωτεριστικν τσεων της τχνης.
Ο Ουγκ ασχολθηκε ταυτχρονα με την πολιτικ περνντας βαθμιαα απ τον φιλομοναρχισμ στη δημοκρατα. Ως μλος της νω Βουλς το 1845 εκφνησε λγους ενντια στη θανατικ καταδκη και την κοινωνικ αδικα εν υποστριξε την ελευθερα του Τπου και την αυτοδιθεση της Πολωνας. Στις 30 Ιανουαρου 1876 ο Βικτρ Ουγκ ονομστηκε ισβιος Γερουσιαστς απ τη Γαλλικ Δημοκρατα και γινε το εδωλο της ριζοσπαστικς αριστερς. Ο διος ταν πλον οπαδς ενς ουτοπικο σοσιαλισμο.

Ο Βικτρ Ουγκ γεννθηκε στην Μπεζανσν στις 26 Φεβρουαρου 1802 και φτος συμπληρνονται 200 χρνια απ τη γννησ του. Η μεγλη αυτ προσωπικτητα – η ζωνταν συνεδηση της εποχς του – τιμται σε λον τον κσμο με ποικλες εκδηλσεις. Το Μεταπτυχιακ Πργραμμα Μετφρασης – Μεταφρασεολογας του Πανεπιστημου Αθηνν συμμετχει στον εορτασμ με την κδοση σε να μετφραση δο ργων του: Κλοντ Γκε και Η τελευταα μρα ενς καταδκου. Κοιν θμα των δο αυτν ργων εναι η θανατικ ποιν.
Ο Βικτρ Ουγκ αφιρωσε σημαντικ μρος της ζως του και του ργου του στην υπερσπιση των ανθρωπνων δικαιωμτων και αγωνστηκε με πθος για τον εκσυγχρονισμ του Κοινοβουλου, την εξυγανση της Δικαιοσνης, την κατργηση της θανατικς ποινς, τη δωρεν εκπαδευση, τα δικαιματα των γυναικν, ετε αναφερμενος σε γενικς θεωρσεις ετε σε ιδιατερες και συγκεκριμνες περιπτσεις. Αγωνστηκε δηλαδ για λα τα καρια ζητματα του 19ου αινα που εξακολουθον να εναι και σμερα επκαιρα.
Σχετικ με την κατργηση της θανατικς ποινς, πρκειται για μια επμονη στρτευση σε λη τη μακρ διρκεια του βου του που απρρευσε απ προσωπικ βιματα και εμπειρες που χουν σχση με τις δημσιες εκτελσεις και τη φρκη που αυτς προκαλον.

Εναι πολλς οι προσωπικς μαρτυρες που θα καθορσουν την εσωτερικ του διαδρομ σχετικ με το θμα αυτ. Η κρη του Adele Hugo στο βιβλο της Ο Βικτρ Ουγκ, πως τον παρουσιζει νας μρτυρας της ζως του μας θυμζει λες τις δημσιες εκτελσεις στις οποες παρευρθη και τη μεγλη επδραση που αυτς εχαν επνω του.


Απ τα παιδικ ακμη και τα εφηβικ του χρνια θα πληγωθε βαθτατα απ ττοιες εμπειρες τις οποες οι μελετητς του θα χαρακτηρσουν τραυματικς. Εικνες τρμου και φωνς πνου θα τον συνοδεουν χωρς λεος. Το 1811 διασχζοντας τα Πυρηναα με τη μητρα του και τον αδελφ του, πηγανοντας στη Μαδρτη για να συναντσουν τον πατρα του, στρατηγ της Στρατις του Μ. Ναπολοντα, στο Burgos, θα δει την εκτλεση ενς καταδκου και η φρκη της σκηνς θα τον διαποτσει. Το 1828 – εναι δεν εναι 16 χρνων – θα παρακολουθσει στην πλατεα του μεγρου των Δικαστηρων, του Palais de Justice, τον στιγματισμ με πυρωμνο σδερο μιας κοπλας που εχε κατηγορηθε για κλοπ. Εκενη τη μρα πρε ρκο να αγωνιστε χωρς δισταγμ.


Η γκιλοτνα, η μηχαν που επινησε ο Γκιγιοτν, «εναι για τον Ουγκ πρτα πρτα ισχυρ συγκνηση και οπτικ φαντασα». Αργτερα θα αναπτξει μια στρεη επιχειρηματολογα που βασζεται στην κοιν λογικ για το απλυτο αγαθ, που εναι η ανθρπινη ζω.


Απ τη θση του δημοσου ανδρς, φορτωμνος τιμς και διακρσεις απ την πολιτεα (βουλευτς, γερουσιαστς, μλος της Βουλς των Ομοτμων, μλος της Γαλλικς Ακαδημας), δεν θα πψει να στηλιτεει την κοινωνικ αδικα και να διεκδικε για τον νθρωπο τη θση που του αρνεται η κοινωνα. Η επανσταση του 1830 και ο νος «βασιλις – πολτης» Λουδοβκος Φλιππος θτουν επ τπητος τα κοινωνικ ζητματα που θα χουν προτεραιτητα ναντι των πολιτικν. Μεταξ αυτν και τη θανατικ ποιν. Η επανσταση αυτ, καθς και του 1848, επιταχνει την προσχρησ του στις φιλελεθερες δυνμεις, που μσα στα ιστορικ συμφραζμενα της εποχς χαρακτηρζονται προοδευτικς.

Ως βουλευτς της Δεξις στη Συντακτικ Συνλευση τον Ιονιο του 1848 καταφρεται εναντον της εξγερσης των εργατν και στις 15 Σεπτεμβρου θα εκφωνσει λγο στην δια Συνλευση και θα ψηφσει «την καθαρ, απλ και οριστικ κατργηση της θανατικς ποινς» υπ τις επευφημες της Αριστερς και τις διαμαρτυρες της δεξις παρταξης. Την δια χρονι, τον Δεκμβριο, υποστηρζει τον Λουδοβκο Ναπολοντα-Βοναπρτη για Πρεδρο της Δημοκρατας αλλ ναν χρνο αργτερα συγκαταλγεται στους εχθρος του. Καταλυτικ στθηκε το εξς περιστατικ: Στις 9 Ιουνου 1849 εκφωνε «συγκλονιστικ λγο» για την «εξαθλωση του λαο και την εξλειψη της φτχειας», που προκαλε τη χλεη των δεξιν ομοδεατν του. Ο Ουγκ θα αλλξει παρταξη οριστικ πλον. Το 1851 γνεται η δκη του γιου του Σαρλ, δημοσιογρφου στην εφημερδα «Evenement», ο οποος εχε καταγγελει μια δημσια εκτλεση στο Πουατι. Συνγορς του, μεταξ λλων, ταν και ο Βικτρ Ουγκ. Στο δικαστριο θα καυτηρισει «τον ειδεχθ νμο της θανατικς ποινς που το Κοινοβολιο εχε καταδικσει δη απ το 1830». Ο Σαρλ θα καταδικαστε σε ξι μνες φυλακ.


Με το πραξικπημα του Ναπολοντα, στις 11 Δεκεμβρου 1851, εγκαταλεπει τη Γαλλα με ψετικο νομα. Εξριστος πλον στα νησι Jersey και Guernesey της Αγγλας θα συνεχσει την πολεμικ του θτοντς την στο επκεντρο των πολιτικν του στχων. Το 1854 στο Guernesey παρνει θση στην υπθεση Tapner, ληστ δολοφνου και εμπρηστ. Ο Ουγκ μζεψε υπογραφς των κατοκων για τη σωτηρα του και μετ την εκτλεση στειλε επιστολ στον λρδο Πλμερστον, υφυπουργ Εσωτερικν, καταγγλλοντας τα κοιν συμφροντα της Γαλλας και της Αγγλας, που εμπδισαν να ακουστε η φων ενς προγραμμνου. Γρφει στην επιστολ του: «Πρκειται για κοινωνικ ζτημα πιο σημαντικ απ το πολιτικ… Εμες οι αναρχικο, εμες οι δημαγωγο, εμες που ρουφμε το αμα δηλνουμε σ’ εσς τους συντηρητικος και σωτρες τι η ελευθερα του ανθρπου εναι σεβαστ, η ανθρπινη νοημοσνη για, η ανθρπινη ζω ιερ, η ανθρπινη ψυχ θεα. Τρα κρεμστε! Οταν προφρουμε τις λξεις προδος, επανσταση, ελευθερα, ανθρωπι, εσες, δστυχοι νθρωποι, χαμογελτε και μας δεχνετε το σκοτδι, που ζομε και ζετε. Μθετε μως τοτο: Σε λγο οι ιδες θα γιγαντωθον και θα λμψουν. Χθες η Γαλλα ταν η Δημοκρατα, αριο θα εναι η Ευρπη».
Να προσθσουμε εδ μια λεπτομρεια που μας αφορ μεσα: Στις 26 Οκτωβρου 1846 παρατηρε: «Πολιτισμς της Ελλδας. Η γκιλοτνα εγκαταστθηκε στην Ελλδα. Ο λας την αποστρεφταν, η κυβρνηση νκησε την αποστροφ του λαο. Κατφεραν, τελικ, μετ απ δεκαξι χρνια δισταγμο να καρατομσουν πντε ντρες στον Πειραι. Τις πρτες μρες του Οκτωβρου 1846 ο λιος της Ελλδας φτισε δο πργματα, το να αντκρυ στο λλο: τον Παρθεννα και την γκιλοτνα».

Ο απλυτος τρπος με τον οποο ο Ουγκ αντιλαμβανταν την κατργηση της θανατικς ποινς φανεται απ την επιστολ του (1867) στον Μπεντο Χουαρζ, πρεδρο του Μεξικο και σμβολο της Ελευθερας, για να υπερασπιστε αφενς τον Μπερεζφσκι και τους λλους ρσους αναρχικος, τους επανασττες Ιρλανδος και τους αγωνιστς της Κρτης και αφετρου τον πρην αυτοκρτορα Μαξιμιλιαν: «Δεξτε σ’ αυτος τους βασιλιδες που γεμζουν τις φυλακς και εξαιτας τους βφονται με αμα τα ικριματα, στους βασιλιδες της κρεμλας, της εξορας, των φρουρων και των Σιβηριν, σ’ αυτος που κατχουν την Πολωνα, την Ιρλανδα, την Αβνα και την Κρτη, σ’ αυτος τους πργκιπες που οι δικαστς τος υπακοουν, τους δικαστς που τους υπακοουν οι δμιοι, στους δημους που τους υπακοει ο θνατος, σ’ αυτος τους αυτοκρτορες που τσο εκολα κβουν το κεφλι ενς ανθρπου, δεξτε τους πς σζουμε το κεφλι ενς αυτοκρτορα… Ο Μαξιμιλιανς θα ζσει χρη στη Δημοκρατα».
Η στρτευση αυτ του Ουγκ διατρχει λο του το ργο: Ποιματα, πεζ, προλγους – μανιφστα, επιστολς, σημεισεις, λγους κτλ. Ανατρχοντας στα κεμενα αυτ, απ το 1820 και μετ, απ το Μπουγκ-Ζαργκλ, τον Χαν της Ισλανδας, την Παναγα των Παρισων, ως την Τελευταα μρα ενς καταδκουκαι τον Κλοντ Γκε, που προαναγγλλουν το θεμελιδες ργο του Οι Αθλιοι, διαπιστνουμε τι λες οι πλευρς της ζως του σφραγζονται απ την αρχ τι «η ανθρπινη ζω δεν βιζεται» («L’ inviolabilite de la vie humaine»). Ο ποιητς χει την πεποθηση τι οι αρχς της επανστασης πρπει να βρουν τον τρπο να συνδυαστον με τις αινιες αξες του ανθρπου και η κοινωνα οφελει να κνει για τον νθρωπο σα κνει η φση, διαφορετικ, ανλγητη και εκδικητικ, θα επιβεβαινει την ισχ της μσω της θανατικς ποινς.
Απ τον Βολταρο και την πραγματεα του Περ ανεξιθρησκας, τα ργα και τους αγνες του Ουγκ, τον Εμλ Ζολ και το Κατηγορ, μσα απ τον Σαρτρ και τους αγνες του κατ των βασανιστηρων στην Αλγερα, τη δρση και τον στοχασμ του Αλμπρ Καμ για τη θανατικ ποιν, ταν μακρς ο δρμος σπου η Ευρπη να οδηγηθε στην κατργησ της και να εκπληρωθε να μρος των οραμτων του ποιητ. Η θανατικ ποιν καταργθηκε στη Γαλλα στις 17 Σεπτεμβρου 1981 με την νοδο του Φρανσου Μιτερν στην Προεδρα της Γαλλικς Δημοκρατας. Εισηγητς ταν ο υπουργς Δικαιοσνης Ρομπρ Μπαντεντρ που «βαλε την γκιλοτνα στο μουσεο της Ιστορας». Το 1985 ο διος θα εκφωνσει στη Σορβννη εγκμιο για τον Εθνικ Ποιητ.

=====================

κσταση

Μνος κοντ στα κματα, των αστεριν μια νχτα.
Στον ουραν οτε σννεφο, στα πλαγα παν.
Απ’ την αλθεια βθιζα μακρτερα το βλμμα.
Και τα βουν, τα σδεντρα, κι ολκληρη η πλση,
Με θρισμα ακατληπτο μοιαζαν να ρωτοσαν
Τα κματα της θλασσας, τα φτα του ουρανο.

Και τ’ στρα τα ολχρυσα, ατλειωτες λεγενες
Με βροντερ, χαμηλ φων, με αρμονες χιλιδες,
λεγαν, καθς γερναν τις φλογερς κορνες.
Και τα γαλζια κματα, που δεν τα ορζει τποτα οτε και σταματ,
λεγαν, πως φριζαν στο αποκορφωμ τους:
- Εναι αυτς ο Κριος, ο Κριος ο Θες!

(Συλλογ: Τα Ανατολικ)

*

Νχτες του Ιονη

Το καλοκαρι, σαν η μρα χει μισψει, σκεπασμνη με λουλοδια
Σκορπ η πεδιδα απ μακρι ρωμα μεθυστικ .
Μτια κλειστ, μισνοιχτο σε χους το αυτ,
Μλις που κοιμσαι μ’ ναν πνο διαυγ.

Πιο λαμπερ εναι τ’ αστρια, μοιζει καλτερη η σκι.
να αριστο ημφως βφει τον αινιο θλο.
Κι η αυγ χλωμ, γλυκι, την ρα της πως προσμνει,
Χαμηλ στον ουραν σμπως λο το βρδυ ταξιδεει.

(Συλλογ: Ακτνες και Σκις)

*

Χτες τη νχτα

Χτες, νεμος νυχτερινς, που η πνο του μοιαζε με χδι,
Το ρωμα φερνε των λουλουδιν που ανογουν πιο αργ.
πεφτε η νχτα. το πουλ κοιμταν στο βαθ σκοτδι.
Η νοιξη ευωδαζε, απ τη νιτη σου πιο λγο.
Λιγτερο απ το βλμμα σου, φεγγοβολοσαν τ’ στρα.

Εγ, μιλοσα σιγαν. Επσημη εναι η ρα
που να ψλει η ψυχ τον πιο γλυκ της μνο λαχταρ.
Τη νχτα βλποντας τσο αγν κι εσνα τσο ωραα,
Αδειστε πνω της τον ουραν! επα στα αστρια τα χρυσ
Κι ορμνεψα τα μτια σου: Ρξτε την αγπη σας σε μνα!

(Συλλογ: Οι στοχασμο)

*

Παρθυρα ανοιχτ

Το πρω - Κοιμισμνος

Ακοω φωνς. Μσα απ τα βλφαρα λμψεις.
Στο να του Αγου Πτρου μια καμπνα αρχζει να χτυπ.
Φωνς κολυμβητν. Πιο κοντ ! πιο μακρι ! χι, απ εδ !
χι, απ εκε ! Τιτιβζουν τα πουλι, το διο κι η Ιωννα.
Ο Γιργος την καλε. Των πετεινν τραγοδι. Σπτουλα
Ξνει μια στγη. λογα περνον στη δημοσι.
Τρχισμα δρεπανιο που το γρασδι θερζει.
Χτυπματα. Βουητ. Κεραμιδδες βαδζουν επνω στο σπτι.
χοι λιμανιο. Σφριγμα μηχανν που θερμανονται.
Στρατιωτικ μουσικ κατ κματα φτνει.
Στην αποβθρα οχλαγωγα. Φωνς γαλλικς. Ευχαριστ.
Καλημρα. Αντο. Δχως λλο εναι αργ, γιατ να
Που κοντ μου ο κοκκινολαμης ρχεται να κελαηδσει.
Κρτος μακρινν σφυριν σε κποιο σιδερδικο.
Παφλασμς νερο. να ατμπλοιο ακογεται να λαχανιζει.
Εισβλει μια μγα. Ανσα της θλασσας βαθει.

(Συλλογ: Η τχνη του να εσαι παππος)

*

Πρω

Moriturus moriturae!

Ππλο πρωιν απλνεται επνω στα βουν.
Τον παλι πργο, δες, μια νιογννητη ακτνα πς λευκανει.
Και στα ουρνια δη με αγπη εννεται,
πως η δξα δνεται με τη χαρ,
Των δασν το πρτο τραγοδι με της μρας το πρτο σπινθρισμα.

Ναι, χαμογλα στη λμψη, που τα ουρνια στολζει! -
Θα δεις, αν με καταβροχθσει το φρετρο αριο,
Στην απελπισα σου νας λιος το διο ωραος θα λμψει,
Και τα δια πετειν θα κελαηδσουν ξαν την αυγ,
Στον μαρο και σιωπηλ μου τφο επνω!

μως ττε η ψυχ εναι ευχαριστημνη στον λλον ορζοντα.
Το μλλον ανογεται στην απεραντοσνη ατελεωτο.
Στο πρωιν της αιωνιτητας
Ξυπνς απ τη ζω,
Σαν απ νχτα σκοτειν απ κποιο ανσυχο νειρο.

(Συλλογ: Ωδς και Μπαλντες)


==================
==================

Εκατν πενντα να επιγρμματα κι λλα εκοσι τρα αμφβολα σχηματζουν το φιλολογικ σαρκο του Παλλαδ του Αλεξανδρινο. σο για την ποιητικ ψυχ του, αυτ νας θες ξρει γιατ και πς τσακστηκε στα βρχια της γλσσας. Η εποχ του, ο 4ος μ.Χ. αινας, ταν απ εκενες τις εποχς που σκληρανουν τη γλσσα και εκθτουν τις λξεις στα κτηνδη στοιχεα της ανθρπινης φσης. Σηκνονται νεμοι αλπητοι, τρικυμες γριες, μπρες ασταμτητες. ταν νας γερασμνος πολιτισμς πεθανει κτω απ τα χτυπματα ενς νου, που δεν διαθτει ακμη παρ την ανεξλεγκτη δναμη του ακοραστου και ατσαλκωτου μλλοντος, οι ανθρπινες ψυχς μνουν μνες, με τα νστικτα. Προσπαθον να αρπαχτον απ τις λξεις και κβονται, ματνουν, γιατ η συνεχς τριβ στους πντε ανμους μιας ακμη βας που ισχυρζεται την ανθρωπι τις χει κνει αιχμηρς σαν μαχαρια. Ο φτωχοδσκαλος Παλλαδς σηκνει μια γωνι του μανδα που σκεπζει το ψοφμι του ειδωλολατρικο κσμου και βλπει το νο Χριστιανικ κσμο να το γλεντει, χορτανοντας το σκοτειν νστικτο που πριν απ αινες οι λληνες εχαν καταφρει να δαμσουν. Ξαφνικ αποκτ επγνωση της Ιστορας τουλχιστον επγνωση του ζου που βσκει Ιστορα – πργμα που απ μιαν ποψη εναι το διο. Σαρκζει, δεν πιστεει σε τποτε, γελοιοποιε τα πντα και τους πντες. Στην πραγματικτητα, η βση εκκνησης της κριτικς του εναι η ασυνπεια, τσο του παλιο, σο και του νου κσμου, απναντι στην ννοια της φιλαλθειας. Αινες αργτερα ο Ντσε θα θεωρσει αυτ την ασυνπεια σαν κεντρικ στοιχεο αυτο-αποδμησης του Δυτικο Πολιτισμο. Μχρι ττε μως -και δεδομνου τι η ποηση εγκλωβστηκε στο μπαλκονκι των αισθσεων, ο Παλλδας δεν υπρξε παρ νας «επιδερμικς στιχουργς», του οποου «η οργλη διθεση πρωνε τα επιγρμματα εξωτερικ, αλλ τους στεροσε ποιητικ βθος», πως σημεωνε νας σημαντικς σοφς του 17ου αινα, με μεγλη επιρρο. Τελικ ο Παλλδας επιβωσε και ο σοφς βρθηκε στα αζτητα της ιστορας.
Τι ξρουμε για τη ζω του Παλλδα, εκτς απ μερικς σημαδιακς χρονολογες που τον τοποθετον στα τλη του 4ου μ.Χ. αινα; Τποτε απολτως. σως μνο πως γεννθηκε στην Χαλκδα και γρεψε την τχη του στην Αλεξνδρεια. Απομνουν τα επιγρμματ του. Ο Παλλδας δηλαδ.

 

[10.32] Μεταξ χειλιν και ποτηριο, πολλ διαμεβονται.

[5.71] Τι κανες, Ζνωνα; Παντρετηκες την κρη
του Μχου και της Νικομχης;
Πλεμο νοιξες κανονικ· μνο ο μοιχς Λυσμαχος σε σζει!
Πισε τον φλο γργορα, μπως και σ’ απαλλξει
απ’ τη μαχητικτητα αυτς της Ανδρομχης.

[7.610] Μας πρανε τη νφη και πρε ο διολος το γμο.
Πνε οι ψυχς που βοσκαν χαρ τριγρω.
Εικοσιπντε τφοι προσλθαν για τα συχαρκια.
Δε χραγε λλα πτματα το σπτι.
Δυστυχισμνη νφη Πενθεσλεια, γαμπρ Πενθα,
εχατε γμο πλοσιο... σε θαντους.

[9.5] Μχθος γλυκς των διων μου χεριν η αχλαδι
που δχτηκε το φλλο μου στο ζουμερ κορμ της,
πρσι το καλοκαρι.
Την νοιξα, της φτεψα βαθι-βαθι το μπλι,
πιασε ρζα πρθυμα και μου ’δωσε καρπ.
Αγραπιδι παρμεινε ββαια απ κτω,
αλλ’ απ πνω μοσχοβλησε αχλαδι.

[9.6] Κι αν μουνα αγραπιδι, μου ’βαλες μπλι·
στα δυο σου χρια μοσχοβλησα αχλαδι.
Πρε λοιπν αντδωρο τη γλκα μου λη.

[9.165] κλεψε ο ντρας τη φωτι και θμωσε ο Δας:
«Φωτι εσ; Λαλαπα εγ!» κι φτιαξε τη γυνακα,
για να τον τρει, να τον ψνει, να τον στλνει
πριν της ρας του. Πλην μως, οτε ο Δας
απφυγε την μορφη βασλισσ του,
παρ’ λο που την πταγε απ’ τον λυμπο συχν.
Σοφς λοιπν ο μηρος που τους παρουσιζει
να τργονται με το παραμικρ. Γι’ αυτ, μην περιμνεις
να σταματσει τη μουρμορα· οτε κι αν στρσεις
με χρυσφι το κρεβτι που την παρνεις.

[9.166] Ζημιρες και ανποδες μας παραδδει
ο μηρος τις γυνακες.
Ενρετες και πρνες, λες σωστ καταστροφ.
ντρες σκτωσε η μοιχεα της Ελνης
και θνατο σπειρε της Πηνελπης η αρετ.
Για μια γυνακα γρφτηκε  η Ιλιδα
και η  Οδσσεια πρφαση την Πηνελπη εχε.

[9.167] Κι ο Δας στη θση της φωτις βαλε λλη φωτι:
το θηλυκ. Μακρι να λειπαν και τα δυο.
Και ναι μεν η φωτι κποτε σβνει,
μα ντε να σβσεις αν μπορες το θηλυκ.

[9.170] Ατμασα με λογισμ τ’ τιμα σωθικ
και κλασα με στοχασμ, τ’ αστχαστα ντερ μου.
Αφο χω πνω το μυαλ και κτω την κοιλι,
πς να μην επιβλλομαι και στ’ αποκατιν μου;

[9.172b] Εμαι φτωχς, μα συνοικ με την ελευθερα.
σο για κενον τν αλτη
τον πλοτο, αλλζω δρμο ταν τον δω.

[9.180] Τα πντα στη ζω νοθεεις,Τχη,
κι ανθευτη εκ φσεως παραμνεις.
Ανακατεεις απ δω, ανακατεεις απ κει...
Εσ δεν εσαι πια θε, κπελας εσαι.
Κατκτησες τον ττλο με την αξα και το...σταμν σου!

[9.181] ρθαν τα πνω κτω, πως βλπω
και εδαμε την Τχη σε μαρη δυστυχα.

[9.182] Πς κι εχες τχη τυχη, κυρα Τχη;
Ατχησες εσ που δνεις τχες;
Μθε τρα να υποφρεις τα σκαμπανεβσματ σου,
αποστθισε τις πτσεις της κακοτυχας που δνεις
στον κακμοιρο κοσμκη!

[9.183] λλαξες, Τχη, κι γινες κανονικ ρεζλι.
Οτε την δια σου την τχη δε λυπθηκες στο τλος·
απ να που εχες, καπηλει
φτασες να διατηρες στα γεροντματ σου
και να ζεστανεις τους θνητος.
Τρβα λοιπν τον τραχ σου, ανισρροπο μυαλ,
αφο δε σου ’φταναν οι τχες των θνητν
κι λλαξες τη δικ σου.

[9.489] Του γραμματικο η κρη,
σμιξε με σερνικ
κι κανε παιδ αγρι,
θηλυκ κι ουδτερο.

[9.773] Λογικς νθρωπος ο σιδερς.
λιωσε ναν χλκινο ρωτα και τον κανε τηγνι.
Καει κι αυτ!

[10.44] Αν σου τα πρει ο φλος,
σε προσφωνε «ακριβ αδελφ» ·
αν χι, αρκεται στο «αδελφ».
Βλπεις, κι οι λξεις χουν την τιμ τους.
Φυσικ, εγ δεν παρνω ποτ το «ακριβ».
Εναι ακριβ, πολ ακριβ
κι οι τσπες μου μονμως στην «κακ τους».

[10.48] Δολα ποτ κυρα να μη γνει, λει η παροιμα.
Θα πω κι εγ μιαν λλη.
Δκη ποτ ο δικηγρος μη δικσει,
δεν πει να εναι πιο καλς κι απ τον Ισοκρτη.
Μπορε νθρωπος μμισθος, σαν πρνη
τη δκη σου να μην τη μαγαρσει;

[10.49] Αφο ως και τ’ χρηστα μυρμγκια και οι σκνπες
λνε πς χουνε φαρμκι, πς ζητς
χωρς φαρμκι και βρισις ν’ αντιδικ
μ’ αυτος που με αδκησαν; Μου λες να μουγκαθ,
να μπουκωθ χορτρι σπου να σκσω;

[10.50] Την Κρκη εγ δεν την παρουσιζω
πως ο μηρος, τους ντρες να μεταμορφνει
σε λκους και γουρονια.
Την Κρκη εγ τη λω πρνη
που μεταμρφωνε τους ντρες σε φτωχος·
αφο λοιπν τος ροφαγε
κθε ανθρπινο χαρακτηριστικ,
με πρτο και καλτερο το λογικ,
μη χοντας να πρει κτι απ τους «παρμνους»,
τους τρεφε η δια, σαν ζα οικιακ.
ξυπνος τρα ο Οδυσσας,
μλις κατλαβε πς ρχονται τα γερατει,
κθισε μνος του και σκφτηκε και βρκε
το φλτρο της απεμπλοκς
απ τα μγια της κυρας.
δεν αναμεχθηκε καθλου ο Ερμς.

[10.51] Σμφωνα με τον Πνδαρο,
καλτερα να σε μισον παρ να σε λυπονται.
Συνθως, ταν σε μισον, ζεις μια χαρ ζω,
εν ταν πισεις πτο, σε λυπονται.
σο για μνα, θα θελα να εμαι
οτε πολ ευτυχισμνος
οτε καννας εντελς κατεστραμμνος.
Η μση εναι η πιο καλ.
Τα γρω-γρω κνδυνοι τα περιτριγυρζουν
κι οι κρες προκαλον καταστροφ.

[10.55] Γυρζεις και λες πς ο γμος
δε σε βζει εσνα σε καλοπια.
Αστειτητες και μταιοι κομπασμο!
Οτε δντρο σε γννησε οτε πτρα, πως λνε.
,τι περνμε λοι, περνς κι εσ.
Μπορε να μη σηκνεις την παντφλα,
να μην ανχεσαι το κρατο, αλλ
εγ σου λω πς αν παντρετηκες καλ κι χι γλωσσο
απλ εξασφλισες καλτερες συνθκες στη σκλαβι.

[10.62] Απ λγο κι απ νμο δεν καταλαβανει η Τχη·
Αυτ πηγανει που την πει ο παραλογισμς της,
ψχνοντας καννα πλσμα λογικ να τυραννσει.
Ρπει μλλον προς τους δικους· βεβαως
τους δικαους τους αποφεγει, φροντζοντας να δεχνει
πς το παρλογο διαθτει μια δναμη... παρλογη ασφαλς.

[10.63] Αφο δε ζει ζω ο φτωχς, πς να πεθνει;
Κι αφο η ζω του εναι ζω νεκρο, πς να τη ζσει;
μως, τι τχη οι τυχερο που χουν πλοτη!
Αυτο ρουφνε τη ζω κι αυτος ο θνατς τους.

[11.54] Γρασα πια, γελνε οι γυνακες και μου λνε
να πω να δω το λεψαν μου στον καθρφτη.
Τι σημασα χει το χρμα των μαλλιν μου;
Γιατ ν’ ασχοληθ με τη ζω, αφο τελεινει;
Σε λγο, θ’ αρωματιστ το λιβανκι μου,
θα στολιστ τα στεφανκια μου,
θ’ απολασω μια γερ κρασοκατνυξη,
και θ’ αρξω...για πντα.

[11.287] ποιος δυστχησε κακσχημη γυνακα,
το βρδυ θλει φτα στο κρεβτι ν’ αντικρζει
κατματα την τφλα του.

[11.291] Σε τι ωφλησαν οι στχοι σου την πλη;
Λαδμπορος κατντησες!
Τους πρανε με το κιλ,
και σου ’δωσαν ολκληρη περιουσα βρισις.

[11.293] Αλογο μο ταξε ο Ολμπιος
και μο ’φερε μια ουρ
μ κτι υπολεμματα γαδρου στολισμνη.

[11.317] να γαδορι μου χουν δσει υπομονετικ.
Μπροστ πηγανει ιαμβικ, πσω τροχακ.
Απ’ το σκοιν απ’ την ουρ,
σε πει αργ, μα σγουρα·

[11.341] Καλ τα υπονοομενα
κι η στιρα μια υπροχη ευκαιρα για μσος.
μως εκενες οι βρισις,
αχ, εκενες οι βρισις!
Σκτο μλι Αττικ!

[9.172] Τρα πια οτε η ελπδα
οτε η Τχη με αφορον.
ξω απτες! Τελεινει
το ταξδι μου επιτλους!

===============
===============
===============

Ο Φεδερκο Γκαρθα Λρκα (Federico García Lorca, 5 Ιουνου 1898 - 19 Αυγοστου 1936) ταν νας απ τους σημαντικτερους Ισπανος ποιητς και θεατρικος συγγραφες και απ τους κορυφαους εκπροσπους της ισπανικς γενις του '27. Πρα απ το λογοτεχνικ του ργο, ασχολθηκε επσης με τη ζωγραφικ και τη μουσικ. Το 1919 εγκαταστθηκε στην Φοιτητικ Εστα του Πανεπιστημου της Μαδρτης, που ττε λειτουργοσε ως πολιτιστικ κντρο της ισπανικς πρωτεουσας. Εκε συνντησε τον ζωγρφο Σαλβαδρ Νταλ, τον σκηνοθτη Λους Μπουνιουλ, και τους ποιητς Ραφαλ Αλμπρτι και Χουν Ραμν Χιμνεθ. Την δια περοδο συνθεσε τα πρτα του ποιματα που κυκλοφρησαν το 1921, με ττλο «Βιβλο Ποιημτων». Τα τη 1929-1930 αναζτησε νες πηγς μπνευσης και ταξδεψε σε Αμερικ και Κοβα. Οι εμπειρες του στην Αμερικ αποτυπθηκαν στο ποημα «νας Ποιητς Στη Να Υρκη». Επστρεψε στην Ισπανα το 1931 και συνθεσε το «Ντιβνι Της Ταμαρτ», εν παρλληλα δολεψε και πνω σε ργα για το κουκλοθατρο. δειχνε πλον ξεκθαρα την προτμησ του για τη συγγραφ θεατρικν ργων και τα τελευταα τρα χρνια της ζως του ολοκλρωσε τα κορυφαα του ργα: «Το Σπτι Της Μπερνρντα λμπα», «Ματωμνος Γμος», «Γρμα», «Θρνος Για Τον Ιγνθιο Σντσεθ Μεχας». Στις 19 Αυγοστου 1936, λγο αφο ξσπασε ο ισπανικς εμφλιος πλεμος, σε ηλικα 38 ετν, δολοφονθηκε στη Γρανδα απ εκτελεστικ απσπασμα. Ο τφος του δε βρθηκε ποτ.


Ενπνιο

Ξαποστανει η καρδι μου κοντ στη δροσερ πηγ.
(γμισ την με τις κλωστς σου,
της λησμονις αρχνη).

Το νερ της πηγς τς λεγε το τραγοδι του.
(γμισ την με τις κλωστς σου,
της λησμονις αρχνη).

Ξπνια η καρδι μου ρωτες αφηγιταν.
(αρχνη της σιωπς,
πλξτης το μυστρι σου).

Το νερ της πηγς την κουγε μελαγχολικ
(αρχνη της σιωπς,
πλξτης το μυστρι σου).

Η καρδι μου γρνει πνω στην κρα την πηγ.
(σπρα χρια, μακριν,
κρατστε τα νερ).

Και το νερ την παρνει τραγουδντας με χαρ.
(σπρα χρια, μακριν,
τποτα δεν απομνει μσα στα νερ).

Το φεγγρι ξεπρβαλλει

ταν βγανει το φεγγρι
χνονται οι καμπνες
κι εμφανζονται τ’ απροσπλαστα
μονοπτια.
ταν βγανει το φεγγρι
σκεπζει η θλασσα τη γη
κι η καρδι νιθει σαν
νησ στο πειρο.
Κανες δεν τρει πορτοκλια
κτω απ’ το ολγιομο φεγγρι.
Πρσινα και παγωμνα φροτα
πρπει να τρως.
ταν βγανει το φεγγρι
απ εκατ πρσωπα δια,
τ’ ασημνιο νμισμα
κλαει με λυγμος στην τσπη.


Κοχλι

                                           Στη Νατλια Χιμνεθ

Μου φεραν να κοχλι.

Μσα του τραγουδει
μια θλασσα χρτης.
Την καρδι μου
γεμζει νερ
με ψαρκια
σκουρχρωμα και ασημνια.

Μου φεραν να κοχλι.

+++++++++++++++++++++

Η Αν Σξτον ταν Αμερικανδα ποιτρια. Στα ποιματ της διαφανεται κυρως ο μταιος πλεμς της ενντια στην κατθλιψη, η τση της για αυτοκτονα. Επσης πολλς λεπτομρειες απ την ιδιωτικ της ζω περιχονται σε λο της το ργο. Ξεκνησε να γρφει παρακινομενη απ το θεραπευτ της, δρ. Μρτιν Ουν. Το 1967 κρδισε το βραβεο Πολιτζερ. Στις 4 Οκτωβρου 1974 κλειδθηκε στο γκαρζ της, βαλε μπροστ το αυτοκνητ της και αυτοκτνησε απ την εισπνο μονοξειδου του νθρακα.

 

Η ννα που ταν τρελ

Η ννα που ταν τρελ,
χω να μαχαρι στη μασχλη
ταν στκομαι στις μτες των ποδιν μου
ξεχειλζω μηνματα
Μπως εμαι νας εδος μλυνσης;
Σε χω τρελνει;
Μπως κανα τους χους να θυμσουν;
Σου επα να βγεις απ το παρθυρο;
Συγχρησε. Συγχρησε.
Πες, χι δεν το κανα
Πες χι
Πες
Πες προσευχς στο μαξιλρι μας
Πρε εμνα το αδξιο 12χρονο κορτσι
στη βυθισμνη αγκαλι σου
Ψιθρισε μου σαν ανθκι
Φε με. Φε με σαν πουτγκα με κρμα.
Πρε με μσα σου.
Πρε με.
Πρε.

Δσε μια αναφορ για την κατσταση της ψυχς μου
Δσε μου μια ολοκληρωμνη κθεση για τις πρξεις μου
Δσε μου να τρφυλλο βτανο και σε με ν’ ακοσω μσα του
Βλε με στους αναβολες και φρε τους τουρστες
Μτρησε τις αμαρτες μου στη λστα του μανβη
και σε με να αγορσω
Σε τρλανα;
Απ τον τφο γρψε μου, ννα
Δεν εσαι τποτα λλο απ στχτες μως
σκωσε το στυλ που σου χρισα
Γρψε μου
Γρψε.

Αγορζοντας την πρνη

Εσαι το ροσμπφ που αγρασα
και σε γμισα με τα ολδικ μου κρεμμδια

Εσαι η βρκα που νοικιζω με την ρα
και σε κατευθνω με την οργ μου
μχρι να προσαρξεις

Εσαι να ποτρι που πλρωσα για να το σπσω
και καταπνω τα κομμτια μαζ με το σλιο μου

Εσαι η σχρα που ζεστανω τα τρεμμενα χρια μου
καψαλζοντας τη σρκα μχρι να γνει νστιμη και ζουμερ

Βρωμς σαν τη μητρα μου
κτω απ το σουτιν σου
και ξερνω στο χρι σου πως ο κουλοχρης
τα κρα σκληρ νομσματα

++++++++++++++
++++++++++++++

1.

ΔΙΟΦΑΝΗ  ΜΥΡΙΝΑΙΟΥ

ποιος τον ρωτα πει ληστ
ντως θα χει δκιο.

με θρσος αγρυπν,
παραμονεει

μας λαφυραγωγε

(αριθμς καταχρησης: 308)

2.

ΚΙΛΛΑΚΤΟΡΟΣ

γλυκ πο ’ναι το πδημα!
και ποιος τολμ να τ’ αρνηθε

μα σαν ζητ λεφτ για να σου κτσει,
δηλητριου γεση πικρ

(αριθμς καταχρησης: 28)

3.

ΜΑΙΚΙΟΥ

ανφτρα ο Κορνλιος πρτη,
φοβμαι στο τλος θα με κψει

(αριθμς καταχρησης: 116)

4.

ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΗ

την παρθενα σου κρτα την απρθητη,
αφο το θες

μα τι θα κερδσεις
μωρ μου μ’ αυτ;

σαν πας στον κτω κσμο δεν θα ’βρεις εραστ,
τις αφροδσιες χρες γευμαστε μονχα ζωντανο

απ’ του Αχροντα την πλη και μετ
τφρα γινμαστε
και κκκαλα σαθρ

(αριθμς καταχρησης: 84)

5.

ΤΟΥΔΙΚΙΟΥ  ΓΑΛΛΟΥ

εγ εμαι η Λυδ
που με ντρες τρεις ταυτχρονα το κνω
τον να παρνω απ πνω
τον λλον απ’ τα κτω
και χνω κι να στα κωλομρια μου

λους μσα μου τους βολεω εγ
και τον παιδεραστ
και τον γυναικ
και τον βιτσιζο με βρομλογα καβλωτικ

αν βιαστικς ρθες μ’ λλους δυ
μπα και θα γλεντσετε μαζ

(αριθμς καταχρησης : 48)

6.

ΑΓΝΩΣΤΟΥ

                      στην Σθενελαδα την εταρα

καψε κσμο και ντουνι η Σθενελας
και πντα μοσχοπληρωμνη
σκντο δεν κανε διλου
κι απ τους ποθητς τη τ’ ρπαζε αδρ

μα ‘γω στον πνο μου την εδα,
ανεκτμητο δρο του Ορφα,  
νχτα ολκληρη γλυκι
να μου χαρζει το κορμ της δχως αμοιβ
μχρι να φξει η αυγ
σα να ’μασταν δοσμνοι εραστς

στα γνατα δεν πρκειται να πσω
δεν πρκειται να την παρακαλσω,
τσι ανλγητη που εναι,
οτε κι εμνα θα οικτρω

ας εναι καλ ο Ορφας
με τα δρα του τα ποθητ

(αριθμς καταχρησης: 2)    

7.

ΜΕΛΕΑΓΡΟΥ

                        στην εταρα Ηλιοδρα

η ψχη μου το ξρει
σε δκρυα και ζλιες πσο της κοστζω
και μταια με προειδοποιε
απ τον ρωτα της Ηλιοδρας να ξεφγω

ας λει τι θλει
εγ δεν το βζω κτω

τιμη εναι η ψυχ μου
εκε που προστατεει
εκε και αγαπ

(αριθμς καταχρησης: 23)

8.

ΦΙΛΟΔΗΜΟΥ

ακμη δεν φοσκωσε το καλοκαρι
στους γυμνος γλουτος σου
μτε χνουδκι μαρισε
στο μπουμπουκκι που χαρζει
παρθενικς χαρς
και τξα στλνουνε γοργ δη
οι νοι ρωτες Λυσιδκη
που φλογερ μας βασανζουν

καλτερα να φεγουμε,
δσμοιροι εραστς,
σο ακμη δεν μας βρκανε τα βλη κατακοτελα
γιατ μαντεω παραχρμα
μεγλες πυρκαγις
 
(αριθμς καταχρησης: 123)

9.

ΜΑΡΚΟΥ ΑΡΓΕΝΤΑΡΙΟΥ

                                                στην παρθνα Αλκππη

την Αλκππη την παρθνα  
αγαποσα ‘γω τρελ
και κποτε την πεισα
να κοιμηθομε στα κρυφ

των δυ μας τρεμε το φυλλοκρδι
νθρωπος στο δμα να μην μπει
τους μυστικος μας πθους μην και δει

μα δεν ξεγλασε την μνα της
με τις ακρτητες ερωτικς κραυγς

μας τσκωσε στα ξαφνικ,
κρη μου, επε,
τα κρδη θα ’ναι απ μισ

 (αριθμς καταχρησης: 126)

10.

ΦΙΛΟΔΗΜΟΥ

                          στην Κδιλλα, την εταρα

σες φρες προσαρζω στον κλπο της Κδιλλας,
ετε μρα εναι ετε τολμσω και τη νχτα,
ξρω τι θα γκρεμοτσακιστ,
ξρω τι παζω στα ζρια την ψυχ μου

τι λλο μου μνει;
θρασς ο ρωτας ταν σε παρασρει,
νειρο μοιζει στην αρχ,
το φβο δεν το ξρει

(αριθμς καταχρησης: 24)

11.

ΡΟΥΦΙΝΟΥ

το λουτρ μας να προυμε Προδκη
και τα καλ μας να φορσουμε
ας υψωθονε τα ποτρια
στην υγει μας το κρασ να πιομε
βιαστικ περννε τα χαρομενα χρνια,
μτε που το καταλαβανεις
το γρας τα γλντια αποτρπει
το δε τλος γνωστ εναι σε λους

(αριθμς καταχρησης: 11)

 

Βιβλο Ζ: Επιτμβια Επιγρμματα


1.

ΑΣΙΝΙΟΥ ΚΟΥΑΔΡΑΤΟΥ

                                               για τον Τμωνα τον μισνθρωπο

εδ εμαι θαμμνος
αφο τελετησε η θλια ψυχ μου

τ’ νομ μου δεν πρκειται να μθετε

εστε κακο και ψφος κακς να σας βρει

(αριθμς καταχρησης: 313)

2.

ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΥ

                            για τον Τμωνα τον μισνθρωπο

οτε ποιος εμαι,
οτε απ πο η σκοφια μου κρατει

δεν θλω πολλ
μνο το θνατο
ποιου απ’ το μνμα μου περνει

(αριθμς καταχρησης: 314)

3.

ΛΕΩΝΙΔΑ

                 για τον Εβουλο

στην μνμη του Εβουλου,
που ταν μετρημνος,
ας πιομε

κοιν λιμνι λων ο δης

(αριθμς καταχρησης: 452)

4.

ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΙΓΕΣ

ο μντης που απ’ τα ουρνια
βλπει την αλθεια
τριντα ξι χρνια μτρησε
τον να και μοναδικ μου βο
αρκομαι σ’ αυτ
γιατ λουλοδι της ζως εναι ο χρνος

αυτ κποιος απ την Πλο λεγε
και σε βαθι γερματα ο θνατος τον βρκε

(αριθμς καταχρησης: 157)

5.

αννυμο επιτμβιο

πθανα,
σε περιμνω.
κι εσ κποιον λλον θα περιμνεις.
κι λους τους μαζ θνητος μαζ
          ο δης περιμνει

%%%%%%%%%%%%%%%%%
$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$

Η μορφ του λγιου εκδτη λντο Μανοτιο αποτλεσε ορσημο μιας μεταβατικς εποχς κατ την οποα ο ουμανιστικς πολιτισμς, που εχε ανθσει στην Ιταλα απ τον 14ο αινα, εισρχεται σε να νο στδιο με την ανπτυξη της τυπογραφας και το πρασμα απ τον χειργραφο στον ντυπο λγο. Σε αυτ τη διαδικασα συγκερασμο των ουμανιστικν σπουδν και του επιχειρηματικο πνεματος η Βενετα, η πλη στην οποα δραστηριοποιθηκε ως εκδτης ο Μανοτιο, υπρξε πρωτοπρα στην Ευρπη, προσφροντας πρωτοφανες ευκαιρες σε σους επιθυμοσαν να καταπιαστον με το νο μσο πληροφορας, διδοσης της γνσης και ψυχαγωγας. Με την συγκρτηση της θαλσσιας αυτοκρατορας της απ τον 13ο αινα αρχικ στην ανατολικ Μεσγειο και στη συνχεια στην ιταλικ ενδοχρα η Βενετα εξελχθηκε στη σημαντικτερη εμπορικ πλη της ιταλικς χερσονσου και μια απ τις ισχυρτερες της Ευρπης χρη στην ιδιατερα προνομιακ θση της και ελγχοντας να εκτεταμνο εμπορικ δκτυο που νωνε την ανατολικ Μεσγειο με τη δυτικ Ευρπη. Η πλη αποτλεσε εξχον κοσμοπολτικο κντρο με πληθυσμ που κατ τον 16ο αινα φτασε τις 150.000 κατοκους. Εκε συγκεντρνονταν νθρωποι απ λη την Ευρπη: μετανστες, μποροι και διανοομενοι.

Η ανθηρ πνευματικ ζω της Βενετας και η γειτναση με το φημισμνο πανεπιστμιο της Πδοβα ευνησαν την εκδοτικ ανπτυξη. χει εκτιμηθε τι κατ τη διρκεια του 15ου αινα εκδθηκαν στη Βενετα περισστερα βιβλα απ τι οπουδποτε αλλο στην Ευρπη εν κατ τον 16ο αινα η βιβλιοπαραγωγ θα φτσει τις 15.000-17.500 ττλους και τα 18 εκατομμρια ανττυπα. Η εγκατλειψη του χειργραφου απ το ντυπο βιβλο αν και υπρξε σταδιακ και κθε λλο παρ γραμμικ εχε καθοριστικ αντκτυπο στον γραπτ πολιτισμ καθς σηματοδτησε την αμεστερη διασνδεσ του με τους νμους της αγορς, την υποχρηση της λατινικς γλσσας για χρη της δημδους, τη μεωση του κστους των βιβλων και τη σημαντικ διερυνση του αναγνωστικο-αγοραστικο κοινο. Η βενετικ εκδοτικ παραγωγ κλυψε να ιδιατερα ευρ φσμα θεματικν και προτιμσεων, θεωρητικς πρακτικς κατεθυνσης, λγιου εκλακευμνου προσανατολισμο, παραδοσιακο καινοφανος χαρακτρα με στχο τη γνση, την ψυχαγωγα, την προπαγνδα και τη διχυση της πληροφορας: κλασικ και ουμανιστικ γραμματεα, θεολογικ, λειτουργικ και νομικ κεμενα, ιστορικς και στρατιωτικς πραγματεες, ιατρικς διατριβς, μουσικς εκδσεις, ποηση, λογοτεχνα και θατρο, κανονιστικ γραμματεα και παιδαγωγικ κεμενα, βοηθματα επαγγελματικς χρσης, γραμματικς, λεξικ και αλφαβητρια. Οι συντελεστς της εκτεταμνης αυτς βιβλιοπαραγωγς, συγγραφες, εκδτες, τυπογρφοι, μεταφραστς, επιμελητς, που συγκεντρθηκαν στη Βενετα προρχονταν απ κθε μερι της Ευρπης. Αντιστοχως, τα βιβλα διαπερνοσαν τα ρια της πλης και ταξδευαν προς την υπλοιπη Ιταλα και τη δυτικ Ευρπη. Συγχρνως τροφοδοτοσαν τις κτσεις του βενετικο κρτους στην ανατολικ Μεσγειο εν ορισμνες εκδσεις στχευαν ακμη και στο αναγνωστικ κοιν της Οθωμανικς Αυτοκρατορας. Η να οικονομικ δραστηριτητα ταυτχρονα εμπεριεχε επιχειρηματικος κινδνους, καθς απαιτοσε υψηλ κεφλαια χωρς το κρδος να εναι συνθως εξασφαλισμνο. Για αυτ ο νος κλδος αναπτχθηκε πρωτστως μσω κοινοπραξιν στις οποες τα ρια μεταξ εκδοτικς δραστηριτητας, συγγραφς και επιχειρηματικς επνδυσης δεν υπρξαν σαφς οριοθετημνα.

Ο Μανοτιο, γεννημνος στο Μπασινο, πλη του παπικο κρτους, γρω στα 1451, και χοντας λβει σημαντικ ουμανιστικ παιδεα στη Ρμη και στη Φερρρα εγκαταστθηκε στη Βενετα στα μσα της δεκαετας του 1480. Το εκδοτικ πργραμμ του αριθμε γρω στις εκατ εκδσεις και εναι γνωστ για δο κυρως λγους: την παραγωγ αρχαιοελληνικν κειμνων στο πρωττυπο και τις καινοτομες ως προς τη μορφ, με την παραγωγ βιβλων μικρο σχματος και τη χρση μιας νας οικογνειας τυπογραφικν στοιχεων, γνωστν ως πλγιων. Το γδοο σχμα εχε χρησιμοποιηθε στο παρελθν πρωτστως για εκδσεις θρησκευτικν, λειτουργικν κειμνων, προκειμνου να διευκολνεται η μεταφορ τους. Η καινοτομα του Μανοτιο γκειται στο τι υιοθτησε το γδοο σχμα για να ευρ φσμα βιβλων που ως ττε παραδοσιακ εκδδονταν σε μεγαλτερα σχματα. Στη διρκεια του 16ου αινα και καθς ο ντυπος λγος απευθνεται σε να λο και πιο διευρυμνο αναγνωστικ κοιν το βιβλο τσπης που εισγαγε ο Μανοτιο θα καθιερωθε εν θα συνδεθε περισστερο με την ψυχαγωγα και λιγτερο με τα αμιγς επιστημονικ, θεολογικ φιλοσοφικ αναγνσματα. Τα βιβλα σε σχμα γδοο δεν προορζονταν για να τοποθετηθον πνω σε γραφεο αναλγιο αλλ για να τα κρατ κανες στο χρι και να τα διαβζει σε στση χαλαρ, πως με ζλο καταδεικνουν πολυριθμα ανδρικ και γυναικεα πορτρατα της εποχς. Η δετερη τεχνικο χαρακτρα καινοτομα αφορ τη χρση μιας νας γραμματοσειρς, σχεδιασμνης απ τον χαρκτη Φραντσσκο Γκρφο. Πρκειται για τους πλγιους χαρακτρες, που χρη στην κομψτητ τους σταδιακ θα επικρατσουν σε να ευρ φσμα εκδοτικν εγχειρημτων. Τλος, στις αλδινς εκδσεις εφαρμστηκε να ολοκληρωμνο σστημα σημεων στξης που θα επικρατσει στην τυπογραφα κατ τα επμενα χρνια.

ταν ο Μανοτιο εγκαταστθηκε στην πλη η Βενετα υστεροσε στην κδοση αρχαιοελληνικν κειμνων, μια λλειψη που θα μποροσε μεταξ λλων να αποδοθε και στο σχετικ ‘καθυστερημνο’ ενδιαφρον των βενετν πατρικων και διανοομενων για την ουμανιστικ παιδεα. Το κοιν στο οποο θα μποροσαν να απευθυνθον τα αρχαιοελληνικ κεμενα υπρξε λλωστε εκ των πραγμτων περιορισμνο εν αποθαρρυντικ λειτουργοσαν και οι ποικλες τεχνικς δυσκολες σχετικ με τη μεταφορ των ελληνικν χειργραφων στοιχεων σε τυπογραφικ φρμα. Το εκδοτικ εγχερημα του Μανοτιο απαιτοσε καινοτμο διθεση, κεφλαιο, τεχνογνωσα, οργανωτικ ικαντητα και να δκτυο καλν συνεργατν. Στενς του συνεργτης υπρξε ο τυπογρφος Αντρα Τορραζνι που εχε μθει την τχνη στο γνωστ τυπογραφεο του Νικολ Ζανσν εν στη χρηματοδτηση της επιχερησης συμμετεχε και ο βενετς πατρκιος Πιερφραντσσκο Μπαρμπαργκο. Απ τις αφιερσεις του Μανοτιο σε ισχυρος της εποχς μπορομε να συμπερνουμε τι κατ καιρος εξασφλιζε οικονομικ συνδρομ για επιμρους εκδσεις εν αρκετ βιβλα εκδθηκαν κατπιν παραγγελας. Επιμελητς των αρχαιοελληνικν εκδσεων υπρξαν ελληνφωνοι λγιοι πως ο Μρκος Μουσορος, ο Αριστβουλος Αποστλης και ο Ιωννης Γρηγορπουλος και σημαντικο ιταλο λγιοι πως ο Πιτρο Μπμπο. Ιδιατερα σημαντικ πτυχ του εγχειρματς υπρξε η ικαντητ του Μανοτιο να εντοπζει και να αποκτ πρσβαση στα ελληνικ χειργραφα που θα αποτελοσαν τη βση για το ντυπο κεμενο. Υιοθετντας διαδεδομνες εκδοτικς πρακτικς της εποχς, ο Μανοτιο επιχερησε να προωθσει το εκδοτικ εγχερημα του στους προλγους και στις αφιερσεις των ργων του, που υπογρμμιζε τη σημασα της αρχαας ελληνικς γλσσας για την ουμανιστικ παιδεα. Σε λλες περιπτσεις τονζει την λλειψη χρημτων και ενθαρρνει την αγορ των βιβλων του προκειμνου να καταστε δυνατ η ολοκλρωση του εκδοτικο προγρμματς του. Ταυτχρονα ο Μανοτιο αιτθηκε και πτυχε να του παραχωρηθε απ το βενετικ κρτος προνμιο της αποκλειστικτητας των ελληνικν εκδσεων που σμαινε τι καννας λλος δεν εχε το δικαωμα να ανατυπσει να εισαγγει στην επικρτεια της Βενετας οποιοδποτε ελληνικ βιβλο μετφραση απ τα ελληνικ που σχεδαζε να δημοσιεσει ο διος. Αντστοιχα προνμια του εκχωρθηκαν για αρκετ χρνια και για το μονοπλιο ως προς τη χρση των πλγιων χαρακτρων.

Μεταξ των αρχαιοελληνικν εκδσεν του Μανοτιο περιλαμβνονται οι κωμωδες του Αριστοφνη, οι τραγικο ποιητς, ο Θουκυδδης, ο Ηρδοτος, ο Ησοδος και ο μηρος. Σημαντικ απχηση εχε η τετρτομη κδοση των ργων του Αριστοτλη, δεδομνης της ιδιατερης θσης που κατεχε η αριστοτελικ φιλοσοφα στα πανεπιστημιακ προγρμματα σπουδν της δυτικς Ευρπης. Δο χρνια πριν τον θνατο του, το 1513 ο Μανοτιο εξδωσε και δο τμους με ργα του Πλτωνα. Ποιο ταν μως το κοιν στο οποο απευθνονταν οι αρχαιοελληνικς εκδσεις του Μανοτιο; Εν μρει προορζονταν για διδακτικ κυρως πανεπιστημιακ χρση. Ωστσο, το αγοραστικ κοιν των αρχαιοελληνικν εκδσεων οι τιμς των οποων κθε λλο παρ προσιτς υπρξαν παρμενε ιδιατερα περιορισμνο, αφο λγοι ταν τελικ εκενοι που διθεταν τη μρφωση και την οικονομικ επιφνεια για να στηρξουν να ττοιο εγχερημα. Ας μην ξεχνμε τι πολλο λγιοι παρμεναν προσκολλημνοι σε παλαιτερες πρακτικς και τσι συνχιζαν να παραγγλνουν χειργραφα αντγραφα των ργων που χρειζονταν εν συνθως παρμεναν περισστερο εξοικειωμνοι με τις γνωστς λατινικς εκδσεις της κλασικς γραμματεας.

Οι ελληνικς εκδσεις του Μανοτιο αντανακλον ασφαλς το ουμανιστικ ιδεδες. Συγχρνως, ωστσο, θα πρπει να ειδωθον υπ το πρσμα του βενετικο κοσμοπολιτισμο. Στη Βενετα εκδθηκαν απ το τλος του 15ου αινα επσης κεμενα στα εβρακ (εκδσεις του Ταλμοδ και της Καμπλα), στα ισπανικ, στα αραβικ, στα σλαβικ, στα κροατικ και στα αρμνικα. Πρα απ την αρχαιοελληνικ γραμματεα ο Μανοτιο εξδωσε λειτουργικ κεμενα στα ελληνικ, τα οποα πιθαντατα προορζονταν για τις διδακτικς ανγκες της ορθδοξης κοιντητας της Βενετας εν απ τις πρτες δεκαετες του 16ου αινα νθηση θα γνωρσουν και λογοτεχνικ εδη της δημδους ελληνικς γλσσας, σημαντικ μρος των οποων διοχετεονταν στις ελληνφωνες περιοχς της ανατολικς Μεσογεου.

Το εκδοτικ πργραμμα του Μανοτιο περιελμβανε επσης εξχοντα ργα της ιταλικς και λατινικς γραμματεας. Μια απ τις γνωσττερες και πιο μορφες αλδινς εκδσεις στην ιταλικ, δημδη γλσσα εναι η περφημη μυθιστορα Υπνερωτομαχα Πολυφλου που χουν συνδυαστε με ιδιατερη τχνη ξυλογραφημνες εικνες με τυπογραφικος χαρακτρες. Απ τις εξαιρετικς ξυλογραφες που κοσμον την Υπνερωτομαχα εμπνεστηκε, λλωστε, ο Μανοτιο το σμβολο των εκδσεων του, το δελφνι με την γκυρα. Στο εκδοτικ πργραμμ του περιλαμβνονται επσης οι γγαντες της δημδους ιταλικς γραμματεας Πετρρχης και Δντης και εκδοτικς επιτυχες της εποχς, πως το Βιβλο του Αυλικο του Μπαλτασρε Καστιλινε και Οι Αζολνοι του Πιτρο Μπμπο. Στις λατινικς εκδσεις συγκαταλγονται κεμενα της κλασικς γραμματεας, ργα του νεοπλατωνιστ Μαρσλιο Φιτσνο και τα παντα του ουμανιστ ντζελο Πολιτζινο. να ιδιατερα φιλδοξο σχδιο το οποο ωστσο παρμεινε ανολοκλρωτο υπρξε η κδοση μιας τργλωσσης ββλου στα εβρακ, ελληνικ και λατινικ.

Μετ τον θνατο του Μανοτιο το 1515 η επιχερηση πρασε στους γιους και τους εγγονος του και στον στεν συνεργτη του Τορρεζνι. Απ τα μσα του 16ου αινα μια σειρ παργοντες, σημαντικτερος μεταξ των οποων υπρξε η δημοσιοποηση του καταλγου απαγορευμνων βιβλων στη Βενετα το 1549 στο κλμα της Καθολικς Αντιμεταρρθμισης, θα επιφρουν σημαντικ πλγμα και καριους μετασχηματισμος στη βενετικ τυπογραφα στερντας την απ την ποικιλομορφα που την εχε χαρακτηρσει κατ τις προηγομενες δεκαετες και καθιστντας την λιγτερο κοσμοπολτικη, με σαφ πλον προσανατολισμ στην λο και πιο δημοφιλ θρησκευτικ λογοτεχνα. Ο Μανοτιο δεν ζει πια. Το καινοτμο πνεμα του χει ωστσο αποτελσει να σημαντικ κεφλαιο κατ την κρσιμη περοδο μετβασης απ τον χειργραφο στον ντυπο γραπτ πολιτισμ.








 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers