-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

 

:

                                      Πρλογος

     Αυτ το ρθρο, εκτς του τι δεν υπρχει -ακμα τουλχιστον- πουθεν, αποτελε βση κατ κποιο τρπο και στο νεοαναρτηθν του Μεσαωνα, -μλλον συμπληρωματικ θα λεγα- αλλ και σε κενο που θα ακολουθσει, -επσης κατ κποιο τρπο- που θα αναφρεται στη Μουσικ του Μεσαωνα. Επειδ λοιπν και τα 2 αυτ τανε τερστια κι ο καημνος ο Βοθιος, δεν εναι "φλγον" πρσωπο σε καννα τυπικ, δεν υπρχε χρος για κενονε σ' αυτ. Πλην μως δεν μπορε και να λεπει εντελς, οπτε στνω αυτ το ρθρο εδ κι που αναφρεται σε κενα βζω τη παραπομπ του. Περιττ να τονσω τη σπουδαιτητα αλλ και το μγεθος των 2 λλων, οπτε ας μη τα πολυλογ και να ξεκινσουμε. Καλν ανγνωση!  Π. Χ.
____________________________________________________

                                        Εισαγωγ

    H κλασσικ φιλοσοφα αναγεννθηκε με το Νεοπλατωνισμ (3ος-6ος αι. μ.X.), που, απ το ξεκνημα του ως την επανανακλυψη των συγγραμμτων του Αριστοτλη το Μεσαωνα, ταν η κυραρχη πνευματικ δναμη, εκτοπζοντας σχεδν ολοκληρωτικ λες τις υπλοιπες φιλοσοφικς σχολς και τσεις. O ιδρυτς του, ο Πλωτνος, κατασκεασε ενιαο επεξηγηματικ μοντλο που περικλειε λους τους τομες της παρξης και της σκψης, βασισμνο στην οντολογα του Πλτωνα, διαφορετικ, ωστσο, απ' αυτ σε πολλ σημεα, χριζε τον κσμο σμφωνα με μια ιεραρχα επιπδων της υπστασης: το Ev, ο Νους κι η Ψυχ.
     Κθε εππεδο εκπορεεται απ το αμσως αντερο του, χωρς αυτ το τελευταο να υφσταται ελττωση της υπστασης του. H βση κι η αρχ για οτιδποτε υπρχει εναι το Ev, το οποο ονομζεται επσης κι Αγαθ Θες. Υπερβανει λο το εναι και τη σκψη. Εναι ασματο και χωρς ιδιτητες. To 2ο εππεδο, ο Νους, αποτελε τη θση που βρσκονται η πολλαπλτητα κι οι ιδες ρα οτιδποτε υπρχει πραγματικ. To 3ο εππεδο, η Ψυχ, θεωρεται εν μρει η ψυχ του κσμου κι εν μρει η ατομικ ψυχ κθε ανθρπινου ντος, ζου και φυτο. H ψυχ διαπνει τον κσμο, διαμορφνοντας τον τσι σε ναν ενιαο οργανισμ.
     Κτω απ τα 3 εππεδα βρσκονται οι ατελες υποστσεις του κσμου των υλικν αντικειμνων, τον οποο ο Πλωτνος υποτιμοσε, καθς τατιζε την λη με το κακ. τσι, θεσε τα θεμλια μιας μακρχρονης παρδοσης εχθρτητας προς το σμα. ψιστος ηθικς και πνευματικς στχος του ανθρπου συνσταται, πως λεγε, στην υπερβατολογικ εντητα με το Ev αυτ προπθετε την αποδσμευση απ' οτιδποτε σχετικ με το σμα, η οποα μποροσε να επιτευχθε μνο με αυστηρ ασκητισμ.
     Ο Πλωτνος (θα υπρξει ρθρο στο μλλον αλλ εδ χρειζονται λγα βασικ για να μπομε στο κυρως ρθρο) γεννθηκε το 204-205 μ.Χ. στην Αγυπτο κι δρυσε φιλοσοφικ σχολ στη Ρμη που δδασκαν χι μνον επαγγελματες του εδους, αλλ κι επιφανες νδρες. Ο διος δεν δινε τσο σημασα στη σωματικ υπσταση του ανθρπου σο στη δναμη της ψυχς. Η ψυχ, κατ τη βασικ θεωρα του των «τριν υποστσεων», χει θεκ προλευση και θεκ υπσταση. Η ψυχ δνει πνο στην αδιαμρφωτη λη του κσμου στην οποα συγκαταλγονται και τα σματα των ανθρπων. Ο νθρωπος λοιπν για να εξασφαλσει την αιωνιτητα της ψυχς του θα πρπει να την αφιερσει στον υπρτατο σκοπ της νωσης με το Θεο. Αν μως λησμονσει τη φση της ψυχς του κι αυτ αφιερωθε εξ ολοκλρου στην εξυπηρτηση των υλικν αναγκν και δεθε με την υποδεστερη αξιολογικ εγκσμια λη, η φυσικ τιμωρα της θα εναι ο θνατος μαζ με το σμα. τσι λοιπν η ψυχ χι μνο δεν ανταμεβεται -για το τι θυσασε την αρχικ της επουρνεια θση για να ζωογονσει τη κοσμικ λη- αλλ τιμωρεται εξαιτας της αλαζονικς στσης που κρτησε αφο τη γοτευσε η επιφανειακ χρη της υλικς διστασης.
     πως και πολλο νεοπλατωνικο φιλσοφοι, τσι κι νας λλος ρωμαος φιλσοφος και πολιτικς, ο Βοθιος, θεωροσε τη φιλοσοφα του Πλτωνα και του Αριστοτλη ενιαα, κριο ργο του ταν να μεταφρσει και να υπομνηματσει τα ργα τους στη λατινικ γλσσα. Με τα συγγρμματα του για το ργανον του Αριστοτλη γινε ο αγωγς μσω του οποου μεταλαμπαδετηκε στο Μεσαωνα η σκψη του αρχαου κσμου. Ο Βοθιος λοιπν (Anicius Manlius Severinus Boëthius, 475-524) τανε Ρωμαος συγκλητικς, πατος, μγιστρος και φιλσοφος στις αρχς του 6ου αι. πατος το 510 του βασιλεου των Οστρογτθων που διαδχθηκε τη Ρωμακ Αυτοκρατορα στην Ιταλα. μως κατηγορθηκε απ το βασιλι των Οστρογτθων Θεοδριχο τον Μγα για εσχτη προδοσα ως ενεχμενος σε συνωμοσα υπρ του Ανατολικο Ρωμακο κρτους κι σκηση μαγεας καταδικστηκε σε θνατο και φυλακστηκε για 1 τος μχρι να εκτελεστε. Στο κελλ του συνγραψε το περφημο ργο του Consolatio Philosophiae (Η Παρηγορι Της Φιλοσοφας) στο ργο αυτ απαξιε λα τα υλικ αγαθ κι υμνε τον Θε ως το ψιστο αγαθ. Τελικ εκτελστηκε αλλ το βιβλο του αυτ θεωρεται ως το τελευταο μεγλο ργο της αρχαιτητας. Οι μικρτητες της αυλικς μηχανορραφας οδγησαν τον διο στη θαντωση με απστευτα βασανιστρια, εν αποστρησαν για αινες τη δυτικ Ευρπη απ τα ργα του Αριστοτλη και πολ περισστερο απ τα ργα του Πλτωνα.
    Ο Ανκιος Μνλιος Σεβερνος Βοθιος, -αυτ εναι το πλρες νομ του-, ταν νας απ τους τελευταους Ρωμαους φιλοσφους. Πθανε 20 χρνια πριν η Ρμη πσει σε χρια βαρβρων. Αλλ κι σο ζοσε, η Ρμη εχε πρει δη τον κατφορο. πως οι επσης Ρωμαοι Κικρων και Σενκας, ο Βοθιος θεωροσε τη φιλοσοφα να εδος αυτοβοθειας, να πρακτικ τρπο για να βελτισει κανες τη ζω του, καθς κι να κλδο αφηρημνης σκψης. Συνδθηκε επσης με τον Πλτωνα και τον Αριστοτλη, το ργο των οποων μετφρασε στα λατινικ διατηρντας ζωντανς τις ιδες τους σ' εποχ που υπρχε κνδυνος να χαθονε για πντα. Καθς τανε χριστιανς, η γραφ του ρεσε στους θρησκληπτους φιλοσφους που διαβαζανε τα βιβλα του στον Μεσαωνα. Η φιλοσοφα του λοιπν γεφρωσε λληνες και Ρωμαους στοχαστς με τη χριστιανικ φιλοσοφα που θα επικρατοσε στη Δση για πολλος αινες μετ το θνατ του.

_____________________________________________________

                                          Βιογραφικ


                    O Boθιος Διδσκει τη Παρηγορι Της Φιλοσοφας

.    Ο Βοθιος γεννθηκε το ~ 475 μ.Χ. στη Ρμη απ λαμπρ οικογνεια, την δια εποχ με τον τελευταο αυτοκρτορα της Δυτικς Ρωμακς Αυτοκρατορας Ρωμλο Αγουστο. Σποδασε στην Αθνα κι μαθε τα ελληνικ. Γι' αυτ θερησε στο εξς ως αποκλειστικ πνευματικ του καθκον τη μεταλαμπδευση της ελληνικς φιλοσοφας στη Δση. Επστρεψε στη Ρμη, στην αυλ του Θευδριχου, (στις το μορφωμνος, καλλιεργημνος κι χι βρβαρος) που τιμθηκε με πολ μεγλα αυλικ αξιματα. Παντρετηκε τη θυγατρα του Κιντου, Ρουστικιαν, με την οποα απκτησε τκνα που γνωρσανε τις διες με αυτν τιμς. Ο Θευδριχος εχεν επιτρψει, παρτι κατακτητς, στις παλις οικογνειες να διατηρσουνε τα συνθει τους, εν εκενος ασκοσε την εξουσα στη Ραβννα. Η θση του Βοθιου μας βεβαινει πω γνριζε πρα πολ καλ τα ελληνικ κι απ τη θση αυτ, ταν ευτυχς καθς εχε σαν ργο τη λατρεα του: να μελετ, να μεταφρζει και να σχολιζει τα αγαπημνα του φιλοσοφικ κεμενα. Αν κι εναι απθανο να ταξδεψε στην Αθνα την Αλεξνδρεια, στις τοποθεσες των δο πλατωνικν φιλοσοφικν σχολν, τανε σγουρα εξοικειωμνος με να μεγλο μρος του ργου τους σα να ταν εκε. Η ρωμακ αριστοκρατα εχεν εκχριστιανιστε εξ ολοκλρου κι ο Βοθιος συμμετεχε και σε κποιες απ τις εκκλησιαστικς διαμχες της εποχς, κυρως σ' να σχσμα μεταξ ρωμακν κι ελληνικν εκκλησιν που λθηκε τελικ λγο πριν το θνατ του.
     Συμφνησε λοιπν να γνει πατος του Θευδριχου αλλ κποια στιγμ κατηγορθηκεν δικα απ κποους στο παλτι, πιθανν επειδ τους εχε επιτεθε για διαφθορ. Συκοφαντθηκε για εσχτη προδοσα και μαγεα και καταδικστηκε απ τον διο το Θευδριχο
, που τον φυλκισε και διταξε να τονε σκοτσουν με βασανιστρια το ~525.

                      Το ργο του

    Το ργο του γκειται ιδιατερα σε μεταφρσεις κι υπομνματα Ελλνων συγγραφων. Το πιο σπουδαο μως και το πιο γνωστ ργο εναι η Παρηγορι Της Φιλοσοφας, που το γραψε για δικ του παρηγορι στη φυλακ ως μελλοθνατος. Παρουσιζεται μια θαυμσια, πλοσια και στιλπ γλσσα με χημα μιαν εξαρετη ιδα-σλληψη.
Ο Βοθιος εναι σως ο μνος χριστιανς της Δσης, που αγπησε τσο πολ τον κσμο ως κσμο των μορφν της ελληνικς αρχαιτητας. χει την ναρξ της η αριστοτελικ σχολαστικ πλευρ της μεσαιωνικς φιλοσοφας, με τη Παρηγορι της Φιλοσοφας να συμβλλει επσης στη πλατωνικ πλευρ της και να παραδδει αντ διαθκης την επγνωση τι ευτυχα των ανθρπων εναι η μεταμρφωσ τους στην νωση με τον Θε. Απ καιρ αναγνωρζεται πλον ως νας απ τους σημαντικτερους ενδιμεσους συνδσμους  μεταξ της αρχαας φιλοσοφας και του Λατινικο Μεσαωνα και μσω του μεγλου ργου του Η Παρηγορι Της Φιλοσοφας, μας παρουσιζεται κι ως νας εξαρετος συγγραφας και φιλσοφος, με το κριο δρο του, με το να κνει προστιτερη κι πιο εληπτη τη φιλοσοφα. στο ευρ κοιν. Προηγουμνως εχε μεταφρσει τα ργα Λογικς του Αριστοτλη στα λατινικ, με γραπτ σχλια σ' αυτ, καθς και λογικ εγχειρδια, Επσης χρησιμοποησε τη λογικ του κατρτιση για να συνεισφρει στις θεολογικς συζητσεις της εποχς.
     Οι μεταφρσεις που πρλαβε να εκπονσει περιλαμβνουνε την Εισαγωγ του Πορφυρου στις Κατηγορες του Αριστοτλη (3ος αι.), σταθερ σχολικ εγχειρδιο για την επμενη χιλιετα, τις διες τις Κατηγορες, το Περ Ερμηνεας, τα Αναλυτικ, τα Τοπικ και τους Σοφιστικος λεγχους του Αριστοτλη (η πατρτητα των 3 τελευταων αμφισβητεται). Ο διος υπομνημτισε τα Αναλυτικ και (με νεοπλατωνικ προοπτικ) το Περ Ερμηνεας του Αριστοτλη, την Εισαγωγ του Πορφριου και τα Τοπικ του Κικρωνα , εν συνθεσε δικ του ργα σχετιζμενα με τη λογικ -για τους κατηγορικος κι υποθετικος συλλογισμος, για τις διαφορς των τπων. Σ
ζονται επσης τα 1α 2 μρη ργου του περ αριθμητικς, ργο του περ μουσικς, αποσπσματα περ γεωμετρας, κι ακμη πντε θεολογικς πραγματεες: De Trinitate, Utrum Pater et Filius et Spiritus Sanctus de divinitale substantialiter praedicentur, Quomodo substantiae, De fide catholica (η γνησιτητα της οποας αμφισβητεται), Contra Eutychen et Nestorium. να ργο του περ αστρονομας χει χαθε.
     Ο Βοθιος, μολοντι απχει απ τον χριστιανικ συμβολισμ, αλλ χι απ τις χριστιανικς αξες, σως αναγνωρζοντας στη κλασσικ αρχαιτητα τη δυναττητα να απευθνεται πιο ριζικ στον νθρωπο, (πως υποθτει μρος των διων των μεσαιωνικν ερμηνευτν) κι επιθυμντας τη Παρηγορι της Φιλοσοφας σα πνευματικ διαθκη του ανεμπδιστη απ θρησκευτικς προκαταλψεις, ελχιστα σκανδλισε, εν το ργο διαβστηκε σο η Ββλος στη διρκεια του Μεσαωνα κι ουκ ολγες στους επμενους αινες. Ελλεψει δικς του εξηγσεως, μνο ββαιο εναι πως η πστη του στη χριστιανικ αποκλυψη, που πια δεν αμφισβητεται απ καμμι μερδα της ρευνας, δεν του ασκοσε ιδεολογικ πεση, τουλχιστον χι στο τλος του βου του. Ετε απ μεγλη εκτμηση στη παιδαγωγικ αξα των κλασσικν ελληνικν γραμμτων, ετε για λλους λγους, ολοκλρωσε το βο του εξωτερικ γκλειστος, εσωτερικ ελεθερος.
    λα αυτ τα ργα που εχανε τερστια επιρρο στο Μεσαωνα, οφελονταν σε μεγλο βαθμ στη σκψη των Ελλνων Νεοπλατωνιστν πως οι Πορφριος, Πλωτνος κι Ιμβλιχος. Σγχρονοι μελετητς χουνε προσπαθσει να εντοπσουνε και ν' αξιολογσουνε τη συνεισφορ του σαν ανεξρτητου στοχαστ, παρλο που εργαζτανε μσα σε μια παρδοση, που δινε μικρ σημασα στη φιλοσοφικ πρωτοτυπα κι αυθεντικτητα.
    Η ιδιατερη, σκπιμη φση του ργου δεν τθεται υπ αμφισβτηση απ το γεγονς τι τα λογικ σχλι του, αν και σχεδν σγουρα δεν εναι απλς εξυπηρετικς μεταφρσεις περιθωριακν απ ελληνικ χειργραφο (πως υποστριξε ο James Shiel το 1990), στα λογικ τους δγματα. Γι' αυτ που εναι σημαντικ εναι η επιλογ του Πορφριου απ το Βοθιοs ως την κυριτερη αρχ του στη λογικ. ταν ο Πορφριος, που 2 αινες και νωρτερα, ταν υπεθυνος για να καταστσει την Αριστοτελικ λογικ να σημαντικ θμα στο πλασιο του προγρμματος των Νεεοπλατωτικν. Υποστριξε τι δεν ρχεται σε αντθεση με το πλατωνικ δγμα, πως πστευε ο δσκαλς του Πλωτνος, επειδ ο τομας εφαρμογς του περιοριζτανε στο λογικ κσμο στον οποο αναφρεται η καθημεριν γλσσα. Αργτερα οι νεοπλατωνιστς αποδχτηκαν τη σημασα της λογικς του Αριστοτλη και την αρμονα μεταξ της πλατωνικς και της αριστοτελικς διδασκαλας, αλλ τενουν να προσπαθον να ανακαλψουν νεοπλατωνικ δγματα ακμα και στα λογοτεχνικ κεμενα του Αριστοτλη. Στη περπτωση των Κατηγοριν, φαντστηκαν ακμη τι ο Αριστοτλης εχε πρει το δγμα του απ ναν Πυθαγρειο συγγραφα, τον Αρχετα, κι τι υπρχε να υποκεμενο και γρια ​​μεταφυσικ σκλος στο κεμενο που ταν το καθκον του σχολιαστ να αποκαλψει. Ο Boethius, παρλο που κανε περιστασιακ χρση μεταγενστερων σχολιασμν, ακολοθησε συνθως τον Πορφριο: στις κατηγορες που μεινε κοντ στο επιβλαβς (και αρκετ απλ) σχλιο ερωτσεων και απαντσεων του Πορφριου, εν το μεγλο, δετερο σχλιο για την ερμηνεα εναι κοινς αποδεκτ ο καλλτερος οδηγς για την εξγηση του Πορφριου, αφο το δικ του σχλιο δεν επιβινει. Τα σχλια του Βοθιου ταν, επομνως, επειδ σο περισστερο Πορφυριαν, τσο περισστερο Αριστοτλης απ' ,τι γρφτηκε στα ελληνικ στην εποχ του.
     Εστοχα συσχετζεται η εκδωξη των Μουσν στο πρτο μρος του ργου με την εξορα του Ομρου απ τη πλατωνικ Πολιτεα . Η εντπωση για το βο ως ‘περιπετειδη’ εναι ο τρπος με τον οποο η απερισκεψα οικειοποιεται την εγγεν μεταβληττητα της παρξης, μως η πραγματικ φση του χρνου ως κινητο επιζητε αναγωγ στη θεα πρνοια κι επγνωση νοηματικς σταθερτητας κι ασφλειας. τσι ο Βοθιος αξιοποιε τη στωκ πεποθηση περ ιερς σημασας των αναγκαιοττων του βου. Ο Θες γνωρζει λο τον χρνο στη μα ‘στιγμ’ της αιωνιτητας -τποτα δεν πεται, δεν χει παρλθει και δεν εναι γνωστο. Ο Βοθιος ταυτζεται με τον τπο του φιλσοφου βασιλι, υφιστμενος απογοτευση παρμοια με εκενη που επιφλαξε στον Πλτωνα η Σικελα . Οι θεμελιδεις ννοιες της Παρηγορις της Φιλοσοφας ανγονται στον πλατωνισμ, μως ο Δημιουργς προσεγγζεται μ' νταση και θρμη που γνεται δυνατ μνο μετ την Ενανθρπηση, στω και με χαρακτηριστικ για τη λατινφωνη ιδως χριστιανοσνη αισθματα ενοχς ενπιον δικζοντος Θεο (ante oculos iudicis cuncta cernentis: Consolatio V.6, 175-6).
     χει υποστηριχθε τι ο Βοθιος σκπευε με την εναλλαγ πεζο λγου και στχων να δεξει σχετικ την αξα της φιλοσοφας, ακμη να την απαξισει, επειδ ττοια γραφ συνηθιζτανε σε σατιρικ ργα, μως η σοβαρτητα της σνθεσης κι η ολοφνερη αγπη του για τα κλασσικ γρμματα δεν επιτρπει ττοιο συμπρασμα. λλωστε, αν απουσαζε αγπη και πεποθηση στη κλασσικ παιδεα, το ργο του δεν θα 'χε φτσει στη ποιτητα που το ανδειξε μνιμη πηγ μπνευσης για τους ερχμενους αινες, ταν σταδιακ η κλασσικ ελληνικ φιλοσοφα γνεται θεμλιο της μεσαιωνικς σκψης και μια αναφαρετη διστασ της.
     Ιδιατερα στην Δση η χριστιανοσνη δεν εχε ακμη εδραισει συνολικ κοσμοθεωρα, πως εχε συμβε στην Ανατολ με τον Ωριγνη και τον Γρηγριο Νσσης . Τη συνολικτητα, πως φανεται, χρειαζταν ο Βοθιος, κι τσι εν ως ττε η δημιουργικτητ του στρεφτανε στον Αριστοτλη, για την σχατη μπνευσ της δεν αμελε τον Πλτωνα. Ο Βοθιος κλενει τον βο του σαν νας χριστιανς που αγπησε τον κσμο ως κσμο των μορφν της ελληνικς αρχαιτητας, κι αφνοντας αντ διαθκης την επγνωση τι ευτυχα των ανθρπων εναι η μεταμρφωσ τους στην νωση με τον Θε (divinitatem adeptos deos fiery: Consolatio III.10a, 87-88). Οι θεολογικς πραγματεες του δεν χασαν ποτ μια σπουδαιτητα, μως -πρα απ εξαιρσεις, πως σε μερικ πανεπιστμια της κεντρικς Ευρπης- τη θση τους ως μεθοδολογικν προποθσεων παραχρησαν στις Προτσεις (Sententiae) του Πτρου Λομβαρδο.
     Ο σχολιασμς του στο Περ Ερμηνεας επηρασε τη μεσαιωνικ θεωρα της λογικς περισστερο απ το διο το ργο του Αριστοτλη. Τα κεμενα του Βοθιου χουνε στην αρχ τους συζητσεις πως εκενη μεταξ νομιναλιστν και ρεαλιστν, οι οποες στη συνχεια αναπτσσονται ανεξρτητα, αλλ και συζητσεις στις οποες ο Βοθιος ασκε συνεχς επιρρο ως τον στερο μεσαωνα, πως στην προτασιακ λογικ. Στο βυζαντιν πνευματικ κσμο η επδραση του Βοηθου δεν εναι αμελητα, κατ τον 13ο και 14ο αινα, ταν μεταφρστηκαν το Περὶ τπων διαλεκτικῶν (Μξιμος Ολβωλος με σχλια περ.1267, Πρχορος Κυδνης 1360-67), η Παραμυθα τῆς Φιλοσοφας (Μξιμος Πλανοδης, περ.1295) και το Περὶ Ἁγας Τριδος (Μανουλ Καλκας, τλ.14ου αι.).
     Ο Βοθιος αποκλθηκε 1ος σχολαστικς, για την αριστοτελικ πλευρ της σκψης του και την αυστηρ επιχειρηματολογα που χαρακτηρζει τις θεολογικς πραγματεες. Η επδρασ του στη μεσαιωνικ φιλοσοφα εναι θεμελιδης, ισχυρ και συνεχς. Ερμηνεει το πρσωπο αριστοτελικ, ως ατομικ ουσα, η οποα μως χει απολτως μοναδικ αξα κατ τη θεα προλευσ της, στε δεν εναι δυνατ να νοηθε ως ρλος η μσκα. Αυθεντικ παρξη του ανθρπου εναι η συνπαρξ του με το Θε, που δεν βρσκεται μνο το επιθυμητ τλος, αλλ δη πρωταρχικ αυθεντικ κατσταση, χρη στην οποα η ψυχ γνωρζει τα πντα. Με την ενσρκωσ της η ψυχ βυθζεται στη λθη, απ' που φανεται η αξα της αληθινς παιδεας, την οποα ο Βοθιος καταλβαινε σε συμφωνα με τον Πλτωνα κατ κριο λγο ως επιστροφ στη συνεδηση της θεας φσης και αρχς.
    Διασζονται επσης τα πρτα 2 μρη ργου του περ αριθμητικς, ργο του περ μουσικς, αποσπσματα περ γεωμετρας κι ακμη πντε θεολογικς πραγματεες: De Trinitate, Utrum Pater et Filius et Spiritus Sanctus de divinitale substantialiter praedicentur, Quomodo substantiae, De fide catholica (η γνησιτητα της οποας αμφισβητεται), Contra Eutychen et Nestorium. να ργο του περ αστρονομας χει χαθε.

              Η Παρηγορι Της Φιλοσοφας

      Εν βρισκταν στη φυλακ, ξροντας πως σντομα θα πθαινε, ο Βοθιος γραψε να βιβλο που, μετ τν θνατ του, γινε να μεσαιωνικ μπεστ σλερ. Αρχζει με το Βοθιο να μετανινει μες στο κελ της φυλακς του. Ξαφνικ συνειδητοποιε πως μια γυνακα τον κοιτζει απ ψηλ. Το ψος της μοιζει να αλλζει απ κανονικ σε ψηλτερο κι απ τον ουραν. Φορ να σκισμνο φρεμα διακοσμημνο με μια σκλα που ξεκιν απ το ελληνικ γρμμα Π στον ποδγυρο και να φτσει μχρι το γρμμα Θ. Στο να χρι κρατ να σκπτρο, στο λλο βιβλα. Αυτ η γυνακα αποκαλπτεται πως εναι η Φιλοσοφα. ταν μιλ, λει στον Βοθιο τι πρπει να πιστεει. Εναι οργισμνη μαζ του επειδ τη ξχασε, κι χει ρθει να του θυμσει πως πρπει να αντιδρσει σε σα συμβανουν. Το υπλοιπο του βιβλου εναι η συζτησ τους, που αφορ την τχη και τον Θε. Εναι γραμμνο πτε σε πρζα και πτε σε ποηση. Η γυνακα, η φιλοσοφα, του δνει συμβουλς.
     Το βιβλο αρχζει με ναν απελπισμνο φυλακισμνο (κατανοομε τι πρκειται για τον διο τον συγγραφα), που εν βρσκεται στο κελ του δχεται την επσκεψη μιας οπτασας, της Φιλοσοφας. χοντας ακοσει τι ο γκλειστος διαμαρτυρταν για αδικα εις βρος του, η Φιλοσοφα αρχζει να παραθτει λογικ επιχειρματα προσπαθντας να τον πεσει τι δεν πρπει να κατηγορε τη τχη γι' αυτ τη κατληξη.
Η τχη ρχεται και παρρχεται πως εκενη επιλγει, γι' αυτ δεν πρπει ποτ να βασιζμαστε σ' αυτ, τονζει η Φιλοσοφα. Ο φυλακισμνος χει συνδσει την ευτυχα με την υψηλ του θση, τη δημσια αναγνριση και τον πλοτο, αλλ η Φιλοσοφα υποστηρζει τι ακριβς αυτ τα στοιχεα, τα οποα τον οδηγσανε σ' αυτ τη δειν κατσταση, δεν εναι δυνατ ν' αποτελονε τη πρωταρχικ πηγ της ευτυχας. Αν κανες επιλξει να βασζεται στη τχη, ττε θα πρπει να εναι προετοιμασμνος για κθε ενδεχμενο.
     Οι θνητο εξηγε η Φιλοσοφα, εναι ανητοι ταν αφνουν την ευτυχα τους να εξαρτται απ κτι τσο ευμετβλητο. Η αληθιν ευτυχα μπορε να λθει μνο απ μσα, απ τα πργματα που οι νθρωποι ελγχουν, χι απ’ σα η ατυχα μπορε να καταστρψει. Αυτ εναι η στωικ θση. ταν οι νθρωποι λνε τι φιλοσοφονε  τα σχημα πργματα που τους συμβανουν, αυτ εννοον: προσπαθον να μην επηρεζονται απ πργματα που δεν ελγχουν, πως ο καιρς το ποιοι εναι οι γονες τους. Τποτα, λει η Φιλοσοφα στον Βοθιο, δεν εναι τρομερ αυτ καθαυτ -λα βασζονται στο πως τα σκεπτμαστε. Η ευτυχα εναι μια κατσταση του νου, χι του κσμου, -αυτ εναι μια ιδα που ο Επκτητος θα αναγνριζε ως δικ του.
     Η Φιλοσοφα θλει ο Βοθιος να επιστρψει σε αυτν. Του λει τι μπορε να εναι πραγματικ ευτυχισμνος παρ' τι βρσκεται στη φυλακ και περιμνει να εκτελεστε. Εκενη θα τον γιατρψει απ τη δυστυχα του. Το μνυμα εναι τι τα πλοτη, η εξουσα και οι τιμς δεν αξζουν, αφο ρχονται και παρρχονται. Κανες δεν πρπει να βασζει την ευτυχα του σε τσο εθραυστα θεμλια. Η ευτυχα πρπει να πηγζει απ κτι πιο στρεο, κτι που δεν μπορε να μας το πρει κανες. Επειδ ο Βοθιος πστευε πως θα συνεχζει να ζει μετ θνατον, η επιδωξη της ευτυχας με χημα τα τετριμμνα εγκσμια πργματα τανε σφλμα. Οτως λλως, θα τα χανε λα με τον θνατ του.

     Μσα στο θυμ του ο Βοθιος χει ξεχσει πς εναι η τξη του κσμου. Και πς εναι αλθεια; Η Φιλοσοφα πεθει τον φυλακισμνο τι το ψιστο αγαθ εναι ο Θες κι τι η επιδωξη υλικν αγαθν πλοτου, φμης και εξουσας εναι επδειξη απληστας κι εγωισμο. Σε αντθεση με τη τχη, ο Θες εναι απαρλλαχτος και προσβσιμος σε λους: αρκε να κοιτξουμε μσα μας. Παραδξως, αυτς που αναζητ το Θε κατακτ την αυτογνωσα. Εξακολουθντας να εναι αποκαρδιωμνος, ο κρατομενος παραπονιται τι συχν οι κακο κατατροπνουν τους καλος. Αμφισβητντας τον, η Φιλοσοφα υποστηρζει τι που πετυχανουν, οι κακο γνονται πως τα ζα, εν ταν πετυχανουν οι καλο εξυψνονται στο εππεδο των θεν.



     Το βιβλο θτει ερωτματα για την ελεθερη βοληση και τη θεα πρνοια. ταν ακοει τι τποτα δεν εναι τυχαο στο σμπαν και τι η θεα πρνοια βζει τα πντα σε τλεια τξη, ο φυλακισμνος αναρωτιται: "Ττε γιατ ο νθρωπος χει ελεθερη βοληση"; Η Φιλοσοφα εξηγε τι "ο Θες βλπει στο παρν τα μελλοντικ γεγοντα πως εξελσσονται με την ελεθερη βοληση". Ο Θες γνωρζει τι θα συμβε αν κνουμε μια συγκεκριμνη επιλογ, αλλ δεν παρεμβανει εκτς κι αν του ζητηθε βοθεια και καθοδγηση. Ο φυλακισμνος μαθανει τι εν η θεα πρνοια οργαννει το σμπαν σαν σνολο, η μορα αφορ στις κινσεις των ανθρπων μες στο χρνο. σοι εναι κοντ στο Θε ζονε σε μεγαλτερη αρμονα με τη θεα πρνοια και μπορον να βασιστον σε αυτ για βοθεια, αντθετα εκενοι που πιστεουν τι εναι δεμνοι με τη μορα τους χουν μικρτερο λεγχο στο πεπρωμνο τους. Αυτο που εκτιμον την γαλνη και τη σταθερτητα γνωρζουνε τη σοφα της θεας πρνοιας, σοι αντιλαμβνονται μνο το χος και την αναταραχ ρχονται αντιμτωποι με το σκληρ πρσωπο της μορας.
     Σε λο το βιβλο η Φιλοσοφα θυμζει στον Βοθιο σα δη γνωρζει. Κι αυτ προρχεται απ τον Πλτωνα, αφο ο Πλτων πστευε πως η μθηση εναι ουσιαστικ ανμνηση ιδεν που δη χουμε. Ποτ δε μαθανουμε κτι νο, απλς υποβοηθομε τις αναμνσεις μας. Η ζω εναι νας αγνας να θυμηθομε σα γνωρζαμε πρωττερα. Αυτ που ο Βοθιος δη γνωρζει ως να βαθμ εναι τι δε χρειαζταν να ανησυχε για την απλεια της ελευθερας του και της δημσιας εκτμησης. Αυτ δεν τα ελγχει. Σημασα χει η στση του απναντι στην κατστασ του, κτι που μπορε να επιλγει.
     H Φιλοσοφα προσπαθε να αποδεξει στο Βοθιο τι δεν υπρχει καλλτερος νθρωπος απ τον διο ο οποος, αφο απλαυσε τον πλοτο, τη φμη και την εξουσα, αναγκστηκε να αναθεωρσει την αξα των υλικν πραγμτων. Δεν υπρχει προστασα απ ,τι του χει συμβε και που στην ουσα εναι το πεπρωμνο του. Τις τελευταες μρες του, γρφοντας ως φυλακισμνος, ο Βοθιος αρχζει να βλπει τη ζω του με προοπτικ. Τα επιτεγματ του, συνειδητοποιε, δεν εναι τσο σημαντικ σο η αυτογνωσα που κρδισε. Σε μια αναλαμπ, συνειδητοποιε τι λη του η ζω ταν μια μαθητεα εν στη διρκεια της φυλκισς του μεταμορφθηκε σε να σοφ με βαθει εκτμηση στη νομοτλεια του σμπαντος. Με τη παρηγορι που του προσφρει η Φιλοσοφα ακμα κι νας φρικτς θνατος σο αυτς που τον περιμνει αποκτ προοπτικ.
      μως το Βοθιο τον απασχολε να αυθεντικ πρβλημα που χει απασχολσει πολλος πιστος στον Θε. Ο Θες, ντας τλειος, πρπει να γνωρζει λα σα συμβανουν, αλλ κι λα σα θα συμβον. Αυτ εννοομε ταν περιγρφουμε τον Θε ως παντογνστη. Αν λοιπν υπρχει Θες, πρπει να γνωρζει ποιος θα κερδσει το επμενο παγκσμιο κπελλο. Απ αυτ προκπτει πως ο Θες γνωρζει τι θα κνω στη συνχεια, ακμα και αν δεν εμαι ββαιος τι θα εναι αυτ. Αν ,ως ο Θες ξρει δη τι θα κνουμε, πως μπορομε να επιλγουμε στ' αλθεια τι να κνουμε; Εναι η επιλογ αυταπτη; Φανεται πως δεν μπορ να χω ελεθερη βοληση αν ο Θες γνωρζει τα πντα. Αν δεν μπορομε να επιλγουμε αυτ που κνουμε, πως μπορε ο Θες να αποφασζει αν θα πμε στον παρδεισο;
      μως η Φιλοσοφα χει μερικς απαντσεις. χουμε ελεθερη βοληση του λει. Δεν εναι αυταπτη. Αν κι ο Θες ξρει τι θα κνουμε, η ζω μας δεν εναι προκαθορισμνη. , για να το θσουμε διαφορετικ, η γνση του Θεο για το τι θα κνουμε διαφρει απ τον προκαθορισμ (την ιδα τι δεν χουμε επιλογ για το τι θα κνουμε). Εξακολουθομε να χουμε την επιλογ για το τι θα κνουμε αμσως μετ. Το λθος εναι να εκλαμβνουμε το Θε ως ναν νθρωπο που βλπει τα πργματα να εκτυλσσονται χρονικ. Η Φιλοσοφα λει στον Βοθιο τι ο Θες εναι χρονος, εντελς ξω απ τον χρνο. Αυτ σημανει πως ο Θες συλλαμβνει τα πντα στη στιγμ. Ο Θες βλπει το παρελθν, το παρν και το μλλον ως εντητα. Εμες οι θνητο βλπουμε αναγκαστικ το να πργμα να ακολουθε το λλο, αλλ ο Θες δε το βλπει τσι. Ο λγος για τον οποο ο Θες γνωρζει το μλλον, δχως να διαλει την ελεθερη βολησ μας και να μας μετατρπει σε προγραμματισμνες μηχανς χωρς επιλογ, εναι τι δε μας παρατηρε σε μια συγκεκριμνη στιγμ. Βλπει τα πντα με τη μα, με ναν χρονο τρπο. Κι, πως λει η Φιλοσοφα στο Βοθιο, δεν πρπει να ξεχν πως ο Θες κρνει τους ανθρπους για το πς συμπεριφρονται, τι επιλογς κνουν, παρ’ τι ξρει εκ των προτρων τι θα κνουν.



     Ακμα και σμερα, η Παρηγορι του Βοθιου εξακολουθε να μιλ απευθεας στον αναγνστη προσφροντας συμβουλς, παρηγορι κι μπνευση καθς θγει να απ τα σημαντικτερα ζητματα που απασχολονε το σγχρονο νθρωπο: τη φση της ευτυχας. Η επδραση του Βοθιου εναι ανυπολγιστη. Για αινες ο Αριστοτλης, βση της μεσαιωνικς φιλοσοφας, τανε γνωστς μνο απ τις μεταφρσεις και τις πρωττυπες εργασες του Βοθιου. Γι' αυτ τον ονομζουνε τελευταο των Ρωμαων και πρτο σχολαστικ και το ργο αυτ ως το τελευταο του αρχαου κσμου.                            

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers