-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.


 
 

 

Mistral Joseph Étienne Frédéric:



                                                Βιογραφικ

     Ο Joseph Étienne Frédéric Mistral (Ζοζφ Ετιν Φρεντερκ Μιστρλ) τανε Γλλος συγγραφας και λεξικογρφος της προβηγκιακς μορφς της γλσσας. λαβε το Βραβεο Νμπελ Λογοτεχνας το 1904 σε αναγνριση της φρσκιας πρωτοτυπας και της αληθινς μπνευσης της ποιητικς του παραγωγς, η οποα αντικατοπτρζει πιστ το φυσικ τοπο και το εγγενς πνεμα του λαο του και, επιπλον, το σημαντικ ργο του ως φιλλογος της Προβηγκας. Ο Mistral ταν ιδρυτικ μλος της Félibrige και μλος της Académie de Marseille.

Το νομ του στη μητρικ του γλσσα τανε Frederi Mistral (Mistrau) σμφωνα με την ορθογραφα Mistralian, Frederic Mistral ( Mistrau) σμφωνα με τη κλασσικ ορθογραφα.



     Η φμη του Mistral οφειλταν εν μρει στον Alphonse de Lamartine, ο οποος τραγοδησε τους επανους του στην 40η κδοση του περιοδικο του Cours familier de littérature, μετ τη δημοσευση του μεγλου ποιματος του Mistral Mirèio. Ο Alphonse Daudet, με τον οποο διατρησε μια μακρ φιλα, τον εγκωμασε στο "Poet Mistral", μα απ τις ιστορες της συλλογς του Γρμματα απ τον ανεμμυλο μου (Lettres de mon moulin).
Ο Mistral γεννθηκε 8 Σεπτμβρη 1830 στο Maillane στο διαμρισμα Bouches-du-Rhône στη ντια Γαλλα. Οι γονες του τανε πλοσιοι γαιοκτμονες. Ο πατρας του, François Mistral, ταν απ το Saint-Rémy-de-Provence. Μητρα του ταν η Αδελαδα Πουλιν. δη απ το 1471, ο πργονος του πατρα του, Mermet Mistral, ζοσε στο Maillane. Μχρι το 1588, η οικογνεια Mistral ζησε στο Saint-Rémy-de-Provence.
Στον Mistral δθηκε το νομα της Προβηγκας "Frederi, στη μνμη ενς φτωχο μικρο ανθρπου που, την εποχ που οι γονες μου φλρταραν, κανε γλυκ τα θελματα αγπης τους κι ο οποος πθανε λγο αργτερα απ ηλαση". Ο Mistral δεν ξεκνησε το σχολεο μχρι την ηλικα των 9 ετν και γργορα ρχισε να παζει truant, οδηγντας τους γονες του να τον στελουν σε να οικοτροφεο στο Saint-Michel-de-Frigolet, που διευθνεται απ ναν Monsieur Donnat.



     Αφο λαβε το πτυχο του στη Νιμ, ο Mistral σποδασε νομικ στην Aix-en-Provence απ το 1848 ως το 1851. γινε υπρμαχος της ανεξαρτησας της Προβηγκας κι ιδιατερα για την αποκατσταση της πρτης λογοτεχνικς γλσσας της πολιτισμνης Ευρπης: της Προβηγκας. Εχε μελετσει την ιστορα της Προβηγκας κατ τη διρκεια της παραμονς του στην Aix-en-Provence. Χειραφετημνος απ τον πατρα του, ο Mistral αποφσισε: "να αυξσει, να αναβισει στη Προβηγκα το ασθημα της φυλς ...· να κινηθε αυτ η αναγννηση με την αποκατσταση της φυσικς κι ιστορικς γλσσας της χρας [...]· να αποκαταστσει τη μδα στη Προβηγκα με την πνο και τη φλγα της θεκς ποησης". Για τον Mistral, η λξη φυλ δηλνει ανθρπους που συνδονται με τη γλσσα, ριζωμνοι σε μια χρα και σε μια ιστορα.
     Για τις δια βου προσπθεις του να αποκαταστσει τη γλσσα της Προβηγκας, ο Μιστρλ ταν νας απ τους αποδκτες του Βραβεου Νμπελ Λογοτεχνας του 1904, αφο προτθηκε απ δο καθηγητς του Σουηδικο Πανεπιστημου Ουψλα. Ο λλος νικητς εκενη τη χρονι, ο José Echegaray, τιμθηκε για τα ισπανικ δρματ του. Μοιρστηκαν το χρηματικ παθλο εξσου. Ο Mistral αφιρωσε το μισ του στη δημιουργα του Μουσεου στην Αρλ, γνωστ στους ντπιους ως Museon Arlaten. Το μουσεο θεωρεται η σημαντικτερη συλλογ λακς τχνης της Προβηγκας, παρουσιζοντας πιπλα, φορεσις, κεραμικ, εργαλεα και γεωργικ εργαλεα. Επιπλον, ο Mistral τιμθηκε με τη Légion d'honneur. Αυτ ταν να πολ ασυνθιστο περιστατικ, δεδομνου τι συνθως απονμεται μνο για αξιοσημεωτα επιτεγματα σε εθνικ εππεδο, εν ο Mistral τανε μοναδικ Προβηγκιανς στο ργο και το επτευγμ του.



     Το 1876, ο Mistral παντρετηκε μια γυνακα απ τη Βουργουνδα, τη Marie-Louise Rivière (1857-1943) στον καθεδρικ να της Ντιζν (Cathédrale Saint-Bénigne de Dijon). Δεν εχανε παιδι. Ο Mistral πθανε στις 25 Μρτη 1914 στο Maillane, το διο χωρι που γεννθηκε.
Ο Mistral νωσε τις δυνμεις του με ναν απ τους δασκλους του, τον Joseph Roumanille, και πντε λλους ποιητς της Προβηγκας και στις 21 Μη 1854, δρυσαν το Félibrige, ναν λογοτεχνικ και πολιτιστικ σλλογο, ο οποος κατστησε δυνατ τη προθηση της οξιτανικς γλσσας. Υπ την αιγδα της Αγας Εστλ, το κνημα καλωσρισε επσης Καταλανος ποιητς απ την Ισπανα, που εκδιχθηκαν απ την Ισαβλλα Β'. Οι επτ ιδρυτς της οργνωσης ταν (για να χρησιμοποισουμε τα ονματα της Προβηγκας): Jóusè Roumaniho, Frederi Mistral, Teodor Aubanel, Ansèume Matiéu, Jan Brunet, Anfos Tavan και Paul Giera. Félibrige υπρχει μχρι σμερα, νας απ τους λγους εναπομεναντες πολιτιστικος οργανισμος σε 32 διαμερσματα της Langue d'Oc.



     Ο Mistral προσπθησε να αποκαταστσει τη γλσσα της Προβηγκας, μεταφροντς την στις υψηλτερες κορυφς της επικς ποησης. Επαναπροσδιρισε τη γλσσα στη καθαρτερη μορφ της δημιουργντας να λεξικ και μεταγρφοντας τα τραγοδια των τροβαδορων, οι οποοι μιλοσανε τη γλσσα στην αρχικ της μορφ. Ο Mistral εναι ο συγγραφας του Lou Tresor dóu Félibrige (1878-1886), το οποο μχρι σμερα παραμνει το πιο ολοκληρωμνο λεξικ της οξιτανικς γλσσας κι να απ τα πιο αξιπιστα, χρη στην ακρβεια των ορισμν του. Εναι να δγλωσσο λεξικ, οξιτανικ-γαλλικ, σε δο μεγλους τμους, με λες τις διαλκτους του oc, συμπεριλαμβανομνης της Προβηγκας. Ο Mistral οφελει στον François Vidal το ργο της στοιχειοθεσας και της αναθερησης αυτο του λεξικο.



     Το σημαντικτερο ργο του Mistral εναι το Mirèio (Mireille), που δημοσιεθηκε το 1859, μετ απ οκτ χρνια προσπαθειν. Το Mirèio, να μακρ ποημα στη Προβηγκα που αποτελεται απ δδεκα τραγοδια, αφηγεται την ματαιωμνη αγπη του Vincent και της Mireille, δο νων ανθρπων της Προβηγκας με διαφορετικ κοινωνικ υπβαθρο. Το νομα Mireille (Mirèio στη Προβηγκα) εναι να διπλ της λξης meraviho που σημανει θαμα. Ο Mistral χρησιμοποησε την ευκαιρα χι μνο για να προωθσει τη γλσσα του, αλλ και για να μοιραστε τον πολιτισμ μιας περιοχς. Μεταξ λλων ιστοριν, λει για το Saintes-Maries-de-la-Mer, που σμφωνα με το μθο ο δρκος Tarasque εκδιχθηκε και για τη δισημη κι αρχαα Αφροδτη της Αρλ. Προλγισε το ποημα με μια σντομη ειδοποηση σχετικ με τη προφορ της Προβηγκας.
     Το ποημα λει πς οι γονες της Mireille επιθυμον να παντρευτε ναν γαιοκτμονα της Προβηγκας, αλλ ερωτεεται να φτωχ καλαθοποι που ονομζεται Vincent, ο οποος την αγαπ επσης. Αφο απορρπτει τρεις πλοσιους μνηστρες, μια απελπισμνη Mireille, οδηγομενη απ την ρνηση των γονιν της να την αφσουν να παντρευτε τον Vincent, τρχει στο Saintes-Maries-de-la-Mer για να προσευχηθε στους προσττες της Προβηγκας να αλλξουν γνμη για τους γονες της. χοντας ξεχσει να φρει να καπλο, πφτει θμα της ζστης, πεθανοντας στην αγκαλι του Βνσεντ κτω απ το βλμμα των γονιν της.



     Ο Mistral αφιρωσε το βιβλο του στον Alphonse de Lamartine ως εξς:

     Προς Lamartine:
   Σε σνα, αφιερνω τη Mireille: Εναι η καρδι μου κι η ψυχ μου. Εναι το λουλοδι των χρνων μου. Εναι να τσαμπ σταφλια απ το La Crau, φλλα κι λα, προσφορ ενς χωρικο.

     Ο Λαμαρτνος γραψε με ενθουσιασμ:

  Θα σας πω καλ να σμερα! νας μεγλος επικς ποιητς γεννιται... νας αληθινς ομηρικς ποιητς στην εποχ μας. ... Ναι, το επικ σας ποημα εναι να αριστοργημα. ... Το ρωμα του βιβλου σου δεν θα εξατμιστε σε χλια χρνια.

     Το Mirèio μεταφρστηκε σε περπου δεκαπντε ευρωπακς γλσσες, συμπεριλαμβανομνων των γαλλικν απ τον διο τον Mistral. Το 1863, ο Charles Gounod το κανε περα, Mireille.


ΡΗΤΑ:

 * Κι αν εναι να πεθνωμε για την Ελλδα, θεα εναι δφνη. Μια φορ κανες πεθανει!

 * ταν ο Καλς Κριος αρχζει να αμφιβλλει για τον κσμο, θυμται τι δημιοργησε τη Προβηγκα.

 * Το Aioli (κομψ Μεσογειακ σλτσα σκρδου) συνοψζει τη θερμτητα, τη δναμη και τη χαρ του λιου της Προβηγκας, αλλ χει κι λλη αρετ: διχνει τις μγες.

 * Το Aioli μεθει απαλ, γεμζει το σμα με ζεστασι και τη ψυχ με ενθουσιασμς. Στην ουσα του συγκεντρνει τη δναμη, την ευθυμα της Προβηγκας: τον λιο.


ΕΡΓΑ:

Mirèio (1859)
Calendau (1867)
Lis Isclo d'or (1875) μρος I, μρος II
Nerto, διγημα (1884)
La Rèino Jano, δρμα (1890)
Lou Pouèmo dóu Rose (1897)
Moun espelido, Memòri e Raconte (Mes mémoires) (1906)
Discours e dicho (1906)
La Genèsi, traducho en prouvençau (1910)
Lis óulivado (1912)
Lou Tresor dóu Felibrige ou Dictionnaire provençal-français embrassant les divers dialectes de la langue d'oc moderne (1878–1886)
Proso d'Armana (μετ θνατον) (1926, 1927, 1930)
Κουπ Σντο (1867)


========================


     La Coupo Santo (Το Ιερ Κπελλο), πλρως La Cansoun de la Coupo (Το τραγοδι του Κυπλλου) στο πρωττυπο σγχρονο ( Mistralian) πρτυπο Provençal (σε κλασικ καννα, La Copa Santa στο πλρες Lo Cant de la Copa Santa (Το τραγοδι του Ιερο Κυπλλου) La Cançon de la Copa (Το τραγοδι του Κυπλλου)) θεωρεται ο μνος της ευγνειας. Τραγουδιται στη Προβηγκα, μα απ τις ξι οξιτανικς διαλκτους.
Αναφρεται σε να ασημνιο δισκοπτηρο που οι Καταλανο ευγενες πρσφεραν στους ομολγους τους της Προβηγκας στις 30 Ιουλου 1867 κατ τη διρκεια ενς συμποσου που πραγματοποιθηκε στην Αβινιν για να τους ευχαριστσουν που κρυψαν τον Victor Balaguer, να ποιητ απ τη Βαρκελνη που εχε ζητσει πολιτικ συλο απ την Ισπανα. Το κπελλο φτιχτηκε απ τον Guillaume Fulconis και τον αργυροχο Jarry.
     Το κπελλο παραδοσιακ ανατθεται στον capolièr, ο οποος προεδρεει στους Ευγενες. Παρουσιζεται κθε χρνο στο ετσιο συνδριο της εταιρεας, που ονομζεται la Santa Estèla. Το συμπσιο κλενει επσημα ταν τραγουδιται το Copa Santa. Γρφτηκε αρχικ απ τον Frédéric Mistral για να τιμσει τον αδελφικ δεσμ που εννει τα οξιτανικ και καταλανικ θνη κι η μουσικ πρθηκε απ να χριστουγεννιτικο κλαντο απ το Friar Serapion: Guilhaume, Tòni, Pèire. Εναι νας απ τους πιο γνωστος μνους της Οξιτανας μαζ με το Se Canta και το De cap tà l'immortèla. Το κοιν υποτθεται τι πρπει να σηκωθε για τον τελευταο στχο.
     Ο Mistral περιγραψε το κπελλο με αυτ τα λγια στο L'Armana prouvençau:


     Πρκειται για να φλιτζνι παλαιο σχματος, που υποστηρζεται απ φονικα. Ενντια στον φονικα, ρθιοι και αντικριστς, δο απαλ ειδλια που απεικονζουν την Καταλονα και την Προβηγκα ως αδελφς. Η Προβηγκα τυλγει το δεξ της χρι γρω απ το λαιμ της φλης της, ως νδειξη φιλας. Η Καταλονα κρατ το δεξ της χρι στην καρδι της και φανεται να την ευχαριστε.
     Στο κτω μρος κθε ειδωλου, ντυμνοι με λατινικ τρπο και με τα στθη τους γυμν, βρσκονται τα αντστοιχα οικσημα τους σε ναν θυρε.
Γρω απ το κπελλο και ξω απ αυτ, γραμμνο σε μια πλεξοδα συνυφασμνη με δφνες, μπορον να διαβαστον οι ακλουθες λξεις (στα καταλανικ):

   "Αναμνηστικ που προσφρθηκε απ τους Καταλανος Πατρκιους στους Provençal Félibres για τη φιλοξενα που δθηκε στον Καταλαν ποιητ Victor Balaguer, 1867".

     Και στο βθρο μπορον να βρεθον αυτς οι λλες λεπτς χαραγμνες επιγραφς:

Λνε τι εναι νεκρ, αλλ για μνα, εναι ακμα ζωνταν. V. Balaguer

Αχ! Μακρι να μποροσαν να με ακοσουν! Αχ! Μακρι να με ακολουθοσαν!  Φ. Mistral

 La Cansoun de la Coupo

        Προβηγκιακο,
αυτ εναι το κπελλο
που μας 'δωσανε Καταλανο
Ας πιομε με τη σειρ
Το κρασ απ' τους αμπελνες μας

Ιερ ποτρι
Και ξεχειλζει
Εθε να χσετε φθονο
να χσετε ρυκια
Ο ενθουσιασμς
Κι η ενργεια των ισχυρν

Ενς παλιο περφανου λαο
Μπορε να 'μαστε τελευταοι
Και αν πσει το σβας
τσι θα πσει
     και το θνος μας

Μιας φυλς που βλαστανει ξαν
Μπορε να 'μαστε οι πρτοι βλαστο
να 'μαστε απ' τη πατρδα μας
Οι πυλνες κι οι ηγτες

Εθε να μας γεμσετε ελπδες
Και τα νειρα της νεολαας
Του παρελθντος τις αναμνσεις
Και τη πστη στο επμενο τος

Εθε να μας χσετε τη γνση
της αλθειας και της ομορφις
Και τις λλες απολασεις
που αψηφον τον τφο

Εθε να μας ποτσετε με ποηση
Να τραγουδσουμε λα σα ζονε
Γιατ αυτ εναι αμβροσα
Π' αλλζει τον νθρωπο σε θε

Για τη δξα της γης
Εσες οι σμμαχο μας επιτλους
Καταλανο απ μακρυ,
ω αδελφο

Ας κοινωνσουμε μαζ

Η αγπη του Βικεντου
                                                                            Στον Francis Jammes
Λει: Σ' αγαπ· δεν τρω, δεν πνω...
Μιργια, ιδ το χρτο εκενο
που το ζυγνουν τα κματα τρα.
Φυτρνει στα ρηχ νερ,
δυο μνο ανθκια χει μικρ
κι εναι, Μιργια, μια χαρ.
μως αν ρθει της αγπης η ρα,

το να το λολουδο μονχο
θα πει κοντ σε κποιο βρχο
τα πταλα στον λιο για ν' απλσει.
Και βλποντας το τσι λαμπρ,
τ' λλο λουλοδι ερωτικ
κνει ν' ανβει απ' το βυθ,
να φιλ στο ταρι του να δσει.

Πνου στο βρχο για να φτσει
και στην αγπη, σπου να σπσει
το τρυφερ κλωνρι του τεντνει,
κι ταν ελετερο βρεθε,
νεκρ κι ωραο θε να συρθε,
τ' λλο για να 'βρει. να φιλ,
Μιργια, κι ας πεθνω! Εμαστε μνοι.

μτφρ.: Κστας Καρυωτκης

     Ο Ελληνικς μνος

Με την αυγ και η θλασσα μενεξεδνια
λμπει, και με το φως τα πντα ξανανινουν.
Ν η νοιξη γυρζει, ν το χελιδνι
στον Παρθεννα ξαναχτζει τη φωλι του!
Πανερη Αθην, τναξε το πουλ σου
στ’ αμπλια μας απνου τα σαρακωμνα.
Κι αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.

Αγλια αγλια αποχρυσνεται το κμα,
ν η νοιξη γυρζει, μα στα κορφοβονια
του Προμηθα τα σπλχνα σκζοντας να ρνιο
μεγλο, ασλευτο ξανογεται μακριθε·
για να διξεις το μαρο γπα που σε τρει,
αρμτωσ μας, νε νησιτη, το καρβι.
Κι αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.

Τ’ ανκρασμα τ’ ακοτε της αρχαας Πυθας;
«Νκη στων ημιθων τ’ αγγνια!» Απ την δη
ς στης Νικαας τ’ ακρογιλια ξανανθζουν
αινιες οι ελις. Με τ’ ρματα στα χρια
εμπρς! Τα ψη των βουνν ας τ’ ανεβομε,
τους σαλαμνικους αντλαλους ξυπνντας!
Αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.

Κι λα, ετοιμστε τα λευκ φορματ σας,
αρραβωνιαστικις, για να στεφανωθετε
στο γυρισμ τους ακριβος σας· μες στο λγγο
γι’ αυτος που σας γλιτσανε κφτε τη δφνη.
Αγνντια στη σκυφτ και ντροπιασμνη Ευρπη,
ας πιομε ξχειλη τη δξα, παλικρια.
Κι αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.

,τι γινε μπορε να ξαναγνει, αδρφια!
Στων πυρωμνων τοτων βρχων τη λαμπρδα
με σρκα θεα μπρεσ’ ο νθρωπος να ντσει
το φωτερτερο κι απ’ λα τα νειρ του.
Κι η χριστιαν ψυχ βουβ εκε πρα θα εναι;
Κι εμες ενς κορμο ξερκλαδα εκε πρα;
Κι αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.

Το Μαραθνιο πεζοδρμο ακολουθντας
κι αν πσουμε, το χρος μας χουμε κμει!
Και με το αμα του προγνου μας Λεωνδα
το αμα μας, θριμβων αμα, ταιριασμνο,
θα πορφυρσει τον καρπ τον κοραλλνιο
και το σταφλι το κρεμμενο στο κλμα.
Κι αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.

Της ιστορας μς φγγουν τρεις χιλιδες χρνια.
Ορθο! Και πρβαλε απ τρα το παλτι
στον τπο εκε που λθηκαν τα κακ μγια,
κι ο Φονικας ξαναγεννιται απ τη στχτη.
Στις αμμουδις της Μκκας διξε το, λιε,
το μισοφγγαρο μακρι απ’ τον ουραν μας…
Αν πρπει να πεθνουμε για την Ελλδα,
θεα εν’ η δφνη! Μια φορ κανες πεθανει.
                                                                              1896

μτφρ.: Κωστς Παλαμς


 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers