-


Dali &









/




 
 

 

: V ()

                      Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα

     Τα Κυπριακ επιγρμματα που περιλαμβνονται στην Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα, τμ. 2: Επγραμμα (δρυμα Αναστσιος Γ. Λεβντης, Λευκωσα 1997), χουνε διασωθε κατ κριο λγο σε επιγραφς απ διφορα μρη της Κπρου αλλο. Τα παλαιτερα Κυπριακ επιγρμματα ανκουνε στη Κλασσικ Εποχ, πμπολλα στην Ελληνιστικ Περοδο και μεγλο μρος στους Ρωμακος Χρνους.
     Ως τα τλη του 4ου αι. π.Χ. κατ μεγλο μρος εναι χαραγμνα σε Κυπριακ συλλαβριο φρουνε συνοδευτικ επιγραφ συλλαβικ, αλλ σταδιακ κυριαρχε η αλφαβητικ γραφ. Δεν λεπουν, πως κι αλλο, τα επιγρμματα σε τοπικ διλεκτο με ντονη την παρουσα Κυπριακν διαλεκτικν τπων. Αξιοσημεωτη εναι η συχν παρουσα Ομηρικν τπων, καταλξεων και λογοτπων η συχν παρουσα λξεων και φρσεων που παρουσιζονται για 1η φορ.
     ντονος λυρισμς συνχει πολλ απ τα επιγρμματα, ιδιατερα σα αναφρονται στον πρωρο θνατο, πολλ απ τα οποα χαρακτηρζονται απ θαυμαστ λακωνικτητα, στον θνατο σε ξνη γη. Στο σνολ τους τα Κυπριακ επιγρμματα μαρτυρον μιαν αξιλογη πνευματικ παραγωγ.
     πως συμβανει και με λλες Ελληνικς περιοχς δεν χουμε ασφαλες πληροφορες για τη πνευματικ δημιουργα των λεγμενων σκοτεινν αινων. Μπορομε μως να υποθσουμε τι στη περοδο αυτ (1050‐850 π.Χ.) ο μθος διαμορφωντανε σταδιακ και διαδιδτανε κυρως με τη μορφ του ηρωικο πους (σπνια ως απλ διγηση σε πεζ λγο). Απ' τη περοδο αυτ δε σζεται -τουλχιστον δεν χει ανακαλυφθε ως σμερα απ την αρχαιολογικ σκαπνη- γραπτ απσπασμα. Αρχαιολογικς ενδεξεις μως και γραπτς μαρτυρες οδηγνε στο συμπρασμα πως δη απ’ τον 8ο αι. π.Χ. η επικ ποηση κμαζε στη Κπρο.
     Μυθικς γενρχης Κυπριακς Λογοτεχνας, κτι σα τον Ορφα τον Μουσαο το Λνο, εναι ο Κινρας. Κοντ του πιθανς ο Φρασος (που χρησμοδτησε στο Βοσιρη τι η αφορα που μστιζε την Αγυπτο 9 τη θα ‘παυε αν σφαζαν στον Δα κθε χρνο να ξνο ντρα) και πιθαντατα λλοι ιερες‐μντεις.
     Ο χρησμολγος Εκλο(υ)ς εναι πιθαν ο 1ος Κπριος που σζονται στχοι, που φανεται να «προφητεεται» η γννηση του Ομρου στη Κπρο. Στον διο αποδδεται κι η προφητεα (χωρς να παρατθενται σχετικο στχοι) για εκστρατεα των βαρβρων ενντια στην Ελλδα. Πτε ζησε και τι γραψε παραμνει πρβλημα, καθς κινεται ανμεσα στο μθο και την ιστορα, στε να μπορε να παραβληθε κατ να μρος προς τον Ορφα και κατ ν λλο προς τον μηρο και τον Στασνο. Ο Στασνος εναι ο πιθαντερος Κπριος ποιητς επν, που πρπει να τοποθετηθον -στη μορφ που σζονται- μετ τον μηρο και τον Ησοδο. Ποιητς των Κυπρων επν θεωρεται κι ο Ηγησνο(υ)ς Ηγησας.
     Η ποιητικ αυτ παραγωγ ανκει κυρως στη Κυπροαρχακ περοδο (750‐600 π.Χ. κι εναι αποτλεσμα μακρχρονης διεργασας, που πρπει να τοποθετηθε στη Γεωμετρικ Περοδο (1100‐750 π.Χ.). Στα τλη της εποχς αυτς πρπει να υπρχεν δη πλοσια επικ ποηση, που τραγουδιτανε στις γιορτς της Αφροδτης και στους ποιητικος αγνες με χαρακτηριστικ παραδεγματα 3 σωζμενους Ομηρικος μνους Εις Αφροδτην.
     Τη πλοσια σε καρπος επικ περοδο διαδχεται μακρ περοδος σκοτειν απ ποψη πνευματικς παραγωγς που ταυτζεται με τους χρνους της Αιγυπτιακς (560‐545 π.Χ.) και με μεγλο μρος της Περσικς κυριαρχας (545‐333 π.Χ.). Απ την εποχ μως του βασιλι της Σαλαμνας Ευαγρα Α (411‐374 π.Χ.) μπανουνε  πλι βσεις για πνευματικ δημιουργα, που οικοδομονται εξαιτας στενν επαφν Κπρου κι Αθνας κι εκδηλνονται στην Ελληνιστικν Εποχ με πλοσιους καρπος σ’ λους τους τομες επιστμης και τχνης.
     Τη λυρικ ποηση εκπροσωπον ο Κλων Κουριες  ελεγ(ει)οποις, πιθανς ποιητς των Αργοναυτικν απ’ που ντλησε ο Απολλνιος Ρδιος, ο ιαμβογρφος Ερμεας Κουριες, ο επσης ιαμβογρφος Καστορων Σολες, ο Ζνων Κιτιες, ο επιγραμματοποις Αντισθνης Πφιος κι λλοι αννυμοι επιγραμματοποιο.
     Η δραματικ ποηση, με ζωντανος μρτυρες τα σωζμενα αρχαα θατρα της Κπρου,
γνωρζει ιδιατερην νθηση με τον κωμωδ‐παρωδ‐φλυακογρφο Σπατρο Πφιο, εν αναφρεται μεταξ λλων κι ο ποιητς τραγωδιν Διονσιος.
     ,τι σζεται απ την ντεχνη ΑΚΓ, σε ποιητικ πεζ λγο -μ’ ελχιστες εξαιρσεις φοινικικν και λατινικν επιγραφν (πεζν στο σνολ τους)- εναι γραμμνο στην Ελληνικ κι εμφανζει τα δια γενικ κι ειδικ χαρακτηριστικ με την αντστοιχη πνευματικ παραγωγ κθε λλης ελληνικς γωνις, τσο στη μορφ σο και στο περιεχμενο, με αποτλεσμα η Ιστορα της να ταυτζεται σχεδν πλρως με την Ιστορα Ελληνικς Γραμματεας στην Αρχαα Κπρο.
     Φθνοντας στη Κπρο οι Αχαιο σ' επλληλα κματα κατ το β' μισ της β' χιλιετας π.Χ. -απ την Αργολδα και την Αρκαδα, τη Λακωνα και τη Μεσσηνα, την Αχαα, τη Κρτη κι αλλο- φραν μαζ τους τη γλσσα, τη θρησκεα, τους μθους και τη ποησ τους, τη μουσικ και το τραγοδι τους. Η επιμειξα με τους αυτχθονες κατοκους, η πιο μεση επικοινωνα με τους ανατολικος λαος, η μηση στη λατρεα της Αφροδτης κι λλοι επιμρους παργοντες διερυναν τους ορζοντς τους κι ανοξαν νους δρμους κφρασης. Θεμελιθηκε τσι ο Ελληνικς Πολιτισμς Κπρου.
     Σταθμο της αξιλογης αυτς πορεας αδισπαστοι στθηκαν αναντρρητα ο Τρωικς Πλεμος κι ο μηρος. Στους χρνους του χιλιοτραγουδημνου αυτο πολμου (περ το 1200 π.Χ.) φθνει στη Κπρο το 1ο μεγλο μεταναστευτικ κμα Αχαιν. Οι οικιστικο μθοι -που τροφοδοτσανε ζωογνα την αρχαα λογοτεχνα του νησιο κι χι μνον-, ανγουν την δρυση των κριων βασιλεων της αρχαας Κπρου στους αμσως μετ τον πλεμο χρνους απ ρως του, Ομηρικος κατ κριο λγο. Τους χουν απαθανατσει -πρα απ την ολοζντανη αν τους αινες προφορικ Κυπριακ παρδοση- πολλς αρχαες πηγς, απ τον Πνδαρο και τον Ευριπδη ως τον Ισοκρτη και τον Αριστοτελικ Ππλο, τον Στρβωνα και τον Παυσανα, τον Πλοταρχο και τον Αλεξανδριν Λυκφρονα: Ο Τεκρος Τελαμνιος, Ομηρικς τοξτης ονομαστς, ιδρει (το 1202-1 π.Χ. κατ το Πριο Μρμαρο*) την ομνυμη με τη πατρδα του Σαλαμνα. Ο Αγαπνωρ, που οδηγε τους Αρκδες στη Τροα (Β 603 κ.ε.), προσαρζει στη δυτικ ακτ και γνεται κατ τη παρδοση οικιστς της Νας Πφου κι ιδρυτς του ιερο της Αφροδτης στη Παλαπαφο. Ο Κηφες απ την Αχαΐα και ο Πρξανδρος απ τη Λακεδαμονα (πολεμιστς κι αυτο στην Τροα κατ τον Λυκφρονα) γνονται οικιστς της Κερνειας και της Λαπθου. Ο γιος του Θησα Ακμας, που δνει το νομ του στο ομνυμο ρος της ΒΔ Κπρου, ιδρει την Απεια (κατ’ λλη παρδοση ο αδελφς του Δημοφν, ο Φληρος) κι ο εγγονς του Ακμαντα, Χτρος, τους Χτρους.
     Προσμαρτυρε ο Αριστοτελικς Ππλος, για το θαμμνο στη Σαλαμνα της Κπρου, Τεκρο και για τον Αγαπνορα τον θαμμνο στη Πφο. Προσμαρτυρον επσης αδιψευστα τα αρχαιολογικ ευρματα σε πολλς περιοχς της και τα πορσματα της Γλωσσολογας (για την -αντστοιχη με τη Γραμμικ Β- Κυπροσυλλαβικ γραφ και την Αρκαδοκυπριακ διλεκτο, με ιδιατερα εντυπωσιακ τη συλλαβικ επιγραφ επ οβελο
απ τη Πφο, του 11ου πιθανς αινα π.Χ., o‐pe‐la‐ta‐u: του Ὀφλταυ, στην αρκαδοκυπριακ γενικ ενικο ‐αυ, δηλαδ του Ὀφλτου), τα ιστορικ δεδομνα, οι θαυμαστς επιβισεις στη γλσσα, στα τοπωνμια, στους λακος μθους και τις παραδσεις.
     Η επδραση του Ομρου στην Αρχαα Κυπριακ Λογοτεχνα (κι χι μνον) εναι ευρτατη και ποικλη, ιδιατερα στην αρχακ επικ ποηση του νησιο, Ομηρικ στη μορφ και το περιεχμενο. Χαρακτηριστικ εναι το γεγονς τι ο Εκλο(υ)ς ο Κπριος χρησμολγος εμφανιζταν να προφητεει τη γννηση του Ομρου στη Κυπριακ Σαλαμνα, τα δε Κπρια πη θεωρονταν στην αρχαιτητα προκα του στον γαμπρ του Στασνο, δηλνοντας τσι τη τερστια οφειλ του Κπριου ποιητ τους σ’ αυτν, κι οι Ομηρικο μνοι στην Αφροδτη αποδδονταν στον διο (απ μερικος μχρι και πρσφατα).
     Η σκην στολισμο της Αφροδτης, λ.χ., μνημονεεται στο μεγλο Ομηρικ μνο Εις Αφροδτην (5 Υ1, στ. 57‐90), που η θε ντνεται και στολζεται απ τις Χριτες πριν πει να συναντσει τον Αγχση, με στχους πολλος Ομηρικος απ τις σκηνς στολισμο της ρας στην Ιλιδα (Ξ 153 κ.εξ.) και της διας στην Οδσσεια (θ 362‐66, στον ονομαστ να της θες στη Πφο), στον 2ον μνο στην Αφροδτη (5 Υ2, στ. 5‐18), με μνεα της εἰναλης Κπρου, και στα Κπρια πη (3 F4 και F5).
     Ευρτατη και προφανς εναι η επδραση του θεου αοιδο κι απ ποψη γλσσας και μτρου (μορφς εν γνει) χι μνο στη πλοσια αρχακ επικ ποηση της Κπρου, αλλ και σ' ΑΚΕ, πως στο 11 Ε33 (Α34), για τη νεαρ Σωσιπτρα την κρη του Γμου που πεθανει ἄγαμος κι πως στο Ε24 για τον Ομηροδιδσκαλο Κιλικ, κι αλλο.
     Πρα απ τα κοιν με την Αρκαδικ, χαρακτηριστικ της Ντιας Αχακς, ως γνωστ, η Κυπριακ διλεκτος (στοιχεα της οποας απαντον και στα Ομηρικ πη) εμφανζει επιμρους ιδιοτυπες, αποτυπωμνες στις πεζς επιγραφς και σε πολλ απ' τα παλιτερα επιγρμματα. Στην ντεχνη μως πνευματικ παραγωγ η γλσσα που
χρησιμοποιεται δεν εμφανζει σημαντικς αποκλσεις απ' τη γλσσα του αντστοιχου εδους του λγου στις λοιπς ελληνικς περιοχς. Η παρουσα κυπριακν διαλεκτικν τπων δεν φανεται να υπερβανει κατ καννα τις συνθεις αναλογες, γεγονς που αποδεικνει τον πλρη εξελληνισμ της Κπρου αλλ κι αποκλεει -στις πλεστες περιπτσεις- τη δυναττητα να χρησιμοποιηθε η γλσσα ως τεκμριο τοπικς σνθεσης.
     Το γεγονς αυτ καθιστ συχν ακμη πιο δυσχερ το προσδιορισμ πατρτητας σωζμενων αποσπασμτων ττλων ργων, ταν απουσιζει η μνεα του ονματος και του τπου καταγωγς του δημιουργο (πως στη περπτωση των σωζμενων Ομηρικν μνων Εις Αφροδτην, που η πατρτητα παραμνει εν πολλος στο πλασιο των υποθσεων, μολοντι πολλς ενδεξεις οδηγον στη Κπρο). Τα σωζμενα αποσπσματα της ΑΚΓ εναι στις πλεστες περιπτσεις πενιχρ κι απ πηγς μμεσες.
     Ελχιστα μνον αποσπσματα σζονται απ τη κυπριακ επικ, λυρικ και δραματικ ποηση (συμπεριλαμβανομνου του ργου του «ευκλεος» Εκλου και του Στασνου, αλλ και του Σπατρου Πφιου), κι απ το ργο των Κυπρων ιστορικν, μυθογρφων και παραδοξογρφων (πως ο Αλξανδρος Πφιος, που γραφε μεταξ λλων για τον μηρο κι ο πολυγραφτατος στρος Πφιος), ρητρων και σοφιστν (πως ο Ζνων Κπριος) και μιας πλειδας ονομαστν ιατρν (πως ο Απολλνιος Κιτιες, ο Διαγρας Κπριος κι ο Απολλδωρος Κιτιες). Εναι χαρακτηριστικ τι του διου του Ζνωνα Κιτια (του ιδρυτ της Στωικς φιλοσοφας, με τη τερστια διαχρονικν επδραση παγκοσμως), του Κλαρχου Σολα, του Περσαου Κιτια και του Δημνακτα Κπριου, πως κι λλων Κυπρων φιλοσφων, δε σθηκε ακραιο οτ' να ργο (πολλν οτε οι ττλοι των ργων τους, εν μρει συνολικ). Το μνο απ τα μεγλα Κυπριακ ργα που σζεται ακραιο και μλιστα απ μεση παρδοση (πως οι Ομηρικο  μνοι και προφανς οι επιγραφς) εναι η Περ ρθρων πραγματεα του ιατρο Απολλνιου Κιτια.
     Τα σωζμενα, μως, ονματα των Κυπρων συγγραφων κι οι ττλοι ργων τους μαρτυρον μια πολ πλοσια κι αξιολογτατη πνευματικ κι επιστημονικ παραγωγ των Ελλνων της Κπρου. Πολλ μλλον, γιατ δεν ταν ποτ εκολο το λμα απ την ανωνυμα στη δξα για τους πνευματικος ανθρπους του απομακρυσμνου νησιο της Κπριδος. Δκαιον ηχε το παρπονο κι ελογη η περηφνεια του μεγλου Κπριου ποιητ Κστα Μντη:

 «Ελχιστοι μας διαβζουν,
ελχιστοι ξρουν τη γλσσα μας,
μνουμε αδικαωτοι κι αχειροκρτητοι
σ' αυτ τὴ μακρυν γωνι,
 μως αντισταθμζει που γρφουμε Ελληνικ
».


* Πριο Μρμαρο Πριο Χρονικ, εναι να τερστιο επγραμμα που βρθηκε στη Προ αλλ γι' αυτ θα μιλσω παρακτω.

                    Ειδικ Παρρτημα:

     T Αρχαα Κυπριακὰ Επιγρμματα ποὺ 'φερε στὸ φῶς ἀρχαιολογικὴ σκαπνη στη Κπρο (στὴν ἐδῶ συλλογὴ, μερικὰ ἴσως ἀκμα ἀπὸ τὰ δημοσιευμνα ἀλλὰ λαν ἀκρωτηριασμνα, κποια ἀδημοσευτα) ἀλλοῦ ἀποτελοῦν τὴ συντριπτικὴ πλειοψηφα τους. 5 μνο προρχονται ἀπὸ φιλολογικὲς πηγς, καὶ ἀπὸ αὐτὰ μνο τὰ Ε54 κι Ε55 (ἀπὸ τὸν Ππλον ποὺ ἀποδδεται στὸν Ἀριστοτλη) μποροῦν μὲ σχετικὴ βεβαιτητα νὰ χαρακτηριστοῦν «φιλολογικ», στὶς ἀρχαῖες Ἀνθολογες δὲν ἀνευρσκονται Κυπριακὰ ἐπιγρμματα (δεῖγμα ὅτι τὰ Κυπριακὰ ἐπιγρμματα δὲν ἔγιναν εὐρτερα γνωστ). Σ' ἐπνυμο Κπριο ποιητ, τὸν Ἀντισθνη ἀπὸ τὴν Πφο, ἀνκουν μνο τὰ Ε1 κι Ε2 (ποὺ συνοδεουν ἀφιερματα μὴ Κυπρων στὴ Δῆλο).
    
Ἀπὸ τὰ ἐδῶ 71 ἐπιγρμματα τὰ 48 εἶναι ἐπιτμβια καὶ τὰ 22 ἀναθηματικ, ἐνῶ ἀμφβολη παραμνει φση τοῦ Ε714. Τὰ παλαιτερα ἀπ' αὐτὰ ἀνγονται στοὺς Κλασικοὺς χρνους, πμπολλα στὴν Ἑλληνιστικὴ Περοδο, μεγλο μρος στὴ Ρωμακὴ Εποχ. Ὣς τὶς τελευταῖες 10ετες τοῦ 4ου αἰ. π.Χ. τὰ Κυπριακὰ ἐπιγρμματα εἶναι κατὰ μεγλο μρος χαραγμνα σὲ Κυπριακὸ συλλαβριο ἢ φρουν συνοδευτικὲς ἐπιγραφὲς συλλαβικς, ἀλλὰ σταδιακὰ κυριαρχεῖ ἡ ἀλφαβητικὴ γραφ.
     Δε λεπουν τὰ ἐπιγρμματα σὲ Κυπριακὴ διλεκτο (κυρως στὴ Κλασικὴ ἐποχ) ἢ μ' ἔντονη παρουσα Κυπριακῶν διαλεκτικῶν τπων (ἐνοτε ὣς τα ὕστερα τη τῆς Ἀρχαιτητας). Κατὰ καννα ὅμως ἐμφανζουν τὰ ἴδια χαρακτηριστικὰ γνωρσματα μὲ τὴν ἀντστοιχη ἐπιγραμματικὴ παραγωγὴ τῶν ἄλλων Ἑλληνικῶν περιοχῶν σε μορφὴ καὶ περιεχμενο. Στὸ σνολ τους μαρτυροῦνε μιὰν ἀξιλογη πνευματικὴ παραγωγ καὶ δὲν λεπουν ἀνμεσ τους τὰ ποιητικὰ ἀριστουργματα.
     Ἡ Ἑλληνικὴ πολιτισμικὴ ταυττητα τῆς Κπρου κι οἱ στενὲς σχσεις της μὲ τὸν υπλοιπο Ἑλληνικὸ κσμο σὲ μιὰ σημαντικὴ περοδο τῆς ἱστορας της 1000ετ ἐπιβεβαινονται ἀδιψευστα κι ἀποτελοῦν πρκληση γιὰ περαιτρω μελτη, κυρως ὅσα ἀπ' αὐτὰ ἔχουν φθσει σἐ μᾶς ἀκρωτηριασμνα (ἢ κετονται ἀνκδοτα σὲ ἀποθῆκες, ὅπου πλοσια βιβλιογραφα).
    Πιὸ ἀναλυτικ: Ὅσον ἀφορᾶ στὴ γλσσα, 3 ἀπὸ τὰ ἐπιγρμματα τὰ Ε5-7 (τλη 5ου-ἀρχὲς 4ου π.Χ. αἰ. το 1ο, τλη 4ου αἰ. π.Χ. τὰ ἄλλα) εἶναι χαραγμνα σε Κυπριακὸ συλλαβριο τοῦ Ε8 (τλη 4ου - ἀρχὲς 3ου  αἰ.) ἕπεται συλλαβικὴ ἐπιγραφὴ μὲ τ’ ὄνομα καὶ τὸ πατρνυμο τοῦ νεκροῦ, τῶν δὲ Ε15, Ε59 κι Ε61 (τλη 4ου  πιθανῶς αἰ.) προηγοῦνται συλλαβικὲς ἐπιγραφς μὲ σζευξη χαρακτηριστικὴ τῆς παραδοσιακῆς τοπικῆς γραφῆς μὲ τὸ νεωτεριστικὸ ἀλφβητο.
     Ἡ Κυπριακὴ διλεκτος (μὲ τὶς πανρχαιες Αἰολοαρκαδικὲς ρζες) κυριαρχεῖ στὰ πριμα αὐτὰ συλλαβικὰ ἐπιγρμματα, ἐξακολουθεῖ δὲ νὰ ἐπηρεζει μὲ τπους καὶ φαινμεν της καὶ τὰ ἀλφαβητικὰ ἐπιγρμματα, ἀκμα καὶ σὲ χρνους μεταγενστερους συχν, π.χ. ἐμφανζονται τποι μὲ α ἀντὶ η (ματρα, γενταν, Κρτα κλπ.) τροπὴ τοῦ ν σὲ μ (ἐμ ββλοις Ε1.10, Σολωμ βασιλα Ε16.2, ἰατρῶμ Φατ. αμ παῖδα Ε18.2/ἐμ μθοισι Ε1.3, σὺμ Μοσαις Ε27.1 κλπ.), «γλῶσσαι» ὅπως κασγνητος (Ε7.1), πτλις(Ε62.3 καὶ Ε68.1) κ.ἄ. Ἀξιοσημεωτη εἶναι ἐπσης ἡ παρουσα Ὁμηρικῶν τπων, καταλξεων καὶ λογοτπων (συχνὰ μεταπλασμνων) ἀλλὰ κι ἅπαξ λεγομνων λξεων φρσεων ὅπως λαντευκτος ([χ]νη λανοτεκτω Ε44.6), μσας ὀπϜην (-ˉεν, Ε5.2), στῆθι μθης (Ε24.2), ὁ σὺμ Μοσαις στρξας βον (Ε27.1), ἡ στερχθεῖσα χδην (Ἀφροδιση, Ε28.1), τριετὴς λπεν ἦμαρ (Ε29.1), λυκαβντων ἤματα μονων (Ε41.1), συμβου κεδνῆς καὶ γαμετῆς ποτ' ἀκοτης (Ε44.2/5), τοκων βκτρον καὶ ἀσκεπωνι γονῆι (Ε48.2/4) κ.τ.τ. Καθὼς ὅμως ἀνλογα φαινμενα ἀπαντοῦν κι ἀλλοῦ, ἡ χρησιμοποησ τους ὡς ἐπιχειρματος γιὰ τὴν πατρτητα ἑνὸς ἐπιγρμματος σπνια εἶναι εὔλογη καὶ πειστικ (βλ. π.χ. κατωτ. Ε9 σχλ. σ.στ. 6 σ.λ. ἔροτιν).
     Κριο μτρο εἶναι κι ἐδῶ τὸ ἐλεγειακὸ 2στιχο. Ἀπαντοῦν ἐπσης: σὲ δακτυλικὸ 6μ. τὰ Ε5 (2 στ.) Ε6 (4 στ. μὲ τὸ Χαρετε [δκτυλος] νὰ προηγεῖται καὶ νὰ ἕπεται τοῦ ἐπιγρμματος), Ε7 (2 στ.), Ε44 (8 στ., μὲ πολλὰ προβλματα), Ε67 (3 στ.), καὶ Ε29 (1 στ.), σὲ δακτυλικὸ 5μετρο τὸ Ε47 (2στ.), σὲ συνδυασμοὺς ἑξμετρου καὶ πεντμετρου τὰ Ε8 (στ. 1: 6μετρο στ. 2-4: 5μετρο) Ε17 (στ. 1: 6μ., στ. 2-7: 5μ.), Ε43 (στ. 1: 6μ., στ. 2-3: 5μ.) κι Ε49 (7στ.: ὁ στ. 5 5μ.), 6μετρου και 3μετρου τὸ Ε4 (2 στ.) 6μετρου κι ἐλεγειακοῦ 2στχου τὰ Ε40 (στ.1-2: 6μ. στ. 3: 5μ. στ. 4-7: ἐλεγειακὰ 2στιχα) καὶ Ε59β (5 στ.: ὁ στ. 4 ἐπσης 6μ.), ἀμφβολη παραμνει ἡ μετρικὴ μορφὴ τοῦ Ε12 (στ. 1-2: ἐλεγ., στ. 3: 6μ. ἢ 5μ.). Σ' ἰαμβικὸ 3μετρο ἔχουν συντεθῆ τὰ Ε34 κι Ε50 ὅπως καὶ τὸ Ε71, σὲ ἀναπαιστικὸ μτρο τὸ Ε37. Ἀββαιης μετρικῆς μορφῆς εἶναι τὰ ἀκρωτηριασμνα Ε60, Ε64-66, Ε68-69. Μετρικὰ προβλματα ἐμφανζονται, ὅπως κι ἀλλοῦ, κυρως σὲ ἀνθρωπωνμια, τποι ποητικοὶ χρησιμοποιοῦνται γιὰ μετρικοὺς λγους, ἡ χασμωδικὴ βρχυνση, ἡ κρση κι ἡ ἔκθλιψη θεραπεουν τὴ χασμωδα (τὸ μετρικὰ ἐκθλιβμενο ὅμως φωνῆεν δὲν παραλεπεται σὲ ἀρκετὲς περιπτσεις στὴν ἐπιγραφ, ὅπως καὶ ἀλλοῦ). Δὲν λεπουν ὅμως τὰ ἰδιατερα προβλματα, ποὺ δημιουργοῦνται κυρως ἀπὸ τὴν ἀπδοση τῶν συλλαβικῶν ἐπιγραμμτων σὲ ἀλφαβητικὴ γραφ (βλ. χαρακτηριστικὰ Ε7.1 σημ. σ.λ. ἐγ ἐμ'), ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐλχιστα γνωρζουμε γιὰ τοὺς μετρικοὺς καννες τῆς Κυπριακῆς ποησης καὶ τὴν τοπικὴ προφορ (βλ. π.χ. Ε49, εἰσαγ. σημ. καὶ σημ. στοὺς στ. 3 κἑ.).
     Ἡ δομ τῶν ἐπιγραμμτων ως αὐτὴ συνδεται μὲ τὰ θματα κι αὐτὰ μὲ τὶς ἰδες κὶ ἀντιλψεις, ἐμφανζει κι ἐδῶ ἰδιατερο ἐνδιαφρον. Ἀπὸ ἕνα ἐπγραμμα, σημεινει ὁ A. Couat, ἀπαιτοῦμε νὰ εἶναι ἔξυπνο (ἡ δὲ γοητεα του ἀποτελεῖ σμπτωμα τοῦ ἐπιπδου τῆς κοινωνας), τὸ ὕφος τῶν ἀναθηματικῶν ἐπιγραμμτων (ποὺ ὑστεροῦν σὲ ἀριθμὸ κι ἐνδιαφρον γενικ) εἶναι συχνὰ φροντισμνο κι εὐφυς κι ὁ τνος τους ἀνλογα μὲ τὸ πρσωπο τοῦ ἀναθτη ἢ τοῦ τιμωμνου ἀλλζει. Τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι τὸ περιεχμενο ἀναθηματικοῦ ἐπιγρμματος εἶναι κατὰ μᾶλλον ἢ ἧττον αὐστηρὰ δεδομνο (ποις αναθτει ποιν ἢ τ, σὲ ποιν τπο ἢ θε, γιὰ ποιν αἰτα / ἢ ποις τιμᾶ ποιν καὶ γιατ στὰ ἁπλὰ τιμητικ), σὲ συνδυασμὸ καὶ μὲ τὴ θεμελιδη ἀπατηση γιὰ ἁπλτητα καὶ λακωνικτητα, περιορζει αἰσθητὰ τὴ δυναττητα πρωτοτυπας στὴ δομ.
     Στα Κυπριακ Αναθηματικ, ὅπως κι ἀλλοῦ, τὸ ὄνομα τοῦ ἀναθτη -ἰδιατερα ὅταν αὐτὸ δημιουργεῖ μετρικὰ προβλματα- δνεται συχνὰ σὲ συνοδευτικὴ πεζὴ ἐπιγραφ, ποὺ ἐνδεχομνως δνει κι ἄλλα στοιχεῖα: Ε8(β) Ὄνασος Ὀν̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣σα(ν)τος (πβ. στ. 2), Ε35 Φλων Τρφωνος εὐχῆι, Ε46(a) Ἀφροδετηι Παφαι (πβ. στ. 2 τῆι Παφη), Ε59α (a-c, πβ. b.1-5), πβ. Ε1a-g καὶ (13), Ε2 (13), Ε15 (συλλαβικὴ ἐπιγραφ, ὅπως καὶ τὸ Ε59α), συνοδευτικὰ πεζὰ κεμενα, ὅμως, ἀπαντοῦν καὶ σὲ Κυπριακὰ ἐπιτμβια: Ε36  Ἀγαθοκλωνα βιολγον, Ε37 (4 κἑ.) Ἄλλο μηδὲ[ν (...) εὐψ[χει] (πιθανῶς ἀπαγρευση γιὰ ταφὴ ἄλλου νεκροῦ), Ε41<α>ἰα[ῖ], Χρμε χρηστ, χαῖρε, Ε61α (a) ΖωϜyας ἐπστασε τὰς [- - -], Ε63(i.)a, E66(5;), Ε71(1-2).
     Ἀξιοσημεωτη εἶναι ἡ περτεχνη δομὴ τῶν Ε1-2, ὁ διλογος ἀναθτη-θεοῦ στὸ Ε17, τὸ διμερὲς σχῆμα τοῦ Ε32 (ποὺ παρουσιζει πιτερο ἐνδιαφρον γιὰ τὸ περιεχμενο καὶ τη ποιητικ του ἀξα, ὅπως καὶ τὸ Ε35) κι ἡ εὐφυὴς πρταξη κι ἐπταξη τοῦ -δακτυλικοῦ ρυθμοῦ- Χαρετε στὸ συνολικὰ ἀριστουργηματικὸ Ε6, 10 κεφ. Δομὴ ἀναθηματικῶν (στὸ ἴδιο ἔργο ἀναφορὰ στὴ σχση στλης-ἐπιγρμματος και βιβλιογραφα, βλ. καὶ τὰ σχετικὰ σχλ. κατωτ. Ε6 κ.ἀ.).
     Τα Κυπριακ Επιτμβια, ὅπως κι ἀλλοῦ, παρουσιζουν μεγαλτερη ποικιλα στὴ δομ, στὸν πλοῦτο τῶν θεμτων στὰ μσα ἔκφρασης. Βασικὰ σχματα δμησης εναι κι ἐδῶ τὰ Τοῦ δεῖνος τδε σῆμα εἰμ /ἐστ (Ε4 καὶ Ε42, πβ. Ε26) κι Ἐνθδε κεῖμαι / κεῖται (Ε3, 5, 8, 10, πβ. Ε45, *Ε55, Ε70, Ε34.11) ἢ παραλλαγς τους (Ε16, 20, 36 / 23.8, 49, 50, 62, 64 / 47 / Ε54)11, ἀφγηση σὲ α´ ἢ β´ ἢ γ´ πρσωπο (Ε7, 41, 44, 66 κ.. / Ε19, 25 κ.. / Ε18, 29, 48, 50, 51, 62 κ..), ὅπου ὁ νεκρὸς ἢ ὁ τμβος ἀπευθνεται στὸν ὁδοιπρο ἢ σ' οἰκεῖα πρσωπα (Ε21, 22, 24, 28, 30, 31, 33, 40, 70, πβ. Ε19, 44, 48 καὶ Ε45 / μὲ διλογο μεταξ τους Ε26 καὶ Ε34), ἢ οἱ ζωντανοὶ ἀπευθνονται στὸν νεκρὸ ἢ /καὶ στοὺς θεοὺς τοῦ Κτω κσμου (Ε20, 23, 25, 30, 38, 39, 43, 49, 64, πβ. Ε27), μὲ διαφοροποισεις -συχνὰ σημαντικὲς- ἀνμεσ τους, ἰδιτυπη περπτωση ἀποτελεῖ τὸ Ε37, ὅπου ἐμφανζεται νὰ ὁμιλεῖ ὁ ἴδιος ὁ νεκρς, ἀλλ' ἀναφρεται σὲ μελλοντικὸ θνατο (στ. 3 ο̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣τω θτε μ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣[ε], ἂν ἀποθ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣[νω]), γεγονὸς ποὺ φανεται νὰ δεχνει ὅτι τὸ ἔμμετρο τοὐλχιστο κεμενο τῆς ἐπιτμβιας στλης γρφτηκε ἀπ' ἄγνωστο ποιητὴ πρὶν τὸν θνατ του12. Τὸ τελευταῖο ἐπγραμμα εἶναι καθαρὰ πρωττυπη σνθεση.
    
Πρωτοτυπες ἐμφανζονται καὶ σ' ἄλλα ἐπιτμβια Κυπριακ, ὄχι ὅμως πντα σημαντικς, καθὼς κυριαρχοῦν ἀναπφευκτα οἱ πληροφορες γιὰ τὸν νεκρ: ὄνομα (γνος, πατρδα), ἡλικα, ἐπγγελμα, συνθῆκες θαντου κλπ μνο στὸν τρπο σνθεσης τῶν ἀνωτρω στοιχεων μπορεῖ κατὰ βση νὰ πρωτοτυπσει ο ἐπιγραμματοποις, ἀλλ' ἔχει εὐρτερο πεδο στὰ ἐκφραστικὰ μσα (μσω ἀντιθσεων, παρομεισεων κι εἰκνων καὶ παρομοισεων, περιγραφῶν καὶ ἀφηγηματικῶν στοιχεων, καὶ στὸ λεξιλογικὸ πεδο).
    
ντονος λυρισμὸς συνχει πολλὰ ἀπ' αὐτ, ἰδιατερα ὅσα ἀναφρονται στὸν πρωρο θνατο (βλ. χαρακτηριστικὰ E27, 28, 33, 34, 43, 48, 49 / E29 μὲ θαυμαστὴ λακωνικτητα/Ε5 μὲ πικρὴ εἰρωνεα) ἢ στο θνατο σὲ ξνη γῆ (βλ. π.χ. Ε19 26, 31) ὁ Ἅδης κι οἱ δυνμεις τοῦ Κτω κσμου γενικὰ ἀποδδονται μὲ μελανὰ χρματα (βλ. χαρακτηριστικὰ Ε41), μὲ σημαντικὴ ἐξαρεση τὸ τῆς Εὐοδας (Ε42, στ. 3 βιτου γλυκερὸν τλος, πβ. Ε26.9 οὐ κακς ἐστ' Ἀδας), παρηγορικὰ θματα δὲν ἀπαντοῦν, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν κοινὸ τπο γιὰ τὸ ἀναπδραστο τῆς μορας τοῦ θαντου (βλ. Ε42.4, Ε26.10 κοινὸς ἐπεὶ θνατοῖς ὁ πλος εἰς φθιμνους, Ε34.12-16, κ.. πβ. Ε6 μὲ τὴν ἔντονη φιλοσοφικὴ διθεση). Κι ἀκμα, θαυμαστὴ εἶναι συχνὰ ἡ ἀντιστοιχα ὀνματος τοῦ τιμωμνου -ἐκφραστικῶν μσων- περιεχομνου. Ἔτσι στὸ Ε29 Υἱὸς Ἀριστρχου Πολμων τριετὴς λπεν ἦμαρ (ὁ Πολμων [ἀντὶ νὰ πολεμσει] ἔχασε τὴ μχη τῆς ζωῆς [πβ. λιποτακτῶ], παρχηση λ - μ [καὶ π - ν] στὰ ὑπογραμμισμνα), στὸ Ε28 ἡ ὀκτατις νεκρὴ εἶναι Ἡ στερχθεῖσα χδην Ἀφροδιση οὕνεκα τερπνῆς|αἱμυλης (βλ. & στ. 5-6 ἀλλ' ὁ παρὼν εἴπας «Ἀφροδιση εὔχαρι, χαῖρε»|[αὐτὸς δὴ χ]αρων ἐξανσαις [ἀτραπν], μὲ τὸ ἐπθ. εὔχαρι καὶ τὶς ἐπλληλες παρηχσεις), στὸ Ε33 [Ὡς] δ' ἁπαλὸν ῥειπαῖς ἀνεμδεσιν ἔρνος ἐλαας|Σωσ[ιπτρα] ἐκ πατρικῶν ἐξεκπην θαλμων.|οὔνομ σοι κενεὸν παρῆν Γμο[ς], ἃν γὰρ ἔθρεψες|φροντσιν ἁδσταις, νῦν γενμαν ἄγαμος (ὁ Γμος μεγαλνει τὴ Σωσιπτρα μὲ τὶς πιὸ γλυκειὲς φροντδες, προσδοκντας γι' αὐτν, ὅπως κθε πατρας γιὰ τὴν κρη του, ἕναν καλὸ γμο, μὰ δὲν μπορεῖ νὰ τὴ σσει ἀπὸ τὸν θνατο, ἡ κρη πεθανει ἄγαμος, χωρὶς νὰ ἐκπληρσει τὶς προσδοκες τοῦ πατρς) καὶ στὴ συνοδευτικὴ ἐπιγραφὴ τοῦ Ε41 εἶναι χαραγμνο τὸ <α>ἰα[ῖ], Χρμε χρηστ, χαῖρε.
     Ἰδιατερα ἀξιοσημεωτη εἶναι ὅλη η προσωπογραφα τοῦ ΚΕ. Βασιλεῖς κι ἄρχοντες, ἀξιωματοῦχοι τοῦ Πτολεμακοῦ καὶ Ρωμακοῦ κρτους, πολεμιστς καὶ προσκυνητς, ἄνθρωποι τῶν Γραμμτων καὶ τῶν Τεχνῶν, νοι καὶ νες ποὺ πεθανουν πρωρα, γυναῖκες πολλς, ἀκμα καὶ μυθικὰ πρσωπα παρελανουν στα ἐπιγρμματα. Οἱ πλεῖστοι ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἐμφανζονται ἀλλοῦ, ἀνμεσ τους ὁ ποιητὴς Ἀντισθνης (Ε1-2), ὁ Ὁμηρο¬διδσκαλος Κιλικᾶς (Ε24), ὁ μειμολγος Ἀγαθοκλων (ἢ Ἀγαθοκλῆς, Ε36), ὁ κωμωιδὸς Παφιανὸς Πφιος (Ε47), ἀλλὰ κὶ οἱ γιατροὶ Ἀριστοκρτης (Ε10) καὶ Φατας (Ε18, καὶ ὁ Δκμος Σερουλιος Ε45) κι ὁ ἐν τχναις μαγειρικαῖς διακριθεὶς Βκχις (Ε50)15. Ἄλλων γνωστῶν προσπων, ὅπως τοῦ ποιητοῦ Νστορος τοῦ Λαρανδως (Ε46) καὶ τῶν βασιλων τῆς Πφου Νικοκλῆ (Ε12, Ε13, Ε59), τῆς Σαλαμνας Νικοκροντα (Ε9καὶ Ε58) καὶ τῆς Ἀμαθοντας Ἀνδροκλῆ , πιθανῶς καὶ τοῦ Σλιου Πασικρτη (Ε16), φωτζεται ἡ ζω, η δραστηριτητα κι ἡ ἐπιρρο. Κι ἕνας ἁπλὸς πνακας τῶν μετακινσεων ἀπὸ καὶ πρὸς τὴν Κπρο δνει μιαν ἐντυπωσιακὴ εἰκνα.
     Ἀπ' τα 40 περπου ἐπιτμβια ἐπιγρμματα ποὺ βρθηκαν στις ἀνασκαφὲς σὲ διφορα μρη τῆς Κπρου ἕνα μεγλο ποσοστ (περ. 20%) ἀπαθανατζουν τὴ μνμη Ἑλλνων ἀπὸ τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαου καὶ τὰ παρλια τῆς Μ. Ἀσας ποὺ τφηκαν στὸ νησὶ κατὰ τὴ περοδο κυρως ἀπὸ τὰ τλη τοῦ 4ου αἰ. π.Χ. μχρι καὶ τὰ τλη τοῦ 2ου αἰ. π.Χ., ἕνα ἀναφρεται σ' Ἕλληνα ἀπὸ τὴν Ἰλλυρα καὶ σ' -ἀκρωτηριασμνο- ἀπουσιζει τὸ ὄνομα τῆς ἰδιατερης πατρδας τοῦ πιθανῶς μὴ Κυπρου νεκροῦ, ἀντθετα, ἀπὸ τὰ ἐπιτμβια ἐπιγρμματα ποὺ βρθηκαν ἐκτὸς Κπρου ἕνα μνο προρχεται ἀπὸ τη περιοχὴ τῶν νσων τοῦ Αἰγαου καὶ τῶν παραλων τῆς Μικρᾶς Ἀσας (Ρδος 3ος αἰ. π.Χ.) ἕνα ἀπὸ τὴν Αἴγινα (5ος αἰ. π.Χ.) κι ἕνα ἀπὸ τὴν Ἀττικ (4ος αἰ. π.Χ.), ἕνα ἀπὸ τὴ Μεσσνη τῆς Σικελας (2/3 αἰ. μ.Χ.) καὶ ἕνα ἀπὸ τὴ Νεπολη τῆς Ἰταλας (2ος αἰ. μ.Χ.)17. Τὰ δὲ ἀναθηματικὰ ἐπιγρμματα μαρτυροῦν ἀφιερματα μὴ Κυπρων, κατὰ καννα ἀξιωματοχων ἢ ἄλλων ἐπιφανῶν προσπων, ποὺ διαμνουν μνιμα ἢ προσωρινὰ στὸ νησὶ (Ε32, 1ου αἰ. π.Χ.: ὁ Ἀθηναῖος [Ἑρ]μ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣δοτος ἀφιερνει ἄγαλμα τῆς Ἀθηνᾶς στη Παφα Ἀφροδτη καὶ Ε46, 2/3 αἰ.μ.Χ.: ἡ ὑπατικὴ Ῥηγῖνα τιμᾶ τὸν Λαρανδα ποιητὴ Νστορα μὲ ἀφιρωμα στὴν ἴδια θε) ἢ γι' αὐτοὺς ἀπὸ Κυπρους ἢ ξνους (Ε51, 2/3 αἰ. μ.Χ.: Ποπλικλαν Πρεῖσκον... πλις Περσῆος, Ε53 5ος αἰ.μ.Χ.: ὁ Ἀντιχου παῖς ἐσθλὸς Ὀλμπιο[ς] τιμᾶται ἀπὸ τὴν πλη τῆς Σαλαμνας, Ε32 [βλ. ἀνωτ.]18, ἀλλὰ κι ἀφιερματα Ἑλλνων τῆς Κπρου στη Πρινη, στοὺς Δελφος, στὴν Τεγα (γιὰ θετητες), καὶ γιὰ Κυπρους στὸ Ἄργος (οἱ Ἀργεῖοι τιμοῦν τὸν Νικοκροντα της Σαλαμνας) καὶ στὴ Δῆλο (Στλος Θωνος Ἀθηναῖος ...  Σμαλον Τιμρχου Σαλαμνιον ...  Ἀπλλωνι, μὲ στχους τοῦ Ἀντισθνη ἀπὸ τὴν Πφο, ποὺ περὶ τὸ 100 π.Χ., φανεται νὰ ζῆ καὶ νὰ δημιουργεῖ στὸ ἱερὸ νησ).

-----------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ:
Απαρατητα Συμπληρματα:

α). Πριο Χρονικ Πριο Μρμαρο

     Το Πριο Χρονικ (Πριο Μρμαρο) εναι Ελληνικ επιγραφ οποα δυστυχς εσθη ελλιπς σε 2 στλες πο περιλαμβνουν 93 συνολικ στχους. Το "Πριο Χρονικ", στη νεοελληνικ Χρονικ της Πρου εναι αρχαο Ελληνικ επιγραφικ κεμενο που βρθηκε σε μια επιτμβια στλη, καλομενη κι "οξνιον μρμαρον" κι εξιστορε γεγοντα και χρονολογες, του ελλαδικο χρου, απ το 1581 π.Χ. μχρι το 263 π.Χ.. Ονομστηκε τσι επειδ βρθηκε στη Προ. Ποις εναι ο συντκτης της επιγραφς αυτς που εναι γραμμνη σε Αττικ διλεκτο,  δεν μας εναι γνωστ. Ο Σμσον τον 16ο αι. μ.Χ., το φερε στο φς και το δωσε στο Πανεπιστμιο της Οξφρδης.
     Χρονικν Μρμαρον, μια εξαιρετικ ενδιαφρουσα ελληνικ επιγραφ, γραμμνη στην αττικ διλεκτο απ γνωστο συγγραφα, κατ την εποχ του ρχοντα Διδμητου στην Αθνα, το 264-263 π.Χ. Εναι χρονολογικς πνακας των πιο σημαντικν ιστορικν γεγοντων απ την εποχ του Κκροπα, του μυθικο 1ου βασιλι των Αθηνν, μχρι του Διδμητου, καθς αναφρεται στην αρχ της επιγραφς ("Απ Κκροπος του πρτου βασιλεσαντος Αθηνν εως... Αθνησιν δε Διδμητου"). Περιχει, ανμεσα σε λλα, σε χρονολογικ σειρ, σημαντικ γεγοντα σχετικ με την ιστορα κι εξλιξη της λογοτεχνας, της μουσικς και του δρματος, τη καθιρωση των εθνικν αγνων, των ποιητικν και μουσικν διαγωνισμν με τα ονματα των νικητν και των πιο αξιλογων ανδρν των γραμμτων και της μουσικς.



     Το Πριο Χρονικ βρθηκε τον 16ο αι. μ.Χ. πνω σε μια κολοβωμνη στλη στη νσο Προ (απ που και το νομ του)· μεταφρθηκε στη Σμρνη απ τον κμη Arundel το 1627 και κατπιν στο Λονδνο, που τοποθετθηκε πρτα στους κπους του Henry Howard, συγγεν του Arundel. Η στλη γινε γνωστ ως το Μρμαρο ρουντελ· το 1667 προσφρθηκε στο Πανεπιστμιο Οξφρδης, που μεταφρθηκε τελικ. Αποτελεται απ 3 τμματα, 2 αγρασε στην Σμρνη ο Thomas Howard, κμης του ρουντελ. Οι στχοι δεν χουνε πλρως διατηρηθε και στα 2 μρη. Οι επιγραφς αποκρυπτογραφθηκαν απ τον John Selden και δημοσιεθηκαν μαζ με τις επιγραφς των Αρουνδελιανν μαρμρων. να απ αυτ τα 2 τεμχια χει εξαφανιστε. να περαιτρω 3ο τεμχιο, που αποτελε τη βση της επιτμβιας στλης και φρει το τελευταο απσπασμα του κειμνου, βρθηκε στη Προ το 1897 κι εκτθεται σμερα στο μουσεο.  Το δε κεμενο κι απ τα 3 τεμχια χει διασωθε.
     Δημοσιετηκε πρτα στο Λονδνο απ τον John Selden το 1628 (Marmora Arundelliana· Johannes Seldenus, σχ. 4ο). κτοτε δημοσιετηκε αρκετς φορς: απ τους Prideaux (Οξφρδη 1676), Μ. Maittaire (Λονδνο 1732), J. Baumgarten (με γερμανικ μετφραση, 1747), Christian Wagner (1790), Α. Boeckh (1843, στο Corpus Inscriptionum Graecarurn, τμ. II, σ. 293 κε.), C. Muller (στα FHG, Παρσι 1853, τμ. Ι, σ. 535 κε.), Johannes Flach (Tubingen, 1884) κι σως η πιο ενδιαφρουσα και πιο πλρης κδοση, απ τον Felix Jacoby (Βερολνο 1904) με σχλια κι να χρονολογικ καννα· αυτ η τελευταα κδοση περιλαμβνει ως Μρος Β' και τα τελευταα αποσπσματα του Χρονικο, που βρθηκαν απ τον Α. Wilhelm το 1897. Η Στλη της Οξφρδης περιχει 93 στχους που καλπτουνε τη περοδο απ τον Κκροπα ως τον Καλλστρατο (355/4 π.Χ.)· τα επμενα αποσπσματα περιχουν λλους 34 στχους, που καλπτουν την περοδο 336 π.Χ. (εποχ του Πυθδηλου) ως το 299/8 (εποχ του Ευκτμονα). Πρβ. F. Jacoby, Das Marmor Parium, Βερολνο 1904 (Α' μρος, σσ. 3-20, Β' μρος σσ. 20-24). Οι στχοι δεν χουν πλρως διατηρηθε και στα δο μρη.



     Οι σγχρονοι ιστορικο θεωρον ως βασικ προπθεση της επιστμης τους τον διαχωρισμ μθου κι ιστορας. Παρλληλα, συμφωνον πως το Πριο Χρονικ δεν διαχωρζει τον μθο απὸ την ιστορα. Φυσικ, το Χρονικ της Πρου δεν αναφρει μνο μυθολογικ γεγοντα, εναι μως χαρακτηριστικ η μφασ του στα γεγοντα της Ηρωικς Εποχς. Αποτελε, επομνως, εξαιρετικ προβληματικ ιστορικ πηγ, γι’ αυτ κι χει ουσιαστικ παραμεληθε απ τη σγχρονη ιστορικ επιστμη. Μπορε μως να χρησιμεσει, ως πρσθετη πηγ, σε προβλματα επαλθευσης, κατ τον διο τρπο που η (καθολικ θεωρομενη ως αναξιπιστη) Historia Augusta οι τελεως εμπαθες βυζαντινο εκκλησιαστικο χρονογρφοι του Μεσαωνα μπορον να βοηθσουνε στην επαλθευση γεγοντων απ λλες πηγς. Πολλ μπορον να ειπωθον πνω στο θμα, αλλ η αξα του εναι κυρως βοηθητικ, σε τι αφορ τα ιστορικ πρωτο-ιστορικ (πχ Τρωικς πλεμος) γεγοντα κι επσης εναι εξαιρετικ χρσιμο για τη κατανηση του τρπου με τον οποο βλεπαν οι αρχαοι την ιστορα των προγνων τους.
     Η επσημη θση των ιστορικν εναι τι δεν αποτελε γκυρη πηγ πληροφοριν παρ μνο συμπληρωματικ (λες κι εμες ξρουμε πιτερα απ’ αυτν που το ‘γραψε!;) καθς δεν γνεται διαχωρισμς ανμεσα σε ιστορικ και μυθολογικ πρσωπα. Επσης, νας λγος ακμα που δεν εγκρθηκε ως γκυρη πηγ απ το διεθνς ιστορικ κατεστημνο που θλει τους λληνες να εναι... ινδοευρωπαοι(!), σο περεργο κι αν ακογεται, εναι γιατ δεν αναφρεται πουθεν σε αυτ τη κθοδο (των ινδοευρωπαικν φλων απ τη κεντρικ Ευρπη το 16ο αι. π.Χ), που λογικ αν συνβη, θα τανε σημαντικ γεγονς για να καταγραφε! Μπως τελικ αυτ η εκδοχ περ κατοκησης του ελλαδικο χρου απ ινδοευρωπαικ φλα δεν κολλει τελικ;



     Το Πριο Χρονικ εναι το παλιτερο χρονικ (χρονολογικς πνακας) που χει βρεθε μχρι σμερα στα ελληνικ. Ακμα, χει αρκετ ενδιαφρον μια κι ο γνωστος συγγραφας του, δνει μια καταγραφ των γεγοντων απ την εποχ του βασιλι Κκροπα των Αθηνν (1581 π.Χ. σμφωνα με τον συγγραφα), μχρι το 264 π.Χ., που εναι πιθαντατα η χρονολογα συγγραφς του χρονικο, γνωρζοντας τσι πολλς γνωστες πτυχς της αρχαας ελληνικς (μυθι)ιστορας.
     Το κεμενο χει τη μορφ:    Αφ'ου (Απ ταν) / περιγραφ γεγοντος / τη ΧΧΧΧΧ (πρασαν ΧΧΧΧΧ τη) ρχοντος Αθηνσι ΟΝΟΜΑ (ταν ρχοντας των Αθηνν ταν ο...)
     Οι χρονολογσεις δεν ακολουθον την γνωστ αρχαιοελληνικ γραφ των αριθμν με τα γρμματα του αλφαβτου, αλλ μια παλαιτερη μθοδο: οι χιλιδες Χ, οι εκατοντδες Η, οι δεκδες Δ, οι πεντδες Π. Το δε κεμενο κι απ τα τρα τεμχια χει διασωθε (τμηματικα ορισμνες φορς).
     Μθοδος μτρησης του χρνου απ τους αρχαους λληνες. ταν το χρονικ διστημα που μεσολαβοσε μεταξ δο διοργανσεων των Ολυμπων αγνων. Στηριζτανε στον κατλογο των νικητν της Ολυμπας, που ρχιζε το 776 π.Χ. κι φτανε ως το 393 μ.Χ. Οι αγνες των Ολυμπων γνονταν αφο συμπληρνονταν τσσερα χρνια απ τους προηγομενους, γι' αυτ οι αρχαοι ριζαν, εκτς απ τον αριθμ της Ολυμπιδας και το τος (α, β, γ, δ). Η χρονολογικ αυτ μθοδος γινε πανελλνια γιατ ταν σχεδν πλρης, αφο σε λο αυτ το διστημα μνο τρεις φορς δε χαρχτηκαν τα ονματα των ολυμπιονικν, και τα στοιχεα της ταν κατανοητ απ λους τους λληνες, εν δε γινταν το διο με τα ιδιατερα χρονολογικ συστματα των διαφρων πλεων. Εισηγητς της χρονολγησης με βση τις Ολυμπιδες υπρξε ο ιστορικς Τμαιος ο Ταυρομεντης, ο οποος τις χρησιμοποησε στις «Ιστορες» του, στα τλη του 4ου αι. π.Χ. Κατλογοι ολυμπιονικν γιναν για 1η φορ απ το σοφιστ Ιππα τον Ηλεο γρω στο 400 π.Χ. και συνεχστηκαν απ τον Αριστοτλη, τον Ερατοσθνη, το Φλγοντα, τον Τραλλιαν κ.. Κατ Ολυμπιδα χρονολογον οι ιστορικο Πολβιος και Διδωρος ο Σικελιτης, αρχζοντας απ τα σγχρον τους γεγοντα και προχωρντας προς τα πσω, σπου φτνουν στη 1η Ολυμπιδα του 776 π.Χ., οπτε νκησε στο στδιο ο Κροιβος ο Ηλεος.
     Απ το 776 π.Χ. ως το 393 μ.Χ., που καταργθηκαν οι αγνες των Ολυμπων, οι Ολυμπιδες τανε συνολικ 293. Για τη μετατροπ των Ολυμπιδων στο σγχρονο χρονολογικ σστημα πολλαπλασιζουμε τον αριθμ της Ολυμπιδας επ τσσερα και αφαιρομε το γινμενο απ το 780. ταν μως μας δνεται το δετερο, τρτο τταρτο τος της Ολυμπιδας προσθτουμε αντστοιχα στο γινμενο του πολλαπλασιασμο 1 για το δετερο, 2 για το τρτο και 3 για το τταρτο τος της Ολυμπιδας. Π.χ. ο Πελοποννησιακς Πλεμος ρχισε το δετερο τος της 87ης Ολυμπιδας. Στο γινμενο 87x4 (348) προσθτουμε 1 και το αφαιρομε απ το 780. Το αποτλεσμα εναι 431. Για τις Ολυμπιδες μ.Χ. αφαιρεται απ το γινμενο του πολλαπλασιασμο του αριθμο των Ολυμπιδων επ 4 ο αριθμς 779 (π.χ. το τρτο τος της 227 Ολυμπιδας εναι 227x4 = 908 + 2 = 910-779 = 131 μ.Χ.

Ι = 1
Δ = 10
Η = 100
Χ = 1000
/Δ = 5
/Η = 50
/Χ = 500

     Και μετ απ’ λ’ αυτ τα κατατοπιστικ, καιρς να δομε και το κυρως κεμενο, που δυστυχς δεν το ‘χω ολκερο, φτνει μχρι τον Ευκτμονα… Ιδο:

   •   Απ ττε που ο Κκροπας εβασλευσε στην Αθνα κι η χρα που καλονταν πρτα Κεκροπα ονομστηκε Ακτικ απ τον αυτχθονα κταιο, τος ΧΗΗΗΔΠΙΙΙ (1318 τος)

  • Ττε που ο Δευκαλων βασλευσε στην Λυκρεια, κοντ στην Παρνασσ, ταν ο Κκροπας βασλευε στην Αθνα, τος ΧΗΗΗΔ. (1310 τος)
  • Ττε που γινε δκη στην Αθνα μεταξ του ρεως και του Ποσειδνος, υπρ του υιο του Αλιρροθου, ο τπος εκλθη ρειος Πγος, τος ΧΗΗΓΔΠΙΙΙ (1268 τος), ταν ο Κρανας βασλευε στην Αθνα
  • ταν γινε ο κατακλυσμς στην εποχ του Δευκαλωνος, και ο Δευκαλων φυγε με τα νερ απ την Λυκρεια στην Αθνα στον Κρανα, δρυσε το ιερ του Ολυμπου Δις και θυσασε για την σωτηρα του, τος ΧΗΗΓΔΠ, (1265), ταν ο Κρανας βασλευε στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Αμφικτων του Δευκαλωνος βασλευσε στις Θερμοπλες συγκντρωσε αυτος που κατοικοσαν γρω απ το ιερ και τους ονμασε Αμφικτονες και θυσασε και οι Αμφικτονες ακμα και τρα κνουν θυσες, τος ΧΗΗΓΠΙΙΙ, (τος 1258), ταν ο Αμφικτων βασλευε στην Αθνα.
  • Απ ταν ο λλην του Δευκαλωνος βασλευσε στην Φθιτιδα, λληνες ονομστηκαν σοι προηγουμνως καλονταν Γραικο, και (τον Παναθ. Αγνα), τος ΧΗΗΓΠΙΙ (1257), ταν ο Αμφικτων βασλευε στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Κδμος του Αγνορος φτασε στην Θβα (.. και) κτισε την Καδμεα, τος ΧΗΗΓΠ (1255), ταν ο Αμφικτων βασλευε στην Αθνα.
  • Απ ταν ο ...νκης βασλευσαν, τος 1252, ταν ο Αμφικτων βασλευε στην Αθνα.
  • Απ ταν πλοο κατασκευασμνο απ τον Δανα πενντα κουπιν απ την Αγυπτο στην Ελλδα πλευσε και ονομστηκε πεντηκντορος, και οι θυγατρες του Δαναο .. και .. Ελκη και Αρχεδκη κληρθηκαν μεταξ των υπολοπων της Λινδας Αθηνς το ιερν ιδρσαν και θυσασαν στην ακτ (..) στην Λνδο της Ρδου, τος 1247, ταν ο Εριχθνιος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Εριχθνιος στα πρτα Παναθναια που γιναν ζεψε ρμα και δειξε το αγνισμα και Αθηναους ονμασε, και γαλμα της μητρα των Θεν εμφανστηκε στην Κυβλη, και ο αγνις ο Φργας πρτος εφερε τους αυλος απ Κ..αων τους Φργες και την αρμονα που τσι ονομστηκε απ τους Φργες πρτος παιξε και λλους νμους Μητρς, Διονσου, Πανς και τον ...., τος 1242, ταν ο Εριχθνιος βασλευε στην Αθνα που ζεψε λογα σε ρμα.
  • ταν ο Μνως ο πρτος βασλεψε στην Κρτη και κανε οικισμ στην Απολλωνα, σδηρος ευρθη στην δη, βρθηκε απ τους Ιδαους Δακτλους Κλμιο και Δαμναμενω, τος .., ταν ο Πανδων βασλευε στην Αθνα.
  • ταν η Δμητρα φτασε στην Αθνα φερε τον καρπ και τα Προηρσια γιναν για πρτη φορ, κτω απ της οδηγες του Τριπτολμου του Κελεο και της Νεαρας, τος 1146, ταν ο Εριχθνιος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν οΤριπτλεμος θρισε τον καρπ που σπειρε στην Ραρα που καλομε Ελευσνα, τος 1(1)45, ταν ο Εριχθας βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Ορφας κανε γνωστ την ποησ του, την αρπαγ της Κρης και την αναζτηση της Δμητρας και τον δημιουργημνο απ εκενη σπρο, και το πλθος των αποδεχομενων τον καρπ, τος 1135, ταν ο Εριχθας βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Εμολπος καθιρωσε τα Ελευσνια μυστρια και τα ργα του πατρα του Μουσαου κανε γνωστ, τος 11..., ταν ο Εριχθας του Πανδονος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν καθαρμς πρτα γινε.. , τος.., ταν ο Πανδων του Κκροπος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν στην Ελευσνα ο γυμνικς αγνας.. γιναν τα Λκαια στην Αρκαδα και . απ τον Λυκων εδθησαν στους λληνες, τος .., ταν ο Πανδων του Κκροπος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν.. ο Ηρακλς.., ταν ο Αιγας βασλευε στην Αθνα.
  • ταν στην Αθνα υπρξε λλειψη καρπν οι Αθηναοι συμβουλετηκαν το μαντεο και ο Απλλων χρησε να ορσει ποιν ο Μνως τι θεωρε σωστ, τος 1031, ταν ο Αιγας βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Θησες βασλευσε στην Αθνα τις 12 πλεις σε αυτν συννωσε και πολιτεα και δημοκρατα τους παρδωσε, ...των Αθηνν, αφο σκτωσε τον Σνη δρυσε τον αγνα των Ισθμων, τος 995.
  • Απ την εισβολ της στρατις των Αμαζνων στην Αθνα, τος 992, ταν ο Θησες βασλευε στην Αθνα.
  • ταν οι Αργεοι με τον δραστο εκστρτευσαν κατ τις Θβας και τον αγνα των Νμεων θεσαν επ αρχηγας του Αρχμορου, τος 987, ταν ο Θησες βασλευε στην Αθνα.
  • ταν οι λληνες εκστρτευσαν εναντον της Τροας, τος 954, ταν ο Μενεσθας βρσκονταν στο 13ο τος της βασιλεας του στην Αθνα.
  • Η Τροα αλθηκε, τος 945, ταν ο Μενεσθας βρισκταν στο 22ο τος της βασιλεας του στην Αθνα, του μνα Θαργηλωνος, ημρα εβδμη φθνοντος.
  • ταν του Ορστη του Αγαμμνονος και της θυγατρας του Αιγσθου Ηριγνης γινε η δκη στον ρειο Πγο υπρ του Αιγσθου και της Κλυταιμνστρας, στην οπα ο Ορστης νκησε αν και οι ψφοι ταν σοι, τος (9)44, ταν ο Δημοφντας βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Τεκρος στην Σαλαμνα της Κπρου οκισε, τος 938, ταν ο Δημοφντας βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Νηλες αποκισε την Μλητο και λη την υπλοιπη Ιωνα, φεσο, Ερυθρ, Κλαζομενς, Πρινη, Λβοδο, Τω, Κολοφνα, Μυοντα, Φκαια, Σμο, Χον και τα Πανινια εγκαθδρυσε, τος (8)13, ταν ο Μενεσθας βρισκταν στο 13ο τος της βασιλεας του στην Αθνα.
  • ταν ο Ησοδος ο ποιητς εμφανστηκε, τος 67.., ταν ο ... βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο μηρος ο ποιητς εμφανστηκε, τος 643, ταν ο Διγνητος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Φεδων ο Αργεος κοινοποησε τα μτρα και σταθμ κατασκεασε αργυρ νμισμα που το φτιαξε στην Αγινα, γινε 11ος απ τον Ηρακλ, τος 631, ταν ο Φερκλειος βασλευε στην Αθνα.
  • ταν ο Αρχας του Ευαγτου ο δκατος απ τον Τμενο της Κορνθου, μετφερε την αποικα και κτισε τις Συρακοσσες, τος .., ταν ο Αισχλος βρσκονταν στο 21ο τος της βασιλεας του στην Αθνα.
  • ταν κατ’ τος ρχισε ρχων, τος 420.
  • ταν ..., τος 418, ταν ο Λυσιδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Τρπανδρος του Δερδνου απ την Λσβο, τους καννες παιξματος της λρας επινησε και καινοτμισε και την προηγομενη μουσικ λλαξε, τος 381, ταν ο Δρωπδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αλυττης βασλευσε στους Λδους, τος 341, ταν ο Αριστκλειος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν η Σαπφ απ την Μυτιλνη στην Σικελα πλευσε, (φυγοσα)....., ταν ο Κριτας ο πρτος κυβερνοσε στην Αθνα, και στις Συρακοσσες τα μεγλα κτματα ταν στην κατοχ τους.
  • ταν οι Αμφικτονες θυσασαν αφο καταπολμησαν τον Κρρα, και γυμνικς αγνας διοργανθηκε χρηματιζμενος απ τα λφυρα, τος (32)7, ταν ο Σμωνας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν στους Δελφος στεφνου αγνας πλι διοργανθηκε, τος 318, ταν ο Δαμσας ο δετερος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν στην Αθνα χορς στην κωμωδα τθηκε, τον οποον στησαν πρτοι οι Ικριοι, ταν βρκαν τον Σουσαρωνα, και παθλο ετθη πρτα ξερν σκων (ρσιχος) και μετρητς κρασιο, τος..., ταν ο .. ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Πεισστρατος γινε τραννος της Αθνας, τος 297, ταν ο Κωμος ταν ρχοντας της Αθνα.
  • ταν ο Κροσος απ την Ασα στειλε πρσβεις στους Δελφος, τος (29)2, ταν ο Ευθδημος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Κρος ο βασιλες των Περσν κατλαβε τις Σρδεις και τον Κροσο κτω ..., τος 277, ταν ο .. ταν ρχοντας στην Αθνα και ο Ιππναξ ο ιαμβικς ποιητς ζοσε εκενο τον καιρ.
  • ταν ο Θσπις ο ποιητς υποκρθηκε πρτος και δδαξε το δρμα στην πλη και ως παθλο τθηκε ο τργος, τος 2(7..), ταν ο ..ναος ο πρτος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Δαρεος βασλευσε στους Πρσες μετ τον θνατο του μγου, τος (2)56, ταν ο ... ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αρμδιος και ο Αριστογιτων δολοφνησαν τον ππαρχο τον διδοχο του Πεισιστρτου και οι Αθηναοι οδγησαν του Πεισιστρατδες ξω απ το Πελασγικ τεχος, τος 248, ταν ο Αρπακτδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν στους χορος πρτα αγωνζονταν νδρες, τους οποους δδαξε ο Υπδικος ο Χαλκιδες που κρδισε, τος 246, ταν ο Λυσαγρας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Ο Μελανιππδης ο Μλιος νκησε στην Αθνα, τος 231, ταν ο Πυθκριτος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν οι Αθηναοι πολμησαν στην μχη του Μαραθνος εναντον των Περσν, και ο Αρταφρνης ο ανιψις του Δαρεου και ο Δτις ο στρατηγς, στην οποα νκησαν οι Αθηναοι, τος 227, ταν ο Φαινιππδης ταν ρχοντας στην Αθνα, στην μχη ο ποιητς Αισχλος συναγωνζονταν, ταν ταν 35 ετν.
  • ταν ο Σιμωνδης ο παππος του Σιμωνδη του ποιητ, ποιητς ντας και αυτς, νκησε τους Αθηναους και ο Δαρεος πθανε, ο Ξρξης ο υις βασλευσε, τος (2)26, ταν ο Αριστεδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αισχλος ο ποιητς με μια τραγωδα πρτος νκησε και ο Ευριπδης ο ποιητς γεννθηκε, και ο Στησχορος ο ποιητς στην Ελλδα αφχθη, τος 222, ταν ο Φιλοκρτης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Ξρξης ριξε το πλοο στον Ελλσποντο και τον θω διρυξε, και η μχη των Θερμοπυλν γινε, και η ναυμαχα των Ελλνων στην Σαλαμνα εναντον των Περσν, στην οποα νκησαν οι λληνες, τος 217, ταν ο Καλλιδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν στις Πλαταις η μχη πραγματοποιθηκε απ τους Αθηναους εναντον του Μαρδονου τον στρατηγ του Ξρξη, στην οποα νκησαν οι Αθηναοι, και ο Μαρδνιος πθανε στην διρκεια της μχης και φωτι ξσπασε στην Σικελα απ την Ατνα, τος 216, ταν ο Ξνθιππος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Γλων του Δεινομνους γινε τραννος των Συρακουσσν, τος 215, ταν ο Τιμοσθνης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Σιμωνδης του Λεωπρπους ο Κεος, που βρκε το μνημονικ σστημα νκησε στην Αθνα και δδαξε, και οι εικνες του Αρμοδου και Αριστογετονος στθηκαν, τος 21(3), ταν ο Αδεμαντος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Ιρων γινε τραννος των Συρακουσσν, τος 208, ταν ο Χρητος ταν ρχοντας στην Αθνα, ταν και ο Επχαρμος ο ποιητς επσης τον διο καιρ.
  • ταν ο Σοφοκλς του Σοφλλου απ τον Κολων νκησε στην τραγωδα ταν ταν 28 ετν, τος 206, ταν ο Αψηφωνας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν στους Αιγς ποταμος ο λθος πεσε, και ο Σιμωνδης ο ποιητς πθανε στην ηλικα των 90 ετν, τος 205, ταν ο Θεαγενδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αλξανδρος πθανε, ο υις του Περδκκας βασλευσε στους Μακεδνες, τος 19(9), ταν ο Εθιππος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αισχλος ο ποιητς, που ζησε 69 χρνια, πθανε στην Γλα της Σικελας, τος 193, ταν ο Καλλας ο πρτος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Ευριπδης στην ηλικα των 44 ετν, νκησε πρτος σε τραγωδα, τος 1(79), ταν ο Δφιλος ταν ρχοντας στην Αθνα, τον διο περπου καιρ με τον Ευριπδη, ο Σωκρτης και ο Αναξαγρας.
  • Ο Αρχλαος βασλευσε στους Μακεδνες μετ τον θνατο του Περδκκου, τος 1(57), ταν ο Αστφιλος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Διονσιος γινε τραννος των Συρακουσσν, τος 14(7), ταν ο Ευκτμονας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Ευρυπδης που ζησε για 7.. τη, πθανε, τος 145, ταν ο Αντιγνης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Σοφοκλς ο ποιητς που ζησε 92 τη πθανε, και ο Κρος ανβηκε, (τος 143) ταν ο Καλλας ο πρτος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Τελστης ο Σελινοντιος νκησε στην Αθνα, τος 139, ταν ο Μκων ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν οι λληνες που εχαν ανβει με τον Κρο φτασαν, και ο Σωκρτης ο φιλσοφος που εχε ζσει 70 τη, πθανε, τος 137, ταν ο Λχητας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αριστνους .. νκησε στην Αθνα, τος 135, ταν ο Αριστοκρτης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Πολιδος ο Σηλυμβριανς νκησε με να διθραμβο στην Αθνα, τος 1(..), ... ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Φιλξενος ο διθυραμβοποις πθανε, που ζησε 55 τη, ταν ο Πυθας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αναξανδρδης ο κωμικοποις νκησε στην Αθνα, τος 113, ταν ο Καλλας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • ταν ο Αστυδμας νκησε στην Αθνα, τος 109, ταν ο Αστεος ταν ρχοντας στην Αθνα, ττε κατακηκε και ο νας στους Δελφος.
  • ταν η μχη στα Λεκτρα γινε μεταξ Θηβαων και Λακεδαιμονων, στην οποα νκησαν οι Θηβαοι, τος 107, ταν ο Φρασικλεδης ταν ρχοντας στην Αθνα, και ο Αμντας πθανε, και ο Αλξανδρος ο υις του βασλευσε στους Μακεδνες
  • Απ ταν ο Στησχορος ο Ιμεραος ο δετερος νκησε στην Αθνα, και οικστηκε η Μεγαλπολις στην Αρκαδα, τος 10(.), ταν ο ... ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Διονσιος ο Σικελιτης πθανε, ο υις του Διονσιος γινε τραννος, και μετ τον θνατο του Αλεξνδρου ο Πτολεμαος ο Αλωρτης βασλευσε στους Μακεδνες, τος 104, επ ρχοντος Ναυσιγνους στην Αθνα.
  • Απ ταν οι Φωκες το μαντεο των Δελφν κατλαβαν..., τος 102, ταν ο Κηφισδωρος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Τιμθεος που εχε ζσει 90 τη πθανε, τος. .., ταν ο ... ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Φλιππος του Αμντου βασλευσε στους Μακεδνες, και ο Αρτοξρξης πθανε, ο υις του χος βασλευσε, τος .., ταν ο ... ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν .... νκησε στην Αθνα, τος 93, ταν ο Αγαθοκλς ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ... γινε, τος 91, ταν ο Καλλστρατος ταν ρχοντας...... σοφς.. σε αυτ.
  • Απ ταν Καλλ.., τος.. ταν ταν ο ... ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • .... ο Φλιππος πθανε ο Αλεξνδρος βασλευσε, τος 72, ταν ο Πυθδηλος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Αλξανδρος εκστρτευσε εναντον των Τριβλλων και των Ιλλυριν, και των επαναστατημνων Θηβαων και την φρουρ πολιρκησαν, επιστρφοντας κατ κρτος κατλαβαν και την πλη κατσκαψαν, τος 71, ταν ο Ευανετος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ της διαβσεως του Αλεξνδρου στην Ασα και της μχης περ τον Γρανικ και απ την μχη της Ισσος του Αλεξνδρου εναντον του Δαρεου, τος 70, ταν ο Κτησκλειος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Αλξανδρος κυρευσε την Φοινκη και την Κπρο και την Αγυπτο, τος 69, ταν ο Νικοκρτης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ την μχη του Αλεξνδρου εναντον του Δαρεου, γρω απ την ρβηλα, στην οποα νκησε ο Αλξανδρος, και η Βαβυλνα αλθηκε, και φησε τους συμμχους, και η Αλεξνδρεια κτσθηκε, τος 68, ταν ο Νικτας ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Κλλιππος την αστρολογα εξγησε, και ο Αλξανδρος πιασε τον Δαρεο, τον Βσο κρμασε, τος 66, επ ρχοντος Αριστοφντος στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Φιλμων ο κωμοδοποις νκησε, τος 64, ταν ο Ευθκριτος ταν ρχοντας στην Αθνα. Οικσθη ελληνικ πλη κοντ στον Ταν)
  • Απ την μεταλλαγ του Αλεξνδρου και ο Πτολεμαος κυρευσε την Αγυπτο, τος 60, ταν ο Ηγσιος ταν ρχοντας
  • Απ τον πλεμο που γινε στην Λαμα των Αθηναων εναντον του Αντπατρου, και απ την ναυμαχα που γινε απ τους Μακεδνες εναντον των Αθηναων κοντ στην Αμοργ, στην οποα νκησαν οι Μακεδνες, τος 59, ταν ο Κηφισφωρος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Αντπατρος την Αθνα κατλαβε και ο Οφλας απεστλη στην Κυρνη απ τον Πτολεμαο, τος 58, ταν ο Φιλοκλς ταν στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Αντγονος στην Ασα διβηκε, και ο Αλξανδρος στην Μμφιδα θφτηκε, και ο Περδκκας πθανε αφο εκστρτευσε στην Αγυπτο, και ο Κρτερος και ο Αριστοτλης ο σοφιστς πθανε που ζησε 50 τη, τος 57, ταν ο ρχιππος ταν ρχοντας στην Αθνα. Και ο Πτολεμαος πορεθηκε μσα στην Κυρνη.
  • Απ την κηδεα του Αντιπτρου, την αποχρηση του Κασσνδρου απ την Μακεδονα, και απ την πολιορκας της Κυζκου, την οποα πολιρκησε ο Αριδαος, και απ ταν ο Πτολεμαος κατλαβε την Συρα και την Φοινκη, τος 55, ταν ο Απολλδωρος ταν ρχοντας στην Αθνα. Και των αυτν ετν και ο Αγαθοκλς εκλχθηκε απ τους υποστηρικτς του σαν αυτοκρτορας στρατηγς της Σικελας.
  • Απ την ναυμαχα της Κλετου και του Νικνορος γρω απ το ιερ των Καλχηδονων, και ταν ο Δημτριος θσπισε νμους στην Αθνα, τος 53, ταν ο Δημογνης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Κσσανδρος στην Μακεδονα κατβηκε, και η Θβα οικσθηκε, και η Ολυμπις πθανε, και η Κασσανδρεα κτσθηκε, και ο Αγαθοκλς γινε τραννος των Συρακουσσν, τος 52, ταν ο Δημοκλεδης ταν ρχοντας στην Αθνα, ττε ο Μνανδρος ο κωμοδοποις νκησε πρτος στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Σωσιφνης ο ποιητς πθανε, που ζησε 49 τη, τος 49, ταν ο Θεφραστος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν γινε κλειψη ηλου, και ο Πτολεμαος νκησε τον Δημτριο στην Γζα και απστειλε τον Σλευκο στην Βαβυλνα, τος (4)8, ταν ο Πολμων ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Νικοκρων πθανε και ο Πτολεμαος κυρευσε τα νησι, τος 47, ταν ο Σιμωνδης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Αλξανδρος του Αλεξνδρου πθανε και τερος Ηρακλς γεννθηκε απ την θυγατρα του Αρτβαζου, και ο Αγαθοκλς διβηκε στην Καρχηδνα.... τος 46, ταν ο Ιερομνμων ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν η πλη Λυσιμχεια κτσθηκε, και ο Οφλας στην Καρχηδνα... και ο υις του Πτολεμαους γεννθηκε στην Κω, και η Κλεοπτρα στις Σρδεις πθανε... τος 45, ταν ο Δημτριος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Δημτριος του Αντιγνου πολιρκησε τον Πειραι και τον κατλαβε, και ο Δημτριος ο Φαληρες εξορστηκε απ την Αθνα, τος 44, ταν ο Καριμος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν ο Δημτριος κατσκαψε την Μουνυχα, και την Κπρο κατλαβε και Φιλππου......., τος 43, ταν ο Αναξικρτης ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • απ ταν ο Σωσιφνης ο ποιητς γεννθηκε και ..., τος 42, ταν ο Κροιβος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • απ την πολιορκα της Ρδου, και απ ταν ο Πτολεμαος παρλαβε την βασιλεα, τος 41, ταν ο Ευξνιππος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ των σεισμν που γιναν στην Ιωνα, και ταν ο Δημτριος την Χαλκδα κατλαβε καθ’ ομολογα και ... του Δημητρου, τος 40, ταν ο Φερκλειος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • απ ταν ο κομτης αστρας εμφανστηκε, και ο Λυσμαχος στην Ασα διβηκε, τος 39, ταν ο Λεστρατος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • Απ ταν η διλυση του Κσσανδρου και του Δημτριου γινε.... πθανε, τος 38, ταν ο Νικκλειος ταν ρχοντας στην Αθνα.
  • απ ταν ... του Δημητρου στην Χαλκδα αναβολς, οι Αθηναοι .... τος 35, ταν ο Ευκτμων ταν ρχοντας στην Αθνα.
    ---------------------------

β). Ππυροι Οξυρργχου

   Η ονομασα ππυροι της Οξυρργχου αναφρεται σε πολ μεγλο αριθμ παπυρικν χειρογρφων που βρθηκαν μετ απ πολχρονες ανασκαφς (1895-1934) στην Οξρρυγχο, κεφαλοχρι στην νω Αγυπτο, ντια του Φαγιομ. Πιθανν η ονομασα να προρχεται απ το νομα ενς ψαριο με μυτερ ργχος που συνδεται μλιστα με μια παρδοση για τον σιρι, σμφωνα με την οποα, η σιδα κατορθνει να μαζψει και να συναρμολογσει λα τα μλη του νεκρο σιρι, εκτς απ το πος του, που το χει φει το ψριΟξρρυγχος.



     Η Οξρρυγχος, πως κι ολκληρη η Αρχαα Αγυπτος, εχε γνει μια περιοχ ελληνικς γλσσας και πολιτισμο μετ την κατκτηση της απ τον Αλξανδρο τον Μγα το 332 π.Χ.. Οι ανασκαφς που πρωτοξεκνησαν εκε το 1895 απ τους γγλους καθηγητς Β. Ρ. Grenfell και Α. S. Hunt, συνεχστηκαν μχρι το 1907 με σκοπ να συνεχιστον το 1909, αλλ ταν ο Grenfell αρρστησε το 1908, οι γγλοι παραιτθηκαν απ τα δικαιματα των ανασκαφν. Την δεια να συνεχσουν την εξασφλισαν οι Ιταλο, οι ποιοι εχαν ιδρσει το 1908 μια Εταιρεα Παπυρικν Ερευνν. Το 1910, 1912 και 1913, οι πανεπιστημιακο καθηγητς Ε. Pistelli και G. Farina καναν ανασκαφς στην Οξρυγχο εν ο Ε. Breccia πγε κει το 1927/8, το 1932 και το 1934, για να συνεχσει τις ρευνες για λογαριασμ της Ιταλικς Εταιρεας.
     Οι ανασκαφς, αποκλυψαν πολλ φιλολογικ κεμενα ελληνικ λατινικ της προχριστιανικς και χριστιανικς εποχς, κεμενα θρησκευτικ και μη, ντοκουμντα διοικητικ εμπορικ, ιδιωτικς επιστολς, λογαριασμος κ.. Επρκειτο για παπρους, ορισμνοι απ τους οποους χουν μεγλη φιλολογικ αξα. Η αφθονα των ευρημτων εναι νας απ τους λγους για τον οποο υπρχουν πολλς ατατιστες ομδες ανμεσα στα χιλιδες κεμενα, που προρχονται απ την Οξρρυγχο και η τατισ τους εναι νας απ τους στχους της παπυρολογας. Οι ππυροι βρθηκαν μσα σε τφους μσα σε μεγλους αποθτες σκουπιδιν. Οι ππυροι αυτο στθηκε δυνατ να διασωθον, επειδ περικλεονταν απ απορρμματα που σιγ-σιγ παιρναν αρκετ ψος, με αποτλεσμα το περιεχμεν τους να μην προσβλλεται απ την επδραση της υγρασας που δημιουργοσαν οι ετσιες πλημμρες και η ρδευση. Η ξηρασα του κλματος συντεινε και αυτ να μην παθανουν οι ππυροι λλες ζημις.
     να μρος των παπρων σθηκε εξαιτας της ταφικς συνθειας να δημιουργον για τις μομιες περιβλματα που κατασκεαζαν απ στρματα παπρου κολλημνα το να πνω στο λλο, κτι παρμοιο περπου με το σημεριν πεπιεσμνο χαρτ, και πιθανν για το σκοπ αυτν αγραζαν μεγλες ποστητες χρηστων παπρων. Πολλο απ αυτος τους παπρους προερχταν απ κατεστραμμνα χειργραφα, που δεν τα χρησιμοποιοσαν πια οι κτοχοι τους.
     Ανμεσα στα ευρματα, υπρξαν κεμενα ετε καινορια, ετε γνωστ απ πριν των οποων επικυρθηκε πλον η παρξ και λλα που εχαν χαθε τα ιστορικ χνη τους και ξαναβρθηκαν. Απ τα να κεμενα, δεν διασθηκαν λα ακραια, οτε και εναι λα υψηλς λογοτεχνικς στθμης. Ανμεσ τους μως περιλαμβνονται ργα σημαντικ, πως η Αθηναων Πολιτεα του Αριστοτλη, οι Ωδς του Βακχυλδη, μεγλα τμματα του σατυρικο δρματος Ιχνευτα του Σοφοκλ, και της Υψιπλης του Ευριπδη. Επσης σχεδν ολκληρος ο Δσκολος του Μεννδρου και μεγλα τμματα απ τις κωμωδες του Επιτρποντες, Σαμα και Σικυνιος.
     Βρθηκαν ακμα ργα λυρικν και ερωτικν ποιητν, πως ο Βακχυλδης, ο Ηρνδας, ο Καλλμαχος και η Σαπφ της οποας βρθηκε βιογραφα γραμμνη τον 4ο αινα και εν εχε δη εδραιωθε ο μθος γρω απ την προσωπικτητα και τους ρωτς της. Τα κεμενα πντως που βρσκονται συχντερα ανμεσα στους παπρους εναι αυτ που χρησιμοποιοσαν ως σχολικ αναγνσματα και τσι σθηκαν εκατοντδες ππυροι με τα ποιματα του Ομρου. Με τα ευρματα, οι γνσεις για τον Αισχλο εμπλουτσθηκαν, βρθηκαν μεγλα αποσπσματα λγων του Υπερεδου και νας περπου ακραιος λγος του, χι μως απ τους σπουδαιτερους, νας μνος της σιδος, φυλαχτ του 2ου του 3ου αινα μ.Χ., στρακα με επωδος.




     Ανμεσα στις λλες εντυπωσιακς ανακαλψεις συμπεριλαμβνονται και πολλο σημαντικο βιβλικο ππυροι, πως το γνωστικ ευαγγλιο του Θωμ με τα 114 "Λγια του Ιησο", ππυρος που περιχει απσπασμα του κατ Ματθαον Ευαγγελου, λλα αποσπσματα κανονικν και απκρυφων ευαγγελων, πως και τμματα λειτουργικν, θεολογικν αγιολογικν ργων, "δηλσεις μετανοας" (libelli persecutionis) και επιστολς. Πολ σημαντικ ερημα εναι να μικρ κομμτι διαστσεων 6,35 Χ 8,89 εκατοστν, γνωστ ως Papyrus52 P52, απ το κατ Ιωννην Ευαγγλιο, που χρονολογεται στις αρχς του δετερου αινα και εναι το παλαιτερο χειργραφο ευαγγελου που γνωρζουμε σμερα. Κατ την περοδο 1906/7 βρθηκαν τσσερις ακραιοι κδικες του 5ου αινα που περιχουν το Δευτερονμιο, τον Ιησο του Ναυ, τους Ψαλμος, τα τσσερα ευαγγλια και τις Επιστολς του Απστολου Παλου.
     Οι ππυροι της Οξυρργχου που βρθηκαν σε αυτ τη σημαντικ περοδο ανακαλψεων, δωσαν μεγλη ποστητα παπυρικο υλικο, που βοθησε σημαντικ την ανπτυξη της παπυρολογας ως μας ανεξρτητης ιστορικς επιστμης. Οι φιλλογοι πλον μποροσαν να συμβουλεονται να πλθος αρχαων χειργραφων, κατ μσο ρο μια χιλιετα αρχαιτερων απ τα χειργραφα που υπρχαν πρωττερα. Αν και οι ππυροι με λογοτεχνικ κεμενα εναι λιγτεροι απ τα διαφρων ειδν γγραφα σε αναλογα να προς δκα, εντοτοις σθηκαν πολλ αρχαα παπυρικ χειργραφα με γνωστ κεμενα, καθς και νας σημαντικς αριθμς νων κειμνων που ρθαν να προστεθον στη γνση μας για την αρχαα ελληνικ λογοτεχνικ παραγωγ.
Στην εικοσαετα που μεσολβησε απ τις πρτες ανασκαφς για την ανερεση παπρων το 1895/6 ως την ναρξη του Α' παγκσμιου πολμου, το 1914, οργανθηκε σε επιστημονικ βση η ρευνα του εδφους και η μελτη των ευρημτων. Τη περοδο αυτ εκδθηκαν χιλιδες κεμενα και ρχισαν να συντσσονται και τα αναγκαα επιστημονικ βοηθματα, οι κατλογοι και τα ευρετρια των πηγν και τα λεξικ.

γ). Λεξικ Σοδα Σουδα

     Σοδα Σουδα εναι να απ τα σημαντικτερα ελληνικ λεξικ εγκυκλοπαδειες το οποο γρφτηκε τον 10ο αινα. Πιθανν Σοδας Σουδας να εναι το νομα του συντκτη του. Περιχει 30.000 λμματα, πολλ απ τα οποα περιχουν στοιχεα απ πηγς που διαφορετικ θα εχαν χαθε στον καιρ μας. Το λεξικ του εναι να απ τα πολυτιμτερα γγραφα για την ελληνικ φιλολογα, την γραμματικ, και τη λογοτεχνικ ιστορα. (Σημ: θεωρ, βσει σων διβασα και δε θλω να κουρσω, με το να τα προσαρτσω κι αυτ, μιας κι δη εναι τερστιος ο γκος, πως επικρατστερη ονομασα εναι η Σοδα, ωστσο δεν εναι ατρνταχτο, απλ… επικρατστερο και θα χρησιμοποι αυτ).



     Τποτα δεν εναι γνωστ για τον διο τον Σουδα εκτς απ το τι ζησε στα μσα του 10ου αινα, προφανς στην Κωνσταντινοπολη, και τι ταν πιθανς να εκκλησιαστικ πρσωπο που αφιερθηκε στις λογοτεχνικς μελτες. Νετερες θεωρες αναφρουν τι πιθανν να μην εναι το νομα του συντκτη αλλ τι πρκειται για συλλογικ ργο και η λξη προρχεται απ λατινικ λξη που σημανει "φροριο" και χρησιμοποιθηκε για να περιγρψει τον σκοπ του ργου, την περιφρορηση της γνσης. Χρησιμοποιε υλικ απ την κλασσικ περοδο ως τους χρνους του εν μια μακρι σειρ μεταγενστερων συγγραφων πως ο Ευστθιος Θεσσαλονκης, αναφρονται σε αυτν. Τα σημεα στα οποα γνεται αναφορ στον Μιχαλ Ψελλ θεωρονται μεταγενστερες προσθκες.
     Το λεξικ Σουδα εναι κτι μεταξ ενς γραμματικο λεξικο και μιας εγκυκλοπαδειας με τη σγχρονη ννοια. Εξηγε την πηγ, την ετυμολογα, και τη σημασα λξεων σμφωνα με φιλολογα της περιδου του, χρησιμοποιντας πηγς πως ο Αρποκρτιος κι ο Ελλδιος. Δεν υπρχει τποτα σημαντικ σε αυτ το μρος της εργασας του, ωστσο τα ρθρα σχετικ με τη λογοτεχνικ ιστορα, εναι πολτιμα. Σε αυτ δνει ναν γκο λεπτομερειν και ως να ορισμνο βαθμ αποσπασμτων απ συγγραφες των οποων τα ργα θα εχαν ειδλλως χαθε εντελς. Χρησιμοποιε παλαιτερα σχλια για τους κλασικος (μηρο, Θουκυδδη, Σοφοκλ, κ.λπ.), και για τους νετερους συγγραφες, Πολβιο, Ισηπο, το Πασχλιο χρονικ, Γεργιο Σγκελλο, Γεργιο Μοναχ Αμαρτωλ, κλπ.
     τσι το λεξικ του αντιπροσωπεει να καλ ργο αναφορς για πρσωπα που διαδραμτισαν ρλο στην πολιτικ, εκκλησιαστικ, και λογοτεχνικ ιστορα της ανατολς ως τον δκατο αινα. Η κρια πηγ του για αυτ εναι η εγκυκλοπαδεια του Κωνσταντνου Ζ' Πορφυρογννητου (912-59), και για τη ρωμακ ιστορα τα αποσπσματα του Ιωννη του Αντιχειου (7ος αινας). λλες πηγς του εναι το Ονοματολγιο Πναξ του Ησχιου του Μιλσιου, το Χρονικ του Γεωργου Μοναχο, οι βιογραφες του Διογνη Λαρτιου και τα ργα των Αθναιου και Φιλστρατου.



     Το λεξικ εναι ταξινομημνο, χι ακριβς αλφαβητικ, αλλ σμφωνα με σστημα (στο παρελθν κοιν σε πολλς γλσσες) που λγεται «αντιστοιχα»· δηλαδ τα γρμματα ακολουθον φωνητικ σειρ, κατ τον χο (φυσικ με τη προφορ των χρνων του Σουδα, που ‘ναι δια με τα σγχρονα ελληνικ). τσι πχ. το λφα-γιτα ρχεται μετ απ το ψιλον· ψιλον-γιτα, τα-γιτα ρχονται μετ απ το ζτα, το ωμγα μετ απ’ το μικρον, κλπ. Το σστημα δεν εναι δσκολο να μαθευτε και ν’ απομνημονευθε, αλλ σε μερικς σγχρονες εκδσεις το ργο αναταξινομθηκε αλφαβητικ. Το Σουδα περιχει πολ υλικ για την εκκλησιαστικ ιστορα μεταξ των βιογραφικν ρθρων του, αλλ υπρχουν πολ λγα αυτο του εδους που δεν εναι επσης γνωστ απ λλες πηγς. Το λεξικ μπορε ακμα να εκπληρσει τον αρχικ σκοπ του ως κατλληλο ργο αναφορς. Εκδθηκε με κριτικ σχλια απ την Δαν ντα ντλερ (Λειψα, 1928-1938), εν στην Ελλδα την κδοσ του επιμελθηκε πριν λγα χρνια ο καθηγητς βυζαντινς φιλολογας της Φιλοσοφικς Σχολς του ΑΠΘ Βασλειος Κατσαρς.
     Eναι να απ τα σημαντικτερα ελληνικ λεξικ εγκυκλοπαδειες το οποο γρφτηκε τον 10ο αινα. Η αρχαιτερη "εν ζω" εγκυκλοπαιδεα, ηλικας νω των 1000 ετν, φτιαγμνη απ αρχαα σο κι απ μεσαιωνικ υλικ, μα απ τις πολυτιμτερες πηγς για τους αρχαιογνστες, ιστορικος ερευνητς, φιλολγους, γλωσσομαθες κι αρχαιοδφες. Μεγλη σε κταση,με δομ πολυσυλλεκτικ, απε τλεσε μεγαλπνοο ργο που φιλοδοξοσε να περιλβει "πντας τους αινας και πντα τα γνη της φιλολογας" -να σωστ χρυσωρυχεο. Ο συντκτης της, πληστος εραστς -κι ερανιστς- της μχρι τοδε γραμματεας, χωρς να κνει καμα δικριση ανμεσα στην αρχαα και στη μεσαιωνικ ελληνικ γλσσα, ανμεσα σε λξεις σπνιες και φρσεις λγιες και σε λξεις κι εκφρσεις δημδεις, πνω απ' λα ενδιαφρθηκε να την εμπλουτσει με μεγλο αριθμ λημμτων, αντλντας απ προγενστερα λεξικογραφικ ργα, με στχο να καλψει τα εγκυκλοπαιδικ ενδιαφροντα των αναγνωστν της.

     Σουδα = Suida: Το μεν παρν βιβλον οι δε συνταξμενοι τοτο, νδρες σοφο : Εδημος ρτωρ περ λξεων κατ στοιχεον. Ελλδιος, επ θεοδοσου του νου, ομοως. Ευγνιος αυγουστοπλεως της εν Φρυγα πν.. λξιν κατ στοιχεον. Ζσιμος γαζαος λξεις ρητορικς, κατ στοιχεον. Καικλιος σικελιτης εκλογν λξεων κατ στοιχεον. Λογγνος ο κσσιος λξεις κατ στοιχεον. Λοπερκος βηρττιος, αττικς λξεις. Ουηστνος ιολιος σοφιστς επιτομν των παμφλλου γλωσσν, βιβλων ενενκοντα ενς. Πκατος περ συνηθεας αττικς κατ στοιχεον. Πμφιλος λειμνα λξεων ποικλων, περιοχν βιβλων ενενκοντα πντε: στι δε απ του ε στοιχεου ως του ω: τα γαρ απ του Α μχρι του Δ Ζωπυρων πεποηκε. Πωλων αλεξανδρες, αττικν λξεων συναγωγν κατ στοιχεον [Lexicon Græcum].

     Στον κολοφνα της πρτης σελδας κειμνου του ργου σζεται με μαρο μελνι χειργραφα κτητορικ σημεωμα 'Εκ των ιγνατου ιερομονχου εκ χαλδας φυτινου (πρκειται για τον Ιγντιο Σκρβα Α', τον Φυτινο που το 1713 δρυσε το Φροντιστριον Αργυρουπλεως)', εν στην σελδα ττλου σζεται ωοειδ σφραγδα με την νδειξη 'Φροντιστριον Αργυρουπολιτν, 1879', υπρχει στρογγυλ σφραγδα με την νδειξη 'Ελληνικ Δημοκρατα, Βιβλιοθκη Ναοσης, 1925', στρογγυλ σφραγδα 'Εξεινος Λσχη Ποντων Ναοσης, Βιβλιοθκη ο Κυριακδης, 1964' και δυσανγνωστη στρογγυλ σφραγδα [Ειρηνοδικεον Ναοσης]. Κεμενο ργου στην ελληνικ γλσσα. Στις 469 σελδες του τεκμηρου δεν υπρχει σελιδαρθμησ. Το βιβλο φρει παλαιτερες βιβλιοθηκονομικς ενδεξεις και η στχωση αποτελεται απ πινακδες χαρτονιο με δερμτινη επικλυψη.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers