-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

Fried Erich: ...

                  Βιογραφικ

     Γεννθηκε στη Βιννη στις 6 Μη 1921 και πθανε στο Μπντεν-Μπντεν στις 22 Νομβρη 1988. σως ο πιο δισημος και θαρραλος Γερμανοεβραος ποιητς. Ο πατρας του συνελφθη, βασανστηκε και πθανε στα κτρια της ΓκεΣταΠο. Το 1938 διφυγε στο Λονδνο. Στη διρκεια του πολμου, συνεργστηκε με το ΒΒC και μετ, παρλο που ταν ενταγμνος στην αριστερ, επκρινε τον Σταλινισμ. Εξ αιτας της εμπειρας του απ τον ναζισμ, ηγθηκε της αντιπολεμικς κνησης για το Βιετνμ.
     Ξεκνησε να γρφει πολ νωρς, μχρι που η γερμανικ επλαση στην Αυστρα το 1938 τον μεττρεψε απ γυμνασιπαιδο σε κυνηγημνο Εβραο. Γιος ιδιοκττη εταιρεας μεταφορν Hugo Fried και της γραφστριας Nellie Fried (το γνος Stein), δειξεν απ νωρς σημδια πως τανε ξεχωριστ παιδ: κανε πολυριθμες εμφανσεις με παιδικ θεατρικ ομδα σε θατρα της Βιννης και των περιχρων. Στο γυμνσιο ασχολετο μ' εφευρσεις και κατοχυρνει μια πατντα σχετικ με τη κατασκευ ηλεκτρικν γλμπων.
     Το 1938 οι γονες του συλλαμβνονται απ τη Γκεστπο με τη κατηγορα της "οργνωσης αντιστασιακς ομδας και της αποστολς πληροφοριακο υλικο στο εξωτερικ." Ο πατρας του πεθανει στην ανκριση, εν ο Erich κατορθνει να διαφγει στην Αγγλα, στο Λονδνο που γνεται κι η βση διαμονς του μχρι το τλος της ζως του.
     Μετ τον πλεμο συνεργστηκε με πολλ νεοδρυμνα περιοδικ, πως το Neue Auslese, και το Blick in die Welt, στο οποο αργτερα γινε αρχισυντκτης. Επσης συνεργστηκε με το BBC ως εκφωνητς σε πολλς γερμανφωνες εκπομπς, θση απ την οποα παραιτθηκε το 1968, λγω της ψυχροπολεμικς θσης του BBC.
     γινε γνωστς κυρως απ τα ποιματ του, το μοναδικ μυθιστρημα του "νας Στρατιτης Κι να Κορτσι" (1960), καθς κι απ τις μεταφρσεις του (ανμεσα σε λλα μετφρασε και το σνολο σχεδν των ργων του Shakespeare). Δεν ταν λγες οι φορς που ρθε σε ρξη με τη κοιν γνμη, παρνοντας δημσια κριτικ θση πνω σε πολιτικ ζητματα, πργμα που αντικατοπτρζεται σε πολλ ποιματ του, πως για παρδειγμα το πολυσυζητημνο "Hfre Israel", 1967 ('Aκου Ισραλ), μ' αφορμ τον Πλεμο Των ξι Ημερν.
     Το 1974 εκδικστηκε στο Αμβοργο μνυση που του υπβαλε η Αστυνομα του Βερολνου, θεωρντας τι μια επιστολ του στο γερμανικ περιοδικ Spiegel αποτελοσε προσβολ. Αθωθηκε. Το 1976 διαβστηκε στην κηδεα της Ulrike Meinhof στο Βερολνο τηλεγρφημα του που τη χαρακτριζε ως τη "μεγαλτερη Γερμανδα μετ τη Ρζα Λοξεμπουργκ". Το 1977 γνονται διαδηλσεις στη Γερμανα εξαιτας της επθεσης που 'χουν εξαπολσει οι αρχς ενντια στον δικηγρο Kurt Groenewald. Ο Fried κνει ομιλα στο Πανεπιστμιο Αμβοργου με θμα "Η Περπτωση Kurt Groenewald κι η Ομοσπονδιακ Δημοκρατα της Γερμανας" (BRD).
     Αργτερα, τον Οκτβρη του διου τους, το Χριστιανοδημοκρατικ Κμμα Γερμανας (CDU) εκδδει να γγραφο που περιχει αποσπσματα συγγραφων που προτρπουν τους πολτες σε "διαταραχς του Κρτους Δικαου". Ανμεσα σ' αυτος φιγουρρει και το νομα του. Η CDU καταθτει στη Βουλ της Βρμης πρταση να καταργηθε η διδασκαλα κειμνων του στο σχολεο. Ο πρεδρος του κμματος Bernd Neumann δηλνει: "κτι ττοιους καλτερα να τους καγαμε..."
     Το Βαυαρζικο Υπουργεο Παιδεας απαιτε την επανκδοση του σχολικο Αναγνωστικο χωρς τα κεμενα των Wallraf, Biermann, Fried, Fichte. Μετ τα χρνια της καταδωξης ακολουθε η αναγνριση.
 Το 1983 του απονμεται το Λογοτεχνικ Βραβεο Βρμης.
 Το 1985 λαμβνει το Χρυσ Παρσημο της Τιμς για "υπηρεσες προσφερθεσες στην πλη της Βιννης".
 Το 1986 γνεται Μλος Δι' Αλληλογραφας της Γερμανικς Ακαδημας Γλσσας & Ποησης (Darmstadt). Αργτερα το διο τος του απονμεται το Παρσημο Carl-von-Ossietzky.
 Το 1987 του δνουν το Χρυσ Κλειδ της πλης του Σμεντρεβο στη Γιουγκοσλαβα.
 Το 1988 το Πανεπιστμιο Osnabruck του απονμει τον ττλο του Επτιμου Καθηγητ (Τομας Γλσσα & Επιστμη Λογοτεχνας).
     Στις 22 Νομβρη 1988 πεθανει πειτα απ πολχρονη μχη με τον καρκνο, σ' ηλικα 67 ετν. Ο τφος του βρσκεται στο Λονδνο
.

-----------------------------------------------------------------------------------------

 Ελπδα

Το τι πλι
υπρχει ελπδα
το πιστεουμε πιο εκολα
οταν

το λει κποιος
που ξρουμε
πως
και χωρς ελπδα

θα συνεχσει
να μοχθε
μα και ττε ακμα
υπρχει ο κνδυνος

πως δεν υπρχει
καμι ελπδα
αλλ πως απλοστατα
αυτς κουρστηκε.

Προσαρμογ

Χτες ρχισα
να μαθανω να μιλω.
Σμερα
μαθανω να σωπανω.
Αριο θα πψω
να μαθανω.

Φβος Κι Αμφιβολα

Μην αμφιβλλεις
γι' αυτν
που σου λει
πως φοβται.

Αλλ να φοβσαι
αυτν
που σου λει
πως δεν αμφιβλλει.

         Ακο

Κατ που πρπει
να στρψουμε τ' αφτι μας
στε
μες το χασμουρητ της ττας
ν' ακοσουμε κτι απ' τη νκη;

Κι ταν μθουμε
να στρφουμε τ' αφτι μας
κατ 'κει τι
θ' ακοσουμε ττε
μες στο μεθσι της νκης;

         Σχεδν λα...

Τα χρνια της μαθητεας μου περσαν πια
μαθα ν' ακοω και να βλπω
σχεδν λοι οι νθρωποι καναν
σχεδν σ' λους τους ανθρπους
σχεδν λα
και σχεδν λοι οι νθρωποι
που τα παθαν σχεδν λα
επαν κατπιν
με σχεδν σβησμνη φων

"θα 'ρθει μια μρα
που σχεδν σ' λους θα κνουμε
σχεδν λα
σα μας καναν
"

τους κουσα ο διος να το λνε
σχεδν κατ λξη
κι σο αυτ
εναι σχεδν το μνο που θλουν
 σχεδν το μνο
που ξρουν απ' αυτ που θλουν
η μρα 'κενη
που σχεδν λοι την ονειρεονται
ολονα σχεδν θα 'ρχεται
αλλ ποτ δε θα 'ρθει πραγματικ

στ' αλθεια
αυτ μαθα
και σχεδν μου 'ρχεται να πω
το 'μαθα τσο καλ
που 'χασα την ακο και την ρασ μου
τρα πια τα χρνια της μαθητεας μου
σχεδν περσαν

    Κρυμμνος

Πρπει να μθω να κρβομαι
απ' τους δικτες μου
τσι μως διατρχω
διπλ κνδυνο

μπως δεν εμαι αρκετ καλ
κρυμμνος απ' αυτος
και μπως παραεμαι κρυμμνος
απ' τον διο μου τον εαυτ!

Πρακτικ Εργασα

Για να
εξοικειωθ
με τους τραυλος
και να
τους μθω
να μιλνε
μαθα να τραυλζω φαρσ

γιατ
τρα αυτο
με ξυλοφορτνουν;

Δευτερεον Ζτημα

Απορροφημνος πως μουν στον αγνα μου
ενντια στο κριο εχθρ μου
με σκτωσε
ο δευτερεων εχθρς μου

χι απ πσω πουλα
πως λνε οι κριοι εχθρο του
αλλ απ' τη μερι
που στεκταν πντα

και πραγματοποιντας
τη διακηρυγμνη πρθεσ του
που δε την εχα πολεμσει
γιατ παραταν ασμαντος

γι' αυτ κι ο θνατς μου
δε με 'κανε να τα χσω
εξακολουθ ν' αφοσινομαι αποκλειστικ
στον αγνα ενντια στο κριο εχθρ μου

Πως Να Διατηρεται Η Δναμη Κροσης

Οι εχθρο
παραεναι μακρι
και συνθως
παραεναι ασφαλες

γι' αυτ ανακρυξε φλους σου
σ' εχθρος
και σπστους
τα μοτρα

αν τσι καταφρεις
να τους κνεις
αντιπλους σου
θα μπορες να καυχισαι:

"μουν ο πρτος
που σηκθηκε
κι ρχισε τον αγνα
εναντον τους
"!

Εποικοδομητικ Κριτικ

Η αδυναμα μου
ταν
το ασθημα
ανωτερτητς μου!

αυτ
το ξεπρασα!
τρα εμαι
τλειος!

Ο Μοσχοπλυμνος

ξερα κποιον
που μουν πρθυμος να τον συγχωρσω
για τα βρμικα
χρια του
αυτς μως
επμενε
να πλνεται δημσια
απ' τη κορφ ως τα νχια
κι στερα με το ροδαλ απ' το
πολ τρψιμο δχτυλ του
να δεχνει
λλους!

ττε δε μποροσα
να δω λλο τποτε
απ' το δρμα του
που 'χε ξεραθε
και γεμσει ραγδες
απ' το πολ πλσιμο!

  Ειδμονες

Υπρχουν καιρο
που ακμα κι οι καιροσκποι
κατηγορον
τον καιροσκοπισμ

πστευ τους
γιατ ξρουν
καλτερα απ' λους
για τι μιλον

μη τους εμπιστεεσαι
γιατ κατηγορον
τον καιροσκοπισμ
απ καιροσκοπισμ!

 Ο Δρ ΣΠΟΚ ΣΤΟ ΜΠΛΑΚΧΗΘ

      Ο Αμερικανς παιδατρος Μπντζαμιν Σποκ αντπαλος του πολμου που κανε η κυβρνησ του στο Βιτ-ναμ επε, βγζοντας λγο, σε μι Λονδρζικη εκκλησα:

      "Οι Γουδερμεν
να εδος αντρτες των πλεων
που πρβαλαν με βομβιστικς επιθσεις εναντον εταιριν
κατασκευς βομβν και μ' εμπρησμος
εργοστασων παραγωγς ναπλμ
εναι εξτρεμιστς
και δεν εγκρνω τις πρξεις τους.

     "Σας παρακαλ μως κυρες και κριοι
να δεχτετε μ' επιφλαξη αυτ τη κρση μου.
Γιατ αναρωτθηκα, αν θα 'χα το θρρος
να κνω ,τι κνουν οι Γουδερμεν
και κατληξα στο συμπρασμα:
δε θα τολμοσα να το κνω,
το θρρος μου φτνει σα-σα για να κνω
σα προσπαθ να κνω κατ του πολμου στο Βιτ-ναμ.

     "Γι' αυτ, κυρες και κριοι να εσθε παρακαλ προσεκτικο
σ' ,τι αφορ τη γνμη μου γι' αυτος τους αναρχικος
γιατ στη πολχρονη ζω μου κανα πντα την εξς διαπστωση:
ταν κποιος δε τολμει
να κνει κτι, βρσκει επιχειρματα
που αποδεχνουν πως θα 'ταν πρα για πρα λθος να το κνει.
Κι ωστσο κυρες και κριοι
παρ τα σα λω εναντον μου
δε πιστεω πως οι ενργειες των Γουδερμεν, αποτελον λση
".

Ψυχαναλυτικ Θεραπεα Του Διαδηλωτ

            Η αντστασ σου
            κατ της Αστυνομας
            που σε κλωτσει,
            ερμηνεεται ψυχαναλυτικ

            ως παλι σγκρουση
            με την εξουσα του πατρα σου
            και κρυφ σου επιθυμα
            να βιαστες απ' αυτν.
 
            τσι θ' απαλλαγες απ' το μσος
            κατ των Αστυνομικν.
            Δε θα κλαις πι
            με τα δακρυγνα τους

            και κτω απ κθε κρνος
            θ' αναγνωρζεις τα μτια του ανθρπου
            και θα του χαμογελς
            ταν αυτς σε σκοτνει.
           
αποσπσματα απ τη ποιητικ συλλογ "Φωνς Χωρς Πατρδα" Εκδσεις "ΚΑΛΒΟΣ"
------------------------------------------------------------------------

Σκρπια

Ττε Που Δε Βρσκαμε Καμι Διξοδο
(Als Kein Ausweg Ζu Finden War)

Αυτο που περιπλαννται,
κι μως το λνε ακμα
πως ξρουν τι περιπλαννται,
κι μως να πουν ακμα θλουν
τι βλπουνe στη Περιπλνησ τους,
αν κτι ακμα βλπουν,
αυτο χουν ακμα κτι να πουν.

Δηλαδ τι τποτα δε βλπουν,
ταν δε βλπουν τποτα,
κι τι κτι βλπουν,
ταν κτι βλπουν
κι τι περιπλαννται επειδ δεν ξρουνe
ποy βρσκεται κι αν καθλου ακμα βρσκεται,
να Μονοπτι που να μην εναι Μαανδρος.
 
Κι σως η Περιπλνησ τους ττε
να μην εναι τσοn σχημη Περιπλνηση,
πως αυτ εκενων που δε λνε
τι ξρουν πως περιπλαννται
και που να πουν δε θλουν τι βλπουν σ' αυτ
ταν τποτα δε βλπουν να πουν
δε θλουν να πουν πως δε βλπουν τποτα,
γιατ να δουν δε θλουν πως περιπλαννται
και πως μπορε και να μην υπρχει Μονοπτι.
 
           Στους Καιρος Ετοτους
                (In Dieser Zeit)

Απναντι σ' λ' αυτ, εσ το Aντβαρ μου;
σως αν σουν πργματι μαζ μου για να με κρατς,
για να ξαπλνεις τη Νχτα πνω μου,
μη τυχν και με παρασρει τοτη η Δνη,
μια που κι εσ συνχεια ενντια σ' λ' αυτ αγωνζεσαι.

Κι απναντι σ' λ' αυτ, για σνα εγ το Aντβαρο;
σως αν εμαι αληθιν μαζ σου για να σε κρατ.

Ο Oρισμς Κι Η Μισοσκεπασμνη Εικνα

O σκλος
που πεθανει
και που ξρει
πως πεθανει
σα σκλος
και που μπορε να πει
πως ξρει
πως πεθανει
σα σκλος
εναι νθρωπος

***

Αγαπον την Ελευθερα
με τον τρπο
π'αγαπον τις γυνακες τους:
στο σκοτδι
Ψαχουλεουν
Κανες δεν τολμ να κοιτξει
το ανοιχτ της
φλο

(μτφρ. Ηλα Κυζηρκου)

--------------------------------------------------------------------------------------

                                   Προληπτικ Χτπημα

     Δεν υπρχει αμφιβολα: Ο διος μου ο αδερφς ο Κιν θλει να με σκοτσει. Τονε παρατρησα σφαλτα, πως το πρσωπ του σφχτηκε με μιαν κφραση μσους, επειδ η δικ του η προσφορ δεν γινε δεκτ τσον ευνοκ σο η δικ μου.
     Κι κουσα τη φων, τη φων Εκενου, στον Οποο εγ κι αυτς αφιερνουμε τις προσφορς, ο καθνας τις δικς του, που κατηγοροσε τον Κιν για την οργ του και τον προειδοποιοσε πως θα πσει σε αμαρτα. Πως η αμαρτα ξαποστανει μπροστ απ την πρτα του και περιμνει κι χει πθο γι' αυτν. Και ποια εναι τοτη η αμαρτα, που κουβαλ μσα του ο Κιν πως οι προβατνες μου τ' αγννητα ριφκια, καλ το γνωρζω.
     Αρκετ καιρ τρα υποφρω το φβο. Δεν χω ελπδα καμι την πουλη επθεσ του να ξεφγω. Το ξρω πως ο Κιν εναι δυναττερς μου. χι μνο που εναι ο μεγαλτερος, εγ μουν πντα πιο αδναμος, μα και το σκψιμο της γης του δυναμνει τα μπρτσα και του χαλυβδνει το κορμ πολ περισστερο απ' τι εμνα η φλαξη του κοπαδιο μου, η δικ μου η δουλει.
     Κι ακμα χει τα τρομερ εργαλεα του, το φτυρι και το δρυ με τη κοφτερ, στη φωτι ατσαλωμνη αιχμ. Και γενικ, ποιος επιτθεται στον λλο απροειδοποητα, αυτς χει πντα το πλεονκτημα.
     Κι μως Εκενος στον Οποο φρνουμε τις προσφορς μας, εγ τα νιογννητα του κοπαδιο μου, εκενος τα γεννματα και τους καρπος του, μνο σ' εμνα δεχνει ενοια, χι σ' αυτν. Αυτ δεχνει ο καπνς των προσφορν μας: Ο καπνς απ' τις δικς μου προσφορς ανβηκε σα πντα ολισια στον ουραν, ο δικς του μως βαριοσερντανε στη γη, βγζοντας την σχημη μυρωδι των παλιχορτων που καγονται και δεν λεγε να υψωθε.
     Πιστεω πως η Θληση που βρσκεται πνω απ μας δεν μπορε να θλει τοτος ο κομματιαστς της γης να με βλει στο σημδι και με τα σκονισμνα, λασπωμνα εργαλεα του να με κνει κομματκια, λπασμα για το οργωμνο χωρφι του, με τον τφο μου τοιμο κιλας κπου ανμεσα στις αυλακις.
χι, δεν πρπει να γνει τσι. Πρτος εγ πρπει να εκμεταλλευτ το πλεονκτημα! χι κενος εμνα, μα εγ πρπει αυτν να αιφνιδισω. Κι αν ξρει εκενος να δουλεει το φτυρι και το δρυ, χω εγ το τσεκορι μου, που μ' αυτ προστατεω το κοπδι μου απ τα ζα τα αρπακτικ. Εκενος, που τη δικ μου προσφορ δχτηκε ευνοκ μα τη δικ του περιφρνησε, το γνωρζει: Ο αδερφς μου ο Κιν δεν εναι καλτερος απ' το ζο που παραφυλει τα πρβατα και τ' αρνι μου, για να τους πρει τη ζω. Χειρτερος ακμα, γιατ τοτος δε κυνηγει ζο, χι, παρ μνα, τον διο του τον αδερφ. Μα δεν λογριασε καλ.
     Ντος που 'ρχεται. Ναι, ναι. Ο χαιρετισμς του δε με γελ. Θλει τσι ν' αποκοιμσει τις υποψες μου, μα περσαν πια αυτο οι καιρο. Κλλιο να μενει μακρι μου. Να: κι αυτ ακμα εναι να σημδι. Τρα τελευταα δε μπορε για πολ να υποφρει τη ματι μου. Και να που και τρα αποστρφει τη κεφαλ και δε με κοιτ, μνα, τον αδερφ του, μνο γυρν πσω το βλμμα, στον θλιο βωμ του, απ' που ο καπνς, διο φδι, ακμα σρνεται προς τα κτω, στη γη, σκοτεινς και βαρς. Τρα πρπει να γνει! Τρα, σο δεν κοιτ λλο απ τον καπν που δεν χει ακμα διαλυθε...
     Πσο γργορα τλειωσαν λα. Λες και δεν εναι αλθεια. Αλλ εναι αλθεια: Ντος που κετεται μπρος μου, στη γη. Τλειωσε. Δε πρκειται να κνει λλα εγκληματικ σχδια ενντι μου. Δε θα σηκσει το φτυρι πνω μου ταν θα 'χω γυρισμνη τη πλτη, οτε και το δρυ το μυτερ. Το δικ του αμα, χι το δικ μου, εναι που γμισε τρα το κολωμα στην πτρα, σχεδν πως εκε απναντι το νερ λιμνζει στη νεροσυρμ, που τα ζα μου πνε για να πιουν. Η θληση Εκενου που τη δικ μου προσφορ δχτηκε μα τη δικ του περιφρνησε γεγννητο! Η φων Του ταν που βγαλε τη κρση ενντια σ' αυτν κι υπρ εμο...
     Ναι, η φων Του. Την ακοω. Μιλ δυνατ και επσημα. Μα τι φωνζει;
 -"Κιν", φωνζει, "Κιν, που εναι ο αδερφς σου, ο 'Αβελ";
 -"Εδ εμαι, Κριε, εδ! Μη φοβσαι πια για μνα: Εδ εμαι εγ, ο Αβελ, αυτς που δχτηκες την προσφορ του. Κι ο Κιν, που τον αποστρφηκες, κετεται εδ, πσω μου. Η αμαρτα του γρισε πσω σ' αυτν τον διο. Σκπασα το πρσωπ του με μαραμνα φλλα, τα πεθαμνα του μτια να μη μινουν τους Ουρανος. χι, Κριε: Σφλλεις. Δεν εμαι εγ ο Κιν! Ο 'Αβελ δεν εναι ο αδερφς μου, εμαι εγ! Γιατ με ρωτς που εναι ο αδερφς μου ο 'Αβελ; Σφλλεις! Να: θα σου τον δεξω, τον αδερφ μου. Εδ κετεται. Ναι, ββαια, ο Κιν εναι αυτς, ποιος λλος; Περμενε: θα βγλω τα φλλα απ το πρσωπ του, για να δεις μνος..."
     Δεν εναι δυνατν! Ποτ πριν δεν μου 'μοιαζε τσο. Λες και... μη το φαντζομαι; Μα γνωρζω το πρσωπ μου. Εκε απναντι στη λιμνολα που καθρεφτζει τα πντα στα νερ της, το βλπω κθε μρα. Και τρα εναι δυνατν να 'χει αυτς τη μορφ μου; χι δε γνεται. Θα μου φανεται επειδ εναι νεκρς. Εγ δεν χω την δια ψη μ' αυτν. Ξρω τι θα κνω, θα πω στη λιμνολα: Θλω το διο μου το πρσωπο να ξαναδ.
     Τρα πια ξρω, γιατ σφλλει και με αποκαλε Κιν.
___________________________________________________________

"Der Praventivschlag" απ τη Συλλογ "Unmaf Αller Dinge"
Μετφραση: Χαρολα Μαθιουδκη

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers