-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

Marcus Aurelius Antoninus Augustus, Imperator Caesar: , !

"Ο καλλτερος τρπος για να αντιστκεσαι εναι να μην εξομοινεσαι.
      Η ευτυχα στη ζω εξαρτται απ πολ λγα πργματα.
           Πρπει να στκεσαι ορθς κι χι να σε κρατνε.

              ,τι πεθανει δεν πφτει ξω απ τον κσμο.
                  Διτι λα εναι μια ιδα".
                                                              Μρκος Αυρλιος

 Βιογραφικ

     Ο Μρκος Αυρλιος Αντωννος Αγουστος (Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus
, 26 Απρλη 121 - 17 Μρτη 180) τανε Ρωμαος αυτοκρτορας απ το 161 ως το 180. Κυβρνησε σαν συναυτοκρτορας με τον Λεκιο Βρο απ το 161 ως το θνατο του Βρου το 169. ταν ο τελευταος απ τους "Πντε Καλος Αυτοκρτορες" και θεωρεται επσης ως νας απ τους σημαντικτερους στωικος φιλοσφους. Στη λατινικ επιγραφικ το νομα του Αυρλιου θα γραφταν ως MARCVS AVRELIVS ANTONINVS AVGVSTVS. Το αρχικ του νομα ταν Μρκος ννιος Κατλιος Σεβρος ( σως Μρκος Κατλιος Σεβρος). ταν νυμφετηκε πρε το νομα Μρκος ννιος Βρος κι ταν γινε αυτοκρτορας πρε το νομα Μρκος Αυρλιος Αντωννος.



     Στη διρκεια της βασιλεας του, η Ρωμακ αυτοκρατορα νκησε την αναγεννημνη Παρθικ Αυτοκρατορα στην Ανατολ. Επσης πολμησε εναντον των γερμανικν φυλν στη Γαλατα και τον Δοναβη, εν σημειθηκε και μα στση εναντον του, στην Ανατολ, απ τον Αβδιο Κσσιο, που απτυχε. Ο Μρκος Αυρλιος γραψε το περφημο ργο, Τα Εις Εαυτν, στα ελληνικ, στη διρκεια των εκστρατειν του. Ακμη και σμερα θεωρεται ως ργο-μνημεο για μια διακυβρνηση με γνμονα το καθκον και την εξυπηρτηση του συνλου.



     ταν ο μοναδικς γιος του Μρκου Αννου Βρου του Νετερου. Ο πατρας του ταν ρωμαιο-ισπανικς καταγωγς, υπηρετοσε ως πρατωρ κι απεβωσε ταν ο γιος του τανε 3 ετν. Η μητρα του Δομιτα Καλβλα, κρη του πατρικου Πομπλιου Καλβσιου Τολου Ροσο, καταγταν απ πλοσια οικογνεια. Εχε και μα αδελφ, την Αννα Κορνιφικα Φαυστνα, που τανε 2 χρνια νετερ του. Η θεα του πατρα του, (απ τη πλευρ της μητρας του), ταν η Βιβα Σαβνα, σζυγος του Αυτοκρτορα Αδριανο. Η Ρουπιλα Φαυστνα (η γιαγι του απ τη πλευρ του πατρα του) κι η Βιβα Σαβνα τανε κρες της Σαλονας Ματιδας, ανιψις του Αυτοκρτορα Τραανο. Η αδελφ του πατρα του, η Φαυστνα η Πρεσβτερη, τανε σζυγος του Αυτοκρτορα Αντωννου Που. Μετ το τλος του πατρα, ανατρφηκε απ τη μητρα και τον παππο του, Μρκο ννιο Βρο τον Πρεσβτερο, με τους οποους και μεγλωσε. Ο παππος του αυτς απεβωσε το 138, σε ηλικα σχεδν 90 ετν.



     Το 137, ο Αδριανς ανακονωσε τι ο διδοχς του θα 'ναι ο Λεκιος Κεινιος Κμμοδος, που μετονομστηκε Λεκιος Αλιος Κασαρ. Ο Μρκος εχεν δη τραβξει τη προσοχ του Αδριανο, που τονε φναζε με το παρατσοκλι, ο "Πιο Αληθινς", και τον κανε ιππα στην ηλικα των 6. Μετ αυτς αρραβωνιστηκε τη Κεινια Φαβα, κρη του Αιλου. Ο αρραβνας ακυρθηκε μετ το θνατο του Αιλου, ταν ο Μρκος Αυρλιος κανε δεσμ με τη κρη του Αντωννου Που. τσι μετ τον θνατο του Αιλου, ο Αδριανς κανε καινοριο διδοχ του τον Αντωννο Πο και του επβαλε να υιοθετσει τον Μρκο Αυρλιο και το Λεκιο Κεινιο Κμμοδο (τον γι του θανντος Αλιου, που τανε 10 χρνια μικρτερος απ τον Μρκο) και να τους βλει επμενους στη διαδοχ μετ απ αυτν. Ο Αντωννος Πος τους κανε διαδχους στις 17 Φλεβρη 138, ταν ο Μρκος Αυρλιος ταν μνο 17. Θα γινταν Αυτοκρτορας στην ηλικα των 40 ετν, το 161. Λγεται πως ο Αντωννος Πος κι ο Κμμοδος προορζονταν μνο να προετοιμσουνε το δρμο για τη διαδοχ απ τους Μρκο Αυρλιο και Λεκιο Βρο.



     Ο Μρκος Αυρλιος διδχθηκε απ μερικος απ τους καλλτερους διανοομενους της εποχς του. Ο Ευφορων του δδαξε λογοτεχνα, ο Γεμνος το δρμα, ο νδρων τη Γεωμετρα, ο Κνινος Κλερ κι ο Ηρδης ο Αττικς την ελληνικ ρητορικ. Ο Αλξανδρος ο Κοτυες του δδαξε την Ελληνικ γλσσα κι ο Μρκος Κορνλος Φρντων τη Λατινικ γλσσα. Λγω της σχσης το Μρκου Αυρλιου με τον Φρντωνα, σμερα χουμε πολλς πληροφορες για την εποχ και τη βασιλεα του Αντωννου Που. Μσα απ αυτ τα γρμματα φαινεται τι ο Μρκος Αυρλιος ταν ξυπνος, σοβαρς κι εργατικς νος. Επσης δεχνουνε και το ολονα και μεγαλτερο ενδιαφρον το μελλοντικο Αυτοκρτορα για τη φιλοσοφα. Δεχνοντας ανυπομονησα για τα ατλειωτα μαθματα των Ελληνικν και των Λατινικν, γινε υποστηρικτς των Διατριβν του Επκτητου, ενς σημαντικο ηθικο φιλοσφου της Στωικς Φιλοσοφικς Σχολς. Επσης μετεχε ολονα και περισστερο στο δημσιο βο δπλα στον Αντωννο Πο, καθς γινε πατος το 140, το 145 και το 161. Το 145 νυμφετηκε την ννα Γαλερα Φαυστνα που μεινε στην ιστορα ως η Φαυστνα η Νετερη, κρη του Αντωννου Που κι (απ τη πλευρ της μητρας της) δικ του εξαδλφη απ τη πλευρ του πατρα του.


                                        Φαουστνα Η Νετερη

     ταν απεβωσε ο Αντωννος Πος στις 7 Μρτη 161, ο Μρκος Αυρλιος αποδχτηκε το θρνο με τον ρο τι θα ταν συναυτοκρτορας με τον Λεκιο Βρο κι τι κι οι 2 θα ταν Αγουστοι. Παρλο τι θεωρητικ ταν σοι στη νομ της εξουσας, ο Βρος ταν νετερος και πιθαν λιγτερο δημοφιλς. Η επιθυμα του Μρκου Αυρηλου για τη συγκυριαρχα του Βρου, οφειλταν στον σεβασμ προς τη θληση του θετο πατρα του κι ενδεχομνως στο τι τον περισστερο χρνο της βασιλεας του βρισκταν στα διφορα μτωπα πολεμντας με τις διφορες φυλς στα σνορα της Αυτοκρατορας. Για τη διοκηση του στρατο χρειαζταν να πολ πειθαρχημνο κι ηγετικ πρσωπο. Αλλ καννας δεν θα μποροσε να βρσκεται ταυτχρονα στο βορρ απναντι στις Γερμανικς φυλς και στη Μση Ανατολ απναντι στους Πρθους. Οτε μποροσε να βλει να αρχιστρτηγο για τις λεγενες του: ακμη κι οι παλαιτεροι και δημοφιλες Ρωμαοι στρατιωτικο πως ο Ιολιος Κασαρας κι ο Βεσπασιανς χρησιμοποησαν τον στρατ, για να ρξουνε τη κυβρνηση και να γνουν απλυτοι ηγτες.


                           Νομσματα της συναυτοκρατορας

     Ο Μρκος Αυρλιος λυσε το πρβλημα, στλνοντας τον Λεκιο Βρο στην ανατολ ως αρχιστρτηγο του Ρωμακο στρατο στη περιοχ. Ο Βρος μεινε πιστς στον Μρκο ως το τλος του, το 169. Αυτ η συγκυριαρχα θμιζε πολ το παλαι σστημα των δο υπτων της Ρωμακς Δημοκρατας, που δεν επτρεπε σ'ε να τομο να κρατσει την εξουσα μνο για τον εαυτ του. Η συγκυριαρχα θα ξαναδημιουργηθε αργτερα στα τλη το 3ου αι. απ τον Διοκλητιαν, που θα θεσπσει Συναγουστο και διαδχους (Τετραρχα). Μλις ανλαβε τον θρνο, ο Μρκος Αυρλιος κανε ,τι κι οι προκτοχο του, δηλαδ μεταρρυθμσεις στους νμους της Αυτοκρατορας. Ευνησε με τους νμους του κυρως τις ασθενες ομδες της Αυτοκρατορας, πως τους δολους, τις χρες και τους ανλικους. Αναγνρισε την εξ αματος σχση ως κριο χαρακτηριστικ της κληρονομις. Τους νμους για τα εγκλματα τους χρισε σε 2 κατηγορες, τους πιο "αυστηρος" και τους "λιγτερο αυστηρος". Υπ τη βασιλεα του, η κατσταση των Χριστιανν παρμεινε η δια απ την εποχ του Τραανο, δηλαδ κανονικ τιμωρονταν απ τον νμο, αλλ στη πραγματικτητα σπνια τους τιμωροσε. Το 177 στη Λυν, μια ομδα Χριστιανν εκτελστηκε, αν κι αυτ θεωρεται περισστερο ευθνη του τοπικο διοικητ.



     Στην Ασα, η ενδυναμωμνη Παρθικ Αυτοκρατορα αντεπιτθηκε το 161, νικντας 2 ρωμακς στρατις κι εισβλλοντας στη Συρα και στην Αρμενα. Ο Μρκος Αυρλιος στειλε τον συναυτοκρατορ του, Λεκιο Βρο ν' αντιμετωπσει αυτ τον κνδυνο που προερχταν απ τη Μ. Ανατολ. Ο πλεμος τελεωσε επιτυχημνα για τη Ρμη το 166, παρλο που η επιτυχα πρπει να αποδοθε περισστερο σε καττερους αξιωματικος πως ο Γιος Αβδιος Κσσιος. Στην επιστροφ του στη Ρμη, ο Βρος ανταμεφθηκε με περεργη παρλαση θριμβου, που συμπεριελμβανε 2 αυτοκρτορες, τους γιους τους και τις ανπαντρες κρες τους κι μοιαζε σαν μεγλη οικογενειακ γιορτ. Οι 2 γιοι του Μρκου Αυρλιου, ο ννιος Βρος κι ο Κμμοδος, 3 και 5 ετν αντστοιχα, γνανε Κασαρες για τη περσταση.



     Η επιστροφ του Ρωμακο στρατο απ το μτωπο, φερε μιαν επιδημα, μετπειτα γνωστ ως επιδημα του Αντωννου επιδημα του Γαληνο, που επεκτθηκε στη Ρωμακ Αυτοκρατορα μεταξ των ετν 165 κι 180 μ.Χ. γινε πανδημα και στο τλος αφαρεσε τις ζως δο αυτοκρατρων, του Λεκιου Βρου, που πθανε το 169, και του Μρκου Αυρλιου που πθανε το 180. Το νομα της οικογνειας του Μρκου Αυρλιου, Αντωννοι, δθηκε στην επιδημα. Η επιδημα επανεμφανστηκε 9 χρνια μετ κι ο Ρωμαος ιστορικς Δων Κσσιος γραψε τι σκτωνε μχρι και 2.000 τομα στη Ρμη κθε μρα. Οι συνολικο θνατοι υπολογζονται σε 5 μρια.



     Αρχζοντας απ το 160, γερμανικς φυλς ρχισαν να κνουν επιθσεις στα βρεια σνορα της αυτοκρατορας, κυρως στη Γαλατα και στον ποταμ Δοναβη. Πιθανν οι επιθσεις να προκλθηκαν απ τη πεση λλων φυλν απ τα ανατολικ. Η 1η εισβολ στο Σατ, στην νω Γερμανα αποκροστηκε το 162. Πολ πιο επικνδυνη αποδεχθηκε η εισβολ των Μαρκομννων απ τη Βοημα, που ταν υποτελες στην αυτοκρατορα απ το 19 μ.Χ. και διασχσανε το Δοναβη το 166, μαζ με τους Λογγοβρδους κι λλες γερμανικς φυλς. Την δια εποχ, οι Σαρμτες επιτθηκαν στις περιοχς μεταξ των ποταμν Δοναβη και Τσα.


                            Οδς στη Πλκα φρουσα τ' νομ του

     Λγω της κατστασης στην Ανατολ της αυτοκρατορας μνο μα αποφασιστικ εκστρατεα θα μποροσε να σταματσει τον κνδυνο. Ο Μρκος Αυρλιος κι ο Λεκιος Βρος την ανλαβαν απ κοινο. Μετ το θνατο του Βρου, το 169, ο Μρκος Αυρλιος οδγησε μνος του τις λεγενες εναντον των βαρβαρικν φυλν για το υπλοιπο της ζως του. Οι Ρωμαοι ηττθηκαν απ τους Κουδους και τους Μαρκομννους, που περσανε τις λπεις και πολιορκσανε τη κρια ρωμακ πλη στη βορειοανατολικ Ιταλα, την Ακυληα. Τον διο καιρ, οι Κοστοβτοι (Δακικ φυλ), περνντας απ τη περιοχ των Καρπαθων, εισβαλαν στη Μοισα, στη Μακεδονα και στην Ελλδα. Μτα απ μεγλους αγνες οι λεγενες του Μρκου Αυρλιου, κατφεραν να διξουν τους εισβολες. Πολλς γερμανικς φυλς εγκαταστθηκαν στη Δακα, στη Παννονα, στη Γερμανα και στην Ιταλα. Αυτ δεν τανε κτι το καινοριο, καθς ο μεγλος αριθμς των φυλν που εγκατασταθκανε, δημιουργοσε ανγκη για δημιουργα νων συνοριακν επαρχιν στην αριστερ πλευρ του Δοναβη, στη Σαρματα και στη Μαρκομαννα, συμπεριλαμβανομνων των σημερινν περιοχν της Βοημας και Ουγγαρας.


                                              Μνημεο του

     Τα σχδια του αυτοκρτορα, ανατρπηκαν απ μιαν επανσταση στην Ανατολ, με επικεφαλς τον Αβδιο Κσσιο, που διδωσε πως ο αυτοκρτορας πθανε μετ απ ασθνεια. Απ τις ανατολικς επαρχες, μνο η Βιθυνα κι η Καππαδοκα δεν συμμχησαν με τους επανασττες. ταν γινε γνωστ πως ο Μρκος Αυρλιος τανε ζωντανς, η μορα του Κσσιου λλαξε και δολοφονθηκε απ τα στρατεματ του μετ απ μνον 100 μρες στην εξουσα. Με τη σζυγ του Φαουστνα, επισκφθηκε τις ανατολικς επαρχες μχρι το 173. Επισκφθηκε την Αθνα, ανακηρσσοντας τον εαυτ του προσττη της Φιλοσοφας. Μετ το θραμβο στη Ρμη, κανε εκστρατεα και πλι προς τα σνορα στο Δοναβη. Μετ απ μα αποφασιστικ νκη το 178, το σχδι του να καταλβει τη Βοημα ματαιθηκε, διτι αρρστησε και πλι το 180.



     Το 97, ο Μπο Χαν, στρατηγς των δυτικν επαρχιν της δυναστεας των Χαν της Κνας (220 π.Χ. - 220 μ.Χ.), στειλε τον υποτελ του Γκαν Γιν στη Ρωμακ Αυτοκρατορα, που μως συνελφθη απ τους Πρθους κπου κοντ στον Περσικ Κλπο. Μπρεσε πντως να γρψει μα κθεση για τη Ρωμακ Αυτοκρατορα, απ αυτ που κουγε στα ταξδια του. Παρ' λ' αυτ να κινζικο βιβλο του 5ου αι. μ.Χ., Το Βιβλο Του Αεμνηστου Χαν, γραμμνο απ τον ιστορικ Φαν Γε, λει τι Ρωμαοι επισκπτες που φτσανε στη Κνα, μσω του θαλσσιου δρμου της Ντιας Θλασσας, επισκεφθκανε τον αυτοκρτορα Χουν της δυναστεας των Χαν (βασ., 146-168 μ.Χ.) στη Λουογινγκ και του φρανε δρα φιλας το 166. Το κινζικο βιβλο λει τι φρανε τα δρα εκ μρους του Αντωννου (Αντον), αν κι ο ιστορικς Ρφε ντε Κρεσπιν λει τι πιθανς ταν Ρωμαοι μποροι κι χι απαρατητα διπλωμτες του Μρκου Αυρλιου Αντωννου.



     Ο Μρκος Αυρλιος πθανε στις 17 Μρτη 180 μ.Χ. στη πλη Βιντομπνα (σημεριν Βιννη) κι ο γιος και διδοχς του Κμμοδος, τανε μαζ του. Θεοποιθηκε κι οι στχτες μεταφερθκανε πσω στη Ρμη και μενανε στο Μαυσωλεο του Αδριανο μχρι τη καταστροφ της Ρμης απ τους Βησιγτθους το 410. Οι εκστρατεες του εναντον των γερμανικν φυλν και των Σαρμτων μνημονετηκαν απ μα στλη κι ναν να που φτιχτηκε προς τιμν τους.
     κανε το γιο και διδοχ του Κμμοδο, Κασαρα το 166 και συναυτοκρτορα το 177. Η απφασ του να σταματσει την εξ υιοθεσας διαδοχ ταν εξαιρετικ ατυχς κι υπρξε αντικεμενο κριτικς απ τους μετπειτα ιστορικος. Ο Κμμοδος υπρξε νας κακς αυτοκρτορας και στρατηγς, νας εγωιστς με ψυχονευρωτικ προβλματα. Ο θνατος του Μρκου Αυρλιου θεωρεται απ πολλος ως το τλος της περφημης Ρωμακς Ειρνης (Pax Romana). Η απφαση του να βλει τον Κμμοδο ως διδοχ του ταν μλλον λγω της απουσας ικανν διαδχων και της προσπθειας του να αποφγει η αυτοκρατορα εμφλιους πολμους διαδοχς.



     Ο ιστορικς Μικλ Γκραντ στο βιβλο του The Climax Οf Rome (1968) λει σον αφορ στον Κμμοδο, "η νεανικ του ζω ταν τσο απογοητευτικ και μη παραδοσιακ, που η καταστροφ ταν πραγματικ αναπφευκτη. Αλλ ετε το ξερε αυτ ο Μρκος ετε χι, η επιλογ κποιου λλου θα σμαινε σγουρα εμφλιο πλεμο πως οι πολυριθμοι που γνανε στο μλλον".
     Ο Μρκος Αυρλιος νυμφετηκε τη Φαουστνα τη Νετερη το 145 και στη διρκεια των 30 ετν γμου τους απκτησε 14 παιδι. Μνον 1 γιος και 4 κρες ζησαν μετ το τλος του:

 * Αννα Γαλερα Αυρηλα Φαουστνα (π. 151 - μετ το 165), παντρετηκε τον Γναο Κλαδιο Σεβρο πατο.
 * νας γιος (απεβ. πριν το 158).
 * Αννα Αυρηλα Γαλερα Λουκλλα (148/50 - 182), παντρετηκε πρτα τον Λεκιο Βρο Συναυτοκρτορα του πατρα της και μετ τον Τιβριο Κλαδιο Πομπηιαν.
 * Ττος Αλιος Αντωννος (μετ το 150 - πριν τις 7 Μρτη, 161), απεβ. το πολ 11 ετν.
Ττος Αλιος Αυρλιος (μετ το 150 - πριν τις 7 Μρτη 161), απεβ. το πολ 11 ετν.
 * Αδριανς (152 - 157), απεβ. 5 ετν.
 * Δομιτα Φαουστνα (μετ το 150 - πριν τις 7 Μρτη 161), απεβ. το πολ 11 ετν.
 * Τιβριος Αλιος Αντωννος (152 - πριν το 156), απεβ. το πολ 4 ετν.
 * Αννα Αυρηλα Φαδλλα (159 - μετ το 211), παντρετηκε τον Μρκο Πεδουκαο Πλατιο Κουιντλλο.
 * Αννα Κορνιφικα Φαουστνα η Νετερη (160 - μετ το 211), παντρετηκε τον Μρκο Πετρνιο Σορα Μαμερτνο.
 * Ττος Αυρλιος Φολβος Αντωννος (161 - 165), απεβ. 4 ετν.
 * Λεκιος Αυρλιος Κμμοδος Αντωννος Κμμοδος (161 - 192), δδυμος αδελφς του προηγομενου, Ρωμαος Αυτοκρτορας.
 * Μρκος ννιος Βρος Κασαρ (162-169), απεβ. 7 ετν.
 * Βιβα Αυρηλα Σαβνα (170 - πριν το 217), παντρετηκε τον Λεκιο Αντστιο Βορρο.



EΡΓΑ ΤΟΥ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ:

 * Επικττου Εγχειρδιον. Μρκου Αυρηλου Τα εις εαυτν. Κλενθους μνος εις Δα. Παρφραση [= μετφραση] Στφανου Δλτα. Αθνα, 1935.   * Επανκδοση: Αθνα: Εκδσεις Εστα, 2002, με προλογικ σημεωμα Αλ. Π. Ζννα.
 * Μρκος Αυρλιος. Τα εις εαυτν. Μτφρ. A.S.L. Farquharson, 1944
 * Μρκος Αυρλιος. Τα εις εαυτν. Μτφρ. Γιννης Αβραμδης. Αθνα: Εκδσεις Θραθεν, 2009.
 * Μρκος Αυρλιος. Τα εις εαυτν. Μτφρ. Felix De Giorgio. Αθνα: Εκδσεις Δαδαλος-Ζαχαρπουλος, χ.χ.
 * Μρκος Αυρλιος. Επιλογ απ τα Εις εαυτν. Μτφρ. Ν.Μ.Σκουτερπουλος. Αθνα: Εκδσεις Στιγμ, 2007.
 * Μρκος Αυρλιος. παντα. 2 τμ. Μτφρ. Φιλολογικ ομδα Κκτου. Αθνα: Εκδσεις Κκτος, 1998.

ΡΗΤΑ:

 * Παρλο που περιφρονε ο νας τον λλο, καλοπινει ο νας τον λλο, και παρλο που θλουν να υπερχουν, υποκλνονται ο νας στον λλο.
 * Σκβε μσα σου· μσα σου εναι η πηγ του καλο και θα αναβλζει πντα αν πντα την αναζητες.
 * Ο καλλτερος τρπος για να αντιστκεσαι εναι να μην εξομοινεσαι.
 * Τποτε δεν μπορε να σου συμβε που δεν εναι στη φση σου να το αντξεις.
 * Αν δεν εναι σωστ, μη το κνεις· αν δεν εναι αλθεια, μη το πεις.
 * Μη φρεσαι σαν να πρκειται να ζσεις μρια χρνια. Το μοιραο κρμεται πνω σου. σο ζεις, σο εναι ακμα δυνατν, γνε καλς.
 * Του ανθρωπνου βου ο μεν χρνος στιγμ, η δε ουσα ρουσα, η δε ασθησις αμυδρ, η δε λου του σματος σγκρισις εσηπτος, η δε ψυχ ρμβος, η δε τχη δυστκμαρτον, η δε φμη κριτον.
 * Η ευτυχα στη ζω εξαρτται απ πολ λγα πργματα.
 * Εναι λα εφμερα: και αυτς που επαινε και ο επαινομενος, και αυτς που μνημονεει και ο μνημονευμενος.
 * Πρπει να στκεσαι ρθιος, χι να σε κρατνε ρθιο.
 * ,τι δεν συμφρει το μελσσι, δεν συμφρει και τη μλισσα.
 * Η τχνη της ζως μοιζει περισστερο με πλη παρ με χορ, με την ννοια τι πρπει να εσαι τοιμος και ακλνητος σ' αυτ που συμβανουν απροειδοποητα.
 * ,τι πεθανει δεν πφτει ξω απ τον κσμο.
 * Σντομα θα τα χεις ξεχσει λα και σντομα θα σε χουν ξεχσει λοι.
 * ποιος εδε τα τωριν, τα εδε λα, και αυτ που γνονταν ανκαθεν και σα θα γνουν στο πειρο μλλον. Γιατ λα εναι δια κι μοια.
 * Να πορεεσαι σαν κθε πρξη σου να εναι η τελευταα της ζως σου.
 * Αξζει κανες τσο σο αξζουν τα πργματα με τα οποα ασχολθηκε συστηματικ.
 * Διτι τα πντα εναι μια ιδα.
 * Ζητ γαρ την αλθειαν υφ' ς ουδες πποτε εβλβη.
 * Πρσεχε την ουσα του πργματος λαμβνοντας υπψη τις ενργειες τα κνητρα το πς παρουσιζεται.
 * Δεν θα κνουν τποτα λιγτερο, ακμα κι αν εσ γνεις ξαλλος.
 * κανα κτι για το κοινωνικ σνολο; ρα εμαι ωφελημνος.
 * Τ κνεις νθρωπε; Δεν χρειζεται να το λες απ πριν. Αυτ [που κνεις] θα φανε.
 * Το να επιδικεις πργματα που εναι αδνατα εναι τρελ· και εναι αδνατο οι φαλοι να μην κνουν κτι ττοιο.
 * Εναι γελοο τη δικ σου κακα να μη προσπαθες να την αποφγεις -παρλο που αυτ εναι δυνατ- εν προσπαθες να αποφγεις την κακα των λλων -πργμα που εναι αδνατο.
 * Λνε τι πρπει να κνεις λγα αν θες να εσαι σε καλ διθεση.
 * Να λες στον εαυτ σου κθε πρω: Θα συναντσω σμερα ανθρπους που θα εναι παρξενοι, αχριστοι, υβριστς, δολερο, φθονερο, αντικοινωνικο. λα αυτ τα χουν εξαιτας της γνοις τους για το καλ και το κακ.
 * Καμμι μορφ της φσης δεν εναι καττερο απ την τχνη, αφο οι τχνες απλ μιμονται τη φση.
 * Να μην αποστρφεσαι τον θνατο αλλ να τον βλπεις με ευαρσκεια. Γιατ ακμα και ο θνατος εναι να απ τα πργματα που θλει η φση.
 * Μτε ακοσιος ενργει μτε ακοιννητος μτε ανεξταστος μτε ανθελκμενος. Μτε κομψεα την δινοιν σου καλλωπιζτω, μτε πολυρρμων μτε πολυπργμων σο.
 * Τα πντα αλλζουν συνεχς. Και εσ εσαι σε μια διαδικασα διαρκος αλλοωσης και φθορς, και επσης λος ο κσμος.
 * Φοβται καννας την αλλαγ; Αλλ τι μπορε να γνει χωρς αλλαγ!
 * Γεννηθκαμε για να συνεργαζμαστε πως τα πδια, τα χρια, τα βλφαρα, πως οι σειρς των επνω και των κτω δοντιν. Οπτε το να εμαστε αντθετοι και να πολεμομε ο νας τον λλον εναι παρ φσιν.
 * Αυτ εμαι: σαρκο και πνεμα και μυαλ για να τα συντονζει.
 * Για ποιο σκοπ λα αυτ; Επιβιβστηκες, ταξδεψες, αποβιβστηκες.
 * Σταμτα πια να επιχειρηματολογες για το πς πρπει να εναι ο καλς νθρωπος, αλλ να εσαι ττοιος.
 * Να βλπεις κτω απ την επιφνεια. Να μη σου διαφεγει η ιδιατερη αξα κανενς πργματος μτε η ποιτητ του.
 * Πντοτε να θυμμαι, ποια εναι η φση λων των πραγμτων και ποια εναι η δικι μου.
 * Να αγαπς τη μικρ τχνη που μαθες και να στηρζεσαι σε αυτν.
 * Ο καθνας ζει για λγο. Και μικρ εναι η γωνι της γης που ζει.
 * λα σα συμβανουν εναι συνηθισμνα και γνριμα πως το τριαντφυλλο την νοιξη και τα φροτα το καλοκαρι. τσι εναι κι η αρρστια κι ο θνατος και η βλασφημα και η κακα και λα σα ευφρανουν λυπον τους μωρος.
 *Αν στα εκοσι δεν μθεις, στα τριντα δεν κνεις, στα σαρντα δεν χεις, ττε στα πενντα οτε θα μθεις, οτε θα κνεις, οτε θα χεις.
 * Το αγγορι εναι πικρ; Πταξ το. Υπρχουν θμνοι στον δρμο; Απφυγ τους. Αυτ εναι αρκετ. Δεν εναι ανγκη να λες «γιατ υπρχουν ττοια πργματα στον κσμο;»
 * Μην επιτρπεις ποτ το μλλον να σε προβληματζει. Θα το αντιμετωπσεις, αν πρπει, με τα δια πλα της λογικς που σε εξοπλζουν σμερα εναντον του παρντος.
 * Περιορσου στο παρν.
 * Κθε απλεια δεν εναι παρ μια αλλαγ κι η αλλαγ εναι η απλαυση της φσης.
 * Η αξα ενς ανθρπου δεν ξεπερν την αξα των φιλοδοξιν του.
 * Υπρχει το ενδεχμενο να εξομοιωθες με θε και να μενεις απαρατρητος.



 
     Στη διρκεια εκστρατειν μεταξ του 170 και του 180, ο Μρκος Αυρλιος γραψε Τα Εις Εαυτν στα ελληνικ, ως πηγ για τη βελτωση του χαρακτρα και του πνεματς του. ταν εκπρσωπος της Στωικς Φιλοσοφας και το ργο αυτ θεωρεται εξαιρετικ ργο, κλασσικ δεγμα της φιλοσοφας αυτς. Το βιβλο τυπθηκε το 1558 στη Ζυρχη, απ να αντγραφο χειρογρφου που τρα χει χαθε. να ακμη αντγραφο του χειρογρφου, το μοναδικ σωζμενο, βρσκεται στη βιβλιοθκη του Βατικανο.
    Μια ζω μοιρασμνη ανμεσα στις εκστρατεες στο σνορο του Δοναβη και τη μελτη της φιλοσοφας, νας αυτοκρτορας της Ρμης που συνγραψε το φιλοσοφικ του ργο του στα ελληνικ, ο τελευταος απ τους "πντε καλος αυτοκρτορες" του Imperium Romanum. νας στωικς φιλσοφος τανε, που παρμεινε στο θρνο της ρωμακς αυτοκρατορας για σχεδν 20 χρνια. να μοναδικ φαινμενο ηγεμνα που κατφερε να συνδυσει το φιλοσοφικ βο με τη διακυβρνηση ενς αχανος Οργανισμο. Τα κατφερε μως, σο περεργο κι αν ακογεται αυτ... Μες στη στρατιωτικ του σκην, στα διαλεμματα των πολμων και των εκστρατειν, στο ανκτορο του στη Ρμη ταξιδεοντας πνω σε μια γαλρα, ο Μρκος Αυρλιος γραφε. Το ργο του αυτ, αν και προοριζτανε για προσωπικ χρση, απ μια ενοια της τχης φτασε ως εμς. Τα Εις Εαυτν, το σπουδαο φιλοσοφικ ργο του, αποτελε μχρι τις ημρες μας να παγκσμιο best seller, που συνεχζει να εμπνει τους αναγνστες του. να εγχειρδιο για μια καλλτερη ζω, νας μνιμος φιλοσοφικς αναστοχασμς πνω στη ματαιτητα των πραγμτων, να -σως- βιβλο αυτογνωσας, γραμμνο απ να Ρωμαο αυτοκρτορα κι απ τους σπουδαιτερους. Βασλεψε απ το 161 ως το 180 μ.Χ. Επ των ημερν του η ρωμακ αυτοκρατορα φτασε στο απγει της (η αρχ της πτσης της γινε με το διδοχ του Κμοδο). Ανμεσα στα λλα θεωρεται και σπουδαος στωικς φιλσοφος.…
     Η σημασα του θαντου τανε πολ βασικ στη φιλοσοφα του Μρκου Αυρλιου. Δεν πστευε στη μετ θνατο ζω. γραφε τι "Εμες ζομε για μα στιγμ, μνο για να ξεχαστομε μετ σε μα τλεια γνοια. Δες πσοι χουν περσει τη ζω τους σε μση, πθη, υποψες... και τρα εναι νεκρο, μνο στχτη". Σμφωνα μ' αυτν, λα θα μποροσαν να γνουν σχεδν θρλοι. "Απ τη ζω του ανθρπου η διρκεια εναι να σημεο, αλλ η ουσα ξεφεγει, λα τα σματα εναι προκαθορισμνα να καταστραφον κι η ψυχ αββαιη κι η φμη γνωστη. Σ' να κσμο που λα τα υλικ σματα εναι σαν να ποτμι κι λα τα ψυχικ και πνευματικ σαν να νειρο υλο, η ζω εναι νας πλεμος κι η μετ θνατον φμη εναι κτι που θα ξεχαστε. λα υπρχουν για να πεθνουν". Η διρκεια της ζως κποιου δεν χει σημασα. Για τον Μρκο Αυρλιο, ο θνατος τανε θεμιτς, επειδ βζει να τλος σ' λες τις επιθυμες.
     Το ργο αυτ λοιπν, Τα Εις Εαυτὸν, γρφτηκε μετ το 172 μ.Χ. κι εν ο συγγραφας κατεχε δη το αυτοκρατορικ αξωμα (161-180 μ.Χ.). Εναι γραμμνο στην Ελληνικ -τη γλσσα των μορφωμνων Ρωμαων- και παραδδεται διαιρεμνο σε 12 βιβλα (η διαρεση δεν ανταποκρνεται σε εσωτερικ κριτρια κι επομνως δεν πρπει να οφελεται στον διο τον συγγραφα). Εκτς απ το 1ο βιβλο, που, αν και γρφτηκε τελευταο, προτχθηκε εκ των υστρων ως εισαγωγ κι αναφρεται στις οφειλς του Αυρηλου σε συγγενες και δασκλους, τα υπλοιπα χουνε τη μορφ σκρπιων στοχασμν σε αφοριστικ φος, παραινσεων εις εαυτν χωρς καμμι συστηματικ κατταξη.
     Ως προς το περιεχμενο το ργο εντσσεται στη παρδοση της στωικς φιλοσοφας με ιδιατερα κδηλη την επδραση του Επικττου (55-120 μ.Χ). Στο αγωνιδες ερτημα της εποχς, πς μπορε κανες να κατακτσει την ευδαιμονα, απαντ ως γνσιος στωικς: η απαλλαγ απ τα πθη και τα ντονα συναισθματα (ηδον, πνος), η απθεια ναντι του εξωτερικο κσμου, η αδιαφορα για τα υλικ αγαθ συντενουνε στη κατκτηση της εσωτερικς γαλνης. να ασθημα που ενισχεται απ τη πεποθηση πως η ζω του ανθρπου διπεται εν τλει απ την δια αρμονα που διπει τον κσμο ως ολτητα και που οφελεται στην παρξη του Λγου. Απ το ργο του δεν απουσιζουν οι ννοιες της παροδικτητας του χρνου, του εφμερου της ζως, της πλρους αβεβαιτητας, μνο που δεν σχετζονται με μιαν απαισιδοξη θερηση του κσμου. Αντθετα, αποτελονε τη παραδοχ απ' που εκκινε κανες για να αναζητσει μσω της φιλοσοφας την ευδαιμονα.
     Η αλθεια εναι πως ο Μρκος Αυρλιος δε σκπευε να γρψει καννα βιβλο οτε να μιλσει για τις στρατιωτικς του επιτυχες. Ως γνσιος Στωικς, δεν επιζητοσε υστεροφημα απ τα κατορθματ του. Στα διαλεμματα των πολεμικν επιχειρσεων, αντ να πανηγυρζει τις νκες με εορτασμος, ξετλιγε τους στοχασμος στον εαυτ του (ο ττλος Εις εαυτὸν δθηκε αργτερα απ μελετητς). Εν εδει ημερολογου, στη σκην του, τις λγες στιγμς της ξεκορασης, κατγραφε στα ελληνικ (τη γλσσα των μορφωμνων της εποχς) τις σκψεις του, με μνο συνομιλητ τη ψυχ του. Απ την εποχ του Μρκου Αυρλιου ως σμερα μεσολβησαν χιλιδες χρνια. Το ημερολγιο γινε μα συνθης πρακτικ των Στωικν που ακμη και σμερα εφαρμζεται ως σκηση, καθς η αποτπωση των προσωπικν σκψεων οδηγε σε εσωτερικ γαλνη.
     Πολ πριν ερευνηθον τα οφλη της καταγραφς των σκψεων στο χαρτ, επιστμονες, ζωγρφοι, λογοτχνες και πολιτικο αισθνονταν την ανγκη να περννε χρνο με τον εαυτ τους, φιλτρροντας τις εμπειρες τους κι οργαννοντας τη σκψη τους. Ο κατλογος εναι μακρς: Leonardo da Vinci, Isaac Newton, Charles Darwin, Albert Einstein, Ernest Hemingway, Mark Twain, Benjamin Franklin εναι λγοι απ λους σοι ακολοθησαν τη συνθεια του Μρκου Αυρλιου. Η διαδικασα εναι απλ κι η αρχ του νου τους αποβανει μια εξαιρετικ ευκαιρα να πεσουμε τα παιδι (και τον εαυτ μας) να ξεκινσουν.
     Το ημερολγιο, χωρς κτι ττοιο να απαγορεεται, δε λειτουργε μνο ως αποθκη αναμνσεων. λοι σοι κατγραφαν τις σκψεις και τα συναισθματ τους, πως ο Μρκος Αυρλιος, δεν εχαν σκοπ να τα εκδσουν στο μλλον, αλλ να ξεδιπλσουν τις πιο μχιες σκψεις τους, να γνωρσουν τον εαυτ τους και να συμφιλιωθον μαζ του. Το ημερολγιο εναι προσωπικ υπθεση, δεν το γρφουμε για να το διαβσουν λλοι. Εναι ο παρατηρητς της δικς μας ζως, αυτπτης μρτυρας της καθημερινς εμπειρας. λα τα λλα εναι δευτερεοντα: επιλογ σωστν λξεων, λογοτεχνικ φος, γλωσσικ κφραση εμποδζουν το ζητομενο που εναι η ψυχολογικ αποσυμπεση κι η κατανηση του εστερου εαυτο. να ημερολγιο απαιτε καταρχν χρνο καθημεριν και πρπει να ξεκιν ως δσμευση.
     Παρ το γεγονς τι τα οφλη του εναι πολλαπλ κι μεσα ορατ, θεωρομε λλες ασχολες πιο σημαντικς απ το να αντιμετωπσουμε τον εαυτ μας. Αναμφβολα, φρνει σε ισορροπα σκψεις, αισθματα και συμπεριφορς. Αφενς, ερχμαστε πιο κοντ με τον εαυτ μας, κατανοντας σε μεγαλτερο βαθμ τις πρξεις μας και τα συναισθματ μας, αφ' ετρου κρατμε απσταση, παρνοντας τη θση του κριτ σων βισαμε. Η διαδικασα αυτ απαιτε συνεργασα των δο ημισφαιρων του εγκεφλου: την εφαρμογ του αναλυτικο, λογικο, αριστερο μρους, σε συνδυασμ με το δημιουργικ δεξ μρος του εγκεφλου. Η καταγραφ των σκψεων οδηγε σε ευεξα, εν αποτελε θεραπεα ψυχικν παθσεων. Πρσφατες ρευνες απ την ομδα του Αμερικανο ψυχολγου James Pennebaker πηγανουν πρα απ τα ψυχικ οφλη (καταπολμηση γχους) και πλον μιλνε για ενσχυση του ανοσοποιητικο συστματος και θεραπεα σωματικν παθσεων.
     Ο Μρκος Αυρλιος αγνοοσε τις ρευνες, αλλ γνριζε τον εαυτ του. Το ημερολγιο τον βοθησε να κατακτσει την αυτοσυνειδησα και την ηρεμα της ψυχς που τσο επιζητοσε. Σε μας κληροδτησε τη σοφα του και μα στση ζως, οδηγ για μια να αρχ. να δρο για τη να χρονι. Με το θνατ του ληξε η περοδος της Ρωμακς Ειρνης, αλλ το ργο του δεν ξεχστηκε. Ο διος δεν καταχρστηκε ποτ την απλυτη εξουσα που του προσφερε ο ττλος του αυτοκρτορα, που οφελεται μλλον σε τυχαα γεγοντα. Μνημονεεται ως ο "αυτοκρτορας-φιλσοφος" και το ημερολγιο που κρατοσε κατ τη διρκεια των εκστρατειν του, Τα Εις Εαυτν, αποτελε τη Ββλο του Στωικισμο, του φιλοσοφικο ρεματος που ιδρυτς του υπρξε ο Ζνων ο Κιτιες.
     Στη πρτη γραμμ του πολμου, μσα σ' να αντσκηνο, κατγραφε τους συλλογισμος του, δινε στον εαυτ του συμβουλς, τον εμψχωνε με τη δναμη της φιλοσοφας. Με σκοπ να σταθε συνεπς στις ιδες που ενστερνστηκε στα νιτα του, ν' αντξει στις δυσκολες, να μη παρασυρθε απ τον χεμαρρο των γεγοντων και καταλξει νας συνηθισμνος νθρωπος της εξουσας, αλλ να παραμενει αυτ που ταν: νας φιλσοφος-αυτοκρτορας. Δεν σκπευε να τα δημοσιεσει. γραφε για να κρατηθε δυνατς. Δεν πστευε στην υστεροφημα. Δεν πστευε καν τι θα τον θυμται κανες. μως διαψεστηκε. Δεκαοχτ αινες πρασαν απ ττε, και το βιβλο του ζει ακμη. χει γνωρσει αναρθμητες εκδσεις, αγαπθηκε κι υμνθηκε απ πμπολλους συγγραφες ως η ανεξντλητη πηγ σοφας. Ως το αινιο ευαγγλιο, πως το χαρακτρισε ο Ρενν. 
     Ως αυτοκρτορας ενδιαφρθηκε κυρως για τη νομοθεσα, μεριμνντας επσης για τα αδνατα κοινωνικ στρματα, εν επιτυχς ταν η αμυντικ πολιτικ του, καθς η βασιλεα του υπρξε η αρχ του τλους της Pax Romana. Σε εκστρατεα του μλιστα πθανε τον Μρτιο του 180 μ.Χ.
     Ως φιλσοφος εναι συνεπς εκπρσωπος του Στωικισμο, νας απ την περφημη τριανδρα της Νας Στος (μαζ με τον Επκτητο και τον Σενκα). Με το -γραμμνο στα ελληνικ- σγγραμμα (διαλογισμο με μορφ λλοτε σχολου επ απψεων κι αποφθεγμτων φιλοσφων του παρελθντος, λλοτε παρατηρσεων απευθυνμενων απ τον γρφοντα στον εαυτ του και λλοτε στοχασμν απολογιστικο κατ βση χαρακτρα) δωσε να απ τα διασημτερα ργα της στωικς φιλοσοφας, δεγμα του ηθικο-πρακτικο, κατ κριο λγο, στοχασμο κι επ πλον των περ θεο και φσεως απψεων της σχολς.


£££££££££££££££££££££


                                        Τα Εις Σεαυτν

Βιβλο 2ο

     Γραμμνα κοντ στον ποταμ Γρανοα, στα μρη των Κουδων

   1. Απ νωρς το πρω να λες μσα σου: σμερα θα συναντηθ με τον πολυπργμονα, με τον αχριστο, με τον αλαζνα, τον δολερ, τον φθονερ, τον ακοιννητο. Τους συμβανει να εναι τσι επειδ αγνοον το αγαθ και το κακ. Εμνα μως, που στοχστηκα τη φση του γαθο κι εδα την ομορφι του' και τη φση του κακο κι εδα την ασχμια του' και τη φση του ανθρπου που σφλλει κι εδα τι εναι συγγενς μου, χι απ το διο αμα σπρμα αλλ απ τον διο Νου, και τι χει τη θση του μσα στο θεο ργο' εμνα δεν μπορε να με βλψει κανες απ τους παραπνω, γιατ κανες τους δε μπορε να με μπλξει στην αισχρτητα. Επσης δεν μπορ να οργζομαι μ' να συγγενικ μου πρσωπο και να το μισ. Γεννηθκαμε για να συνεργαζμαστε μεταξ μας, πως τα πδια, τα χρια, τα βλφαρα, πως η πνω και κτω σειρ των δοντιν. Το να κνουμε αντπραξη νας στον λλον εναι παρ φσιν. Κι η αγανκτηση κι η αποστροφ αποτελον αντπραξη.

   2. ,τι και να 'ναι αυτ που εμαι: λγες σρκες, λγη πνο και το γεμονικν. Τις σρκες περιφρνησ τες: αμα βρμικο,, κοκκαλκια κι να πλγμα απ νερα, φλβες, αρτηρες. Δες και τι σι πραματκι εναι κι η πνο: σκτος αρας και πντα διαφορετικς -τη βγζεις προς τα ξω και τη ξαναρρουφς. Και τρτο το γεμονικ. Παρτα τα βιβλα -μη σε αποσπον λλο, δεν σου επιτρπεται. Σα να ζυγνει ο θνατς σου, βλε με το νου πως γρασες πια: μην αφνεις λλο να 'ναι υποδουλωμνο -να μη το ορζουν σα νευρσπαστο οι ορμς σου οι ακοιννητες, να μην αγανακτ με τη μορα και με το παρν, να μη στραβοκοιτει το μλλον.

   3. σα εναι ργα των θεν, εναι πλρη προνοας. σο για τα τυχαα συμβντα, δεν εναι ανεξρτητα απ τη Φση, παρ εναι συνυφασμνα και διαπλεγμνα με τα σα διοικε η πρνοια. λα απ κει απορρουν -κι ενυπρχει σ' αυτ αναγκαιτητα κι ,τι εναι προς το συμφρον του σμπαντος κσμου, που μρος του εσαι κι εσ. Και για κθε επιμρους κομμτι της φσης, καλν εναι ,τι φρει η Φση του σμπαντος κσμου κι ,τι τη συντηρε. Και τον κσμο συντηρον οι μεταβολς των στοιχεων αλλ και των σνθετων σωμτων. Αυτ να σου εναι αρκετ, χε τα για θεωρητικς αρχς, πντα. Κι σε τη δψα για τα βιβλα, για να μη πεθνεις βαρυγκομντας, μα αληθιν καλοδιθετος κι απ τα βθη της καρδις σου ευγνμων στους θεος.

   4. Θυμσου πσο καιρ τ' αναβλλεις αυτ και πσες φορς σου δσανε προθεσμες οι θεο και συ δεν τις χρησιμοποησες. μως πρπει πια να αντιληφθες τνος κσμου εσαι κομμτι και τνος κυβερντη του κσμου απρροια εναι η υπστασ σου και πως ο χρνος σου χει να ριο κι αν δεν τον χειριστες τσι στε να διξεις τα σννεφα, ο χρνος θα φγει, θα χαθε και θα χαθες κι εσ, χωρς να σου ξαναδοθε καμμα δυναττητα.

   5. Κθε σου στιγμ, ρωμαλος, ως νδρας κι ως Ρωμαος, φρντιζε αυτ που περν απ το χρι σου, με ανεπιτδευτη σεμντητα, με φιλοστοργα, ελευθεροφροσνη και ασθημα δικαου, διασφαλζοντας την αποδσμευσ σου απ κθε λλη εξωτερικ εικνα. Και θα τη διασφαλσεις, αν κθε σου πρξη την κνεις σα να ταν η τελευταα της ζως σου' απαλλαγμνη απ κθε απερισκεψα κι εμπθεια ενντια στις λογικς κρσεις, απ κθε υποκρισα, φιλαυτα και δυσφορα γ ι' αυτ που σου 'λαχαν απ τη μορα.

   6. Ατιμζεις, ατιμζεις τον εαυτ σου, ψυχ και δεν θα σου μενει πια καιρς να τον τιμσεις. Μια στιγμ μοναχ κρατ η ζω του καθενς, κι η δικ σου σχεδν πρασε κιλας, κι εσ δεν σβεσαι τον εαυτ σου, παρ αποθτεις τη καλ σου μορα στις ψυχς των λλων.

   7. Σου τραβ τη προσοχ κτι που ρχεται απ' ξω; Δνε στον εαυτ σου την νεση να μθει και κτι καινοργιο και καλ και μη παρασρεσαι εδ κι εκε. δη πρπει να φυλγεσαι απ κενο το λλο εδος περιπλνησης -γιατ σαχλαμαρζουν και με πρξεις σοι απκαμαν απ' τη ζω χωρς να χουν βλει να σκοπ στον οποο να στρφουν την κθε τους ενρμηση και σκψη, μια για πντα.

   8. Δσκολα θα δεις κποιον να δυστυχε επειδ δεν ξρει τι γνεται μες στην ψυχ του λλου' μως εκενοι που δεν παρακολουθον της δικς τους ψυχς τις κινσεις, δεν μπορε παρ να δυστυχσουν.

   9. Αυτ να αναλογζεσαι πντα: ποια εναι η Φση το παντς και ποια η δικ μου φση, και πς σχετζεται η μια με την λλη και ποιο μρος ποιου συνλου εναι η δικ μου' και πως κανες δεν σ' εμποδζει να κνεις και να λες ,τι εναι σμφωνο με τη Φση, της οποας εσαι μρος.

  10. Με λγο φιλοσοφικ ο Θεφραστος, συγκρνοντας τα σφλματα μεταξ τους -και με τρπο απλ, τσι που να διευκολνει τον καθνα να κνει ττοιου εδους συγκρσεις-, ισχυρζεται τι τα σφλματα που οφελονται στην επιθυμα εναι βαρτερα απ τα σφλματα που οφελονται σε θυμ. Γιατ ο θυμωμνος, προφανς, ταν στρφει τα ντα του στη λογικ το κνει με κποιο πνο και με κρυφος ενδοιασμος. Εν αυτς που σφλλει απ επιθυμα, νικημνος καθς εναι απ την ηδον, δεχνει πιο ακλαστος και θηλυπρεπς. Σωστ λοιπν, και με τρπο αντξιο της φιλοσοφας, επε ο Θεφραστος τι το σφλμα που διαπρττεται με ευχαρστηση αρμζει να το καταδικζουμε πιο αυστηρ απ' ,τι το σφλμα που διαπρττεται με λπη. Γενικ, ως δη αδικημνος και στενοχωρημνος, ο νας αναγκαστικ θα νισει θυμ' εν ο λλος απ μνος του κατευθνεται προς την αδικα, παρασυρμνος απ μιαν επιθυμα του.

  11. Σαν να πρκειται τρα αμσως να φγεις απ τη ζω, τσι να πρττεις κθε φορ, τσι να μιλς, τσι να σκφτεσαι. Το να εγκαταλεψεις την ανθρωπτητα, αν υπρχουν θεο δεν εναι διλου φοβερ, γιατ οι θεο δεν πρκειται να σε ρξουν στο κακ. Αν πλι δεν υπρχουν θεο δεν νοιζονται για τα ανθρπινα, τι ακριβς μπορε να σημανει για σνα το να ζεις σ' να κσμο που απουσιζουν οι θεο και η πρνοια; μως υπρχουν θεο και νοιζονται για τ' ανθρπινα, και χρισαν στον νθρωπο λες τις δυναττητες να αποφεγει τις πραγματικς συμφορς. σο για τ' λλα, αν υπρχε σ' αυτ κτι το κακ, θα πρβλεπαν στε να μπορε ο νθρωπος να τ' αποφεγει. (μως κτι που δεν σε κνει χειρτερο νθρωπο, πς μπορε να σου κνει χειρτερη τη ζω;). Δεν εναι αλθεια τι τα παρβλεψε αυτ η Φση του παντς, ετε απ γνοια ετε επειδ τχα δεν μπρεσε να τα προλβει να τα διορθσει. Οτε πλι θα μποροσε να κνει τσο μεγλο σφλμα, ετε απ αδυναμα ετε απ αδεξιτητα, στε τα καλ και τα κακ να συμβανουν και στους καλος και στους κακος, αδιακρτως. Θνατος και ζω λοιπν, δξα και μη δξα, πνος και ηδον, πλοτος και φτχεια, λ' αυτ τυχανουν και στους καλος και στους κακος, χωρς να εναι οτε ωραα οτε σχημα. ρα οτε καλ εναι οτε κακ.

  12. Πσο γοργ αφανζονται λα -μες στον κσμο τα δια τα σματα, και μες στην αιωνιτητα η μνμη τους. Τι λογς εναι λα τα αισθητ πργματα, και κυρως εκενα που μας δελεζουν με την ηδον μας φοβζουν με τον πνο τα κνει η κενοδοξα μας διαβητα, πσο ευτελ και ευκαταφρνητα, βρμικα και φθαρτ και πεθαμνα -το μαθανουμε με τη δναμη του νου. Τι εναι στ' αλθεια αυτο οι νθρωποι που οι απψεις τους κι οι κουβντες τους [εξασφαλζουν την κακ και την] καλ φμη. Τι σημανει θνατος, που αν τον εξετσεις μεμονωμνα, και ορσεις την ννοι του και τον διαχωρσεις απ τους συνειρμος που μας προκαλε, δεν θα τον θεωρες πια τποτε λλο παρ μια λειτουργα της φσης- κι αν κποιος φοβται μια λειτουργα της φσης, χει μυαλ μικρο παιδιο. Κι χι μνο εναι λειτουργα της φσης αλλ και προς το συμφρον της. Πς ρχεται σε επαφ με τον θε ο νθρωπος, και με ποιο μρος του εαυτο του, και σε τι διθεση βρσκεται τοτο το μρος του ανθρπου.

  13. Τποτε αθλιτερο απ εκενον που περιδιαβανει τον κκλο των πραγμτων και «ανασκαλεει τα υποκτω της γης», που λει ο ποιητς και ζητ να μθει τι κρβεται μες στις ψυχς των λλων, συμπερανοντας απ κποια σημδια, και δεν αντιλαμβνεται τι το μνο που του χρειζεται εναι να σχετιστε με τον δαμονα που ζει εντς του και να τον λατρψει με ειλικρνεια. Και λατρεα θα πει να τον διατηρσει αμλυντο απ πθη και ματαιτητα και δυσαρσκεια για τα σα πρττονται απ θεος κι ανθρπους. σα προρχονται απ τους θεος εναι σεβαστ λγω της αρετς τους -σα πλι προρχονται απ τους ανθρπους εναι αγαπητ ως συγγενικ μας. Κποτε μλιστα εναι και αξιολπητα γιατ οφελονται σε γνοια του καλο και του κακο: μια αναπηρα χι μικρτερη απ το να μη μπορες να διακρνεις το σπρο και το μαρο.

  14. Ακμη κι αν πρκειται να ζσεις τρεις χιλιδες χρνια και τριντα χιλιδες, να θυμσαι πως κανες δεν χνει ζω λλη απ αυτ που ζει, οτε ζει λλη ζω απ αυτ την οποα χνει. τσι, η μεγαλτερη μακροβιτητα κι η πιο σντομη ζω καταλγουν να εναι το διο πργμα, αφο το παρν εναι σης διρκειας για λους, και ,τι χει χαθε δεν μας ανκει πια' οπτε, αυτ που χνεται εναι προφανς ακαριαο. Δηλαδ, οτε το παρελθν μπορε να χσει κανες οτε το μλλον. Πς γνεται να στερηθε αυτ που δεν χει; Τοτα τα δυο να θυμσαι πντα: πρτον, τι τα πντα, ανκαθεν, εναι διας λογς και ανακυκλνονται, και δεν χει καμμι διαφορ το να βλπεις τα δια πργματα επ εκατ διακσια χρνια επ μια αιωνιτητα. Και δετερον, τι ο μακροβιτερος νθρωπος και αυτς που θα πεθνει πολ νωρς, το διο πργμα χνουν: μνο το παρν θα στερηθον -αν πομε πως κι αυτ δικ τους εναι-, εν ,τι δεν χεις, δεν μπορες να το χσεις.

  15. τι λα εναι η ιδα που χουμε γι' αυτ. Εναι προφανς τι ισχει τοτη η φρση που αποδδεται στον Μνιμο τον Κυνικ. Προφανς και η χρησιμτητ της, αν δεχτες το ουσιαστικ της νημα στο μτρο που αληθεει.

  16. Ατιμζει τον εαυτ της η ανθρπινη ψυχ, πρτα και κρια ταν γνεται να απστημα, κτι σαν σπυρ πνω στο σμα του κσμου - εφ' σον η ευθνη βαρανει την δια. Βλπεις, το να δυσανασχετες με κτι που συμβανει, σημανει αποστασα απ τη Φση, στην οποα εμπεριχονται και των λλων οι φσεις. Δετερον, ατιμζει τον εαυτ της ταν αποστρφεται κποιον νθρωπο ταν κινεται ενντι του για να του κνει κακ' και ττοιες εναι οι ψυχς σων οργζονται. Τρτον, ατιμζεται ταν την καταβλλει η ηδον ο πνος. Τταρτον, ταν υποκρνεται και κνει λει κτι προσποιητ και ψετικα. Πμπτον, ταν οι πρξεις κι οι επιθυμες της δεν κατευθνονται προς κποιον σκοπ αλλ γνονται στην τχη κι εναι ανακλουθες, τη στιγμ που θα πρπει ως και το παραμικρ να γνεται σμφωνα με την αναγωγ του στον τελικ σκοπ. Και τελικς σκοπς των λλογων ντων εναι να ακολουθον τον λγο και τον νμο της πιο σεβσμιας λων των πλεων και πολιτειν.

  17. Της ανθρπινης ζως ο χρνος εναι μια στιγμ, η ουσα της ρευστ, οι αισθσεις αμυδρς, του κορμιο η σσταση φθαρτ, η ψυχ μια σβορα, η τχη ανεξιχναστη κι η φμη προν ακρισας. Με δυο λγια, λα του σματος εναι ρευστ σαν ποταμς, εν της ψυχς εναι νειρο και ψευδασθηση -η δια η ζω εναι πλεμος και ταξδι σε ξνο τπο, κι η υστεροφημα εναι λθη. Ποιος μπορε να μας παρασταθε στο δρμο; Η φιλοσοφα και μνον αυτ. Και φιλοσοφα θα πει, να διατηρες τον δαμονα που 'χεις μσα σου απρσβλητο, σο και αβλαβ, υπερνω πνων και ηδονν -τποτα να μην κνεις στα κουτουρο, τποτα στα ψετικα και με υποκρισα- φιλοσοφα θα πει να μην χεις ανγκη απ το τι κνει δεν κνει ο λλος -κι ακμη, ,τι σου προκψει και ,τι σου στλνει η μορα ο δαμονς σου να τα δχεται, ως προερχμενα κπου απ κει, απ' που προρχεται κι αυτς. Και πνω απ' λα, να περιμνεις το θνατο με γαλνιο νου, ως κτι που δεν εναι παρ μια ακμα διλυση στοιχεων που συνθτουν κθε μβιο ον. Μεταβλλονται αυτ τα στοιχεα, το καθνα σε κτι λλο, και δεν εναι διλου τρομερ αυτ. Αν εναι τσι, τι σου κακοφανεται αυτ η μεταβολ και διλυση των πντων; Αφο γνεται σμφωνα με τη Φση. Κι ,τι εναι σμφωνο με τη Φση δεν εναι κακ.

   (μτφρ. Γιννης Αβραμδης)

                                              Τλος αποσπσματος

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers