-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

.  

Ibsen Henrik Johan:



                            Βιογραφικ

     Σ' λη την ιστορα της Λογοτεχνας, βρσκει κανες ελχιστες προσωπικτητες της ιδιοφυας του. Στη κυριολεξα η ζω του ολκερη κι η ενεργητικτητ του ταν αφιερωμνη στο θατρο. Η προσφορ του, πικρ μα και λυτρωτικ, λλαξε τη πορεα των βημτων στο σανδι. νας απ τους μεγαλτερους θεατρικος συγγραφες της νετερης ιστορας, ο νθρωπος που αντρεψε καννες κι θιμα δεκαετιν στο θατρο, ο συγγραφας που κποτε επε: «Με μεγλη ευχαρστηση θα τορπλιζα τη Κιβωτ του Νε». Στα νιτα του ταν ανικανοποητος απ τα πντα. Σκανδλισε πρα πολ με τα ργα του, την εποχ του. Αργτερα, ψαχνε μταια να βρει θεατρικ φρμα που να του ταιριζει. Κι επειδ δε βρκε καμι, δημιοργησε μια μνος του για τον εαυτ του.
     Ο Ερρκος Iωννης ψεν, -απγονος μιας απ τις παλαιτερες και πιο διακεκριμνες οικογνειες, μαζ με την οικογνεια Paus-, γεννθηκε 20 Μρτη 1828 στο Σκιεν (Skien, χωρι παραθαλσσιο με ιδιατερην μφαση στο εμπριο ξυλεας) της Νορβηγας, απ' που λγα χρνια αργτερα (στα 8 του) μετακομζουνε λγω της χρεωκοπας του πατρα Κνουντ (Knud Ibsen & μητρα η Μριχεν 'Αλντενμπουργκ = Marichen Altenburg, αρχικ επορη οικογνεια), πρμα που οδηγε τα μλη της οικογνειας σε αποξνωση. Μετ τη γννησ του, φανεται πως η τχη γρισε τη πλτη στην οικογνεια. Η μητρα το γρισε στη θρησκεα, απογοητευμνη απ τα εγκσμια κι ο πατρας παθε κατθλιψη απ την εμπορικ αποτυχα.
     Μεγλωσε λοιπν δσκολα και κτω απ πολλς στερσεις. Το 1844 αφνει το πατρικ και για να καταφρει να σπουδσει Ιατρικ, μπανει μαθητευμενος σ' να φαρμακεο στο Γκρμσταντ. Οι ελεθερς του ρες ταν αφιερωμνες στη προετοιμασα για την εισαγωγ του στο Πανεπιστμιο του σλο, που ανπτυξε ισχυρ φιλα με τον ποιητ και θεατρικ συγγραφα Bjornstjerne Bjornson. Παρλληλα δοκιμζει και τα πρτα του βματα στο δραματικ θατρο, δνοντας στα πρτα ργα του χαρακτρα επικ κι γριο: Οι ρως του ψχνουνε την απλυτη αλθεια, αλλ ποτ δε μποροσαν να τη βρουν. Αυτ τη περοδο γρφει το πρτο του ργο "Κατιλνας", μμετρο ιστορικ δρμα εμπνευσμνο απ τους αγνες για ανεξαρτησα που κυριαρχον στην Ευρπη. Μετ γινε θαυμαστς του Σλερ κι αυτ τον θησε να γρψει ιστορικ κι μμετρα δρματα, χοντας ως πηγ μπνευσης τις σκανδιναβικς σγκα (saga). Αργτερα τον θελξε η αναμρφωση του γαλλικο και του γερμανικο θετρου. Πστευε πως η σγκρουση χαρακτρων και στσεων ζως μες στη κοινωνα μπορε να δημιουργσει σγχρονες τραγωδες στο θατρο. Φυσικ, εγκατλειψε την ιδα να μπει στην Ιατρικ, αφο πρτα απτυχε σε μπλικους διαγωνισμος εισδου.
     Το 1850 εγκαθσταται στη Χριστιανα (σλο) κι εκδδει με τη βοθεια των φλων του τον "Κατιλνα" με το ψευδνυμο Μπρνιολφ Μπιρμε (Brynjulf Bjarme), στα 22 του μλις. Το θατρο της Χριστιανας ωστσο αρνεται να παρουσισει το ργο του και κνει τελικ τη  εμφνισ του ως θεατρικς συγγραφας με το μμετρο ργο "Ο Τφος Του Πολεμιστ", που περν σχεδν απαρατρητο. να χρνο μετ προσλαμβνεται απ' το βιολιστ Ole Bull, σα θεατρικς ποιητς, συγγραφας και σκηνοθτης στο νεχτιστο ττε Εθνικ Θατρο του Μπργκεν και παραμνει ως το 1857. Εκε κατφερε να περσουν απ τα χρια του, πνω απ 150 θεατρικς παραστσεις κθε μορφς, καμμι δικ του, μως αυτ του πρσφερε θαυμσιαν εμπειρα, και τονε βοθησε πρα πολ μελλοντικ. Στα χρνια που ακολουθονε ταξιδεει, διορζεται διευθυντς του θετρου της Χριστιανας και παντρεεται το 1858, τη Σουζνα Τρεσεν (Suzannah Thoresen), -μορφωμνη γυνακα με ισχυρ θληση, που στριξε το γυναικεο κνημα της εποχς της κι εχαν αρραβωνιαστε απ το 1856- και κνουν να γιο, τον Σγκουρντ (Sigurd Henrik Ibsen). Κενη τη περοδο γρφει: "Τα Παλληκρια Του Χλγκελαντ", "Οι Μνηστρες Του Θρνου", "Η Κωμωδα Του ρωτα". Το 1862, με το τελευταο μλιστα γινε γνωστς ως νος, πολλ υποσχμενος θεατρικς συγγραφας.
           Το θατρο της Χριστιανας μως χρεωκοπε κι η οικονομικ κατσταση της οικογνειας ψεν επιδειννεται. 2 τη μετ, το κρτος εγκρνει μικρν υποτροφα κι αυτς εγκαθσταται στη Ρμη για 4 τη. Ακολουθον: Δρσδη, (1868) και Μναχο (1875). Δεν εχε καταφρει να κερδσει στην αρχ της καριρας του, την αγπη των συμπατριωτν του. Η ευθτητα του λγου του κι η ενασχλησ του με θματα που καλπτονταν απ κοινωνικ υποκρισα (ρωτας, σχση των δο φλων κ.λπ.) ενχλησε πολλος κι τσι φανερ απογοητευμνος εγκατλειψε την χρα του κι φυγε στο εξωτερικ. Δε γρισε σ' αυτ παρ μνον ταν γινε δισημος πια συγγραφας. Ανμεσα στα ργα του που ξεχωρζουν και γραφτκανε κυρως στο εξωτερικ εναι: "Μπραντ" (1η μεγλη του επιτυχα, που πιστεεται πως χει δεχτε ντονες επιρρος απ τη διδασκαλα του Κρκεργκαρντ = Soren Kierkegaard Δανς φιλσοφος) "ντα Γκμπλερ", "Περ Γκυντ", "Βρυκλακες", "Αγριπαπια", "Κουκλσπιτο", "Κυρ Της Θλασσας", "Εχθρς Του Λαο", "Στηργματα Της Κοινωνας" κ..
     Φαινομενικ, η οικογνεια ψεν διγει ρεμη ζω. Ωστσο, στη ζω του χουν εισβλει διαδοχικ 3 γυνακες που τον κατακτνε και σφραγζουνε το χαρακτρα του. Η "ντα Γκμπλερ" εναι το τελευταο ργο, που δημοσιεθηκε ταν ακμα ζοσε εκτς Νορβηγας. Δεν εναι ββαιο πτε συνλαβε την ιδα του ργου. Το καλοκαρι του 1889 βρισκταν στο Gossensass -τανε τελευταα φορ που θα 'μενε σ' αυτ το μικρ χωρι των 'Αλπεων, στο Τυρλο. Εκε τανε που πρωτοσυνντησε τη 18χρονη μιλι Μπρντας απ τη Βιννη. Η γνωριμα του μαζ της σντομα εξελχθηκε σ' ρωτα -απ τη δικ του πλευρ- παρλη τη διαφορ ηλικας. Εκενος ταν 61 ετν κι εκενη 18. Η σχση τους διρκεσε μλις 2 μνες, λγεται τι παρμεινε πλατωνικ κι οι μνοι καρπο του, ταν σως η "ντα" κι ο "Σλνες". ταν εκενη επστρεψε στη Βιννη κι αυτς στο Μναχο, ανταλλξανε σειρ επιστολν. Σε μιαν απ' αυτς, με ημερομηνα 7 Οκτωβρη 1889, της γρφει:

  «Μα ιδα για νο θεατρικ γεννιται μσα μου. Θα το τελεισω αυτ το χειμνα και θα προσπαθσω ν' αποτυπσω τη χαρομενη ατμσφαιρα των καλοκαιρινν διακοπν μας. Αλλ θα καταλγει στη θλψη. Το νιθω. τσι εμαι».

     Σ' λλο γρμμα προς την μιλι, στις 19 Νομβρη 1889, γρφει:

  «Εμαι πρα πολ απασχολημνος με τη συγγραφ του νου μου ργου. Κθομαι στο γραφεο μου σχεδν ολκερη τη μρα. Κνω μνον να μικρ περπατο το απγευμα. Ονειρεομαι κι ανακαλ τις αναμνσεις μου και ττε κθομαι να γρψω».

     Βσει μιας επιστολς του, γνωρζουμε τι το πρτο ολοκληρωμνο αντγραφο του ργου το 'στειλε στον εκδτη του στη Κοπεγχγη στις 16 Νοεμβρη 1890. Ο αρχικς ττλος του ργου ταν "ντα" αλλ σντομα το μετονμασε «ντα Γκμπλερ».

  «Μ' αυτ τον τρπο θελα να τονσω πως η ντα ως προσωπικτητα εναι η κρη του πατρα της, του στρατηγο Γκμπλερ κι χι η σζυγος του ντρα της, του δκτορα Τσμαν. Σ' αυτ δε προσπθησα ιδιατερα ν' ασχοληθ μ' αυτ που θεωρομε προβλματα. Βασικς μου σκοπς ταν να παρουσισω πραγματικος ανθρπους, με πραγματικς ψυχολογικς διαθσεις και προθσεις μσα σ' να συγκεκριμνο πλασιο συνθηκν και κοινωνικν επιταγν».

     Ο μεγλος συγγραφας σκπτεται σοβαρ να χωρσει τη γυνακα του Σουζνα και να παντρευτε την μιλι, αλλ δεν της το λει ποτ. Συνεχζουν ν' αλληλογραφον μχρι τουλχιστον το 1889, ταν ο γηραις πια συγγραφας αποφασζει να σταματσει. Σταματ οριστικ να επικοινωνε ταν γνωρζει λλον να μεγλο ρωτα της ζως του, τη Χλντουρ 'Αντερσεν.
     Η "ντα Γκμπλερ" ανβηκε 1η φορ στις 31 Γενρη 1891 στο ResidenzΤheater του Μονχου, κι τανε παρν στη πρεμιρα. Λγεται τι δεν τανε διλου ευχαριστημνος με την απδοση της Clare Heese που ερμνευσε το ρλο της ντα. Θεωροσε πως η ερμηνεα της τανε στομφδης. Οι κριτικς συνηγοροσανε στην ποψ του. Η αποδοχ του κοινο ταν μικτ, με χειροκροτματα κι αποδοκιμασες. Αυτο που χειροκρτησαν τανε σαφς περισστεροι, γεγονς που οφελεται μλλον στη φυσικ παρουσα του εκε.
     Στον "Εχθρ Του Λαο" νας ντιμος νθρωπος, νας γιατρς ιδεολγος, λει δημσια την αλθεια, για τον κνδυνο πανδημας στη πλη του και βρσκει συσπειρωμνο απναντ του, λο το σκληρ κατεστημνο των συμφερντων και της διαπλοκς, καθς και το αφιονισμνο απ τα ψεδη κοιν. Ο ψεν, απ απσταση διαμπερος βολς, μας κλενει μελαγχολικ το μτι και μας ψυχαγωγε στα οικεα κακ με τη δναμη και το πθος της προφητικς δραματουργας του.
     Στη Χριστιανα, ο πατρας του ψυχολογικο θετρου, επιστρφει για μνιμη εγκατσταση το 1891, πειτα απ 27χρονη διαμον σε Ιταλα και Γερμανα και τον υποδχονται πανηγυρικ. Το 1892τελεινει ν απ τα τελευταα ργα του εκε, που 'χει ντονο χαρακτρα αυτοπροσωπογραφας κι απολογισμο. Ο "Πρωτομστορας Σλνες" θεωρεται το ργο του το πιο αυτοβιογραφικ, -ο διος ομολογε πως ο ρωας τον αντιπροσωπεει πιτερο απ κθε λλο. Στο κεμεν του (αλλ και των περισστερων ργων του) ρουνε διλογοι μ' απλ γλσσα, αυτ που χρησιμοποιον νθρωποι καθημερινο, νθρωποι με πθη. Κθε φρση αποδδεται μ' ακρβεια κι εξυπνδα, κρβει μσα της δραματικ στοιχεα κι ισχυρ μηνματα, γεμτα συμβολισμος κι να τολμηρ ρεαλισμ, που αντχει στο χρνο. Ακολουθονται στοιχεα της αρχαας ελληνικς τραγωδας, πως ορζονται απ τον Αριστοτλη.
     Ο κεντρικς χαρακτρας, ο Σλνες, κατατρχεται απ τραγικ στοιχεο που δε θα μπορσει ν' αποφγει και θα τον οδηγσει στη πτση. χει επιβλητικ προσωπικτητα, χτζει εκκλησες και σπτια κι τσι εναι επαγγελματικ καταξιωμνος. Κρβει αινιγματικ χαρακτρα που κατχεται απ υπεροψα. Βινει το γμο με τη κα Σλνες, που λο και σαπζει πνω σε τραγικ γεγοντα του παρελθντος. Τη ζω του ρχεται να ταρξει η Χλντα, (εδ ουσιαστικ περιγρφει απ κποια απσταση, τη σχση του με την μιλι), κοπλα δροσερ, που αντικατοπτρζει τη δναμη, τα νιτα, το θρρος και την ελευθερα. Στοιχεα που ο Σλνες στη δση του κυριευμνος απ διφορες φοβες, τσο πολ χρειζεται να νισει και τα εισπρττει μσα απ κενη, για να φτσει στη κορφωση, στην υπρτατη ελευθερα και δημιουργα: στη λτρωση. Η 1η παρσταση του ργου δθηκε στο Βερολνο το 1893. Με την επιστροφ στη πατρδα γρφει λλα 2ργα εκτς του "Σλνες" τα: "Ιωννης Γαβριλ Μπργκμαν" & "ταν Εμες Οι Νεκρο Ξυπνσουμε".
     Στις 23 Μη 1906 πεθανει στο σλο, σ' ηλικα 78 ετν, συνεπεα πολλν αιτιν. ταν η νοσοκμα επε σε κποιον απ τους πολλος επισκπτες του, πως η πορεα της υγεας του πηγανει λιγκι καλλτερα, ο ψεν φησε να βγε απ τα χελη του η φρση: "Το αντθετο!" και ξεψχησε. Η κηδεα, που παραβρεθκανε 12.000 νθρωποι, γνεται δημοσα δαπνη. Στο μνμα στθηκε μια αξνα, για να συμβολζει τον νθρωπο που 'σκαψε βαθι στην ανθρπινη ψυχ.

  "Η επιστημονικ και κοινωνικ εξλιξη εχανε δεξει, απ τη μια, τις τερστιες δημιουργικς ικαντητες του ανθρπου κι απ την λλη, την εξαφνιση και τη συντριβ του κτω απ το περιβλλον, το πλθος και τις δυνμεις που ο διος δημιοργησε. Αυτ το δρμα φερε στο θατρο ο ψεν, οπλζοντς το με της ποιητικς και της δραματικς του ιδιοφυας την αρματωσιΟ ψεν δδαξε τι το δρμα κι ταν φγει απ τις σφαρες της μμετρης ποησης και του τιτνιου πθους, μπορε να διατηρσει ποηση και πθος, ακμα κι αν ο στβος του εναι η τραπεζαρα η αυλ του απναντι γετονα", γραψεν ο Μριος Πλωρτης.

     ταν απ τους πιο αντιπροσωπευτικος ρεαλιστς δραματουργος, πατρας του σγχρονου ψυχολογικο δρματος, του ερωτικο ιψενικο, τραγικο τριγνου κι νας απ τους κορυφαους λων των εποχν. Πιστεει πνω απ' λα, με φανατισμ στην ατομικ ελευθερα. Το σνολο του ργου του στρφεται γρω απ δυο πλους: τη σπουδαιτητα του ατμου και τη σημασα της αγπης. Απ το πρτο του ργο, μχρι το τελευταο, πολεμ το συμβιβασμ, τις προλψεις, τη ρηχ κοινωνα κι αγωνζεται μες απ τα θεατρικ του για την απελευθρωση του ατμου απ τις αλυσδες του ψεδους και της συνθηκολγησης. Η επδραση που σκησε στο ευρωπακ θεατρικ στερωμα υπρξε κατ γενικν ομολογα τερστια. Το στσιμο των χαρακτρων γινταν με απλυτη συνπεια, χωρς σφλματα δραματικς υπερβσεις. Οι χαρακτρες μεταλλσσονται, αλλ υπακοουν σε μια λογικ μετλλαξης, χι σε αφαιρετικ αυθαιρεσα.
     Υπρξεν ο δραματουργς που επηρασε, σο κανες λλος, τη δραματουργα του ελληνικο θετρου στον 20ο αινα τσο καθοριστικ, σο οι ΜολιροςΓκολντνιΣλερ και Σξπιρ τη δραματουργα του 19ου αινα. Τη 1η παρσταση των "Βρυκολκων" του 1894 προλγισε ο Γρηγριος Ξενπουλος, ο πατρας του ελληνικο αστικο θετρου ιδεν, που ταν ο γονιμτερος δκτης της ιψενικς, θεατρικς ιδεολογας και τεχνικς. Πολλο Ελληνες συγγραφες, απ τον Ξενπουλο και τον Νιρβνα, ως τον Ικωβο Καμπανλλη μολογονε τις οφειλς τους στον ψεν, εν οι μεγαλτεροι λληνες πρωταγωνιστς, μεταφραστς και κυρως σκηνοθτες ανβασαν στη σκην επανειλημμνα το σνολο της ιψενικς δραματουργας, ισορροπντας μεταξ της βρειας και της μεσογειακς αστικς ηθικς.
     Το 2006 στην 100 επτειο του θαντου του, τιμθηκε η μνμη του στη Νορβηγα, αλλ και σε πολλς λλες χρες κι η χρονι ονομστηκε "Χρονι ψεν" απ τις νορβηγικς αρχς. Το Μη του 2006 στθηκε κουκλοθατρο για τη ζω του με ττλο: "Ο Θνατος Του Μικρο ψεν", (The Death Οf Little Ibsenστο Θατρο Sanford Meisner της Νας Υρκης.

=================

                                   Ρσμερσχολμ

                                                                                   δρμα σε 4 πρξεις
ΠΡΟΣΩΠΑ

Γιαν Ρσμερ                     ιδιοκττης του Ρσμερσχολμ, πρην πστωρ
Ρεβκα Γουστ                 φλη 
Κρολ                                 καθηγητς, γυναικδελφος του Ρσμερ
Ολριχ Βρντελ &
Πτερ Μρτενσγκαρντ    πολιτικ πρσωπα
κυρα λσεθ                     οικονμος του πργου

δρμα εκτυλισσμενο στο Ρσμερσχολμ, παλι παυλη κοντ σε μικρ πλη της Νορβηγας

-------------------------------------------

Α' πρξη: (ευρχωρη αθουσα, πιπλα παλιο ρυθμο αλλ κομψ κι αναπαυτικ. Στο τοχο δεξι, πολυτελς θερμστρα κι η πρτα. Στο βθος διπλ πρτα, κρια εσοδος της κατοικας. αριστερ παρθυρο με ζαρντινιρα γεμτη λουλοδια και φυτ. δπλα στη θερμστρα, μεγλο τραπζι, καναπς και μερικς πολυθρνες. στους τοχους κρεμασμνα πορτρτα, παλι και νετερα, που παριστον αξιωματικος και πστορες υπλληλους με στολ. το παρθυρο ανοιχτ κι η διπλ εσοδος στο βθος. πσω διακρνεται σειρ μεγλων και γερασμνων δντρων, που οδηγε στην αγροικα. εναι βρδυ, τι χει δσει ο λιος. η Ρεβκα κθεται στον καναπ και πλκει ζακτα, σχεδν χει τελεισει. κρυμμνη απ τα λουλοδια της ζαρντινιρας, ρχνει ανσυχα βλμματα ξω. συγχρνως μπανει απ δεξι η κυρα λσεθ).

Eλσ. Η κυρα θλει να ετοιμσω το τραπζι; Εναι ρα για το δεπνο.
Ρεβ. Ναι. Ο πστορας δε θ' αργσει να 'ρθει.
Eλσ. Δεσποινς γιατ κθεστε στο ρεμα; Θλετε να κλεσω;
Ρεβ. Πργματι, κλεσε αν θλεις.
Eλσ. Δεν εναι ο πστορας αυτς που 'ρχεται;
Ρεβ. Απ πο; Ναι... αυτς εναι. Απομακρνσου, δε πρπει να μας δει.
Eλσ. Φανταστετε λοιπν δεσποινς, αρχζει πλι να 'ρχεται απ το δρμο του μλου.
Ρεβ. Ναι. Και προχτς απ κει ρθε. Να δομε τρα...
Eλσ. Θα περσει απ τη μικρ γφυρα;
Ρεβ. Αυτ ακριβς θλω να δω. χι. Να... στρβει πως προχτς και πει κατ μκος του ρεματος. (απομακρνεται απ το παρθυρο). Κνει μεγλο γρο...
Eλσ. Θε μου, ναι. Καταλαβανω πως τονε στεναχωρε πολ να περσει απ κενο το πρασμα, που συνβη το ατχημα...
Ρεβ. Δεν αποχωρζονται εκολα απ τους νεκρος τους, εδ στο Ρσμερσχολμ.
Eλσ. σο γι' αυτ... πιστεω δεσποινς πως οι νεκρο του δεν αποχωρζονται τσι εκολα το Ρσμερσχολμ...
Ρεβ. Οι νεκρο;
Eλσ. Θα μποροσε κανες να πει, τι τους κνει κπος να χωρζουν εντελς απ' σους αφνουνε ξοπσω τους.
Ρεβ. Τ σε κνει να πιστεεις κτι ττοιο;
Eλσ. Μα αν δεν ταν αυτ, δε θα 'βλεπε κανες κενο το λευκ λογο να περν...
Ρεβ. Αλθεια κυρα λσεθ, τ εναι λοιπν αυτ με το λευκ λογο;
Eλσ. Γιατ να μιλμε γι' αυτ τα πρματα; Σεις πως ξρω, δε πιστεετε σε ττοια.
Ρεβ. Κι εσ;
Eλσ. Ω, δε θλω η δεσποινς να με περιγελ... (κοιτ απ το παρθυρο). Αλλ' αυτς που 'ρχεται δεν εναι ο πστορας... να! κενος κει κτω, που μας ρχεται...
Ρεβ. Αυτς εκε κτω εναι... (πλησιζει στο παρθυρο). αν δε κνω λθος... εναι ο καθηγητς Κρολ.
Ελσ. Αλθεια, αυτς εναι.
Ρεβ. Να δεις που 'ρχεται δω. Α! εμαι πολ ευχαριστημνη γι' αυτ.
Ελσ. Δε πολυστεναχωριται ο κριος καθηγητς. Αυτς που 'ταν αδελφς της, περν τη μικρ γφυρα, χωρς δισταγμ... Ας εναι... πρπει να πω να ετοιμσω το τραπζι. Δεν εναι ρα δεσποινς; (βγανει).
Ρεβ. (μνει λγο στο παρθυρο. χαμογελ, κουν το χρι και νεει με το κεφλι, εν σκοτεινιζει. μισανογει την εσοδο). Ε λοιπν κυρα λσεθ να προσθσεις απψε κτι σπσιαλ για το κριο καθηγητ.
Ελσ. (απξω). Πολ καλ δεσποινς, θα φροντσω.
Ρεβ. (ανογοντας τη κεντρικ εσοδο). Επιτλους αγαπητ καθηγητ, καλς ορσατε.
Κρολ. Δεν ενοχλ ε;
Ρεβ. Σεις; Μα δε ντρπεστε που...
Κρολ. Πντα περιποιητικ, ευγενικ και φιλφρων... Ο Ρσμερ εναι πνω;
Ρεβ. χι. χει βγει να περπατσει λιγκι. Συνθως επιστρφει νωρτερα. Δε θ' αργσει μως. Καθστε μως, παρακαλ. (του δεχνει το μεγλο καναπ).
Κρολ. Ευχαριστ. Πσο κομψ κι ωραα γινε τοτη η παλι αθουσα... 'Ανθη παντο!
Ρεβ. Ο Ρσμερ λατρεει τα λουλοδια. Θλει πντα να 'χει γρω του λουλοδια.
Κρολ. Κι εσες το διο θαρρ.
Ρεβ. Ναι! Μας μεθνε τσο ηδονικ! λλοτε δε μποροσαμε να 'χουμε αυτ την ευχαρστηση.
Κρολ. Η καημνη η Ευτυχα δε μποροσε να υποφρει τη μυρωδι τους.
Ρεβ. Μτε τη λαμπρτητ τους. Ταραζτανε πντα ταν βλεπε λουλοδια.
Κρολ. Το θυμμαι. Λοιπν, πς τα περντε δω;
Ρεβ. Ησυχα τξη κι ασφλεια. Οι μρες μας μοιζουνε μοντονα, η μια με την λλη. Εσες; Η σζυγς σας;
Κρολ. Δεσποινς Γουστ, ας μιλμε για τα δικ μου, σε κθε οικογνεια λλωστε υπρχει και κτι φλτσο. Ειδικ στην εποχ που ζομε.
Ρεβ. (μετ μικρ σιγ, κθεται σε μια πολυθρνα). Γιατ δε περσατε διλου να μας δετε τρα στις διακοπς;
Κρολ. Δε θλω να 'μαι ενοχλητικς.
Ρεβ. Αν ξρατε πσο σας αναζητσαμε...
Κρολ. πειτα μουνα σε ταξδι.
Ρεβ. Ναι, για δυο βδομδες. Πγατε νομζω, να παρακολουθσετε πολιτικς συγκεντρσεις.
Κρολ. Ναι; Τ λτε; Φανταστκατε πως τρα στα γερματα θα στραφ στη πολιτικ;
Ρεβ. (χαμογελαστ). Αγαπητ μου, εχατε πντα ενδιαφρον για τη πολιτικ.
Κρολ. στω. Ναι. Για την ευχαρστησ μου. Αλλ στο μλλον η ανμιξη μου θα 'ναι πιο σοβαρ, σας τ' ορκζομαι. Διαβσατε ποτ αυτς τις ριζοσπαστικς φυλλδες;
Ρεβ. Φλε μου κριε καθηγητ, δε μπορ ν' αρνηθ πως...
Κρολ. Αγαπητ δεσποινς, δεν εναι ανγκη να δικαιολογηθετε. Για σας η ανγνωσ τους δε μπορε να 'χει συνπεις.
Ρεβ. τσι δεν εναι; χω ββαια το δικαωμα να ενημερνομαι...
Κρολ. Θε μου, επιτλους δε μπορ να 'χω απαιτσεις απ μια γυνακα, να λβει ενεργ μρος στους πολιτικος αγνες καλτερα, στους εμφλιους σχεδν, αγνες, που μαστζουνε τη χρα μας. Εδατε λοιπν πως αυτο οι κριοι, οι λεγμενοι... λακο, επιτεθκανε στον κλρο; Εδατε πως τα βλανε και μαζ μου;
Ρεβ. Ναι. Αλλ θαρρ πως αποκροσατε επιδξια τις προσβολς.
Κρολ. Αλθεια εναι. Μπορ να το καυχηθ. Τρα θα δουν τι δεν εμαι απ' αυτος που υποκπτουν. Αλλ' χι παρακαλ, ας μη μιλσουμε σμερα γι' αυτ το θλιβερ ζτημα.
Ρεβ. Καλ. Ας μη μιλσουμε λλο γι' αυτ.
Κρολ. Πετε μου καλτερα, πως περντε δω στο Ρσμερσχολμ, απ' ταν μενατε μνη... απ ττε που η δυστυχισμνη Ευτυχα...
Ρεβ. Ευχαρστως. Περν πολ καλ. Αναμφβολα ο θνατς της φησε δω μσα, πολλ κεν και πολλ θλψη. Αλλ...
Κρολ. Και σχεδιζετε να μενετε δω; Θλω να πω... να μενετε οριστικ;
Ρεβ. Αγαπητ μου κριε Κρολ, δεν αποφσισα ακμα. Αλλ θαρρ πως ανκω σχεδν σε τοτο το σπτι του Ρσμερ, τσο που το συνθισα.
Κρολ. Το πιστεω.
Ρεβ. Κι εφσον ο κριος Ρσμερ βρσκει την εδ παρουσα μου ευχριστη και χρσιμη, ε... να σας πω την αλθεια, υποθτω πως ... θα 'θελα να μενω δω.
Κρολ. Ξρετε πως υπρχει μεγαλεο στη ζω της γυνακας εκενης που θυσιζει τα νιτα της για την ευχαρστηση των λλων...
Ρεβ. Θε μου, τ λλο ενδιαφρον μπορε να παρουσισει σε μνα η ζω;
Κρολ. Καταρχν αφοσιωθκατε στο θετ πατρα σας, που τανε παραλυτικς και που ο κακτροπος χαρακτρας του...
Ρεβ. Ω! δε πρπει να πιστεετε πως ο Δρ Γουστ τανε τσο κακτροπος, ταν μναμε στο Φνμαρκ. Εκενα τα φοβερ θαλασσιν ταξδια τονε τσακσανε κατπιν. ταν εγκατασταθκαμε δω, περσαμε μερικ ...δσκολα χρνια. Τελικ φτασε ο ρμος στο τρμα των βασνων του.
Κρολ. Και τα χρνια που ακολουθσαν μετ θα 'τανε χειρτερα για σας!...
Ρεβ. Ω! πς μπορετε να υποθσετε κτι ττοιο. μουνα τσο τρυφερ αφοσιωμνη στην Ευτυχα! Κι εκενη η δστυχη αισθαντανε τσο ζωηρ την ανγκη να περιτριγυρζεται απ ανθρπους που να μπορον να τη φροντζουνε και να τη περιποιονται...
Κρολ. Ο Θες να σας ανταμεψει για την επιεικ ανμνηση που διατηρετε για κενη.
Ρεβ. (πλησιζοντς τονε λγο). Απ την ειλικρνεια και την εγκαρδιτητα που μου λτε τοτα, κριε Κρολ, τολμ να συμπερνω πως δε νιθετε καμι δυσαρσκεια εναντον μου.
Κρολ. Δυσαρσκεια; Τ θλετε να πετε;
Ρεβ. Δε σας εναι δυσρεστη η παρουσα μιας λλης που διευθνει πλον το σπτι του Ρσμερ;
Κρολ. Μα πς μπορσατε να...
Ρεβ. Λοιπν δεν χετε ττοια δυσρεστη εντπωση; (του δνει το χρι της). Ευχαριστ αγαπητ καθηγητ, ευχαριστ, ευχαριστ.
Κρολ. Μα πς μπορσατε να σκεφτετε κτι ττοιο;
Ρεβ. Αραισατε τις επισκψεις σας κι τσι μου πρασε απ το νου ο φβος τι...
Κρολ. Αλθεια δεσποινς Γουστ, γελαστκατε τελεως. Εξλλου δεν γινε δα και καμι καινοτομα δω μσα. Σεις πντα και μνη σας διευθνατε το σπτι και τα πριν θλιβερ χρνια, πριν το θνατο της δστυχης Ευτυχας.
Ρεβ. Αλλα μνον σαν αναπληρτρια κι επ' ονματ της.
Κρολ. Οπωσδποτε, δις Γουστ, γνωρζετε πως σον αφορ σε μνα, δεν χω να κνω καμι παρατρηση, αν... αλλ μλλον αυτ εναι ζτημα που δε πρπει να θξουμε.
Ρεβ. Τ θλετε να πετε;
Κρολ. Αν τανε δυνατ να γνει... να πρετε σεις τη θση... τη χηρεουσα θση...
Ρεβ. χω ακριβς τη θση, που επιθυμ να 'χω, κριε καθηγητ.
Κρολ. σον αφορ στην εργασα ναι, αλλ πρκειται περ...
Ρεβ. (τονε διακπτει πολ σοβαρ). Θα 'πρεπε να ντρπεστε να μου μιλτε κατ' αυτ τον τρπο, κριε Κρολ.
Κρολ. Ββαια, η περα που διαθτει ο καλς μας Ρσμερ για το γμο, του 'ναι αρκετ για να... Κι μως...
Ρεβ. Το ξρετε πως σχεδν με κνετε να γελ;
Κρολ. ...κι μως, επιτρψτε μου να σας ρωτσω δεσποινς, χωρς να σας φαν πολ αδικριτος. Πσων ετν εστε;
Ρεβ. Ντρπομαι να το μολογσω κριε Κρολ: Εμαι εικοσιεννι και πατ γερ στα τριντα πλον.
Κρολ. Καλ. Κι ο Ρσμερ εναι ...πσο; Στσου... εναι πντε χρνια μικρτερς μου, ρα εναι σαραντατριν. Οι ηλικες σας ταιριζουνε θαυμσια.
Ρεβ. (ερεθισμνα). Πς επατε; Θαυμσια; Θα πιετε μαζ μας τσι;
Κρολ. Και ββαια. Λογαριζω να εγκατασταθ εδ, επειδ χω να κουβεντισω με το φλο μας. Κι εξλλου δεσποινς Γουστ, για να μη σας μπανουνε ξαν αλλκοτες ιδες, θα 'ρχομαι συχντατα, πως ποτ λλοτε...
Ρεβ. Ω ναι. Το δχως λλο, θα 'ρχεστε. (του ξανασφγγει το χρι). Ευχαριστ, εστε πντα πολ ευγενικς.
Κρολ. Αλθεια; Τοτο μως δε το παραδχονται στο σπτι μου.
Ρεβ. Κριε Ρσμερ, δετε ποις εναι δω!
Ροσ. Η κυρα λσεθ μου 'πε δη το μανττο. Καλς μας ρθες πλι δω φλε μου. (βζει το δεξ του χρι στον μο του Κρολ, κοιτζοντς τονε στα μτια). Αγαπητ μου, παλιφιλε. Το 'ξερα καλ, πως αργ γργορα θα 'ρχσουν να μας ξαναβρες.
Κρολ. Μα τ λοιπν, μη μου πεις πως κι εσ φαντστηκες περιργως πως υπρχε κποια ψυχρτητα μεταξ μας;
Ρεβ. Φανταστετε λοιπν κριε Ρσμερ, πως ταν αβσιμη εικασα μας. Τι ευτυχα! τσι δεν εναι;
Ροσ. Αλθεια Κρολ; Αλλ ττε γιατ τσο καιρ μεινες μακρι μας;
Κρολ. Γιατ δεν θελα να 'μαι για σνα, ζωνταν ανμνηση θλιβερν περασμνων στιγμν, να σου θυμζω με τη παρουσα μου, κενη που βρκε τον θνατο στο ρμα του μλου.
Ροσ. Εναι ευγενικ η σκψη σου. Πντα εσαι γεμτος λεπττητα. λα κτσε κοντ μου. (κθονται στο μεγλο καναπ). χι, δεν υποφρω ηθικ, ταν θυμμαι την Ευτυχα. Μιλμε για κενη κθε μρα. Μας φανεται μλιστα πως δεν χει φγει διλου απ' αυτ το σπτι.
Κρολ. Αληθιν, σας φανεται...
Ρεβ. (ανβοντας τη λμπα). Αναμφβολα.
Ροσ. Εναι πολ φυσικ. τανε τσο προσφιλς και στους δυο. Κι η Ρεβκ... η δις Γουστ δηλαδ κι εγ, χουμε συχη τη συνεδησ μας, γιατ κναμε ,τι μποροσαμε για τη δστυχη ρρωστη.
Κρολ. Εστε γενναες καρδις κι οι δυο. Στο εξς θλω να 'ρχομαι καθημεριν.
Ρεβ. (κθεται σε μια πολυθρνα). Να δομε θα κρατσετε το λγο σας.
Ροσ. (μετ απ δισταγμ). Φλε μου Κρολ, θα 'θελα πολ να μη διακψουμε τη συντροφι μας. Απ ττε που γνωριστκαμε, ταν μασταν φοιτητς, σουνα πντα ο φυσικς σμβουλς μου.
Κρολ. Αλθεια; Εμαι περφανος γι' αυτ. Θα 'θελες να μου μιλσεις λοιπν για...
Ροσ. χω τσα πρματα που θλω να συζητσουμε, με νεση κι ανοιχτ καρδι.
Ρεβ. Πργματι κ. Ρσμερ, μου φανεται πως εναι καλ να μοιρζεται κανες τις μχιες σκψεις του με παλιος και καλος του φλους.
Κρολ. Ε, καλ λοιπν. Κι εγ χω να σου πω πιτερα. Ξρεις ββαια πως ανακατετηκα με τη πολιτικ;
Ροσ. Ναι το 'μαθα. Αλλ εξγησ μου πως και συνβη τοτο;
Κρολ. Αναγκστηκα, θλοντας και μη. Στην εποχ που ζομε, εναι αδνατο να μενει κανες απαθς θεατς. Τρα που -για μεγλη δυστυχα μας- ανβηκαν οι ριζοσπστες στην εξουσα, εναι καιρς να δρσουμε μεσα.
Ρεβ. (κρυφοχαμογελντας). Δεν εναι κπως... αργ τρα;
Κρολ. Ββαια θα 'τανε καλτερα αν γνονταν γκαιρα προσπθειες για ν' ανακοπε ο χεμαρρος. Γιατ τρα που μιλμε, το επαναστατικ πνεμα χει χωθε ακμα και στα σχολεα.
Ροσ. Στα σχολεα; χι φυσικ σε κενο που διευθνεις.
Κρολ. Κι μως... Χθηκε ακμα και στο δικ μου. Πς σου φανεται αυτ; Πριν ξι μνες ανακλυψα, πως οι μαθητς των ανωτρων τξεων, στσαν μυστικ εταιρεα κι εναι συνδρομητς στη φυλλδα του Μρτενσγκαρντ!
Ρεβ. Μπα; Στο "Φρο";
Κρολ. Ναι! Υπρχει βλπετε υπρχει πολλ υγις τροφ στη φυλλδα αυτ, για τους μελλοντικος υπαλλλους του κρτους
Ρεβ. Κι αυτ σας στεναχωρε πολ, καθηγητ μου;
Κρολ. Αν με στεναχωρε λει; Να βλπω τσι μηδενισμνο το ργο που αφιρωσα σ' αυτ, ολκερη τη ζω μου! Κι μως θα το ντεχα με ηρεμα και τοτον ακμα το χτπημα. Αλλ μου 'ρθε και χειρτερο ακμη. Δε μας ακοει κανες απξω ε;
Ρεβ. χι, μενετε συχος.
Κρολ. Καλ λοιπν μθετε πως η διχνοια κι η επανσταση φτσανε και μσα στο σπτι μου και φωλισανε κτω απ τη στγη μου. Τλος πια η σπιτικ, οικογενειακ γαλνη.
Ροσ. Τ λες; Και στο σπτι σου;
Ρεβ. 'Ασε να δομε. Πες μας φλε μου τ συνβη;
Κρολ. Φανταστετε τα δια μου τα παιδι... ο Λρεντς μπκε επικεφαλς στη συνομωσα τοτη. Κι η Χλντε κντησε μια πλεχτ τσντα και μσα κρβανε το "Φρο".
Ροσ. Ορστε τ δε θα μου περνοσε ποτ απ το νου. Στο σπτι σου; Κτω απ την δια σου τη στγη;
Κρολ. τσι δεν εναι; Ποις θα μποροσε ποτ να το φανταστε! Στο σπτι μου, που η υπακο κι η πειθαρχα βασιλεανε πντα, που λοι μας ως τρα μασταν να πνεμα, μια ψυχ και με μια και μνη θληση...
Ρεβ. Και τ λει η γυνακα σας;
Κρολ. Α να τι εναι το πιο απστευτο. Κενη που σ' λη της τη ζω και στα μεγλα και στα μικρ πρματα, συμβδιζε με τις θσεις και τις θελσεις μου, τρα δεν απχει δα και πολ να ενταχθε με το μρος των παιδιν. Φυσικ, εννοεται πως δε το 'χω πει πουθεν... εναι απ' αυτ τα πρματα που πρπει να συγκαλπτονται καλ. Αχ Θε μου.. Θε μου! (σκεπζει το πρσωπ του με τις παλμες του, για κμποσο).
Ρεβ. (βρσκοντας ευκαιρα πλησιζει τον Ρσμερ και του λει, χωρς να γνει αντιληπτ απ τον Κρολ). Πες του...
Ροσ. (επσης χαμηλφωνα). χι απψε.
Ρεβ. (επσης). Ναι, τρα. (πλησιζει το τραπζι κι ανεβζει το φως της λμπας).
Κρολ. Βλπεις λοιπν, αγαπητ μου Ρσμερ, πως το πνεμα της εποχς ρχεται να επισκισει το κοινωνικ μου ργο και να δηλητηρισει την οικογενειακ μου γαλνη; Δε πρπει λοιπν να καταπολεμσω τοτο το πνεμα, της καταστροφς και της ερμωσης, μ' σα μσα διαθτω;
Ροσ. Κι ελπζεις να πετχεις κτι τσι;
Κρολ. Εν πσει περιπτσει, θλω να κνω αυτ που μου επιβλλει το καθκον και πιστεω πως κθε καλς πατριτης πρπει να δρσει πως εγ. Να λοιπν κι η πρτη αιτα της σημερινς μου επσκεψης εδ.
Ροσ. Τ θες να πεις; Τ περιμνεις απ μνα;
Κρολ. Πρπει να βοηθσεις τους παλιος φλους, -να κνεις τι κι αυτο.
Ρεβ. Μα καθηγητ μου γνωρζετε καλ τον κριο Ρσμερ και την απστροφ του γι' αυτο του εδους τα πρματα.
Κρολ. Εναι καιρς πλον να κατανικσει την αποστροφ αυτ... Δεν εσαι αρκετ ενμερος των τεκταινομνων Ρσμερ. Μνεις δω μσα κλεισμνος κι απορροφημνος απ τις ιστορικς σου μελτες. Θε μου, σου αναγνωρζω λη την αρμζουσα εκτμηση γι' αυτ την εργασα, αλλ η εποχ... αλμονο... δεν εναι κατλληλη για ττοιες ενασχολσεις. Κθε σεβασμς στο καθεστς χθηκε και χρειζεται πια Ηρκλεια δναμη κι εργασα για ν' απαλλαγε ο λας απ τις πλνες που τον χουνε ρξει.
Ροσ. Το πιστεω, μα ττοιου εδους ασχολες δεν εναι κατλληλες για μνα.
Ρεβ. Κι εξλλου, πιστεω πως ο κριος Ρσμερ βλπει τρα καθαρτερα τα κοινωνικ πρματα.
Κρολ. Καθαρτερα;
Ρεβ. Ναι. Τα κοιτ με μτι καθαρτερο κι απαλλαγμνο προκαταλψεων.
Κρολ. Τ λει Ρσμερ; Ελπζω πως δεν υπρξες τσον ασθενς, στε να παρασυρθες κι εσ απ τη προσωριν επικρτηση των οχλαγωγν!
Ροσ. Αγαπητ μου φλε, γνωρζεις καλ πως δε πολυκαταλαβανω πολιτικ, αλλ μου φανεται πως τα τελευταα χρνια, η προσωπικ γνμη του καθενς μας, απκτησε πια μεγαλτερην ανεξαρτησα.
Κρολ. Θαυμσια! Και δε διστζεις σως να το βρσκεις αυτ καλ! Αλλ πλανσαι πολ φλε μου. Πρτα μθε καλ, ποις εναι οι κοινωνικς δοξασες που διδσκουν οι ριζοσπστες. Δεν υπρχει διαφορ μεταξ αυτν κι αυτν που γρφονται στο "Φρο".
Ρεβ. Πργματι. Ο Μρτενσγκαρντ ασκε παντο μεγλη και σημαντικν επδραση.
Κρολ. Ναι, εναι ακατανητο! Με παρελθν τσο κηλιδωμνο, -δσκαλος που τον παυσαν εξ αιτας της ανηθικτητς του! νας ττοιος νθρωπος αναλαμβνει να οδηγσει το λα! Και το πετυχανει! Το πετυχανει θαυμσια!
Ρεβ. Εκπλσσομαι που σεις κι οι φλοι σας δεν του επιτεθκατε ακμα συστηματικ.
Κρολ. Ναι μα πρκειται να το κνουμε τρα. Ακριβς σμερα, αγορσαμε την "Επαρχιακ Εφημερδα". Για το χρηματικ, δεν υπρξανε δυσκολες αλλ -ορστε που φτνω και στην αιτα της σημερινς μου επσκεψης- χουμε δυσκολες για το πρσωπο που θ' αναλβει τη διεθυνσ της. Πες μου Ρσμερ δε νιθεις την ευχαρστηση και το καθκον ν' αναλβεις εσ αυτ τη θση, απ ενδιαφρον για τον ξιο αυτν αγνα;
Ροσ. (λιγκι ταραγμνος). Εγ;
Ρεβ. Πς μπορσατε να το φανταστετε;
Κρολ. Αν αποστρφεσαι τις πολιτικς συγκεντρσεις και τους θορβους την διαδηλσεων, εντξει, το κατανο. Αλλ η εργασα του διευθνοντος και συντκτη, ο μοναχικ κι συχη αυτ ενασχληση, καλτερα να πω...
Ροσ. χι φλε μου. Δε πρπει να μου το ζητσεις αυτ.
Κρολ. Δε θα 'θελα κτι καλτερο απ το ν' αναλβω εγ κι αυτ την εργασα, αλλ μου 'ναι απολτως αδνατο. Εμαι δη βαρυφορτωμνος εργασες. Συ μως, απεναντας, τσι καθς εσαι απαλλαγμνος απ κθε υποχρωση και παραιτημνος απ το επγγελμ σου... και θα σε βοηθσουμε κι εμες αναμφβολα, σο μπορομε.
Ροσ. Δε μπορ Κρολ, εμαι εντελς ακατλληλος.
Κρολ. Ακατλληλος; Το διο λεγες κι ταν ο πατρας σου αποφσισε να σε βλει στο ιερατικ αξωμα.
Ροσ. Κι εχα δκιο. Γι' αυτ κατπιν παραιτθηκα.
Κρολ. Εντοτοις, αν αποδειχτες σα δημοσιογρφος, τσον ικανς σο και πστορας, θα 'μαστε κατενθουσιασμνοι.
Ροσ. Αγαπητ μου Κρολ, στο λω παξ δια παντς: δε δχομαι πει και τλειωσε.
Κρολ. Τουλχιστον θα μας αφσεις να κνουμε χρση του ονματς σου;
Ροσ. Του ονματς μου;
Κρολ. Ναι, τ' νομα μνο του Γιαν Ρσμερ θα 'ναι σπουδαο πλεονκτημα για την εφημερδα μας. Εμς λους τους λλους, μας θεωρονε παρασυρμνους απ τα πολιτικ μας πθη και πιστεω. Εσ μως σουν ανκαθεν αμερληπτος και το πνεμα σου εναι προ κι ευθ, η ευγνεια των ιδεν σου, η αδιαπραγμτευτη ευθτητα του χαρακτρα σου κι η αβρτητ σου, εναι αδιαμφισβτητα χαρσματ σου, που αναγνωρζονται κι εκτιμνται απ' λους. Πρστεσε σ' αυτ και την υπληψη και το σεβασμ που αρμζει στο πρην αξωμ σου κι επσης τη μεγλην υπληψη του οικογενειακο σου ονματος... Σκψου λοιπν.
Ροσ. Ως προς το οικογενειακ μου νομα...
Κρολ. Οι Ρσμερ του Ρσμερσχολμ, -ιερες, στρατιτες, αντεροι δικαστικο και διοικητικο υπλληλοι, λοι νθρωποι τμιοι κι ευγενες. Μια οικογνεια, που επ δυο σχεδν αινες υπρξεν η πρτη, σε τοτη την επαρχα. Ρσμερ χεις υποχρωση προς τον εαυτ σου και τις παραδσεις της γενις σου, να μετχεις σ' αυτ τον αγνα και να υπερασπσεις κθε τι που ο χρνος κι η παρδοσ μας καθιερσανε. Τ λτε δεσποινς Γουστ;
Ρεβ. (χαμογελντας ελαφρ). Κριε καθηγητ δε μπορετε να φανταστετε πσον αλλκοτα μου φανονται, λα σα ακοω.
Κρολ. Αλλκοτα; Μα γιατ;
Ρεβ. Ναι. Γιατ, για να σας μιλσω ειλικριν...
Ροσ. χι, χι, περιμνετε. χι ακμα.
Κρολ. Μα για τ' νομα του Θεο, αγαπητο μου φλοι! Α...
Ελσ. νας νθρωπος θλει να δει τον κριο πστορα.
Ροσ. (ανακουφισμνος). χει καλς. Πες του να περσει.
Ελσ. Στο σαλνι;
Ροσ. Ναι... ββαια...
Ελσ. (διστακτικ). Δεν χει μως εμφνιση για...
Ρεβ. Τ εμφνιση χει λοιπν κυρα λσεθ;
Ελσ. χι πολ καθς πρπει, δεσποινς.
Ρεβ. Δεν επε τ' νομ του;
Ελσ. Ναι, πιστεω τι μου πε πως ονομζεται Κκμαν κπως τσι.
Ρσ. Αυτ τ' νομα δε μου 'ναι γνωστο.
Ελσ. πειτα πρστεσε πως λγεται Ολριχ.
Ροσ. (τινζεται πνω). Ολριχ κμαν. τσι δεν εναι;
Ρεβ. Δεν υπγραψε μως τσι ο παρδοξος αυτς νθρωπος.
Ροσ. (προς τον Κρολ). Εναι το ψευδνυμο του Ολριχ Βρντελ.
Κρολ. Ολριχ Βρντελ; Αλθεια; Κενος ο... χαμνος;
Ρεβ. Ζει λοιπν ακμα;
Ροσ. Νμιζα πως περιδευε με κποιο θασο κωμικν.
Κρολ. Το τελευταο που κουσα γι' αυτν εναι πως τανε φυλακ...
Ροσ. Πες του να περσει κυρα λσεθ.
Ελσ. Αμσως κριε.
Κρολ. Μπορες λοιπν ν' ανεχτες μες στο σπτι σου, αυτ τον νθρωπο;
Ροσ. Το ξρεις πως τανε δσκαλς μου για κμποσο;
Κρολ. Ναι. Ξρω πως σου παραγμιζε το κεφλι μ' επαναστατικς ιδες κι τι ο πατρας σου τον διωξεν οργισμνος.
Ροσ. Ο πτερας μου τανε πντα συνταγματρχης ακμα και στην οικογενειακ του ζω. Ποτ δε του 'λειψε η τραχτητα...
Κρολ. πρεπε αγαπητ μου Ρσμερ, να τον ευχαριστες ακμα και πνω απ τον τφο του, γι' αυτ... Α ντος!
Βρεν. Καλησπρα Γιαν.
Κρολ. Κριε!
Βρεν. Περμενες να με ξαναδες; Ε; Και μλιστα στον... καταραμνο αυτ τπο;
Κρολ. Κριε. Απ κει...
Βρεν. Α ναι! Κενος εναι. Ο Γιαν, το καλ μου παιδ που αγπησα πιτερο απ' λα στο κσμο.
Ροσ. Γερο-δσκαλ μου!
Βρεν. Παρλο που 'χω πικρς αναμνσεις εδ στο Ρσμερσχολμ, δε μπρεσα περνντας να μη σ' επισκεφθ για λγο.
Ροσ. Καλς ρισες. Στο εχομαι, πστεψ με, απ καρδις.
Βρεν. Ω! κι η θεσπσια κενη κυρα; Η σζυγς σου, χωρς αμφιβολα...
Ροσ. Η δεσποινς Γουστ.
Βρεν. Πολ κοντιν συγγενς λοιπν... κι ο γνωστς μου κριος; Συνδελφς σας, αν υποθτω σωστ...
Ροσ. Ο καθηγητς κριος Κρολ.
Βρεν. Κρολ... Κρολ... Περιμνετε... Σπουδσατε φιλολογα στα νιτα σας;
Κρολ. Ββαια.
Βρεν. Ττε, μα την αλθεια, σας χω γνωρσει προ πολλο!
Κρολ. Κριε...
Βρεν. Συ δεν σουν...
Κρολ. Κριε;
Βρεν. ...νας απ' αυτος τους υπερασπιστς της αρετς, που με διξαν απ τη διλεξη;
Κρολ. Πιθαντατα... Αλλ δεν χουμε κριε, μεταξ μας καμιν οικειτητα.
Βρεν. Καλ. Καλ! πως σου αρσει κριε ντκτορ, το διο μου κνει. Ο Ολριχ Βρντελ δε θα χσει εξ αυτο, τποτ' απ τη προσωπικτητ του.
Ρεβ. Σκφτεστε να κατεβετε στη πλη, κριε Βρντελ;
Βρεν. Η κυρα Ρσμερ αντελφθη καλ. Που και που βρσκομαι στην ανγκη να ριχτ στον περ παρξης αγνα, για να συντηρηθ. Το κνω δχως κφι, αλλ' η ανγκη βλπετε...
Ροσ. Αγαπητ μου κριε Βρντελ, θα μου επιτρψετε να σας βοηθσω με κποιο τρπο;
Βρεν. Θε μου τ πρταση! Θες λοιπν να χαλαρσεις το δεσμ που μας εννει; Ποτ Γιαν, ποτ!
Ροσ. Αλλ τ σκφτεστε να κνετε στη πλη; Δε θα σας εναι εκολο να βρετε δουλει. Πιστψτε με.
Βρεν. 'Αφησ τα αυτ παιδ μου. Ο κβος ερρφθη. Παρλη τη κατσταση που με βλπεις, ανλαβα μεγλο ταξδι, μεγαλτερο κι απ τις μχρι τρα εκδρομς μου. Κι μιας και το θυμθηκα τρα: μπορ να ρωτσω κτι τον καθηγητ; Υπρχει στη πλη καμι αθουσα κεντρικ και πολ ευρχωρη;
Κρολ. Η μεγαλτερη αθουσα εναι κενη που συγκεντρνονται οι εργτες των συντεχνιν.
Βρεν. Σεις χετε καμιν επιρρο σε κενο το σνδεσμο των συντεχνιν, μιας κι εστε φορος της παιδεας; Μου φανεται πως θα βγει κτι ωφλιμο απ τοτο.
Κρολ. Δεν ανακατεομαι σ' αυτ.
Ρεβ. Πρπει να βρετε τον κριο Πτερ Μρντενσγκαρντ.
Βρεν. Συγνμη κυρα, ποις εναι αυτς ο ηλθιος;
Ρεβ. Γιατ τον λτε ηλθιο;
Βρεν. Τ' νομ του με κνει να το υποθσω. νας νθρωπος του χλου...
Κρολ. Να μια απντηση που δε περμενα!
Βρεν. Θα προσπαθσω να τα καταφρω μαζ του Δεν χω λλην επιλογ. ταν κανες βρσκεται -πως εγ τρα- στο σταυροδρμι... Αποφασστηκε λοιπν! Θα ρθω σ' απευθεας παφ με τον νθρωπο τοτο.
Ροσ. Το σκφτεστε σοβαρ τοτο;
Βρεν. Αγαπητ μου παιδ, δεν μαθες ακμα πως τι κι αν αναλαμβνει να φρει σε πρας ο Βρντελ, το φρνει και μλιστα σοβαρ; Ναι φλτατ μου, θλω να δρσω, σαν νθρωπος, να βγω απ την επιφλαξη που τρησα μχρι τρα.
Ροσ. Με ποι τρπο;
Βρεν. Θλω να λβω ενεργ μρος στη ζω, να παραταχθ μαζ με τις εργαζμενες τξεις, της κοινωνας, να ξαναγνω παραγωγς. Περνμε δσκολους, θυελλδεις καιρος, θλω κι εγ να θσω κι εγ τον οβολ μου στο βωμ της απολτρωσης.
Κρολ. Κι εσες;
Βρεν. Κανες απ σας εδ, δεν εμβθυνε στα γραπτ μου;
Κρολ. χι, οφελω να ομολογσω πως...
Ρεβ. Διβασα πολλ εξ αυτν. Τα 'χεν ο πατρας μου.
Βρεν. Ωραα πυργοδσποινα, στη περπτωση αυτ, χσατε το καιρ σας. Ολ' αυτ τανε χωρς βση κι αναληθ.
Ρεβ. Αλθεια;
Βρεν. σα διαβσατε ναι. Τα πργματι αξιοσημεωτα ργα μου δε διαβαστκαν απ καννα κοιν, παρ μνον απ μνα τον διο.
Ρεβ. Πς αυτ;
Βρεν. Γιατ ουδποτε γραφτκανε.
Ροσ. Αλλ' αγαπητ μου κριε Βρντελ...
Βρεν. Ξρεις Γιαν παιδ μου, πως εμαι λιγκι συβαρτης στο πνεμα, λεπτς... πολ λεπτς... τσι μουνα πντα. Αγαπ ν' απολαμβνω μνος, διτι ττε απολαμβνω πολλαπλσια. Με πινεις; ταν τα χρυσ νειρα μ' επισκπτονταν, ταν νιωθα να γεννιονται μσα μου σκψεις κι ιλιγγιδεις υψηλς ιδες, τις φτιαχνα στχους, εικνες, οπτασες κι λα σ' ευρ κκλο... Με πινεις;
Ροσ. Ναι. Ναι.
Βρεν. Ω πσον απλαυσα, πσο ροφηξα την απλαυση στη ζω μου! Οι μυστικς χαρς της εστερης ανπτυξης ταν εκενες -πντα ευρεας κατανλωσης. Τα χειροκροτματα, τις απολυτρσεις, τους επανους, τα δφνινα στεφνια, λα τα μζεψα με τρεμμενα απ χαρ, χρια. Και κυριετηκα στις μοναχικς οπτασες μου απ χαρ... ω χαρ μεθυστικ.
Κρολ. Χμμ...!
Ροσ. Αλλ ποτ δε γρψατε κτι απ' λ' αυτ;
Βρεν. Οτε λξη. Μ' αδιαζε πντα το να 'μαι συγγραφας επαγγελματικ. Και γιατ να βεβηλσω το ιδεδες μου ταν μποροσα να το απολασω σ' λη την αγντητ του, μνος μου; Αλλ σμερα πρπει να το θυσισω. Αλθεια... μ' χει κυριεσει το συνασθημα κενο, που πινει τη μητρα ταν πρκειται ν' αφσει τη κρη της στα χρια του συζγου. Κι μως εμαι αποφασισμνος για τη θυσα. Θα τη προσφρω στο βωμ της χειραφτησης. Θα κνω λοιπν μια σειρ καλν διαλξεων σ' λη τη χρα.
Ρεβ. (ενθουσιασμνη). Πολ ευγενικ απ μρους σας κριε Βρντελ. Δνετε ,τι πολυτιμτερον χετε.
Βρεν. Τον μνο θησαυρ μου.
Ρεβ. (κοιτζοντας με νημα τον Ρσμερ). Δε φρονται τσι λοι οι νθρωποι. Δεν χουν λοι το θρρος...
Ροσ. (ανταποδδοντας το νεμα). Ποις ξρει;
Βρεν. Η κοινωνα συνταρζεται. Το γεγονς αυτ μου διεγερει το συνασθημα και μου δυναμνει τη θληση, γι' αυτ κι αποφσισα να εργαστ. Αλλ' ακμα μιαν ερτηση: (προς τον Κρολ). Μπορετε να μου πετε κριε καθηγητ, αν υπρχει στη πλη κανς σλλογος εγκρτειας; Εγκρτειας απλυτης: Πρπει να υπρχει.
Κρολ. Μλιστα κριε κι εμαι πρεδρος.
Βρεν. Το κατλαβα απ τη φυσιογνωμα σας. Καλ λοιπν. Πιστεω τι θα μου 'ναι δυνατ να μπω στο σλλογο για καμι βδομδα.
Κρολ. Συγνμη, μα δε γρφουμε μλη με τη βδομδα.
Βρεν. Καλ ρα κριε καθηγητ! Ο Ολριχ Βρντελ δε συνηθζει να μπανει με το στανι σε ττοια ιδρματα. (προς τον Ρσμερ). Αλλ δε θλω να παρατενω την επσκεψ μου στο σπτι σας, που 'χει για μνα τσο πλοσιες αναμνσεις. Πρπει να πηγανω, στη πλη χω να 'βρω μιαν αναπαυτικ διαμον. Ελπζω να μπορσω να βρω καν υποφερτ ξενοδοχεο.
Ρεβ. Δε θλετε να πιετε κτι ζεστ πριν μας αφσετε;
Βρεν. Τ εδους, ωραα μου κυρα;
Ρεβ. Μια κοπα τσι ...
Βρεν. Ευχαριστ γενναα δσποινα. Δε μου αρσει να καταχρμαι τη φιλοξενα. (χαιρετ). Χαρετε κριες και κριοι. (πει προς τη κεντρικν εσοδο). Α! Αλθεια, Γιαν, πστορα Ρσμερ, θλεις να μου προσφρεις κποια σπουδαα υπηρεσα στ' νομα της παλις φιλας μας;
Ροσ. Ββαια και με μεγλη μου ευχαρστηση.
Βρεν. Καλ. Δνεισ μου για μια-δυο μρες να πουκμισο με λευκ μανκια, σιδερωμνο.
Ροσ. Αυτ μνο;
Βρεν. Γιατ πως βλπεις, ταξιδεω με τα πδια τοτη τη φορ. Οι αποσκευς μου θα σταλον αργτερα.
Ροσ. Καλ, καλ. Το δχως λλο, θα κμω πρθυμα ,τι μου ζητσατε. Αλλ δε χρειζεστε τποτ' λλο;
Βρεν. Ξρεις τ θα 'θελα; Αν μποροσες να μου δσεις και μια καλοκαιριν ρεντιγκτα, χι καινορια.
Ροσ. Βεβαως!
Βρεν. Κι αν υπρχε και καν ζευγρι παποτσια, με τη ρεντιγκτα...
Ροσ. Υπρχει τρπος να τακτοποιηθον λ' αυτ. Μλις μθουμε τη διεθυνσ σας, θα σας τα στελουμε.
Βρεν. Α με τποτα! Δε θλω να ενοχλ συνεχς. Θα τα πρω τρα μαζ μου αυτ τα μικροπρματα.
Ροσ. χει καλς. Θλετε να 'ρθετε για λγο, μαζ μου πνω;
Ρεβ. χι, αφστε, θα το τακτοποισω εγ με τη κυρα λσεθ.
Βρεν. Με τποτα! Δε θα επιτρψω μια κυρα τσο διακεκριμνη...
Ρεβ. Μνον ελτε κριε Βρντελ. (βγανει).
Ροσ. (κρατντας τον Βρντελ). Πστε μου δε χρειζεστε τποτ' λλο απ μνα;
Βρεν. Δε ξρω ακριβς τ θα 'τανε δυνατ να χρειζομαι... Α ναι! Κατρα! σο σκπτομαι... Γιαν... μπως κατ τχην, χεις εκαιρες στο πορτοφλι σου οχτ κορνες;
Ροσ. Για να δω... (ανογει το πορτοφλι του). χω δυο χαρτονομσματα των δκα.
Βρεν. Καλ, καλ. Το διο κνει. Μπορ να τα πρω. Να θυμσαι καλ πως μου 'δωσες εκοσι κορνες. Καληνχτα, αγαπητ μου παιδ! Καληνχτα, εντιμτατε κριε! (προχωρε προς τη πρτα, ο Ρσμερ τονε συνοδεει και τη κλενει πσω του).
Κρολ. Κριε των Δυνμεων! Και να φανταστε κανες πως σε τοτον τον νθρωπο, αναγνωρσανε κποτε, προτερματα μεγλου ανδρς!
Ροσ. (ρεμα). Εν πση περιπτσει, εχε το θρρος να ζσει κατ τα κφια του. Μου φανεται πως αυτ κτι σημανει...
Κρολ. Μα τ λες; Ζω πως η δικ του! Θα πστευε κανες αλθεια, πως αυτς εναι ικανς να ταρξει το μυαλ σου λλη μια φορ.
Ροσ. χι, χι φλτατε. Τρα εμαι ββαιος για μνα, πως πντα.
Κρολ. Μακρι να 'ναι αληθς αυτ, αγαπητ μου Ρσμερ. Επιδρον επνω σου οι εξωτερικς εντυπσεις, τσον εκολα...
Ροσ. Ας καθσουμε. χω να σου μιλσω.
Κρολ. Ευχαρστως.
Ροσ. (μετ σντομη σιγ). Δε βρσκεις πως βασιλεει εδ μσα ατμσφαιρα ειρνης κι ευτυχας;
Κρολ. Ββαια. Ζετε καλ κι ειρηνικ εδ. Εσ κρδισες οικογενειακν εστα Ρσμερ, εν γω χασα τη δικ μου.
Ροσ. Μη το λες φλες μου. Κει που βασιλεει τρα διχνοια, αριο θα ξαναγεννηθε αρμονα.
Κρολ. Ποτ! Ποτ! Ο σπρος της διχνοιας θα υπρχει πντα. Δε πρκειται να ξαναβρ το παρελθν.
Ροσ. 'Ακουσ με καλ, Κρολ. Υπρξαμε δεμνοι γα πολλ, πρα πολλ χρνια. Μπορες ποτ να υποθσεις τι τοτη η φιλα εναι δυνατ να διαρραγε;
Κρολ. Τποτε απ' σο γνωρζω, δε θα μποροσε να τη ψυχρνει. Αλλ πς σου μπανουνε ττοιες ιδες;
Ροσ. Γιατ συ δνεις μεγλη σημασα στη συμφωνα των πιστεω και των κρσεων.
Κρολ. στω λοιπν, ναι. Αλλ σον αφορ σε μας τους δυο, εμαστε σμφωνοι σ' λα τα θεμελιδη ζητματα.
Ροσ. (συχα). χι, δεν εμαστε πλον.
Κρολ. Τ σημανει αυτ;
Ροσ. Κθησε παρακαλ, Κρολ.
Κρολ. Τ θες να πεις; Δε σε καλαβανω. Μλα καθαρ.
Ροσ. γινε μια ανανωση στο πνεμα μου. Να αχτδα νετητας με φτισε. Κι ορστε πως φτασα ως εκε... Κι εγ ακμα.
Κρολ. Πο φτασες;
Ροσ. Εκε που φτσανε και τα παιδι σου.
Κρολ. (φανερ κπληκτος). Συ; Συ; Μα εναι αδνατο. Λες ,τι...
Ροσ. Συμφων με τις ιδες του Λρεντς και της Χλντε.
Κρολ. Αποσττης! Ο Γιαν Ρσμερ, αποσττης!
Ροσ. Ποι χαρ, πσην ευτυχα, θα μποροσα να βρω σ' αυτ την... αποστασα, πως τη λες! Αντ' αυτο μως, υπφερα πολ, ξροντας πως θα σου προξενσω τση πκρα.
Κρολ. Ρσμερ... Ρσμερ! Ποτ δε θα συνλθω απ' αυτ. Ορστε λοιπν κι εσ μεταξ κενων που διαφθερουνε, που γκρεμζουνε, που καταστρφουνε την τυχη χρα μας!
Ροσ. Θλω να συμμετσχω στο ργο της ανοικοδμησης και της απελευθρωσης!
Κρολ. Ναι το ξρω... τσι λνε οι διαφθορες κι οι παραπλανημνοι.
Ροσ. Δε παρασρθηκα απ το λεγμενο πνεμα της εποχς. Θλω να κνω κκληση προς πντας, να προσπαθσω να ενσω σο το δυνατ περισστερους ανθρπους κι σο το δυνατ κονττερα. Θλω να ζσω και να μεταχειριστ λες τις δυνμεις μου, προς το σκοπ τοτο. Προς το σκοπ της ανψωσης, αληθινς λακς κυριαρχας, στη χρα τοτη.
Κρολ. Βρσκεις λοιπν, πως δεν χουμε υποστε αρκετ αυτ τη ...λακ κυριαρχα, πως τη λες;
Ροσ. Ορστε λοιπν γιατ θλω λακ πολτευμα, που να εκπληρνει τη πραγματικ αποστολ του.
Κρολ. Ποιν αποστολ;
Ροσ. Τον εξευγενισμ λων των πολιτν.
Κρολ. Με ποι μσα;
Ροσ. Με την απελευθρωση του πνεματος απ τις προκαταλψεις και με τον εξαγνισμ των θελσεων.
Κρολ. Εσαι ιδεολγος Ρσμερ. Θες να τους απελευθερσεις;
Ροσ. χι αγαπητ μου. Θλω μνο να τους βγλω απ το λθαργο. Αυτο κατπιν θα ενεργσουν απ μνοι τους.
Κρολ. Και τους νομζεις ικανος να ενεργσουν τσι, σωστ;
Ροσ. Ναι!
Κρολ. Με τις δικς τους δυνμεις;
Ροσ. Ναι! Δε γνεται αλλις.
Κρολ. Εναι αυτ γλσσα που αρμζει σ' ιερα;
Ροσ. Δεν εμαι πια ιερας.
Κρολ. Ναι, αλλ... η πστη των παιδικν σου χρνων;
Ροσ. Δεν την χω πλον.
Κρολ. Δεν την χεις πλον;
Ροσ. (σηκνεται). Την εγκατλειψα. φειλα να την εγκαταλεψω, Κρολ!
Κρολ. Α! Α! Ναι, ναι, ναι! Το 'να δεν ρχεται δχως τ' λλο. Τχα τοτο σ' κανε να παραιτηθες του ιερατικο αξιματος;
Ροσ. Ναι. ταν σχηματστηκε μσα μου η πεποθηση, ταν βεβαιθηκα τι δε πρκειται περ παροδικο πειρασμο, αλλ κτι απ' που δε θα μπορσω ποτ ν' απαλλαγ, παραιτθηκα.
Κρολ. Συνεπς, αυτ η κατσταση υπρχε μσα σου προ πολλο κι εμες οι φλοι σου δε ξραμε τποτα; Ρσμερ, Ρσμερ, πς μπρεσες να μας κρψεις αυτ τη θλιβερ αλθεια;
Ροσ. Το πρμα αφοροσε μνο μνα. Κι πειτα, θελα ν' απαλλξω και σνα και τους λλους απ ανφελη πκρα. Σκεφτμουν να εξακολουθσω ζντας εδ, συχος, ευχαριστημνος κι ευτυχς.
Κρολ. Αποσττη! Κθε λξη σου σε καταχωρε τσι! Αλλ ττε γιατ αυτ η εξομολγησ σου; Και γιατ ακριβς αυτ τη στιγμ;
Ροσ. Συ το θλησες, Κρολ.
Κρολ. Εγ;
Ροσ. Ναι. Γιατ μαθα τη βιαιτητ σου, τις πλρους μσους επιθσεις σου, εναντον των αντιφρονοντων σου... Α Κρολ, πσον αλλαγμνο σ' εδα! Κι τσι, εδα πως εχα επιτακτικν ανγκη και καθκον να εκτελσω. Ο δη γενμενος αγνας, χει κνει τους ανθρπους κακος. Τα πνεματα χουν ανγκη χαρς, ειρνη και συμφιλωση. Ορστε γιατ προβανω στον αγνα, χοντας πρει θση, ανεπιφλακτα, μαζ με τους ομοδετες μου. Κι εξ λλου θλω να δοκιμσω τις δυνμεις μου. 'Ακουσ με Κρολ! Δε θες και συ να βοηθσεις την ενργει μου;
Κρολ. Ποτ! Ποτ! Δε θα συνεννοηθ με τους καταστροφες της κοινωνας!
Ροσ. στω. Αν λοιπν υπρξει ανγκη να πολεμσουμε, πρπει να χρησιμοποισουμεν πλα ευγενικ.
Κρολ. Οποιοσδποτε δεν εναι μαζ μου στις θεμελιδεις κοινωνικς αρχς κι ιδες, μου εναι γνωστος και δεν χω ουδεμαν επιφλαξη για κενον.
Ροσ. Αυτ να το εκλβω και για μνα προσωπικ;
Κρολ. Απ σνα ρθε, Ρσμερ, η δισπαση.
Ροσ. Μα εναι λοιπν δισπαση;
Κρολ. Αν εναι λει; Εμφανστατα εναι δισπαση απ' λους τους φλους σου. Ναι! Και θα υποστες τις συνπειες.
Ρεβ. (μπανει κι αφνει τη πρτα ανοιχτ μιλντας μονχη). Επιτλους! Ορστε, βαδζει πλον στο δρμο της αυτοθυσας. (μεγαλφωνα). Εναι τοιμο το δεπνο. Ελτε κριε Κρολ.
Κρολ. Καληνχτα δεσποινς Γουστ. Δεν χω καμι δουλει πλον εδ πρα.
Ρεβ. (συγκινημνη κλενει τη πρτα και πλησιζει). Τ συμβανει; Μιλσατε;
Ροσ. Ξρει πλον τα πντα.
Κρολ. Δε θα σ' αφσουμε Ρσμερ. Θα σ' αναγκσουμε να επανρθεις στον σιο δρμο.
Ροσ. Ουδποτε.
Κρολ. Θα το δομε αυτ. Δεν εσαι απ κενους που μπορον ν' αντξουνε στην απομνωση.
Ροσ. Δεν εμαι μνος. Εμαστε δη δυο εδ, για να την αντξουμε.
Κρολ. Α! τσι λοιπν ε! Κενα τα λγια της Ευτυχας...
Ροσ. Της Ευτυχας;
Κρολ. χι. χι! χω δικο. Σχρα με! Γει σου.
Ροσ. Πς; Τ θες να πεις; Μλα.
Κρολ. Ας μη κνουμε κουβντα... Ουφ! Σχρα με. Γει σου.
Ροσ. Κρολ, δε πρπει να χωριστομε τσι. Θα περσω να σε δω αριο.
Κρολ. Δε θα πατσεις το πδι σου ξαν στο σπτι μου! (βγανει απτομα).
Ροσ. Δεν εναι τποτα, Ρεβκα. Θα μπορσουμε ν' αντξουμε τα πντα οι δυο μας, πιστο φλοι καθς εμαστε.
Ρεβ. Τ σκεφτταν, ταν επε: "ουφ"! Το γνωρζει ραγε;
Ροσ. Μην ανησυχες γι' αυτ, αγαπητ μου φλη. Δε πστεψε στην υποψα του, μτ' αυτς ο διος. Αριο θα πω να τονε βρω. Καληνχτα.
Ρεβ. Αποσρεσαι τσο νωρς απψε. Φταν σα συνβησαν;
Κρολ. Κι απψε, πως συνθως. Τρα που φανερωθκανε τα πντα, νιθω μεγλην ανακοφιση. Εμαι πως βλπεις εντελς γαλνιος. Να 'σαι κι εσ αγαπητ Ρεβκα. Καληνχτα.
Ρεβ. Καληνχτα φλε μου. (ο Ρσμερ πηγανει προς τη πρτα στο βθος, τον ακομε ν' ανεβανει τη σκλα. η Ρεβκα πλησιζει στη θερμστρα και χτυπ το κουδονι. η κυρα λσεθ μπανει). Ξεστρστε το τραπζι κυρα λσεθ. Ο πστορας δε θλει να δειπνσει κι ο κριος Κρολ φυγε.
Ελσ. φυγε; Τ του 'ρθε πλι;
Ρεβ. (πινοντας το κντημ της) Προβλεψε πως θα 'ρχοταν μεγλη κακοκαιρα.
Ελσ. Περεργο! Ο ουρανς δεν χει καννα σννεφο απψε.
Ρεβ. Φτνει μνο να μη συναντσει τα φαντσματ σου με το λευκ λογο. Φοβμαι πως πολ σντομα θ' ακοσουμε να γνεται λγος και πλι για φαντσματα.
Ελσ. Χριστ μου! Μη λτε ττοια δεσποινς.
Ρεβ. Εμπρς. Εμπρς...
Ελσ. (πιο σιγ). Η δεσποινς πιστεει αλθεια θα πεθνει κανες γργορα, δω μσα;
Ρεβ. χι δα, Αλλ υπρχουνε διφορα εδη λευκν αλγων στο κσμο αυτ, κυρα λσεθ. Εμπρς. Καληνχτα. Θα πω να κοιμηθ.
Ελσ. Καληνχτα δεσποινς. (η Ρεβκα κρατντας το κντημα βγανει. η κυρα λσεθ σβνει τη λμπα, κουν το κεφλι και ψιθυρζει). Χριστ μου! Αυτ η δεσποινς Γουστ, τ παρξενα που τα λει μερικς φορς!

                                     Aυλαα της 1ης πρξης

                                             Β' Πρξη

(πρω στο γραφεο του Ρσμερ, αριστερ και στο βθος, πρτες, η βγζει στο υπνοδωμτιο. δεξι παρθυρο κι απ κτω γραφεο με βιβλα κι γγραφα. βιβλιοθκες στους τοχους κι αριστερ σοφς, τραπζι παλιο ρυθμο. ο Ρσμερ με νυχτικ κθεται στο γραφεο, κβει φλλα απ περιοδικ. κποιος χτυπ τη πρτα).

Ροσ. (χωρς να σηκσει το βλμμα). Περστε.
Ρεβ. (μπανει φορντας ατημλητα, το νυχτικ). Καλημρα.
Ροσ. (κρατ το περιοδικ ανοιχτ). Καλημρα αγαπητ μου φλη. Θες κτι;
Ρεβ. ρθα μνο να σε ρωτσω αν κοιμθηκες καλ.
Ροσ. Θαυμσια. πνος δχως νειρα. Κι εσ;
Ρεβ. Πολ καλ. Τρα το πρω...
Ροσ. Εχα καιρ να νισω τσον ελαφρ τη καρδι μου. Εναι τσο καλ, η εξομολγηση των μχιων σκψεων!
Ρεβ. Δεν πρεπε, Ρσμερ, να παραμενεις τσο καιρ σιωπηλς.
Ροσ. Δε καταλαβανω μτε κι εγ διος τη δειλα μου.
Ρεβ. Θε μου, δεν τανε καθαυτ δειλα.
Ροσ. Ναι, ναι, το ξρω. Εξετζοντας καλ τον εαυτ μου, βρσκω πως το μεγαλτερο μρος τανε δειλα.
Ρεβ. Υπρξες μως και γενναος, μιας κι επες με τη μια, την αλθεια. (κθεται δπλα στο γραφεο). Τρα θα σου πω τ κανα. Δε θα με μαλσεις;
Ροσ. Να σε μαλσω; Πς μπορες να υποθτεις κτι ττοιο, αγαπητ μου φλη;
Ρεβ. σως αυθαιρτησα να! Αλλ...
Ροσ. Θα δομε. Πες μου.
Ρεβ. Χθες βρδυ που αποχαιρετοσα τον Βρντελ του 'δωσα μια σντομη επιστολ μου προς τον Μρντενσγκαρντ.
Ροσ. (ανσυχος). Μα, φιλττη μου Ρεβκα... θα δομε. Τ του 'γραψες;
Ρεβ. Του 'γραψα πως θα σου παρεχε μεγλην εκδολευση, αν προσττευε τον φροντα αυτν.
Ροσ. Αγαπητ φλη, αυτ δεν πρεπε να το κνεις. Το διβημ σου δε μπορε παρ να βλψει τον Βρντελ κι εξλλου με τον Μρτενσγκαρντ δε θλω να 'χω οικειτητες. Ξρεις απ παλι χουμε προστριβς.
Ρεβ. Δε πιστεεις πως σμερα θα 'ναι ωφλιμο να βρσκεσαι στεντερα με κενον;
Ροσ. Με τον Μρτενσγκαρντ; Εγ; Γιατ;
Ρεβ. Γιατ η θση σου κλονστηκε μιας και τα 'σπασες με τους παλιος σου φλους.
Ροσ. (κοιτντας τη και κουνντας το κεφλι). Μπορες να πιστψεις σοβαρ πως ο Κρολ κποιος λλος απ' αυτος θα 'θελε να μ' εκδικηθε; τι θα 'ταν ικανο να...
Ρεβ. Πνω στη βρση, φλε μου, κανες δε μπορε να προβλψει τ θα συμβε. Αν κρνουμε απ τη στση που κρτησεν ο κριος καθηγητς...
Ροσ. Θα 'πρεπε να τονε γνωρζεις καλτερα. Ο Κρολ εναι εντελς τμιος νθρωπος. Σμερα, μετ το μεσημρι, θα πω επτηδες στη πλη για να τονε συναντσω. Θλω να μιλσω μ' λους. Θα δεις πσον εκολα θα πετχω...
(η κυρα λσεθ μπανει, η Ρεβκα σηκνεται).
Ρεβ. Τ συμβανει κυρα λσεθ;
Ελσ. Ο κριος καθηγητς περιμνει στην εσοδο.
Ροσ. (ζωηρ). Ο Κρολ!
Ρεβ. Ο καθηγητς! Πς;
Ελσ. Ρωτ αν μπορε να περσει για μιαν επσκεψη στον πστορα.
Ροσ. (προς Ρεβκα). Εδες; Ββαια και μπορε. (προχωρ στην εσοδο). Ανβα λοιπν αγαπητ φλε μου. Καλς ρθες. Το 'ξερα πως δε θα 'ταν η τελευταα φορ...
Κρολ. Βλπω σμερα το ζτημα, απ τελεως λλη σκοπι.
Ροσ. Ναι. τσι δεν εναι; μουνα ββαιος. Τρα που το σκφτηκες...
Κρολ. Γελισαι εξ ολοκλρου ως προς την ερμηνεα των λγων μου. Εναι ανγκη να μιλσουμε μνοι μας.
Ροσ. Γιατ; Η δεσποινς Γουστ δε θα μποροσε να...
Ρεβ. χι, χι κριε Ρσμερ. Πηγανω.
Κρολ. Εξ λλου θα πρπει να της ζητσω συγνμη γιατ ρθα τσο νωρς, στε να τη βρω με τα νυχτικ...
Ρεβ. (ερεθισμνη). Πς; Μπως θα μου κνετε παρατρηση, γιατ εμαι ατημλητη στο σπτι;
Κρολ. χι δα! Αλλ δε ξρω τις συνθειες που επικρατονε τρα στο Ρσμερσχολμ.
Ροσ. Κρολ, δε σ' αναγνωρζω σμερα.
Ρεβ. Χαρετε κριε καθηγητ.
Κρολ. Επιτρπεται; (κθεται στον καναπ).
Ροσ. Ναι φλε μου ας κτσουμε κι ας μιλσουμε μ' ανοιχτ καρδι.
Κρολ. Δε κοιμθηκα χτες. Σκεφτμουν λη νχτα.
Ροσ. Και τ λες σμερα;
Κρολ. Θα 'μαι διεξοδικς, μη φοβσαι, πλην μως επτρεψ μου να κνω μιαν εισαγωγ. χω να απ τον Βρντελ.
Ροσ. ρθε να σε βρει;
Κρολ. χι, εγκαταστθηκε σ' ποπτο καπηλει, χοντας εννοεται, συντροφι κι λλους φαλους. Κρασε λο τον κσμο κι εξακολοθησε να πνει μχρι που του τελεισαν λα τα λεφτ. Κατπιν βρισε τη συντροφι του αποκαλντας τους λους τους συμπτες του, ποταπ κι ηλθιον χλο. Ττε τονε ξυλοφορτσανε και τονε πετξανε σε χαντκι.
Ροσ. Φοβμαι πως εναι αδιρθωτος τελικ.
Κρολ. δωσε κατπιν ενχυρο τη ρεντιγκτα, αλλ κποιος τηνε πλρωσε και του την επστρεψε. Και ξρεις ποις;
Ροσ. Ποις; Εσ σως;
Κρολ. χι. Ο ευγενς εκενος Μρτενσγκαρντ.
Ροσ. Αλθεια.
Κρολ. Γιατ ξχασα να σου πω, πως ο φλος σου πρτα επισκφτηκε τον ηλθιο κενο με το πληβεον νομα, πως τον αποκλεσε.
Ροσ. σως να μποροσε να ωφεληθε απ' αυτν.
Κρολ. Το πιστεω. Αλλ τρα σου μιλ για κτι που νιθω υποχρωση να σου γνωστοποισω.
Ροσ. Τ τρχει λοιπν, φλε μου;
Κρολ. Πως παζεται δω μσα παιγνδι που δε το 'χεις πρει χαμπρι καθλου.
Ροσ. Τ σε κνει να το πιστεεις; Υπαινσσεσαι τη Ρεβ... τη δεσποινδα Γουστ θλω να πω;
Κρολ. Κτι ττοιο δε θα μ' εξπληττε διλου. Εδ και καιρ, χει συνηθσει να διευθνει τα πντα δω μσα. Κι μως...
Ροσ. Αγαπητ μου Κρολ, γελισαι τελεως. Δεν χουμε καννα μυστικ μεταξ μας.
Κρολ. Ξρεις τι χει αλληλογραφα με τον ιδιοκττη του "Φρου";
Ροσ. Α! Εννοες τις τρεις-τσσερις γραμμς που του συνστησε τον Βρντελ;
Κρολ. μαθες λοιπν; Κι επιδοκιμζεις το διβημ της; Να 'ρχεται σε συνεννηση με τον συντκτη των σκανδαλωδν εκενων χρονικν, τον διακωμωδιστ του λυκεου μου και...
Ροσ. Αγαπητ μου φλε, βεβαως δεν εχεν αυτ υπψη. Εξλλου χει κι αυτ ελευθερα κινσεων, πως κι εμες.
Κρολ. Αλθεια; Υποθτω πως η γνμη σου αυτ στηρζεται στις νες κοινωνικς αρχς, που πρσφατα ασπστηκες. Γιατ πιστεω πως συ κι η δεσποινδα Γουστ χετε τις διες αρχς.
Ροσ. Θα παραδεχτ πως πμε προς τον κοιν σκοπ, ομφωνα.
Κρολ. Τυφλ, δε βλπεις τη παγδα...
Ροσ. Γιατ το λες αυτ;
Κρολ. Γιατ δε τολμ... δε θλω να πιστψω κτι λλο. χι, φησε με να ξηγηθ. χεις εμπιστοσνη στη φιλα και την εκτμησ μου;
Ροσ. Αμφιβλλεις;
Κρολ. χι, αλλ υπρχει ανγκη να σε ρωτσω κι λλα. Δχεσαι;
Ροσ. Ερωτσεις;
Κρολ. Θα μιλσω μνο με γεγοντα, που κι η θμησ τους μνο μου 'ναι θλιβερ. Βλπεις... η αποστασα σου συνδεται με τσα πρματα, που για δικ σου συμφρο θα πρπει να μου τα εξηγσεις.
Ροσ. Ρτησ με ,τι θες Κρολ. Δεν χω να κρψω κτι.
Κρολ. Καλ λοιπν. Ποι τανε, κατ τη γνμη σου, η αληθιν αιτα της αυτοκτονας της Ευτυχας;
Ροσ. Υπρχει καμι αμφιβολα;  μλλον μπορε κανεις να ρωτσει τους λγους της ενργειας αυτς και των διαβημτων, ενς δυστυχισμνου πλσματος, που νοσε χοντας σαλεμνο το νου;
Κρολ. Εσαι εντελς σγουρος περ του σαλματος του νου της; 'Αλλωστε κι οι γιατρο δε διαγνσανε με βεβαιτητα, νοητικ βλβη.
Ροσ. Αν οι γιατρο μποροσαν να τη δονε στη κατσταση που την βλεπα γω, μρες και νχτες συνεχς, δε θα 'χανε καμιν αμφιβολα.
Κρολ. Κι εγ δεν εχα την εποχ κενη.
Ροσ. Ναι φλε μου. Δυστυχς δεν υπρχεν αμφιβολα. Πιστεω πως σου 'καμα λγο για το γριο και παρφορο κενο πθος, που μου ζητοσε να μοιραστομε. Ω! τ τρμο μου προξενοσε. Κι πειτα οι αδικαιολγητες κενες τψεις που τη βασανζανε τα τελευταα χρνια...
Κρολ. Ναι. ταν μαθε πως δε θα μποροσε ποτ να γνει μητρα.
Ροσ. Βλπεις λοιπν; Να αισθνεται κανες τψεις για πρμα που δεν εναι υπατιος, δεν αποδεικνει τι δεν χει σας τας φρνας;
Κρολ. Χμμ... το θυμσαι; Κενη την εποχ εχες μερικ βιβλα που πραγματεονταν την αληθιν αιτα του γμου, κατ τις λεγμενες νετερες ιδες.
Ροσ. Θυμμαι πως η δεσποινς Γουστ μου δνεισε να ττοιο βιβλο. Κληρονμησε πως ξρεις, τα βιβλα του γιατρο. Αλλ' αγαπητ μου Κρολ, δε μπορες να μας θεωρσεις τσον ασνετους, στε να συζητμε με μιαν ασθεν, ττοια θματα; Μπορ να σε διαβεβαισω με κθε επισημτητα, πως η διαγωγ μας ως προς αυτ το θμα υπρξεν μεμπτη. Μνο σαλεμνος νους και ταραγμνα νερα τη σπρξανε στη πλνη.
Κρολ. μως υπρχει κτι... που μπορ να στο πω σμερα... Η δυστυχς Ευτυχα, ταραγμνη στο πακρον, αυτοκτνησε για να σε λευτερσει και να ζσεις κατ πως επιθυμοσες.
Ροσ. (πετγεται πνω, ξαφνικ). Τ εννοες;
Κρολ. Πρπει να μ' ακοσεις συχα. Μπορ να στα πω λα τρα. Τη τελευταα χρονι της ζως της, ρθε δυο φορς σπτι μου, για να μου εμπιστευτε τη στεναχρια και την απελπισα της.
Ροσ. Γι' αυτ το θμα;
Κρολ. χι. Τη πρτη φορ ρθε να μου πει πως σουν τοιμος ν' απαρνηθες τη πστη σου και να εγκαταλεψεις τη θρησκεα.
Ροσ. Αυτ που λες εναι αδνατον, εντελς αδνατον. Γελισαι.
Κρολ. Γιατ;
Ροσ. Γιατ σο ζοσεν η Ευτυχα, πλευα ακμα με την αμφιβολα και την αβεβαιτητα. Τη πλη αυτ της ψυχς μου δε τη γνωστοποησα σε καννα. Πιστεω μλιστα, πως οτε κι η Ρεβκα...
Κρολ. Η Ρεβκα;
Ροσ. Ναι. Η δεσποινς Γουστ. Τη λω τσι για ν' απλοποισω τα πρματα.
Κρολ. Το 'χω προσξει.
Ροσ. Ορστε γιατ μου φανεται τελεως αδνατο να 'χε ποτ ττοιαν ιδα η Ευτυχα. Και γιατ δε μου 'κανε λγο ποτ;
Κρολ. Η καημνη... Με παρακλεσε τσο πολ, να σου μιλσω...
Ροσ. Και γιατ δε μου μλησες;
Κρολ. Πστευα ττε πως εχε σαλεμνο νου. να μνα μετ φαιντανε πιο ρεμη αλλ μου 'πε να ετοιμαστ να δω το λευκ λογο στο Ρσμερσχολμ.
Ροσ. Α ναι. Για τη μυθολογα του πργου, μιλοσε συχν.
Κρολ. Κι επειδ προσπθησα ττε να την απαλλξω απ ττοια θλιβερ σκψη περ θαντου, μου 'πε πως δε μπορε να ζσει ακμα πολ καιρ, γιατ εσ πια πρπει να παντρευτες χωρς λλη αργοπορα τη Ρεβκα Γουστ!
Ροσ. (με φων πνιγμνη). Τ λες; Εγ να παντρευτ...
Κρολ. Αυτ μου τα 'πε Πμπτη απγευμα και Σββατο βρδυ πεσε απ το γεφυρκι του μλου.
Ροσ. Κι εσ να μη με ειδοποισεις!
Κρολ. Ξρεις καλ πως συχν λεγε τι δε μπορε να ζσει περισστερο.
Ροσ. Και λοιπν; Γιατ δε μου 'πες τποτα;
Κρολ. Γιατ να σε ταρξω; Δεν βλεπα στα λεγμεν της κτι λλο, πρ' απ' ονειροφαντασις νου σκοτεινιασμνου. τσι πστευα μχρι χτες το βρδυ.
Ροσ. Και δε το πιστεεις πλον;
Κρολ. Η Ευτυχα δεν κρινε σωστ ταν λεγε πως βρσκεσαι σε σημεο ν' απαρνηθες το σχμα;
Ροσ. Ναι και δε καταλαβανω πως. Εναι μυστριο.
Κρολ. Μυστριο χι, εναι ωστσο ββαιο. Και τρα Ρσμερ σ' ερωτ τ βσιμο υπρχει στη δετερη κατηγορα;
Ροσ. Κατηγορα;
Κρολ. Δε πρσεξες σως πως μου 'χε διατυπσει τα πρματα. Μου 'πε πως θελε να πεθνει. Γιατ;
Ροσ. Για να παντρευτ τη Ρεβκα.
Κρολ. χι ακριβς τσι. Μου 'πε πως δε μπορε να ζσει ακμα πολ καιρ, γιατ εσ πια πρπει να παντρευτες χωρς λλη αργοπορα τη Ρεβκα Γουστ!
Ροσ. (κοιτζοντς τον ντονα). Τρα σε πινω.
Κρολ. Και τ απαντς;
Ροσ. (γαλνια). Ν' απαντσω σε ττοια ακατανμαστα; Η καλτερη απντηση εναι να σου δεξω τη πρτα!
Κρολ. Καλ. (σηκνεται).
Ροσ. (εμποδζοντς τον). 'Ακουσ με. Εδ κι να χρνο, απ την εποχ του θαντου της Ευτυχας, η δεσποινς Γουστ κι εγ ζομε μαζ σ' αυτ το σπτι. Απ ττε λοιπν κι εν γνριζες τη κατηγορα της, ουδποτε δειξες σκανδαλισμνος.
Κρολ. Απ χθες μνον, μαθα πως νας θρησκος και μια χειραφετημνη γυνακα, ζονε μαζ τσι.
Ροσ. Α! Δε πιστεεις δηλαδ πως οι θρησκοι κι οι χειραφετημνες, μπορον να ζσουν μαζ, με αγντητα. τι το νστικτο της ηθικς...
Κρολ. Δε λογαριζω στους ηθικος, ανθρπους που δεν χουνε ρζες στη χριστιανικ πστη.
Ροσ. στε λοιπν αυτ που λες αφορον σε μνα αλλ και στη Ρεβκα;
Κρολ. Δε μπορ ν' αλλξω γνμη προκειμνου για σας, δε βλπω βυσσο που δε θα μποροσατε να υπερπηδσετε, με χημα την ελεθερη σκψη και...
Ροσ. Και...;
Κρολ. ...και του ελεθερου ρωτα.
Ροσ. Και δε ντρπεσαι να μου το λες εσ αυτ, που με ξρεις απ παιδκι;
Κρολ. Ακριβς γιατ ξρω πσον εκολα επηρεζεσαι απ το περιβλλον κι ως προς τη Ρεβκα (απτομη κνηση του Ρσμερ) δε ξρουμε διλου. Με κθε τρπο Ρσμερ, πρπει να προσπαθσεις να σωθες, πριν εναι πολ αργ...
Ροσ. Να σωθ, πς; (η κυρα λσεθ μισανογει τη πρτα). Τ θλετε;
Ελσ. θελα να παρακαλσω τη δεσποινδα Γουστ να κατεβε.
Ροσ. Η δεσποινς δεν εναι δω.
Ελσ. Κι μως δε κατβηκε... (ξαναβγανει).
Ροσ. λεγες λοιπν...
Κρολ. 'Ακουσ με. ,τι συνβαινε δω, στα κρυφ, με την Ευτυχα ζωνταν, κι ,τι συμβανει τρα, δε θλω να το εξετσω. Υπρξες πολ δυστυχς στο γμο σου κι ρα εσαι κπως δικαιολογημνος.
Ροσ. Πσο λγο με ξρεις!
Κρολ. Μη με διακπτεις. Σου λω μνον τι αν η συμβωσ σου με τη δεσποινδα Γουστ πρκειται να συνεχιστε, εναι απλτως αναγκαο ν' αποκρψεις την αποστασα σου. χε ,τι ιδες θες, αλλ προς Θεο, μην εκδηλνεσαι.
Ροσ. Εγ μως αισθνομαι την ανγκη να βγω απ τη ψευδ θση που βρσκομαι.
Κρολ. Μα οι οικογενειακς σου παραδσεις σου επιβλλουνε καθκοντα. Θυμσου Ρσμερ, τι το σπτι αυτ υπρξε απ αμνημονετων ετν, κντρο τξης και πειθαρχας -εστα λων των κοινωνικν αρχν. λη η χρα χει υποστε την αγαθ επδραση των ηθικν αρχν της οικογενεας Ρσμερ.
Ροσ. Αγαπητ μου Κρολ, βλπω τα πρματα λως διλου διαφορετικ. Μου φανεται πως χω το επιτακτικ καθκον, να σκορπσω λγο φως και χαρ στη χρα που οι Ρσμερ για πολλ χρνια, ρξανε στα σκτη και που τη πεσαν ηθικ.
Κρολ. Αποστολ αντξια του τελευταου βλασταριο της οικογνειας. 'Αστα λοιπν αυτ. Δεν εναι ασχολα που σου αρμζει. Εσαι πλασμνος να ζεις συχα σαν ιδεολγος.
Ροσ. Πιθανν, αλλ τρα θλω να μετχω κι εγ στους αγνες.
Κρολ. Ο αγνας αυτς ξρεις τ θα σημνει για σνα; Πλη μχρι θαντου, μεταξ εσνα κι λων των φλων σου.
Ροσ. Δεν εναι λοι τσο φανατικο σο νομζεις.
Κρολ. Εσαι απλοκς κι πειρος. Δε συνειδητοποιες τ θελλα θα ξεσπσει στο κεφλι σου.
Ελσ. (μισανογει τη πρτα). Η δεσποινς μ' στειλε να ρωτσω...
Ροσ. Τ συμβανει;
Ελσ. Κποιος θλει να σας μιλσει.
Ροσ. Εκενος που 'ρθε χθες το βρδυ;
Ελσ. χι, νας κριος Μρτενσγκαρντ.
Ροσ. Ο Μρτενσγκαρντ!
Κρολ. Α το φτσαμε ως εκε ε; Μχρις εκε;
Ροσ. Τ με θλει; Γιατ τονε δεχτκατε;
Ελσ. Η δεσποινς επε πως πρπει να σας ρωτσω.
Ροσ. Πστε του πως χω επισκπτη.
Κρολ. χι, καλτερα στον ν' ανβει. (η κυρα λσεθ βγανει. ο Κρολ παρνει το καπλο του). Παραχωρ τη θση μου μα η οριστικ πλη ακμα δεν χει διεξαχθε.
Ροσ. Μπορες να 'σαι ββαιος Κρολ, πως τποτα δε με συνδει μ' αυτ τον νθρωπο.
Κρολ. Δε σε πιστεω πια μλλον δε σου 'χω εμπιστοσνη. Τρα αρχζει λυσσαλος αγνας. Θα δομε αν θα μπορσουμε να σε βγλουμε εκτς μχης.
Ροσ. Ω Κρολ πσο μικρς γνεσαι!
Κρολ. Εγ; Και το λες εσ αυτ; Θυμσου την Ευτυχα...
Ροσ. Ξαναρχζεις!
Κρολ. χι, αλλ στη συνεδησ σου, -αν χεις ακμα δηλαδ- μνει, να βρει το μυστριο που κρβεται στον πτο του χεμαρρου. (ο Πτερ Μρντενσγκαρντ μπανει αργ-αργ κι επιφυλακτικ. εναι κοντς, ασθενικς με κκκινα μαλλι κι αραι γνι. o Κρολ μιλ με βλμμα μσους). Ορστε λοιπν ο "Φρος"... ανβει τρα και στον πργο των Ρσμερ. (κουμπνει τη ρεντιγκτα του βιαστικ). Δεν χω πια καμιν αμφιβολα, για το δρμο που πρπει ν' ακολουθσω.
Μορ. (με γλυκτητα). Ο "Φρος" θα 'ναι πντα αναμμνος, ταν πρκειται να δεχνει το δρμο στον κριο καθηγητ.
Κρολ. Ναι, προ πολλο δεχνετε πργματι τις καλς σας διαθσεις προς το πρσωπ μου. Δεν υπρχει εντολ που ν' απαγορεει τη ψευδομαρτυρα;
Μορ. Ο κριος καθηγητς δεν χει ανγκη να μου διδξει τις εντολς.
Κρολ. Οτε την... κτη; "Ου μοιχεσεις"!
Ροσ. Κρολ!
Μορ. Αν υπρχεν ανγκη, πρεπε να το κνει ο πστορας.
Κρολ. (ειρωνικ). Ο πστορας οπωσδποτε! Εναι ο... αρμοδιτερος για ττοια... ζητματα. Χαρετε κριοι! (βγανει και κλενει με πταγο τη πρτα πσω του).
Ροσ. Εμπρς! Ο κβος ερρφθη! Θλετε να μου πετε κριε Μρτενσγκαρντ, σε τι οφελω τη τιμ της επσκεψς σας;
Μορ. Αλθεια, ρθα να δω τη δεσποινδα Γουστ. Νμισα καθκον μου να την ευχαριστσω για τη χτεσιν της επιστολ.
Ροσ. Και της μιλσατε;
Μορ. Ναι, για μια στιγμ. (μισοχαμογελντας). 'Ακουσα πως λλαξε το ρεμα, απ μερικς απψεις, στο Ρσμερσχολμ.
Ροσ. Οι δοξασες μου αλλξανε σε πολλ πρματα... μπορ να πω πως γενικ... αλλξανε.
Μορ. Αυτ μου 'πε κι η δεσποινδα κι τανε μλιστα της γνμης, να 'ρθω και να το συζητσουμε λιγκι.
Ροσ. Τ να συζητσουμε;
Μορ. Μου επιτρπετε να δημοσιεσω στο "Φρο" πως οι ιδες σας αλλξανε κι τι συνταχτκατε με τους αγωνιστς της προδου και των ελευθρων ιδεν;
Ροσ. Σας εξουσιοδοτ και μλιστα σας παρακαλ για τοτο.
Μορ. Θα το δημοσιεσω στο αυριαν φλλο, εναι σπουδαα κι ενδιαφρουσα εδηση.
Ροσ. Τ θλετε να πετε;
Μορ. Πως ο αγνας μας αποκτ ισχυρν ηθικν ρεισμα, μιας και μπανει σ' αυτν νας κριος που εμπνεται απ χριστιανικ πνεμα και με τη δικ σας επιρρο κι εμβλεια...
Ροσ. Δε γνωρζετε λοιπν; Η δεσποινδα δε σας τα 'πεν λα;
Μορ. Τ κριε πστορα; Πιθανν, τανε πολ βιαστικ.
Ροσ. Λοιπν σας το αποκαλπτω: Απλλαχτηκα κι απελευθερθηκα εντελς του σχματς μου και δε συνδομαι πλον με τποτα, με την εκκλησα.
Μορ. (θορυβημνος). στε τσι; Το φεγγρι να 'πεφτε στη γη, θα μου 'κανε λιγτερην εντπωση και θα εκπλησσμουνα λιγτερο. νας νθρωπος της εκκλησας...
Ροσ. φτασα κι εγ στο σημεο που προ πολλο βρσκεστε, κι αυτ επσης μπορετε να το δημοσιεσετε στον "Φρο".
Μορ. Κι αυτ; Μα σα-σα, που αυτ πρπει να μη κνουμε θμα.
Ροσ. Να μη το κνουμε θμα; Δε σας κατανο.
Μορ. Βλπετε κριε πστορα, δεν εστε σε επγνωση της κατστασης, πως εγ, αλλ πιστεω πως παξ κι ασπαστκατε τις αρχς του αγνα μας και θλετε να συνδρμετε σ' αυτν, σγουρα θα θλετε να 'στε σο πιο χρσιμος γνεται.
Ροσ. Μ' λη μου τη ψυχ.
Μορ. Ωραα. Στη περπτωση αυτ, οφελετε να μθετε, πως αν δηλσετε πως εστε θρησκευτικς αποσττης, δνετε τα χρια σας.
Ροσ. Το πιστεετε αυτ;
Μορ. Ναι. Να 'στε ββαιος τι μετ δε θα 'χατε καμιν εξαιρετικ σημασα. Κι εξλλου χουμε πολλος κριε Ρσμερ, πρα πολλος ανθρπους. Το κμμα μας χει ανγκη απ θρησκευμενους ντρες που να μπορον να εμπνεσουνε σεβασμ.
Ροσ. Α! στε τσι; Αν λοιπν ανακοινσω γενικ την αποστασα μου, δε θα θλατε να 'χετε τη τλμη να 'χετε σχσεις μαζ μου;
Μορ. Δε θα 'χα τη τλμη κριε πστορα. Τελευταως, αποφσισα, κατ καννα μλιστα, να μην υποστηρζω καννα που να προσβλλει τα συμφροντα της εκκλησας.
Ροσ. στε, να υποθσω πως επανλθατε στις..."αγκλες" της εκκλησας;
Μορ. Αυτ εναι λλο θμα.
Ροσ. Καταλαβανω...
Μορ. Κριε πστορα, θα θυμστε ββαια πως εγ, δεν χω απλυτη ελευθερα δρσης.
Ροσ. Τ σας δεσμεει;
Μορ. Τ με δεσμεει; Το τι εμαι νας στιγματισμνος νθρωπος.
Ροσ. Πργματι...
Μορ. Και μλιστα δε πρπει σεις να το ξεχντε, γιατ σεις σασταν εκενος που μου φορσατε το στγμα.
Ροσ. Αν σκεφτμουν ττε, πως σκφτομαι τρα, σγουρα θα 'μουν επιεικστερος ττε, στο παρπτωμ σας.
Μορ. Το πιστεω. Αλλ εναι πια αργ. Με στιγματσατε για λη μου τη ζω. Ββαια, δε μπορετε να συνειδητοποισετε το μγεθος τοτου, αλλ εντς ολγου, κριε πστορα, θα νισετε κι εσες πνω σας, το πυρακτωμνο σδερο.
Ροσ. Εγ;
Μορ. Σγουρα! Γιατ, δε φαντζεστε ββαια πως ο καθηγητς Κρολ κι οι μοιο του, θα συγχωρσουνε το λθος σας. Διαδδεται μλιστα, πως η να τους εφημερδα θα ξεκινσει επιθετικτατα.
Ροσ. Θεωρ τον εαυτ μου απρσβλητο σον αφορ στην ιδιωτικ μου ζω.
Μορ. (χαμογελντας). Τρα επατε μεγλη κουβντα, κριε πστορα.
Ροσ. (συννεφιασμνος). Πιθανν. Αλλ χω το δικαωμα να τη πω.
Μορ. Ακμα κι αν επανεξετσετε τη διαγωγ σας τσον επμονα, σο κποτε εξετσατε τη δικ μου;
Ροσ. Το λτε με πολ παρξενο τνο, μπως θλετε να υπαινιχθετε κτι;
Μορ. Ναι, υπρχει κτι, που αυτ και μνο σε χρια εχθρν κακβουλων, θα 'ταν επικνδυνο πλο.
Ροσ. Τ εννοετε;
Μορ. Δε μπορετε να το βρετε μνος σας;
Ροσ. χι. Δε μπορ να φανταστ...
Μορ. Στη περπτωση αυτ, πρπει να γνω πιο ελευθερστομος. χω επιστολ για μνα, που προρχεται απ το Ρσμερσχολμ.
Ροσ. Θλετε να πετε, την επιστολ της δεσποινδας Γουστ. Και τ βρσκετε το τσο παρξενο;
Μορ. χι αυτν. τυχε να λβω και μιαν λλη.
Ροσ. Απ τη δεσποινδα, επσης;
Μορ. χι.
Ροσ. Αλλ, ποιανο;
Μορ. Απ τη μακαρτισσα τη κυρα Ρσμερ.
Ροσ. Απ τη σζυγ μου;
Μορ. Μλιστα. Στις τελευταες της μρες, πριν ενμιση και πλον τος. Γι' αυτ την επιστολ μιλ, που πραγματικ εναι παρδοξη.
Ροσ. Ξρετε πολ καλ, πως η καημνη η σζυγς μου, εχε σαλεμνο νου.
Μορ. Ξρω πως πολλο το πιστεουν αυτ. Η επιστολ αυτ μως αποδεικνει το αντθετο.
Ροσ. Και για ποι λγο, σας γραψε η γυνακα μου;
Μορ. Φυλω την επιστολ. Αρχζει περπου τσι. "Ζει μες σε διαρκες ενοχλσεις και προσβολς, απ κακος ανθρπους, που κριο σκοπ χουν να τονε βλψουν και να του προξενσουν σο το δυνατν μεγαλτερο κακ".
Ροσ. Σε μνα;
Μορ. Ναι. Αλλ ορστε το παραδοξτερο. Θλετε να συνεχσω;
Ροσ. Οπωσδποτε. Μιλστε λετερα.
Μορ. Η μακαρτισσα με ικετεει να φαν γενναιφρων προς εσς, γιατ γνωρζει πως υπρξατε αιτα να χσω τη θση μου σα καθηγητς και μ' εξορκζει να μην εκδικηθ.
Ροσ. Και πς θα μποροσατε να μ' εκδικηθετε;
Μορ. Στην επιστολ κμει λγο περ φημν, που θα 'τανε δυνατ να διαδοθονε, κατ τις οποες γνονται σκανδαλδη πρματα δω μσα. Δε πρπει λει, να τις πιστψω, γιατ δεν εναι παρ συκοφαντες των εχθρν σας.
Ροσ. Λει ττοια πρματα η επιστολ;
Μορ. ποτε το θελσετε, μπορετε να βεβαιωθετε.
Ροσ. Δε καταλαβανω τποτα. Τ τχα να φανταζτανε;
Μορ. Πρτον, τι απαρνηθκατε τη πστη των προγνων σας, πρμα που το αρνιτανε πεισματικ η δια. πειτα... χμμ...
Ροσ. πειτα;
Μορ. πειτα λει, αλλ μπερδεμνα, πως απ' σα ξρει, δεν υπρχουν νοχοι και κακοθεις σχσεις στο σπτι σας και πως αυτ ουδποτε αδικθηκε. Αν αυτ διαδοθονε ποτ, με παρακαλε να μην αναφρω στο "Φρο" αυτς τις λασπολογες.
Ροσ. Δεν αναφρει νομα;
Μορ. χι.
Ρος. Ποις σας φερε την επιστολ;
Μορ. Υποσχθηκα να μη το πω. Μου τη φραν να βρδυ.
Ροσ. Αν θλετε να μθετε, σας ξαναλω, πως η καημνη η σζυγς μου εχε σαλεμνο το νου της.
Μορ. Το 'μαθα, αλλ για να 'μαι ειλικρινς, δεν εμαι αυτς της γνμης.
Ροσ. στε τσι; Αλλ γιατ ττε μου κνετε σμερα λγο, γι' αυτ την επιστολ;
Μορ. Για να σας συμβουλψω να κινεστε με πολλ σνεση.
Ροσ. Στα της ιδιωτικς μου ζως;
Μορ. Ναι. Πρπει να 'χετε υπψη σας πως τρα δεν εστε πια απρσβλητος.
Ροσ. στε λοιπν επιμνετε να πιστεετε πως χω κποιο μυστικ;
Μορ. Δε βλπω, πς νας νθρωπος που απορρπτει λες τις προκαταλψεις, θ' απεχε απ τις πλρεις απολασεις της ζως. Μνο, να 'στε συνετς, απ σμερα και πρα, για να μη διαβρωθε και ζημιωθε το κνημα της ελευθερας μας. Τα σβη μου κριε πστορα.
Ροσ. Χαρετε.
Μορ. Πω στο τυπογραφεο για να δημοσιεσω αυθημερν τη σπνια εδηση. Δηλαδ μνον ,τι εναι ανγκη να μθει το κοιν. (χαιρετ και βγανει. ο Ρσμερ στκεται στην εσοδο. ακογεται η ξπορτα να κλενει).
Ροσ. (σιγαν). Ρεβκα, Ρεβ... χμμ... (δυνατ). Κυρα λσεθ, δεν εναι κτω η δεσποινς Γουστ;
Ελσ. χι κριε.
Ρεβ. (σηκνοντας το παραβν, δπλα στη πρτα). Ρσμερ.
Ροσ. Πς; σουν εκε; Στον κοιτνα μου;
Ρεβ. (πλησιζει). Τ' κουσα λα.
Ροσ. Ρεβκα, πς μπρεσες να το κνεις αυτ;
Ρεβ. πως βλπεις... μλησε με τση κακεντρχεια, για το ατημλητο των ροχων μου...
Ροσ. σουνα λοιπν εκε ταν ο Κρολ...
Ρεβ. Ναι. θελα να ελγξω με τα δια μου τ' αφτι, τις μχιες σκψεις του.
Ροσ. Θα σου τα 'λεγα λα.
Ρεβ. χι ακριβς.
Ροσ. Και τ' κουσες λα;
Ρεβ. Τα περισστερα. Αναγκστηκα μνο να κατβω, μια στιγμ, ταν ρθε ο Μρτενσγκαρντ.
Ροσ. Και ξανρθες... στω. Κνε ,τι βρσκεις σωστ και δκαιο, φλη μου. Και τ λες για λ' αυτ; Ω ποτ δεν νιωσα πσο μου 'σαι απαρατητη, σο κενες τις στιγμς.
Ρεβ. χουμε ετοιμαστε κι οι δυο για ,τι θα συνβαινε, αργ γργορα.
Ροσ. χι μως και για κτι ττοιο. Θα μποροσα σως να φανταστ, πως αργ γργορα οι κακβουλοι κι οι χαμερπες στη ψυχ, θα ρχνανε λσπη στην μορφη κι αγν φιλα μας. Αλλ χι κι ο Κρολ. Ακριβς γι' αυτ κρυβα τη σχση μας.
Ρεβ. Και τ μας νοιζει η γνμη των λλων; Εμαστε ββαιοι πως δεν χουμε κτι που να τπτει τη συνεδησ μας.
Ροσ. Εγ... Ναι... το πστευα, μχρι σμερα. Αλλ τρα Ρεβκα...
Ρεβ. Τρα;
Ροσ. Πς να εξηγσω τη φοβερ κατηγορα της Ευτυχας!
Ρεβ. Α! μη μιλς πλον για την Ευτυχα, μη τη σκφτεσαι λλο. Εχες καταφρει τσο καλ να χωρσεις απ τη νεκρ.
Ροσ. Απταν μαθα τα συμβντα, μου φανεται τρομακτικ ζωνταν... Ναι... Ναι σου λω. Κι αισθνομαι την ανγκη να διαλευκνω το μυστριο. Πς φτασε σε κενο το συμπρασμα!
Ρεβ. Αλλ δεν αμφιβλλεις ελπζω, πς τανε τρελ σχεδν τρελ.
Ροσ. Δεν εμαι πια σγουρος. Κι αν ακμα τανε παλαβ, χουμεν υποχρωση να μθουμε, πς η αδυναμα του πνεματς της, μεταβλθηκε σε παραφροσνη.
Ρεβ. Ω! λα, στα αυτ λοιπν. Γιατ να βασανζεσαι μ' αυτς τις σκψεις, που δεν χουνε καννα πρακτικν αποτλεσμα;
Ροσ. Θα 'θελα, αλλ δε μπορ ν' απαλλαγ απ τις αμφιβολες που με βασανζουνε.
Ρεβ. Αλλ' αυτ μπορε ν' αποβε μοιραο κι επικνδυνο. Να επικεντρνεσαι πντα σ' αυτ το μελαν σημεο!
Ροσ. (βηματζει). Θα προδθηκα απ τους τρπους μου. Θα πρσεξε πως με την εμφνισ σου δω, ρχισα να δεχνω ευτυχς.
Ρεβ. Μα καλ μου φλε... ακμα κι τσι...
Ροσ. Θυμσαι... θα παρατρησεν τι διαβζαμε τα δια βιβλα, τι μας ρεσε να κνουμε συντροφι και να συζητμε περ των νων ιδεν... κι μως δε μπορ να καταλβω. Της φερμουνα πντα τσο καλ και με τσην αφοσωση...
Ρεβ. Ββαια.
Ροσ. Κι εσ επσης. Κι μως παρολαυτ! Μα εναι φοβερ και να το φανταστε κανες. Ζοσε κενη το νοσηρν ρωτ της, σιωπηλ πντα και προσχοντας μας κι ακμα, παραξηγντας μας.
Ρεβ. (δνοντας τα χρια της). Ω! Ποτ δεν πρεπε να 'χα ρθει εδ!
Ροσ. Φαντσου λοιπν πσο θα υπφερε, πσα χαμερπ πρματα θα 'πλαθε με τ' αρρωστημνο μυαλ της για μας. Δε σου 'πε ποτ κτι, που να μποροσες να το υποπτευθες, που να σε βλει σε ττοιες σκψεις;
Ρεβ. (ταραγμνη και με φρκη). Σε μνα; Πιστεεις λοιπν πως αν εχε συμβε κτι ττοιο, θα 'μενα στω και μια στιγμ παραπνω, σε τοτο το σπτι;
Ροσ. χι. χι ββαια. Ποι απεγνωσμνη πλη θα γιντανε μσα της. Κι ο θραμβς της τελικ, θραμβος ελεγχμενος πλρως για μας, στο βθος του χεμαρρου!
(πφτει πσω στη καρκλα του γραφεου και κρβει το πρσωπο στις παλμες του).
Ρεβ. (αποχωρντας συχα, απ πσω του). 'Ακουσ με, Ρσμερ. Αν εξαρτιταν απ σνα να την επαναφρεις εδ, δπλα σου, θα 'θελες να το κνεις;
Ροσ. Δε μπορ να σκεφτ... παρ μνον να πρμα: το ανεπανρθωτο.
Ρεβ. σουν τοιμος να ριχτες στον αγνα. 'Αρχισες μλιστα ν' αγωνζεσαι Ρσμερ. Εχες ανακτσει λη την ελευθερα σου κι αισθανσουνα γι'αυτ χαρομενος κι ανακουφισμνος...
Ροσ. Κι μως να που με συντριψε το βρος αυτ.
Ρεβ. (στηριγμνη στη ρχη της καρκλας). Αναπλησε τις γλυκεις εκενες στιγμς, τις πλρους απλαυσης συζητσεις μας τα βραδκια, ταν πηγαναμε οι δυο μας να κτσουμε στη σλα. Φτιχναμε μαζ τα σχδια μιας νας ζως. Συ θελες να ριχτες στη δρση, καταπς λεγες. Να πηγανεις απ σπτι σε σπτι, μεταφροντας το λγο της ελευθερας, να μεταστρψεις στις δικς σου ιδες και τις θελσεις λων να εξευγενσεις τα πνεματα των ανθρπων, παντο στα περχωρα, στις πλεις, μεγαλντας τσι τον κκλο δρσης σου. Την ευγνεια...
Ροσ. Ναι. Την ευγνεια και τη χαρ.
Ρεβ. Τη χαρ... και τη λπη σως Ρσμερ. Τη μεγλη λπη. Δε το δχεσαι;
Ροσ. Ναι, αλλ με τη βεβαιτητα πως θα την υπερπηδσω, θα τη κατανικσω.
Ρεβ. Αυτ πρπει να κνεις και τρα, Ρσμερ.
Ροσ. (κουν το κεφλι). Ω! Ποτ δε θ' απαλλαγ απ' αυτ. Θα μου μνει πντα μια αμφιβολα... Ποτ δε θα γνωρσω πλον το συνασθημα που δνει κποιαν ευχαρστηση, κποιαν απεργραπτη απλαυση στη ψυχ.
Ρεβ. (κβει τους συλλογισμος ξαφνιασμνη). Ποι συνασθημα, Ρσμερ;
Ροσ. (σηκνεται να τη κοιτξει στα μτια). Το πιο ρεμο και το πιο γλυκ. Την αγντητα συνεδησης!
Ρεβ. (κνει να βμα πσω). Ναι. Την αγντητα συνεδησης! (σντομη σιγ).
Ροσ. (κοιτζοντας σα χαμνος, με στηριγμνο κεφλι στις παλμες). Και πς μπρεσε να τα συνδυσει λα! 'Αρχισε ν' αμφιβλλει για τη πστη μου στη θρησκεα. πειτα βεβαιθηκε γι' αυτ... πειτα... πειτα της τανε τσον εκολο να πιστψει τι τα πντα τανε δυνατ. (σηκνεται). Α! Ποτ δε θα μπορσω ν' απαλλαγ απ' αυτς τις σκψεις. Το ξρω. Θα μου θυμζουνε πντα τη νεκρ.
Ρεβ. πως το φντασμα του λευκο αλγου, κατ τη παρδοση του Ρσμερσχολμ.
Ροσ. Ακριβς! Στο σκοτδι και τη σιωπ.
Ρεβ. Κι εξαιτας αυτο του θλιου εφιλτη, θες ν' απαρνηθες την ενεργ ζω, στην οποα εχες αρχσει να ρχνεσαι;
Ροσ. χεις δκιο Ρεβκα. Αλλ πως θες ν' απαλλαγ;
Ρεβ. (πσω απ τη πρτα). Δημιουργντας νες σχσεις.
Ροσ. (ανατριχιζοντας). Νες σχσεις!
Ρεβ. Ναι... με τον ξω κσμο, ζντας, δρντας, εργαζμενος, χι να μνεις πραγος και να σε κατατργουν ανφελα κι λυτα αινγματα.
Ροσ. Νες σχσεις! Μια ερτηση μου 'ρχεται στο νου. Δε σκφτηκες ποτ κι εσ...
Ρεβ. (αναπνοντας με δυσκολα). Τ πρμα;
Ροσ. Πς θα 'ναι οι σχσεις μας απ σμερα κι πειτα;
Ρεβ. Πιστεω πως η φιλα μας θα μπορσει ν' αντξει οποιαδποτε δοκιμασα.
Ροσ. Ναι. Αλλ δεν θελα να πω αυτ. Μιλ για κενο που μας κανε να σχετισθομε στεν, απ την αρχ, που μας νωσε τσον ισχυρ, τον να με τον λλο. Μιλ περ της κοινας μας πεποθησης, πως εναι δυνατ να υπρξει αγν φιλα μεταξ ντρα και γυνακας, που ζονε μαζ.
Ρεβ. Ναι, ναι κι πειτα;
Ροσ. Ττοια σχση αρμζει μνο σε βον ατραχο κι συχο.
Ρεβ. Και λοιπν;
Ροσ. Απ τοδε και στο εξς, ο βος μου θα 'ναι διαρκς αγνας, θα βρσκομαι συνεχς σε ανησυχα και συγκινσεις και δε θ' αφσω να με βαρανουνε φρικτς υποψες, οτε ζωντανν, οτε ...κανενς.
Ρεβ. τσι εναι, Ρσμερ. Να 'σαι σ' λα λετερος νθρωπος.
Ροσ. Καταλαβανεις τρα τ σκφτομαι; Δε βλπεις κι εσ τι πρπει να κμω;
Ρεβ. Συνχισε!
Ροσ. Θλω να επιβλλω στο παρελθν, λλη πραγματικτητα, να κι ολοζντανη.
Ρεβ. (ζαλζεται και στηρζεται στη ρχη της καρκλας). Ζωνταν; Τ θες να πεις;
Ροσ. (πλησιζοντς τη). Ρεβκα Γουστ... αν σε ρωτοσα... θες να γνεις η δετερη μου σζυγος;
Ρεβ. (μνει φωνη προς στιγμν, μετ κπληκτη και χαρομενα). Σζυγς σου; Συ! Εμνα!
Ροσ. Ναι. Ας δοκιμσουμε το μσο τοτο. Ας ενωθομε σε μιαν παρξη. Δε πρπει να υπρχει κεν ανμεσ μας, μετ το θνατο...
Ρεβ. Εγ στη θση της Ευτυχας!
Ροσ. τσι θα σβσει κενη, για πντα.
Ρεβ. (σιγαν και δειλ). Το πιστεεις Ρσμερ;
Ροσ. Πρπει. Πρπει... Δε μπορ να περσω τη ζω μου ολκερη, φορτωμνος να πτμα. Βοθησ με Ρεβκα κι ας πνξουμε λες τις αναμνσεις στον ωκεαν της λευτερις, της απλαυσης και του πθους. Θα 'σαι η μνη σζυγος που παντρετηκα....
Ρεβ. Μη συνεχζεις... Ποτ δε θα γνω σζυγς σου.
Ροσ. Τ λες; Ποτ δε θα μθεις λοιπν να με αγαπς; Μπως δεν κρβεται δη ν ερωτικ σκρτημα, στα βθη της φιλας μας;
Ρεβ. (καλπτει τ' αφτι της φοβισμνα). Μη μιλς λλο Ρσμερ! Μη το λες αυτ!
Ροσ. Ναι. Ναι. Ω! Βλπω πως το νιθεις, πως κι εγ.
Ρεβ. (γαληνεει). 'Ακουσ με, Ρσμερ. Σου λω πως αν επιμνεις στην ιδα τοτη θα φγω απ δω.
Ροσ. Συ να φγεις; χι δε το μπορες. Αδνατον!
Ρεβ. Μου 'ναι πλον αδνατο να γνω γυνακα σου. Με τποτα δε θα μποροσα να το κνω.
Ροσ. (κπληκτος). Λες: "Με τποτα δε θα μποροσα να το κνω." και το λες με αλλκοτον φος. Γιατ δε θα μποροσες;
Ρεβ. (πινοντς του το χρι). Αγαπητ φλε, για το συμφρο σου και για το δικ μου συμφρο, σε παρακαλ μη με ρωτς το γιατ. (απομακρνεται). Αρκε, Ρσμερ. (κατευθνεται προς τη πρτα).
Ροσ. Απ τοτη τη στιγμ και πρα, δεν υπρχει μσα μου παρ μνο μια ερτηση: "Γιατ;"!
Ρεβ. Εν πση περιπτσει, λα τελεισανε.
Ροσ. Μεταξ μας;
Ρεβ. Ναι.
Ροσ. Ποτ δε θα χωριστομε. Ποτ δε θα φγεις απ δω.
Ρεβ. (κρατντας τη πρτα). Πιθανν. Αλλ' αν εξακολουθσεις να με ρωτς, πλι θα τελεισουνε τα πντα.
Ροσ. Θα τελεισουνε; Πς;
Ρεβ. Ναι, γιατ ττε θ' ακολουθσω το δρμο της Ευτυχας.
Ροσ. Ρεβκα!
Ρεβ. (κουν το κεφλι της ελαφρ). Τρα το ξρεις. (βγανει).
Ροσ. (κοιτζοντας προς τη κλεισμνη πρτα). Τ σημανει τοτο;

                                Αυλαα της 2ης Πρξης

                                         Γ' Πρξη

(διος δικοσμος με τη Α' πρξη. παρθυρο και πρτα εισδου ανοιχτ. ξω πρωινς λιος φωτζει το τοπο. η Ρεβκα ντυμνη, πως στη Α' πρξη, ρθια στο παρθυρο, φροντζει τα λουλοδια. η κυρα λσεθ ξεσκονζει τα πιπλα).

Ρεβ. Περεργο να μη κατβει ακμα ο πστορας.
Ελσ. Ω! εναι κτι σνηθες. Αλλ δε θ' αργσει.
Ρεβ. Τον εδατε σμερα;
Ελσ. Μλις. ταν του πγα τον καφ, κανε τη τουαλτα του, στο υπνοδωμτι του.
Ρεβ. Σας ρωτ, γιατ χθες το βραδκι, ταν αδιθετος.
Ελσ. Το κατλαβα. πειτα φανεται πως χει λογοφρει με τον κουνιδο του.
Ρεβ. Πς το υποθτετε;
Ελσ. Ξρω κι εγ; σως εκενος ο Μρτενσγκαρντ τον ερθισε.
Ρεβ. Πιθαν. Ξρεις τποτα για κενο τον νθρωπο;
Ελσ. Πς μπορετε να υποθσετε κτι ττοιο δεσποινς; να ττοιον νθρωπο;
Ρεβ. Σκφτεσαι την αχρεα κενην εφημερδα που εκδδει;
Ελσ. Ω! και για το παιδ που 'καμε με μια παντρεμμνη, την οποα κατπιν εγκατλειψεν ο ντρας της.
Ρεβ. Μου το 'παν. Αλλ' αυτ θα συνβη πολ πριν ρθω.
Ελσ. Ναι. ταν νετατος ττε... Θλησε να τη παντρευτε μα δε μπρεσε. Πντως το ακριβοπλρωσε κενο το σκνδαλο. Αλλ κτοτε, ανβηκε πολ και μα τη πστη μου, τρα εναι πολλο κενοι που θα θλανε να 'χουνε σχσεις μαζ του.
Ρεβ. Οι περισστεροι φτωχο, σ' αυτν απευθνονται ταν εναι σε δυσκολα.
Ελσ. Ναι. Εναι μως ενδεχμενο, να μη σπεδουν μνον οι φτωχο που...
Ρεβ. (κρυφοκοιτζοντς τη). Αλθεια;
Ελσ. (ξεσκονζει με πιτερη ζση). Εναι δυνατ να 'χουνε την ανγκη του κι νθρωποι αντεροι, πο δε θα μποροσε κανες να το πιστψει.
Ρεβ. (τακτοποιντας τα λουλοδια). Αυτ εναι απλ υπθεση. Δε μπορες να το γνωρζεις, κυρα λσεθ.
Ελσ. στε τσι; Ε λοιπν η δεσποινς γελιται, γιατ εγ η δια πγα με τα χρια μου, μια φορ, να γρμμα στον Μρτενσγκαρντ.
Ρεβ. (στρφει απτομα προς το μρος της). Αδνατον!
Ελσ. Ββαια το πγα. Κι απ δω μλιστα.
Ρεβ. Αλθεια κυρα λσεθ;
Ελσ. Μα τη πστη μου και μλιστα γρμμα σε καλ χαρτ και καλοσφραγισμνο.
Ρεβ. Ε καλ, δεν εναι δσκολο να καταλβει κανες ποις στο 'δωσε. Καμι φαντασιοπληξα της καημνης της κυρας Ρσμερ...
Ελσ. Σεις το λτε, χι εγ...
Ρεβ. Αλλ τ να περιεχε το γρμμα; Ββαια πς θα μποροσες να το ξρεις;
Ελσ. Κι μως...
Ρεβ. Σου 'χε πει περ τνος επρκειτο;
Ελσ. χι, αλλ ταν ο Μρτενσγκαρντ το διβασε, με ρτησε πολλ πρματα, κι τσι κατλαβα περ τνος επρκειτο.
Ρεβ. Περ τνος λοιπν; Πες μου αγαπητ μου κυρα λσεθ.
Ελσ. χι δεσποινς, αδνατον.
Ρεβ. Καλ, ας εναι. Αλλ μπορες να μ' εμπιστευτες. Δεν εμαστε τσο καλς φλες;
Ελσ. Θες φυλξοι δεσποινς. Δε μπορ να σας πω λξη. Επρκειτο περ ενς αχρεου πρματος που 'χανε κνει τη καημνη τη κυρα να το πιστψει.
Ρεβ. Ποις;
Ελσ. Κακο νθρωποι. Υποψιζομαι ναν... αλλ Θες φυλξοι, αν τονε πω... Εναι στο πλη κποια κυρα...
Ρεβ. Καταλαβανω πως χεις κατ νου, τη κυρα Κρολ.
Ελσ. Πς να σας το πω... αυτ μου φανεται. Σε μνα φερντανε πντα σκληρ και να 'στε σγουρη πως δε σας πολυσυμπαθε.
Ρεβ. Πιστεεις πως η κυρα Ρσμερ εχε πλρως τα λογικ της ταν γραψε κενο το γρμμα;
Ελσ. Εναι τσο παρξενο πρμα το λογικ, που κανες δε μπορε, να το καλοκαταλβει, δεσποινς. Αν με ρωττε... Εγ πιστεω πως δεν ταν λως διλου παρλογη η κυρα.
Ρεβ. Τα 'χεν μως πντα χαμνα, απ' ταν μαθε πως δε μπορε ν' αποκτσει παιδι. πειτα της εκδηλθηκε η παραφροσνη.
Ελσ. Ναι. Αυτ βασνισε πολ τη δστυχη κυρα.
Ρεβ. (πινοντας το κντημ της, κθεται κοντ στο παρθυρο). Εξλλου δε νομζεις  κι εσ, κυρα λσεθ, τι δε μποροσε να υπρξει καλτερη λση για τον κριο πστορα;
Ελσ. Τ θλετε να πετε;
Ρεβ. Δηλαδ να μη κνει παιδι.
Ελσ. Θε μου, τ ξρω κι εγ;
Ρεβ. 'Ακουσ με κυρα λσεθ. Ο πστορας δεν εναι γεννημνος για ν' ακοει κλμματα μωρν.
Ελσ. Δε θ' κουγε. Τα παιδι στο Ρσμερσχολμ δε κλανε, δεσποινς. Κι πειτα, δε γελνε, δε γελνε ποτ, σ' λη τους τη ζω... Εδατε ποτ ακοσατε π.χ. τον κριο Ρσμερ να γελ;
Ρεβ. χι. Κι σο το σκφτομαι, τσο σας βρσκω δκιο. Σκφτεστε πολ σωστ, κυρα λσεθ.
Ελσ. Με κοροδεετε; (αφουγκρζεται). Σσστ. Να! κατεβανει ο κριος. Δεν του αρσει να βλπει τα συγυρσματα. (βγανει).
Ροσ. (με το καπλο και το μπαστονι στο χρι, μπανει απ το διδρομο). Καλημρα Ρεβκα.
Ρεβ. Καλημρα, αγαπητ μου φλε. (μετ σντομη σιγ). Θα βγεις;
Ροσ. Ναι. (μετ σντομη σιγ). Δεν ρθες επνω σμερα.
Ρεβ. χι, δεν ρθα.
Ροσ. Αποφσισες να μη ξανρθεις;
Ρεβ. Δε ξρω ακμα.
Ροσ. Φρανε τποτα για μνα σμερα;
Ρεβ. Την "Επαρχιακ Εφημερδα".
Ροσ. Πο 'ναι τη;
Ρεβ. Κει πνω, στο τραπζι.
Ροσ. (αφνοντας καπλο και μπαστονι). Γρφει τποτα;
Ρεβ. Ναι.
Ροσ. Γιατ δε μου την στειλες;
Ρεβ. χεις πντα τον καιρ να τη διαβσεις.
Ροσ. Για να δομε. (διαβζει ορθς): "Δε λαμβνονται ποτ ικανοποιητικς προφυλξεις ενντια σε αξιοθρνητους λιποτκτες..." (σταματ). Με αποκαλονε λιποτκτη.
Ρεβ. Δε λεν νομα.
Ροσ. Το διο κνει. (συνεχζει): "...προδοτν, απστων, που ομολογονε χωρς ντροπ, τη λιποταξα τους, μλις βρονε τη κατλληλη στιγμ... Σκανδαλδης κηλδωση μνμης προγνων... Με τη προσδοκα ανταμοιβς, απ κενους που βρσκονται προσωριν στην εξουσα..." (αφνοντας την εφημερδα). Ορστε τι γρφουνε για μνα, νθρωποι που μχρι πριν λγο με γνωρζανε και μλιστα τσο καλ!
Ρεβ. χι μνον αυτ...
Ροσ. (ξαναπαρνει την εφημερδα): "Πρφαση που βρθηκε με ασθεν κρση, εξαιτας μλλον ισχυρς επδρασης, που οφελεται σε πρματα που δε θλουμε ακμα να κατονομσουμε και ν' ασχοληθομε δημοσιογραφικ..." (κοιτ τη Ρεβκα). Τ θλει να πει με τοτο;
Ρεβ. Αυτ υπαινσσεται μνα, πως βλπεις.
Ροσ. Ρεβκα, ττοια πλη ταιριζει σε τιμους ανθρπους. Εγ μως θ' αγωνιστ ευγενστερα.
Ρεβ. Πργματι, αυτο υπερβανουνε στη κακεντρχεια τον Μρτενσγκαρντ. Αλλ συ αποφσισες, φλε μου. Ο ευγενς αγνας εναι λαμπρς σκοπς της παρξης κι αν χρησιμοποισεις λες σου τις δυνμεις, θα δεις τι θα νικσεις.
Ροσ. Μου φανεται πργματι πως μπορομε να νικσουμε. Και ττε πσον η ζω θα 'ναι ωραα, χωρς να υπρχουν, χθρες, μση και μανα εκδκησης. Ευτυχα για λο τον κσμο. (βρσκεται στο παρθυρο, κοιτ ξω και με φρκη, κατσουφιζει). Ω! Δεν εναι δυνατν... με μνα...
Ρεβ. Δεν εναι δυνατν; Μη δειλιζεις Ρσμερ.
Ροσ. χι. Δεν εναι δυνατν απ μνα οτε με μνα. Η ευτυχα Ρεβκα, εναι απ' λα, το πιο γλυκ, ευχριστο συνασθημα, που βασζεται μως στην αγν συνεδηση.
Ρεβ. Μα συ χεις αγν τη συνεδησ σου, πιτερο απ κθε λλο.
Ροσ. (δεχνει το παρθυρο με το δχτυλ του). Ο χεμαρρος του μλου... (μπανει η κυρα λσεθ).
Ελσ. Δεσποινς!
Ρεβ. Αργτερα, αργτερα. χι τρα.
Ελσ. Μια και μνη λξη δεσποινς. (πλησιζει και μιλνε χαμηλφωνα λγο. κουν το κεφλι και βγανει).
Ροσ. τανε κτι που αφοροσε μνα;
Ρεβ. χι, οικιακ πρματα. Μα δεν θελες να βγεις Ρσμερ; Να πρεις λιγκι καθαρν αρα και να κνεις μακρ περπατο. Δσε μου την υπσχεση, πως θ' αποτινξεις απ τη ψυχ σου, λες τις θλιβερς αβσιμες σκψεις... λα, υποσχσου μου το...
Ροσ. Αλμονο! Δεν εναι πλσματα της φαντασας μου. λη νχτα τα σκεφτμουν. Η Ευτυχα σως κρινε καλ και σε τοτον ακμα.
Ρεβ. Ποι;
Ροσ. Το τι σ' αγαποσα, Ρεβκα. (αφνει το καπλο). Κτι μως με βασανζει ακμα. Δε τρφουμε αυταπτες, αποκαλντας φιλα, το δεσμ που μας εννει;
Ρεβ. Νομζεις πως πρεπε να το λμε...
Ροσ. ρωτα; Ναι Ρεβκα. Ακμα κι ταν ζοσε η Ευτυχα, σε σνα ταν οι σκψεις μου, μνο κοντ σου μουν ευτυχς. Κι αν το σκεφτομε ακμα βαθτερα, Ρεβκα, θα βρομε πως οι σχσεις μας αρχσανε σα γλυκς, κρυφς παιδικς ρωτας, χωρς πεθυμις και ρεμβασμος. Δε νιθεις κι εσ τσι;
Ρεβ. (καταπνγοντας τη συγκνηση). Ω! Δε θα 'ξερα να σου απαντσω.
Ροσ. Κι αυτ το λεπτ, στεν σνδεσμο το πραμε μεις σα φιλα, εν τανε βαθς, πνευματικς ρωτας. Να γιατ νιθω τον εαυτ μου νοχο προς την Ευτυχα. βλεπε τη σχση μας και τις κρινε πως τανε.
Ρεβ. Αλλ πς μπορες να κατηγορες τον εαυτ σου για το θνατ της;
Ροσ. Απ ρωτα για μνα, ττοιον πως αυτ τον νιωθε, πεσε στον χεμαρρο. Και τοτο ποτ δε θα το ξεχσω και δε θα μπορ με τοτο, να πετχω στη ζω μου, τον ευγενικ σκοπ για τον οποο τχθηκα.
Ρεβ. Και γιατ τχα δε μπορες να πετχεις; (ζωηρ). Ορστε λοιπν το πνεμα της γενις σου. Επικρατον στεναχριες συνεδησης, δισταγμο... Διηγιονται δω οι χωρικο, πως οι νεκρο εμφανζονται σα λευκ λογα, στα βθη της χαρδρας. Στο συμβολικ αυτ μθο, αναγνωρζω αποτυπωμνη, τη κατσταση της ψυχς σου... Αλλ πες μου λοιπν, Ρσμερ, η χαρ εναι απαρατητος ρος ζως για σνα;
Ροσ. Η χαρ ναι, Ρεβκα.
Ρεβ. Για σνα, που μως ποτ σου δε γελς; Αλλ πγαινε τρα στον περπατ σου, αγαπητ μου φλε, σε μακρυν περπατο, μ' ακος;... Ορστε το καπλο και το μπαστονι σου...
Ροσ. Ευχαριστ. Κι εσ δε με συνοδεεις;
Ρεβ. χι, χι. Αδνατον! Μου 'ναι αδνατον! (ο Ρσμερ βγανει. η Ρεβκα τονε κοιτ που απομακρνεται, κι πειτα πηγανει προς την εσοδο, την ανογει). Τρα μπορετε να τονε περσετε μσα. (σε λγο μπανει ο Κρολ, χαιρετ επιφυλακτικ κι αφνει το καπλο του).
Κρολ. Βγκε;
Ρεβ. Ναι.
Κρολ. Σκφτεται να μενει πολλν ρα ξω;
Ρεβ. Ω, ναι! Αλλ σμερα τποτα δε μπορε να προδικσει κανες κι αν θλετε να μη τονε συναντσετε...
Κρολ. χι, χι, με σας θλω να μιλσω και μη χνουμε καιρ, δεσποινς. (κενη κθεται κοντ στο παρθυρο και του δεχνει ν λλο κθισμα κοντ της). Δε μπορετε να φανταστετε, δεσποινς, πση μεγλη λπη μου προξνησε η αλλαγ, που γινε στον Γιαν Ρσμερ.
Ρεβ. Το 'χαμε προβλψει τι προς στιγμ θα σας τανε πολ λυπηρ, αλλ ο Ρσμερ εχε τη βεβαιτητα και την ελπδα, πως αργ γργορα θα συνταχτετε με κενον και σεις κι λοι οι φλοι του.
Κρολ. Βλπετε λοιπν πσον αδνατη εναι η κρση του, ταν πρκειται για πρακτικ γεγοντα της ζως;
Ρεβ. Αλλ νιθει εξλλου και την ανγκη να λευτερωθε απ κθε δεσμ...
Κρολ. Ορστε τ ακριβς δε πιστεω.
Ρεβ. Τ πιστεετε;
Κρολ. Πιστεω πως λη αυτ η αλλαγ, προκυψε απ την επδρασ σας.
Ρεβ. Την ιδα τοτη σας την υπβαλε η σζυγς σας μνος σας τη σκεφτκατε, κριε καθηγητ;
Κρολ. Αδιφορο. Το σγουρο εναι πως σο σκφτομαι τη συμπεριφορ σας, απ τη μρα που 'ρθατε στο Ρσμερσχολμ και βζοντας σε τξη τις μνμες μου, αμσως κυριεομαι απ κποιαν υποψα, πολ γερ υποψα.
Ρεβ. (παρατηρντας τον). Θυμμαι καλ, πως κποιαν εποχ, εχατε μεγλην εμπιστοσνη σε μνα.
Κρολ. (με φων συγκρατημνη). Και ποις δε θα σαγηνεοταν απ σας, αρκε να το θλατε σκπιμα;
Ρεβ. Να το θλω σκπιμα;
Κρολ. Ναι. πως τρα το κνατε. Δεν εμαι πια τρελς να νομζω πως υπρχεν ασθημα απ μρους σας... Θελσατε απλοστατα να ριζσετε δω μσα. Σε τοτο πρεπε να σας βοηθσω. Τρα το βλπω καλ.
Ρεβ. Ξεχσατε λοιπν εντελς πως υποχρησα μνο στις παρακλσεις και τις ικεσες της Ευτυχας και δχτηκα να μενω δω; Ξεχντε τη κατσταση του πνεματς της; Εμνα ββαια δε μπορετε να με κατηγορσετε για παραφορ...
Κρολ. Παραφορ χι. Αλλ την Ευτυχα επσης τη σαγηνεσατε, στε να σας λατρψει μχρι παραφορς... Σεις παραφορ; χι! και γι' αυτ εστε πλον επικνδυνη, γιατ ενεργετε με υπολογισμ, με ακρβεια, με καρδι ψυχρ.
Ρεβ. Εστε ββαιος; Με καρδι ψυχρ;
Κρολ. Βεβαιτατος τρα. Αλλις, θα μποροσατε, για χρνια να επιδικετε το σκοπ σας; τσι πετχατε και τρα λα δω κι αυτς ακμα, εναι υπ την εξουσα σας. Αλλ για να φτσετε σ' αυτ το σημεο δε λυπηθκατε να τονε κμετε δυστυχισμνο;
Ρεβ. χι δεν εναι αλθεια. Σεις τονε κμετε δυστυχισμνο, ταν του δνετε να καταλβει πως εναι υπεθυνος για το φρικτ τλος της Ευτυχας.
Κρολ. Α! αυτ λοιπν του κνει μεγλην εντπωση;
Ρεβ. Μπορετε ν' αμφιβλλετε; Ψυχ τσο τρυφερ, σον η δικ του;
Κρολ. Πστευα πως ο χειραφετημνος νθρωπος, πως λτε, χει τη δναμη να 'ναι υπερνω λων αυτν των ενδοιασμν. Αλλ να! Ναι! Κατ βθος μουν πεπεισμνος. Ο απγονος αυτν των ανθρπων, (δεχνει τα πορτρτα τριγρω), δε μπορε ποτ ν' αποβλλει τα αισθματα που καλλιεργηθκανε και κληρονομηθκανε σ' αυτν απ γενι σε γενι. πρεπε να το λβετε υπψη. Αλλ πιθανν ττοιες σκψεις δε μπορον να σας σταματσουνε. Κι μως το σημεον αφετηρας εναι εντελς διαφορετικ, -το δικ σας απ το δικ του.
Ρεβ. Ποι σημεον αφετηρας;
Κρολ. Η καταγωγ δεσποινς, η καταγωγ.
Ρεβ. στω. Εμαι πολ χαμηλς καταγωγς. Κι μως...
Κρολ. Δε πρκειται περ κοινωνικς θσης. Αλλ περ ηθικς καταγωγς, εκενης δηλαδ που προηγθηκε της γννησης. Κνω λγο γι' αυτ, γιατ τσι μνο εξηγεται το φρσιμ σας.
Ρεβ. Δε σας καταλαβανω και ζητ σαφ και καθαρν εξγηση. Ελτε στα πεπραγμνα παρακαλ.
Κρολ. Πστευα μως πως σα επα τα εφαρμσατε δη, στα γεγοντα. Αλλις... χωρς αυτ... θα 'τανε παρδοξο, πς αφσατε να γνεται θετ κρη του δκτωρα Γουστ.
Ρεβ. Α! τρα σας καταλαβανω. (σηκνεται).
Κρολ. (συνεχζοντας απτητος). Πς και λβατε τ' νομ του, εν η μητρα σας λεγτανε Γκμπια;
Ρεβ. (βηματζοντας πρα-δθε). Γκμπια τανε τ' νομα του πατρα μου.
Κρολ. (εξακολουθντας στον διο τνο). Το επγγελμα της μητρας σας την φερνε συνεχς σε καθημερινν επαφ, πρ' απ κθε αμφιβολα, με τον γιατρ του διαμερσματος... Με το θνατ της, αυτς σας μαζεει, σας φρεται σκληρ κι μως μνετε μαζ του, εν γνωρζετε πς τποτα δε θα κληρονομσετε απ' αυτν. λη κι λη η κληρονομι, που σας φησε, ταν να κιβτιο γεμτο βιβλα. Κι μως υποφρετε κοντ του τα πνδεινα και τονε περιποιεστε μχρι το τλος.
Ρεβ. (παρατηρντας τον με ειρωνεα). Κι αν κανα λ' αυτ, αποτελονε κατ τη γνμη σας απδειξη πως κτι ανθικο κι εγκληματικ υπρχει στη γννησ μου;
Κρολ. ,τι κνατε γι' αυτν το αποδδω σε ασυνεδητη στοργ παιδιο προς γονα. Και κρνω αφ' ετρου τι για να εξηγσω λη τη διαγωγ σας, πρπει ν' ανατρξω μχρι τη γννησ σας.
Ρεβ. (απτομα). Αλλ μτε λξη απ' σα επατε εναι αλθεια. Και μπορ να το αποδεξω. Την εποχ της γννησς μου, ο Δρ Γουστ δεν εχεν ρθει ακμα στην επαρχα μας, το Φνμαρκ.
Κρολ. Συγχωρεστε με δεσποινς που θα σας πω, πως εχεν δη εγκατασταθε, πριν να χρνο.
Ρεβ. Γελιστε σας λω. Γελιστε!
Κρολ. Προχτς επατε την ηλικα σας, εικοσιεννι ετν κι επομνως...
Ρεβ. Μα θελα να κρψω να χρνο.
Κρολ. Σεις η χειραφετημνη γυνακα, χετε ακμα ττοιες αδυναμες;
Ρεβ. Ναι, εναι ανητο, γελοο, αλλ δε μπορε να χειραφετσει κανες τον εαυτ του με τη μια κι εξ ολοκλρου. Απομνουνε πντα μερικς αδυναμες.
Κρολ. Πιθανν. Αλλ ο λογαριασμς των ετν βρσκεται πντα ακριβς... διτι ο Δρ Γουστ επισκφτηκε τα μρη τοτα, για λγους μνες, να τος πριν τον διορισμ του.
Ρεβ. (παρφορα). Δεν εναι αλθεια. Γιατ ουδποτε η μητρα μου μου κανε λγο, μτε κι ο γιατρς.
Κρολ. σως να θλαν ν' αποσιωπσουνε τα γεγοντα της ζως τους, πως κνετε κι εσες τρα.
Ρεβ. (βηματζει και στρβει τα χρια της). Αδνατον. Δεν εναι αλθεια. Θλετε να με κνετε να το πιστψω, μα εναι ψμμα. Δεν τανε ποτ δυνατν! Ποτ!
Κρολ. (σηκνεται). Για να δομε, αγαπητ μου δεσποινς, γιατ ταραχτκατε τσο; Πς πρπει να εξηγσει κανες τη ταραχ σας αυτ;
Ρεβ. (συγκρατεται). Εναι φανερ, κριε καθηγητ, τι δεν χω καμιν ρεξη να με παρνουνε σα μπσταρδη.
Κρολ. Καλ. Δχομαι προσωριν την εξγησ σας, αλλ σ' αυτ τη περπτωση, να κι λλο ζτημα, που δεν χετε ακμα χειραφετηθε. Και το διο συμβανει και στη ψυχ σας και στη ψυχ των ομοων σας, στις περισστερες των ιδεν σας. Το πνεμα σας βαθμηδν κυριεεται διαρκς απ νες ιδες, που ανατρπουνε τις παλις, αλλ τοτες οι ιδες δεν χουνε ριζωθε στη ψυχ, δεν χουν απορροφηθε απ το αμα. Κοιτξτε τη ψυχ του Ρσμερ και τη δικ σας και θα βεβαιωθετε. Πρκειται απλ για παραφροσνη κι χι περ πραγματικς πεποιθσεως. Εν δε κενος προχωρ προς την αποστασα ολοταχς μα και τσον ασταθς, που τελικ θα βρεθε εκτεθειμνος στις επιθσεις λης της κοινωνας και να 'στε ββαιη πως στην επθεσην αυτ δε θα μπορσει ν' αντξει.
Ρεβ. Πρπει ν' αντξει! Εναι πολ αργ να κνει πσω.
Κρολ. χι. Μπορε να κρατηθε σιωπ τουλχιστον να χαρακτηριστε το πρμα σα παραπλνηση παροδικ. μως εναι απαρατητο να γνει κτι λλο πρτα.
Ρεβ. Τ;
Κρολ. Πρπει δεσποινς Γουστ να καταφρετε να νομιμοποισει τη κατσταση αυτ.
Ρεβ. Τη κατστασ μας, εννοετε;
Κρολ. Πρπει να τονε πεσετε.
Ρεβ. στε δε μπορετε να πιστψετε πως η σχση μας δεν εναι παρνομη.
Κρολ. Δε θλω να το συζητσω αυτ, συγκεκριμνα. Αλλ πιστεω πως ποτ δεν εναι τσο εκολο ν' απαλλαγε κανες απ τις δθεν λεγμενες προκαταλψεις, σο... χμμ...
Ρεβ. σον ταν πρκειται περ σχσης ντρα και γυνακας, θλετε να πετε; (βηματζει κι πειτα κοιτ απ το παρθυρο). τσι δεν εναι; Λοιπν στω... τσο το καλτερο... σως... κριε καθηγητ.
Κρολ. Να παρξενα λγια! Τ εννοετε;
Ρεβ. Λγο ενδιαφρει! Ας μη μιλσουμε πλον γι' αυτ... Α! ντος, ρχεται.
Κρολ. Τσο γργορα; Ττε γω πηγανω.
Ρεβ. χι, μενετε. Μιλστε ακμα μια φορ μαζ του.
Κρολ. χι τρα. Μου φανεται πως δε θα μπορσω να υποστ τη παρουσα του.
Ρεβ. Μενετε... μενετε σας παρακαλ. Αλλις, αργτερα θα μετανισετε. Εναι η τελευταα φορ που σας παρακαλ...
Κρολ. (κπληκτος αφνει πλι το καπλο, που 'χε πρει στα χρια). Καλ δεσποινς Γουστ. Μνω. (στιγμιαα σιγ. ο Ρσμερ μπανει απ το διδρομο, διακρνει τον Κρολ και σταματ στο κατφλι).
Ροσ. Πς; Εσ εδ;
Ρεβ. Θα προτιμοσε να μη σε συναντσει, Ρσμερ.
Κρολ. (χωρς να το θλει ξαναλει). ...σε συναντσει;
Ρεβ. Μλιστα κριε Κρολ. Εγ κι ο Ρσμερ μιλμε μεταξ μας με οικειτητα. Τοτο εναι φυσικ συνπεια της μεταξ μας σχσης.
Ροσ. (πλησιζει). Ποι εναι η αιτα της σημερινς επσκεψς σου;
Κρολ. Θλησα και πλι να προσπαθσω να σε σταματσω πριν τον γκρεμ.
Ροσ. στερα απ' σα γραφτκαν εκε μσα; (δεχνει την εφημερδα).
Κρολ. Δε τα 'γραψα γω, αλλ θα αδικοσα τον αγνα μας αν προσπαθοσα να μποδσω τη δημοσευσ τους.
Ρεβ. (σκζει την εφημερδα σε μικρ κομματκια και τα ρχνει στη σμπα). Ορστε! Κρφτηκαν απ τα μτια μας, ας ξεχαστονε κι απ τη καρδι μας. Γιατ κτι ττοιο δε θα επαναληφθε, Ρσμερ.
Κρολ. Σεις μπορετε να κινηθετε τσι, στε ν' αληθψουνε τα λγια σας.
Ρεβ. Ας κτσουμε φλοι μου κι οι τρεις. Θλω να σας τα πω λα.
Ροσ. (υπακοει χωρς να το θλει). Τ χεις Ρεβκα; Απ πο προρχεται αυτ η τρομακτικ γαλνη σου;
Ρεβ. Εναι γαλνη που προκυψε απ την απφαση. (κθεται). Καθστε κι εσες κριε καθηγητ. (προς τον Ρσμερ). Θλω να σου δσω κενο που 'χες ανγκη για να ζσεις: την ευτυχα της αγνς συνεδησης.
Ροσ. Τ σημανουνε τα λγια σου;
Ρεβ. Θα σου πω με λγα λγια. ταν φτασα απ το Φνμαρκ μαζ με το γιατρ Γουστ, εχα ξαφνικν ανακλυψη στη ψυχ μου πως εντελς νος κσμος διανογεται μπρος μου. Ο γιατρς με δδαξε λγον απ' λα κι οι διδαχς αυτς αποτελοσαν λη τη μρφωσ μου για τη ζω. (συγκινημνη). Και ττε...
Κρολ. Και ττε;
Ροσ. Μα Ρεβκα, λ' αυτ μου 'ναι γνωστ.
Ρεβ. (επιβλλει στον εαυτ της να ηρεμσει ξαν). Ναι, ναι! χεις δκιο. Τα ξρεις και πολ καλ μλιστα.
Κρολ. Μπως εναι ανγκη ν' αποσυρθ;
Ρεβ. χι, πρπει να μενετε. (προς τον Ρσμερ). Να περ τνος πρκειται. Θλησα να γνω γυνακα της νας εποχς, ν' ασπαστ τις νες ιδες. Ο καθηγητς Κρολ μου 'πε κποια στιγμ, πως ο καθηγητς Ολριχ Βρντελ εχε κποτε, μεγλην επδραση πνω σου και σκφτηκα πως μποροσα κι εγ να πετχω ττοια μεγλην επδραση.
Ροσ. στε ταν ρθες εδ εχες κρυφ σκοπ;
Ρεβ. θελα να βαδσω μαζ σου προς την ελευθερα, να προχωρομε τσι, διαρκς. Αλλ υπρχεν ανυπρβλητος φραγμς μεταξ εσο και της αληθινς ανεξαρτησας.
Ροσ. Ποις;
Ρεβ. Δε μποροσες Ρσμερ, να φτσεις στη κορφ της ελευθερας, παρ μνο μες απ το φως, φωτισμνος απ καθαρν λιο. Εν βρισκσουνα βυθισμνος στα σκοτδια του γμου σου, εγ σ' βλεπα να εξασθενες και να σβνεις.
Ροσ. Ποτ δε μου μλησες τσι για τον γμο μου.
Ρεβ. χι, δε σου μλησα, γιατ φοβμουν μη σε τρομξω.
Κρολ. (κνοντας νημα με σημασα προς τον Ρσμερ). Ακος;
Ρεβ. μως δικρινα καλ, απ που μποροσε να 'ρθει η σωτηρα σου κι δρασα...
Ροσ. δρασες, πς;
Ρεβ. Ναι Ρσμερ. (σηκνεται). Πρπει να χυθε πλετο φως... χι συ Ρσμερ, -συ εσαι αθος- αλλ εγ, ναι εγ, συρα την Ευτυχα στο δρμο της καταστροφς, στο δρμο του... του χειμρρου. Τρα τα ξρετε λα.
Ροσ. (κπληκτος) Ρεβκα! τ λες; Δε καταλαβανω. Τ λει δεν καταλαβανω τποτα.
Κρολ. Ω! ναι. Αρχζω εγ να καταλαβανω.
Ροσ. Αλλ τ κανες λοιπν; Τ της επες; Τποτε δε συνβαινε, απολτως τποτε.
Ρεβ. Την κανα να μθει πως ζητοσες ν' απαλλαγες απ τις παλις προκαταλψεις... ξερα πως θα το 'καμες αυτ σε λγο.
Ροσ. Λγε! Λγε! Θλω να τα ξρω λα!
Ρεβ. Μετ, τη παρακλεσα να με αφσει να φγω απ δω. Δεν θελα να φγω... αλλ το 'πα επτηδες. Της επα πως εναι συμφρον λων μας να φγω καλτερα. Την κανα να καταλβει πως περαιτρω παραμον μου, θα 'χε πιθανν σχημα αποτελσματα.
Ροσ. Της τα 'πες αυτ;
Ρεβ. Ναι Ρσμερ. τσι πραξα...
Ροσ. Μας τα εξομολογθηκες λα;
Ρεβ. Ναι.
Κρολ. χι.
Ρεβ. Τ απομνει ακμα;
Κρολ. Δεν κνατε την Ευτυχα να καταλβει πως ταν αναγκαο, -χι επιθυμητ- και για σας και για τον Ρσμερ, να εξαφανιστετε απ δω;
Ρεβ. (σιγ, με φων που μλις ακογεται). σως να 'πα και κτι παρμοιο...
Ροσ. (πφτει βαρς στη καρκλα του) Και στη πλεκτνη αυτ των δλων και των ψεμμτων τανε στηριγμνη συνεχς η καημνη η ρρωστη! Και ποτ δε μου 'πε τποτα. Α! Ρεβκα! Το διακρνω τρα καθαρ στη φυσιογνωμα σου... συ τη παραπλνησες.
Ρεβ. Μπκε στο νου της η ιδα, πως γυνακα στερα καθς ταν, δεν εχε δικαωμα να μνει εδ και μετ, ταν εκολο να κυλσει στη σκψη, πως τανε καθκον της να παραχωρσει τη θση της...
Ροσ. Κι εσ δε προσπθησες διλου να την αποσπσεις απ' αυτς τις ιδες;
Κρολ. Τις ενθαρρνατε μλλον σως; Ε; Απαντστε!
Ρεβ. σως να 'βγαζε ττοιο συμπρασμα απ τα λεγμεν μου...
Ροσ. Ναι, ναι. Σ' λα καμπτταν απ τη θλησ σου και παραχρησε τη θση της. (σηκνεται απτομα). Α! πς μπρεσες να φτσεις ως εκε;
Κρολ. Με ποι δικαωμα!
Ρεβ. Πιστεετε λοιπν τι δρασα με ψυχρ προμελτη; Α! δεν μουνα ττε, αυτ που 'μαι σμερα. Και... κι πειτα δεν υπρχουνε πντα στη ψυχ δυο ειδν θελσεις; θελα να εκτοπσω την Ευτυχα, τσι κι αλλις... Κι μως δε πστευα πως τα πρματα θα φτναν ως εκε. Σε κθε βμα, που τολμοσα να κμω προς τα μπρος, κουγα μιαν εσωτερικ φων, παρηγορητικ φων: "Δε θα πας πιο πρα. Οτε βμα παραπνω." κι μως δε μποροσα να σταματσω. φειλα να εξακολουθσω ακμα... λγα βματα μνον. να μνο βμα κι πειτα, ν ακμα κι λλο ν ακμα και πρασα λο το δρμο. Αυτ συμβανει πντα. (σντομη σιγ).
Ροσ. Και τρα, μετ την εξομολγηση αυτ τ θ' απογνεις;
Ρεβ. Λγο με νοιζει αυτ. Δεν χει μεγλη σημασα.
Κρολ. Οτε λξη μετνοιας... μπως δε νιθεις μεταμλεια;
Ρεβ. (ψυχρ). Συγχωρεστε με, τοτο δεν αποβλπει πουθεν. Εναι κτι που θα το διευθετσω μνη με τον εαυτ μου.
Κρολ.(προς τον Ρσμερ). Και κατοικες στην δια στγη με τη γυνακα τοτη και μλιστα με μεγλην οικειτητα; (στρφεται στα πορτρτα, στους τοχους). Ω! Αν μποροσαν οι νεκρο να δονε τ συμβανει εδ!
Ροσ. Θα επιστρψεις σντομα στη πλη;
Κρολ. Τρα αμσως.
Ροσ. Καλ λοιπν, θα 'ρθω μαζ σου. (παρνει κι αυτς το καπλο του).
Κρολ. Αλθεια! Το 'ξερα πως δε θα σε χναμε για πολ καιρ.
Ροσ. λα Κρολ. Πμε. (βγανουνε χωρς να κοιτξουνε πσω τους τη Ρεβκα, που στκεται πσω απ το παρθυρο και κοιτ ξω και μιλ μνη).
Ρεβ. Και σμερα ακμα αποφεγει να περσει απ τη γφυρα. Ποτ δε θα περσει πνω απ τον χεμαρρο! (απομακρνεται). στω. Εμπρς τρα. (χτυπ το κουδονι κι η κυρα λσεθ καταφτνει).
Ελσ. Θλετε κτι;
Ρεβ. Αν χεις τη καλωσνη, φρε μου απ την αποθκη τον ταξιδιωτικ μου σκο.
Ελσ. Τον σκο σας;
Ρεβ. Ναι. Τονε γνωρζεις; Τον κιτρινωπ.
Ελσ. Ββαια τονε γνωρζω... αλλ Θε μου... η δεσποινς θλει να φγει;
Ρεβ. Ναι! Και τρα αμσως. Μλις ετοιμσω τα πργματ μου.
Ελσ. Δε ξανκουσα ττοιο πρμα! Μα θα επιστρψετε πολ γργορα... ε;
Ρεβ. Δε θα επιστρψω ξαν.
Ελσ. Χριστ μου! Και τ θ' απογνουμε μεις ττε; Ο φτωχς μου κριος εχεν αρχσει να ζει ευτυχισμνα...
Ρεβ. Ναι κυρα λσεθ. Αλλ σμερα φοβθηκα.
Ελσ. Γιατ δεσποινς;
Ρεβ. Μου φνηκε πως εδα λευκ λογα στη γφυρα.
Ελσ. Λευκ λογα! Φαντσματα, μρα-μεσημρι;
Ρεβ. Ω! Βρσκονται πντα ξω, νχτα και μρα, τα λευκ λογα του Ρσμερσχολμ. (αλλζει τνο). Ας τ' αφσουμεν μως αυτ κυρα λσεθ. Σας λεγα για τον σκο μου.
Ελσ. Α ναι! τον σκο σας! (βγανουνε κι οι δυο).

                               Αυλαα της 3ης Πρξης

                                   Δ' Πρξη

(διος δικοσμος, ρα βραδυν, προχωρημνη. στο τραπζι αναμμνη λμπα-αμπαζορ. η Ρεβκα γεμζει στο τραπζι το σκο της, με διφορα πρματα. πανωφρι, καπλο κι κλυμμα, εναι ριγμνα στο σοφ. μπανει η κυρα λσεθ και μιλ με φων συγκρατημνη κι επιφυλακτικ).

Ελσ. Δεσποινς, βγλαμε ξω λες τις αποσκευς σας, εναι στο διδρομο.
Ρεβ. Καλ. Ο αμαξς ειδοποιθηκε;
Ελσ. Ναι. Ρωτ τ ρα θλετε την μαξα.
Ρεβ. Στις ντεκα. Το ατμπλοιο φεγει τα μεσνυχτα.
Ελσ. Κι ο κριος πστορας; Αν αργσει να 'ρθει;
Ρεβ. Θα φγω οτως λλως. Θα του πετε μνον, αν δε τονε δω, τι θα λβει γρμμα μου.
Ελσ. Α ναι... αλλ πς να σας το πω, δεσποινς, καλτερα θα 'ταν να του μιλοσατε μια φορ ακμα... Θε μου, ποις να το πστευε;
Ρεβ. Τ πρμα, κυρα λσεθ;
Ελσ. Δηλαδ πστευα, πς να σας το πω, πως ο πστορας, ταν νθρωπος πιτερο καθς πρπει... Δεν πρεπε να τραβηχτε, κατ' αυτ τον τρπο.
Ρεβ. Εμπρς κυρα λσεθ, εξηγσου, μλα λετερα. Τ υποθτεις πως με κνει να φγω;
Ελσ. Θε μου, σως εναι ανγκη. Α ναι! ναι! Αλλ μου φανεται πως δεν εναι καλ η συμπεριφορ του. Ο κριος Μρτενσγκαρντ εχε κποια δικαιολογα... ζοσεν ο σζυγος, στε ταν αδνατο να γνει λλος γμος, εν ο πστορας... χμμ...
Ρεβ. (διστακτικ). Υποθσατε ττοια πρματα για μνα και τον πστορα;
Ελσ. χι, ποτ, δηλαδ μνον απ σμερα... ταν εδα στην εφημερδα... Γιατ μα τη πστη μου, ταν χει κανες τη θρησκεα του Μρτενσγκαρντ, λα μπορε να τα κνει.
Ρεβ. στω... Αλλ για μνα; Τ λτε για μνα;
Ελσ. (διστακτικ). Πς να σας το πω, δεσποινς, δε μπορε κανες να πει μεγλα πρματα. Μια γυνακα μνη δε μπορε ν' αντισταθε... ξρετε μεις οι γυνακες, δεσποινς, εμαστε...
Ρεβ. Αλθεια κυρα λσεθ, εμαστε γυνακες. Αλλ τ θλετε να πετε;
Ελσ. (χαμηλφωνα). Νομζω πως ρχεται.
Ρεβ. (ανατριχιζει). Εμπρς... αποφασστηκε... Ας γνει ,τι γνει. (μπανει ο Ρσμερ. παρατηρε τις ετοιμασες).
Ροσ. Τ σημανουν αυτ;
Ρεβ. Φεγω απψε. (προς τη κυρα λσεθ). Επαμε, στις ντεκα.
Ελσ. Πολ καλ. (βγανει).
Ροσ. (μετ σντομη σιγ). Πο θα πας Ρεβκα; Τ θα κνεις;
Ρεβ. Πιο βορειν. Απ κει που 'ρθα.
Ροσ. Αλλ τποτα δε σε καλε κει.
Ρεβ. Κι εδ τποτα δε με συγκρατε.
Ροσ. Τ σκφτεσαι να κνεις;
Ρεβ. Δε ξρω. Θλω μνο να τελεισουνε τοτα δω. Το Ρσμερσχολμ με σντριψε.
Ροσ. Τ επες;
Ρεβ. Με σντριψε. ταν ρθα δω, νιωθα τσο θρρος στη ψυχ μου και τση σταθερτητα θλησης! Τρα με γονατζει ο ζυγς ξνου νμου. Στο μλλον δε θα τολμσω πλον να επιχειρσω τποτα... Αλλ' αγαπητ μου φλε, ας μην ασχοληθομε πλον μ' αυτ. Πες μου τ γινε με σνα και τον καθηγητ;
Ροσ. Φιλισαμε. Μζεψε στο σπτι του λους τους παλιος μας φλους και μετ απ μεγλη συζτηση μου απδειξε πως η αποστολ εξευγενισμο της ανθρωπτητας δε μου αρμζει. πειτα το πρμα εναι τσο δσκολο!
Ρεβ. Ναι! Ναι! Καλτερα τσι.
Ροσ. Εγκρνεις την αλλαγ μου;
Ρεβ. Το σκφτηκα καλτερα και κατληξα στο διο συμπρασμα.
Ροσ. Δε λες αλθεια Ρεβκα, το βλπω. Εναι μλλον τι ποτ δεν εχες εμπιστοσνη σε μνα και στις δυνμεις μου, πως μουν ικανς να θριαμβεσω σε τσο μεγλην αποστολ.
Ρεβ. Πστεψα πως οι δυο μαζ θα θριαμβεαμε.
Ροσ. χι. Πστεψες τι μνη σου θα αρκοσες για να συντελσεις το μγα ργο κι τι θα μποροσα να σου χρησιμψω στα σχδι σου...
Ρεβ. 'Ακουσ με Ρσμερ...
Ροσ. (πφτοντας στο σοφ). 'Αφησ με λοιπν! λα τα βλπω τρα καθαρ. Υπρξα στα χρια σου πλαστελνη, που την κανες ,τι θελες...
Ρεβ. 'Ακουσ με Ρσμερ, πρπει να μιλσουμε γι' αυτ, μια φορν ακμα. (κθεται πλι του στο σοφ). Σκπευα να στα γρψω, μλις φτανα κει κτω, αλλ τρα προτιμ να στα πω αμσως.
Ροσ. χεις κι λλα να μου ξομολογηθες;
Ρεβ. Ναι και μεγαλτερα. Πρκειται περ πργματος που ποτ δεν υποπτεθηκες και που ρχνει φως σ' λα τ' λλα γεγοντα... 'Ακουσε. Αλθεια προσπθησα με κθε τρπο να γνω αποδεκτ στο Ρσμερσχολμ. Σκεφτμουν απ δω ν' αρχσω το πραγματικ στδι μου, ετε με τον να, ετε με τον λλο τρπο... καταλαβανεις;
Ροσ. Και κατφερες ,τι θελες.
Ρεβ. Πιστεω πως ττε, σ' λα πτυχα, γιατ εχα ακμα τη θλησ μου λετερη, περφανη και τολμηρ. Δεν αισθανμουν στη συνεδησ μου κανν εμπδιο που να μου κβει το δρμο. Δεν εχα θση κοινωνικ για να με κνει να τρομξω, η πιθαν διακβευσ της. Αλλ ττε ακριβς νιωσα να μπανει στη ψυχ μου κτι που με σντριψε, καμψε τη θλησ μου και μ' κανε μικρψυχη για λη μου τη ζω.
Ροσ. Τ νιωσες; Μλα καθαρτερα.
Ρεβ. νιωσα μιαν ορμ γρια, μιαν επιθυμα ακατανκητη... Αχ! Ρσμερ!
Ροσ. Ορμ; Ρεβκα! Προς...
Ρεβ. Για σνα.
Ροσ. (κνει να σηκωθε). Τ λες;
Ρεβ. (τονε συγκρατε). Κθησε φλε μου, δε τελεισα.
Ροσ. Και λες πως με αγπησες... κατ' αυτ τον τρπο...
Ρεβ. Πστευα ττε πως εναι αυτ που ονομζουμε αγπη, μου φαινταν ρωτας, αλλ δεν ταν. ταν γρια επιθυμα, ανκητη επιθυμα.
Ροσ. (καταβεβλημνος). Ρεβκα εσαι συ... συ μου τα λες αυτ; Και γι' αυτ... εξαιτας αυτο του πθους, κανες ,τι κανες;
Ρεβ. πεσε πνω μου το πθος σα τρικυμα, σα χιονοστιβδα που παρασρνει τα πντα. Με παρσυρε, με συνεπρε στην ορμ του... δε μπορε κανες ν' αντισταθε.
Ροσ. Κι η καταιγδα τοτη, ριξε στο χεμαρρο του μλου, τη δστυχη Ευτυχα;
Ρεβ. Ναι γιατ μασταν οι δυο μας ττε σα δυο ναυαγο, που πλευαν να σωθονε στην δια σανδα σωτηρας.
Ροσ. Χωρς αμφιβολα, συ σουνα πιο δυνατ κι απ τους δυο μας μαζ, δω μσα... αλλ δε μπορ πια να παρακολουθσω τις σκψεις σου, Ρεβκα. Εσαι για μνα λυτο πρβλημα, συ κι η διαγωγ σου... (διστζει). Ορστε τρα εμαι λετερος και στη πραγματικτητα και στο νου, Πτυχες το σκοπ σου κι μως...
Ρεβ. Ποτ δεν μουνα τσο μακρι απ το σκοπ μου, σο τρα.
Ροσ. Κι μως ταν χθες σε παρακλεσα, σε ικτεψα να γνεις σζυγς μου, φνηκες να φρικις και φναζες πως ουδποτε θα γιντανε τοτο.
Ρεβ. Το φναξα μ' απελπισα... Ναι... γιατ το Ρμερσχολμ με τσκισε, μ' λυωσε, μου ροφηξε λη μου τη δναμη και τη θληση, με γκρμισε... Ω! πρασε ο καιρς που μποροσα να τολμ τα πντα, να μην οπισθοχωρ σε τποτα. χασα τη δναμη της ενργειας, το ακος Ρσμερ; Την χασα ζντας εδ, κοντ σου.
Ροσ. Πς;
Ρεβ. ταν βρεθκαμε μνοι κι εσ λετερος, χωρς να υπρχει πια η Ευτυχα να σε απασχολε, ταν βυθιστκαμε μαζ στη γαλνη, στην απομνωση, ταν πια μου εμπιστευσουν λες τις σκψεις σου, τις εντυπσεις σου πως τις νιωθες εσ, ευγενες και λεπτς, ττε γινε η μεγλη μεταβολ της ψυχς μου, αργ-αργ, καταλαβανεις; Σχεδν ανεπαισθτως, μχρις του κατπεσα νικημνη, χοντας υποστε την αλλαγ ολκερη, μχρι το βθος της παρξς μου. Και ττε η κακ επιθυμα, η μθη των αισθσεων περσανε, φγανε μακρι μου. λες οι δυνμεις γυρσανε στο μηδν και γνρισα μσα μου βαθι γαλνη, πως εκενη που βασιλεει στα βουν, τα βαθι μεσνυχτα... Δεν χω σχεδν τποτ' λλο να σου πω. Ο αληθινς ρωτας αποκαλφθηκε στη ψυχ μου κι ο αληθινς ρωτας κνει θυσες, χει αυταπρνηση, αρκεται σε παρξη, δια με κενη που περσαμε...
Ροσ. Ω! δε μποροσα να υποπτευθ τποτ' απ' αυτ!
Ρεβ. Καλτερα εναι που γνανε τα πρματα τσι. Χθες ταν μου ζτησες να γνω γυνακα σου, παραφρθηκα απ χαρ... αλλ για μια στιγμ... για μια στιγμ ξχασα τα πντα. Αισθανμουν να ξαναθεριεει μσα μου η παλι θληση. Αλλ τανε συντριμμνη και δε μποροσε να συγκρατηθε πολ. Το πνεμα των Ρσμερ, το δικ σου πνεμα οπωσδποτε, επιβλθηκε στη θλησ μου, τη μλυνε.
Ροσ. Τη μλυνε;
Ρεβ. Ναι. Την αρρστησε. Κμφθηκε απ' το βρος νμων που 'ταν γνωστοι σ' αυτ. Καταλαβανεις; Η ζω κοντ σου εξευγνισε την παρξ μου. Πστευ το! Το πνεμα των Ρσμερ μ' εξευγνισε. (κουνντας το κεφλι). Αλλ, αλλ...
Ροσ. Αλλ; Λγε λοιπν.
Ρεβ. Αλλ βλπεις, τοτο σκοτνει την ...ευτυχα, τουλχιστον σε μνα.
Ροσ. Εσαι ββαιη; Κι αν σου ζητοσα ακμα μια φορ... αν σ' ικτευα...;
Ρεβ. Ω! φλε μου, μη μου κνεις λγο πλον. Εναι αδνατο! Γιατ... γιατ... πρπει να το μθεις, Ρσμερ: χω πσω μου παρελθν.
Ροσ. Περισστερο απ' σο μου εξιστρησες μχρι τρα;
Ρεβ. Ναι, κτι περισστερο και κτι διαφορετικ.
Ροσ. (με πικρ χαμγελο). Εναι παρδοξο, Ρεβκα! Φαντσου τι κποτε, το 'νιωσα, αριστα στω...
Ρεβ. Αλθεια! Κι μως αυτ δε σ' εμπδισε...
Ροσ. Δε το πστεψα ποτ...
Ρεβ. Αν το ζητσεις, εμαι πρθυμη να στα πω λα αμσως.
Ροσ. (σταματντας τη). χι, χι. Τποτα δε θλω να μθω. ,τι κι αν εναι ας ξεχαστε.
Ρεβ. Ναι, Ρσμερ, αλλ για μνα εναι φρικτ... η ευτυχα υπρχει εδ δπλα μου, η ζω μου προσφρει λη της τη χαρ κι μως νιθω πως εμποδζομαι ν' αγγξω την ευτυχα, να νισω τη ζω, εμποδζομαι απ το παρελθν μου.
Ροσ. Το παρελθν σου πθανε, Ρεβκα.
Ρεβ. Ω φλε μου, αυτ εναι μνο λγια... Πο 'ναι για μνα η αγντητα της συνεδησης;
Ροσ. (συντριμμνος). Η αγντητα της συνεδησης; Ναι, κενη που 'θελες να διδξουμε σ' λους, για να νισουν ευγνεια και χαρ... Ω! μη μου θυμζεις εκενα τα νειρα. Δε μπορ να πιστψω πια. Δεν εξευγενζονται μ' εξωτερικν επδραση, οι νθρωποι...
Ρεβ. Οτε με την επδραση της μεγλης αγπης;
Ροσ. (σκεπτικς). Α ναι! Στην αγπη, υπρχει το μεγαλτερο κι ωραιτερο της παρξης. (κινεται). Αν μποροσα να πιστψω...
Ρεβ. Δε με πιστεεις Ρσμερ;
Ροσ. Α! Ρεβκα, πς να σε πιστψω ανεπιφλακτα, αφο μου απκρυψες τσα μυστικ; Μη μου κρψεις λλα. Αν χεις καννα σχδιο κρυφ, αν επιθυμες κτι, πες μου το λετερα. Θα κνω πρθυμα ,τι μπορ, για σνα.
Ρεβ. Δεν υψθηκε καμι φων μες στη ψυχ σου, να σε βεβαισει πως γινε μια αλλαγ μσα μου; τι μνο συ με λλαξες;
Ροσ. χι Ρεβκα. Δε πιστεω πλον στη δναμη να μεταβλλω ψυχς... Δε πιστεω πλον οτε σε σνα, οτε σε μνα.
Ρεβ. Α! η ζω εμπεριχει την ανανωση. Ας κρατηθομε απ τη ζω, γιατ θα μας ξεφγει πολ γργορα...
Ροσ. (ταραγμνος). Ττε κνε με ν αποκτσω τη πστη μου προς το πρσωπ σου. Τη πστη μου στον ρωτ σου. Θλω μιαν απδειξη. Μιαν απδειξη. (βηματζει). Δε μπορ να υποφρω τη κατσταση αυτ, το φρικιαστικ αυτ κεν, αυτ το... (χτυπνε τη πρτα).
Ρεβ. (τρομαγμνη). 'Ακουσες; (ανογει η πρτα και μπανει ο Βρντελ, φορντας καλ πουκμισο, ρεντιγκτα και παποτσια σε καλ κατσταση, φανεται ταραγμνος).
Ροσ. Α! σεις εστε κριε καθηγητ;
Βρεν. Γιαν παιδ μου χαρε!
Ροσ. Πο πηγανετε τσον αργ;
Βρεν. Κατεβανω στην ακτ. Επιστρφω στην εστα μου, πολτιμε μαθητ μου. Αισθνομαι τη νοσταλγα του πειρου μηδενς.
Ροσ. Συνβη τποτε, κριε Βρντελ;
Βρεν. 'Ακουσε με. Εχες παρατηρσει ββαια τη μεταβολ μου... Πρσφατα, ταν σ' επισκφθηκα εδ, σου φνηκα σαν νθρωπος που ζει νετα κι επορα...
Ροσ. Δε σας καταλαβανω...
Βρεν. ...αλλ πως βλπεις απψε, εμαι βασιλις εκθρονισμνος, καθισμνος πνω στα ερεπια του παλατιο του, που 'χει γνει στχτη.
Ροσ. Αν μποροσα να βοηθσω...
Βρεν. Μπορες να μου διαθσεις να ιδεδες δυο... να ζεγος ιδεωδν; Θα 'καμες μια καλ πρξη. Βρσκομαιεξ ολοκλρου στεγνς.
Ρεβ. Εγκαταλεψατε το σκοπ σας, να κνετε διαλξεις;
Βρεν. χι δεσποινς, αλλ φανταστετε, τη στιγμ που θλησα ν' αδεισω το κρας της αφθονας, ανακλυψα πως ταν δειο. Ο Πτερ Μρτενσγκαρντ μου το απδειξε. Αυτς πργματι εναι ισχυρς, εναι παντοδναμος.
Ροσ. χι και τσο.
Βρεν. Ναι παιδ μου. Και τοτο γιατ αυτς δε θλει περισστερα απ' σα μπορε. Κι ιδο το μυστικ της νκης. Αγαπητ μου μαθητ, λβε υπ' ψη σου το παρδειγμ μου και μη χτζεις στην μμο. Πρσεξε κυρως να μη βασιστες για οτιδποτε στο πλσμα τοτο που 'ναι πλρες χαρτων, και κατευθνει την παρξ σου.
Ρεβ. Για μνα μιλτε; Γιατ ο πστορας δε μπορε να βασιστε σε μνα;
Βρεν. Μπορε, αλλ μ' ναν ρο: (πινει ρεμα το χρι της). Να πει η γυνακα που αγαπ στο μαγειρεο και να κψει το μικρ τοτο δχτυλο και κενο το χαριτωμνο αριστερ αφτ. (αφνει το χρι της). Χαρε, αγαπητ Γιαν, νικητ.
Ροσ. Φεγεις τσον αργ, με τσο σκοτδι.
Βρεν. Το σκοτδι αξζει ακμα, κτι καλτερο απ' λα τ' λλα. Χαρετε! (βγανει. σιγ για λγο).
Ρεβ. (αναπνει με δυσκολα). Α πσο βαρς και πνιγερς εναι ο αγρας εδ μσα. (πλησιζει το παρθυρο και το ανογει).
Ροσ. (κθεται στο σοφ). Βλπω τρα κι εγ Ρεβκα, τι πρπει ν' αναχωρσεις... ας απολασουμε τουλχιστον τις τελευταες στιγμς... λα κτσε δπλα μου.
Ρεβ. (κθεται κοντ του). Τ χεις να μου πεις Ρσμερ;
Ροσ. Πρτα, θλω να σου δηλσω τι δε πρπει να 'χεις καμιν ανησυχα για το μλλον σου.
Ρεβ. Χμμ... για το μλλον μου; Προ πολλο δε σκεφτμουνα γι' αυτ.
Ροσ. Ναι! Ναι! Πστεψες πως αυτ η ζω σου εδ, θα διαρκσει για πντα.
Ρεβ. Το πστευα.
Ροσ. Κι εγ Ρεβκα... αλλ' αν πθαινα...
Ρεβ. Θα ζσεις πιτερο απ μνα.
Ροσ. Ω! Δξα τω Θε, μπορ τρα να διαθσω καταπς θλω, τοτη την θλιαν παρξη... Μετ την ελεειν μου ττα, πριν αρχσω καν τη πλη...
Ρεβ. Ανλαβε τον αγνα, Ρσμερ και θα δεις πως θα πετχεις τοτη τη φορ...
Ροσ. Α! Δε πιστεω πια Ρεβκα. Δε πιστεω μτε στον εαυτ μου!
Ρεβ. Δε πιστεεις τουλχιστον τι με τις αρχς σου, τις ιδες σου, εξευγνισες μιαν παρξη: εμνα;
Ροσ. Ω! Αν μποροσα να το πιστψω!
Ρεβ. (στρβει τα χρια της νευρικ). Τποτα λοιπν δε θα... δε θα μποροσε να σε πεσει;
Ροσ. (με φρκη). Μη μιλς πλον γι' αυτ Ρεβκα, μη μιλς...
Ρεβ. Κι μως πρπει να μιλμε. Ξρεις τρπο θεραπεας της αμφιβολας; Εγ ξρω ναν. Αν γνωρζεις κι εσ πες μου τον.... Πρπει να μου τονε πεις...
Ροσ. (παρασυρμνος). στω! Λες τι χεις κυριευθε απ ρωτα βαθ κι τι σου εξευγνισα την παρξη. Αλθεια το λες;  Εσαι ββαιη γι' αυτ; Θες να το επαληθεσουμε;
Ρεβ. Εμαι τοιμη.
Ροσ. Πτε;
Ρεβ. ποτε θλησεις. σο ταχτερα, τσο καλτερα.
Ροσ. Καλ Ρεβκα. Ας δομε αν απ αγπη για μνα, τοτη τη νχτα, θα 'σουν ακμα και πρθυμη να... (σταματ). Α! χι! χι!
Ρεβ. Ναι Ρσμερ! Ναι! Πες το και θα δεις.
Ροσ. Θα 'χες το θρρος με χαρ, απ αγπη προς εμνα, τη νχτα τοτη... με χαρ, τ' ακος;... Ν' ακολουθσεις το δρμο της ...Ευτυχας;
Ρεβ. (σηκνεται αργ και με φων υπκωφη). Ρσμερ;
Ροσ. Ναι Ρεβκα. Το ρτημα τοτο θα υπρχει αινες στη ψυχ μου... Α! μου φανεται πως σε βλπω κει... στη γφυρα του ρεματος, τι σκβεις, ζαλζεσαι, κνεις μια κνηση προς τα μπρος... χι... πισωπατς. Δε τολμς να κνεις αυτ που τλμησε κενη.
Ρεβ. Κι αν εχα το θρρος; Αν πγαινα με χαρ;
Ροσ. Θα φειλα να σε πιστψω. Θα φειλα να πιστψω τις αρχς μου, τη δναμ μου για την εξευγνιση των ανθρπων.
Ρεβ. (γαλνια, παρνει το κλυμμ της και το φορ στο κεφλι). Η πστη στον εαυτ σου θα σου δοθε...
Ροσ. (σφγγει το μτωπο). Πσον ελκυστικ φρκη!
Ρεβ. 'Ακουσε μνο, Ρσμερ. Δε θλω να μενω κει μσα πολ καιρ, περισστερο καιρ, απ' σο χρειζεται. Θλω γργορα να με ανασρουνε.
Ροσ. (σηκνεται). Αλλ' αυτ λα εναι τρλα... Μενε  φγε Ρεβκα... Σε πιστεω πλον.
Ρεβ. Λγια Ρσμερ. χι δε χρειζονται πλον υπεκφυγς και λιποψυχις. Πως μπορες να με πιστψεις πλον;
Ροσ. χι δε θλω, Ρεβκα. Δεν εσαι γεννημνη για ν' ακολουθσεις το δρμο της Ευτυχας. Δε βλπεις τη ζω πλανεμνα...
Ρεβ. χι. Αλλ βλπω σμερα τη ζω, πως τη βλπουνε στο Ρσμερσχολμ. Εμαι νοχη, πρπει να εξιλεσω την ενοχ μου. Το αποφσισα!
Ροσ. (παρατηρντας τη τεταμνα). Το αποφσισες;
Ρεβ. Ναι.
Ροσ. (αποφασιστικ). Καλ. Αλλ γω Ρεβκα, βλπω τη ζω πως πρπει να φανεται στο νου μας τον απαλλαγμνο προκαταλψεων. Εμες θα δικαστομε μνοι μας.
Ρεβ. (παραξηγντας τα λγια του). Ναι! Ναι, εναι σωστ. Παραιτομαι απ τη ζω, αλλ θα σσω παν ,τι καλν υπρχει μες στη ψυχ σου...
Ροσ. Ω! Δε μου μνει πλον τποτε να σσω.
Ρεβ. Ναι, Ρσμερ, σου μνει, Αλλ' εγ δε μποροσα παρ να 'μαι κακς κυβερντης του πλοου, που θα ταξδευες, να προχωρσεις, να φτσεις... Πρπει να ριχτ στη θλασσα. Εναι τχα καλτερο να σορνω στον κσμο μια συντριμμνην παρξη; Εναι καλτερα να εκπλττω τον εαυτ μου και να θρην δειλ, για τη διαφυγοσα ευτυχα, για την μορφη οπτασα, που το παρελθν μου μ' καμε να χσω; χι Ρσμερ. Καλτερα... καλτερα να θριαμβεσω στην αποτυχα μου.
Ροσ. Αν εσ φγεις... θα φγω κι εγ....
Ρεβ. (κοιτντας τον με αδιρατο χαμγελο και μιλντας του χαμηλφωνα). Ναι Ρσμερ, λα και κοταζ με. Γνε μρτυρς μου.
Ροσ. Θα σε ακολουθσω σου λω.
Ρεβ. Ως τη γφυρα, ναι. Γιατ ποτ απ ττε δε τη πρασες... Κι αυτ μ' κανε να χσω κθε ελπδα.
Ροσ. Ρεβκα. Ορστε. Σου δνω το χρι μου και στ' νομα της συνεδησς μου, σε παρνω γυνακα μου νμιμη.
Ρεβ. (πινοντας το χρι του κι ακουμπντας το κεφλι της στο στθος του). Ευχαριστ Ρσμερ. (αποσρεται). Και τρα πηγανω με χαρ, με πολλ χαρ.
Ροσ. Οι αληθινο σζυγοι ποτ δε χωρζονται. Σ' ακολουθ.
Ρεβ. Μνον ως τη γφυρα.
Ροσ. Θα τη περσω μως μαζ σου. σο μακρι κι αν πας θα σε ακολουθσω. χω τρα το θρρος και πιστεω πως εναι ο καλτερος δρμος, που μπορ να πρω.
Ρεβ. Κι αν γελισαι; Αν διακατχεσαι μνον απ γοητευτικν οπτασα, παροδικ; Αν καννα λευκ λογο του Ρσμερσχολμ, σου τραβξει το βλμμα;
Ροσ. σως... σως... οι σζυγοι μως οι αληθινο δε χωρζονται.
Ρεβ. 'Ακουσ με Ρσμερ. Πες μου πρτα, ποις απ τους δυο μας ακολουθε τον λλο;
Ροσ. Μταια θα ζητοσαμε να το εξακριβσουμε.
Ρεβ. Κι μως, θα 'θελα πολ να το γνωρζω.
Ροσ. καστος εξ ημν ακολουθε τον λλο, Ρεβκα... Τρα εμαστε μια παρξη, το ακος; Μια και μνη παρξη.
Ρεβ. (παρασρεται). Ναι. Μια μνην παρξη. λα, θα προχωρσουμε γεμτοι χαρ, γεμτοι, απραντη χαρ.
(βγανουνε, κρατιονται απ το χρι. η πρτα της εξδου μνει ανοιχτ πσω τους. το σκηνικ μνει αδειαν για λγο. η κυρα λσεθ μισανογει τη μσα πρτα).
Ελσ. Η μαξα περιμνει δεσποιν... (κοιτ γρω). Βγκανε... βγκανε μαζ ττοιαν ρα...; Α! καλ, μπορε να πει κανες...! Χμμ... (προχωρε κοιτντας στην εσοδο κι επιστρφει). Κενο το λευκ πρμα κει κτω... τ να 'ναι; Χριστ βοθα! Ντους... οι δυο τους στη γφυρα. Θε μου! Σπλαχνσου τους αμαρτωλος... αγκαλιζονται. (βγζει ξεφωνητ). Ααα! πσανε κι οι δυο μαζ στο χεμαρρο... Βοθεια! Βοθεια! (τρμουνε τα γνατ της και κλονζεται, στηρζεται στο γραφεο, ψιθυρζει). χι! Δε μπορε πλον κανες να τους βοηθσει, κανες να τους σσει. Η κυρα τους πρε μαζ της!
                              Μναχο 1886
                                               ΑΥΛΑΙΑ


 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers