—–Κοινώς γνωστή ως η βασίλισσα πολεμίστρια, η Άμινα της Ζαρία ήταν η 1η γυναίκα που έγινε Sarauniya (Βασίλισσα) σε ανδροκρατούμενη κοινωνία. Επέκτεινε την επικράτεια του λαού της Hausa της Βόρειας Αφρικής στα μεγαλύτερα σύνορά της στην ιστορία. Πολλά απ’ αυτά που ‘ναι γνωστά για την Amina βασίζονται σε πληροφορίες που σχετίζονται με τα Χρονικά του Κάνο. Άλλες λεπτομέρειες προέρχονται από τις προφορικές παραδόσεις της Νιγηρίας. Ως αποτέλεσμα, η μνήμη της έχει λάβει θρυλικές διαστάσεις στη γενέτειρά της Hausaland κι όχι μόνο. Το σύγχρονο κράτος της Νιγηρίας την έχει απαθανατίσει στήνοντας άγαλμά της, με το δόρυ στο χέρι, πάνω σ’ άλογο, στο κέντρο του Λάγος. Οι 7 αρχικές πολιτείες της Hausaland (Katsina, Daura, Kano, Zazzau, Gobir, Rano και Garun Gabas) καλύπτουν έκταση περίπου 500 τετραγωνικών μιλίων κι αποτελούνε τη καρδιά της. Τον 16ο αι., η Βασίλισσα Bakwa Turunku, μητέρα της Amina, έχτισε τη πρωτεύουσα Zazzau στη Zaria, που πήρε το όνομά της από τη μικρότερη κόρη της. Τελικά, ολόκληρη η πολιτεία Zazzau μετονομάστηκε σε Zaria, που είναι τώρα επαρχία στη σημερινή Νιγηρία.
—–Η Άμινα γεννήθηκε γύρω στο 1533 στη Ζαρία. Έζησε περίπου 200 χρόνια πριν από την ίδρυση της ομοσπονδίας του Χαλιφάτου του Σοκότο που κυβέρνησε τη Νιγηρία στη περίοδο της βρεττανικής αποικιοκρατίας μετά την ισλαμική τζιχάντ (ιερός πόλεμος) που κατέκλυσε τη περιοχή τον 19ο αι. Γεννήθηκε από τον ηγεμόνα, Bakwa του Turunku, που ζούσε στη πόλη-κράτος Zazzau. Η οικογένεια ήτανε πλούσια, αποτέλεσμα του εμπορίου εξαγόμενων μετάλλων, υφασμάτων, κόλα, αλατιού κι αλόγων. Όταν ο πατέρας της πέθανε το 1566, το στέμμα απονεμήθηκε στον μικρότερο αδελφό της, Καράμα. Αν κι η βασιλεία του πατέρα της χαρακτηρίστηκε από ειρήνη κι ευημερία, η Amina επέλεξε να περάσει το χρόνο της βελτιώνοντας τις στρατιωτικές της ικανότητες με τους πολεμιστές του ιππικού Zazzau. Αυτό την οδήγησε τελικά ν’ αναδειχθεί ως αρχηγός του ιππικού Zazzau, που στη διάρκειά του συσσώρευσε μεγάλο πλούτο και πολυάριθμες στρατιωτικές διακρίσεις. Μετά το θάνατο του αδελφού της μετά από 10 χρόνια διακυβέρνησης, είχε ωριμάσει σε άγρια πολεμίστρια και κέρδισε τον σεβασμό του στρατού Zazzau, έτσι μπόρεσε ν’ αναλάβει τη βασιλεία. Το πλαίσιο της ηγεσίας της ήταν η προ-αποικιακή Νιγηρία, όπου οι άνδρες δεν ένιωθαν ότι απειλούνται όταν οι γυναίκες βρίσκονταν σε ισχυρές θέσεις, καθώς συνήθως γινότανε κατανοητό ότι άξιζαν να ‘ναι εκεί λόγω ηλικίας, συγγένειας ή αξίας, όχι φύλου. Οι γυναίκες μπορούσαν ακόμη και να εκδιώξουν τους άνδρες που δεν εκτελούσαν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους. Ενώ κοινωνικά κι οικονομικά, οι προ-αποικιακές κοινωνίες της Νιγηρίας οριοθετούσαν σαφώς τους ρόλους γυναικών κι ανδρών, αυτό δεν εμπόδιζε τις γυναίκες να διεκδικήσουν εξουσία ή τον εαυτό τους.
—–Την εποχή της βασιλείας της Αμίνα, το Ζαζάου βρισκότανε στο σταυροδρόμι 3 μεγάλων εμπορικών διαδρόμων της Β. Αφρικής, που συνδέανε τη Σαχάρα με τις απομακρυσμένες αγορές των νότιων δασικών εκτάσεων και του δυτικού Σουδάν. Η άνοδος κι η πτώση του ισχυρού και πιο κυρίαρχου λαού της Σονγκάι κι ο επακόλουθος ανταγωνισμός για τον έλεγχο των εμπορικών οδών, υποκίνησε συνεχείς πολέμους μεταξύ του λαού των Χάουσα και των γειτονικών τους οικισμών στον 15ο και 16ο αι. Στον συνεχή ανταγωνισμό για την εξουσία μεταξύ των κρατών Χάουσα, η Ζαρία για ένα διάστημα πέτυχε τη κυριαρχία υπό τη βασίλισσα Άμινα. «Αυτή ηγήθηκε της 1ης της στρατιωτικής επίθεσης λίγους μήνες μετά την ανάληψη της εξουσίας. Για το υπόλοιπο της 34χρονης βασιλείας της, συνέχισε να πολεμά και να επεκτείνει το βασίλειό της στο μεγαλύτερο του στην ιστορία». Επικεφαλής ενός στρατού 20.000 ανδρών, προσπάθησε να προσαρτήσει αρκετές γύρω πόλεις μέχρι το Nupe και κυβέρνησε το Kano και την Katsina με κόστος 34 χρόνια σχεδόν αδιάκοπου πολέμου. Οι στόχοι των κατακτήσεών της ήτανε διπλοί: επέκταση του Zazzau πέρα από τα κύρια σύνορά του και μείωση των κατακτημένων πόλεων σε υποτελές καθεστώς. Η επέκταση του βασιλείου της Αμίνα το κατέστησε εμπορικό κέντρο για όλη τη νότια Χαουσαλάνδη, εκτείνοντας τον παραδοσιακό υπερσαχάριο άξονα ανατολής-δύσης και διασφαλίζοντας την ευημερία της Ζαρία. Η Amina έφερε ανήκουστο πλούτο στη γη. Περιγραφή αναφέρει πληρωμή φόρου 40 ευνούχων και 10.000 ξηρών καρπών κόλα. «Ενίσχυσε τον πλούτο και τη δύναμη του βασιλείου της με χρυσό, σκλάβους και νέες σοδειές. Επειδή οι άνθρωποί της ήταν ταλαντούχοι μεταλλουργοί, η Amina εισήγαγε στον στρατό της μεταλλικές πανοπλίες, συμπεριλαμβανομένων σιδερένιων κρανών και αλυσιδωτής αλληλογραφίας». Πιστώνεται επίσης ως αρχιτέκτονας των ισχυρών χωμάτινων τειχών γύρω από τη πόλη, που γίνανε το πρωτότυπο για τις οχυρώσεις που χρησιμοποιήθηκαν σε όλες τις πολιτείες Hausa. Έχτισε πολλές από αυτές τις οχυρώσεις, αργότερα γνωστές ως ganuwar Amina ή «τείχη της Amina», γύρω από διάφορες κατακτημένες πόλεις. Πολλά από αυτά τα τείχη εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα.
—–Η τοιχοποιία ήτανε ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της αφρικανικής αστικής ζωής. Τα τείχη δώσαν ορισμό στους οικισμούς κι απέτρεψαν την ανεξέλεγκτη εξάπλωση. Παρείχαν επίσης ψυχολογική και σωματική ασφάλεια. Σε ασταθείς καιρούς, παρείχαν προστασία από κλοπή ή καταστροφή και σε καιρό ειρήνης, έλεγχαν την είσοδο και την έξοδο. Επίσης, πολιτικά, τα τείχη θεωρούνταν κύρους, το μέγεθός τους ήταν ένα μέτρο της ικανότητας ενός ηγεμόνα να διοικεί την εργασία των υπηκόων του. Τα τείχη που κατασκεύασε η βασίλισσα Amina της Zaria όχι μόνο προστάτευαν τις αγορές Hausa από εξωτερικές απειλές που προέρχονταν από το νότο, αλλά έγιναν επίσης διαρκής μαρτυρία της ένδοξης βασιλείας της. Σύμφωνα με το μύθο, η Αμίνα αρνήθηκε να παντρευτεί και αντ’ αυτού έπαιρνε προσωρινό σύζυγο από τις λεγεώνες των ηττημένων εχθρών μετά από κάθε μάχη. Ο θρύλος λέει επίσης ότι πέθανε στη διάρκεια στρατιωτικής εκστρατείας στην Atagara κοντά στη Bida στη Νιγηρία. Τα κατορθώματά της της χαρίσανε το παρατσούκλι «Amina, κόρη του Nikatau, γυναίκα τόσο ικανή όσο ο άντρας». Οι θρυλικές της περιπέτειες την έκαναν μοντέλο για την τηλεοπτική σειρά Xena: Warrior Princess. Σήμερα, η μνήμη της αντιπροσωπεύει το πνεύμα και τη δύναμη της γυναικείας φύσης. Πέτυχε αναμφίβολα να σφυρηλατήσει και ν’ αποτυπώσει κληρονομιά που ‘ρχεται σ’ αντίθεση με όλα τα στερεότυπα της ηγεσίας των γυναικών στις πατριαρχικές αφρικανικές κοινωνίες, όπου η ανισότητα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες επηρεάζει σχεδόν όλες τις πτυχές της κοινωνίας. Υπάρχουνε σημαντικές ενδείξεις πως οι γυναίκες είχανε δυνατότητα να συνεισφέρουν άφθονα στη κοινωνική, πολιτική κι οικονομική δομή των κοινωνιών τους στη προ-αποικιακή Νιγηρία, αν κι όχι με την ίδια επιρροή με τους άνδρες. Όπου δεν τους επιτρεπόταν να ‘ναι ανοιχτά ενεργές, χρησιμοποιούσανε τα κενά που ήταν εγγενή στις κοινωνικές τους δομές για ν’ αποκτήσουνε και να διατηρήσουνε κάποιο επίπεδο εξουσίας. Αυτό άλλαξε σε μεγάλο βαθμό με την έλευση του Ισλάμ κι αργότερα, της βρεττανικής αποικιοκρατίας, με αποτέλεσμα να υποστούνε σημαντικές αποτυχίες. Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στη Νιγηρία και σ’ ολόκληρη την Αφρική μπορεί να παραμένουν, ωστόσο οι κληρονομιές και τα παραδείγματα γυναικών όπως η Amina δείχνουν τις δυνατότητες που υπάρχουν για τις Αφρικανές γυναίκες ν’ αναδιαμορφώσουνε το πεπρωμένο των κοινωνιών και των κοινοτήτων τους.
—–Η Amina (επίσης Aminatu, γεννήθηκε περίπου το 1533· πέθανε το 1610) ήταν ιστορική προσωπικότητα των Χάουσα στη πόλη-κράτος Ζαζάου (τώρα Ζάρια στη πολιτεία Καντούνα), στη σημερινή βορειοδυτική περιοχή της Νιγηρίας. Η επίσημη/ανακτορική παράδοση τη θέλει να έχει βασιλέψει (sarauniya – Η Sarauniya μπορεί επίσης να αναφέρεται γενικότερα σε γυναίκες αρχηγούς κι επικεφαλής οργανισμών.), ωστόσο άλλες παραδόσεις λένε πως ήτανε πριγκήπισσα (gimbiya). Αν και το όνομά της δεν υπάρχει στους βασιλικούς καταλόγους που βρίσκονται στο Χρονικό της Αμπούτζα και σε 2 που δημοσιεύθηκαν από τον EJ Arnett, οι τοπικές παραδόσεις λένε πως κυβέρνησε τη περιοχή που κατέκτησε. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, βασίλεψε από το 1576–1610. Η Amina γεννήθηκε στα μέσα του 16ου αι. μ.Χ. από τον βασιλιά Nikatau, τον 22ο ηγεμόνα του Zazzau και τη βασίλισσα Bakwa Turunku (βασ. 1536–περ. 1566). (Πολιτεία Kaduna). Σύμφωνα με προφορικούς θρύλους που συνέλεξε ο ανθρωπολόγος Ντέιβιντ Ε. Τζόουνς, η Άμινα ανατράφηκε στην αυλή του παππού της κι ευνοήθηκε από αυτόν. Τη μετέφερε στην αυλή και τη καθοδηγούσε προσεκτικά σε πολιτικά και στρατιωτικά θέματα.
—–Σε ηλικία 16 ετών, η Amina ονομάστηκε Magajiya (προφανής κληρονόμος) και της δόθηκαν σαράντα γυναίκες σκλάβες (kuyanga). Από μικρή ηλικία, η Amina είχε αρκετούς μνηστήρες να προσπαθούν να τη παντρευτούν. Οι προσπάθειες να κερδίσουνε το χέρι της περιελάμβαναν καθημερινή προσφορά 10 σκλάβων» από το Makama και 50 άνδρες σκλάβους και 50 γυναίκες σκλάβες καθώς και 50 σακούλες με λευκό και μπλε ύφασμα» από το Sarkin Kano. Μετά το θάνατο των γονιών της το 1566 ή γύρω στο 1566, ο αδελφός της Άμινα, ο Καράμα, έγινε βασιλιάς του Ζαζάου. Σε αυτό το σημείο, αυτή είχε διακριθεί ως ηγετική πολεμίστρια στο ιππικό του αδελφού της και κέρδισε φήμη για τις στρατιωτικές της ικανότητες. Εξακολουθεί να γιορτάζεται σήμερα στα παραδοσιακά επαινετικά τραγούδια των Χάουσα ως Αμίνα κόρη του Νικατάου, γυναίκα τόσο ικανή όσο άντρας που μπόρεσε να οδηγήσει τους άνδρες στον πόλεμο. Μετά το θάνατο του αδελφού της Karama το 1576, ορισμένες παραδόσεις υποστηρίζουν ότι η Amina ανέβηκε στη θέση της βασίλισσας. Το Zazzau ήταν μία από τις αρχικές επτά πολιτείες Hausa (Hausa Bakwai), οι άλλες ήταν οι Daura, Kano, Gobir, Katsina, Rano και Garun Gabas. Πριν αναλάβει τον θρόνο η Amina, το Zazzau ήταν από τα μεγαλύτερα από τα 7 κράτη. Ήταν επίσης η κύρια πηγή σκλάβων που πωλούνταν στα σκλαβοπάζαρα του Κάνο και της Κατσίνα από Άραβες εμπόρους.
—–Μόλις 3 μήνες μετά τη στέψη, η Amina εκστράτευσε 34 ετών εναντίον των γειτόνων της, για να επεκτείνει την επικράτεια του Zazzau. Η επέκταση βόρεια αποκλείστηκε από το Κάνο και τη Κατσίνα κι ανατολικά από το οροπέδιο Τζος. Ως εκ τούτου, έκανε εκστρατεία στα νοτιοανατολικά και νοτιοδυτικά. Ο στρατός της, αποτελούμενος από 20.000 πεζούς και 1.000 στρατιώτες ιππικού, ήτανε καλά εκπαιδευμένος και τρομακτικός. Στη πραγματικότητα, από τις πρώτες ανακοινώσεις της προς τον λαό της ήταν έκκληση προς αυτούς να ακονίσουν ξανά τα όπλα τους. Κατέκτησε μεγάλες εκτάσεις γης μέχρι την Kwararafa και τη Nupe, συμπεριλαμβανομένων των Bauchi και Yauri. Ο χαλίφης του Σοκότο Μοχάμεντ Μπέλο ισχυρίστηκε ότι έφτασε σ’ αυτό που πιθανώς ήταν η συμβολή των ποταμών Νίγηρα και Μπενούε κι απέσπασε φόρο υποτέλειας από τη Κατσίνα και το Κάνο, ωστόσο οι σύγχρονοι ιστορικοί αμφισβητούν τον τελευταίο ισχυρισμό. Το Χρονικό της Αμπούτζα λέει ότι έλαβε 40 ευνούχους και 10.000 καρύδια κόλα από τον ηγεμόνα του Nupe, παρουσιάζοντάς τα στη Hausaland. Οι θρύλοι που επικαλείται ο Sidney John Hogben λένε ότι έπαιρνε νέο εραστή σε κάθε πόλη που περνούσε, που καθένας τους λέγεται ότι είχε την ίδια ατυχή μοίρα το πρωί: ο σύντομος γαμπρός της αποκεφαλίστηκε για να μην ζήσει κανείς για να πει την ιστορία. Υπό την Amina, η Zazzau έλεγχε περισσότερα εδάφη από ποτέ. Για να σηματοδοτήσει και να προστατεύσει τα νέα της εδάφη, η Amina περιέβαλε τις πόλεις της με χωμάτινα τείχη. Αυτά τα τείχη γίνανε συνηθισμένα σ’ όλο το έθνος μέχρι τη βρεττανική κατάκτηση του Zazzau το 1904 και πολλά από αυτά επιβιώνουν σήμερα, γνωστά ως ganuwar Amina (τείχη της Amina).
—–Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου της Amina δεν είναι γνωστές. Ο μουσουλμάνος λόγιος του 19ου αιώνα Dan Tafa λέει ότι: «Πέθανε σε ένα μέρος που ονομάζεται Attaagar. Αυτός ήταν ο λόγος που το βασίλειο του Zazzau ήταν το πιο εκτεταμένο μεταξύ των βασιλείων της Hausa, αφού το Bauchi περιελάμβανε πολλές περιοχές». Βασιζόμενος στην αφήγηση του Tafa, ο Sidney John Hogben αναφέρει ότι: «η Amina πέθανε στην Atagara, κοντά στο σημερινό Idah, γιατί εκείνη την εποχή η Amina είχε ωθήσει τα σύνορα του Zazzau νότια της συμβολής Νίγηρα-Benue“. Αλλά υπάρχουν πολλές αντιφάσεις γύρω από τον θάνατό της. Πολλοί συγγραφείς στα βιβλία τους ανέφεραν ότι πέθανε στο Vom Jos ενώ άλλοι ιστορικοί είπαν ότι πέθανε στην Atagara, το σημερινό Idah. Το Λεξικό της Οξφόρδης για την Αφρικανική Βιογραφία λέει ότι σύμφωνα με την παράδοση κυριάρχησε στη Χάουσαλαντ για 34 χρόνια και πέθανε στο Attaagar (πιθανότατα στο Idah) στη μάχη, με το σώμα της να μην ανακτάται. Σύμφωνα με μια αφήγηση, την Amina διαδέχθηκε η αδερφή της Zaria. Όπως έχει σημειώσει ο Βρετανός ιστορικός Μάικλ Κράουντερ, μετά το θάνατο της Αμίνα:
—“… Οι γυναίκες Χάουσα της άρχουσας τάξης γνώρισαν μια σταθερή μείωση της επιρροής τους και στερήθηκαν συστηματικά την εξουσία και την αυτονομία τους. Οι παραδοσιακοί τίτλοι και αξιώματα που σχετίζονται με την εξουσία πάνω στις γυναίκες και την αποκατάσταση των παραπόνων τους έχουν γίνει πλέον ονομαστικοί ή μπορεί να έχουν απορριφθεί εντελώς“.
—–Αν κι η επιτυχία της Αμίνα ως ηγεμόνισσα δεν είχε επίδραση στις γυναίκες διαδόχους της, η Αμίνα απολάμβανε διαρκή φήμη, που συνορεύει με το θρύλο, ως γυναίκα πολεμίστρια. Στο έργο του Infaq al-Maysur του 1812, ο Σουλτάνος Bello του Σοκότο έγραψε:
—“Παράξενα πράγματα έχουν συμβεί στην ιστορία των επτά πολιτειών Χάουσα, και το πιο παράξενο από αυτά είναι η έκταση των κτήσεων που έδωσε ο Θεός στην Αμινάτου, κόρη του ηγεμόνα του Ζαζάου. Διεξήγαγε πόλεμο στα εδάφη των Χάουσα και τα πήρε όλα, έτσι ώστε οι άνδρες της Κατσίνα και οι άνδρες του Κάνο να της φέρουν φόρο υποτέλειας. Έκανε πόλεμο στο Bauchi και εναντίον των άλλων πόλεων του νότου και της δύσης, έτσι ώστε η κατοχή της εκτεινόταν μέχρι τις ακτές της θάλασσας [δηλαδή τον Νίγηρα“.
—–Πέρα από την επέκτασή της στην επικράτεια του Zazzau, δημιούργησε εμπορικούς δρόμους σ’ όλη τη Βόρεια Αφρική. Επιπλέον, η Amina έχει πιστωθεί ότι διέταξε τη κατασκευή μιας χαρακτηριστικής σειράς αρχαίων οχυρώσεων Hausa, γνωστών ως «τείχη της Amina» και με την εισαγωγή της καλλιέργειας ξηρών καρπών κόλα στη περιοχή. Μία από τις πρώτες πηγές κειμένου που αναφέρει την Amina είναι η ιστορία του Muhammed Bello Ifaq al-Maysur, που συντάχθηκε γύρω στο 1836. Ισχυρίζεται ότι ήταν «η πρώτη που εγκαθίδρυσε κυβέρνηση μεταξύ των Χάουσα και ανάγκασε τη Κατσίνα, το Κάνο κι άλλες περιοχές να της αποτίσουνε φόρο τιμής“. Ο Bello δεν έδωσε χρονολογικές λεπτομέρειες για αυτήν. Αναφέρεται επίσης στο Χρονικό του Κάνο, μια καλά αναγνωρισμένη και λεπτομερή ιστορία της πόλης του Κάνο, που συντέθηκε στα τέλη του 19ου αι., αλλά ενσωματώνει παλαιότερο υλικό τεκμηρίωσης. Σύμφωνα μ’ αυτό το χρονικό, ήτανε σύγχρονη του Muhammad Dauda, ο οποίος κυβέρνησε από το 1421 έως το 1438 κι η Amina κατέκτησε μέχρι το Nupe και τη Kwarafa, συγκέντρωσε φόρο υποτέλειας από παντού και κυβέρνησε για 34 χρόνια. Αρκετοί μελετητές αποδέχονται αυτές τις πληροφορίες και χρονολογούν τη βασιλεία της στις αρχές ως τα μέσα του 15ου αι.
—–Υπάρχει επίσης ένα τοπικό χρονικό της ίδιας της Ζαρία, γραμμένο σε μεγάλο βαθμό τον 19ο αι. αλλά εκτείνεται μέχρι το 1902, που δημοσιεύτηκε το 1910, που δίνει ένα κατάλογο των ηγεμόνων και τη διάρκεια της βασιλείας τους. Η Amina δεν αναφέρεται σ’ αυτό το χρονικό, αλλά η προφορική παράδοση στις αρχές του 20ού αι. τη θεωρούσε κόρη του Bakwa Turunku, του οποίου η βασιλεία χρονολογείται από το χρονικό από το 1492 ως το 1522. Σε αυτή τη βάση, ορισμένοι μελετητές χρονολογούνε τη βασιλεία της στις αρχές του 16ου αι. Ο ιστορικός Αμπντουλάχι Σμιθ, ωστόσο, τοποθετεί τη βασιλεία της μετά το 1576. Η πιο πρόσφατη προφορική παράδοση έχει μια σειρά από ζωντανές ιστορίες για τη βασίλισσα κι αυτές έχουνε βρει το δρόμο τους στη λαϊκή κουλτούρα. Ανάμεσά τους ήταν: Η Amina ήταν μια άγρια πολεμίστρια και της άρεσε να πολεμά. Ως παιδί, η γιαγιά της Μάρκα, η αγαπημένη σύζυγος του παππού της Σαρκίν Νοχίρ, την έπιασε κάποτε να κρατά ένα στιλέτο. Η Αμίνα που κρατούσε το στιλέτο δεν σόκαρε τη Μάρκα, μάλλον ήταν ότι η Αμίνα το κρατούσε ακριβώς όπως θα το κρατούσε ένας πολεμιστής. Ως ενήλικη, αρνήθηκε να παντρευτεί από φόβο μήπως χάσει την εξουσία. Βοήθησε το Zazzau (Zaria) να γίνει το κέντρο του εμπορίου και να κερδίσει περισσότερη γη. Η μητέρα της, Bakwa, πέθανε όταν η Amina ήταν 36 ετών, αφήνοντάς την να κυβερνήσει τη Zaria.
—–Η Amina της Zaria, γνωστή και ως Amina bint Nikatau, γεννήθηκε γύρω στο 1533 στη πόλη Zaria, που βρίσκεται στη σημερινή Νιγηρία. Ήτανε κόρη του βασιλιά των Χάουσα, Νικατάου και συχνά γιορτάζεται ως από τις πιο ισχυρές γυναίκες ηγεμόνες στην ιστορία της Δυτικής Αφρικής. Η ανατροφή της σε βασιλική οικογένεια την εξέθεσε σε πολιτικές στρατηγικές και στρατιωτικές τακτικές, που αργότερα θα επηρέαζαν τη βασιλεία της. Ανέβηκε στο θρόνο της Ζάρια μετά το θάνατο του αδελφού της, του βασιλιά Καράμα. Αν κι οι ακριβείς συνθήκες της ανόδου της είναι κάπως ασαφείς, πιστεύεται ότι κυβέρνησε στα μέσα του 16ου αι., γύρω στο 1566 ως το 1579. Η βασιλεία της χαρακτηρίζεται από εξαιρετικές ηγετικές της ικανότητες, τη στρατιωτική της ικανότητα και τις προσπάθειες να επεκτείνει το βασίλειό της. Είναι γνωστή για τις στρατιωτικές της εκστρατείες, που στόχευαν στην επέκταση των ορίων του βασιλείου της. Της αποδίδεται:
—–Η Αμίνα ηγήθηκε πολυάριθμων στρατιωτικών αποστολών εναντίον γειτονικών κρατών, συμπεριλαμβανομένης της κατάκτησης εδαφών όπως το Κάνο και η Κατσίνα. Οι εκστρατείες της αύξησαν σημαντικά τον πλούτο και την επιρροή της Zaria. Για να προστατεύσει το βασίλειό της, λέγεται ότι έχτισε τείχη γύρω από τις πόλεις, τα οποία έγιναν σήμα κατατεθέν της στρατιωτικής της στρατηγικής. Τα τείχη εξυπηρετούσαν τόσο αμυντικούς όσο και συμβολικούς σκοπούς, αντιπροσωπεύοντας τη δύναμή της ως ηγεμόνα. Οι στρατιωτικές κατακτήσεις της διευκόλυναν τους εμπορικούς δρόμους κι αύξησαν το εμπόριο, καθιερώνοντας τη Zaria ως ζωτικό κόμβο στο εμπορικό δίκτυο της Σαχάρα. Μνημονεύεται όχι μόνο για τα στρατιωτικά της επιτεύγματα αλλά και για τις προοδευτικές της απόψεις σχετικά με τους ρόλους των φύλων. Αψήφησε τους κανόνες της εποχής της αναλαμβάνοντας τον παραδοσιακά ανδροκρατούμενο ρόλο του ηγεμόνα και του στρατιωτικού ηγέτη. Η ιστορία της έχει περάσει από γενιά σε γενιά και συνεχίζει να εμπνέει συζητήσεις για τη γυναικεία ενδυνάμωση στην αφρικανική ιστορία. Έχει γίνει πολιτιστικό σύμβολο στη Νιγηρία και συχνά γιορτάζεται στη λογοτεχνία, τη λαογραφία και τις τέχνες. Η κληρονομιά της έχει αγκαλιαστεί από διάφορες κοινότητες, ιδιαίτερα μεταξύ των Χάουσα, που τη θεωρούν σύμβολο δύναμης και ανθεκτικότητας. Η Amina της Zaria παραμένει σημαντική ιστορική προσωπικότητα, αντιπροσωπεύοντας τη περίπλοκη αλληλεπίδραση φύλου, εξουσίας και πολιτισμού στην προ-αποικιακή Δυτική Αφρική. Η ζωή κι η βασιλεία της χρησιμεύουν ως απόδειξη των ικανοτήτων των γυναικών σε ηγετικούς ρόλους και των επιπτώσεών τους στην ιστορία.
—–Η Αμίνα γίνεται βασίλισσα της Ζάρια λόγω των εξαιρετικών ηγετικών της ικανοτήτων, της στρατιωτικής της ικανότητας και της κληρονομιάς της μητέρας της, που ήτανε και η ίδια μια ισχυρή βασίλισσα. Μετά το θάνατο του αδελφού της, ανεβαίνει στο θρόνο, αποφασισμένη να επεκτείνει το βασίλειό της και να ενισχύσει τον πλούτο και την επιρροή του. Η βασιλεία της χαρακτηρίζεται από τις επιτυχημένες κατακτήσεις της και τις προσπάθειές της να ενισχύσει τους εμπορικούς δρόμους, εδραιώνοντας τη θέση της ως τρομερής ηγεμόνα στη περιοχή.
—–Εξέχουσα προσωπικότητα στη Νιγηρία του 16ου αι., είναι γνωστή για τη στρατιωτική της ανδρεία και την ηγεσία της κι όχι για επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα. Ωστόσο, στη διάρκεια της βασιλείας της, η περιοχή τόνισε τη σημασία της εκπαίδευσης, ιδιαίτερα στις ισλαμικές διδασκαλίες, το εμπόριο και το πόλεμο. Μελετητές και τεχνίτες ενθαρρύνθηκαν να ευδοκιμήσουν, συμβάλλοντας στη πολιτιστική και πνευματική ζωή της Ζαρίας. Αυτή η εστίαση στη γνώση και τις δεξιότητες βοήθησε στην ενίσχυση του βασιλείου και της επιρροής της στην περιοχή.
—–Για το υπόλοιπο της 34χρονης βασιλείας της, συνέχισε να πολεμά και να επεκτείνει το βασίλειό της στο μεγαλύτερο στην ιστορία. Ο στόχος για την έναρξη τόσων πολλών μαχών ήταν να κάνει τους γειτονικούς ηγεμόνες υποτελείς της και να επιτρέψει στους εμπόρους της ασφαλή διέλευση. Με αυτόν τον τρόπο, ενίσχυσε τον πλούτο και τη δύναμη του βασιλείου της με χρυσό, σκλάβους και νέες καλλιέργειες. Επειδή οι άνθρωποί της ήταν ταλαντούχοι μεταλλουργοί, η Amina εισήγαγε στον στρατό της μεταλλικές πανοπλίες, συμπεριλαμβανομένων σιδερένιων κρανών και αλυσιδωτής αλληλογραφίας. Προς τιμήν της, οχύρωσε κάθε στρατόπεδό της με ένα χωμάτινο τείχος. Αργότερα, πόλεις και χωριά ξεπήδησαν μέσα σε αυτά τα προστατευτικά εμπόδια. Τα τείχη έγιναν γνωστά ως Τείχη της Αμίνας και πολλά από αυτά παραμένουν σε ύπαρξη μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με το μύθο, αρνήθηκε να παντρευτεί και δεν έκανε ποτέ παιδιά. Αντίθετα, έπαιρνε έναν προσωρινό σύζυγο από τις λεγεώνες των ηττημένων εχθρών μετά από κάθε μάχη. Αφού περνούσαν μια νύχτα μαζί, τον καταδίκαζε σε θάνατο το πρωί για να τον αποτρέψει από το να μιλήσει ποτέ για τη σεξουαλική του επαφή με τη βασίλισσα. Ο θρύλος ορίζει επίσης ότι πέθανε στη διάρκεια στρατιωτικής εκστρατείας στην Atagara κοντά στη Bida στη Νιγηρία. Τα κατορθώματά της της χάρισαν το παρατσούκλι Amina, κόρη του Nikatau, μιας γυναίκας τόσο ικανής όσο ένας άντρας. Οι θρυλικές της περιπέτειες την έκαναν μοντέλο για την τηλεοπτική σειρά Xena Warrior Princess. Σήμερα, η μνήμη της αντιπροσωπεύει το πνεύμα και τη δύναμη της γυναικείας φύσης.
—–Η Amina της Zaria (επίσης γνωστή ως Amina Bint Zazzau) ήταν αξιοσημείωτη κι ισχυρή βασίλισσα στη πόλη-κράτος Zazzau της Χάουσα, που βρίσκεται στη σημερινή Νιγηρία. Εδώ είναι μερικά βασικά σημεία για τη ζωή και τη κληρονομιά της: Η Amina γεννήθηκε γύρω στο 1533 κι ήτανε κόρη του βασιλιά του Zazzau, εξέχουσας πόλης-κράτους στα βασίλεια Hausa της βόρειας Νιγηρίας. Ανήκε σε μια βασιλική οικογένεια, η οποία της παρείχε μια ισχυρή βάση για ηγεσία. Έγινε βασίλισσα τον 16ο αιώνα, αναλαμβάνοντας τον θρόνο μετά το θάνατο του αδελφού της, που ήτανε βασιλιάς. Η βασιλεία της πιστεύεται ότι ξεκίνησε γύρω στο 1566. Είναι γνωστή για τη στρατιωτική της ικανότητα. Επέκτεινε το βασίλειό της μέσω πολυάριθμων κατακτήσεων, αποκτώντας τον έλεγχο των γειτονικών εδαφών. Της πιστώνεται η κατασκευή των τειχών γύρω από διάφορες πόλεις στην επικράτειά της, τα οποία σχεδιάστηκαν για προστασία και για να επιβεβαιώσει την εξουσία της. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στη προώθηση του εμπορίου και των πολιτιστικών ανταλλαγών στην περιοχή. Υπό την κυριαρχία της, το Zazzau έγινε ένα ακμάζον κέντρο εμπορίου. Συχνά φημίζεται για το σπάσιμο των κανόνων φύλου της εποχής της, αποδεικνύοντας ότι οι γυναίκες θα μπορούσαν να είναι αποτελεσματικοί ηγέτες και πολεμιστές. Η Amina μνημονεύεται ως από τις μεγαλύτερες γυναίκες ηγεμόνες στην αφρικανική ιστορία. Η ζωή και τα επιτεύγματά της έχουν εμπνεύσει πολλούς και συχνά αναφέρεται σε συζητήσεις για τη γυναικεία ηγεσία. Με τη πάροδο των αιώνων, η ιστορία της έγινε μέρος της τοπικής λαογραφίας, συμβολίζοντας τη δύναμη και την ανθεκτικότητα. Με λίγα λόγια η Amina της Zaria παραμένει σημαντική προσωπικότητα στην αφρικανική ιστορία, αντιπροσωπεύοντας τη δύναμη και την επιρροή που μπορούν να έχουν οι γυναίκες σε ηγετικούς ρόλους. Η κληρονομιά της συνεχίζει να γιορτάζεται σε διάφορες μορφές τέχνης, λογοτεχνίας και πολιτιστικών αφηγήσεων στη Νιγηρία και πέρα από αυτήν.
Το άγαλμα της βασίλισσας Amina στο Εθνικό Θέατρο Τεχνών στην Πολιτεία του Λάγος την τιμά και πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα φέρουν το όνομά της.
Η Amina είναι η πρωταγωνίστρια του ιστορικού μυθιστορήματος φαντασίας Queen of Zazzau (2018) του J.S. Emuakpor, βασισμένο στη ζωή της που ξεκίνησε το 1557 μ.Χ.
Η Amina είναι η έμπνευση για τον χαρακτήρα Malika στο graphic novel Malika: Warrior Queen (2017) του Roye Okupe όπως αναφέρεται στο βιβλίο ζωγραφικής που δημιούργησε επίσης ο συγγραφέας.
Στο Education, το 5ο επεισόδιο των ταινιών Small Axe του Steve McQueen, ο 12χρονος Kingsley Smith διαβάζει θριαμβευτικά την ιστορία της Amina στην οικογένειά του, αφού έμαθε να διαβάζει.
Στο βιντεοπαιχνίδι Age of Empires III: Definitive Edition η βασίλισσα Amina εμφανίζεται ως η ηγέτης του πολιτισμού Hausa.
Η Αμίνα εμφανίζεται ως αρχηγός του Ζαζάου το 1444, πολύ πριν από τη ζωή της, στην Europa Universalis IV. Είναι επίσης στρατηγός, κάτι που συνήθως δεν μπορούν να είναι γυναίκες κυβερνήτες στο παιχνίδι κι έχει πολύ καλά στατιστικά.
Η ταινία Amina του 2021 απεικονίζει την άνοδό της στο θρόνο. Σκηνοθετείται από τον Izu Ojukwu.
Η Amina εμφανίστηκε ως Μεγάλος Στρατηγός στο βιντεοπαιχνίδι Civilization VI και ηγέτης με δυνατότητα αναπαραγωγής στο Civilization VII…
