—–Το όνομά της ήτανε Judy-Lynn, ήτανε συντάκτρια της σύγχρονης επιστημονικής φαντασίας και σχεδόν όλα όσα αγαπήσαμε εκεί, υπάρχουν επειδή αρνήθηκε να δεχτεί τα όρια που της είχανε τεθεί.
—–Η Τζούντι-Λιν ντελ Ρέι (το γένος Μπέντζαμιν, Judy-Lynn del Rey) γεννήθηκε 20 Γενάρη 1943 με αχονδροπλαστικό νανισμό και μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη, μικρή στο ανάστημα αλλά με τεράστια περιέργεια. Ενώ άλλα παιδιά παίζαν έξω, κείνη εξαφανιζότανε στις δημόσιες βιβλιοθήκες, τραβώντας μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας από τα ράφια και διαβάζοντας τα σα χάρτες για πιθανά μέλλοντα. Σε μια εποχή που το είδος απορρίφθηκε ως παλπ φίξιον για τα έφηβα αγόρια, εκείνη είδε κάτι εντελώς διαφορετικό. Είδε ιδέες. Είδε φιλοδοξία. Είδε προς τα πού κατευθύνθηκε η αφήγηση πολύ πριν προλάβουν οι υπόλοιπες εκδόσεις. Δεν έφτασε με τη δύναμη. Ξεκίνησε από τον πάτο.
—–Στις αρχές της 10ετίας του ’60, έπιασε δουλειά ως βοηθός γραφείου στο Galaxy, το πιο σεβαστό περιοδικό επιστημονικής φαντασίας της εποχής. Απαντούσε στα τηλέφωνα, συμπλήρωνε χαρτιά και διάβαζε τα πάντα. Παρακολουθούσε πώς διαμορφώνονταν οι ιστορίες και πώς αντιμετωπίστηκαν οι συγγραφείς. Μέσα σε 4 χρόνια, είχε σκαρφαλώσει στο managing editor, όχι μέσω συνδέσεων ή γοητείας, αλλά μέσω μιας σχεδόν φωτογραφικής μνήμης για κείμενο κι ένστικτο για το τι θα διαρκούσε. Μετά τηλεφώνησε στο Ballantine Books.
—–Όταν η Judy-Lynn έφτασε στο Ballantine το 1973, η επιστημονική φαντασία κι η λογοτεχνία δημοσιεύονταν περιστασιακά κι όχι βάσει αξίας. Ειδικά η επιστημονική φαντασία αντιμετωπίστηκε σαν τυχαίο είδος. Ο Τόλκιν πουλήθηκε. Όλα τ’ άλλα θεωρούνταν ένα ρίσκο που δεν αξίζει να πάρει κανείς. Η Judy-Lynn θεώρησε πως αυτή η συμπεριφορά ήτανε δειλία. Η πρώτη μεγάλη πράξη της δεν ήταν ασφαλής. Ήταν αντιπαράθεση.
—–Διέλυσε τη σχέση του Ballantine με τον John Norman, που τα μυθιστορήματα Gor πουλήθηκαν καλά αλλά ήτανε βουτηγμένα στο μισογυνισμό. Τα βιβλία βγάλανε λεφτά. Αφήνοντας τους ελεύθερους από τον εκδοτικό, έγινε εχθρός. Το ‘κανε έτσι κι αλλιώς. Το κέρδος, για κείνη, δεν ήταν υπεράσπιση της πνευματικής σαπίλας. Μετά ήρθε η απόφαση που θ’ άλλαζε μόνιμα τη λαϊκή κουλτούρα.
—–Ήτανε θαυμάστρια και συμμετείχε τακτικά σε συνέδρια επιστημονικής φαντασίας και ανέβηκε στην εκδοτική σκάλα, ξεκινώντας με τη δουλειά της στο περιοδικό ΕΦ, Galaxy. Ήτανε Διευθύνουσα Συντάκτρια του περιοδικού από τον Ιούλιο του 1969 ως τον Ιούλιο του 1971, ενώ εργαζόταν επίσης στο περιοδικό If. Η Judy-Lynn ήτανε φίλη του Lester del Rey, τονε παντρεύτηκε στις 21 Μάρτη 1971, μετά το θάνατο της τρίτης συζύγου του.
—–Αφού μετακόμισε στο Ballantine Books, αναζωογόνησε τη κάποτε εξέχουσα σειρά ΕΦ του εκδότη κι αμέσως μετά έφερε τον Lester για να επιμεληθεί τη σειρά φαντασίας του Ballantine. Με την επιτυχία τους, της δόθηκε το δικό της αποτύπωμα, που ονομάζεται Del Rey Books. Επιμελήθηκε επίσης μια πρωτότυπη σειρά ανθολογίας ΕΦ, το Stellar, μία από τις οποίες, το Stellar ΙΙ, κέρδισε το Βραβείο Locus για τη Καλύτερη Ανθολογία, το 1976. Ως συντάκτρια, ήτανε γνωστή για τη σχέση της με τους συγγραφείς. Ο Φίλιπ Κ. Ντικ την αποκάλεσε αρχιτεχνίτη και τη καλύτερη συντάκτρια με την οποία είχε συνεργαστεί ποτέ κι ο Ισαάκ Ασίμοφ τη περιέγραψε ως απίστευτα έξυπνη, εμπνευσμένα τετραπέρατη, σκληρή και γενικά αναγνωρισμένη (ειδικά από κείνον) ως μία από τις κορυφαίες συντάκτριες στον κλάδο. Έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο στην απόκτηση των δικαιωμάτων δημοσίευσης μυθιστορημάτων βασισμένων στην ακυκλοφόρητη τότε ταινία Star Wars του George Lucas, η οποία θα κέρδιζε στους Ballantine/Del Rey αρκετά εκατομμύρια δολάρια.
—–Το 1976, ένα πρότζεκτ έφτασε στο γραφείο της που οι περισσότεροι εκδότες απέρριψαν εντελώς: τα δικαιώματα μυθιστορήματος μιας παράξενης διαστημικής ταινίας από ένα νεαρό σκηνοθέτη ονόματι Τζορτζ Λούκας. Οι εσωτερικοί του Χόλιγουντ περίμεναν ότι η ταινία θ’ αποτύχει. Τα στούντιο δεν ήταν σίγουρα. Οι εκδότες γέλασαν.
Η Judy-Lynn δεν το ‘κανε, ούτε δίστασε. Αγόρασε τα δικαιώματα.
—–Πριν το Star Wars φτάσει στα θέατρα, το μυθιστόρημα πούλησε 4.500.000 αντίτυπα. Μέχρι να παραταχθεί το κοινό στους κινηματογράφους, η ιστορία ζούσε ήδη στο μυαλό των αναγνωστών. Χρόνια αργότερα, η Judy-Lynn θα αστειευόταν ότι ήταν η Μαμά του Star Wars, αλλά υπήρχε αλήθεια πίσω από το χιούμορ. Είχε αναγνωρίσει τη δύναμή του πριν το τολμήσει κανείς άλλος.
—–Το 1977 έκανε άλλη μια κίνηση που τρομοκράτησε τους ανταγωνιστές της. Έκανε το δικό της αποτύπωμα: Del Rey Books. Το ‘τρεξε με τον σύζυγό της, Lester del Rey. Κείνος επικεντρώθηκε στην επεξεργασία της φαντασίας. Η Judy-Lynn επέβλεπε τα πάντα. Συμβόλαια. Καλύμματα. Στρατηγική Κατεύθυνση. Το πρώτο πρωτότυπο μυθιστόρημα που κυκλοφόρησαν ήταν Το σπαθί της Σανάρα του Τέρι Μπρουκς. Εξερράγησαν οι πωλήσεις.
—–Το βιβλίο δεν πούλησε απλά. Κατέστησε σαφές ότι η ΕΦ μπορεί να είναι mainstream, serialized, εμπορική και φιλόδοξη. Μια ολόκληρη βιομηχανία περιστρέφεται γύρω από αυτή την επιτυχία. Κι η Judy-Lynn συνέχισε. Έσωσε κι εξέδωσε το The Princess Bride. Το μυθιστόρημα του William Goldman είχε εκδοθεί το 1973 κι απέτυχε σιωπηλά. Έσβηνε στην αφάνεια. Η Judy-Lynn το επανέκδωσε το 1977 με ένα τολμηρό εξώφυλλο κι ένα marketing push, σαν μοντέρνο κλασσικό. Χωρίς αυτή τη παρέμβαση, σχεδόν σίγουρα δεν θα υπήρχε ποτέ ταινία. Χωρίς εισαγωγικά. Χωρίς μάσκες. Όχι “όπως επιθυμείτε”! Δημοσίευσε τα βιβλία Star Trek Log, επεκτείνοντας τη τηλεοπτική ΕΦ σ’ έντυπη μορφή με νομιμότητα και φροντίδα.
—–Η Judy-Lynn del Rey δεν επεξεργαζόταν μόνο βιβλία. Επαναπροσδιόρισε τα είδη. Μετέτρεψε την ΕΦ αλλά και τη φαντασία σε πολιτιστικές μηχανές. Πίστευε στο Star Wars όταν κανείς άλλος δεν θα το έκανε. Έσωσε The Princess Bride. Δημοσίευσε το πρώτο bestseller ΕΦ. Κατασκεύασε το σχέδιο που οι μοντέρνες κερδοσκοπικές εκδόσεις εξακολουθούν να ακολουθούν. Η γυναίκα που ‘φερε επανάσταση στο είδος της φαντασίας παίρνει επιτέλους τη τιμητική της.
—–Το έκανε όρθια 1,50 εκατοστά ψηλή σε δωμάτια γεμάτα άντρες που την υποτίμησαν και μετά την αντέγραψαν. Την επόμενη φορά που θα ανοίξεις ένα μυθιστόρημα φαντασίας, ή θα δεις μια διαστημική όπερα, ή θα αναφέρεις μιαν ατάκα για την αληθινή αγάπη, τώρα θα ξέρεις ποιος έκανε αυτό τον κόσμο δυνατό.
—–Υπερασπίστηκε τον Stephen R. Το Chronicles of Thomas Covenant του Donaldson, πείθει τον Ballantine να κάνει κάτι ανήκουστο: να απελευθερώσει και τους 3 τόμους την ίδια μέρα από έναν εντελώς άγνωστο συγγραφέα. Χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Όχι δοκιμές στα νερά. Απλά πεποίθηση.
—–Δημοσίευσε το The White Dragon της Anne McCaffrey, το οποίο έγινε το πρώτο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας στην ιστορία που έφτασε στο νούμερο ένα στη λίστα των best seller των New York Times.
—–Η ιστορία μιας γυναίκας με νανισμό που ‘φερε επανάσταση στο κόσμο της EΦ επιμελούμενη κι εκδίδοντας βιβλία από συγγραφείς όπως ο Arthur C. Clarke, ο Isaac Asimov, ο Philip K. Dick και τον Πόλεμο των Άστρων του George Lucas σε μορφή μυθιστορήματος. Δείτε πώς οι αφηγήσεις επιστημονικής φαντασίας, μέσω της κερδοσκοπικής κι ευφάνταστης φύσης τους, προσφέρουν έναν πιο περιεκτικό και δίκαιο φακό μέσω του οποίου μπορείτε να επαναπροσδιορίσετε την αναπηρία.
—–Σκεφτείτε το αγαπημένο σας μυθιστόρημα φαντασίας ή επιστημονικής φαντασίας. Θα γνωρίζετε τον συγγραφέα και τον τίτλο, φυσικά. Μπορείτε όμως να σκεφτείτε τον εκδότη του;
—–Ξεκίνησε, όμως, δουλεύοντας ως βοηθός σύνταξης -στη πραγματικότητα, «γκόφερ»- για το πιο επαινεμένο περιοδικό επιστημονικής φαντασίας της 10ετίας του ’60, το Galaxy. Εκεί έμαθε τα βασικά των εκδόσεων και ανέβηκε γρήγορα στις τάξεις των συντακτών μέχρι που η Ballantine Books τη παρέσυρε το 1973. Παρ’ όλ’ αυτά, η αποστολή της ήταν να αναπτύξει μια ισχυρή λίστα μυθιστορημάτων ΕΦ που θα μπορούσαν να προσελκύσουν νέες γενιές νεότερων αναγνωστών, για να μην αναφέρουμε τους ενήλικες. Μια πρώιμη επιτυχία ήταν η σειρά της Star Trek Log, μια σειρά 10 μυθιστορημάτων βασισμένων σε επεισόδια του Star Trek: The Animated Series.
—–Αλλά η del Rey σημείωσε ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία αρπάζοντας τα δικαιώματα μυθιστορήματος για μια ταινία επιστημονικής φαντασίας που, κείνη την εποχή, λίγα στελέχη του Χόλιγουντ πίστευαν ότι θα τα πήγαινε καλά: Star Wars. Αυτό το έξυπνο στοίχημα οδήγησε σε χρόνια προσοδοφόρων προϊόντων έκδοσης για το Ballantine, όπως ημερολόγια, βιβλία τέχνης, τετράδια σκίτσων, το Star Wars Intergalactic Passport και, φυσικά, περισσότερα μυθιστορήματα που διαδραματίζονται στο σύμπαν του Star Wars -τόσα πολλά διαφορετικά tie-ins, στη πραγματικότητα, που η del Rey ονόμασε τον εαυτό της Μαμά του Star Wars.
—–Στη συνέχεια, έγινε κάποια που, όπως το έθεσε η δημοσιογράφος Jennifer Crighton, ακτινοβολούσε με τη ξεδιάντροπη χαρά μιας από τις δυνάμεις των Επαναστατών, μιας νεόπλουτης που κέρδισε. Οι τάσεις της Del Rey ως συντάκτριας επικρίθηκαν μερικές φορές -συχνά από ανταγωνιστές που δεν μπορούσαν να ταιριάξουν με την επιτυχία της σειράς της- επειδή επικεντρώθηκε υπερβολικά στο τελικό αποτέλεσμα του Ballantine. Αλλά επέλεξε επίσης να εργαστεί στο εκδοτικό τοπίο όπως υπήρχε στη πραγματικότητα τη 10ετία του ’70, αντί γι’ αυτό που θα ήθελε μόνο να υπάρχει. Στο βιβλίο του Big Fiction, ο μελετητής της εκδοτικής βιομηχανίας Dan Sinykin αποκαλεί αυτή τη περίοδο «Εποχή του Ομίλου», εποχή που οι εκδοτικοί οίκοι -συνήθως μικροί κι οικογενειακοί- ενοποιούνταν σε μεγαλύτερες εταιρείες.
—–Οι ανταγωνιστές άρχισαν να αποκαλούν τις εκδόσεις της Βιβλία Ντελ-Ρέι, μισή προσβολή, μισή παράδοση. Αν η Judy-Lynn ήθελε ένα πρότζεκτ, όλοι οι άλλοι θα μπορούσαν κάλλιστα να κάνουνε στην άκρη. Μεταξύ 1977 και 1990, το Del Rey Books έβαλε 65 τίτλους στις λίστες των best seller. Περισσότερο από κάθε άλλον εκδότη ΕΦ και λογοτεχνίας μαζί. Οι συγγραφείς ήξεραν ακριβώς ποια ήταν.
—–Ο Arthur C. Η Clarke την αποκάλεσε τη πιο λαμπρή συντάκτρια που συνάντησε ποτέ. Ο Φίλιπ Κ. Dick πήγε πιο μακρυά: Είπε ότι ήταν η μεγαλύτερη συντάκτρια μετά τον Maxwell Perkins, ο άνθρωπος που διαμόρφωσε τους Hemingway και Fitzgerald. Αλλά η βιομηχανία που επωφελήθηκε από την ευφυΐα της δεν της έδωσε ποτέ δημόσια αναγνώριση όσο ήτανε ζωντανή. Δεν ήτανε ποτέ υποψήφια για Βραβείο Hugo. Ούτε μια φορά. Οι άνδρες που την επαίνεσαν με γράμματα και συνεντεύξεις δεν κατάφεραν να την τιμήσουν όταν έπρεπε.
—–Ένα όφελος αυτής της αλλαγής, ωστόσο, ήταν οι μεγαλύτερες εταιρικές επενδύσεις στον κλάδο, οι οποίες ενίσχυσαν τις εκτυπώσεις, τους προϋπολογισμούς μάρκετινγκ, τις προκαταβολές συγγραφέων και τους μισθούς του προσωπικού. Η μητρική εταιρεία του Ballantine, Random House, ήταν επίσης γνωστή ως ηγέτης του κλάδου στην ελευθερία του λόγου, χάρη στις προσπάθειες των θρυλικών CEOs Bennett Cerf και Robert L. Bernstein. Κατά συνέπεια, η Random House έδωσε στα εκδοτικά της τμήματα, συμπεριλαμβανομένου του Ballantine, τεράστια δημιουργική αυτονομία. Κι όταν η del Rey απέκτησε τελικά το δικό της αποτύπωμα το 1977, πήρε το μεγαλύτερο ρίσκο από όλα: τη φαντασία.
—–Τις προηγούμενες 10ετίες, η ΕΦ είχε τη φήμη ότι δεν μπορούσε να πουληθεί -εκτός, φυσικά, αν το όνομά σας ήταν J. R. R. Tolkien ή αν γράφατε βαρβαρική μυθοπλασία τύπου Conan. Ενώ τα κορυφαία περιοδικά ΕΦ είχανε συχνά διακεκριμένες εκδόσεις, τα περιοδικά φαντασίας συχνά αναδιπλώνονταν λόγω έλλειψης πωλήσεων. Το 1975, όμως, η del Rey προσέλαβε τον σύζυγό της, Lester del Rey, για να αναπτύξει μια σειρά φαντασίας κι όταν κυκλοφόρησε 2 χρόνια αργότερα, σημείωσε μεγάλες επιτυχίες με μπεστ σέλερ όπως το The Sword of Shannara του Terry Brooks και το The Chronicles of Thomas Covenant the Unbeliever του Stephen R. Donaldson. Ωστόσο, παρ’ όλο που ο Lester επιμελήθηκε τους συγγραφείς ΕΦ, η Judy-Lynn επέβλεψε το αποτύπωμα και το μάρκετινγκ. Ένα λιγότερο γνωστό παράδειγμα της ανδρείας της είναι η Πριγκήπισσα Νύφη.
—–Σήμερα, οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουνε την ταινία του 1987, αλλά η ταινία ξεκίνησε ως ένα πολύ παλαιότερο μυθιστόρημα του William Goldman. Η αρχική έκδοση του 1973, ωστόσο, πούλησε ελάχιστα. Θα μπορούσε να είχε ξεθωριάσει στην αφάνεια αν η del Rey δεν ήταν αποφασισμένη να αναβιώσει τη λίστα του Ballantine. Επανεξέδωσε το The Princess Bride το 1977 με εκθαμβωτικό, διπλωμένο εξώφυλλο και νέα διαφημιστική καμπάνια, χωρίς την οποία το μυθιστόρημα -κι η ταινία- μπορεί να μην είχανε βρει ποτέ τη μετέπειτα επιτυχία τους. Χάρη σε αυτές τις προσπάθειες, η Del Rey Books κυριάρχησε στις εκδόσεις ειδών, παράγοντας περισσότερους τίτλους μπεστ-σέλλερ μέχρι το 1990 από κάθε άλλο εκδότη ΕΦ και λογοτεχνίας μαζί. Ωστόσο παρά τα παράπονα ότι η έκδοση έδινε προτεραιότητα στην εμπορική επιτυχία έναντι της λογοτεχνικής αξίας, οι συγγραφείς της Del Rey κέρδισαν το μερίδιο των λογοτεχνικών διακρίσεων που τους αναλογούσε.
—–Το διάσημο βραβείο Locus Poll για το καλύτερο μυθιστόρημα ΕΦ απονεμήθηκε στους συγγραφείς της Del Rey, Julian May κι Isaac Asimov το 1982 και το 1983. Άλλοι βραβευθέντες του Locus είναι οι Patricia A. McKillip, Robert A. Heinlein, Larry Niven, Marion Zimmer Bradley και Barbara Hambly. Η Γέφυρα των Πουλιών του Barry Hughart ήταν ένας από τους δύο νικητές για το World Fantasy Award το 1985 και κέρδισε το Mythopoeic Society Award το 1986. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι η Del Rey έφυγε με το βραβείο Science Fiction Book Club στα πρώτα 9 χρόνια ύπαρξης αυτού του βραβείου, κερδίζοντας 7 από αυτά. Οι τίτλοι του εκδοτικού κέρδισαν επίσης 3 συνεχόμενα βραβεία φαντασίας August Derleth -που τώρα ονομάζονται British Fantasy Award– από το 1977 ως το 1979.
—–Στις 25 Μάη 1977 κυκλοφόρησε το Star Wars κι άλλαξε το πολιτιστικό τοπίο για πάντα. Άνοιξε τις πόρτες κι αποκάλυψε ένα αστραφτερό σύμπαν και ξαφνικά η ΕΦ δεν ήταν απλώς ένα μικρό είδος που κρυβότανε σε μια γωνία. Μη παρεξηγείτε, το Star Trek ήταν ήδη ένα πράγμα, αλλά δεν ήταν άνθρωποι με παρθένες στολές που σκέφτονταν την ηθική της συνομιλίας με εξωγήινα είδη. Αυτή ήταν η διαστημική μαγεία και τα υψηλά στοιχήματα σε ένα σκληρό σύμπαν, όπου έξυπνοι άνθρωποι πυροβολούσαν πρώτοι. Τα παιδιά έμαθαν τι είναι το ανδροειδές, οι ενήλικες φαντάζονταν τους εαυτούς τους ως ιππότες Τζεντάι και ξεκίνησε ο έρωτας του κόσμου με τη διαστημική όπερα. Ήταν μια στιγμή ορόσημο.
—–Λίγοι άνθρωποι το συνειδητοποιούνε τώρα, αλλά πριν από τη κυκλοφορία του, το Star Wars ήταν αυτό το περίεργο side project, μια ταινία Β κλάσης κι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν πίστευαν ότι θα ισοδυναμούσε με τόσα πολλά. Αν κι η ταινία είχε τους πρώτους πρωταθλητές της όπως ο Σπίλμπεργκ κι ο Άλαν Λαντ, τότε πρόεδρος της 20th Century Fox, το διοικητικό συμβούλιο του στούντιο απέρριψε τη ταινία. Ακόμη κι ο ίδιος ο Λούκας πίστευε ότι θα αποτύγχανε. Μάλιστα, η γυναίκα του έκλαψε όταν το είδε κι οι 2 τους πήγανε διακοπές στη Χαβάη στη πρεμιέρα. Έμαθε για την επιτυχία της ταινίας επειδή ο Λαντ του τηλεφώνησε και του είπε να ανοίξει τη τηλεόραση, όπου ο Γουόλτερ Κρόνκαϊτ έκανε μια ταινία σε αυτήν, με πλάνα από τεράστιες ουρές θεατών που εκτείνονταν γύρω από το τετράγωνο. Αλλά η ιστορία μας δεν ξεκινά το 1977. Ξεκινά ένα χρόνο νωρίτερα, όταν το μυθιστόρημα του Star Wars, που πιστώνεται στον Λούκας και γράφτηκε από τον Άλαν Ντιν Φόστερ, προσγειώθηκε στο γραφείο ενός εκδότη στο Ballantine Books. Το όνομά του ήτανε Judy-Lynn del Rey.
—–Η Judy-Lynn del Rey ξεκίνησε τη καρριέρα της ως βοηθός σύνταξης στο Galaxy, ένα από τα πιο σημαντικά περιοδικά ΕΦ της 10ετίας του ’60. Ανέβηκε στις τάξεις των συντακτών στη θέση της διευθύνουσας συντάκτριας και τελικά η Ballantine Books την έκλεψε το 1973. Η Ballantine Books, με τη σειρά της, αγοράστηκε από την Random House κι η Judy-Lynn βρέθηκε στη θέση της ανώτερης συντάκτριας.
—–Μία από τις πρώτες της αποφάσεις ήταν εξαιρετικά αμφιλεγόμενη. Κάθε εκδοτικό αποτύπωμα εκτιμά τους κορυφαίους κερδισμένους του. Μεταξύ των συγγραφέων του Ballantine, ένας από αυτούς τους συγγραφείς μπεστ-σέλλερ ήταν ο Τζον Νόρμαν που ακόμη και στη 10ετία του ’70, ήταν εξαιρετικά διχαστική φιγούρα. Ένας φιλόσοφος καθηγητής που έγινε συγγραφέας, δημιούργησε έναν φανταστικό κόσμο βαρβάρων που επικεντρωνόταν κυρίως στις γυναίκες που υποδουλώνονταν, κακοποιούνταν κι αντιμετωπίζονταν σαν ιδιοκτησία. Πούλησε αλλά ήτανε κι άθλιο. Η Τζούντι-Λιν τον έκοψε. Η δουλειά του δεν ευθυγραμμίστηκε με τη κατεύθυνση που έβλεπε να πηγαίνει το αποτύπωμα.
—–Φανταστείτε, έχετε γίνει ο ανώτερος συντάκτης, ως αποτέλεσμα μιας νέας συγχώνευσης και το πρώτο πράγμα που κάνετε είναι να αφήσετε την αγελάδα μετρητών σας. Η πίεση για παράδοση πρέπει να ήταν τεράστια.
—–Είναι 1976. Μέχρι τώρα η Judy-Lynn ακολούθησε αυτή την εναρκτήρια πράξη με τη σειρά Star Trek Log, μια σειρά 10 μυθιστορημάτων που βασίστηκε στο Star Trek: The Animated Series, και τα πάει καλά. Η Judy-Lynn βρίσκει το μυθιστόρημα του Star Wars που της υποβλήθηκε, το διαβάζει και συνειδητοποιεί ότι θα γίνει επιτυχία. Όχι μόνο το αγοράζει, αλλά κάνει το δικό του υποαποτύπωμα για αυτό. Αναθέτει στον Ralph McQuarrie, τον καλλιτέχνη που έκανε την εννοιολογική τέχνη για το Star Wars, να κάνει το εξώφυλλο. Σπρώχνει το βιβλίο.
—–Είναι Φλεβάρης του 1977, 3 μήνες πριν τη πρεμιέρα, το βιβλίο Star Wars έχει εξαντλήσει τα αρχικά 500.000 αντίτυπα. Τους επόμενους 3 μήνες, θα συνέχιζε να πουλά σα ζεστό ψωμί, πουλώντας πάνω από 4 εκατομμύρια αντίτυπα πριν η ταινία δει ποτέ το φως της δημοσιότητας. Έτσι, όταν εμφανίστηκε στη σκηνή με θριαμβευτική ορχηστρική φανφάρα, τα θεμέλια της επιτυχίας του είχαν ήδη τεθεί. Η Judy-Lynn del Rey συνέχισε να πρωτοστατεί στο δικό της αποτύπωμα, Del Rey Books. Αυτή και ο σύζυγός της, Lester del Rey, ανέπτυξαν τη γραμμή φαντασίας που μας έφερε μερικά από τα πιο θεμελιώδη έργα του περασμένου αιώνα. Παρακάτω είναι η μικρή επιλογή των επιτευγμάτων της:
- Κυκλοφόρησε ξανά το Princess Bride που δυσκολευόταν τόσο πολύ, που κόντευε να εξαντληθεί. Η νέα έκδοση είχε τόσο premium αίσθηση που το βιβλίο ανέκαμψε. Χωρίς αυτήν, δεν θα υπήρχε ποτέ ταινία.
- Μας έφερε το The Sword of Shannara του Terry Brooks και το The Chronicles of Thomas Covenant the Unbeliever του Stephen R. Donaldson.
- Δημοσίευσε την Τριλογία του “Θεμέλιου” του Ασίμωφ
- Δημοσίευσε τους Δράκους του Περν. Ο Λευκός Δράκος της Anne McCaffrey έγινε το πρώτο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας που έφτασε ποτέ στο Νο 1 της λίστας των μπεστ-σέλλερς των New York Times.
- Υπό τη καθοδήγησή της, η Del Rey έγινε τόσο επιτυχημένη, που παρήγαγε 65 μπεστ σέλλερς μεταξύ των ετών 1970-1990, που ήτανε περισσότερα από κάθε άλλο εκδότη SF/F μαζί. Η κυριαρχία του αποτυπώματος ήτανε τόσον εμφανής, που οι διαγωνιζόμενοι αναφέρονταν στους τίτλους τους ως Death Rey Books.
—–Η Judy-Lynn Del Rey γεννήθηκε με νανισμό. Τη 1η Οκτώβρη του 1985, υπέστη μια ξαφνική εγκεφαλική αιμορραγία. 4 μήνες αργότερα, είχε φύγει, στις 20 Φλεβάρη 1986. Ήτανε 42 χρονών. Μόνο μετά τον θάνατό της ψήφισε η επιτροπή Hugo να της δώσει το βραβείο Καλύτερης Επαγγελματίας Συντάκτριας. Ο σύζυγός της αρνήθηκε να το δεχτεί. Είπε ότι η Judy-Lynn θα ‘χε αντιρρήσεις. Ότι δόθηκε επειδή είχε πεθάνει. Ότι ήρθε πολύ αργά. Είχε δίκιο. Το 1986, της απονεμήθηκε μετά θάνατον το βραβείο Hugo για την καλύτερη επαγγελματία εκδότρια, αλλά ο Lester del Rey αρνήθηκε το βραβείο στ’ όνομά της, λέγοντας ότι θα είχε αντίρρηση να της δοθεί το βραβείο μόνο και μόνο επειδή είχε πεθάνει πρόσφατα. Στις εκδόσεις, οι άνθρωποι που εργάζονται στα παρασκήνια σπάνια παίρνουνε τη τιμητική τους. 1η Οκτωβρη 2024, το PBS έκανε πρεμιέρα ένα ντοκιμαντέρ γι’ αυτήν, Judy-Lynn del Rey: The Galaxy Gal, που προβλήθηκε επίσης ως επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Renegades του 2021.
—–Αλλά αρχές Οκτώβρη 2024, τουλάχιστον, ένας πρωτοπόρος του κλάδου τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας. Εκείνη τη μέρα, το PBS πρόβαλε το Judy-Lynn del Rey: The Galaxy Gal, Το 1ο επεισόδιο της νέας σειράς, που αναδεικνύει ελάχιστα γνωστές ιστορικές προσωπικότητες με αναπηρίες. Μια γυναίκα με νανισμό, η Judy-Lynn del Rey ήτανε περισσότερο γνωστή για την ίδρυση της Del Rey Books, ενός αποτυπώματος ΕΦ που τη μετέτρεψε ιδιαίτερα σε μια σημαντική εκδοτική κατηγορία. Οι μελετητές της λογοτεχνίας φαντασίας, που είχανε τη τύχη να υπηρετήσουνε ως ερευνητικοί σύμβουλοι για το έργο PBS Φιάξανε ένα επεισόδιο για κείνη. Λόγω χρονικών περιορισμών, ωστόσο, το επεισόδιο μπορούσε να πει μόνο τη μισή ιστορία της del Rey, παραβλέποντας πώς επηρέασε την ίδια την ΕΦ και τη λογοτεχνία γενικά. Η Judy-Lynn del Rey, βλέπετε, είχε πολύ σαφείς αντιλήψεις για το είδος των ιστοριών που ήθελαν να αγοράσουν οι άνθρωποι. Για ορισμένους κριτικούς, διέπραξε επίσης το ασυγχώρητο αμάρτημα να έχει δίκιο.
—–Στη διάρκεια της καρριέρας της, η del Rey κέρδισε τη φήμη της σούπερ σταρ συντάκτριας μεταξύ των συγγραφέων της. Ο Άρθουρ Κλαρκ, ο οποίος συνέγραψε το σενάριο για το «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος», την αποκάλεσε την «πιο λαμπρή μοντέρ που συνάντησα ποτέ» και ο Φίλιπ Κ. Ντικ είπε ότι ήταν η «μεγαλύτερη μοντέρ μετά τον Μάξγουελ Πέρκινς», τον θρυλικό μοντέρ του Έρνεστ Χέμινγουεϊ και του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ. Ωστόσο, παρά αυτές τις διακρίσεις, η φήμη της Del Rey συνέχισε να τη κάνει να υποφέρει παρά τη δική της εμπορική επιτυχία. Συγκεκριμένα, δεν ήτανε ποτέ υποψήφια για Βραβείο Hugo για τη καλύτερη επαγγελματίας εκδότρια όσο ζούσε. Αν κι η τρέχουσα αφήγηση συνεχίζει να επιμένει ότι τα Del Rey Books δημοσιεύσανε κυρίως τυποποιημένη μυθοπλασία μαζικής αγοράς στις γραμμές της ΕΦ, μπορεί να είναι πια ώριμος ο χρόνος να γιορταστεί η προνοητικότητα κι η εικονοκλασία ενός εκδότη που επέκτεινε την ΕΦ πέρα από τα όρια ενός μικρού είδους fandom. Κι όμως, παρά αυτό το εκπληκτικό ρεκόρ, η Judy-Lynn δεν αναγνωρίστηκε από τους συνομηλίκους της για τα επιτεύγματά της στη διάρκεια της ζωής της. Η επαγγελματική πλευρά της SF/F μπορεί να είναι εξαιρετική σε κλίκα κι απρόσεκτη και την περιφρονούσανε λόγω της εμπορικής της επιτυχίας…
