-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.

 
 

 

Bulgakov Mikhail Afanasievic: ...

  Βιογραφικ

     Ο Μιχαλ Αφανσιεβιτς Μπουλγκκωφ (Mikhail Afanasievic Bulgakov, Михаил Афанасьевич Булгаков), τανε Ρσος συγγραφας νας απ τους πιο σημαντικος σατιρικος δραματουργος της ρωσικς λογοτεχνας, αλλ παρλληλα τανε μυθιστοριογρφος, θεατρικς συγγραφας, ιατρς χειρουργς, σατιρικς συγγραφας, διηγηματογρφος, λιμπρετστας, σεναριογρφος, συγγραφας ργων επιστημονικς φαντασας, δημοσιογρφος, θεατρικς σκηνοθτης, ηθοποις και βιογρφος. Αρχικ σποδασε ιατρικ, αλλ σντομα αφοσιθηκε στη λογοτεχνα. Το ργο του διακρνεται για τη καυστικ του στιρα και το διεισδυτικ του χιομορ, συνδεται στεν με την ανανωση του σοβιετικο θετρου, ιδιατερα μετ το 1955, εν η επδρασ του στη σοβιετικ λογοτεχνα υπρξε τερστια. Τα βιβλα του χουν μεταφραστε σχεδν σ' λες τις γλσσες του κσμου. Πολλ απ τα ργα του, ωστσο, θεατρικ και μη, δημοσιετηκαν 1η φορ περπου 4 10ετες μετ το θνατ του. Εχε κριθε ως εχθρικ κι ασμβατο με την επσημη ιδεολογα, γιατ στηλιτεει και γελοιοποιε τη ζω στη Σοβιετικ νωση, μσα απ το γκροτσκο και το παρλογο. Τλος, επσης, συνδεται με την ανανωση του σοβιετικο θετρου, ιδιατερα μετ το 1955.


                            Οι Γονες του, Αφανσι & Βαρβρα

     Γεννθηκε στο Κεβο της σημερινς Ουκρανας στις 15 Μη 1891, ο μεγλος γιος του Αφανσι Μπουλγκκωφ, καθηγητ της Θεολογικς Ακαδημας του Κιβου και της Βαρβρας Μιχαλοβνα του γνους Ποκρβσκαγια. Τ
ο 1909, μετ το απολυτριο του Α' Γυμνασου Κιβου, εγγρφεται ως φοιτητς στο ιατρικ τμμα το Πανεπιστημου του Κιβου. Το 1913 παντρεεται για 1η φορ. Σζυγς του η Τατινα Νικολγιεβνα Λππα. Με το ξεκνημα του Α' Παγκ. Πολ. δηλνει εθελοντς γιατρς του Ερυθρο Σταυρο και βρσκεται αμσως στη πρτη γραμμ, που και τραυματζεται βαρι τουλχιστον 2 φορς. Το 1916 παρνει το δπλωμα ιατρικς και βρσκει θση ιατρο στην επαρχα, στη περιοχ του Σμολνσκ, για να κατασταλξει αργτερα στη πλη Βγισμα.


                       Η Οικογνεια: ο Μσα εναι αριστερ (1913)

     Το Φλεβρη του 1919, στη διρκεια του Ρωσικο Εμφλιου Πολμου, κλθηκε να υπηρετσει ως γιατρς του Ουκρανικο Δημοκρατικο Στρατο. Μετ μικρ διστημα, λιποτκτησε και κατφερε να ενσωματωθε πλι ως γιατρς στον Κκκινο Στρατ. Τελικ κατληξε στη Λευκ Φρουρ της Ντιας Ρωσας. να διστημα πρασε στους Κοζκους στη Τσετσενα κι αργτερα βρθηκε στο Βλαντικαφκς. Το μεγαλτερο μρος της οικογνεις του βρθηκε με το πρας το εμφυλου πολμου εξορα στο Παρσι. Ο διος χασε την ευκαιρα να βρεθε στο εξωτερικ για εργασα ως γιατρς, παρ τα προσκλητρια της γερμανικς και γαλλικς κυβρνησης, καθς εκενο το διστημα εχε αρρωστσει απ τφο.
     Γενικ η υγεα του τανε σ' σχημη κατσταση απ τα πολεμικ τραματα. Για να απαλνει τον συνεχ πνο, ειδικ στα κτω μρη του σματος, ρχισε να κνει μνος του ενσεις μορφνης. Με το πρασμα των εβδομδων, η εξρτηση απ την ουσα ολονα και μεγλωνε. Μετ κπων κατφερε να απεξαρτηθε απ τη ναρκωτικ ουσα. Το βιβλο του Μορφνη (Морфий) που εκδθηκε το 1926 περιγρφει τη κατσταση που βρισκταν ο συγγραφας εκενη τη περοδο.


                                              Ο Μσα το 1916

     Τλη Οκτβρη 1921 ο Μπουλγκκωφ πγε στη Μσχα κι ρχισε να εργζεται για διαφορς εφημερδες: Σειρνα (Гудок), Ο Εργτης (Рабочий)) και περιοδικ: Ο ιατρικς εργτης (Медицинский работник), Ρωσα (Россия) κι Αναγννηση (Возрождение)). Αυτ το διστημα θα δημοσιεσει και σποραδικ διηγματα στην εφημερδα των εξριστων στο Βερολνο, με γενικ ττλο Τη προηγουμνη (Накануне). Μεταξ 1922-26 η Σειρνα θα εκτυπσει πνω απ 120 ρεπορτζ, δοκμια κι ρθρα του. Το 1923 γνεται μλος της Παρρωσικς νωσης Συγγραφων.
     Το 1924 γνρισε τη Λιομποβα Γιεβγκνγιεβνα Μπελοσρσκαγια και θα τη νυμφευτε να χρνο μετ, αφο χρισε απ' τη πρτη του σζυγο. Το 1928 το ζεγος ταξδεψε στον Κακασο κι επισκφτηκε τις πλεις Τιφλδα, Μπατομ, Βλαντικαφκς και Γκουντερμς. Την δια χρονι χει τις πρτες εμπνεσεις για το θρυλικ Ο Μαιτρ κι η Μαργαρτα και ξεκιν τη συγγραφ ενς κομματιο για τον Μολιρο με τον ττλο, Η καμπλα τν υποκριτν (Кабала святош). Στη Μσχα κανε πρεμιρα το ργο του Η ερυθρ νσος (Багровый остров). Το 1929 συναντ τη Γιλενα Σεργκγιεβνα Σιλβσκαγια, που το 1932 θα γνει η 3η γυνακα του και θα τον εμπνεσει για τον ρλο της Μαργαρτας στο φημισμνο ργο του.


                                         Ο Μσα 1923

     δη απ το 1927 η καρριρα του εχε αρχσει να δχεται τριγμος καθς οι κριτικο τον θεωρονε πολ αντισοβιετικ. Το 1930 η καριρα του σταματ τελεως εξαιτας της λογοκρισας, τα ργα του Μπουλγκκωφ δεν δημοσιεονται πλον και τα κομμτια του εξαφανζονται απ το πργραμμα των θετρων. Σε επιστολς προς τον αδερφ του Νικολι, που διαμνει στο Παρσι, ο Μπουλγκκωφ παραπονιται για την αχριστη για αυτν κατσταση και τις οικονομικς του δυσχρειες. Το διο διστημα απευθνθηκε και στην πολιτικ ηγεσα της ΕΣΣΔ με την ικεσα παροχς ετε δειας μετανστευσης ετε εργασας ως βοηθς σκηνοθτη στο Θατρο Τεχνν Μσχας Τσχωφ МХТ. Ο διος ο Στλιν, που ταν ενθουσιασμνος απ το θεατρικ του, Οι Μρες των Τουρμπν (Дни Турбиных), του τηλεφνησε κι υποσχθηκε βοθεια. Ο συγγραφας εργστηκε το 1930 καταρχς στο Κεντρικ Θατρο Εργαζμενης Νεολαας TRAM και μετ ως το 1936 στο MXT στη θση του βοηθο σκηνοθτη. Το 1932 συνεργστηκε στη παρουσαση του ργου το Γκγκολ, Οι Νεκρς Ψυχς. Απ το 1936 και μετ εργαζταν στο Θατρο Μπαλσι ως συγγραφας λιμπρτων και μεταφραστς.


___________
    Εσττ κι αριστοκρτης του πνεματος, ανεξρτητος κι εραστς της ελευθερας, τανε φυσικ να μη ταιριζει στη πνευματικ και κοινωνικ ατμσφαιρα της κκκινης μονοδοξας, της υποταγς των δημιουργν στα κελεσματα κενων που 'θελαν να πλσουνε τον νον νθρωπο της νας εποχς αλλ και του φωτεινο μλλοντος της κομμουνιστικς κοινωνας. Καθς ο κλοις σφιγγε, ετε με τις απαγορεσεις των θεατρικν του ργων, ετε με την απαγρευση των εκδσεων των λογοτεχνικν του ργων, ο συγγραφας απελπισμνος στειλε μα επιστολ προς τη σοβιετικ κυβρνηση, ζητντας την δεια να ταξιδψει στο εξωτερικ, προκειμνου να εργαστε και να επιβισει. να μνα αργτερα, ο Στλιν τηλεφνησε στον Μπουλγκκωφ και στη σντομη συνομιλα που εχαν τονε συμβολεψε να ζητσει δουλει στο Θατρο Τχνης Μσχας, πργμα που ο συγγραφας κανε.
     Η επιστολ του, γνωστ στους ιστορικος της ρωσικς λογοτεχνας, χει απ μνη της ιδιατερη αξα, δεδομνου τι περιγρφει με τρπο γλαφυρ την απελπισα και τα αδιξοδα που χει περιλθει ο συγγραφας και συνμα, ολκληρη η ρωσικ διανηση λγα χρνια μετ την εγκαθδρυση της σοβιετικς εξουσας. Εναι η ακλουθη:


Επιστολ προς τη κυβρνηση της ΕΣΣΔ. του Μιχαλ Αφανσιεβιτς Μπουλγκκωφ οδς Πιρογκφσκαγια 35Α, διαμρισμα 6.

Απευθνομαι στη κυβρνηση της ΕΣΣΔ. με τη παρακτω επιστολ:
 1.
Μετ την απαγρευση δημοσευσης των ργων μου, ανμεσα στους πολτες που με γνωρζουν ως συγγραφα, ρχισαν να ακογονται φωνς, οι οποες μου δνουν μα και μνο συμβουλ. Να συγγρψω να κομμουνιστικ θεατρικ ργο, εκτς απ' αυτ ν' απευθυνθ στη κυβρνηση της ΕΣΣΔ. μ' επιστολ μεταμλειας, που θα περιλαμβνει την απρνηση των πεποιθσεν μου, πως αυτς διατυπωθκανε στο παρελθν στα λογοτεχνικ μου ργα καθς επσης και διαβεβαισεις τι απ δ και πρα θα εργζομαι σαν συγγραφας, αφοσιωμνος στην ιδα του κομμουνισμο. Σκοπς: να σωθ απ τις διξεις, την ανχεια και τον αναπφευκτο θνατο. Δεν ακολοθησα τη συμβουλ αυτ. Δεν θα μποροσα να σταθ ενπιον της σοβιετικς κυβρνησης τσι πως θα με συνφερε, χοντας συντξει μια ψευδ επιστολ, -θα 'ταν ανητη πολιτικ δλωση. Δεν κανα επσης καμμι προσπθεια να συγγρψω να κομμουνιστικ μυθιστρημα, γνωρζοντας εκ των προτρων τι να ττοιο θεατρικ ργο θα 'ταν αποτυχημνο. Η ριμη επιθυμα μου να σταματσουν τα βσαν μου ως συγγραφα με υποχρενει να απευθυνθ στη κυβρνηση της ΕΣΣΔ. μ' αυτ την ειλικριν μου επιστολ.


                             Το πατρικ του, -σμερα μουσεο

 2.
Αναλοντας τα τετρδια με τα αποκμματα του Τπου που χω, εδα τι ο Τπος της ΕΣΣΔ., τα τελευταα 10 χρνια της λογοτεχνικς μου δραστηριτητα τα κατγραψε σε 301 ρθρα. Απ αυτ τα εγκωμιαστικ ταν μνο τρα, εν τα εχθρικ κι υβριστικ 298. Αυτ τα τελευταα 298 αποτελον τον καθρφτη της ζως μου ως συγγραφα. Τον ρωα του θεατρικο μου ργου "Ημρες των Τουρμπν" Αλεξι Τουρμπν χει, με στχους, χαρακτηριστε δημοσως ως σκλας γιο, εν τον συγγραφα του θεατρικο ργου τον σστησαν ως λυσσασμνο. Μ' χουνε χαρακτηρσει ως λογοτεχνικ σκουπιδιρη, που μαζεει τ' απορρμματα και τ' αποπτσματα μιας ντουζνας επισκεπτν. γραψαν: "… ο Μσκα Μπουλγκκωφ, ο κουμπρος μου, με συγχωρετε για την κφραση, συγγραφας, λο με βρωμις ανακατεεται … Τι εναι αυτ, ρωτω, αδελφ μου, τρελθηκες … Εμαι νθρωπος εκλεπτυσμνος, πρε με και δσ' μου με το ταψ στο σβρκο … για τον καθημεριν νθρωπο οι Τουρμπν χρειζονται σο χρειζεται να σουτιν στο σκλο … Χρτασε ο γιος της σκλας. Να βρισκταν μια υψικμινος να βλεπε αν θα παιρνε συγγραφικ δικαιματα αν θα εχε επιτυχα…" ("Η ζω της τχνης" Νο 44, 1927). γραψαν "για τον Μπουλγκκωφ, ταν και παραμνει μια νεομπουρζουδικη τερατογννηση, που ξερνει τα δηλητηριδη σλια του πνω στην εργατικ τξη και τα κομμουνιστικ της ιδεδη" ("Κοσμομλσκαγια Πρβντα" 14/10/1926). Δλωσαν τι μου αρσει η ατμσφαιρα του ξφρενου σκυλσιου γμου, γρω απ τη κοκκινοτρχα γυνακα του φλου (Α. Λουνατσρσκι, εφημερδα "Ιζβστια" 8/10/1926) κι τι το θεατρικ μου ργο "Οι μρες των Τουρμπν" βγανει μιαν απστευτη βρμα" (στενογρφημα-ανακονωση της Διεθυνσης Αγκιττσιας κι προπαγνδας το Μη του 1927) και λοιπ, και λοιπ... Σπεδω να δηλσω τι παραθτω τα αποσπσματα αυτ χι για να παραπονεθ για τη κριτικ που μου ασκεται για να ασκσω κποια πολεμικ. Ο σκοπς μου εναι πολ πιο σοβαρς. Δεν θλω να ισχυριστ, με τα στοιχεα στα χρια μου, τι λος ο Τπος στην ΕΣΣΔ. και μαζ μ' αυτν λες οι υπηρεσες που εναι επιφορτισμνες με τον λεγχο του ρεπερτορου, στη διρκεια λων των χρνων της λογοτεχνικς μου δραστηριτητας, ομοφνως και με ασυνθιστη νταση ισχυρζονταν τι τα ργα του Μιχαλ Μπουλγκκωφ δεν χουν θση στην ΕΣΣΔ. Δηλνω τι ο Τπος της ΕΣΣΔ. χει απλυτο δκιο.



 3.
Αφορμ για την επιστολ αυτ εναι το θεατρικ μου ργο "Η ερυθρ νσος". Το σνολο της κριτικς στην ΕΣΣΔ., δχως εξαιρσεις, δλωσε με αφορμ το θεατρικ αυτ ργο τι εναι ατλαντο, νευρο, ατελς κι τι αποτελε λβελλο κατ της επανστασης. Η ομοφωνα ταν απλυτη, αλλ ξαφνικ η σμπνοια αυτ διαλθηκε προς μεγλη μου κπληξη. Στο τεχος Νο 22 του περιοδικο "Να του ρεπερτορου", δημοσιετηκε η κριτικ του Π. Νοβτσκι, στην οποα λεγε τι "Η ερυθρ νσος" - εναι μια ενδιαφρουσα κι ξυπνη παρωδα, που ορθνεται η σκι του Μεγλου Ιεροεξεταστ, που καταπιζει τη καλλιτεχνικ δημιουργα, που ενθαρρνει τα δουλικ, χυδαα κι ανητα καλλιτεχνικ στερετυπα, που εκμηδενζει τη προσωπικτητα του ηθοποιο και του συγγραφα, τι σ' αυτν γνεται λγος για τη δναμη του κακο, που διαπαιδαγωγε ελωτες, κλακες κι ασπλακες… Σημειωνταν επσης τι αν μια ττοια σκοτειν δναμη υπρχει, η δυσαρσκεια κι η κακεντρεχς οξνοια του φημισμνου δραματουργο δικαινεται. Επιστρψτε μου την ερτηση: Πο εναι η αλθεια; Σε τελικ ανλυση, εναι να ατλαντο κι ατελς ργο μια ξυπνη αλληγορα; Η αλθεια υπρχει στη κριτικ του Νοβτσκι. Δεν θλω να κρνω αν το θεατρικ μου ργο εναι ξυπνο, αλλ παραδχομαι τι στο ργο αυτ ντως ορθνεται η σκοτειν σκι το κακο κι αυτ εναι η σκι της Γενικς Διεθυνσης Ρεπερτορου. Αυτ εναι που διαπαιδαγωγε ελωτες, κλακες και ασπλακες και τρομαγμνους υποτελες. Αυτ εναι που σκοτνει τη δημιουργικ σκψη. Αυτ σκοτνει τη σοβιετικ δραματουργα και θα την εξαφανσει. Δεν διατυπνω τις σκψεις αυτς ψιθυριστ σε μια γωνα. Τις συμπεριλαβα σε μια δραματουργικ αλληγορα κι ανβασα στο θατρο το ργο αυτ. Ο σοβιετικς Τπος, υποστηρζοντας τη Γενικ Διεθυνση Ρεπερτορου, γραψε τι εναι νας λβελλος κατ της επανστασης. Εναι μια επθεση που στερεται σοβαρτητας. Δεν υπρχει καννας λβελλος κατ της επανστασης στο θεατρικ αυτ ργο για πολλος λγους, που λγω της περιορισμνης κτασης της επιστολς αυτς, δεν μπορ να παραθσω. Η αλληγορα δεν εναι λβελλος κι η Γενικ Διεθυνση Ρεπερτορου δεν εναι η επανσταση. ταν μως ο Γερμανικς Τπος γρφει τι αυτ εναι το πρτο στην ΕΣΣΔ. κλεσμα για την ελευθερα του Τπου (περιοδικ "Μαλαντγια Γκβρντια" Νο 1, 1929), χει δκιο. Το παραδχομαι. Η πλη κατ της λογοκρισας, κτω απ οποιαδποτε εξουσα, εναι το χρος μου ως συγγραφα, πως και τα καλσματα για την ελευθεροτυπα. Εμαι νθερμος υποστηρικτς αυτς της ελευθερας και υποθτω τι αν κποιος απ τους συγγραφες σκεφτταν να την αποδεξει, ττε δεν θα χρειαζταν να κνει σαν το ψρι που δημοσως δηλνει τι το νερ δεν του χρειζεται.



 4.
Να μα πλευρ του δημιουργικο μου ργο, που απ μνη της εναι αρκετ στε ν' απαγορευτον τα ργα μου στην ΕΣΣΔ. Με τη πλευρ μως αυτ συνδονται κι λες οι υπλοιπες, που εναι διακριτς στα σατιρικ μου διηγματα: τα μαρα και μυστικιστικ χρματα (εμαι μυστικιστς συγγραφας), που απεικονζονται οι αναρθμητες αθλιτητες της καθημερινς μας ζως, που 'ναι διαποτισμνη η γλσσα μου, ο βαθτατος σκεπτικισμς αναφορικ με την επαναστατικ διαδικασα, που εξελσσεται στη καθυστερημνη χρα κι η αντιπαρθεσ της με τη Μεγλη Επανσταση και το κυριτερο -η απεικνιση των παρξενων χαρακτηριστικν του λαο μου, των χαρακτηριστικν εκενων, που πολ πριν την επανσταση προκαλοσαν μεγλα βσανα στον δσκαλ μου Μ. Ε. Σαλτικφ-Σεντρν. Για να μην αναφρω το γεγονς τι ο Τπος της ΕΣΣΔ. δεν σκφτηκε ποτ σοβαρ να λβει υπ' ψη του λ' αυτ, αφο ταν απασχολημνος με τη μετδοση ελχιστα πειστικν ανακοινσεων τι η στιρα του Μπουλγκκωφ εναι συκοφαντικ. Μνο μα φορ , ταν ρχισα να γνομαι γνωστς, σημειθηκε, τχα, με μεγλη κπληξη: "Ο Μ. Μπουλγκκωφ θλει να γνει ο σατιρικς συγγραφας της εποχς μας" ("Κνιγκσα" Νο 6, 1925). Φευ, το ρμα «θλει» εναι εντελς στοχο σμερα. Θα πρπει να μεταφραστε στον παρακεμενο χρνο : Ο Μπουλγκκωφ γινε ο σατιρικς συγγραφας την εποχ, που καμμι πραγματικ (διεισδουσα σε απαγορευμνες περιοχς) στιρα δε νοεται στην ΕΣΣΔ. με καννα τρπο. Δεν εχα τη τιμ να εκφρσω την εγκληματικ αυτ σκψη στον Τπο. Διατυπθηκε μως απολτως ξεκθαρα στο ρθρο του Β. Μπλιομ (εφημερδα "Λιτερατορναγια Γκαζτα" Νο 6) και το νημα του ρθρου αυτο περτρανα μπορε να συνοψισθε σ' ναν ορισμ: κθε σατιρικς συγγραφας στην ΕΣΣΔ. απειλε το σοβιετικ καθεστς. Αναρωτιμαι λοιπν, χω θση στην ΕΣΣΔ.;
 5.
Και, τλος, τα χαρακτηριστικ των απαγορευμνων μου θεατρικν ργων "Ημρες των Τουρμπν", "Φυγ" και του μυθιστορματς μου "Λευκ Φρουρ": εναι η επμονη απεικνιση της ρωσικς διανησης ως του καλτερου κοινωνικο στρματος της χρας. Συγκεκριμνα, η απεικνιση μιας οικογνειας διανοουμνων που κατγονται απ ευγενες και που για να καπρτσιο της μορας βρθηκε στη διρκεια του εμφυλου πολμου στο στρατπεδο της λευκς φρουρς, εναι σε μεση αντιστοιχα με τις παραδσεις του ργου "Πλεμος και Ειρνη". Μια ττοια απεικνιση εναι απολτως φυσιολογικ για να συγγραφα που εναι συγγενς με τη διανηση. Παρμοια μως χαρακτηριστικ οδηγον στο συμπρασμα πως ο συγγραφας στην Ε.Σ.Σ.Δ. μαζ με τους ρωες του -ανεξρτητα απ τις μεγλες του προσπθειες να σταθε υπερνω των λευκν τον κκκινων- το χαρακτηρισμ του λευκοφρουρο-εχθρο κι πως ο καθες μπορε να αντιληφθε εναι νας νθρωπος δχως μλλον στην ΕΣΣΔ.



 6.
Το λογοτεχνικ μου πορτρατο χει τελεισει, που, μως, εναι και το πολιτικ μου. Δεν μπορ να πω τι εδους εγκληματικς προθσεις κρβονται στο βθος του, θα σας παρακαλσω μως για να πργμα: ξω απ τα ρια αυτο μην αναζητσετε τποτα. Εναι φτιαγμνο ευσυνεδητα. Τρα πια εμαι εξοντωμνος. Η εξντωση αυτ γινε δεκτ απ τη σοβιετικ κοιν γνμη με χαρ κι αποκλθηκεν επτευγμα. Ο Ρ. Πκελς, σημεινοντας την εξντωσ μου (εφημερδα "Ιζβστια" 15/09/1926), διατπωσε μια φιλελεθερη σκψη: Μ' αυτ δεν θλουμε να ισχυριστομε τι τ' νομα του Μπουλγκκωφ χει διαγραφε απ τον κατλογο των σοβιετικν δραματουργν. Κι ενθρρυνε τον μολυσμνο συγγραφα με τα λγια γνεται λγος για τα προηγομενα δραματουργικ του ργα. Παρλ' αυτ, η ζω, στο πρσωπο της Γενικς Διεθυνσης Ρεπερτορου, με μια λακωνικ της απφαση, απαγρευσε χι κποιο προηγομενο, αλλ να νο θεατρικ μου ργο τον "Μολιρο". Θα πω εν συντομα: με δο αρδες τυπωμνες σ' επιστολχαρτο του δημοσου θφτηκαν η εργασα μου στις βιβλιοθκες, η φαντασα μου, το θεατρικ ργο, που απ πλειδα εξειδικευμνων θεατρικν κριτικν λαβε διθυραμβικς κριτικς. Ο Ρ. Πκελ κνει λθος. Δεν εξοντθηκαν μνο τα προηγομενα ργα μου, αλλ και τα ργα που γρφω σμερα, καθς επσης κι λα σα θα γρψω στο μλλον. Εγ προσωπικ, με τα δια μου τα χρια ριξα στο τζκι το σχεδιγραμμα του μυθιστορματος για τον διβολο, το χειργραφο μια κωμωδας και την αρχ ενς 2ου μυθιστορματος με ττλο "Το θατρο". λα μου τα σχδια εναι καταδικασμνα.
 7.
Παρακαλ τη Σοβιετικ Κυβρνηση να λβει υπ' ψη της τι εγ δεν εμαι πολιτικς, αλλ λογοτχνης κι τι λη μου τη παραγωγ την δωσα στη σοβιετικ σκην. Παρακαλ να λβετε υπ' ψη σας τις παρακτω 2 κριτικς που δημοσιευτκανε στον σοβιετικ Τπο. Προρχονται απ δεδηλωμνους εχθρος μου και για το λγον αυτν χουν ιδιατερη σημασα. Το 1925 εχε γραφτε: Εμφανζεται νας συγγραφας, που δεν εντσσεται στη κατηγορα εκενων που γρφουν ως πρεργο (Λ. βερμπαχ, εφημερδα "Ιζβστια" 20/09/1925), εν το 1929 Το ταλντο του εναι τσο προφανς, σο κι ο αντιδραστικς χαρακτρας του ργου του (Ρ. Πκελ, εφημερδα "Ιζβστια" 15/09/1929). Σας παρακαλ να λβετε υπ' ψη σας τι το να μη μπορ να γρφω ισοδυναμε με το να ζω σα θαμμνος ζωντανς.


                                             Ο Τφος του

 8.
Παρακαλ τη Κυβρνηση της ΕΣΣΔ. να δσει εντολ κατ' εξαρεση να εγκαταλεψω την ΕΣΣΔ. συνοδευμενος απ τη σζυγ μου Λιουμπβα Γιεβγιβνα Μπουλγκκοβα. Απευθνομαι στα ανθρωπιστικ αισθματα της σοβιετικς εξουσας και παρακαλ πολ, εμνα, τον συγγραφα, που δεν μπορε να 'ναι χρσιμος στον εαυτ του και στη πατρδα, να τον αφσετε ελεθερο. Ακμη κι αν λα σα γραψα δεν εναι πειστικ για σας και με καταδικσουνε σ' εφ' ρου ζως σιωπ στην ΕΣΣΔ., παρακαλ τη Σοβιετικ Κυβρνηση να μου δσει εργασα ανλογη με την ειδικτητ μου και να με διορσει σ' να θατρο να εργαστ ως σκηνοθτης. Υπογραμμζω μετ' επιτσεως τη παρκλησ μου για διορισμ, γιατ λες μου οι προσπθειες να βρω εργασα στον μοναδικ τομα, που μπορ να 'μαι χρσιμος στην ΕΣΣΔ. ως εξειδικευμνος ειδικς, καταλξανε σ' απλυτο φισκο. Τ' νομα μου εναι αποκρουστικ, στε κθε μου πρταση για εργασα συνντησε τον τρμο, ανεξρτητα απ το γεγονς τι στη Μσχα υπρχει νας τερστιος αριθμς ηθοποιν και σκηνοθετν, διευθυντν θετρων, που γνωρζουνε πολ καλ τις γνσεις που χω για τη σκην. Προτενω στην ΕΣΣΔ ναν απολτως ντιμο, δχως καμι σκι υποψας, ειδικ, να σκηνοθτη, που θ' αναλβει με κθε εντιμτητα να σκηνοθετσει οποιοδποτε θεατρικ ργο, αρχς γενομνης απ τα θεατρικ ργα του Σαξπηρ μχρι σμερα. Σας παρακαλ πολ να με διορσετε βοηθ σκηνοθτη στο 1ο Θατρο Τχνης, στη καλλτερη σχολ, που χει ως επικεφαλες τους Κ. Σ. Στανισλφσκι και Β. Ι. Νεμιρβιτς-Ντντσενκο. Αν δεν με διορσετε σκηνοθτη, ττε σας παρακαλ πολ να με διορσετε ως κομπρσο αλλ κι αν αυτ εναι αδνατο, ττε διορστε με ως εργτη σκηνς. Αλλ αν ακμη κι αυτ εναι αδνατο, ττε παρακαλ τη Σοβιετικ Κυβρνηση να με χρησιμοποισει πως νομζει αυτ, αλλ να κνει κτι, γιατ εγ, συγγραφας 5 θεατρικν ργων, γνωστς στην ΕΣΣΔ και στο εξωτερικ, εμαι, στη παροσα στιγμ, αντιμτωπος με το φσμα της ανχειας, την λλειψη στγης και το θνατο.

                                                        Μσχα 28 Μαρτου 1930
________________

     Το 1939 εργαζταν πνω στο λιμπρτο Ρσελ (Рашель) και σ' να κομμτι-εγκμιο για τον Στλιν το Μπατομ (Батум), που, αντθετα με τις προσδοκες του συγγραφα, απαγορετηκε να δημοσιευτε και να ανβει επ σκηνς. Εκενο το διστημα επιδεινθηκε κι η υγεα του ραγδαα. Οι γιατρο διγνωσαν υπερτονικ νεφροπθεια, ασθνεια που 'χε οδηγσει και τον πατρα του στο θνατο. Ο Μπουλγκκωφ ξεκιν ττε να υπαγορεει στη σζυγ του τις τελευταες παραλλαγς του Ο Μαιτρ κι η Μαργαρτα. Απ' το Φλεβρη του 1940 συγγενες και φλοι βρσκονταν πλι στο κρεβτι του αρρστου, που τελικ απεβωσε στις 10 Μρτη 1940 στη Μσχα και τφηκε στο Κοιμητρι Νοβοντβιτσι.
     δη απ τα πρτα του ργα, τις συλλογς διηγημτων Διαβολιδα και Τα μοιραα αυγ (1925), εξφρασε την αντθεσ του στη σοβιετικ πραγματικτητα. Ανμεσα στα πιο σημαντικ ργα του συμπεριλαμβνονται και τα παρακτω: Η λευκ φρουρ (1925), Η καρδι του σκλου (1925), Το διαμρισμα της Ζικα (1926), Ο καλπασμς (1928) Το πορφυρ νησ (1928) Ο Μολιρος (1936), Οι τελευταες ημρες (θεατρικ διασκευ 1940), Μαρο χινι (ανολοκλρωτο), στη γραφδα του ανκουν επσης, πλθος θεατρικν ργων, διηγημτων, μυθιστορημτων, επιφυλλδων κ.α.

     Οι κατ κποιο τρπο γελοιοποιημνες απ τον Μπουλγκκωφ καταστσεις της καθημεριντητας στη νεοσυσταθεσα Σοβιετικ νωση χουνε συχν φανταστικ παρλογα χαρακτηριστικ -τυπικς τρπος σκησης κοινωνικς κριτικς στη ρωσικ λογοτεχνα απ την εποχ το Γκγκολ.
Το πιο γνωστ ργο του εναι το Ο Μαιτρ κι η Μαργαρτα, -που ξεκνησε να γρφει το 1928 και το επεξεργαζταν ως το θνατ του-, μια σατιρικ κδοση βασισμνη στο Φουστ του Γκατε. Στο ργο, ο Σατανς επισκπτεται τη Μσχα τς 10ετας του '30 και μαζ με την ακολουθα του θα κνει νω κτω τη τοπικ κοινωνα. Το ργο δημοσιετηκε 1η φορ σε λογοκριμνες συνχειες στο λογοτεχνικ περιοδικ Μσκβα μλις το 1966-67, σχεδν 30 χρνια μετ το θνατ του. Η πρτη πλρης κδοση σε μορφ βιβλου εμφανστηκε το 1973. Ορισμνοι κριτικο θεωρονε το βιβλο ως το καλλτερο ρωσικ μυθιστρημα του 20ο αι. κατ τον Μπρχες: "Αριστοργημα και μοναδικ μυθιστρημα της παγκσμιας λογοτεχνας". Η καρδι ενς σκλου γρφτηκε το 1925, αλλ δημοσιεθηκε στη Σοβιετικ νωση μλις το 1987. Ανλογη τχη εχανε και πολλ απ' τα ργα του, θεατρικ και μη, που δημοσιετηκαν 1η φορ πολλ χρνια μετ το θνατο του.



     Πρυσι συμπληρθηκαν 130 χρνια απ τη γννηση του Μιχαλ Μπουλγκκωφ (1891-1940), γεγονς που σηματοδτησε σ' λο τον κσμο ακμα να κκλο συζητσεων γρω απ τη ζω και το ργο του κι θησε τους εκδτες αν τον πλαντη σε καινοργιες εκδσεις των βιβλων του, τσο στα ρωσικ σο και σε μεταφρσεις. Η αγορ βιβλου γνεται λο και πιο δσκολη κι ανταγωνιστικ, αλλ κανες δεν φοβται μια ττοιου εδους επνδυση: το ενδιαφρον για τον Μπουλγκκωφ παραμνει αμεωτο, κτι που δεν ισχει για πολλος συναδλφους του (συνομηλκους του μη), παρ τη περοπτη θση που κατχουν επσημα στο παγκσμιο λογοτεχνικ στερωμα κι αυτ αναμφισβτητα τονε κατατσσει στη πλειδα κλασσικν της ρωσικς και της παγκσμιας λογοτεχνας.
     Ο Μπουλγκκωφ ζησε μλις 48 χρνια, αλλ για σχεδν 4 10ετες το ργο του παρμενε στο συρτρι, ως ασυμββαστο κι εχθρικ προς την επσημη ιδεολογα. Αλλ θα ταν εξαιρετικ δικο να σπαταλσουμε το χρνο και των αναγνωστν με την ανλυση των σχσεν του με το σοβιετικ κατεστημνο. Οι σχσεις του δημιουργο με την εξουσα ποτ και πουθεν δεν τανε στοργικς. Πρπει να κρατσουμε μνον τι, παρλο που απ κποια στιγμ και μετ τα βιβλα του δεν τυπνονταν και τα θεατρικ του κατβαιναν μα μρα πριν απ τη πρεμιρα, παρλο που ο συγγραφας αναλωνταν στην επιμλεια των κειμνων των ατλαντων συναδλφων του στο θατρο Τχνης και στο Μπαλσι, παρλο που τα 3/4 των φλων, ακμα και κποιοι συγγενες του, ταν, εθελοντς μη, πληροφοριοδτες της Ασφλειας, ποτ δεν διχθηκε επσημα, ποτ δεν συνελφθη φυλακστηκε.
     γραφε αντισοβιετικ, κατ τις επσημες δηλσεις του Στλιν, ργα, δεν ακολουθοσε τους καννες γραφς του σοσιαλιστικο ρεαλισμο, κατ τα λεγμενα και τα γραφμενα των επσημων ταγν της πνευματικς ζως του τπου, αλλ παρ τατα παρμενε ελεθερος. Οι Αρχς δεν του επτρεψαν ποτ να ταξιδψει στο εξωτερικ, στω σαν τουρστας, στω για θεραπευτικος λγους, αφνοντας λλους κι λλους συνοδοιπρους της σοσιαλιστικς λογοτεχνας κι αμφιβλου πολιτικο προσανατολισμο δημιουργος ν' αλωνζουν τας Ευρπας. Αλλ ο εκενος οτε αυτοκτνησε, οτε εκτελστηκε, πως οι περισστεροι απ' αυτος τους τυχερος. Η αναγννηση, , μλλον, η δετερη λογοτεχνικ γννησ του, που συντελστηκε 40 χρνια μετ τη συγγραφ των βιβλων και σεναρων του κι 1/4 του αι. μετ το φυσικ θνατ του, ταν αληθιν θαμα. τσι, Η μυθιστορα του κυρου Μολιρου βγκε στη Ρωσα το 1962, Το Θεατρικ μυθιστρημα το 1965, η Λευκ Φρουρ βγκε ολκληρη στη Ρωσα μλις το 1966, το Μαιτρ και Μαργαρτα το 1966, Η Καρδι ενς σκλου το 1987. Η παραμον τους μως στα ρφια των βιβλιοπωλεων και των βιβλιοθηκν κρτησε σο κι η νοιξη του Χρουτστφ. Το διο συνβη και με τα θεατρικ του. Με την νοδο του Μπρζνιεφ, θ' απαγορευτε ξαν, αλλ κανες και τποτα δεν θα μπορσει πια ν' ανακψει τη θριαμβευτικ του πορεα στη ρωσικ και παγκσμια λογοτεχνα.



     Το Μαιτρ κι η Μαργαρτα ταν το μυθιστρημα της ζως του, που το γραφε επ μα ολκληρη 10ετα, ταν η παρακαταθκη του, το απκρυφ του το βιβλο, που τον κανε ναν απ τους πιο καλτ συγγραφες του πλαντη. Αλλ κυριολεκτικ μυθιστρημα της ζως του ταν η αυτοβιογραφικ Λευκ Φρουρ, που γραψε σε 3 μλις χρνια (1922-25), ακολουθντας τα φρσκα ακμα χνη του εμφυλου πολμου μετ την Επανσταση. Ο κσμος γκρεμιζτανε γρω του, κυριολεκτικ και μεταφορικ: δεν θα ξανβλεπε ποτ τ' αδρφια του, που εγκατλειψαν τη Ρωσα μαζ με τη Λευκ Φρουρ, τους μικρτερος του, Νικολι κι Ιβν. Η μητρα του πθανε απ τφο. Ο βυσσινκηπος, η λατρευτ, ζεστ φωλι του ξεριζθηκε βναυσα εν μα νυκτ.
     Ο διος, που δεν δραξε την ευκαιρα να την ακολουθσει στην ξοδο απ τη Ρωσα, επλεξε τη δικ του θση, τη θση του συγγραφα, που θα μενει στη χρα, με το λα του και τρα πρεπε ν' αποφασσει και για τους ρως του στο μυθιστρημα για τις μορες της ρωσικς διανησης, που απ τη στση της στα γεγοντα (και σε ποια γεγοντα) πστευε (και συνεχζει να πιστεει αφελς) κρνονταν οι εξελξεις. ρως του εναι οι τσεχοφικο χαρακτρες, καταδικασμνοι σε ττα, που αναζητοσανε την αλλαγ, αποδχονταν την αλλαγ, αλλ ταυτχρονα νοσταλγοσανε τον κσμο που χανταν, νθρωποι απολιτικο, που ζονε στο δικ χωροχρνο της οικογενειακς θαλπωρς και των επινοημνων ιδανικν.
     "Μ' ενδιαφρει πολ η καθημεριντητα της ρωσικς διανησης", επε ο Μπουλγκκωφ, ταν βρθηκε να ανακρνεται απ την Ασφλεια, μλις κυκλοφρησε η Λευκ Φρουρ. "Την αγαπω και τη θεωρ, αν κι αδναμο, ως πολ σημαντικ κοινωνικ στρμα στην χρα. Οι μορες της και τα συναισθματ της μο εναι πολτιμα". Αλλ δεν εθελοτυφλε: στη Λευκ Φρουρ συνηγορε υπρ των ανθρπων, αλλ καταδικζει τη στση της διανησης, που κατ κποιο τρπο οδγησε στη καταστροφ του κρτους και της κουλτορας. Βζει τους ρως του μπρος στο προαινιο δλημμα των Ρσων διανοουμνων: "Τ να κνουμε";. Οι απαντσεις μπορε να εναι πολλς, αλλ να εναι αυτονητο: ,τι και να κνουν, πρπει να το κνουν ντιμα. Γι' αυτ ο Μπουλγκκωφ αρνθηκε ν' αφαιρσει το επθετο "λευκ" απ τον ττλο του βιβλου: το λευκ εκπροσωποσε γι' αυτν το χρμα της αγντητας και της εσωτερικς ομορφις. Μ' αυτ τον τρπο υπερασπιζτανε το πιστεω του, αλλ και τη ταλαιπωρημνη του τξη.


                                     Η 1η (αριστ.) κι η 2η σζυγος

     Μια ανλογη προσπθεια, να κατανοσουνε τη στση της ρωσικς διανησης στην Επανσταση και τον εμφλιο, να εξηγσουνε τους λγους της συνθηκολγησης, του συμβιβασμο και της αποδοχς της νας τξης πραγμτων, χουνε κνει πολλο ρσοι συγγραφες κι απ τα 2 στρατπεδα. Στη Ρωσα στο διο θμα στρφεται η 3λογα Βασανιστικς δρμος, του Αλεξι Τολστι: στα 20 χρνια που πρασαν απ το 1ο βιβλο ως το 3ο (1921-1941), κατφερε να κνει μιαν απτομη στροφ, απ το ρεαλισμ στο σοσιαλιστικ ρεαλισμ ( στον μνημειδη ρεαλισμ, πως αποκαλοσε τη μθοδ του ο διος). Κατφερε να προλβει να φωνξει ωσανν, πως ο φιλσοφος στον παρδεισο στους Αδελφος Καραμαζφ. Και τ γινε, αν κποιοι, που η γνμη τους μετροσε, πψαν να του δνουνε το χρι τους; Το 1943 στον Τολστι απονεμθηκε Βραβεο Στλιν, συνοδευμενο απ να διλου ευκαταφρνητο ποσν. Πολ αργτερα (1945-1955), το διο θμα θ' αγγξει ο Μπορς Πστερνακ στο Δκτωρ Ζιβγκο: το βιβλο θ' απαγορευτε, θα γνει μπεστ-σλλερ στη Δση και στο τλος θα στελει στον τφο το δημιουργ του, πως το Ρκβιεμ, που παραγγλθηκε στον Μτσαρτ απ ναν γνωστο, σκτωσε τον συνθτη.
     Η Λευκ Φρουρ του ταν απερως πιο ντιμη απ το Βασανιστικ Δρμο του Τολστι και πολ πιο βαθει απ το Δκτωρ Ζιβγκο του Πστερνακ. ταν μως κι αδικημνο βιβλο: δεν συνοδευταν απ καννα σκνδαλο (πως στην υπθεση Πστερνακ) κι μεινε για πολλ χρνια στο συρτρι, στη περοδο που η ΕΕΣΔ τανε πργματι χρα αναγνωστν κι ταν ο Βασανιστικς Δρμος γινε μπεστ-σλλερ χι επειδ περιγραφε το θραμβο της κομμουνιστικς ιδεολογας (ο σοβιετικς αναγνστης ποτ δεν ταν ηλθιος, πως κποιοι θλουν να πιστεουν!), αλλ επειδ ο Αλεξι Τολστι τονε περιγραφε εξαιρετικ συναρπαστικ. Αλλ επειδ ακριβς η πληγ παραμνει ανοιχτ, επειδ οι εμφλιοι πλεμοι χι δεν εξλειπαν κι ακριβς επειδ η διανηση, ως εθισται, νοσταλγε το παρελθν, ζει στο παρελθν και λνει τις εξισσεις της παρελθοσας ζως και ως συνθως παραμερζει, η Λευκ Στρατι εναι σμερα επκαιρη σο ποτ. Επκαιρη διπλ: κι ως υψηλ λογοτεχνα κι ως ντιμη λογοτεχνα. Ιδιατερα, εναι επκαιρη για σους ακμα βασανζονται απ το ερτημα: "πρεπε να γνει η Οκτωβριαν Επανσταση; Δεν πρεπε";. Και, κυρως, εναι επκαιρη για κενους τους λγους, που ακμα αναρωτιονται: "Τ να κνουμε";


                   Χειργραφη σελδα απ το Ο Μαιτρ Κι Η Μαργαρτα

     Ο Μπουλγκκωφ, αντθετα με τον Τολστι και τον Πστερνακ, περιγρφει στη Λευκ Φρουρ τα γεγοντα μνον 1 τους, του μαρτυρικο 1919 και παρ' τι σκοπεει να εξελξει το βιβλο σε 3λογα, δεν το κνει -και καλ κανε! Η συνχεια θα τον οδηγοσε στο θνατο στο συμβιβασμ. Το τελευταο φαντζει μλλον απθανο, ρα το 1ο σενριο εναι και το επικρατστερο. Σαν βιβλο δεν εκδθηκε σο ζοσε, αν και λαχταροσε να κρατσει το αγαπημνο του τκνο στα χρια του. Το 1ο και το 2ο μρος βγκανε το 1925 στη Μσχα, στα τεχη του περιοδικο Ρωσα, που αμσως μετ κλεισε. Το ημιτελς μυθιστρημα βρθηκε στο Παρσι, που και τυπθηκε με αρκετς διορθσεις το 1927 (ο 1ος τμος) και το 1929 (ο 2ος). Στη Ρωσα οι δημοσιεσεις της, σε 2 τεχη του περιοδικο προκαλσανε σλο. Απ τις 300 κριτικς, πως γραψε αργτερα ο Μπουλγκκωφ, μλις 3 τανε θετικς, οι υπλοιπες κρως υβριστικς: τον αποκαλοσανε μπσταρδο της αστικς τξης, που φτνει το δηλητριο στην εργατικ τξη.
     Το επμενο χρνο, το 1926, γραψε το θεατρικ Οι Ημρες των Τουρμπν, για το Θατρο Τχνης του Στανισλφσκι, βασιζμενο στη Λευκ Φρουρ. Τουρμπν τανε το επθετο των βασικν ηρων του μυθιστορματος κι η δρση του βιβλου μεταφρθηκε πλον στην ιερ σκην, που πρωτοπαχτηκαν τα αριστουργματα του Τσχωφ. Η πρεμιρα γινε το 1926 κι ο Στλιν εγκατλειψε το θατρο απολτως ικανοποιημνος: πως και να 'ναι, στο ργο οι δυνατο (οι κκκινοι) κατατρπωσαν του αδναμος (λευκος). κτοτε, ο ηγτης παρακολουθοσε πολ συχν την αγαπημνη του παρσταση κι αυτ πιθανν να 'σωσε τον διο και το ργο του, που παχτηκε στη σκην του Θετρου Τχνης πνω απ 1000 φορς, εν οι αξιωματοχοι της λογοτεχνας, συνδελφοι του συγγραφα κι οι κομματικο ιδεολγοι της σοβιετικς κουλτορας, δεν μποροσαν να ερμηνεσουν αυτ το ακατανητο κλλημα του Στλιν, που τους εμπδιζε να καρυδσουνε τον διο τον Μπουλγκκωφ και να πνξουνε το ργο του.


                                              Η 3η του σζυγος

     Ο Στλιν ταν απρβλεπτος, εχε τα δικ του σχδια, ειδικ σε σχση με τους λογοτχνες κι αυτ επιβεβαινει η μοναδικ τηλεφωνικ συνομιλα μεταξ του ηγτη και του Μπουλγκκωφ. Ο Στλιν μνυσε στον Μπουλγκκωφ τι πρπει να συναντηθον και να μιλσουν κι αυτς εξφρασε την θερμ του επιθυμα για διλογο. Χωρς να υποκρνεται να σκβει. Το θελε πραγματικ. Θα 'ταν, πως στο Μαιτρ και Μαργαρτα, νας διλογος με τον δμι του, πως ο διλογος του Πντιου Πιλτου με τον Ιησο. Δε ξαναμλησαν ποτ, παρ' λες τις προσπθειες του Μπουλγκκωφ να επικοινωνσει. Σε μιαν στατη προσπθεια, ο συγγραφας ξεκνησε να γρφει να θεατρικ με θμα τον Στλιν, για το Θατρο Τχνης κι λη η θεατρικ Μσχα ζοσε εν αναμον της πρεμιρας. Ο ττλος του ργου ταν Μπατομ, νομα της πλης που εξελχτηκε η προεπαναστατικ δρση του νεαρο Ιωσφ Τζουγκασβλι, ταν δεν ταν ακμα Στλιν, αλλ Κμπα. Αυτ ταν και το τελευταο γραπτ του.
     ταν το θεατρικ ταν τοιμο κι λη η ομδα του Θετρου Τχνης επιβιβστηκε στο τρανο για να πνε στη Γεωργα, στον τπο του εγκλματος, σ' ναν απ τους κοντινος στη Μσχα σταθμος μπκε η ταχυδρμος για να παραδσει στον συγγραφα να τηλεγρφημα απ γνωστο πρσωπο. ταν λακωνικτατο κι λεγε τι δεν υπρχει λγος να γνει αυτ η παρσταση. Ο Μπουλγκκωφ επστρεψε στη Μσχα, για να πεθνει σε μερικος μνες: χει γρψει εν τω μεταξ το Ρκβιμ του...



     Το βρδυ της κηδεας στο διαμρισμα του Μπουλγκκωφ χτπησε το τηλφωνο. Το σκωσε η χρα του συγγραφα. ταν απ τη γραμματεα του Στλιν:
 -"Ο σντροφος Μπουλγκκωφ πθανε"; ρτησαν.
-"Πθανε", απντησε η χρα του.
     Το τηλεφνημα ληξε, οτε μια λξη παραπνω. Δεν πρανε για να τη συλλυπηθον, αλλ για να σιγουρευτον τι πθανε ο τελευταος λογοτεχνικς λκος, πως αποκλεσε τον εαυτ του στο γρμμα στον Στλιν το 1931: "Στο χρο των ρωσικν γραμμτων στην ΕΣΣΔ μουν ο μοναδικς λογοτεχνικς λκος. Με συμβολεψαν να βψω τη γονα μου. Ανητη συμβουλ... Ο λκος, κι αν τονε βψεις αν τον κουρψεις, δε θα μοιζει με λουλο";.


Πεζ

Οι περιπτειες του Τσιτσκοβ („Похождения Чичикова“), δημοσευση 1922

Διαβολιδα („Дьяволиада“) Διγημα, 1923 (δημοσευση 1924)
Λευκ Φρουρ („Белая гвардия“) Μυθιστρημα, 1923-24
Τα μοιραα αυγ („Роковые яйца“) Διγημα, 1924
Η καρδι ενς σκλου („Собачье сердце“) Διγημα, 1925
Μορφνη („Морфий“) Διγημα, 1926
Σημεισεις ενς επαρχιακο γιατρο („Записки юного врача“) Διηγματα, 1925/27
Η ζω του κυρου Μολιρου („Жизнь господина де Мольера “)Διγημα, 1936
Ο Μαιτρ και η Μαργαρτα („Мастер и Маргарита“) Μυθιστρημα, 1929–39, δημοσευση 1966
Θεατρικ μυθιστρημα („Театральный роман“) Μυθιστρημα, 1936-39, δημοσευση 1965


                                          Ο Μσα το 1926

Θεατρικ

Το διαμρισμα της Ζως („Зойкина квартира“), 1925
Μρες Τουρμπν („Дни Турбиных“), Πρεμιρα: 5 Οκτβρη 1926
Πτση („Бег“), 1926-1928
Η καμπλα τν υποκριτν („Кабала святош “), 1929
Αδμ κι Εα („Адам и Ева“), 1931; 1η δημοσευση 1971 (Παρσι),
Ο τρελς Τζουρνταν („Полоумный Журден“), 1932
Μακαριτητα („Блаженство“) 1933-34; 1η δημοσευση 1966
Ιβαν Βασλιεβιτς („Иван Васильевич“) Κωμωδα, 1934-35; 1η δημοσευση 1965
Δον Κιχτης („Дон Кихот“), 1937-38; 1η δημοσευση 1962


                                            Ο Μσα το 1937


=======================


                                             Λευκ Φρουρ

   (απσπ. απ το 2ο κεφ. μτφρ. Κωνσταντνα Πλλη)

(...)
     τσι σπρος και παγωμνος ταν ο Δεκμβρης. Βιαστικς εχε κνει κιλας τη μισ διαδρομ του κι οι χιονισμνοι δρμοι αντανακλοσαν τα φτα των Χριστουγννων που πλησαζαν. Το δεκαοχτ ζγωνε στο τλος του. Μσα στον κπο, απ την απτομη σκαμμνη πλευρ του λφου, δεσπζει ο αριθμς 13 της οδο Αλεξγιεφσκι, το περεργο κτριο με τον να ροφο προς το δρμο, που κατοικοσαν οι Τουρμπν, εν το ισγειο βλεπε προς το πσω μρος, στη θαυμσια μικρ αυλ που ταν κι αυτ κατηφορικ. Τα κλαδι των δντρων, γερμνα ς τη γη, μοιζανε χοντρς
χνουδωτς πατοσες. Κτω απ' το χινι που 'χε μεταμορφσει το λφο σε γιγντιο ζαχαρψωμο, τα καλυβκια στην αυλ τανε χαμνα και το σπτι μοιαζε σα να φοροσε να πελριο σκοφο στρατηγο, απ σπρη γονα. Στο ισγειο προς τον δρμο, που γινταν υπγειο προς την αυλ. κτω απ τη βερντα των Τουρμπν, να αδνατο κτρινο φως φεγγε στα παρθυρα του μηχανικο Βασλη lβνοβιτς Λσοβιτς, ενς δειλο αντιπαθητικο αστο, εν πνω τα παρθυρα των Τουρμπν λαμπαν φωτισμνα χαρομενα. Μσα στη νχτα που 'πεφτε. ο Αλξης κι ο Νικλκα κατβηκαν να φρουν ξλα απ την αποθκη.
 -"Θε μου, δεν υπρχουνε σχεδν πια ξλα! Κοτα, μας τα κλψανε πλι σμερα..."
     Μια δσμη κτασπρο φως απ το ηλεκτρικ φανρι του Νικλκα αποκλυψε τι να δυο σανδια απ τον τοχο της καλβας τανε ξεκαρφωμνα και ξαναβαλμνα πρχειρα απξω.
 -"Τους αξζει μια καλ πιστολι. Τα κτνη! κου. λοιπν, ας παραμονεαμε απψε ... Τους γνωρζω, εναι αυτο του 11, στο σπτι του παπουτσ. Οι βρομιρηδες! Κι χουνε περισστερα ξλα απ μας..."
 -"Α! ας ρθουνε λοιπν ... λα, πμε!"
     Το κλειδ τριξε στη σκουριασμνη κλειδαρι και μια πλκα απ χινι πεσε πνω στα δυο αδλφια. Τραβξανε το κομμνο ξλο ς το σπτι και κατ τις εννι, τα πλακκια της σμπας καγανε τσο που μλις μποροσες να τ' αγγξεις. Η αστραφτερ επιφνεια της σπουδαας αυτς σμπας εχε σχδια και ιστορικς επιγραφς χαραγμνες σε βαρυσμαντο φος, με σινικ μελνη, απ τον Νικλκα, το τος 1918:
 -"Αν σου πονε πως οι Σμμαχοι θα 'ρθονε σε λγο να μας βοηθσουνε, μη το πιστψεις. Εναι βρομιρηδες. Συμπαθονε τους μπολσεβκους".
     να σχδιο που παρστανε την ιλαρ φτσα του θεο Μμου εχε στο πλι την επιγραφ:

                 ο ουλνος Λεονντ Γιορεβιτς 
               Φμες απειλητικς τυραννικς:
     Οι κκκινες συμμορες περνον στην επiθεση!

     να λλο χρωματιστ σχδιο: να κεφλι με μεγλα και σαν ξεκολλημνα αυτι κτω απ να καυκασιαν σκοφο απ προβι με επιγραφ:

                 Απνω του το Πετλιορα!

λλες επιγραφς -με μελνι, με χρμα, με σινικ. με χυμ κερασιν- εχαν γραφε απ το χρι της Ελνης κι λλες τις εχαν χαρξει οι καλτεροι φλοι απ τα παιδικ χρνια των Τουρμπν. ο Μισλαγιφσκι. ο Κρας. ο Σερβνσκι:

         Η Ελνη Βασλιεβνα μας αγαπ πρα πολ.
            Στον να λει κρτα. στον λλο ρπαξε.
        Λνοτσκα, σου πρα εισιτριο για την Αντα
               10 εξστη. Νο 8, δεξι πλευρ.
           12 Μη 1918: εμαι ερωτευμνος.
                 Εσαστε παχς κι σχημος.
        στερα απ αυτ θα τινξω τα μυαλ μου
(να σχδιο που μοιζει πολ με μπρουνινγκ).
                         Ζτω η Ρωσα!
                    Ζτω η απολυταρχα!
                   Ιονιος. Βαρκαρλα.
     Με το δκιο της θυμται λη η Ρωσα το Μποροντνο.

     Με κεφαλαα γραμμνα απ' το χρι του Νικλκα:

Εγ, διατσσω να μη γραφον πνω στη σμπα πρματα σχετα με αυτν, με ποιν, για κθε σντροφο που θα συλλαμβνεται, τουφεκισμς και στρηση των πολιτικν του δικαιωμτων. Ο κομισριος του συμβουλου της συνοικας Ποντλ, ρφτης κυριν, ανδρν και γυναικν, Αβραμ Προυζινρ.  30 Ιανουαρου 1918.

     Απ τη μουτζουρωμνη σμπα με τις επιγραφς ανεβανει νας ζεστς αρας, εν, πως και πριν απ τριντα χρνια, το μαρο εκκρεμς συνεχζει το ρυθμικ του τικ-τακ. Ο μεγαλτερος απ τους Τουρμπν, με ανοιχτχρωμα μαλλι κομμνα κοντ, με πρσωπο σκοτειν, σα να χει γερσει απ τις 25 Οκτωβρου 1917, ντυμνος με στρατιωτικ μανδα με πελριες τσπες και μπλε κιλτα ιππασας, με ολοκανουριες παντφλες, κθισε στην αγαπημνη του πολυθρνα. Στα πδια του ο Νικλκα, μ' ακατστατα τσουλοφια. κθεται σ' να χαμηλ σκαμν κι ακουμπ τα
τεντωμνα πδια του στον μπουφ της μικρς τραπεζαρας. Φορ μπτες με πρπες. Ο Νικλκα χει μια φλη, τη κιθρα του. Χαδεει τρυφερ κι απαλ τις χορδς της... τριν... Μια αριστη συγχορδα, γιατ ακμα, ββαια, δε ξρει τποτα το συγκεκριμνο. Η πλη ζει σχημα, μσα στη σγχυση μιας βαρις κι ανσυχης αναμονς...
     Το χιτνιο υπαξιωματικο του Νικλκα χει επωμδες με σπρα σιρτια και στο αριστερ μανκι εναι ραμμνο να πολ μακρ τρΙχωμο γαλνι. Ανκει στη 3η διμοιρα, στο 1ο απσπασμα της εθνοφρουρς, που σχηματστηκε πριν τσσερις μρες στερα απ' τα πρσφατα γεγοντα. Πρπει μως να πομε πως στο βθος, παρ' λ' αυτ τα γεγοντα, αισθνεται κανες καλ σ' αυτ το ζεστ κι οικεο χρο της τραπεζαρας με τις κρεμ κουρτνες της. Κποια αποχανωση κατχει τ' αδλφια, Ισως απ' τη ζστη. Ο μεγλος αφνει το βιβλο να πσει, τεντνεται.
 -"ι συ, παΙξε μας λοιπν το εμβατριο!"
     Ντριν, ντα, ντριν... απαντ η κιθρα.

Μπερ της μδας, μπτες κομψς,
να, της Σχολς Μηχανικο οι μαθητς...

     Ο Αλξης αρχζει να ψιθυρζει. Τα μτια του εναι πντα σκοτειν, μια μικρ φλγα ανβει μσα τους και καινορια ορμ τρχει στις φλβες του. Απαλ μως, κριοι, πολ σιγ, πολ σιγ.

Καλημρα παραθερστριες
Καλημρα παραθεριστς...

     Οι χορδς ηχον ρυθμικ, νας λχος σε πορεα βγανει απ τη κιθρα. Εναι οι επλεκτοι μαθητς της Σχολς Μηχανικο -εν, δυο! Τα μτια του Νικλκα αναπολον: Η στρατιωτικ σχολ. Οι φλαγγες του Αλεξνδρου ελαφρ τραυματισμνες. Τα καννια. Οι γιονγκερς που πηδον απ' το 'να παρθυρο στο λλο και πυροβολονε τους πολιορκητς. Τα πολυβλα στα παρθυρα. Αμτρητοι στρατιτες πολιορκονε τη Σχολ. Αληθιν λεφοσι, ναι. Τι θα κνουμε; Ο στρατηγς Μπογκορονττσκι φοβται, παραδθηκε, παραδθηκε μαζ με τους γιονγκερς1. Ντροπ...

Καλημρα παραθερστριες
Καλημρα παραθεριστς
Πριν απ καιρ σε μας
το προσκλητριο χει αρχσει...

     Τα μτια του Νικλκα σκοτεινιζουν. Ανεμοστρβιλος καυτο αρα πνω απ' τα χρυσωμνα χωρφια της Ουκρανας. Σκεπασμνες με σκνη, πατντας στη σκνη, οι διμοιρες των γιονγκερς προχωρον. λ' αυτ γνανε και τποτα απ' αυτ δεν υπρχει πια. Ντροπ. Παραλογισμς. 
     Ξαφνικ η κουρτνα τραβχτηκε και το πυρρξανθο κεφλι της Ελνης φνηκε στο σκορο φντο της ανοιχτς πρτας του δωματου της. Η ματι της χιδεψε γλυκ τα αδρφια της, μα δειξε ανησυχα, μλις γρισε κατ το ρολι. Σκεφτταν: τι γινε λοιπν ο Τλμπεργκ, πο βρισκταν;

Η αδελφ του Νικλκα και του Αλξη φαιντανε ταραγμνη. Για να κρψει την αγωνα της πγαινε να μιλσει στ' αδλφια της, αλλ σταμτησε ξαφνικ και σκωσε το δχτυλο.
 -"Προσξτε ... Ακοτε";
      Στις χορδς της κιθρας σταμτησε αμσως το ρυθμικ βμα του λχου -αλτ! Αφουγκρστηκαν κι οι τρεις και καταλβανε γργορα: το πυροβολικ. Μια βαρι κανονι, που η απσταση την κανε υπκωφη. Κι λλη, κι λλη. Ο Νικλκα φησε τη κιθρα και σηκθηκε. Το δω κανε κι ο Αλξης μουρμουρζοντας.
     Στο σαλνι ταν σκοτειν κι ο Νικλκα σκνταψε σε μια καρκλα. Στα παρθυρα παιζταν η αληθιν περα "Χριστουγεννιτικη νχτα": χινι, φευγαλες ανταγειες, λαμπερ φτα. Ο Νικλκα κλλησε το πρσωπο στο φεγγτη. Η στρατιωτικ σχολ κι οι καυτο ανεμοστρβιλοι εχανε χαθε απ' τα μτια του, που γμισαν απ τον δυνατ θρυβο των κανονιν. Απ πο ρχονταν; Μια κνηση των μων ανασκωσε τις επωμδες του υπαξιωματικο.
 -"Τρχα γρευε. Θα 'λεγε κανες πως εναι κατ μια μερι του Σβιατσινο... Παρξενο, δεν μπορε να εναι τσο κοντ".
     Ο Αλξης μεινε πσω, στο σκοτδι, κι η Ελνη πλησασε στο παρθυρο. Τα μτια της εχανε σκοτεινισει απ τον τρμο. Μα γιατ δεν γρισε ακμα ο Τλμπεργκ; Ο Αλξης κατλαβε την ανησυχα της. μα δεν βγαλε λξη, αν και θα θελε πολ να μιλσει. Εναι, χωρς αμφιβολα, στο Σβιατσινο. Το καννι χτυπει δδεκα βρστια απ τη πλη, χι μακρτερα. Αλλ τι πει να πει αυτ;
 -"Θλω πολ να πω εκε κτω. Να δω τι γνεται..."
 -"Α, ναι. αυτ μας λειπε".
     Η Ελνη μλησε με αγωνα. Το κακ εναι πως ο ντρας της πρεπε να εχε γυρσει το αργτερο -τσι εχε πει: το αργτερο-το απγευμα κατ τις τρεις. Κι εναι δκα, νχτα.
     Ξαναγρισαν αμλητοι στην τραπεζαρα. Η κιθρα βουβθηκε μελαγχολικ. Ο Νικλκα πγε στη κουζνα να δει το σαμοβρι που ξεχυντανε σφυρζοντας λυπητερ. Στο τραπζι περιμνουν τα ειδικ φλιτζνια, σαν κολνες σκαλισμνες απ' ξω τα στολζουνε λεπτ λουλοδια κι απ μσα εναι χρυσωμνα. ταν ζοσε η μητρα. η ννα Βλαντιμροβνα, βγζαν αυτ το σερβτσιο μνο στις οικογενειακς γωρτς, τρα μως το χρησιμοποιονε καθημεριν. Το τραπεζομντιλο, παρ' λα τα καννια και τα βσανα, την αγωνα και τη γενικ αναμπουμπολα. εναι κτασπρο και κολλαρισμνο. Αυτ οφελεται στην Ελνη, που δεν μπορε να κνει αλλις και στην Ανιοτα, που αναστθηκε μες στην οικογνεια. Τα πατματα γυαλζουνε και πνω στο τραπζι, Δεκμβρης μνας, να μεγλο θαμπχρωμο βζο με πδια χει μπλε ορτανσες και δυο τριαντφυλλα μ' να βαθ κι ντονο κκκινο, που επιβεβαινουν την ομορφι και τη συνχεια της ζως, αν και κοντ στη Πλη παραμονεει νας δλιος εχθρς. που σως καταστρψει τα χιονισμνα κτρια της θαυμσιας πολιτεας κι σως τσαλαπατσει με τα τακονια του σα συντρμμια απμειναν απ την ειρηνικ ζω του σπιτιο. Λουλοδια. Λουλοδια που πρσφερε στην Ελνη ο πιστς θαυμαστς της, ο υπολοχαγς της Φρουρς Λεονντ Γωρεβιτς Σερβνσκι, φλος μιας πωλτριας του περφημου ζαχαροπλαστεου "Μαρκησα" και μιας λλης πωλτριας στη "Φλορ", τη μπουτκ με τη διακριτικ πολυτλεια. Στη σκι που ρχναν οι ορτανσες, τα λουκνικα κομμνα φτες στο πιτο με τα γαλζια σχδια. η διφανη βουτυριρα και στο καλθι του ψωμιο να μαχαρι πριονωτ κι σπρο ψωμ φραντζλας. λ' αυτ. μαζ μ' να καλ φλιτζνι τσι. κνουν να λαμπρ κολατσι, χι μως σ' αυτς τις οδυνηρς συνθκες. Αχ, ναι...

   (τλος αποσπσματος...)

 1 γιονγκερς= Εκπαιδευμενοι νεαρο της αριστοκρατας.


 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers