-


Dali &









/




 
 

 

: ':

     Συνεχζοντας με αυτ τα ρθρα που ‘χα προαναγγελλει, σειρ παρνουν οι γυνακες μαθηματικο, επιστμονες κι ννοια σας, κι αυτς δεν εναι λγες. Για ξεκνημα κι εδ, θα χρησιμοποισω την αρχαιτητα, πως με τις φιλοσφους. Οι οποες φιλσοφοι τανε 12, αλλ τοτες εδ εναι πολ περισστερες. Πντως κι εδ υπρχει πηχτ σκτος για τις περισστερες εξ αυτν και το ξαναλω, εναι κρμα. Ωστσο, να μη σπαταλ τον καιρ σας, ξεκιν αμσως τη παρουσαση με ποιν λλη; Την αρχαιτερη γνωστ μαθηματικ, που τη μθαμε σα μθο, χωρς ποτ μως να μθουμε και την λλη ιδιτητ της, τη πρα απ το μθο. Η Αθρα λοιπν, η μητρα του Θησα… και μετ οι λλες… Ιδο λοιπν με χρονολογικ σειρ, απ την αρχαιτερη προς τη νετερη:
-------------------------------------

                                  ΑΙΘΡΑ (κι Αθρη)

     Ο Πιτθας, ο βασιλις της Τροιζνας, εχε μια πολ μορφη και ζωηρ κρη την Αθρα που μεγλωνε κοντ του με συντροφι τις θεραπαινδες της, αφο εχε χσει τη μνα της νωρς, σχεδν αμσως απ ταν ο πατρας της μαζ με τον αδελφ του Τροιζνα εχανε καταλβει τη περιοχ και βασιλεανε σ' αυτν.
     Η Αθρα λοιπν, ταν μελαχριν παρθνα, πολ μορφη αλλ και ζωηρ. Εχε μαρα μακρι μαλλι που τα 'κανε κτσο, πως λες σχεδν οι αρχαες Ελληνδες. Καμμι φορ τ’ φηνε κι αλογοουρ, αλλ λεγε πως αυτ ταριαζε πιο πολ στις ξανθις. Και σα βασιλοπολα εχεν λην εκενη τη περηφνια, αφο τανε το πιο αξιοζλευτο κορτσι της περιοχς. Εχε ,τι επιθυμοσε και πιο πολ τα φλογερ βλμματα των νων, πλοσιων μα και φτωχν, αριστοκρατν αλλ κι απλν εργατν.
     Ητανε συνμα και πολ ξυπνη. Εχε μοισει στον πατρα της. Σε πολλ ζητματα του βασιλεου λεγε θαρρετ τη γνμη της κι ακμα κι ταν τανε μικρ, μλις 16 χρνων. Η φμη της δε, εχε ξεπερσει τα ρια της Τροιζνας και πολλο ρωες της εποχς πως ο Βελερεφντης της Εφρας, της Κορνθου, την θελαν για γυνακα τους. μως αυτ δεν τον θελε κι ας τανε γιος του βασιλι Γλακου γιατ φοβτανε πως θα τη σκοτσει κι αυτν πως τον αδερφ του. Κι αυτ γιατ ο πατρας της καλβλεπε αυτ την νωση.



     Οι γιοι του Πλοπα του Ταντλειου και της Ιπποδμειας, Τροιζν και Πιτθας κατλαβαν τη Τροιζνα γρω στα 1250p.X. εποχ που ζοσε κι ο Ηρακλς. 'Οταν εισβαλαν στη Τροιζνα τα δυο αδλφια, ο Πιτθας γινε βασιλις της νθειας -σημεριν Τροιζνα. Ο Ανθας, ο παλις βασιλις -κι ο γιος του Ατιος- φυγαν στη Μ. Ασα- ττε λεγταν αλλις - μαζ με λλους και δρυσαν την  Aλικαρνασσ.
     Ο Τροιζν κατλαβε την Υπρεια-σημεριν Καλαβρα. Ττε ο Υπρης, αδελφς του Ανθα, αναγκστηκε μαζ με λλους Καλαβρος και Αχαιος να αποδημσει στην Κτω Ιταλα. Απ αυτος ολκληρη περιοχ ονομστηκε Καλαβρα (περπου το 1250 π.Χ.). Εκε αργτερα ιδρθηκε κι η πλη Ποσειδωνα. Ξαφνικ μως ο Τροιζν πθανε. Ττε ο Πιτθας ανγκασε τις δυο πλεις να ενωθον σε μα και τις ονμασε Τροιζνα, σε ανμνηση του αδελφο του.
     Μετ το θνατο του Τροιζνος , οι δυο γιοι του Ανφλυστος και Σφηττς ρθανε στην Αττικ, που δρυσαν δυο ομνυμες πλεις (ο πρτος την Ανβυσσο κι ο δετερος τη Σφηττ τα σημεριν Σπτα δηλαδ). Ιδρυσαν ακμη την Πιθη. Ετσι διαλθηκαν τα παλαι βασλεια, παρμειναν μως διφοροι οπαδο τους στη περιοχ της Τροιζνας, που ζοσανε με την καλλιργεια της γης και το ψρεμα. νας απ αυτος ταν κι ο λεβεντκορμος νος, ο Προς, που ζοσε κοντ στη Σφαιρα.
     Μνος πλον ο Πιτθας κυριαρχοσε στην Τροιζνα και τη Καλαβρα, που εκτενονταν απ το ρος Ορθολθι μχρι το ιερ της Θερμησας Δμητρας, ντια του Σκυλλαου ακρωτηρου. Το Σκλλαιο πρε το νομ του εκ της ταφς της κρης του βασιλι των Μεγρων Νσου, της Σκλλας ( 1240 πΧ).
     Ο Πιτθας εθεωρετο ως ο σοφτερος νθρωπος και μυθολογεται τι εναι κενος που δδαξε πρτος τη ρητορικ, περ της οποας φησε σγγραμμα. Του αποδδονται δε και τα ρητ: «Μηδν γαν πρττετε» και «μηδεν δκην δικσης πριν αμφον μθον ακοσεις». Τη ρητορικ τχνη τη δδασκε στο να των Αρδαλδων Μουσν. μως ποια ταν η Τροιζνα επ βασιλεας Πιτθα , περ το 1240 π.Χ. που ρχισε να μπανει στα 16 της η Αθρα;
     Η Τροιζνα την εποχ εκενη βρισκταν στη μεγαλτερη ακμ της. Απλωντανε δεξι κι αριστερ του Υλλικο Ταυρεου ποταμο, στην κταση που σμερα καλπτει το λεμονοδσος του Δαμαλ. Βρεια της πλης τανε το μαυσωλεο. Νοτιοδυτικ ταν η Ακρπολη, κοντ στον ποταμ Χρυσορρα, που στρεψε μετ απ μιαν 9ετ ανομβρα. Η Ακρπολη λεγταν Αθηνις, λγω του ναο της Σθενας Αθηνς (πολιοχου). Ντια, ξω απ αυτν, υπρχε νας της Ακραας Αφροδτης. Ακμη υπρχαν ναο του Λουτερου Πανς, του Φυταλμου Ποσειδνα και της Θεσμοφρου (νομοθτου) Δμητρας, για την οποα γινταν κθε χρνο γιορτ, που ονομαζταν «Θεσμοφρεια». Η γιορτ διεξαγταν υπ τπον συμβολισμν και παρακλσεων, που σχετζονταν με τη γονιμτητα της γης, και την ευγονα και πολυτεκνα των γυναικν.
     Δυτικ των κατοικιν, που τανε στην ανατολικ πλευρ του σημερινο λεμονοδσους βρισκταν η Αγορ, ονομαστ την εποχ αυτ. Εκε υπρχε η λεγμενη «Στο», στην οποα ταν τα διφορα καταστματα, διαχωρισμνα μεταξ τους, κατ εδος εμπορευμτων. Επσης δυτικ βρισκταν το θατρο της πλης και ντια αυτο το στδιο. Κοντ στο στδιο ταν οι βωμο του Διονσου και των Θεμδων. Το λαμπρτερο οικοδμημα της αγορς ταν ο νας της Λυκεας Αρτμιδος.
     Στη Τροιζνα υπρχε να εδος αποκρυφισμο κι ετελοντο μυστρια. Λγοι που συνηγορονε στην ποψη τι στη Τροιζνα υπρχαν αποκρυφιστς εναι η παρξη:

   Ναο του Θεαρου Απλλωνα -που ταν ο αρχαιτερος στην Ελλδα νας του- θετητα σχετικ με τον αποκρυφισμ και τη τλεση μυστηρων.
   Ναο του Ερμ Πολγιου. Ερμς ονομστηκε απ τους 'Ελληνες ο Tεχοτι Θθ, ο οποος κατ το 4.000 π.Χ. δωσε στα μυστρια της Αιγπτου την παλι τους αγλη και μεγαλεο. Πιθαντατα ο 1ος βασιλις ο Ωρος, που εθεωρετο αιγπτιος, να εχε μεταφρει τον αποκρυφισμ και τα μυστρια.
   Επσης ναο της Ισιδας.
   Στην αγορ της Τροιζνας υπρχαν: νας του Σωτρος Δις που χτισε ο Ατιος κι ανατολικτερα ο νας της Αφροδτης, ο νας των Αρδαλδων Μουσν κι οι βωμο του Αρδλου, του Πλοτωνα και της Περσεφνης.
   Κοντ στο να της Αφροδτης, τανε 3 μαρμρινοι θρνοι, που κθονταν ο Πιτθας και 2 ακμη δικαστς και δκαζαν. Στο σημεο αυτ δημιουργθηκε το μνημεο-τφος του Πιτθα, ταν αυτς πθανε.
   Στο δρμο προς τον Πγωνα και την Κελενδερδα , υπρχε ο νας του ρη.
   Στη περιοχ υπρχε στμιο σπηλαου, απ το οποο, πως ενομζετο, ο Ηρακλς βγαλε τον Κρβερο , απ τον δη στον Επνω Κσμο.

     Ο μθος λοιπν  λει, πως ο βασιλις της Αθνας Αιγας πγε στο μαντεο των Δελφν να ζητσει συμβουλ προκειμνου ν' αποκτσει γιο. Η απντηση της Πυθας ταν: «Αντρειωμνε μην ανοξεις τον μακρουλ λαιμ του ασκο σου, πριν να φτσεις στην Αθνα». Ο Αιγας πρε το δρμο της επιστροφς στην Αθνα, εχε δε μαζ του κι ν ασκ γεμτο κρασ. Θα νμιζε κανες τι δεν θα πρεπε να πιει κρασ σπου να βρεθε στο σπτι του. Στο δρμο της επιστροφς πρασε απ τη Τροιζνα, που βασλευε ο Πιτθας, γιος του Πλοπα, που φημιζταν για τη σοφα του. Ο Αιγας θελε τη γνμη του για το χρησμ. Ο Πιτθας τον μθυσε, «τον διηπτησε» (πως αναφρει ο Πλοταρχος, Βος ΘΗΣΕΩΣ,  3.4)  και τον βαλε να κοιμηθε με τη κρη του Αθρα. Με την οποα, την δια νχτα εχε κοιμηθε ο Ποσειδνας, πριν απ τον Αθηναο βασιλι. Η συνερεση με τον Ποσειδνα γινε στη νσο Σφαιρα (Προ), που η Αθρα εχε πει (με εντολ της Αθηνς, που την εδε στο νειρ της) να προσφρει χος στον τφο του Σφαρου (ηνοχου του Πλοπα). Στο μθο αυτ στηρζεται η θεκ καταγωγ του Θησα. Η Αθρα κτισε στη Σφαιρα να προς τιμ της θες Αθηνς της «Απατουρας» σε ανμνηση της απτης, καθιστντας τη νσο ιερ και δημιουργντας νμο (θιμο) οι παρθνες να αφιερνουν εκε τη ζνη τους πριν να παντρευτον. Σημεινεται τι ο Πιτθας την εχε υποσχεθε στον Βελλεροφντη, αλλ αυτς διχθηκε πριν γνει ο γμος.
     Ο Θησας ταν ταν παιδ, θαμαζε τον Ηρακλ. Η Αθρα (μητρα του Θησα) κι η Αλκμνη (μητρα του Ηρακλ) ταν  ξαδλφες. Ο Πιτθας (πατερας της Αθρας κι η Λυσιδκη η μητρα της Αλκμνης ταν αδλφια, παιδι της Ιπποδμειας και του Πλοπα.  Ο Θησας δηλαδ κι ο Ηρακλς ταν δετερα ξαδλφια. Αργτερα ο γιος της Αθρας, ο Θησας με τον φλο του, το Θεσσαλ ρωα Πειρθοο, ρπαξαν την ωραα Ελνη, αδελφ των Διοσκορων, Κστορα και Πολυδεκη, απ τη Σπρτη, πριν τη παντρευτε ο Μενλαος. βαλαν μεταξ τους κλρο ο Θησας κι ο Πειρθοος για την Ελνη. Ο Θησας ταν ο τυχερς. Εγκατστησε την Ελνη για λγους ασφλειας στις Αφδνες, στο σπτι του φλου του Αφδνου κι βαλε κοντ της τη μητρα του, την Αθρα. Αλλ, ταν οι Θησας και Πειρθοος κατεβκανε στον δη ν’ αρπξουνε τη Περσεφνη, οι Δισκουροι βρκαν ευκαιρα να προυνε πσω στη Σπρτη την αδελφ τους και μαζ της την Αθρα. ταν ο Πρις απγαγε στη Τροα την Ελνη, πρε μαζ και την Αθρα. Οταν η Ελνη παντρετηκε τον Μενλαο, η Αθρα , γινε κυρα των τιμν στην αυλ της. Η Αθρα αυτ βρσκεται, γερντισσα πλον, να ‘ναι θεραπαινδα της Ελνης, στη Τροα. ταν οι λληνες καταλβανε τη πλη, την αναγνρισαν και την απελευθρωσαν οι εγγονο της, γιο του Θησα, Ακμας και Δημοφν (οι οποοι, γι' αυτ, δεν πραν λλο λφυρο απ τη Τροα). Ο πρωρος θνατος των εγγονν της οδγησε την Αθρα στην αυτοκτονα.
     12ος-11ος-10ος  π.Χ. αι. Μσα απ την αχλ της ιστορας ξεπροβλει η μυθικ μορφ της Αθρας, κρης του βασιλι της Τροιζνας Πιτθα και μνας του Θησως, με μα λλη ιδιτητα γνωστη στους πολλος. Την ιδιτητα της δασκλας της αριθμητικς (λογιστικς). Ιρεια λοιπν των απαρχν της πλον εγκεφαλικς επιστμης, μθαινε λογιστικ (αριθμητικ) στα παιδι της Τροιζνας, με κενη τη πολπλοκη μθοδο, που προκαλε δος, μιας και δεν υπρχε το μηδν κι οι αριθμο συμβολζονταν πολπλοκα, αφο τα σμβολ τους απαιτοσαν πολλς επαναλψεις (Κρητομυκηνακ σστημα αρθμησης).
     Ο αστεροειδς 132 Αθρα (132 Aethra), που ανακαλφθηκε το 1873, πρε το νομ του απ τη μητρα του Θησα.

---------------------------------------------------


                         Πολυγντη

      7ος-6ος π.Χ. αι. Ο ιστορικς Λβων ο Αργεος αναφρει τη Πολυγντη ως σντροφο και μαθτρια του Θαλο. Γνστρια κατ τον Βοθιο πολλν γεωμετρικν θεωρημτων, λγεται (μαρτυρα Βιτρουβου), πως και αυτ συντλεσε στην απλοστευση των αριθμητικν συμβλων με την εισαγωγ της αρχς της ακροφωνας, δηλαδ με την εισαγωγ αλφαβητικν γραμμτων που αντιστοιχοσαν το καθνα σε το καθνα στο αρχικ γρμμα του ονματος του αριθμο. τσι το Δ αρχικ του δκα, παριστνει τον αριθμ 10. Το Χ, αρχικ του χλια παριστνει τον αριθμ 1000 κοκ. Κατ τον Βιτροβιο η Πολυγντη διετπωσε κι απδειξε πρτη τη πρταση “ΕΝ ΚΥΚΛΩ Η ΕΝ ΤΩ ΗΜΙΚΥΚΛΙΩ ΓΩΝΙΑ ΟΡΘΗ ΕΣΤΙΝ”.



-----------------------------------------

                        Θεμιστκλεια

     6ος αι. π.Χ. Η Θεμιστκλεια (γνωστ κι ως Αριστκλεια Θεκλεια) ταν ιρεια των Δελφν κι υπρξε δασκλα του Πυθαγρα. τανε γνωστ για τις μαθηματικς τις γνσεις και δδασκε στον να του Απλλωνα στους Δελφος, σε ποιον εχε τη διθεση να μθει. τανε ττοια η αγπη της για τη γεωμετρα που λγεται πως εχε διακοσμσει και το να με γεωμετρικ σχδια.



     Ο Πυθαγρας τη μνημνευε σα δασκλα του και λγεται πως λαβε απ’ αυτ γνσεις σχετικ με την ηθικ, τη γεωμετρα και την αριθμοσοφα. Ο σεβασμς του προς τη δασκλα του τανε ττοιος που τον θησε αργτερα να δχεται τις γυνακες στη Σχολ του ως μαθτριες αλλ κι ως δασκλες. Αν και στην εποχ της τανε πολ γνωστ, σμερα δυστυχς δε γνωρζουμε πολλ πργματα για αυτ.
     Ο Διογνης ο Λαρτιος λγιος-συγγραφας την αναφρει ως Αριστκλεια Θεκλεια. Ο Πυθαγρας πρε τις περισστερες απ τις ηθικς του αρχς απ την Δελφικ ιρεια αυτ, που συγχρνως τον μησε στις αρχς της αριθμοσοφας και της γεωμετρας. Σμφωνα με το φιλσοφο Αριστξενο (4ος π.Χ. αι.) η Θεμιστκλεια δδασκε μαθηματικ σε σους απ τους επισκπτες των Δελφν εχανε τη σχετικ φεση και θληση.

==========================

     Θεαν, Δαμ, Αριγντη, Διοτμα, Βιτλη Βιστλα, Περικτινη, Λασθνεια Λασθνεια, Αρτη Αρετ,  Υπατα, τις χουμε δει στο προηγομενο ρθρο μιας κι τανε και φιλσοφοι.


                      Αρτη Αρετ η Κυρνεια

=================================

                        Μια

     6ος π.Χ. αι. Η Μυα (500 π.Χ.) τανε πυθαγρεια φιλσοφος και, σμφωνα με μεταγενστερη παρδοση, μια απ τις κρες της Θεανς της Κροτωνιτιδος και του Πυθαγρα. τανε παντρεμνη με τον Μλωνα τον Κροτωνιτη, φημισμνο αθλητ. Σε μικρ ηλικα ταν αρχηγς στη χορωδα κι αργτερα, ως γυνακα, η θρησκευτικ της συμπεριφορ ταν υποδειγματικ. Ο Λουκιανς στο ργο του Μυας γκμιον, αναφρει τι θα μποροσε να πει πολλ για τη Μυα τη φιλσοφο, αν η ιστορα της δεν ταν τσο γνωστ σε λους. Δδαξε στη Σχολ του Κρτωνος. Αναφρεται ως γνστρια της γεωμετρας. Της αποδδεται η επινηση της τρτης ( εστηκυας) μεστητος, δηλαδ αναλογας.
      Σζεται να γρμμα που αποδδεται στη Μυα, πιστεεται μως τι εναι πλαστ και χρονολογεται τον 3ο 2ο αι. π.Χ. Απευθνεται σε μια συγκεκριμνη Φλλιδα και συζητ τη σπουδαιτητα της εκπλρωσης των αναγκν ενς νεογννητου μωρο, σμφωνα με τις αρχς της αρμονας. Σμφωνα με τη συγγραφα, το μωρ απ φυσικο του επιθυμε μετριοπθεια σε λα τα πργματα, πως φαγητ, νδυση, θερμοκρασα κλπ. κι η παραμνα του μωρο πρπει να εναι μετριοπαθς επσης.

-----------------------------------------------------

                          Δειν

     6ος π.Χ. αι. Γυνακα του Βροντνου. Μαθτρια και πεθερ του Πυθαγρου, γνστρια της αριθμοσοφας. Μελτησε, κατ τον Dasypodious, τους ελλιπες αριθμος. νας αριθμς λγεται ελλιπς, ταν οι γνσιοι διαιρτες του (δηλαδ οι διαιρτες εκτς του εαυτο του), αν προστεθονε δνουν θροισμα μικρτερο του ιδου του αριθμο. τσι ο αριθμς 8 εναι ελλιπς γιατ 1+2+4=7<8

-------------------------------------------------------

                  Ελορς η Σαμα

     6ος π.Χ. αι. Μαθτρια του Πυθαγρου. Γνστρια και δασκλα της Γεωμετρας.

-------------------------------------------------------

                 Φντυς και Φλτυς

     6ος π.Χ. αι. Μαθτρια του Πυθαγρου, θυγατρα του Θοφρη απ τον Κρτωνα κι αδελφ του Βυνδκου. Δδαξε στη Σχολ του Κρτωνος. Ο Ρωμαος συγγραφας Βοθιος την αναφρει ως εμπνεστρια της ιστητος που συνδει τις Πυθαγρειες τριδες. Συνγραψε το Περ γυναικς σωφροσνης, στο οποο διακρνει την αρετ σε ανδρικ και γυναικεα κι αναδεικνει τη σωφροσνη ως γυναικεο χρισμα.

-------------------------------------------------------

                     Μλισσα

     6ος π.Χ. αι. Μαθτρια του Πυθαγρου. Ασχολθηκε με την κατασκευ κανονικν πολυγνων. Ο Λβων ο Αργεος γρφει για μα γνωστη εργασα της: “Ο ΚΥΚΛΟΣ ΦΥΣΙΝ ΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟΜΕΝΩΝ ΠΟΛΥΓΩΝΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ ΕΣΤΙ”.

--------------------------------------------------------


                       Τμιχα

     6ος π.Χ. αι. Η Τυμχα γυνακα του Κροτωνιτου Μυλλου τανε (σμφωνα με το Διογνη Λαρτιο) Σπαρτιτισσα, γεννημνη στον Κρτωνα. Απ πολ νωρς γινε μλος της Πυθαγρειας κοιντητος. Αναφρεται απ τον Ιμβλιχο να σγγραμμ της σχετικ με τους “φλους αριθμος”. Μετ την καταστροφ της σχολς απ τους δημοκρατικος του Κρτωνος η Τυμχα κατφυγε στις Συρακοσες. Ο τραννος των Συρακουσν Διονσιος απατησε απ τη Τυμχα να του αποκαλψει τα μυστικ της Πυθαγρειας διδασκαλας ναντι μεγλης αμοιβς. Αυτ αρνθηκε κατηγορηματικ και μλιστα κοψε με τα δντια τη γλσσα της και την φτυσε στο πρσωπο του Διονυσου. Το γεγονς αυτ αναφρουν ο Ιππβοτος κι ο Νενθης.

--------------------------------------------------------

                     Πτολεμας

      6ος π.Χ. αι. Νεοπυθαγρεια φιλσοφος, μουσικς και μαθηματικς. Την αναφρει ο Πορφριος στο ργο του “ΕΙΣ ΤΑ ΑΡΜΟΝΙΚΑ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΥ ΥΠΟΜΝΗΜΑ”. Κατ τον Πορφριο (νοπλατωνικ φιλσοφο του 3ου μ.Χ. αινα) η Πτολεμας μεταξ λλων απδειξε και τη πρταση: “ΕΑΝ ΔΥΟ ΑΡΙΘΜΟΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΑΝΤΕΣ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΠΟΙΩΣΙ ΤΙΝΑΣ, ΟΙ ΓΕΓΟΜΕΝΟΙ ΕΞ ΑΥΤΩΝ ΙΣΟΙ ΑΛΛΗΛΟΙΣ ΕΣΟΝΤΑΙ” (δηλαδ αβ=βα).

-------------------------------------------------------


                       Ασπασα


     ζησε κατ τον 5ο αι. π.Χ. & καταγταν απ τη Μλητο της Μ. Ασας. τανε πολ μορφωμνη κι αναφρεται απ τον Πλτωνα ως δασκλα του Σωκρτη. Υπρξε παλλακδα του Περικλ και μητρα του μοναδικο γιου του. Συνταξε αρκετς απ τις ομιλες του για τις οποες ταεν πολ φημισμνος. Δδαξε πολλος επιφανες Αθηναους της εποχς. Πολλς απ τις διδασκαλες τις παρακολουθοσανε γυνακες τις οποες ενθρρυνε να μορφωθον για να εναι αντξιες των συζγων τους.
     Η Ασπασα (περ. 470-περ. 400 π.Χ.) καταγταν απ τη Μλητο κι τανε δισημη για το δεσμ που διατηροσε με τον επιφαν Αθηναο πολιτικ Περικλ. Ελχιστα πργματα εναι γνωστ για τη ζω της. Πρασε το μεγαλτερο μρος της ενλικης ζως της στην Αθνα κι υπρχει η πιθαντητα να επηρασε, διαμσου του Περικλ, τη πολιτικ του αθηνακο κρτους. Στ’ νομ της αναφρονται στα ργα τους οι Πλτων, Αριστοφνης, Ξενοφν κι λλοι συγγραφες της εποχς.
     Ορισμνοι απ αυτος υποστηρζουν πως η Ασπασα διατηροσε οκο ανοχς, εν ταν πρνη κι η δια. Ωστσο οι σγχρονοι μελετητς εναι επιφυλακτικο ως προς αυτ το ζτημα, δεδομνου τι πρκειται για ισχυρισμ συγγραφων (μεταξ αυτν και κωμικο ποιητς) που ως στχο εχαν τη δυσφμιση του Περικλ. Ορισμνοι μελετητς αμφισβητον ακμη και την παρδοση βσει της οποας η Ασπασα ταν εταρα, θεωρντας πως στην πραγματικτητα το ζεγος ταν παντρεμνο. Η Ασπασα απκτησε με τον Περικλ να γιο, ο οποος επσης ονομστηκε Περικλς. Ο τελευταος αργτερα γινε στρατηγς του αθηνακο στρατο κι εκτελστηκε μετ τη Ναυμαχα των Αργινουσν. Μετ το θνατο του Περικλ του Πρεσβτερου, πιστεεται πως η Ασπασα γινε εταρα του Λυσικλ, ενς λλου Αθηναου πολιτικο και στρατιωτικο.
     Η Ασπασα γεννθηκε στην ιωνικ πλη της Μιλτου, στη σημεριν επαρχα του Αδινου στην Τουρκα. Ελχιστα εναι γνωστ για την οικογνει της, πρα απ το τι ο πατρας της ονομαζταν Αξοχος. Εντοτοις, θεωρεται τι καταγταν απ επορη οικογνεια, καθς η Ασπασα κατεχε εξαιρετικ μρφωση. Ορισμνες πηγς αναφρουν τι ταν αιχμλωτη πολμου απ την Καρυ. Γενικ αυτ η ποψη θεωρεται λανθασμνη.



     Δεν εναι γνωστς οι συνθκες υπ τις οποες ταξδεψε στην Αθνα. Η ανακλυψη μιας ταφικς επιγραφς που χρονολογεται τον 4ο αινα π.Χ. και η οποα αναφρει τα ονματα Αξοχος και Ασπσιος, οδγησε τον ιστορικ Πτερ Κ. Μπκνελ σε μια προσπθεια αναδημιουργας του οικογενειακο περιβλλοντος της Ασπασας και τις πιθανς σχσεις του με την Αθνα. Η θεωρα του τη συνδει με τον Αλκιβιδη Β' των Σκαμβονιδν, ο οποος εξοστρακστηκε απ την Αθνα το 460 π.Χ. και σως ζησε τα χρνια της εξορας του στη Μλητο. Ο Μπκνελ εικζει τι, μετ την αποπομπ του, ο Αλκιβιδης μετβη στη Μλητο, που και παντρετηκε την κρη κποιου που ονομαζταν Αξοχος. Τελικ ο Αλκιβιδης επστρεψε στην Αθνα με τη να του σζυγο και τη μικρτερη αδερφ της, την Ασπασα. Ο Μπκνελ υποστηρζει προς το πρτο παιδ αυτο του γμου ονομαζταν Αξοχος (θεος του δισημου Αλκιβιδη), εν το δετερο Ασπσιος. Επσης, εικζει τι ο Περικλς γνωρστηκε με την Ασπασα επειδ διατηροσε στενς σχσεις με το σπιτικ του Αλκιβιδη.
     Σμφωνα με τις αμφισβητσιμες αναφορς των αρχαων συγγραφων και ορισμνων σγχρονων μελετητν, στην Αθνα η Ασπασα γινε εταρα και πιθανς ιδιοκττρια οκου ανοχς. Οι εταρες ταν επαγγελματες που αναλμβαναν την ψυχαγωγα ανδρν της αντερης τξης, και ταν και παλλακδες τους. Πρα απ την εξωτερικ τους ομορφι, διφεραν απ τις λλες Αθηναες στο γεγονς τι ταν μορφωμνες (συχν σε υψηλ εππεδο, πως η Ασπασα), ταν ανεξρτητες και πλρωναν φρους. σως ταν ,τι πιο κοντιν μπορε να φανταστε κανες στις απελευθερωμνες γυνακες, και η Ασπασα, η οποα εξελχτηκε σε λαμπερ προσωπικτητα της αθηνακς κοινωνας, ταν πιθανς να προφανς παρδειγμα. Σμφωνα με τον Πλοταρχο, η Ασπασα συγκρινταν με την διαβητη Θαργηλα, μια λλη ξακουστ εταρα απ την αρχαα Ιωνα.
     ντας ξνη κι σως εταρα, η Ασπασα ταν ελεθερη απ τις νομικς δεσμεσεις που κατ παρδοση καθλωναν τις παντρεμνες γυνακες στα σπτια τους, κι τσι της επιτρεπταν να συμμετχει στη κοινωνικ ζω της πλης. γινε ερωμνη του επιφανος πολιτικο Περικλ στις αρχς της δεκαετας του 440 π.Χ. Μετ το διαζγι του απ την πρτη του σζυγο (περ. 445 π.Χ.), η Ασπασα ρχισε να συγκατοικε μαζ του, αν και δεν υπρχει κοιν αποδεκτ ποψη για το αν παντρετηκαν χι. Ο γιος τους, Περικλς, εχε ρθει στον κσμο γρω στο 440 π.Χ. Η Ασπασα θα πρπει να ταν πολ να, αν κρνει κανες απ το γεγονς πως χρισε να παιδ στο Λυσικλ περπου το 428 π.Χ.
     Στους κοινωνικος κκλους η Ασπασα ταν γνωστ για την ικαντητ της στον λγο και τις συμβουλς της, παρ απλ για τη φυσικ της ομορφι. Σμφωνα με τον Πλοταρχο, το σπτι της γινε κντρο πολιτισμο στην πλη των Αθηνν, προσελκοντας επιφανες συγγραφες και στοχαστς, ανμεσα στους οποους και το φιλσοφο Σωκρτη. Ο Πλοταρχος αναφρει τι παρ την «ανθικη» ζω της, οι Αθηναοι φερναν μαζ τις συζγους τους για να ακον τις συζητσεις της.
     Ο Περικλς, η Ασπασα και το φιλικ τους περιβλλον δεν ταν απρσβλητοι απ επιθσεις, καθς στην Αθηνακ Δημοκρατα το πρσωπο που πρωτοστατοσε στην πολιτικ ζω δεν ταν απαραβαστο. Η σχση της με τον Περικλ και η επακλουθη ανμειξ της στην πολιτικ ζω ξεσκωσε πολλς αντιδρσεις. Ο Ντναλντ Κγκαν, ιστορικς στο Πανεπιστμιο Γιλ, πιστεει τι η Ασπασα δεν ταν καθλου δημοφιλς την περοδο που ακολοθησε το Σαμιακ Πλεμο. Το 440 π.Χ., η Σμος βρισκταν σε πλεμο με τη Μλητο για την Πρινη, μια αρχαα πλη της Ιωνας στους πρποδες των λφων της Μυκλης. ταν χασαν τον πλεμο, οι Μιλσιοι ζτησαν απ τους Αθηναους να μεσολαβσουν υπρ αυτν στη διαμχη τους με τη Σμο. ταν οι Αθηναοι διταξαν τις δο πλευρς να πασουν τις εχθροπαξες και να τους αναθσουν τη διαιτησα, οι Σαμιτες αρνθηκαν. Ως εκ τοτου, ο Περικλς προκλεσε ψφισμα εκστρατεας κατ της Σμου. Η εκστρατεα αποδεχτηκε δυσχερς κι οι Αθηναοι υπφεραν απ βαρις απλειες προτο καταφρουν να υποτξουν τελικ τη Σμο. Σμφωνα με τον Πλοταρχο, κυκλοφρησε η φμη τι η Ασπασα, η οποα γεννθηκε στη Μλητο, υποκνησε ναν πλεμο που ο Περικλς δεν επιθυμοσε, και τελικ το κανε για να την ευχαριστσει.



     Πριν απ την κρηξη του Πελοποννησιακο Πολμου (431 π.Χ.-404 π.Χ.), ο Περικλς, κποιοι απ τους στενος του συνεργτες κι η Ασπασα αντιμετπισαν μια σειρ προσωπικν και νομικν επιθσεων. Ιδιατερα η Ασπασα κατηγορθηκε τι διφθειρε νεαρ κορτσια, προκειμνου να ικανοποισει τις διαστροφς του Περικλ. Σμφωνα με τον Πλοταρχο, δικστηκε για ασβεια, με δημσιο κατγορο τον κωμικ ποιητ ρμιππο. Αυτς οι κατηγορες δεν ταν, πιθανς, τποτε περισστερο απ αστριχτες συκοφαντες, ωστσο η λη εμπειρα φησε τον μεγλο Αθηναο πολιτικ με μεγλη πικρα. Παρλο που η Ασπασα αθωθηκε χρη σε ασυνθιστο συναισθηματικ ξσπασμα του Περικλ, ο φλος του γλπτης Φειδας πθανε στη φυλακ. νας λλος φλος του, ο Αναξαγρας, δχτηκε επθεση απ την Εκκλησα του Δμου για τις θρησκευτικς του πεποιθσεις. Ο Κγκαν θεωρε πιθαν το ενδεχμενο η δια η αφγηση της δκης και της αθωσης της Ασπασας να εναι πλαστ, «στην οποα πραγματικς συκοφαντες, υποψες και χυδαα αστεα μετατρπηκαν σε μια φανταστικ δικαστικ διαμχη».
     Ο ντονυ Τζ. Ποντλκι, Καθηγητς των Κλασικν στο Πανεπιστμιο της Βρετανικς Κολομβας του Καναδ (University of British Columbia), ισχυρζεται τι ο Πλοταρχος η πηγ του παρεξγησαν κποια σκην απ να θεατρικ ργο. Ο Κγκαν καταλγει πως ακμη και να πιστψει κανες τις ιστορες αυτς, η Ασπασα βγκε θικτη με χωρς τη βοθεια του Περικλ.
     Στη κωμωδα «Αχαρνς», ο κωμικς Αριστοφνης κατηγορε την Ασπασα για τον Πελοποννησιακ Πλεμο. Υποστηρζει τι το Μεγαρικ Διταγμα που εξδωσε ο Περικλς, το οποο απαγρευσε στα Μγαρα τη διεξαγωγ εμπορου με τους Αθηναους και τους συμμχους τους, ταν πρξη εκδκησης επειδ κποιοι Μεγαρες απγαγαν πρνες απ τον οκο της Ασπασας. Η απδοση ευθυνν στην Ασπασα για τον Πελοποννησιακ Πλεμο απ τον Αριστοφνη σως αντικατοπτρζει αναμνσεις απ το προγενστερο επεισδιο με τον πλεμο ανμεσα σε Μλητο και Σμο. Ο Πλοταρχος αναφρει επσης τα σατιρικ σχλια κι λλων κωμικν ποιητν, πως ο Επολις κι ο Κρατνος*. Σμφωνα με τον Ποντλσκι, ο τραννος της Σμου, Δορις, φρεται να υποστηρζει την ποψη πως η Ασπασα ευθνεται για το ξσπασμα τσο του Σαμιακο, σο και του Πελοποννησιακο Πολμου.
     Η Ασπασα ονομστηκε κατ καιρος Να Ομφλη, Δηινειρα**, ρα κι Ελνη. Επιπρσθετες επιθσεις κατ του ζεγους αναφρει ο Αθναιος. Ακμη κι ο γιος του Περικλ, Ξνθιππος, που ‘χε βλψεις στη πολιτικ, δε δστασε να κακολογσει τον πατρα του για τη προσωπικ του ζω.
     Το 429 π.Χ., χρονι κατ την οποα η Αθνα δοκιμαζταν απ τον λοιμ των Αθηνν, ο Περικλς στθηκε μρτυρας του θαντου τσο της αδερφς του, σο και των δο νμιμων παιδιν του απ την πρτη του σζυγο, του Ξνθιππου και του πολυαγαπημνου του Πραλου. Με το ηθικ ιδιατερα χαμηλ, πεσε σε βαθι θλψη, και οτε η συντροφι της Ασπασας μπρεσε να τον παρηγορσει. Λγο πριν το θνατ του, οι Αθηναοι επτρεψαν μια αλλαγ στο νμο που αφοροσε την ιδιτητα του Αθηναου Πολτη του 451 π.Χ., κι τσι μπρεσε ο γιος του απ την Ασπασα, ο Περικλς, που ταν κατ το μισυ Αθηναος, να αποκτσει πλρη πολιτικ δικαιματα και να γνει κληρονμος του. Εντπωση προκαλε το γεγονς πως ταν ο Περικλς εκενος που εχε προτενει το νμο βσει του οποου πλρη πολιτικ δικαιματα εχαν μνο τ’ τομα που εχανε και τους 2 γονες Αθηναους. Ο Περικλς απεβωσε εξαιτας του λοιμο το φθινπωρο του 429 π.Χ.
     Ο Πλοταρχος μεταφρει πληροφορες του Αισχνη του Σωκρατικο, ο οποος γραψε να διλογο με θμα την Ασπασα (σμερα χαμνο), σμφωνα με τις οποες μετ το θνατο του Περικλ η Ασπασα ζησε στο πλευρ του Λυσικλ, με τον οποο απκτησε ναν ακμη γιο, και τον οποο κανε τον πρτο νδρα της πλης. Ο Λυσικλς σκοτθηκε πνω στο καθκον το 428 π.Χ. Με το θνατο του Λυσικλ σταματον οι αναφορς των συγχρνων της συγγραφων. Εναι γνωστο, για παρδειγμα, αν ταν ακμη εν ζω ταν ο γιος της, Περικλς, εξελγη στρατηγς ταν εκτελστηκε μετ τη Ναυμαχα των Αργινουσν. Ο θνατς της τοποθετεται περπου το 401-400 π.Χ. απ τους ιστορικος, εξαιτας της εκτμησης τι εχε δη πεθνει ταν εκτελστηκε ο Σωκρτης το 399 π.Χ., μια χρονολγηση που προκπτει απ τη δομ της «Ασπασας» του Αισχνη.
     Η Ασπασα εμφανζεται στα φιλοσοφικ κεμενα του Πλτωνα, του Ξενοφντα, του Αισχνη του Σωκρατικο και του Αντισθνη. Ορισμνοι μελετητς εικζουν τι ο Πλτων εντυπωσιστηκε τσο απ την ευστροφα της, στε βσισε τη Διοτμα, χαρακτρα του «Συμποσου» του σε εκενη. Υπρχουν ωστσο κι λλοι που θεωρον τη Διοτμα υπαρκτ πρσωπο. Σμφωνα με τον Τσρλς Καν, καθηγητ της Φιλοσοφας στο Πανεπιστμιο της Πενσυλβνια, η Διοτμα εναι απ πολλς απψεις η απντηση του Πλτωνα στην Ασπασα του Αισχνη.
     Στο «Μενξενο», ο Πλτων διακωμωδε τη σχση της Ασπασας με τον Περικλ κι αναφρεται σε μια ειρωνικ ρση του Σωκρτη, τι η Ασπασα δδαξε πολλος ρτορες. Η πρθεση του Σωκρτη εναι να αμαυρσει τη φμη του Περικλ ως ρτορα, υποστηρζοντας ειρωνικ πως, απ τη στιγμ που τον δδαξε η Ασπασα, ο Αθηναος πολιτικς θα ταν αντερος στη ρητορικ απ κποιον που τον δδαξε ο Αντιφν. Επσης αποδδει τη συγγραφ του περφημου «Επιταφου» του Περικλ στη Ασπασα και κατακρνει την ευλβεια των συγχρνων του στο πρσωπο του Περικλ***. Ο Καν υποστηρζει πως ο Πλτων ασπστηκε την ποψη του Αισχνη τι η Ασπασα δδαξε ρητορικ στον Περικλ και το Σωκρτη. Η Ασπασα του Πλτωνα κι η Λυσιστρτη του Αριστοφνη αποτελον εξαιρσεις στην αντληψη πως οι γυνακες δεν χουν ρητορικς ικαντητες, αν κι οι δο αυτο φανταστικο χαρακτρες δεν μας λνε κτι για την πραγματικ θση της γυνακας στην Αρχαα Αθνα. πως παρατηρε η Μρθα Λ. Ρουζ, καθηγτρια Ιστορας στο Κρατικ Πανεπιστμιο Τρομαν: «μοναχ στις κωμωδες τα σκυλι καταφεγουν στα δικαστρια, τα πουλι κυβερνονε κι οι γυνακες δημηγορον».
     Ο Ξενοφν αναφρει σε 2 περιστσεις την Ασπασα στα σωκρατικ του ργα: στα «Απομνημονεματα» και στον «Οικονομικ». Και στις δο περιπτσεις ο Σωκρτης προτενει στον Κριτβουλο να τη συμβουλευτε. Στα «Απομνημονεματα» ο Σωκρτης αναφρει μια ρση της Ασπασας, τι το πρσωπο που κνει να συνοικσιο θα πρπει να αναφρει με ειλικρνεια τα καλ χαρακτηριστικ ενς νδρα.[40] Στον «Οικονομικ» ο Σωκρτης παραδχεται τι η Ασπασα κατχει περισστερες γνσεις σχετικ με τη διαχεριση ενς σπιτιο και την οικονομικ σχση ανμεσα στους δο συζγους.
     Τσον ο Αισχνης ο Σωκρατικς, σο κι ο Αντισθνης, ονμασαν ναν σωκρατικ διλογο «Ασπασα», αν και σμερα δεν σζονται παρ λγα αποσπσματα. Οι κριες πηγς μας για την «Ασπασα» του Αισχνη εναι οι Αθναιος, Πλοταρχος και Κικρων. Στο διλογο, ο Σωκρτης προτενει στον Καλλα να στελει το γιο του Ιππνικο στην Ασπασα για καθοδγηση. ταν ο Καλλας αντιτθεται στη προοπτικ μιας γυνακας δασκλας, ο Σωκρτης απαντ τι η Ασπασα επηρασε θετικ τον Περικλ και, μετ το θνατ του, το Λυσικλ. Σε απσπασμα του διαλγου που διασζει στα λατινικ ο Κικρων, η Ασπασα εμφανζεται ως «θηλυκς Σωκρτης», συμβουλεοντας αρχικ τη σζυγο του Ξενοφντα και κατπιν τον διο (ο συγκεκριμνος Ξενοφν δεν εναι ο δισημος ιστορικς) σχετικ με την απκτηση αρετς διαμσου της αυτογνωσας. Ο Αισχνης παρουσιζει την Ασπασα ως δασκλα κι εμπνευστ της τελειτητας, συνδοντας τις αρετς αυτς με την ιδιτητ της ως εταρας. Σμφωνα με τον Καν, καθνα απ τα επεισδια στην Ασπασα του Αισχνη δεν εναι απλ πλαστ, αλλ κι απστευτο.
     Απ την «Ασπασα» του Αντισθνη διασζονται μλις 2-3 αποσπσματα. Αυτς ο διλογος περιχει αρκετ λασπολογα, αλλ κι ανκδοτα σχετικ με το βο του Περικλ. Ο Αντισθνης κατ τα φαινμενα δεν εξαπλυσε επθεση μοναχ κατ της Ασπασας, αλλ εναντον ολκληρης της οικογνειας του Περικλ, συμπεριλαμβανομνων των γιων του. Ο φιλσοφος πιστεει τι ο μεγλος πολιτικς επλεξε την ηδον απ την αρετ. Κατ’ επκτασην η Ασπασα παρουσιζεται ως η προσωποποηση μιας ζως παραδομνης σε σεξουαλικς απολασεις.
     Η Ασπασα εμφανζεται σε πολλ σημαντικ ργα της σγχρονης λογοτεχνας. Ο ρομαντικς δεσμς της με τον Περικλ ενπνευσε μερικος απ τους διασημτερους μυθιστοριογρφους και ποιητς των τελευταων αινων. Ιδιατερα οι εκπρσωποι του ρομαντισμο κατ το 19ο αι. κι οι συγγραφες ιστορικν μυθιστορημτων του 20ου αι. βρκαν στην ιστορα της μια αστερευτη πηγ μπνευσης.
     Το 1835 η Λυδα Μαρα Τσιλντ, Αμερικανδα οπαδς της κατργησης της δουλεας, συγγραφας και δημοσιογρφος, δημοσευσε τη «Φιλοθα», να κλασικ ρομντζο, που τοποθετεται την εποχ του Περικλ και της Ασπασας. Το συγκεκριμνο ργο θεωρεται το πιο επιτυχημνο και περτεχνο της συγγραφως, επειδ οι γυναικεοι χαρακτρες κι ειδικ η Ασπασα, παρουσιζονται με ιδιατερη λεπττητα κι ομορφι.
     Το 1836, ο Γουλτερ Σβατζ Λντορ, γγλος συγγραφας και ποιητς, δημοσευσε το «Περικλς & Ασπασα», να απ τα διασημτερα βιβλα του. Το ργο αυτ εναι μια αναπαρσταση της κλασικς Αθνας διαμσου μιας σειρς απ φανταστικ γρμματα, που περιχουν πολυριθμα ποιματα. Τα γρμματα συχν ξεφεγουν απ τα πραγματικ γεγοντα αλλ προσπαθον να αιχμαλωτσουν το πνεμα του Χρυσο Αινα του Περικλ.
     Ο Ρμπερτ Χμερλινγκ εναι νας ακμη λογοτχνης που ντλησε μπνευση απ την προσωπικτητα της Ασπασας. Το 1876 δημοσευσε το μυθιστρημα «Ασπασα», να βιβλο για τους τρπους και τα θη της εποχς του Περικλ, καθς κι ργα πολιτιστικο και ιστορικο ενδιαφροντος.
     O Ιταλς ποιητς Τζκομο Λεοπρντι, που εμπνεστηκε απ το κνημα του ρομαντισμο, δημοσευσε να σνολο απ πντε ποιματα, γνωστ ως «ο Κκλος της Ασπασας». Τα ποιματα αυτ εναι εμπνευσμνα απ την επδυνη εμπειρα του απελπισμνου και ανεκπλρωτου ρωτα για μια γυνακα, τη Φννυ Ταρτζνι Τοτσττι. Ο Λεοπρντι αποκαλε τη γυνακα αυτ Ασπασα, απ τη σντροφο του Περικλ.
     Το 1918, ο μυθιστοριογρφος και θεατρικς συγγραφας Τζωρτζ Κραμ Κουκ παρουσασε το πρτο του θεατρικ «Οι Αθηναες», που παρουσιζει την Ασπασα ως καθοδηγτρια ενς κινματος για ειρνη. Ο Κουκ συνδασε το αντιπολεμικ ασθημα των ημερν του με το σκηνικ της Αρχαας Αθνας.
     Η Αμερικανδα συγγραφας Γερτροδη θερτον στο ργο «Ο Αθνατος Γμος» (1927) πραγματεεται την ιστορα του Περικλ και της Ασπασας, κνοντας αναφορ στις περιδους του Σαμιακο Πολμου, του Πελοποννησιακο Πολμου και του Λοιμο των Αθηνν.
     Το νομα της Ασπασας συνδεται στεν με τη δξα και τη φμη του Περικλ. Ο Πλοταρχος την αναγνωρζει ως μια σημαντικ προσωπικτητα ανμεσα στους πολιτικος και τους διανοομενους, και εκφρζει το θαυμασμ του για μια γυνακα που «χειριζταν πως επιθυμοσε τους σπουδαιτερους νδρες του κρτους και παρεχε αφορμ στους φιλοσφους να μιλον κολακευτικ για εκενη και εις μκρος». Ο συγγραφας αναφρει τι η φμη της Ασπασας ταν ττοια, που ακμη κι ο Κρος ο Νετερος, που ενεπλκη σε πλεμο με το βασιλι Αρταξρξη Β' της Περσας, χρισε το νομ της σε μια απ τις παλλακδες του. ταν ο Κρος χασε τη ζω του στη μχη, η γυνακα αυτ δθηκε ως λφυρο στο βασιλι, στον οποο σκησε μεγλη επιρρο. Ο Λουκιανς αποκαλε την Ασπασα «πρτυπο σοφας» κι εξυμνε «τις γνσεις της γρω απ την πολιτικ, τη διορατικτητα, την εξυπνδα και την οξυδρκει της». να κεμενο συριακς προλευσης, σμφωνα με το οποο η Ασπασα συνθεσε να λγο και ζτησε απ ναν νδρα να το διαβσει για χρη της στο δικαστριο, επιβεβαινει τη φμη της ρητορικς δειντητας της. Μια βυζαντιν εγκυκλοπαδεια του 10ου αινα, η Σοδα, αναφρει τι η Ασπασα χρησιμοποιοσε ξυπνα τις λξεις, πως ταν σοφστρια και δασκλα της ρητορικς.
     Βασιζμενοι στις παραπνω αποτιμσεις, μια σειρ απ μελετητς υποστηρζουν τι η Ασπασα υπρξε, κατ τα φαινμενα, η μοναδικ γυνακα στην κλασικ Ελλδα που κατφερε να διακριθε στο δημσιο βο, επηρεζοντας τον Περικλ στη σνταξη των δημσιων λγων του. Μια μερδα ιστορικν εναι της ποψης τι η Ασπασα δρυσε μια Ακαδημα για κορτσια πλοσιων οικογενειν ακμη τι αποτελε τον εφευρτη τη σωκρατικς μεθδου. Ωστσο, ο Ρμπερτ Γ. Γουλας, Καθηγητς των Κλασικν στο Northwestern University, τονζει πως «δεν μπορομε να δεχτομε ως ιστορικ αλθεια το ανκδοτο της εποχς, βσει του οποου η Ασπασα μαθε στον Περικλ να μιλ, οπτε ταν σημαντικ ρτορας φιλσοφος». Ο Γουλας θεωρε τι πιθανς ο Πλτων αποδδει αυτ το ρλο στην Ασπασα επηρεασμνος απ την κωμωδα. Ο Κγκαν με τη σειρ του περιγρφει την Ασπασα ως μια «μορφη, ανεξρτητη, εξαιρετικ ξυπνη νεαρ γυνακα, ικαν να συμμετχει επ σοις ροις σε μια συζτηση ανμεσα στα μεγαλτερα μυαλ της Ελλδας, καθς και να συζητ και να δνει διευκρινσεις σε οποιαδποτε ερτηση με το σζυγ της». Ο Ρτζερ Τζαστ, Καθηγητς της κοινωνικς ανθρωπολογας στο Πανεπιστμιο του Κεντ, πιστεει τι η Ασπασα ταν να εξαιρετικ πρσωπο, αλλ το παρδειγμ της εναι απ μνο του αρκετ για να τονσει το γεγονς τι για να γνει μια γυνακα ισξια πνευματικ και κοινωνικ ενς ντρα πρεπε να ταν εταρα. Σμφωνα με την Προντενς λλεν, φιλσοφο και καθηγτρια, η Ασπασα προθησε την προοπτικ να γνει μια γυνακα φιλσοφος να βμα παραπρα απ τη ποιτρια Σαπφ.
     πως τονζει ο Τζνα Λντερινγκ, το βασικτερο πρβλημα των σγχρονων μελετητν εναι πως τα περισστερα πργματα που εναι γνωστ για το βο της Ασπασας εναι απλς υποθσεις. Ο Θουκυδδης δεν την αναφρει καθλου. Μοναδικς μας πηγς εναι αναξιπιστες αναπαραστσεις και υποθσεις που καταγρφονται απ λογοτχνες και φιλοσφους, οι οποοι δεν ενδιαφρονταν για την Ασπασα ως ιστορικ πρσωπο. Κατ’ επκταση, για το πρσωπ της διαθτουμε μια σειρ απ αναφορς που αντιφσκουν: λλοτε εναι μια καλ σζυγος πως η Θεαν κι λλοτε νας συνδυασμς παλλακδας και πρνης, πως η Θαργηλα. Για τους παραπνω λγους, υπρχουν αμφιβολες σχετικ με το αν πρκειται για υπαρκτ πρσωπο.
     Σμφωνα με τον Γουλας, «για μας η Ασπασα διαθτει και μπορε να διαθσει σχεδν μηδενικ ιστορικ υπσταση». Για το λγο αυτ, η Μαντλν Μ. Χνρυ, Καθηγτρια των Κλασικν στο Πανεπιστμιο της Αβα, αναφρει τι «τα βιογραφικ ανκδοτα που κυκλοφρησαν κατ την αρχαιτητα για την Ασπασα εναι εξαιρετικ παραστατικ, σχεδν με μηδενικ επαληθευσιμτητα και παραμνουνε ζωνταν μχρι τον 20ο αι.». Καταλγει πως «εναι δυνατ να χαρτογραφσουμε μονχα τις απλοστερες πιθαντητες σχετικ με τη ζω της».
     Ο Χνρυ θεωρε λασπολογα τις αναφορς των αρχαων συγγραφων και κωμικν ποιητν πως η Ασπασα ταν πρνη και διατηροσε οκο ανοχς. Υποστηρζει πως οι υπαινιγμο αυτο εχανε στχο να αμαυρσουν τη φμη της ηγεσας της Αθνας και βασζονται στο γεγονς τι, εξαιτας ενς νμου που ο διος εχε περσει, ο Περικλς δεν μπρεσε να παντρευτε την Ασπασα και αναγκστηκε απλ να συγκατοικε μαζ της. Για τους λγους αυτος, η ιστορικς Νικλ Λορ αμφισβητε ακμη και την δια τη περιγραφ των αρχαων συγγραφων, που θλει την Ασπασα να εναι εταρα παλλακδα. Οι Φορνρα και Σμονς επσης απορρπτουνε την εκδοχ πως η Ασπασα εκδιδτανε και διατηροσε κακφημα σπτια.
     Σμφωνα με την Ντμπρα Νιλς, Καθηγτρια της Φιλοσοφας στο Πανεπιστμιο του Μσιγκαν, αν η Ασπασα δεν ταν ελεθερη γυνακα, το διταγμα βσει του οποου κρθηκε νμιμος ο γιος της απ τον Περικλ, αλλ κι ο μετπειτα γμος της με το Λυσικλ (η Νιλς θεωρε πως η Ασπασα νυμφεθηκε το Λυσικλ) θα ταν αδνατα.
     Οι Φορνρα και Σμονς υιοθετον την ποψη πως ο Περικλς παντρετηκε μεν την Ασπασα, αλλ ο νμος του περ δικαιωμτων του πολτη, τη καθιστοσε παρνομη σντροφο. Ο Γουλας υποστηρζει πως, με το να παντρευτε την Ασπασα, αν πργματι τη παντρετηκε, ο Περικλς συνχισε μια παρδοση που θελε διακεκριμνους Αθηναους αριστοκρτες να παντρεονται ξνες με υψηλς διασυνδσεις. Ο Χνρυ πιστεει τι τον Περικλ εμπδισε ο δικς του νμος να παντρευτε την Ασπασα κι τσι συγκατοικσανε χωρς να προηγηθε γμος. Βασισμνος σε απσπασμα κωμωδας ο Χνρυ υποστηρζει πως η Ασπασα τανε στη πραγματικτητα «παλλακδα». Σμφωνα με τον ιστορικ Γουλιαμ Σμιθ, η σχση της Ασπασας με τον Περικλ ταν «ανλογη των μοργανατικν γμων των σγχρονων πριγκπων». Ο ιστορικς ρνολντ Γ. Γκομ τονζει πως «σγχρονο του αναφρονταν στον Περικλ σαν να τανε παντρεμνος με την Ασπασα».
     Σμφωνα με τον Καν, ιστορες πως οι επισκψεις του Σωκρτη στο σπτι της Ασπασας, μαζ με τις συζγους των φλων του, καθς κι η σχση του Λυσικλ με την Ασπασα, δεν μοιζουν να βασζονται στη πραγματικτητα. Πιστεει τι ο Αισχνης αδιαφοροσε για την ιστορικτητα των αφηγσεν του και πως οι τελευταες εφευρθηκαν σε μια εποχ που η ημερομηνα θαντου του Λυσικλ εχε λησμονηθε, χι μως και η ιδιτητ του. Ο Κγκαν εικζει πως, αν πργματι λαβε χρα η δκη της Ασπασας, «χουμε πολλος λγους να πιστεουμε τι συνβη το 438 παρ σε κποια λλη εποχ».
     Σμφωνα με τον Τζημς Φ. ΜακΓκλου, Καθηγητ του Πανεπιστημου της Αβα, δεν εναι πολ πιθαν οι κατηγορες κατ της Ασπασας να γιναν απ τον ρμιππο. Θεωρε τι ο Πλοταρχος οι πηγς του συγχουν το δικαστριο με το θατρο. Ο Αθναιος παραθτει μια ρση του Αντισθνη, σμφωνα με την οποα ο Περικλς την υπερασπστηκε ενντια σε κατηγορες για ασβεια «χνοντας περισστερα δκρυα σε σχση με ττε που κινδνευε η ζω κι η περιουσα του».
     Ο αστεροειδς 409 Ασπασα (409 Aspasia), που ανακαλφθηκε το 1895, πρε το νομ του απ το ιστορικ αυτ πρσωπο.

   * Ο Κρατνος στο ργο «Διονυσαλξανδρος» παρομοιζει τον Περικλ και την Ασπασα με το παρνομο ζεγος Πρη κι Ελνης. πως ο Πρης στθηκε η αφορμ για πλεμο με το βασιλι της Σπρτης, το Μενλαο, εξαιτας του πθους του για την Ελνη, τσι κι ο Περικλς, παρασυρμνος απ μια ξνη, την Ασπασα, ενπλεξε την Αθνα σε πλεμο με τη Σπρτη. Ο Επολις επσης αποκαλε την Ασπασα Ελνη.
  ** Η Ομφλη κι η Δηινειρα ταν αντστοιχα η βασλισσα της Λυδας που κρτησε για να χρνο αιχμλωτο τον Ηρακλ κι η πολπαθη σζυγς του. Οι Αθηναοι δραματουργο ενδιαφρθηκαν για την Ομφλη απ τα μσα του 5ου αι. Οι κωμικο παρωδοσαν τον Περικλ επειδ βρισκταν υπ την επιρρο μιας γυνακας σαν την Ασπασα. Η Ασπασα ονομζεται Ομφλη στους «Χερωνες» του Κρατνου στους «Φλους» του Επολι.
*** Ως σζυγο του «Ολμπιου» Περικλ. Οι Αρχαοι λληνες συγγραφες αποκαλον τον Περικλ με αυτ το επθετο, επειδ «στραφτε και βροντοσε κι ενθουσαζε την Ελλδα», καθς επσης επειδ κρατοσε τα πλα του Δα εν αγρευε.
--------------------------------------------------------

                       Αξιοθα

     4ος π.Χ. αι. Μαθτρια κι αυτ, πως κι η Λασθνεια, της ακαδημας του Πλτωνος. λθε στην Αθνα απ τη Πελοποννησιακ πλι Φλιοντα. δειξεν ιδιατερον ενδιαφρον για τα μαθηματικ και τη φυσικ φιλοσοφα. Αργτερα δδαξε τις επιστμες αυτς στη Κρινθο και την Αθνα. Ο Πλτωνας δδαξε φιλοσοφα σε τουλχιστον δο γυνακες, τη Λασθνεια απ τη Μαντινεα και την Αξιοθα απ τον Φλιοντα.
     Ο Διογνης Λαρτιος ταν ιστοριογρφος της αρχαας φιλοσοφας που ζησε τον 3ο μ.Χ. αι. (~180 - ~240). Το ργο του Βοι Φιλοσφων (πλρης ττλος: Βοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφᾳ εὐδοκιμησντων κα τῶν ἑκστῃ αἱρσει ἀρεσκντων ἐν ἐπιτμῳ συναγωγῆ) σζεται ολκληρο κι αποτελε τερστια πηγ πληροφοριν (χι πντα αξιπιστων, ββαια) για πλθος φιλοσφων. Εκε αναφρει και μλιστα δις, τις 2 μαθτριες του Πλτωνα. Απ τα 10 βιβλα των Βων, το 3ο εναι ολκληρο αφιερωμνο στον Πλτωνα. πως εναι φυσικ, γνεται λγος και για τους μαθητς του. Ιδο το απσπασμα:

   μαθηταὶ δ’ αὐτοῦ Σπεύσιππος Ἀθηναῖος, Ξενοκράτης Χαλκηδόνιος, Ἀριστοτέλης Σταγειρίτης, Φίλιππος Ὀπούντιος, Ἑστιαῖος Περίνθιος, Δίων Συρακόσιος, Ἄμυκλος Ἡρακλεώτης, Ἔραστος καὶ Κορίσκος Σκήψιοι, Τιμόλαος Κυζικηνός, Εὐαίων Λαμψακηνός, Πύθων καὶ Ἡρακλείδης Αἴνιοι, Ἱπποθάλης <καὶ> Κάλλιππος Ἀθηναῖοι, Δημήτριος Ἀμφιπολίτης, Ἡρακλείδης Ποντικὸς καὶ ἄλλοι πλείους, σὺν οἷς καὶ γυναῖκες δύο Λασθένεια Μαντινικὴ καὶ Ἀξιοθέα Φλειασία, ἣ καὶ ἀνδρεῖα ἠμπίσχετο, ὥς φησι Δικαίαρχος. (Διογνης Λαρτιος, Βοι Φιλοσφων, III, 46).

     Η Λασθνεια απ τη Μαντινεα, την αρχαιτατη πλη της Αρκαδας κι η Αξιοθα απ το Φλειοντα, την αρχαα πλη-κρτος της Κορινθας. Γυνακες! Μλιστα, για τη 2η γρφει ο Διογνης: «η οποα φοροσε αντρικ ροχα, πως λει ο Δικααρχος». Εδ αρχζουνε τα δσκολα. Εντξει, φοροσε αντρικ ροχα για να μπορε να παρακολουθε τις παραδσεις (αρχικ του Πλτωνα στη συνχεια και του Σπεσιππου, του ανιψιο του που τονε διαδχτηκε ως σχολρχης στην Ακαδημα), αυτ μπορομε να το καταλβουμε. Αλλ γιατ μνον η Αξιοθα; Δηλαδ, η Λασθνεια μπαινε στην Ακαδημα χωρς μεταμφεση; Γιατ ο Διογνης εναι σαφς: «Ἀξιοθέα Φλειασία, ἣ καὶ ἀνδρεῖα ἠμπίσχετο» -μνο για την Αξιοθα λει τι φοροσε αντρικ ροχα. (Εδ να σημεισω τι απορ με την ακαδημακ διαμχη για το αν φοροσαν αντρικ κι οι δο μνον η Αξιοθα. Το απσπασμα δεν αφνει περιθριο για παρερμηνεα: στον ενικ κι η αντωνυμα και το ρμα. Δεν χρειζεται να εσαι η κορυφ της αρχαιομθειας για να το καταλβεις. Απορ.) Και ποιος, τλος πντων, τα λει αυτ; Ο Δικααρχος. Μπως να ζητσουμε απ κενον να μας λσει τις απορες;



     Ο Δικααρχος (350-290 π.Χ.) ταν φιλσοφος, γεωγρφος και μαθηματικς που φοτησε στο Λκειο του Αριστοτλη. Απ τα ργα του ελχιστα αποσπσματα σζονται και σγουρα χι κενα που εχε στα χρια του ο Διογνης Λαρτιος ταν γραφε τους Βους 6 αινες αργτερα. Συνεπς, ο Δικααρχος, παρτι σγουρα γνριζε καθτι σγχρονος των υπ διερενηση δεσποινδων, δεν μπορε να μας διαφωτσει. Για να δομε τη 2η αναφορ του Διογνη Λαρτιου στη Λασθνεια και την Αξιοθα. Το απσπασμα εναι απ το τταρτο βιβλο των Βων που γνεται λγος, μεταξ λλων, για τον Σπεσιππο (408-339/338 π.Χ.).

   ἐλέγοντο δὲ αὐτοῦ καὶ αἱ Πλάτωνος ἀκούειν μαθήτριαι, Λασθένειά τε ἡ Μαντινικὴ καὶ Ἀξιοθέα ἡ Φλιασία. ὅτε καὶ Διονύσιος πρὸς αὐτὸν γράφων τωθαστικῶς φησι·‘καὶ ἐκ τῆς Ἀρκαδικῆς σου μαθητρίας ἔστι τὴν σοφίαν καταμαθεῖν. καὶ Πλάτων μὲν ἀτελεῖς φόρων τοὺς παρ’ αὐτὸν φοιτῶντας ἐποίει· σὺ δὲ δασμολογεῖς καὶ παρ’ ἑκόντων καὶ ἀκόντων λαμβάνεις.’ (Διογνης Λαρτιος, Βοι Φιλοσφων, IV, 2)

   Λγεται τι μαθτρις του [του Σπεσιππου] γιναν κι οι γυνακες-μαθτριες του Πλτωνα, η Λασθνεια απ τη Μαντινεα κι η Αξιοθα απ το Φλειοντα. Κι ο Διονσιος [ο Νετερος, των Συρακουσν] του γρφει [του Σπεσιππου] χλευαστικ: «μπορε κανες να μθει φιλοσοφα κι απ τη μαθτρια του απ την Αρκαδα. Γιατ μπορε ο Πλτωνας να μη χρωνε δδακτρα στους μαθητς του, αλλ σ τους τα παρνεις, ετε θλουν να πληρσουν ετε χι».

     200px-speusippus_in_thomas_stanley_history_of_philosophy. Να στοιχεα! Η Λασθνεια κι η Αξιοθα συνχισαν και μετ το θνατο του Πλτωνα να παρακολουθον παραδσεις στην Ακαδημα, αυτ τη φορ απ τον διδοχ του, τον Σπεσιππο. Απ το απσπασμα προκπτει τι ο Διονσιος ουσιαστικ κατηγορε τον σπονδο φλο του και νο σχολρχη της Ακαδημας αφενς για φιλαργυρα κι αφετρου για αθμιτη σναψη ερωτικς σχσης (για να το πω με αποστειρωμνη πολιτικ ορθτητα) με μια μαθτρι του, τη Λασθνεια. Αν πιστψουμε τις πηγς, ο Σπεσιππος ταν, εκτς απ οξθυμος, και φιλοχρματος και γυναικς. Το επιβεβαινει αυτ κι ο Διονσιος, οπτε μλλον εναι αλθεια τι ο Σπεσιππος δεν τανε κι υπδειγμα αρετς. Αλλ, για να επιστρψουμε στις 2 δεσποινδες, αν ισχουν αυτ που γρφει ο Λαρτιος, η Λασθνεια (που δεν φοροσε αντρικ) τανε κτι παραπνω απ μαθτρια του Σπεσιππου. σως αυτ να δικαιολογε τη παρουσα της στην Ακαδημα με γυναικεα ροχα. Αλλ η Αξιοθα; Ποιος να ξρει; Ας εξαντλσουμε λες τις πηγς πριν αρχσουμε τις εικασες. Για να δομε τι χει να πει επ του θματος ο Θεμστιος.
     Ο Θεμστιος (317-388 μ.Χ.) τανε πολιτικς, ρτορας και φιλσοφος. Σποδασε στη Πλη, που κι ζησε το μεγαλτερο μρος της ζως του. Προφανς τανε καλς ρτορας, εξ ου και το προσωνμιον Ευφραδς. Σ’ ναν απ τους σωζμενους λγους τους, εχε πει κτι σχετικ με το υπ εξταση ζτημα. Μιλντας για κποιο νεαρ που δε κατονομζεται, επε:

   […] εχε σχεδν την δια εμπειρα που εχαν η φιλσοφος Αξιοθα κι ο Ζνων ο Κιτιες κι ο Κορνθιος αγρτης. ταν η Αξιοθα διβασε ν απ τα ργα του Πλτωνα σχετικ με τη πολιτεα, φυγε απ την Αρκαδα και πγε στην Αθνα. Παρακολοθησε τη διδασκαλα του Πλτωνα, καταφρνοντας να κρψει για αρκετ καιρ το γεγονς τι ταν γυνακα, ακριβς πως ο Αχιλλας εχε κρψει το φλο του στο σπτι του Λυκομδη. (Λγος 23, 295c)

     Ο Θεμστιος εναι κατ ναν αινα μεταγενστερος του Διογνη, ρα χρονικ ζησε ακμα πιο μακρι απ τα γεγοντα που περιγρφει, συνεπς εναι ακμα λιγτερο αξιπιστος. Παρ’ λα αυτ, μας δνει να σημαντικ στοιχεο για την Αξιοθα: μας λει τι διβασε να ργο του Πλτωνα σχετικ με τη πολιτεα (προφανς εννοε τη Πολιτεα) κι παθε ττοια πλκα που ’φυγε απ τη πατρδα της (απ την Αρκαδα, λει λανθασμνα ο Θεμστιος, χοντας μλλον μπερδψει την Αξιοθα με τη Λασθνεια) και πγε στην Αθνα για να παρακολουθσει τις παραδσεις του. Μαθανουμε επσης τι ντως ντυνταν με αντρικ ροχα για να κρβει το φλο της (χρησιμοποιοσε δηλαδ το τχνασμα του Αχιλλα -που ντυνταν γυναικεα και ζοσε με τις κρες του Λυκομδη στη Σκρο για να αποφγει να πει να πολεμσει στην Τροα- απ την ανποδη).
     Αυτς εναι λγο-πολ οι πρωτογενες πηγς. Συν να απσπασμα σε κομμτι παπρου που βρθηκε στην Οξρρυγχο της Αιγπτου, που αναφρεται τι μα γυνακα, η οποα δεν κατονομζεται, σποδασε φιλοσοφα υπ τον Πλτωνα, τον Σπεσιππο και τον Μενδημο τον Ερετρια. Η μνη πρσθετη πληροφορα απ τον ππυρο εναι τι αυτ η κυρα στην εφηβεα της ταν μορφη και γεμτη ανεπιτδευτη χρη. Σε ποιαν να αναφρεται ραγε, στη Λασθνεια στην Αξιοθα; Δεν γνωρζουμε.
     Εν πση περιπτσει, απ’ αυτ τα λγα που γνωρζουμε μπορομε να κνουμε κποιες χι και τσο παρακινδυνευμνες εικασες. Για κποιον λγο που δεν μπορ να εξηγσω, θεωρ την Αξιοθα σημαντικτερη απ τη Λασθνεια. (Μλλον φταει ο Διονσιος με κενο το καρφ για τα γκομενικ της Λασθνειας). χι πως χει κποια ιδιατερη σημασα: με τη προδο του χρνου, Λασθνεια κι Αξιοθα συγκλνουνε συμβολικ σ’ να και το αυτ πρσωπο. Συνεπς, σχεδν εντελς αυθαρετα επιλγω ως σμβολο της ακρεστης δψας για γνση την Αξιοθα.



     Ο Φλειοντας (ο αρχαος Φλειοῦς) τανε σημαντικ πλη-κρτος κοντ στη Νεμα και σμμαχος της Σπρτης. Μπορομε να υποθσουμε με ασφλεια τι η Αξιοθα προερχταν απ πλοσια οικογνεια, αφενς γιατ ξερε να διαβζει κι αφετρου γιατ στο σπτι της υπρχε αντγραφο της Πολιτεας. Διβασε αυτ το αριστοργημα της αρχαιοελληνικς γραμματεας (με το οποο, σο κι αν διαφωνε κανες -σε ορισμνες περιπτσεις δικαως- με τα επιμρους, δεν παει να εναι και φιλοσοφικ και λογοτεχνικ διαμντι) κι εντυπωσιστηκε σε ττοιο βαθμ που αποφσισε ν’ αλλξει τη ζω της. (Κυριολεκτικ, χι σαχλομεταφορικ πως χρησιμοποιεται συνθως, π.χ., «Ο Μτσος μου λλαξε τη ζω», πργμα αδνατον). φυγε απ τη πλη της και πγε στη εχθρικ Αθνα μνο και μνο για να σπουδσει φιλοσοφα στην Ακαδημα. Μπανει κανες στον πειρασμ να φανταστε τις συνθκες και τις λεπτομρειες, αλλ θα συγκρατηθ μνοντας σο πιο κοντ στα γεγοντα γνεται.
     Φτνοντας στην Αθνα, εχε μνο 2 επιλογς: ετε θα γινταν εταρα, πως η Ασπασα του Περικλ (, ακμα χειρτερα, πρνη), ετε θα παρστανε τον ντρα. Οι ελεθερες μη Αθηναες που ζοσανε στη κλασικ Αθνα δεν εχαν λλες επιλογς. Η εταρα απολμβανε μεν τη προστασα ενς Αθηναου πολτη, αλλ παρλληλα τανε δσμι του, μια παλλακδα επιφορτισμνη με το καθκον να προσφρει χαρ (χι μνο στο κρεβτι· οι εταρες ταν συνθως μορφωμνες κι ξυπνες γυνακες) στον ισχυρ προσττη της. Η Αξιοθα, υποθτω, τι δεν θελε να βρεθε υποχεριο κποιου πλοσιου Αθηναου, πργμα που θα της ταν μλλον εκολο, αν ταν μορφη και μορφωμνη, πως μας παραδδεται. τσι, θα μποροσε να ζσει χωρς πρβλημα στην Αθνα, αλλ δεν μποροσε να πηγανει στην Ακαδημα. Εκενη μως θελε να κνει φιλοσοφα! Γι’ αυτ εχε πει στην Αθνα, χι για να γνει μαιτρσσα κποιου επιφανος Αθηναου. Επομνως, επλεξε να παραστσει τον ντρα.
     Εδ υπρχει να σημεο που δυσκολεομαι να το πιστψω. Εναι δυνατν να παριστνει μια μορφη γυνακα τον ντρα για χρνια ολκληρα και να μη τη καταλβει κανες; Και καλ στη καθημεριντητς της -εκε μπορε να φανταστε κανες τι εμφανιζταν σπανως σε δημσιους χρους, πρσεχε πολ, σχεδν κρυβταν. Αλλ στην Ακαδημα; Εναι δυνατν να περν ρες ατελεωτες με αποδεδειγμνα ξυπνους ανθρπους συζητντας φιλοσοφικ προβλματα και να μη καταλβει κανες τι ταν γυνακα; Το θεωρ αδνατον. (Κι χι μνο εγ· η Kate Lindemann γρφει, με απλυτη βεβαιτητα, στη Society for the Study of Women Philosophers, Inc.: «Στο κτω-κτω ταν γνωστ τι [η Αξιοθα] ταν γυνακα ντυμνη σαν ντρας».) λλωστε, μχρι κι αινες αργτερα, κποιοι ξεραν τι τανε γυνακα. Απ πο το μθαν οι μεταγενστεροι; Απ τους συγχρνους της ασφαλς. Οι οποοι ξεραν. Εδ ανογω μα μεγλη παρνθεση για να παραθσω το πς περιγρφει, στηριζμενος αποκλειστικ στη φαντασα του, ο Γλλος Roger-Pol Droit την Αξιοθα:

     σον αφορ στο πρσωπο, ταν εντξει. Το μτωπ της ταν αρκετ ψηλ, τα φρδια αρκετ ντονα, η μτη της αρκετ δια, για να την περσει κανες για αγρι. Φυσικ, τα μτια της ταν γλυκ, τ’ αυτι της λεπτοκαμωμνα. Αλλ υπρχανε πολλο νοι ντρες με αυτ τα χαρακτηριστικ. Στην ηλικα που τανε, θα μποροσε κανες να ξεγελαστε. Προπαντς αφο εχε κοντ και σγουρ μαλλι και σχεδν τετργωνο πηγονι. Με τη πλτη στο φως, δικρινες μλιστα να πολ λεπτ χνοδι ψηλ στα μγουλα και στο πνω χελος.
     Η σιλουτα της ταν επσης εντξει: ταν ψηλ, κπως οστεδης, με ισχν και μακρι κρα. Η Αξιοθα τανε περφανη για τη ξερακιαν της σιλουτα, την απαλλαγμνη απ εκενες τις καμπλες που κατεδεκνυαν απ μακρι τη θηλυκτητα. Μα την αλθεια, εχε τα πντα για να τη μπερδψει κανες μ’ να νον ντρα. Τα πντα, συμπεριλαμβανομνων των μεγλων, πλατιν χεριν της, που τανε καλοκαμωμνα αλλ σχεδν τραχι.
     Τα πντα σχεδν τα πντα. Το μνο, αλλ απειλητικ πρβλημα ταν τα στθη. Δο μλα στρογγυλ, σφιχτ, ψηλ στο κορμν ολοφνερα. Θα ‘ταν αδνατον να τη περσουνε για αγρι, αν βλεπαν το φασμα του χιτνα της τεντωμνο απ αυτς τις υπεροπτικς και σταθερς καμπλες. Και χωρς αντρικν εμφνιση, θ’ αποχαιρετοσε τη γνση, τη σοφα, την ανψωση της ψυχς που προσφρει η φιλοσοφα. Ο Πλτων δεν θελε γυνακες στην Ακαδημα. Και μως η Αξιοθα θελε να ακοσει τη διδασκαλα του. (σελ. 109-110).

     Ο Droit προτιμ την εκδοχ που θλει την Αξιοθα να καταφρνει να ξεγελσει ως προς το φλο της, μαν ολκερη πλη για πολλ χρνια. Παραδχομαι τι δραματουργικ αυτ η εκδοχ προσφρει περισστερες δυναττητες, αλλ εναι αναληθοφανς, για να το πω κομψ.
     Δεν ξρουμε αν ο Πλτωνας θελε γυνακες στην Ακαδημα. θελε-δεν θελε, δεν μποροσε να τις κνει δεκτς χωρς να παραβισει τον τεγκτο νμο, αυτ το γνωρζουμε. Αλλ πιστεω πως ξερε τι η Αξιοθα τανε γυνακα. Πιστεω (χωρς να μπορ να το αποδεξω -κανες δε μπορε!) πως η Αξιοθα εχε ττοιες διανοητικς ικαντητες που ταν αποδεκτ κι απ τον Πλτωνα κι απ τους συμφοιτητς της. Δεν αποκλεεται να βοηθοσε και το γεγονς τι τανε πλοσια. Αλλ να κνει φιλοσοφα σε ττοιο εππεδο και να παριστνει μ’ επιτυχα τον ντρα για τσο μεγλο χρονικ διστημα, το βρσκω απθανο. Καλ το σενριο για χολιγουντιαν ταινα, αλλ στη πραγματικτητα τα πργματα πρπει να ‘τανε μλλον απλοστερα: λοι στην Αθνα ξεραν τι η Αξιοθα τανε γυνακα, αλλ κνανε τα στραβ μτια ετε επειδ ταν εξαιρετικ περπτωση (μορφη κι ξυπνη) ετε επειδ τανε πλοσια -ετε και για τα δο. Κυρως μως επειδ τανε καλ στη φιλοσοφα. τσι θλω να πιστεω πως γινε. Η κλασικ Αθνα δεν τανε φιλικ προς τις γυνακες, αυτ δεν αμφισβητεται. Απ την λλη, οι Αθηναοι δεν τανε Σπαρτιτες, τανε πιο χαλαρο. σως και να σκφτηκαν: «Θλει να κνει φιλοσοφα; Ας κνει. Ποιον πειρζει;» Μακρι να γινε τσι.
     Για το ργο της Αξιοθας (αν υπρξε ττοιο ργο) δε γνωρζουμε απολτως τποτα. Αν η Αξιοθα μνημονεεται σμερα στην ιστορα της φιλοσοφας, μνημονεεται για το πθος που εχε για τη γνση: θελε να μθει -κι μαθε! κανε τ’ νειρ της πραγματικτητα. Ακριβς επειδ τα κατφερε να εισχωρσει σ’ να πεδο που διαχρονικ θεωρεται αντρικ υπθεση (χωρς να υφσταται κανες πραγματικς λγος γι’ αυτ, πραν απ το επονεδιστο γεγονς τι οι γυνακες εκπαιδεονται τσι στε να πιστψουν τι δεν εναι ικανς να ασχοληθον με κποιους τομες του επιστητο) χει κερδσει επξια μια θση στο εικονοστσι των ηρων της γνσης. Η Αξιοθα, ως σμβολο, ανκει στις καλς στιγμς της ανθρπινης γνσης εν γνει, της εγγενος ανγκης του ανθρπου να γνωρσει. Η Αξιοθα εναι ιδα. Μια πολ καλ ιδα.

   Διονσιος πρς Σπεσιππον: Ἐκ τῆς Ἀρκαδικῆς σου μαθητρας (Ἀξιοθας) ἔστι καταμαθεῖν τὴν σοφαν.
     Ὑπρ τῶν γυναικῶν πλιν ὁ λγος φλτατοι, κα δη ὑπρ Ἀξιοθας τῆς Φλειασας. Οἴη γυν κα ἡ Ἀξιοθα. Τῶν μᾶλλον ἐπισμων μεγλων Ἑλληνδων τῆς ἀρχαιτητος ἦν αὕτη ἡ γυν, φοιτσασα πολλ ἔτη ἐν τῇ Ἀκαδημεᾳ περ τν φιλοσοφαν. Ἠξωσαν δε τν Ἀξιοθα ἐν τῇ Ἀκαδημεᾳ τῶν μεγστων τιμῶν τῆς σοφας. Κα ὡς ἀληθῶς πολλκις ἐβουλθην ὑπμνημα γρᾶψαι περ τῆς Ἀξιοθας ἐν τῷ προτρῳ. Ἄρχομαι οὖν τοῦ λγου διηγομενος τ τῆς Ἀξιοθας ὑμῖν.
      Ἀξιοθα Ἑλληνς τ γνος, ἐκ Φλιοῦντος Πελοποννσου, ἐγενθη ἐν ἐκενῳ τῷ χρνῳ, ἐν ᾧ ἡ Ἀκαδημεα ἵδρυτο ὑπ τοῦ Πλτωνος, ὅποι περ τν πλεῖστον χρνον διετλεσε ὁ Πλτων φιλοσοφῶν ἄχρι τῆς τελευτῆς αὐτοῦ τῷ 347. Τῷ καιρῷ, ἐν ᾧ ἐγενθη ἡ Ἀξιοθα, ὁ Φλιοῦς ἐτγχανε ὑπ τοῖς Λακεδαιμονοις γεγονς. Ἀξιοθα οὖν ἔτι να οὖσα, ἐπρατο τιν τῶν ἔργων τοῦ Πλτωνος ὡς προμελετσειε τν φιλοσοφαν, μλιστα δε τν τοῦ Πλτωνος, ὥσπερ εἴρηται τῷ Θεμιστῳ.
     Ἀξιοθα, ἀκολοθως τοῖς ἑαυτῆς βουλεμασι, εἰς Ἀθνας ἀφκετο ὅπως μαθητρς φιλοσοφας γνηται ἐν τῇ Ἀκαδημεᾳ, ὅπερ κα ἐγνετο. Ἐνταῦθα πολλ ἔτη φοιτῶσα τοῦ Πλτωνος ἤκουε διδσκοντος περ σοφαν τε κα ἐπιστμας. Μετ Πλτωνα θανντα, μλα γηραῖον ὄντα, Ἀξιοθα μαθητρς οὐ μνον τοῦ Σπευσππου, ἀνεψιοῦ τοῦ Πλτωνος πρς μητρς, ἀλλ κα τοῦ Μενεδμου τοῦ Ἐρετριως ἐγνετο, ὥσπερ γγραπται ἐν τιν παπρῳ. Ἀξιοθα κατ τος Σπευσππου χρνους διδσκαλος σοφας ἐγνετο ἐν τῇ Ἀκαδημεᾳ, ἐν ᾗ τῶν ἀνδρῶν πολλο ἤκουον αὐτῆς διδασκοσης. Σν δε τῇ Ἀξιοθᾳ κα ἡ Λασθνεια ἡ Μαντινικ μαθητρς τοῦ Πλτωνος ἐγνετο ἐν ἐκενῳ τῷ χρνῳ.
     Φησὶ δὲ Διογνης ὁ Λαρτιος ἐν τοῖς Βοις φιλοσφων "Ἐλγοντο δὲ αὐτοῦ ( τοῦ Σπευσππου) καὶ αἱ Πλτωνος ἀκοειν μαθτριαι, Λασθνει τε ἡ Μαντινικὴ καὶ Ἀξιοθα ἡ Φλιασα...Καὶ Πλτων μὲν ἀτελεῖς φρων τοὺς παρ' αὐτὸν φοιτῶντας ἐποει· Σπεσιπος δασμολογν καὶ παρ' ἑκντων καὶ ἀκντων ἐλμβανεν.»

--------------------------------------------------------

                       Νικαρτη η Κορνθια

     Η φιλσοφος, μαθηματικς-γεωμτρης, Νικαρτη, τανε Μεγαρς. ζησε περ τα τλη του 4ου με αρχς 3ου αι. π.Χ. κι υπρξε μαθτρια της φιλοσοφικς Μεγαρικς Σχολς. Προερχταν απ σημαντικς καταγωγς γονες κι εχε πολ υψηλ παιδεα για την εποχ της. Υπρξε μαθτρια του Μεγαρα φιλσοφου Στλπωνα. Εν ο Αθηναος Οντωρ -αν μπορε ββαια να εμπιστευτε κποιος τους λγους αυτο-, αναφρει πως: ο Στλπων εχε κι ερωτικς σχσεις με την Νικαρτη.
     Η Νικαρτη γραψε πολλ ργα που χουνε χαθε ετε χουνε καπηλευτει απ’ λλους. Σμφωνα με τον Αργυρ (της βυζαντινς οικογνειας, 10ος αι. μ.Χ.), ορισμνα θεωρματα που περιχονται στο 1ο βιβλο των Στοιχεων του Ευκλεδη, πως τα: ‘’Παντς τριγνου η μεζων πλευρ την μεζονα γωναν υποτενει’’ Δηλαδ: Σε κθε τργωνο η μεγαλτερη γωνα κεται απναντι της μεγαλτερης πλευρς. Και, ‘’Παντς Τριγνου οι δυο γωναι δο ορθν ελσσονς εισ πντη μεταλαμβανμεναι’’  Δηλαδ: ‘’Σε κθε τργωνο δο γωνες εναι μικρτερες των δυο ορθν με οποιοδποτε τρπο κι αν τις προυμε’’, οφελονται στη Νικαρτη.
     Συνθως στα αρχαα κεμενα αναφρεται σα Μεγαρς μορφωμνη φιλσοφος-εταρα* με αριστοκρατικ καταγωγ. Ωστσο, η Νικαρτη υπρξε σπουδαα φιλσοφος. Σ’ αυτ μλιστα οφελεται η επαναδιατπωση κι η απδειξη ολικο του γεωμετρικο θεωρματος:  “Παντς τριγνου μιας των πλευρν προσεκβλειθεσης, η εντς γωνα εκατρας των εντς και απναντι γωνιν μεζων τσι ”.
     Ο Ιωννης Στοβαος, που ‘ζησε τον 5ο αι. μ.Χ., λανθασμνα αναφρει τη Νικαρτη, σα Κορνθια εταρα και φιλσοφο! Και ο Γ. Ν. Χατζιδκις ακλουθντας την δια λθος θεωρα (περ Κορνθου) με τον Στοβαο αναφρει:  «Στη Νικαρτη οφελεται η επαναδιατπωσις κι η απδειξις του θεωρματος» κ.τ.λ. μως, ο Αθηναος που ‘ζησε 3 αινες νωρτερα απ τον Στοβαο (τλη 2ου αι. μ.Χ.) στο ΙΓ’ βιβλο του (Δειπνοσοφιστν), αναφρει κι αποσαφηνζει περ καταγωγς της τα εξς:  ‘’Νικαρτη δἐ ἡ Μεγαρὶς οὐκ ἀγεννὴς ἦν ἑταρα, ἀλλὰ καὶ γονων... καὶ κατὰ παιδεαν ἐπραστος ἦν, ἠκροᾶτο δὲ Στλπωνος τοῦ φιλοσφου.’’ Δηλαδ: ‘’Η Νικαρτη απ τα Μγαρα ταν χι ασμαντης καταγωγς εταρα, αλλ’ κι εξαιτας των γονων της […]κι εξαιτας της καλλιργειας της τανε περιζτητη που παρακολουθοσε μαθματα του φιλσοφου Στλπωνα’.’
     Αναφρεται απ τον Ν. Χατζηδκι ως “ΤΗΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ ΘΕΡΑΠΑΙΝΙΣ”. Την αναφρει ακμα κι ο Ε. Σταμτης.

 * Ο ρος ‘εταρα’’ στην αρχαα Ελλδα δεν εχε τους σημερινος ηθικος φραγμος και φυσικ δεν ταν πρνη. Οι πρνες (στην αρχαα Ελλδα, πως και σμερα) προσφρανε δημσια σεξουαλικς υπηρεσες στο σνολο του αντρικο πληθυσμο, εν η εταρα τανε μακροχρνια ερωτικ σντροφος ενς ανδρς.  Οι εταρες αποτελοσανε τις μοναδικς γυνακες στην αρχαα Ελλδα, με εξαρεση τις Σπαρτιτισσες, που απολμβαναν την ανεξαρτησα τους και μποροσαν να διαθτουνε προσωπικ περιουσα.

-------------------------------------------------------

                                   Αγνοδκη η Αθηναα

     Εδ να μου επιτρψετε να προσθσω στη λστα την γνωστη Αγνοδκη, -που δεν τανε μαθηματικς φιλσοφος φυσικς αστρολγος-, που ζησε στην Αθνα τον 4ο αι π.Χ. Πολλο δεν το γνωρζουν αλλ εναι η 1η γυνακα γυναικολγος-μαιευτρας στην αρχαιτητα που φοτησε κοντ στο γιατρ απ την Αλεξνδρεια, Ηρφιλο (380-320 π.Χ.). τανε κι απ τους πρωτοπρους στην ανθρπινη ανατομα για την εποχ και δδαξε την Αγνοδκη μαιευτικ και γυναικολογα.
     Τα περισστερα ιστορικ στοιχεα γι’αυτν μας τα χει αφσει ο μεταγενστερος Ρωμαος συγγραφας Υγνος Γιος-Ιολιος, που υπρξε διευθυντς της Παλατινς Βιβλιοθκης της Αλεξνδρειας. Η Αγνοδκη ουσιαστικ αποτλεσε τη 1η φεμινστρια της εποχς της κι σπειρε τον 1ο σπρο της ιστητας των δο φλων. Τ
ο κατεστημνο της εποχς κι η αττικ νομοθεσα δεν επετρεπε σε γυνακες να ασκουν το επαγγελμα του ιατρο, με τη ποιν μλιστα του θαντου.



   Η Αγνοδκη φρεται ως η 1η καταγεγραμμνη στη παγκσμια ιστορα γυνακα που σκησε επσημα το επγγελμα της μαας. ζησε στην αρχαα Αθνα κατ τον 4ο π.Χ. αι. Μχρι των ημερν της οι νμοι της Πολιτεας απαγρευαν την σκηση του ιατρικο επαγγλματος απ μρους των δολων, ιδιατερα δε απ μρους των γυναικν στω κι ελεθερων. Λγω δε των απαγορευτικν εκενων νμων πολλς γυνακες ντρπονταν να καλον ιατρος, νδρες, ταν ασθενοσαν ακμη και κατ τους τοκετος, με συνπεια να πεθανουν σε μεγλο βαθμ οι επτοκοι.
      Δψαγε για μθηση, η ψυχ της επιθυμοσε να ορζει η δια τον εαυτ της κι τσι πρε τη μεγλη απφαση. Φορντας ανδρικ ενδματα, παρουσισθηκε ως νεαρς σπουδαστς και φοτησε ιατρικ πλησον του περφημου ιατρο της αρχαιτητας Ηρφιλου που μετ απ πολλς περιπτειες, εκπαιδετηκε στην ιατρικ και μλιστα με ειδκευση στη γυναικολογα. Επστρεψε στη πατρδα της για να διεκδικσει την ανεξαρτησα και την αποδσμευση λων των Ελληνδων,. σημεινοντας εκπληκτικς επιτυχες, αν συνυπολογισθε πως ταν κι η μνη στην ττε Αθνα και γργορα γινε η ευνοομενη των επορων γυναικν.
     Η δημοτικτητ της μως γειρε υποψες. Οι ρρενες ιατρο συνδελφο της, που συνχιζαν να θεωρον πως ταν νδρας κατφυγαν ττε στα Δικαστρια κατηγορντας τον (την) τι η φμη του (της) ταν προν αθμιτων σχσεων με τις γυνακες. Η Αγνοδκη για να καταρρψει την κατηγορα αυτ αναγκσθηκε ττε ν αποκαλψει το φλο της, αλλ και παρ την κπληξη λων κατηγορθηκε ως παραβτης των κειμνων νμων.
     τσι ακολοθησε 2η δκη περισστερο πολκροτη απ τη 1η. Η Αγνοδκη μως χοντας ισχυρος υπερασπιστς της εποχς, ακμη και συζγους αρχντων, επτυχε χι μνο την πανηγυρικ αθωσ της, που πιθανς εξ αυτο του γεγοντος να προλθε ιστορικ το νομ της, αλλ επσης και την αναθερηση της κεμενης νομοθεσας, επιτρποντας τσι, απ ττε, στις γυνακες της αρχαας Αθνας να σπουδζουν την Ιατρικ και να μετρχονται το ιατρικ λειτοργημα.

------------------------------------------------

                            Πυθας

     2ος π.Χ. αι. Γεωμτρης, κρη του μαθηματικο Ζηνοδρου. Ασχολθηκε, μαζ με τον πατρα της, μ’ εμβαδ επιπδων χωρων. Την αναφρει ο Ευτκιος. Ο Θων ο Αλεξανδρες (4ος μ.Χ. αι.) στα σχλι του στη “ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΙ” του Πτολεμαου γρφει:

   “ΠΟΙΗΣΟΜΕΘΑ ΔΗ ΤΗΝ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΟΔΕΙΞΙΝ ΕΝ ΕΠΙΤΟΜΗ ΕΚ ΤΩΝ ΖΗΝΟΔΩΡΟΥ ΚΑΙ ΠΥΘΑΔΟΣ ΔΕΔΕΙΓΜΕΝΩΝ ΕΝ ΤΩ ΠΕΡΙ ΙΣΟΠΕΡΙΜΕΤΡΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ”.

-----------------------------------------------------

                        Πανδροσων

     4ος μ.Χ. αι. Συναντται κι ως Πνδροσος. Αλεξανδριν γεωμτρης, σχεδν σγχρονη με την Υπατα την επσης Αλεξανδριν, μλλον μαθτρια του Πππου, ο οποος της αφιερνει και το Γ’ βιβλο της “Συναγωγς”. Η Πανδροσων χωρζει τα γεωμετρικ
προβλματα σε 3 κατηγορες:

   “ΤΡΙΑ ΓΕΝΗ ΕΙΝΑΙ ΤΩΝ ΕΝ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΝ ΑΥΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΑΛΕΙΣΘΑΙ, ΤΑ ΔΕ ΓΡΑΜΜΙΚΑ”.

-------------------------------------------------------

                      ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

       Πυθαγρειες Γυνακες (γρω στον 6ο-5ο π.Χ. αινα)

     Ο Ιμβλιχος στο ργο του “ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΙΚΟΥ ΒΙΟΥ” δισωσε τα ονματα πυθαγορεων γυναικν που τανε γνστριες της πυθαγρειας φιλοσοφας και των πυθαγορεων μαθηματικν. Αυτς σε λστα εναι οι εξς:


                                      Διοτμα

Ρυνδακ, αδελφ Βυνδκου.

Οκκελ κι Εκκελ (αδελφς) απ τις Λευκνες.

Χειλωνς, κρη Χελωνος του Λακεδαιμονου.

Κρατησκλεια, σζυγος Κλενορος του Λακεδαιμονου.

Λασθνεια η Αρκς.

Αβροτλεια κρη Αβροτλους του Ταραντνου.

Εχεκρτεια η Φλιασα.

Θεαν γυνακα του Μεταποντνου Βροντνου. (Δεν πρπει να συγχεται με τη Θεαν τη σζυγο του Πυθαγρου και κρη του Κροτωνιτη Βροντνου)

Τυρσηνς, η Συβαρτις.

Πεισιρρδη η Ταραντινς.

Θεαδοσα η Λκαινα.

Βοι η Αργεα.

Βαβλυκα η Αργεα.

Κλεαχμα αδελφ Αυτοχαρδα του Λκωνος.

Νισθαιαδοσα.

Διτιμα

Περικτινη

Βιτλη Βιστλα

Θεμιστκλεια

Θεαν

Δαμ

Αριγντη

Μια

Δειν

Ελορς (γνστρια γεωμετρας)

Φντυς

Μλισσα

Τυμχα

Πτολεμας

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers