-


Dali &









/




 
 

 

:

     Πριν ξεκινσει το ταξιδκι αυτ, κι επειδ εναι μεγλο κι ολισθηρ αν αποξεχαστες ταξιδιτη, καλν εναι να σου δσω μερικς συντμσεις, για να μη σε τσακσουν οι επαναλψεις -αν κι αφαρεσα σες μ' παιρνε- επειδ απαιτονται δυστυχς για την ιστορα.

     Λοιπν χουμε:

ΑΚ       = Ανθολογα Κεφαλ
ΠλΑν. = Ανθολογα Πλανοδη Πλανοδεια Ανθολογα
ΠΑ       = Παλατιν Ανθολογα
ΕΑ       = Ελληνικ Ανθολογα 
ΑΚΓ   = Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα
ΑΚΕ   = Αρχαα Κυπριακ Επιγρμματα

ΠΕΡΙΕΧΜΕΝΑ ΡΘΡΟΥ

1. Επγραμμα: Γενικ Στοιχεα
2. Ανθολογα Κεφαλ
3. Ανθολογα Πλανοδη
4. Παλατιν Ανθολογα
5. Ελληνικ Ανθολογα
6. Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα/Επιγρμματα & Παρρτημα

     Τρα νομζω μπορε να ξεκινσει κποιος το ταξιδκι αυτ των 10.000 περπου λξεων στο χρο του παρελθντος και της βσης του επιγρμματος. Στο επμενο ρθρο, θα μιλσω για τους δημιουργος των επιγραμμτων και στο 3 δη υπρχον ρθρο με τα επιγρμματα, δη χω βλει κμποσα, αλλ θα βλω κι λλα.
Αυτ! Καλ ταξδι! ο φιλξενος Πτροκλος Χατζηαλεξνδρου

                     Επγραμμα Γενικ Στοιχεα

     Το  επγραμμα εναι λογοτεχνικ εδος υπερχιλιετος διρκειας. Πρκειται για σντομα κι ευσνοπτα μμετρα κεμενα, που αρχικ βρσκονταν χαραγμνα πνω σε σκληρ επιφνεια. Επγραμμα αρχικ ταν μια απλ επιγραφ πνω σ’ να τφο του ονματος του νεκρο, της γενις του και του τπου του. 2-3 λξεις χωρς ποιητικ μτρο και με πληροφοριακ στοιχεα μνο. Σιγ-σιγ, σο η συνθεια της επιτφιας επιγραφς διαδιδταν, ρχισε η ντεχνη διατπωση κι ο εμπλουτισμς των στοιχεων με πληροφορες για τη δρση και τις ανδραγαθες του νεκρο ( των νεκρν) κι η κφραση του πνου που νισαν σοι τον χασαν. Το επγραμμα χαρακτηρζεται συχν ως αξιλογο λογοτεχνικ μικροτχνημα της αρχαιτητας. Ο ρος επγραμμα σημανει αρχικ κθε επιγραφν επ ενς αντικειμνου, που δηλνει συνοπτικ (λακωνικ) σε ποιον ανκει ποιος εναι ο δημιουργς ποιος το αφιρωσε σε ποιον θε ποιος εναι θαμμνος εκε. Στην αρχακ περοδο τα επιγρμματα ταν ετε επιτμβια, δνοντας πληροφορες σχετικ με το νεκρ, ετε αναθηματικ, με σκοπ να ονομσουνε τον αναθτη τη τιμμενη θετητα. Με τη προδο του χρνου ωστσο αποκτσανε ποικλο περιεχμενο και μποροσαν να ‘ναι ερωτικ, ν’ αφορον ργα τχνης, να ‘ναι ακμη και σκωπτικ.



     Ο σκοπς κι ο προορισμς του επιγρμματος προσδιρισε  τη μορφ του και το καθρισε στα βασικ του στοιχεα απ πολ νωρς. Αφο θα χαρασστανε σε περιορισμνην επιφνεια, πολ συχν μικρ, πρεπε να ‘ναι σντομο. Τα περισστερα δε ξεπερνοσαν τους 6 στχους. Σ’ αυτ το σντομο μγεθος πρεπε να ‘ναι και περιεκτικ. Ο δημιουργς του συνεπς πρεπε να ‘ναι δεξιοτχνης.  Ανλογα μλιστα το εδος του επιγρμματος λλαζε και το μτρο που ‘τανε γραμμνο. Πολ σντομα αυτ η απαιτητικ κατηγορα της ποησης απκτησε ιδιατερη λμψη, και μετετρπη σε πεδο επδειξης της ικαντητας των ποιητν. Με τον καιρ το χραγμα κατληξε να ‘ναι επνυμο, να φρει δηλαδ και να διασζει τα’ νομα του δημιουργο του και κποιες φορς -λγες εναι η αλθεια- και μσα στο διο το κεμενο. Σιγ-σιγ το εδος απκτησε αναγνωρσιμους εκφραστικος τρπους, τυπικς εκφρσεις, ξεχωριστ θεματικ στοιχεα και μοτβα απ τ’ λλα εδη της ποησης, πως το πος, η ελεγεα κ..
     Για το επγραμμα χρησιμοποιθηκε το ελεγειακ 2στιχο, δηλαδ νας στχος σε δακτυλικ (ηρωκ) 6μετρο κι νας σε δακτυλικ 5μετρο. Ο 1ος, ο στχος των Ομηρικν Επν, μπορομε γενικ να πομε πως τανε, στα επιτμβια επιγρμματα, θριαμβικ προανκρουσμα σχετικ με τις αρετς και τη δξα του νεκρο. Ο 2ος τανε στχος του θρνου, με τις τομς που ‘χε, η φων διακοπτταν τσι που να δνεται η εντπωση του λυγμο.
     Στα ελληνιστικ πια χρνια το επγραμμα χει αυτονομηθε και διακριθε τσο πολ σα ποιητικ εδος, που κατεβανει απ τη χαραγμνη επιφνεια κι αποκτ προφορικ μορφ.  Η πορεα που ‘χει διανυσει μες στους αινες εναι μεγλη. Απ τη χρησιμτητ του ως επιτμβιας απλς πληροφορας, καταλγει να ‘ναι φιλοσοφικ, λογοτεχνικ κι αισθητικ αυταξα. Απ τον 4ο αι. π.Χ. διαμορφνονται οι 1ες συλλογς. Απ ‘κει και πρα τα επιγρμματα θα γρφονται, θα καταγρφονται και θ’ ανθολογονται χωρς ποτ να γνωρσουνε τη πτρα, το μρμαρο το κεραμικ.
     Τα συμπερσματα που μπορον να συναχθον απ την εξταση της κατηγορας αυτς εναι επισφαλ, πως επισφαλς εναι λλωστε κθε βεβαιτητα στον Ερτα.  Οι στχοι μιλνε για λες τις εκδοχς του:  για τους πονεμνους ρωτες, τους ανομολγητους πθους, τ’ ανεκπλρωτα τματα, τα επ γης θαματα, της σρκας τα ξοδματα, τις νομες νχτες, τον ομφυλο ρωτα, τον παιδφιλο, τον πλατωνικ, τον αγοραο. Κι η λστα δεν χει αρχσει καν να γρφεται…
     Αλλ ποιος μιλ κθε φορ στο επγραμμα και σε ποιον αναφρεται, δεν εναι εξακριβωμνο. Ονματα υπρχουνε πολλ, λλωστε πολλ απ’ τα επιγρμματα εναι επνυμα, συνεπς πολλ, σως σα και τα προσωπεα. Πτε μως μιλ ο ποιητς, πτε ο παραγγελιοδτης; Πτε τ’ νομα στο στχο εναι αληθιν και πτε κρβεται απ κτω κποιο λλο; Πτε στ’ νομα μιας εταρας δε χωρ κει κπου ανμεσα στα γρμματα, τ’ νομα κποιας γγαμης κποιας απρσιτης κρης. Πσες φορς αλθεια δεν εναι ονματα υποκατστατα;
     Κποια απ τα κεμενα διακρνονται για το λυρισμ τους, λλα για τον αισθησιασμ τους, σ’ λλα τονζεται ντονα η οδνη της ερωτευμνης ψυχς, εν λλα ξεχωρζουνε για τη τολμηρτητα των εικνων και των εκφρσεων. Οι προσπθειες ωστσο των μελετητν να συγκροτσουνε βσει συνολικο ργου, εικνα του ρωτα των εποχν εκενων δεν ευδοκιμε. Δεν εναι σαφς το μερδιο ποιητικς μυθοπλασας του ρωτα. Ακμα κι ταν η ερωτικ επιγραμματικ ποηση εγκατλειψε τη 3πρσωπη γραφ κι γινε 1πρσωπη αφγηση. Και δε πρπει να μας διαφεγουνε κι λλες διαστσεις του θματος πως κοινωνικοταξικς: κποια απ’ αυτ γραφτκανε για ν’ απαγγελθονε στα συμπσια, παρουσα εταρων.
     Τ’ αρχαιτερα ελληνικ επιγρμματα μνουν αννυμα. 1ος δισημος στα επιγρμματα εναι ο Σιμωνδης ο Κεος, που ‘χει γρψει το πασγνωστο: « ξεν’, γγλλειν Λακεδαιμονοις τι τδε κεμεθα, τος κενων μασι πειθμενοι.», για τους πεσντες στη μχη των Θερμοπυλν. Τον 4ο αι. π.Χ., φιλσοφοι πως ο Πλτων, ποιητς αξιλογοι ερασιτχνες γρφουνε για επιγραφς, που παρλληλα μως παρουσιζονται κι ως λογοτεχνα. Στην Ελληνιστικ Εποχ απελευθερνεται απ την αρχικ υποταγ του στο ν’ αναγρφεται μνο σ’ επιτμβιες στλες, δημιουργεται τσι τερστιο ερος θεμτων και πολλκις συνδυζεται η δραματοποηση με την επδραση του μμου. Στα παραδοσιακ επιτμβια κι αναθηματικ τιμητικ επιγρμματα προστθενται ερωτικ, επιδεικτικ κι εκφραστικ, προτρεπτικ, συμποτικ και σκωπτικ, αινγματα (αριθμητικ & γρφοι), πολμετρα (διαφρων μτρων) και σμμικτα, στε να υποστηρζεται χωρς υπερβολ τι καμμι λλη μορφ τχνης δεν εναι καθρπτης της ελληνιστικς ζως τσο πιστς, σο αυτ. Η καλλιργεια του εδους συνεχζεται και στη Ρωμακ Εποχ μ’ ντονα, κατ καιρος, σημδια παρακμς, χωρς να παραγνωρζεται η συμβολ του λατινικο επιγρμματος στην λη εξλιξη του εδους. Κατ τη Βυζαντιν Περοδο σημεινεται αξιοσημεωτη νθηση και χριστιανικο επιγρμματος.
     Τα επιγρμματα, ανλογα με το αν εναι χαραγμνα σε στλες λλα αντικεμενα αν ακολουθονε το δικ τους ποιητικ δρμο, διακρνονται σε επιγραφικ κυρως επιγρμματα και σε φιλολογικ. Οι επιγραφς, καθς διασζουνε το αρχικ κεμενο του ποιητ τουλχιστον του χαρκτη τους, εμφανζουν ιδιατερο ενδιαφρον για τη κατ τπους εξλιξη της γλσσας, της ορθογραφας και της προφορς.
     Το σνολο των διασωθντων επιγραμμτων, ερωτικν κι λλων κατηγοριν, βρσκεται συγκεντρωμνο σε 2 μνο βυζαντινς συλλογς που φτσανε στις μρες μας και που με τη σειρ τους συγκροτηθκανε βασισμνες σε παλαιτερες -την παρξ τους μως γνωρζουμε μνον τσι, μμεσα. ν απ τα σημαντικτερα ργα της Αρχαας και Μεσαιωνικς Ελληνικς Γραμματεας, εναι η συγκρτηση της Παλατινς Ελληνικς Ανθολογας (10ος αινας μ.Χ.) συλλογς επιλεγμνων κειμνων απ τον 7ο αι. π.Χ. και μετ, που πρε τ’ νομ της απ τη Παλατιν Βιβλιοθκη της Χαδελβργης που εντοπστηκε το χειργραφο. Η συλλογ οφελεται στο σημαντικ λγιο της πριμης Παλαιολγειας Αναγννησης, το μοναχ Μξιμο (Μανουλ) Πλανοδη (~1260-1310 μ.Χ.). Η συλλογ αυτ εναι μικρτερη απ τη Παλατιν κι εναι επιβαρυμνη απ τις προσωπικς παρεμβσεις του συλλογα, που πρα της συγκρτησς της προχρησε σε βελτισεις των επιγραμμτων με περικοπς, διορθσεις συμπληρσεις, βσει της ατομικς του σεμνοτυφας και των αισθητικν προτιμσεων της εποχς.
     Το επγραμμα αν κι ζησε πολ πιτερο απ’ το πος και το Δρμα, αν κι φτασε σε μας αρτιτερο, εκτεταμνο και πιο συστηματοποιημνο απ τ’ λλα εδη λυρικς ποησης, παραμνει ακμα τπος γνωστος στους πολλος. Η πολ περιορισμνη σχολικ του διδασκαλα κι οι μεταφρσεις που κατ καιρος γνονται δεν αρκονε για να συλληφθε η αξα του, παρλο που ‘ταν απ τις κυριτερες εκφρσεις της ελληνικς ποησης απ’ τους Αλεξανδρινος Χρνους μχρι την εποχ του Ιουστινιανο.
     Με τον καιρ το επγραμμα ξφυγε απ’ τα στεν πλασια της αποκλειστικ επιτφιας επιγραφς. Κατ’ αρχς, με τη πρφαση του επιταφου, γρφτηκαν 100δες επιγρμματα χωρς καν να προορζονται για επιτφιες επιγραφς, γιατ τα 150 πρτα επιγρμματα του VII βιβλου της Παλατινς Ανθολογας για παρδειγμα, δε χαρχτηκαν ββαια πνω στον τφο του Ορφα, του Ομρου, του Ααντα και των λλων. Εξ λλου, το επγραμμα παψε να ‘ναι αποκλειστικ επιτφιο γινε κι ερωτικ, αφιερωματικ, σατιρικ, επιδεικτικ.
     Η αλλαγ με το καιρ προχρησε βαθτερα κι εκτς απ’ τη διερυνση των θεμτων λλαξε κι ο τρπος κφρασης. Ο Βλτερ Κρντς γρφει τι τα επιγρμματα του Ε π.Χ. αι. εναι «αυστηρ επιτφια που πιτερο κρβουνε παρ εκφρζουνε το συνασθημα» εν «στα επιτφια επιγρμματα της Ελληνιστικς Εποχς χαρακτηριστικ εναι πως σ’ αυτ η καρδι του θλιμμνου ανογει, η αγπη προς το νεκρ ξεχειλζει λετερα, τα λγια αναβρζουνε πιο πλοσια». Βλπουμε λοιπν τι στα επιγρμματα του Ε’ αι. (κυρως του Σιμωνδη) αλλ και σε πολλ νετερα, δεν εκφρζει ο διος ο ποιητς τον πνο του μεσα, αλλ τον προκαλε σ’ αυτος που τον διαβζουν με λγια κατλληλα διαλεγμνα. Αντθετα χαρακτηριστικ των επιγραμμτων της Ελληνιστικς Εποχς αλλ και της πειτα, εναι η μεση κφραση της θλψης, το ξεχυμνο συνασθημα, τα επιγρμματα αυτ εναι μοιρολγια. Η διαφορ που υπρχει ανμεσα στα επιγρμματα κλασσικς κι ελληνιστικς περιδου, εναι ανλογ με τη διαφορ που υπρχει ανμεσα στην ερμηνεα των υποκριτν του αρχαου θετρου και των συγχρνων ηθοποιν, ανμεσα δηλαδ στο παξιμο με μσκες και χωρς μσκες. Εναι επσης η διαφορ τους ανλογη μ’ αυτ του κλασσικισμο απ το ρομαντισμ, ο λγος, το νημα, το ριστο μτρο απ τη μια κι η φαντασα, το συνασθημα, το πθος απ την λλη. Γενικ στα επιγρμματα της ελληνιστικς περιδου εμφανζεται κομψτητα και χρη (κυρως στα ερωτικ), καθς κι μφαση σε καθημεριν θματα κι να αντιηρωικ κλμα, αποτλεσμα απομκρυνσης απ τα ιδανικ Ομηρικ πρτυπα και τα νδοξα βιματα των Περσικν Πολμων (κυρως στ’ αναθηματικ για φτωχος δουλευτς που αφιερνουνε τα σνεργ τους στους Θεος).
     Ακολουθε περοδος παρακμς. Η μπνευση φανεται να ‘χει στερψει κι οι επιγραμματοποιο επιδεικνουνε τεχνικ στιχοπλκου κι χι τχνη ποιητ. Ο Λεωνδας Αλεξανδρες γρφει επιγρμματα ισψηφα (κθε 2στιχο δνει το διο θροισμα αν τα γρμματ του υπολογιστον σαν -ελληνικο- αριθμο) κι ο Νικδημος Ηρακλειτης ανακυκλικ (που διαβζονται με το διο μτρο και νημα κι απ το τλος προς την αρχ).
     Μετ τη κμψη αυτ ρχεται εποχ που ξαναγεννιται. Η κρια προτμηση αυτ τη περοδο εναι στα ερωτικ θματα, χωρς μως να λεπουν οι φιλοσοφικς εξρσεις ακμα και στον ηδυπαθστατο αυλικ ποιητ Παλο Σιλεντιριο. Κι αυτ παρ την επικρτηση του Χριστιανισμο και τ’ ολον επ το βυζαντιντερο διαμορφομενο περιβλλον. Υπρχει πντως και κποια εκζτηση αυτ τη περοδο και φανερνεται τσο επμονη αναζτηση της ηδονς που αναρωτιται κανες αν αυτ η ηδον ταν ο μνος τρπος φυγς που απμεινε τους χρνους εκενους σ’ σους μενανε πιστο στο Αρχαο Ελληνικ Πνεμα. Στον Παλο Σιλεντιριο τελεινει η μακρ σειρ των μεγλων, γνσιων επιγραμματοποιν που χρισαν να μορφν κφρασης στο Ελληνικ Πνεμα και το κρατσανε ζωνταν για αινες εν μεγλες φωνς του παρελθντος εχανε πια σβσει.

                     Η Ανθολογα Κεφαλ

     Ο Κρις Κωνσταντνος Κεφαλς (τλη 9ου-αρχς 10ου αι. μ.Χ.) τανε Βυζαντινς λγιος που συνθεσε σημαντικτατο βιβλο επιγραμμτων (την Ανθολογα Κεφαλ) που γινε η βση της Παλατινς Ανθολογας και της Ανθολογας Πλανοδη. Πιθανς να ταυτζεται με τον Κωνσταντνο Ρδιο ο οποος τανε κληρικς των ανακτρων της Πλης.
     Ταυτζεται σως με τον ομνυμ του πρωτοπαπ των ανακτρων της Πλης, που ανκε στην αριστοκρατικ τξη των Κεφαλδων , για τον οποο υπρχουν αρκετς μαρτυρες χρονολογομενες γρω στο 917. Εναι γνωστς για τη συγκρτηση μεγλης συλλογς επιγραμμτων στα τλη του 9ου αι. Η συλλογ αυτ παραδδεται μμεσα απ να και μοναδικ χειργραφο της Παλατινς Βιβλιοθκης Χαδελβργης κι ονομστηκε γιαυτ Παλατιν Ανθολογα, χρησιμοποιθηκε ευρτατα στο Βυζντιο τσο απ το λεξικο Σοδα σο κι απ το Μξιμο Πλανοδη.
     Ο Κεφαλς ντλησε απ παλαιτερες συλλογς (Στφανος του Μελεγρου, Παλλαδς, Αγαθας, Θεδωρος Στουδτης για να προχωρσει στη σνταξη της δικς του, που σο κι αν αποτελε εγκυκλοπαδεια επιγραμμτων, ταυτχρονα εναι και προσωπικ εκλογ, καθς εισγει τη θεματικ διταξη διασπντας την εντητα των παλαιοτρων συλλογν.
     Ανθολογα Κεφαλ ονομζεται απ τους ερευνητς η ανθολογα επιγραμμτων που γρφτηκε πιθαντατα κοντ στο 900 μ.Χ. στη Βυζαντιν Αυτοκρατορα, στην οποα βασστηκαν  ΠΑ και ΠλΑν. Τ’ νομ της το οφελει στον Κεφαλ, που αναφρεται σε αρκετς περιπτσεις απ την ΠΑ ως ο συντκτης του βιβλου που ‘χε βασιστε το κεμενο της Ανθολογας. Το περιεχμεν της θεωρεται τι εναι τα βιβλα IV-VII και IX-XV της ΠΑ. Η δια ΑΚ δεν χει διασωθε, αλλ αρκετς αναφορς σε αυτν υπρχουν στο λεξικ Σοδα που ‘χεν επσης γραφε το 10ο αι., με την νδειξη εν Επιγρμμασιν. Τα ποιματα κι επιγρμματα απ την ΑΚ πως διασθηκαν στη ΠΑ και στη ΠλΑν., εναι η βση της αποκαλομενης Ελληνικς Ανθολογας.
     Δεδομνου τι η ΑΚ χει χαθε, οι πληροφορες που ‘χουμε για το περιεχμεν της εναι εκτιμσεις των ερευνητν που χουν ασχοληθε με το θμα. Συγκεκριμνα, εκτιμται τι την αποτελοσαν τα παρακτω κεφλαια (βιβλα) που βρσκουμε στη ΠΑ - χι απαρατητα με τη σειρ που αναφρονται εδ (η σειρ εδ εναι της ΠΑ):

   (Βιβλο IV της Παλατινς) Προομια των ανθολογιν: Στφανος του Μελαγρου και Στφανος του Φιλππου Θεσσαλονικως, και του Κκλου των νων επιγραμμτων του Αγαθα.

   (Βιβλο V της Παλατινς) Ερωτικ επιγρμματα

   (Βιβλο VI της Παλατινς) Αναθηματικ επιγρμματα

   (Βιβλο VII της Παλατινς) Επιτμβια επιγρμματα

   (Βιβλο IX της Παλατινς) Επιδεικτικ επιγρμματα

   (Βιβλο X της Παλατινς) Προτρεπτικ επιγρμματα

   (Βιβλο XI της Παλατινς) Συμποτικ και σκωπτικ επιγρμματα

   (Βιβλο XII της Παλατινς) Μοσα Παιδικ του Στρτωνα

   (Βιβλο XIII της Παλατινς) Επιγρμματα διαφρων μτρων

   (Βιβλο XIV της Παλατινς) Επιγρμματα με προβλματα, αινγματα και χρησμος

   (Βιβλο XV της Παλατινς) Σμμικτα επιγρμματα

     Εκτιμται τι δεν ταν μρος της ΑΚ τα βιβλα της ΠΑ: Ι (Χριστιανικ), ΙΙ (κφρασις Χριστοδρου), ΙΙΙ (Κυζικην), VIIΙ (του Γρηγορου του Ναζιανζηνο) ακμη κι αν κποιο κποια απ αυτ εχε θση Παραρτματος σε αυτν.
     Οι μελετητς εκτιμον τι οι γραφες της ΠΑ εχανε στη διθεσ τους ετε πιστ/ αντγραφο/α το διο το βιβλο του, καθς κι τι το μεγαλτερο μρος του κειμνου εναι πιστ αντγραφο της ΑΚ. Θεωρεται τι η ΑΚ περιεχε τα βιβλα: IV-VII και IX-XV. Απ τα υπλοιπα βιβλα, σως το βιβλο Ι τανε προομιο και παρρτημα τα βιβλα ΙΙ και ΙΙΙ, αλλ η λλειψη σχολων απ τον Σχολιαστ ΠΑ σ' αυτ και στο βιβλο VIII (το βιβλο με τα επιγρμματα του Γρηγορου Ναζιανζηνο) δεχνει τι τα βιβλα αυτ δεν ταν ( αν κποια τανε παραρτματα δεν θεωρονταν) μρος της ΑΚ.
     Στα κεμενα των σχολων της ΠΑ φανεται τι μρος της αντιγρφηκε απ το βιβλο του Μιχαλ (πιθαντατα του Μιχαλ Χαρτοφλακα) απ τον διο τον Μιχαλ και το οποο βιβλο ταν πιστ αντγραφο το πρωττυπο βιβλο επιγραμμτων Κεφαλ. Το βιβλο του Μιχαλ δεν χει σωθε. Το ργο του αναφρεται μνο στο χειργραφο της ΠΑ, στα σχλια των περιθωρων του βιβλου. Κποιες απ τις αναφορς στο MS. Palatinus gr. 23 (στο τμμα Ανθολογας που εναι στη Βιβλιοθκη Χαδελβργης - το λλο εναι στο Παρσι: Par. Suppl. gr. 384) εναι οι ακλουθες:

   Στη σελδα 81 του χειρογρφου, δπλα στο Προομιο της Ανθολογας Μελεγρου (Στεφνου)αναφρεται πως ο Κεφαλς διαχρισε τα ποιματ της σε διφορα θματα.

   Στη σελδα 207 του Παλατινο χειρογρφου, δπλα στην αρχ του Βιβλου VII που περιχει τα Επιτμβια επιγρμματα, αναφρεται πως εκε εναι η «αρχ των επιτυμβων ων σχεδασεν ο κριος Κωνσταντνος Κεφαλς ο μακριος κι αεμνηστος και τριπθητος νθρωπος».

   Στη σελδα 273 του χειρογρφου της ΠΑ, πνω-πνω αναφρεται τι «μχρις εδ γινε αντιπαραβολ με το (βιβλο) του κυρου Μιχαλ και διορθθηκαν μερικ (σφλματα) παρλο που κι εκενο (το βιβλο του Μιχαλ) εχε επσης σφλματα».

   Στην δια σελδα 273, στο δεξ περιθρια, πνω, αναγρφεται τι το παρακεμενο ποημα του Αλκαου Μυτιληναου προβλθηκε απ τον Κεφαλ στη Σχολ Νας Εκκλησας (στη  Πλη) επ του Γρηγορου Μαγστορος.

   Επσης στην δια σελδα 273 του χειρογρφου της ΠΑ, κτω δεξι αναφρεται τι μχρις εκε, αυτ που γραψε ο Μιχαλ, περιεχαν επιγρμματα που αντγραψε με το διο του το χρι απ τη ββλο του Κεφαλ.

     Οι μελετητς θεωρον τι ο Πλανοδης, εν βασστηκε στην ΑΚ, δεν εχε στη διθεσ του οτε το πρωττυπο, οτε κποιο πιστ αντγραφο, αλλ οτε και τη ΠΑ αντγραφ της. Θεωρον τι εχεν λλο λλα αντγραφα, που δεν ταν τσο καλς ποιτητας εχαν ελλεψεις (μρος του περιεχομνου τους εχε χαθε). Απ τους μελετητς αναφρεται η παρξη τουλχιστον 5 κι 6 αντιγρφων της ΑΚ:

   Αντγραφο που χρησιμοποησε ο γραφας Α της ΠΑ.

   Αντγραφο που χρησιμοποησε ο γραφας J της ΠΑ.

   Αντγραφο που χρησιμοποησε ο διορθωτς C της ΠΑ (σγουρα διαφορετικ απ του Α και του J, το «βιβλο του Μιχαλ» για το οποο αναφρεται τι ο διος ο Μιχαλ εχε αντιγρψει απ τη ββλο του Κεφαλ.

   Αντγραφο του Μξιμου Πλανοδη απ το οποο γραψε το χειργραφο PlA (folios 2-76) της ΠλΑν.

   Αντγραφο του Πλανοδη απ το οποο γραψε το χειργραφο PlB (folios 81-100) της Πλαν., (ο διος αναφρει ρητ τι χρησιμοποησε διαφορετικ αντγραφα).

   Πιθανς ο γραφας Β της ΠΑ εχε επσης διαφορετικ αντγραφο.

     Σε κεμενο που αναφρεται η ΑΚ χουμε:

   Σελ. 81 του χειρογρφου της Παλατινς Ανθολογας (σε απδοση): Αυτς ο Μελαγρος ταν Φονικας απ τη Παλαιστνη ο οποος συνθεσε αυτ τον στφανο επιγραμμτων τον οποο συνταξε «κατ στοιχεο» (αλφαβητικ) αλλ ο Κωνσταντνος ο επονομαζμενος Κεφαλς τα τακτοποησε διαχωρζοντς τα σε διφορα θματα, δηλαδ ερωτικ, & αναθεματικ & επιτμβια & επιδεικτικ πως βαλε σε τξη στο παρν γγραφο (Κεμενο με απδοση του πρωττυπου: «Οτος ο Μελαγρος Φονιξ ν τ' απ Παλαιστνη πολ εποησεν δε τον θαυμσιο τουτον των τ' επιγραμμτ(ων) στφανον συνταξεν δε αυτ κατ στοιχεο αλλ Κωνσταντ(νος) ο επονομαζμε(νος) Κεφαλς συνχεεν αυτ δφωρσας <διαχωρσας> εις κεφαλδας διφ <διφορας> γουν ερωτικ διως & αναθεματ(ικ) & επιτμβια & επιδεικτικ: ως νυν υποττακτε εν τω παρντι πτυκτωι)».

                   Η Ανθολογα Πλανοδη

     Ο Μξιμος Πλανοδης (1260-1305 μ.Χ.) τανε Βυζαντινς λγιος μοναχς, συγγραφας και λατινιστς με σημαντικ θεολογικ και φιλολογικ ργο.


Χρτης14ου αι. που απεικονζει τη Βρετανα, ο Πλανοδης δημιοργησε το χρτη αυτ βασιζμενος σε παλαιτερο του Κλαδιου Πτολεμαου.

          Γεννθηκε στη Νικομδεια της Βιθυνας γρω στο 1260 και δδαξε στη Μον Χρας στη  Πλη. Αρχικ τχθηκε υπρ της νωσης των εκκλησιν κι υποστριξε τον αυτοκρτορα Μιχαλ Η' Παλαιολγο που ακολοθησε ενωτικ πολιτικ. μως μετ το θνατ του και την νοδο στο θρνο του Ανδρνικου ΒΠαλαιολγου, που τανε κατ της νωσης, ο Πλανοδης συντχθηκε με τους ανθενωτικος κι γραψε μια πραγματεα (Κατ Λατνων συλλογισμο περ της εκπορεσεως του Αγου Πνεματος) κατ της προσθκης και της θεολογας του Filioque. Τη περοδο κενη δεν τανε σπνιο υποστηρικτς μχρι ττε της μιας της λλης πλευρς στο θμα της νωσης των εκκλησιν ν’ αλλζουνε πλευρ. Εκτς της παραπνω πραγματεας γραψε τον λγο Περ πστεως, μνους, καννες, εγκμια αγων κ.α. Ξεκνησε τη σταδιοδρομα του ως γραφας κι αντιγραφας χειρογρφων στο αυτοκρατορικ παλτι, που αργτερα κατεχεν υψηλ θση παρ τη νεαρ ηλικα του.
     ταν κτοχος ευρτατης παιδεας κτι που φανεται απ’ ολκερο το ργο του. Απ την αλληλογραφα του δε με τον αστρονμο Μανουλ Βρυννιο προκπτει πως εχε και σημαντικς γνσεις αστρονομας.


Η 1η σελδα της ανθολογας του απ χειργραφο του 1300

   Σημαντικτερο μως ταν το φιλολογικ του ργο. γραψε μεταξ λλων:

   Περ γραμματικς,

   Περ συντξεως,

   Κατ Λατνων συλλογισμο περ της εκπορεσεως του Αγου Πνεματος

   Ανθολογα διαφρων επιγραμμτων (αποκαλομενη τρα Ανθολογα Πλανοδη Anthologia Planudea, μια συλλογ 2.400 επιγραμμτων σε 15.000 στχους, βασισμνη σε αντγραφα της Ανθολογας Κεφαλ, γνωστ μετ τη 1η ντυπη κδοσ της το 1494 ως Anthologia Graeca.

   Σχλια σε ργα της κλασσικς ελληνικς γραμματεας (του Ησοδου, του Σοφοκλ, του Αριστοφνη, του Θουκυδδη κ.α.)

   Ψηφοφορα κατ' Ινδος με το οποο εισγαγε στο Βυζντιο για 1η φορ τα αραβικ αριθμητικ ψηφα.

   Μετφρασε απ τα λατινικ ργα του Κτωνα, του Οβδιου, του Κικρωνα κ.α. καθς και το ργο του Αυγουστνου Περ της Αγας Τριδος (De Trinitate) που προκλεσε πολλς θεολογικς συζητσεις.

                      Η Παλατιν Ανθολογα

     Η Παλατιν Ανθολογα (Anthologia Palatina) εναι συλλογ αρχαων και βυζαντινν ελληνικν επιγραμμτων απ τον 7ο αι. π.Χ. μχρι το 600 μ.Χ., που βρθηκε σε χειργραφο το 1606 μ.Χ. και θεωρεται πως συντχθηκε το 10ο αι.μ.Χ. με βση την Ανθολογα Κεφαλ. Μαζ με την Ανθολογα Πλανοδη απαρτζει τη συμβατικ ονομαζμενη Ελληνικ Ανθολογα (εναι παρακτω).
     Πρκειται για πλουσιτατη ποιητικ ανθολογα απ 3.700 επιγρμματα 370 και πλον ποιητν καταχωρισμνων σε 15 κεφλαια (βιβλα). Βασζεται σε συλλογ που συνταξε αρχς του 10ου αι. ο Βυζαντινς κληρικς και λγιος Κωνσταντνος Κεφαλς, βασιζμενος σε αρχαες συλλογς. Πρε το νομ της απ τη Παλατιν Βιβλιοθκη Χαδελβργης που βρθηκε το χειργραφο με κδικα Palatinus 23, απ το Γλλο λγιο Σαλμσιους (Claude de Saumaise). Σμερα το μεγαλτερο κομμτι της βρσκεται στη Βιβλιοθκη Χαδελβργης (MS Pal. gr. 23) κι να μικρτερο στο Παρσι (Par. Suppl. gr. 384).



     Παλατιν Ανθολογα αποκαλεται εναλλακτικ και το σνολο των ποιημτων του Παλατινο χειρογρφου (ρα νω) με τη προσθκη των 400 περπου ποιημτων της Ανθολογας Πλανοδη ως 16ο βιβλο, συνολικ περπου 4100 επιγρμματα/ποιματα. Σημεινεται τι ο ορισμς αυτς ρχεται σε αντθεση με τον πρτο ορισμ, κατ τον οποο με τον ρο ΠΑ αναφρονται αποκλειστικ τα ποιματα του παλατινο χειρογρφου (μλιστα χι κποια που εναι γραμμνα εκ των υστρων πνω στο χειργραφο αυτ, ρα παρακτω για τη Συλλογ Σπ, στη σχετικ παργραφο). Τλος, σε 3ο ορισμ, απ κποιες πηγς ο ρος ΠΑ εναι λγο-πολ ισοδναμος με τον ρο Ελληνικ Ανθολογα. Σημεινεται τι ο ορισμς αυτς ρχεται σ’’ αντθεση μ’ ναν απ τους ορισμος της ΕΑ, σμφωνα με τον οποο ΕΑ εναι το σνολο των ελληνικν ποιημτων κι επιγραμμτων, χι μνο απ τις 2 συλλογς (Παλατιν & Πλανοδη), αλλ κι απ πολλς λλες πηγς.
     Σημεινεται λοιπν τι οι πηγς χρησιμοποιον (ετε -σπανιτερα- ρητ, ετε -συνηθστερα- μμεσα) κποιον απ τους παραπνω 3 ορισμος, που ρχονται σ’ αντθεση μεταξ τους. Στο παρν περιγρφεται αναλυτικ η ΠΑ κατ κριο λγο σμφωνα με το 1ο ορισμ, δηλαδ αφορ πιτερο το Παλατιν χειργραφο. Με το 2ο και 3ο ορισμ περιγρφεται αναλυτικ στο ρθρο Ελληνικ Ανθολογα (μετ τοτο).
     Η αξα της εναι μεγλη γιατ δισωσε το ελληνιστικ επγραμμα, σημαντικ εδος της ελληνικς ποησης απ τους Αλεξανδρινος Χρνους μχρι την εποχ του Ιουστινιανο. Μεγλη επσης εναι κι η επδραση που σκησε στη δυτικ φιλολογα.



     Στη βιβλιογραφα χρησιμοποιονται διαφορετικς ονομασες για τη ΠΑ, λλες απ αυτς ακμη και σε σημερινς εκδσεις αι λλες χρησιμοποιονταν στο παρελθν:

   1). Παλατινς κδικας (codex Palatinus), αναφερμενο ετε στο σνολο της ΠΑ, ετε στο τμμα του κδικα που βρσκεται στη Παλατιν Βιβλιοθκη, το MS Pal. gr. 23
   2). Ανθολογα Κεφαλ. Αν και σμερα εναι γνωστ τι η ΠΑ χει βασιστε αλλ δεν εναι η ΑΚ, και στο παρελθν αλλ σε μερικς περιπτσεις και σε σγχρονες δημοσιεσεις χρησιμοποιεται ο ρος για να τη περιγρψει.
   3). Ο Κδικας Βατικανο (codex Vaticanus), ρος που χρησιμοποιονταν ταν το χειργραφο βρισκτανε στη Ρμη, στο Βατικαν, πριν τη μετακνησ του στο Παρσι (μεταξ 1623-1797).
   4). Ο Παρισινς κδικας (codex Parisinus), αναφερμενο στο σνολο της ΠΑ για σο καιρ το χειργραφο βρισκταν στο Παρσι (1797-1815). ταν γνεται αναφορ στον Παρισιν κδικα σε σγχρονες πηγς εννοεται ο Par. Suppl. gr. 384, το τμμα της ΠΑ που βρσκεται σμερα στο Παρσι.
   5). Ελληνικ Ανθολογα: Η ΠΑ βρσκεται σε πολλς εκδσεις με ττλο Anthologia Graeca Anthologie Grecque Greek Anthology. Επιπλον σε κποιες αναφορς αναφρεται ως Παλατιν Ελληνικ Ανθολογα  κι αντστροφα. Σημεινεται τι ο ρος ΕΑ σμερα αναφρεται συνηθστερα ετε στο σνολο των ποιημτων / επιγραμμτων της ΠΑ και της Ανθολογας Πλανοδη, ετε στο ευρτερο σμα ελληνικν επιγραμμτων που χουνε βρεθε, εν στο παρελθν τανε συννυμο με το ργο που σμερα ονομζουμε Ανθολογα Πλανοδη. Για λεπτομρειες και τεκμηρωση, δετε στα παρακτω κεφλαια.
   6). Παλατιν Χειργραφο.

     Σημεινεται οι παραπνω ονομασες πως παλατινς κδικας, κδικας του Βατικανο Παρισινς κδικας χρησιμοποιονται μνο στο πλασιο κειμνων που αναφρονται στη Παλατιν την Ελληνικ Ανθολογα, γιατ με τις ονομασες αυτς αποκαλονται λοι οι κδικες που βρσκονται στις συγκεκριμνες βιβλιοθκες (δηλαδ κθε κδικας της Παλατινς Βιβλιοθκης αποκαλεται Παλατινς κδικας, ο οποιοσδποτε κδικας που φυλσσεται στο Βατικαν λγεται codex Vaticanus κλπ.).

     Η ΠΑ στηρχτηκε σε προγενστερες συλλογς επιγραμμτων, της ρωμακς αυτοκρατορικς κι στερης ρωμακς εποχς:
     Πρτος ο Μελαγρος απ τα Γδαρα της Συρας συστηματικ συγκντρωσε (περ το 70 π.Χ.) επιγρμματα διαφρων ποιητν, κατ’ αλφαβητικ σειρ, σε μια συλλογ που την ονμασε Στφανο, που πρσθεσε και δικ του ποιματα (ο Στφανος του Μελεγρου). Στον πρλογο αναφρει τους ποιητς που ανθολγησε και παρομοιζει τον καθνα μ’ να λουλοδι. Στο τλος λει τι περιλαβε ποιματα κι λλων ποιητν των οποων τα ονματα δεν αναφρει.
     Γρω στο 40 μ.Χ. ο Φλιππος Θεσσαλονικες αντανπλεξε Στφανον σε αλφαβητικ κι αυτς σειρ, που περιλμβανε ργα ποιητν μετ τον Μελαγρο καθς και δικ του, τον Στφανο του Φιλππου Θεσσαλονικως.
     Ο Διογενειανς Ηρακλειτης το 140 μ.Χ. εξδωσε το Επιγραμμτων Ανθολγιον που περιλμβανε επιγρμματα διαφρων ποιητν, -ο διος δεν ταν ποιητς.



     Το 2ο αι. ο ποιητς Στρτων εξδωσε τη συλλογ Μοσα Παιδικ που για πολλος αποτελοσε το νειδος της Αρχαας Ελληνικς Ποησης. Περιεχε παιδεραστικ επιγρμματα απ τους Στεφνους που αναφρθηκαν παραπνω, αλλ και νετερα και πολλ δικ του. Η παιδεραστα ταν μια μορφ ρωτα αρκετ διαδεδομνη στην αρχαιτητα και μερικ απ’ τα ποιματα αυτ εναι πλημμυρισμνα απ γνσιο ασθημα και συναγωνζονται σε ομορφι τα ωραιτερα ερωτικ ποιματα. Πολλ ββαια εναι στ’ αλθεια αθυρστομα μχρις αισχρτητας.
     Τον 6ο αι. συγκροτθηκε ο Κκλος των νων επιγραμμτων απ’ τον Αγαθα, ποιητ κι ιστορικ. Περιλμβανε ποιματα δικ του κι λλων συγχρνων του καταταγμνα ανλογα με το περιεχμεν τους, κατταξη που μιμθηκαν οι κατοπινο ανθολγοι. Στον Κκλο σταματ η αρχαα επιγραμματικ ποηση. Τα λγα επιγρμματα που προστθηκαν αργτερα (Σωφρονου, Λεοντου, Φωτου κλπ) εχανε χριστιανικ θματα και διαφορετικν αισθητικν αξα.
     μως, το ργο των αρχαων επιγραμματοποιν θα ‘ταν ολτελα γνωστο αν δεν υπρχαν οι κωδικοποισεις βυζαντινν φιλολγων της Μακεδονικς Αναγννησης. Στα τλη του 9ου αι., ο πρωθιερας (πρωτοπρεσβτερος) της αυτοκρατορικς Αυλς της Πολης, Κωνσταντνος Κεφαλς, συνθεσε το κριο σμα της Ανθολογας, βασιζμενος στους στεφνους της αρχαιτητας και στα μετπειτα επιγρμματα πως αυτ του Παλου Σιλεντιριου και του Αγαθα. Στο ργο αυτ βοηθθηκε απ τον μγιστρο Γρηγριο απ τη Κμψα, που ‘χε φρει πολλ επιτμβια επιγρμματα κι λλες μμετρες επιγραφς απ την Ελλδα και τη Μικρ Ασα (αυτ πρασαν στη συλλογ του ως αννυμα). Αυτ καθαυτ το χειργραφο χει χαθε, μπορε μως να ανασυντεθε απ την υπρχουσα μορφ της ΠΑ, επειδ γρω στα 980, νας αννυμος συντκτης το αντγραψε εμπλουτζοντς το με τα βιβλα που σμερα αριθμονται ως Ι, ΙΙ, III, VIII, XIII. Στο διο πρσωπο αποδδεται κι η θεματικ κατταξη των ποιημτων.
     Ο Μξιμος Πλανοδης, ιερωμνος κι αυτς συνθεσε την Ανθολογα του το 1299. Περιεχε 2.400 επιγρμματα με 15.000 στχους, στηριζμενος στην Ανθολογα Κεφαλ, απ την οποα μως παρλειψε διασκεασε σα θεωροσε σεμνα. Ωστσο πρσθεσε 388 επιγρμματα που δεν περιλαμβνονται στην ΑΚ, αν κι χει υποστηριχθε πως αυτ τα ποιματα προρχονται απ χαμνα χειργραφα του Κεφαλ. Κι η δικ του κατταξη ταν θεματικ, διαφορετικ μως απ αυτ της προηγομενης ανθολογας.
     Το χειργραφο της ΠΑ αποτελεται απ 709 σελδες. Το τμμα που βρσκεται σμερα στη Βιβλιοθκη Χαδελβργης (MS Pal. gr. 23) αποτελεται απ τις σελδες 1-614 και τ’ λλο που βρσκεται στην Εθνικ Βιβλιοθκη Παρισιο (Par. Suppl. gr. 384) αποτελεται απ τις σελδες 615-709 (94 σελδες).
     Το χειργραφο γρφτηκε απ 4 γραφες γρω στα 980 κι να μρος του ελγχθηκε απ διορθωτ και σχολιστηκε απ λημματιστ.

     Οι γραφες ταν οι εξς:

   γραφας Α:    σελδες 4-9.384.8

   γραφας J:    σελδες 9.348.9-9.563 -πιθανς ο Κωνσταντνος ο Ρδιος.

   γραφας Β:   σελδες 9.564-11.66.3

  γραφας Β2: σελδες 11.66.4-11.118.1

   γραφας Β:   σελδες 11.118.1-13.31

    
O γραφας J κανε διορθσεις στο κεμενο του γραφα Α και τλος νας διορθωτς C (Corrector) κανε πολλς διορθσεις στο κεμενο και του Α και του J.

     Το χειργραφο της ΠΑ ανακαλφθηκε το 1606, αλλ το 1554, ο Ερρκος Στφανος (Henri Estienne) (με τη λατινο-ελληνικ εκδοχ Enricus Stephanus) προχρησε στην εκτπωσ του 1ου του βιβλου Ανακρεντια, με μια σειρ ποιημτων που θεωροσε τι ανκανε στον Ανακροντα, απ χειργραφο που βρκε λγα χρνια πριν στη Λουβν (Louvain) του σημερινο Βελγου. Εκ των υστρων φνηκε τι τα ποιματα αυτ δεν εχανε καμι διαφορ απ κενα που βρεθκανε στο χειργραφο της ΠΑ και θεωρεται πως εκε ο Εστιν εχε βρει το Παλατιν χειργραφο, που γνωστο πς, κατληξε στη συνχεια στη Παλατιν Βιβλιοθκη Χαδελβργης.
     Μχρι το 1606 τανε γνωστ μνον η Ανθολογα Πλανοδη, που ‘χε γραφτε το 1299 κι εκτυπωθε το 1494. Το 1606 ο νος ττε Σαλμσιος (Claude de Saumaise) ανακλυψε το χειργραφο στη Χαδελβργη (τανε ττε πρωτεουσα της γερμανικς ηγεμονας του Κτω Παλατιντου· απ εδ γινε γνωστ τσι.). Το 1623 ο Μαξιμιλιανς της Βαυαρας χρισε λο το χειργραφο στον Ππα Γρηγριο ΙΕ, εν το 1797 ο Ναπολων αξωσε να δοθε το χειργραφο στην Εθνικ Βιβλιοθκη Παρισιο. Μετ τη πτση του, το 1815, οι Γερμανο ζητσανε το χειργραφο αλλ επιστρφηκε μνο το μεγαλτερο μρος του, ο Παλατινς Κδικας 23 (Χαδελβργη, Codex Palatinus 23), που περιλμβανε τα πρτα 13 βιβλα της. να τμμα του (Parisinus Suppl. Gr. 384), με τα 2 τελευταα βιβλα, μεινε στο Παρσι.
     Το παλατιν χειργραφο του 980 (Palatinus 23 & Parisinus Suppl. Gr. 384) χωρζεται σε 15 βιβλα, για τα οποα χει καθιερωθε λατινικ αρθμηση.
     Πριν απ την ναρξη του 1ου βιβλου υπρχουν επιγρμματα που ‘χουνε καταγραφε στις 1ες σελδες που ‘τανε κενς, κποια λλα στις τελευταες και κποια ενδιμεσα που δε θεωρονται μρος της ΠΑ, αλλ συνθως αναφρονται ως μια απ τις Syllogae minores, τις μικρτερες δηλαδ συλλογς που ‘χουνε διασωθε, με το νομα Sylloge Σπ (Συλλογ Σπ). Τα επιγρμματα αυτ εναι 58 σε αριθμ κι εναι δια με κποια απ’ αυτ της Ευφημιανς Συλλογς.

   Το βιβλο Ι περιχει 123 χριστιανικ επιγρμματα.
   Το βιβλο ΙΙ περιχει εκφρσεις δηλ. περιγραφς των αγαλμτων που βρσκονταν στο δημσιο γυμναστριο του Ζευξππου στη Πλη. Η “κφρασις” αυτ γρφτηκε απ το Χριστδωρο κι χει 416 δακτυλικος 6μετρους στχους, το γυμναστριο καταστρφηκε απ φωτι λγον καιρ μετ τη σνθεση του ποιματος.
   Το βιβλο ΙΙΙ χει 19 επιγρμματα, τα Κυζικην, που 'τανε γραμμνα στο να της Απολλωνδας στη Κζικο.
   Το βιβλο IV περιχει τα προομια των Στεφνων, του Μελαγρου και του Φιλππου και του Κκλου του Αγαθα, καθς κι ακμη 2 ποιματα του τελευταου.
   Το βιβλο V περιχει 310 ερωτικ επιγρμματα απ’ λες τις συλλογς. Πολλ απ’ αυτ εναι αληθιν αριστουργματα σε ασθημα κι φος.
   Το βιβλο VI περιχει 358 αναθηματικ επιγρμματα. Εναι αυτ που γρφτηκαν ( υποτθεται τι γραφτκανε) για να συνοδεσουν τα αφιερματα γνωστν ιστορικν προσπων (Παυσανας, Λας κ.α.) απλν ανθρπων, κυνηγν, ψαρδων, γεωργν κ.α.
   Το βιβλο VII, απ τα καλτερα, περιχει 748 επιτμβια επιγρμματα, πραγματικ φανταστικ, σε τφους γνωστν κι αγνστων προσπων.
   Το βιβλο VIIΙ περιχει 254 επιγρμματα του Γρηγορου Ναζιανζηνο.
   Το βιβλο IX χει 827 επιγρμματα επιδεικτικ, με διφορα θματα.
   Το βιβλο X χει 126 επιγρμματα προτρεπτικ, φιλοσοφικο κι ηθικο περιεχομνου.
   Το βιβλο XI περιχει 442 επιγρμματα, απ τα οποα τα πρτα 64 εναι συμποτικ και τα υπλοιπα σκωπτικ.
   Το βιβλο XII εναι η Μοσα Παιδικ του Στρτωνα (258 επιγρμματα).
   Το βιβλο XIII περιχει 31 επιγρμματα λα με μτρο διφορο απ το ελεγειακ 2στιχο.
   Το βιβλο XIV χει 150 προβλματα, χρησμος κι αινγματα..
   Το βιβλο XV περιχει 51 σμμικτα, δηλαδ διαφρων θεμτων.

     Τα 3 τελευταα βιβλα με τις χριστιανικς παρεμβολς, τα τεχνοπαγνια του XV βιβλου, τα προβλματα, αινγματα κ.τ.λ. υστερον κι αυτ σε λογοτεχνικ αξα.
     Σε εκδσεις της ΕΑ, μετ τα 15 βιβλα της ΠΑ, παρουσιζεται ως βιβλο XVI, κεφλαιο με τα 388 επιγρμματα της Ανθολογας Πλανοδη που δεν περιλαμβνονται στο χειργραφο της ΠΑ.
     Η ΠΑ αποτελεται απ περπου 3.700 ποιματα με πνω απ 23.000 στχους συνολικ. Η κτασ τους ποικλλει. Το πιο μακρ επγραμμα χει 76 στχους (Ι 10). Υπρχουν μερικ που ‘χουνε πνω απ 20 στχους και μερικ μονστιχα, αλλ τα περισστερα χουν 2-12 στχους. Το μτρο των ποιημτων της ΠΑ εναι το ελεγειακ 2στιχο, δηλ. ο δακτυλικς 6μετρος που απαντται και στα ομηρικ πη, συναρμοσμνος με τον δακτυλικ 6μετρο σε να εδος στροφς. Υπρχουν ββαια κποιες εξαιρσεις αλλ το ελεγειακ 2στιχο κυριαρχε.
     Η ΠΑ εναι χρος που ως χει λεχθε, «αριστουργματα συντρβουν αριστουργματα» και που πρωταγωνιστον ελσσονες κι γνωστοι, στους πολλος, ποιητς ελληνιστικς και πρωτοβυζαντινς εποχς, πως οι Καλλμαχος, ριννα, Αντη, Ασκληπιδης, Λεωνδας Ταραντνος, Διοσκορδης, Αντπατρος Σιδνιος, Μελαγρος, Κριναγρας, Φλιππος Θεσσαλονικες, Μρκος Αργεντριος, Παλλαδς, Ρουφνος, Φιλδημος, Αγαθας, Παλος Σιλεντιριος. Περιχει ββαια και λαμπρ ονματα, πως οι μηρος, Ασωπος, Πυθαγρας, Πιττακς, Αλκαος, Αρχλοχος, Μμνερμος, Σαπφ, Κλεβουλος Ρδιος, Ανακρων αλλ τα επιγρμματ τους κι ελχιστα εναι και ψευδεπγραφα τα περισστερα. Το διο ισχει και γι’ λλους σημαντικος ποιητς και συγγραφες πως οι Σιμωνδης Κεος (αν κι εναι ο πατρας του επιτμβιου επιγρμματος), Αισχλος, Βακχυλδης, Εμπεδοκλς, Ευριπδης, Θουκυδδης, Πλτων (που εξρισε τους ποιητς απ τη Πολιτεα του), Μνανδρος, Θεκριτος και Λουκιανς και που οπωσδποτε η παρουσα τους στην Ανθολογα δεν μπορε να σταθε δπλα στην λλη τους πνευματικ παραγωγ (θα γραφτονε στοιχεα για Δημιουργος επιγραμμτων σε προσεχς ρθρο).
     Κατ τον Αριστξενο Σκιαδ η Ανθολογα «αποτελε θησαυρ ανεκτμητης αξας για τη κλασσικ φιλολογα». Ο ρης Δικταος μιλ για «το εκπληκτικ θαμα...που φωτζει την ελληνικ μορα μας απ τα προομηρικ ως τα μσα βυζαντιν χρνια». Πολλ απ’ τα επιγρμματα εναι μικρ αριστουργματα, αληθιν ργα τχνης που συμπυκννουν με αξιοθαμαστη βραχτητα υψηλ νημα, ομορφι σπνιας ευαισθησας το χαρακτηριστικ αστραποβλο πνεμα. Ο Βλτερ Κρντς λει τι πολλ απ’ τα επιτφια επιγρμματα της ελληνιστικς εποχς «χουν ομορφι ξεχωριστ». Κι αν υπρχουν μερικο που θεωρον τι η βραχτητα ενς ργου τχνης αφαιρε την αξα του, υπρχουν λλοι που πιστεουν πως μ’ σο λιττερα κατορθσει ο καλλιτχνης να δσει τελικ την εντπωση που θλει, τσο πιο πετυχημνος εναι. Κατ τον Παλαμ οι ποιητς της Ανθολογας κατρθωσαν να κνουν «να 4στιχο κι να 2στιχο επγραμμα… να αξζη ολκληρο ποημα». μοια εγκωμιαστικο οι λγιοι Κρλ τφριντ Μλερ (Karl Otfried Muller) κι λμπιν Λσκι (Albin Lesky).
     Οπωσδποτε χει και τα ελαττματ της. Ανμεσα στα τσα ποιματα δεν ταν δυνατν να μην να χουν εισχωρσει και μερικ που η ποιτητ τους υστερε. Εναι ορισμνα χωρς αξιλογο νημα ποιητικ πνο, λλα που εναι απλ στιχουργικ παιχνδια (τεχνοπαγνια, ακροστιχδες, στχοι με τα 24 γρμματα της αλφαβτου κλπ). Υπρχουνε τλος τα πορνικ κι αθυρστομα του ΧΙI βιβλου, αν και δε λεπει απ αυτ το πθος και το πνεμα. Τλος υπρχουν αρκετ επιγρμματα λγο πολ μοια στο περιεχμενο, ακμα και στη διατπωση. Η ομοιτητα αυτ κνει πολ προβληματικ την αξιολγηση των ποιητν τους. Ββαια η μπνευση θα πρπει ν’ αποδοθε στον αρχαιτερο ποιητ αλλ, με την αβεβαιτητα που υπρχει ως προς τη πατρτητα πολλν ποιημτων και τα βιογραφικ των ποιητν, τα πργματα περιπλκονται κπως. Πολλ επιγρμματα δεν ανκουν, αναμφβολα, στους ποιητς που αποδδονται, λλων αμφισβητεται η πατρτητα προτενονται λλοι ποιητς απ’ αυτος που αναγρφει το κεμενο.
     Η 1η σημαντικ κδοση ποιημτων της ΠΑ γινε απ τον Ρισκε (Reiske), που εξδωσε σημαντικ μρος της το 1754 με εξαρεση ποιματα που του φνηκαν υπερβολικ τολμηρ. Η 1η πλρης κδοση των ποιημτων της ΠΑ μαζ με ποιματα απ’ λλες πηγς γινε απ τον Ρτσαρντ Μπρουνκ (Richard Brunck) μεταξ 1772 -76 σε 3 τμους με ττλο Analecta veterum poetarum Graecorum  (Ανλεκτα αρχαων ελλνων ποιητν). Κατταξε τα ποιματα απ το Παλατιν χειργραφο και τις λλες πηγς αν ποιητ παρουσιζοντας 1η φορ τσο πλρη εικνα των Ελλνων ποιητν. Παρακτω φανονται οι τρεις τμοι:

   Analecta veterum poetarum Graecorum, Tom. I, ed. Richard Franz Philipp Brunck, Argentorati, Typis Ioannis Henrici HEITZ Academiae Typographi, 1772[σημ. 1] (506 σελδες).
   Analecta veterum poetarum Graecorum, Tom. II, ed. Richard Franz Philipp Brunck, Argentorati, Typis Ioannis Henrici HEITZ Academiae Typographi, 1773[
σημ. 2] (529 σελδες).
   Analecta veterum poetarum Graecorum, Tom. III, ed. Richard Franz Philipp Brunck, Argentorati, Typis Ioannis Henrici HEITZ Academiae Typographi, 1776 (319
σελδες).

    
20 περπου χρνια μετ, στα 1794-14, ο Φρντριχ Γικομπς (Friedrich Jacobs) συμπλρωσε τη δουλει του Μπρουνκ με 13 τμους. Σ’ αυτ, στους 1ους 4 τμους, ξανατπωσε (με επιμλεια) τα ποιματα του Analecta veterum poetarum Graecorum ακολουθντας κατ γρμμα την κδοση του Μπρουνκ (με αναφορ σε κθε σελδα των βιβλων του). Ο ττλος των 4 αυτν 1ων βιβλων ταν Anthologia graeca sive Poetarum graecorum lusus (Ελληνικ ανθολογα ργα ελλνων ποιητν). Ο 5ος τμος τανε τα Ευρετρια (κτι που ‘λειπε στα πριν) κι απ τον 6ο μχρι τον 13ο τα Animadversiones In Epigrammata Anthologiae Graecae Secundum Ordinem Analectorum Brunckii (Παρατηρσεις στα Επιγρμματα της Ελληνικς Ανθολογας Σμφωνα με τη Διταξη των Αναλκτων του Μπρουνκ), σημαντικτατο ργο στο που ανλυσε κθε επγραμμα και σγκρινε τις διφορες εκδσεις του (απ’ τη Παλατιν και την Ανθολογα Πλανοδη, τις λλες πηγς).
     Στα 1813-17, ο Γικομπς εξδωσε την ΕΑ, ακολουθντας τη κατταξη του χειρογρφου της ΠΑ με 2 προσθκες : των 388 επιγραμμτων του Πλανοδη που δε βρσκονται κει (Anthologiae Planudeae epigrammata quae in Codice Palatino non reperiuntur) και 391 επιγραμμτων απ’ λλες πηγς (Appendix epigrammatum apud scriptores veteres et in marmoribus servatorum). Στις εκδσεις αυτς χρησιμοποησε το Apographum Gothanum, το απγραφο (αντγραφο) της Βιβλιοθκης ρνεστ Β', Δοκα του Gotha, να πιστ χειργραφο αντγραφο που φτιαξε ο Σπαλττι (Spaletti) απ το πρωττυπο ταν αυτ τανε στη Βιβλιοθκη Βατικανο και που εχε αγορσει το 1776. Η κδοση του Γικομπς, που περιχει χι μνο τα επιγρμματα με τη σειρ του πρωτοτπου, αλλ και τις σημεισεις στα περιθρια του Παλατινο χειρογρφου εναι διαθσιμη στο διαδκτυο.
     Η 1η κδοση στην οποα συνδυστηκαν τα χειργραφα της παλατινς βιβλιοθκης κι αυτ του Παρισιο γινε το 1911 απ τον C. Preisedanz στο Leiden. Προσιτς σμερα εκδσεις εναι, μεταξ λλων, αυτ της Loeb Classical Library με πεζ αγγλικ μετφραση του Πτον, του Μπκμπι (Beckby) με γερμανικ μετφραση, κριτικ σημεωμα και σχλια και των εκδσεων Les Belles Lettres με πεζ γαλλικ μετφραση, εκτεν εισαγωγ, φθονα σχλια και κριτικ υπμνημα.
     Πολλο ασχολθηκαν με κριτικς εργασες για τη ΠΑ. Πλρης βιβλιογραφα υπρχει στις εκδσεις του Μπκμπι και της Les Belles Lettres (Εισαγωγ, σελ. LXX κ.ε.). Εδ αναφρονται οι μεταφρασμνες στα ελληνικ γενικς περ αρχαας ελληνικς λογοτεχνας μελτες των Καρλ τφριντ Μλερ, Βλχελμ Φον Κριστ (Wilhelm von Christ), Βλτερ Κραντς, λμπιν Λσκι καθς κι οι ελληνικς του Κωνσταντνου Τρυπνη κι σες προλογσανε τις μεταφρσεις που ακολοθησαν.
     Η ΠΑ αλλ κι η Πλαν. γρφτηκαν με βση την ΑΚ. Η σγκρισ τους δεχνει τι η ΠΑ εναι πολ πιο ακριβς στην αντιγραφ των κειμνων, εν στην λλη, ο Πλανοδης εκτς απ αρκετ λθη, εχε συμπληρσει μεταβλλει κποια επιγρμματα. Φανεται πως αντγραψε και τη μορφ της ΑΚ, εν εχε ταξινομσει τα επιγρμματα με πολ διαφορετικ τρπο, αν θμα. Επιπλον, δεν την εχεν αντιγρψει λη αλλ' φησε σημαντικ αριθμ επιγραμμτων: Η Πλαν. χει 2.400 εν η λλη 3.700. Παρλα αυτ, 388 απ' αυτ που αναφρονται στη Πλαν. δεν υπρχουν στην λλη. Τα επιγρμματα αυτ στη συνχεια καταγρφηκαν ως το 16ο βιβλο των εκδσεων της Ελληνικς Ανθολογας, αναφερμενο ως Appendix Planudea. Μετ την ανακλυψη και δημοσευση των επιγραμμτων του Παλατινο χειρογρφου, η Πλανοδεια δεν χει πια την αξα που 'χε και χρησιμεει μνο σα βοθημα.
     δη οι Λατνοι ποιητς Αυσνιος και Μαρτιλης εχαν μεταφρσει μμετρα μερικ επιγρμματα της ΠΑ. Ο Ογκο Γκρτιους μετφρασε την Ανθολογα Πλανοδη (1630-31). Προηγουμνως λατινικς μεταφρσεις της ΑΠλαν κναν ο Παλος Μανοτιος, ο Eilhard Lubin (Χαδελβργη 1604) κ.. Λατινικ μετφραση εκπνησαν επσης οι Boissonade, Bothe, και J. Lapaume στην κδοση Dubner-Gougny. Παραπνω αναφρθηκε η γερμανικ μετφραση του Μπκμπι.
     Μερικς απ τις νετερες γαλλικς μεταφρσεις εναι οι πεζς των Εκδσεων Les Belles Lettres (βλ. και στην περ εκδσεων παργραφο) απ τους Waltz, Desrousseaux, Surry κ.. καθς κι η μμετρη των βιβλων XIII-XV, στην δια κδοση, του F. Buffiere.
     Ιταλικς μεταφρσεις υπρχουν αυτς του Μπρονο Λαβαννι (Bruno Lavagnini), του Μπινινε (Bignone) και του Σαλβατρε Κουασιμντο (Salvatore Quasimodo).
     Στα Αγγλικ τη μετφρασε λη ο Πτον (πεζ μετφραση), στην κδοση της Loeb. Απ τις νετερες μμετρες αγγλικς μεταφρσεις, μπορον να μνημονευτον αυτς των Ρ. Σκλτον (R. Skelton) κι η συλλογικ παρουσαση του 1973 με πρωτεργτη τον Πτερ Τζι (Peter Jay).
     Απ τις ελληνικς μεταφρσεις, αυτοτελες εργασες καταλαμβνουσες αξιλογη κταση ανμεσα σε γενικτερη μεταφραστικ προσπθεια, εναι του Σμου Μενρδου, Γιργου Θμελη, Ηλα Κυζηρκου, Γιννη Δλλα, ρη Δικταου, 33 επιγρμματα του Καλλμαχου, Λευτρη Νεγρεπντη, Κολη Αλπη, Νκου Σφυρερα, Νκου Παναγιτου, Επσης στο περιοδικ Πνευματικ Κπρος 1965-66, 1968-69, 1969-70. Βασλη Λαζαν, Γιργου Ιωννου. Δημοσιευμνες σε περιοδικ περιλαμβανμενες σε γενικτερο ργο τους, μικρς μως κτασης, εναι οι μεταφρσεις που εξεπνησαν ο Ιωννης Πολμης, Κωνσταντνος Σκκκος, Ηλας Βουτιερδης, Ε.Π. Φωτιδης, Θεδωρος Ξδης, Παναγς Λεκατσς, Τκης Μπαρλς, Τλλος γρας, Κστας Καιροφλλας, Θρασβουλος Σταρου, Εδοξος Τσολκης, Αλκος Κωστκης, Λων Κουκολας, Συμεν Κουρτης, Γ.Γ.Παπαγεωργου, Σπρος Παναγιωτπουλος, Λεωνδας Πολυδεκης, Θανσης Παπαθανασπουλος, Ντνος Χριστιανπουλος. Αναφρεται επσης η πεζ μετφραση του Αντρα Λεντκη κι αυτ του Οδυσσα Ελτη των επιγραμμτων του Κριναγρα.
     Η ΠΑ σκησε μεγλη επδραση στη Δση, αρχζοντας απ τον Προπρτιο και φτνοντας στον ζρα Πουντ. Ιδιατερα χαρακτηριστικ εναι η περπτωση του Αμερικανο ποιητ ντγκαρ Λι Μστερς (Edgar Lee Masters), που το 1915 εξδωσε την περφημη Spoon River Anthology που περιλαμβνει 244 επιτφια ποιματα, καταφανς εμπνευσμνα απ αυτν.

                      Η Ελληνικ Ανθολογα

     Ελληνικ Ανθολογα ονομζεται απ τους σγχρονους μελετητς το σμα πνω απ 6.000 ( κατ' λλους 4.000 4.063 4.500), περπου επιγραμμτων και ποιημτων αρχαων Ελλνων και βυζαντινν ποιητν απ τον 7ο π.Χ. μχρι τον 10ο και το 12ο τον 13ο αι., που δημοσιεθηκε αρχικ στο τλος του 16ου. Το κυριτερο μρος της ΕΑ αποτελεται απ υλικ που αντλθηκε κυρως απ 2 χειργραφα, τη Παλατιν και τη Πλανοδεια.
     Σμφωνα μ’ να διαφορετικ ορισμ, αποτελεται απ το σνολο των ποιημτων του Παλατινο χειρογρφου και της Πλαν., δηλαδ αποτελεται απ τα 3700 ποιματα της ΠΑ και απ τα 400 περπου ποιματα της λλης που δεν περιχει η 1η, δηλαδ περπου 4100 επιγρμματα/ποιματα και τα 15 βιβλα του Παλατινο χειρογρφου μ’ ακμη το 16ο, το Πλανοδειο παρρτημα. τσι εξηγονται οι αναφορς σε «4.000 περπου», «πνω απ 4.000» 4.063. Εναλλακτικο τρποι αναφορς στην ΕΑ ταν αυτ θεωρεται τι περιχει μνο ποιματα απ τη ΠΑ και τη Πλαν. εναι «Παλατιν Ελληνικ Ανθολογα» (μ’ εναλλαγς στις λξεις του ττλου σε κθε πιθαν συνδυασμ.
     Υπρχει επσης εναλλακτικς ορισμς, απ κποιες πηγς τι ο ρος ΕΑ εναι λγο ως πολ ισοδναμος με τον ρο ΠΑ. Σημεινεται τι αυτς ο ορισμς ρχεται σε αντθεση και με τους 2 ορισμος που αναφρονται παραπνω και δε συμφωνε και με τον αριθμ επιγραμμτων που διαθτουν οι 2 τους.
     Σε συμπληρωματικ -χι εναλλακτικ- (και πιο αυστηρ) ορισμ, ΕΑ ( σε μετφραση Anthologia Graeca, Greek Anthology κλπ) εναι το νομα δημοσιευμνων βιβλων που χουν εκδοθε απ το 1494 μχρι και σμερα με μεταβαλλμενο περιεχμενο Ελληνικν επιγραμμτων, το οποο μως βασζεται σε μεγλο βαθμ στη χαμνη ΑΚ.



     Στο κεμενο που ακολουθε, ο ρος δε χρησιμοποιεται απλ με κποιον απ τους παραπνω ορισμος, αλλ εξηγεται αναλυτικ για τις διφορες ννοιες που εχε σε κθε χρονικ περοδο.
     Ο ρος Ελληνικ Ανθολογα εχε διαφορετικς ννοιες διαχρονικ απ ττε που ρχισε να χρησιμοποιεται (14ος αι.) μχρι σμερα. Παρακτω αναφρονται οι διφορες χρσεις του ρου.
     Το νομα (λατ. Anthologia Graeca) χρησιμοποιθηκε 1η φορ το 1494 απ τον Ιαν Λσκαρη ως τ’ νομα του τυπωμνου βιβλου της Πλανοδειας. Μχρι το 1606, τσι ονομαζταν αποκλειστικ η αυτ σαν η μνη διαθσιμη μχρι ττε Ελληνικ Ανθολογα. Με την ανακλυψη του χειρογρφου της ΠΑ, ρχισαν εκδσεις της και πλι με γενικ ττλο Anthologia Graeca. Μετ το 1606 λοιπν, αυτ τ’ νομα τανε σε χρση και για τις 2.
     Σταδιακ, απ’ τα τλη του 18ου μχρι τα τλη του 19ου αι. οι μελετητς ρχισαν να δημοσιεουν Ανθολογες που συνδαζαν και τη μια και την λλη χωρς αλλαγς.απλ πρσθεταν και τα του Πλαν. που δεν υπρχανε στη ΠΑ, σα Πλανοδειο Παρρτημα (Appendix Planudea), συνθως δε ρχισε να προστθεται και νο υλικ. Κι αυτς εχανε την δια ονομασα Anthologia Graeca. Την δια περοδο μως εχαν εκδοθε και σημαντικ ργα πως η κδοση απ τον Ιερνυμο Ντε Μπος της ΠλΑν, στα ελληνικ με μετφραση στα λατινικ του Γκρτιους με τον διο αρχικ της ττλο. Αποτλεσμα ταν τι τη περοδο αυτ η ΕΑ ρχισε να διαφοροποιεται και να μη σημανει αποκλειστικ οτε τη μια, οτε την λλη, αλλ ργα με πιο πολλ επιγρμματα-ποιματα (εν η χρση της συνχιζε και για τις λλες 2). Χαρακτηριστικ παρδειγμα εναι η σημαντικτατη κδοση του Jacobs του 1813-1817 με ττλο Anthologia Graeca ad fidem codicis olim Palatini, nunc Parisini, ex apographo Gothano edita (Ελληνικ Ανθολογα, πιστ αντγραφο του Παλατινο κδικα, νυν Παρισινο, απ το απγραφο {της βιβλιοθκης} του Γκθα), που περιεχε χι μνο τα επιγρμματα της Πλαν που δε βρισκταν στη ΠΑ αλλ κι λλα.
     Ο J.D. Chopin, γρφει 17 χρνια αργτερα, το 1854:

   «Η ΕΑ, σμφωνα με τη τελευταα εργασα του Jacobs, περιλαμβνει τρα χωριστ μρη: 1ον. τα 15 βιβλα ... που την ονομζουν Παλατιν..., 2ον. να βιβλο... που περιχει 388 ποιματα που παραλφθηκαν απ τον Κεφαλ αλλ μας δθηκαν απ τον Πλανοδη... και 3ον. να παρρτημα στο οποο ο Jacobs συγκντρωσε 400 επιγρμματα απ γνωστος συγγραφες που εχαν συλλεχθε απ μνημεα».

     Η ΕΑ λοιπν στην ευρτερ της ννοια περιχει κι λλα μικρ ποιματα απ λλες πηγς που πιθανν να υπρχανε στις συλλογς του Μελεγρου, του Φιλππου του Αγαθα που θα μποροσαν να τα ‘χανε συμπεριλβει.



     Απ τον 20ον αι. και μχρι σμερα, οι περισστεροι μελετητς διαχωρζουνε τη χρση του ονματος στη γενικτερη περιγραφ των ελληνικν επιγραμμτων ως ΕΑ, που βασζεται σε μεγλο ποσοστ (3700 επιγρμματα) στη ΠΑ, σε μικρτερο (400 περπου επιγρμματα) στη Πλαν. κι αριθμ λλων απ διαφορετικς πηγς, φθνοντας σε 4000-6.000. Αναφρεται επσης τι το βιβλο του Κμερον (Cameron) με ττλο The Greek anthology : from Meleager to Planudes (Η Ελληνικ Ανθολογα: Απ τον Μελαγρο μχρι τον Πλανοδη) που εκδθηκε το 1993 περιλαμβνει χι μνο τις κριες συλλογς της ΠΑ και της Πλαν., με τις περιεχμενες σ’ αυτς συλλογς, αλλ και τις Syllogae minores, το Appendix Barberino-Vaticana, τον Λαυρεντιαν κδικα ΧΧΧΙΙ. 16, τη Παρισιν Συλλογ (Sylloge Parisina), την Ευφημιαν Συλλογ, την Σπ, τη Σοδα, τον Arethas Codex του Αρθα αλλ κι οι Ππυροι της Οξυρργχου κι λλοι κδικες. Αντστοιχα, σ’ ελληνικ εγκυκλοπαδεια, στο λμμα «Ανθολογες» κτω απ τον ττλο «Ελληνικς Ανθολογες» καταγρφονται ο Στφανος του Μελεγρου, ο Στφανος του Φιλππου, λλες συλλογς, η Πλαν., η ΠΑ, αλλ κι η Ευφημιαν Συλλογ κι η sylloge Parisina. Στο παρελθν (πχ. στο Dictionary of Greek and Roman Antiquities του W. Smith του 1867) τ‘ νομα «Ελληνικ Ανθολογα» χρησιμοποιθηκε για να περιγρψει και τη Πλαν. αλλ και τη ΠΑ. Ακμη και σμερα σε κποιες περιπτσεις η ΕΑ αναφρεται κι ως ΠΑ.
     Στην ΕΑ περιλαμβνονται επιγρμματα και ποιματα που διασθηκαν σε δυο συλλογς της Βυζαντινς Εποχς, τη ΠΑ (του 10ου αι. πιθαντατα) με 3.700 επιγρμματα και τη ΠλΑν (του 14ου αι.) με 2.400 επιγρμματα. Τα περισστερα απ’ αυτ βρσκονται και στις 2, αλλ η ΠΑ χει αρκετ υλικ που δε βρισκτανε στην λλη, εν απ την λλη, μικρτερος αριθμς επιγραμμτων δε βρισκτανε στη 1η.. Εκτς απ’ αυτ περιλαμβνονται και 400 περπου χριστιανικ απ τη βυζαντιν περοδο. Επιπλον εμπλουτστηκε με υλικ απ’ λλες πηγς με αποτλεσμα να περιχει χι μνο υλικ απ τις δυο αυτς, αλλ κι απ επιγρμματα που βρθηκαν στα ργα αρχαων Ελλνων ιστορικν, βιογρφων και διαφρων συγγραφων.
     Συνθως δημοσιεονται τα 15 βιβλα της ΠΑ, στη συνχεια ως 16ο τα 397 επιγρμματα της ΠλΑν. που δεν υπρχουνε κει. Επειδ απ τη ΠΑ λεπει ολκληρο σχεδν το Δ' βιβλο της ΠλΑν., που περιεχε τα επιγρμματα αυτ, εν ελχιστα επιγρμματα λεπουν απ τ’ λλα βιβλα της, ο Πτον (Paton) υποθτει πως να ολκληρο βιβλο του Κεφαλ χθηκε (δεν ταν διαθσιμο στους αντιγραφες της) κι τι το Δ’ βιβλο του Πλαν. εναι αντγραφ του.
     Παρακτω παρατθενται οι εκδσεις της ΕΑ, αν τα χρνια.

     Το 1864 εκδθηκε σε 3 τμους η Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et Appendice Nova απ τον Dübner. Η κδοση αυτ περιχει ποιματα /επιγρμματα απ τη ΠΑ, τη Πλαν, αλλ κι απ λλες πηγς (απ βιβλα και μρμαρα - ex libris et marmoribus):

   * Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et Appendice Nova, epigrammatum veterum ex libris et marmoribus ductorum annotatione, Vol. I, Friedrich Dübner, εκδ. Firmin-Didot, Paris, 1864

   * Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et appendice nova vol. II, Friedrich Dübner, εκδ. Firmin-Didot, Paris.

   * Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et Appendice Nova Epigrammatum Veterum ex Libris el Marmoribus Ductorum vol. ΙΙΙ, E. Cougny, (Firmin-Didot), Paris, 1890)

     Σημαντικ κδοση ταν επσης η Anthologia Graeca epigrammatum Palatina cum Planudea του Hugo Stadtmüller που εκδθηκε σε 3 τμους (1894, 1899, 1906) στη Λειψα, με μετφραση στα λατινικ:

   * Anthologia graeca, epigrammatum Palatina cum Planudea: Volumen primum: Palatinae libr. I-VI (Planudeae libr. V-VII), Hugo Stadtmüller, Leipzig : Teubner. 1894. (Ελληνικ Ανθολογα επιγραμμτων Παλατιν και Πλανοδειος, πρτος τμος: Παλατιν Ανθολογα Βιβλα 1-4, Ανθολογα του Πλανοδη Βιβλα 5-7), (εισαγωγ LXI σελδες, κεμενο 419 σελδες)

   * Anthologia Graeca epigrammatum Palatina cum Planudea, Volum. II Pars Prior. Palatinae Librum VII Planudeae L. III Continens, Hugo Stadtmüller, Εκδ. Teubner, Lipsiae, 1899. (Ελληνικ Ανθολογα επιγραμμτων Παλατιν και Πλανοδειος, Τμος 2, Πρτο μρος: Παλατιν Βιβλο 7, Πλανοδειος Βιβλο 3) (εισαγωγ XCII σελδες, κεμενο 524 σελδες)

   * Anthologia Graeca epigrammatum Palatina cum Planudea, Volume 3, Pars Prior, Palatinae libri IX epp. 1–563, Planudeae Libr. I continens, Hugo Stadtmüller, in aedibus B. G. Teubneri, 1906. (Ελληνικ Ανθολογα επιγραμμτων Παλατιν και Πλανοδειος, Τμος 3, Πρτο μρος: περιχει Παλατινς Βιβλο 9, επιγρμματα 1-563, Πλανουδεου Βιβλο 1) (εισαγωγ vi σελδες, κεμενο 584 σελδες)

     Μια κδοση της ΕΑ, με μετφραση στα αγγλικ εναι η κδοση The Greek anthology του W. R. Paton, σε 5 τμους που τυπθηκε μεταξ του 1916 και του 1918 απ τη σειρ The Loeb Classical Library, κποιες εκδσεις της οποας εναι ελεθερα διαθσιμες στο διαδκτυο. Η κδοση αυτ περιχει ποιματα /επιγρμματα μνο απ τις ΠΑ και Πλαν.:

   * The Greek anthology with an English translation, vol. I by W. R. Paton, published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1916 (κδοση 1927) (περιχει τα βιβλα I–VI της Ελληνικς Ανθολογας).

   * The Greek anthology with an English translation, vol. II by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1917 (κδοση 1919) (περιχει τα βιβλα VII–VIII της Ελληνικς Ανθολογας)

   * The Greek anthology with an English translation, vol. III by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1915 (κδοση 1925) (περιχει το βιβλο IX της Ελληνικς Ανθολογας)

   * The Greek anthology with an English translation, vol. VI by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1918 (περιχει τα βιβλα X–XII της Ελληνικς Ανθολογας)

   * The Greek anthology with an English translation, vol. V by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1918 (περιχει τα βιβλα XIII–XVI της Ελληνικς Ανθολογας)

     Σημαντικ κδοση του 20ου αι, εναι κι η ελληνο-γερμανικ κδοση της ΕΑ του Μπκμπι (Hermann Beckby) 1957-1958 σε 4 τμους:

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch. Buch I-VI, Christl. Epigramme, Liebesgedichte, Weih-Inschriften, Τμος 1, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, 1957 (δετερη κδοση 1965)

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch. Buch VII-VIII, Grabinschriften, Τμος 2, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, Muenchen, 1957 (δετερη κδοση 1965)

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch, Buch IX - XI: Scherz-, Spott- und Trinkepigramme, Τμος 3, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, 1958, (δετερη κδοση 1968)

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch. Buch XII - XVI : mit Namen- und Sachverzeichnis und anderen vollständigen Registern, Τμος 4, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, 1958 (δετερη κδοση 1965)

     Ακμη μια απ τις εκδσεις της ΕΑ εναι η κδοση των Belles Lettres με ττλο Anthologie grecque την οποα ρχισε ο Πιρ Βαλτς το 1928, ο οποος επιμελθηκε 8 απ τους 13 τμους κι ολοκληρθηκε το 2011. Η κδοση αυτ περιχει ποιματα /επιγρμματα μνο απ τις ΠΑ & Πλαν.:

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome I, Livres I-IV, texte établi et traduit par Pierre Waltz, Les Belles Lettres (Paris), 1928

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome II, Livre V, texte établi et traduit par Pierre Waltz; en collaboration avec Jean Guillon, Les Belles Lettres (Paris), 1928

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome III, Livre VI, texte établi et traduit par Pierre Waltz, Les Belles Lettres (Paris), 1931

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome IV, Livre VII, epigr. 1-363, texte établi par Pierre Waltz; traduit par Alexandre-Marie Desrousseaux, Alphonse Dain, P. Th. Camelot, Edouard des Places, Les Belles Lettres (Paris), 1938

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome V, Livre VII, epigr. 364-748, texte établi par Pierre Waltz ; traduit par Pierre Waltz, M. Dumitrescu, H Le Maître, G Soury, Edouard des Places, Les Belles Lettres (Paris), 1941

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome VI, Livre VIII, texte établi et traduit par Pierre Waltz, 2e éd., Les Belles Lettres (Paris), 1960

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome VII, Livre IX, épigr. 1-358, texte établi par Pierre Waltz ; traduit par Guy Soury, Les Belles Lettres (Paris), 1957

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome VIII, Livre IX, épigr. 359-827, texte établi et traduit par Pierre Waltz et Guy Soury ; avec le concours de Jean Irigoin et Pierre Laurens, Les Belles Lettres (Paris), 1974

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome IX, Livre X, Jean Irigoin, Francesca Maltomini, Pierre Laurens, Les Belles Lettres (Paris), 2011

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome X, Livre XI, Texte établi et traduit par Robert Aubreton, Les Belles Lettres (Paris), 1972

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome XI, Livre XII, Texte établi et traduit par Robert Aubreton ; avec le concours de par Félix Buffière et Jean Irigoin, Les Belles Lettres (Paris), 1994

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome XII, Livres XIII-XV, Texte établi et traduit par Félix Buffière, Les Belles Lettres (Paris), 1970

   * Anthologie grecque. Deuxième partie, Anthologie de Planude. Tome XIII, Robert Aubreton, Félix Buffière, Les Belles Lettres (Paris), 1980

   (Στις επανεκδσεις 2002-2003 η νδειξη Premier και Deuxième partie απουσιζει απ το εξφυλλο).

     Εδ κλενει κι αυτ το κεφλαιο και δε μνει παρ να μνημονψουμε και τα Αρχαα Επιιγρμματα Κπρου στο ακριβς απ κτ τελευταο κεφλαιο.

                      Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα

     Τα Κυπριακ επιγρμματα που περιλαμβνονται στην Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα, τμ. 2: Επγραμμα (δρυμα Αναστσιος Γ. Λεβντης, Λευκωσα 1997), χουνε διασωθε κατ κριο λγο σε επιγραφς απ διφορα μρη της Κπρου αλλο. Τα παλαιτερα Κυπριακ επιγρμματα ανκουνε στη Κλασσικ Εποχ, πμπολλα στην Ελληνιστικ Περοδο και μεγλο μρος στους Ρωμακος Χρνους.
     Ως τα τλη του 4ου αι. π.Χ. κατ μεγλο μρος εναι χαραγμνα σε Κυπριακ συλλαβριο φρουνε συνοδευτικ επιγραφ συλλαβικ, αλλ σταδιακ κυριαρχε η αλφαβητικ γραφ. Δεν λεπουν, πως κι αλλο, τα επιγρμματα σε τοπικ διλεκτο με ντονη την παρουσα Κυπριακν διαλεκτικν τπων. Αξιοσημεωτη εναι η συχν παρουσα Ομηρικν τπων, καταλξεων και λογοτπων η συχν παρουσα λξεων και φρσεων που παρουσιζονται για 1η φορ.
     ντονος λυρισμς συνχει πολλ απ τα επιγρμματα, ιδιατερα σα αναφρονται στον πρωρο θνατο, πολλ απ τα οποα χαρακτηρζονται απ θαυμαστ λακωνικτητα, στον θνατο σε ξνη γη. Στο σνολ τους τα Κυπριακ επιγρμματα μαρτυρον μιαν αξιλογη πνευματικ παραγωγ.
     πως συμβανει και με λλες Ελληνικς περιοχς δεν χουμε ασφαλες πληροφορες για τη πνευματικ δημιουργα των λεγμενων σκοτεινν αινων. Μπορομε μως να υποθσουμε τι στη περοδο αυτ (1050‐850 π.Χ.) ο μθος διαμορφωντανε σταδιακ και διαδιδτανε κυρως με τη μορφ του ηρωικο πους (σπνια ως απλ διγηση σε πεζ λγο). Απ' τη περοδο αυτ δε σζεται -τουλχιστον δεν χει ανακαλυφθε ως σμερα απ την αρχαιολογικ σκαπνη- γραπτ απσπασμα. Αρχαιολογικς ενδεξεις μως και γραπτς μαρτυρες οδηγνε στο συμπρασμα πως δη απ’ τον 8ο αι. π.Χ. η επικ ποηση κμαζε στη Κπρο.
     Μυθικς γενρχης Κυπριακς Λογοτεχνας, κτι σα τον Ορφα τον Μουσαο το Λνο, εναι ο Κινρας. Κοντ του πιθανς ο Φρασος (που χρησμοδτησε στο Βοσιρη τι η αφορα που μστιζε την Αγυπτο 9 τη θα ‘παυε αν σφαζαν στον Δα κθε χρνο να ξνο ντρα) και πιθαντατα λλοι ιερες‐μντεις.
     Ο χρησμολγος Εκλο(υ)ς εναι πιθαν ο 1ος Κπριος που σζονται στχοι, που φανεται να «προφητεεται» η γννηση του Ομρου στη Κπρο. Στον διο αποδδεται κι η προφητεα (χωρς να παρατθενται σχετικο στχοι) για εκστρατεα των βαρβρων ενντια στην Ελλδα. Πτε ζησε και τι γραψε παραμνει πρβλημα, καθς κινεται ανμεσα στο μθο και την ιστορα, στε να μπορε να παραβληθε κατ να μρος προς τον Ορφα και
κατ ν λλο προς τον μηρο και τον Στασνο. Ο Στασνος εναι ο πιθαντερος Κπριος ποιητς επν, που πρπει να τοποθετηθον -στη μορφ που σζονται- μετ τον μηρο και τον Ησοδο. Ποιητς των Κυπρων επν θεωρεται κι ο Ηγησνο(υ)ς Ηγησας.
     Η ποιητικ αυτ παραγωγ ανκει κυρως στη Κυπροαρχακ περοδο (750‐600 π.Χ. κι εναι αποτλεσμα μακρχρονης διεργασας, που πρπει να τοποθετηθε στη Γεωμετρικ Περοδο (1100‐750 π.Χ.). Στα τλη της εποχς αυτς πρπει να υπρχεν δη πλοσια επικ ποηση, που τραγουδιτανε στις γιορτς της Αφροδτης και στους ποιητικος αγνες με χαρακτηριστικ παραδεγματα 3 σωζμενους Ομηρικος μνους Εις Αφροδτην.
     Τη πλοσια σε καρπος επικ περοδο διαδχεται μακρ περοδος σκοτειν απ ποψη πνευματικς παραγωγς που ταυτζεται με τους χρνους της Αιγυπτιακς (560‐545 π.Χ.) και με μεγλο μρος της Περσικς κυριαρχας (545‐333 π.Χ.). Απ την εποχ μως του βασιλι της Σαλαμνας Ευαγρα Α (411‐374 π.Χ.) μπανουνε  πλι βσεις για πνευματικ δημιουργα, που οικοδομονται εξαιτας στενν επαφν Κπρου κι Αθνας κι εκδηλνονται στην Ελληνιστικν Εποχ με πλοσιους καρπος σ’ λους τους τομες επιστμης και τχνης.
     Τη λυρικ ποηση εκπροσωπον ο Κλων Κουριες  ελεγ(ει)οποις, πιθανς ποιητς των Αργοναυτικν απ’ που ντλησε ο Απολλνιος Ρδιος, ο ιαμβογρφος Ερμεας Κουριες, ο επσης ιαμβογρφος Καστορων Σολες, ο Ζνων Κιτιες, ο επιγραμματοποις Αντισθνης Πφιος κι λλοι αννυμοι επιγραμματοποιο.
     Η δραματικ ποηση, με ζωντανος μρτυρες τα σωζμενα αρχαα θατρα της Κπρου,
γνωρζει ιδιατερην νθηση με τον κωμωδ‐παρωδ‐φλυακογρφο Σπατρο Πφιο, εν αναφρεται μεταξ λλων κι ο ποιητς τραγωδιν Διονσιος.
     ,τι σζεται απ την ντεχνη ΑΚΓ, σε ποιητικ πεζ λγο -μ’ ελχιστες εξαιρσεις φοινικικν και λατινικν επιγραφν (πεζν στο σνολ τους)- εναι γραμμνο στην Ελληνικ κι εμφανζει τα δια γενικ κι ειδικ χαρακτηριστικ με την αντστοιχη πνευματικ παραγωγ κθε λλης ελληνικς γωνις, τσο στη μορφ σο και στο περιεχμενο, με αποτλεσμα η Ιστορα της να ταυτζεται σχεδν πλρως με την Ιστορα Ελληνικς Γραμματεας στην Αρχαα Κπρο.
     Φθνοντας στη Κπρο οι Αχαιο σ' επλληλα κματα κατ το β' μισ της β' χιλιετας π.Χ. -απ την Αργολδα και την Αρκαδα, τη Λακωνα και τη Μεσσηνα, την Αχαα, τη Κρτη κι αλλο- φραν μαζ τους τη γλσσα, τη θρησκεα, τους μθους και τη ποησ τους, τη μουσικ και το τραγοδι τους. Η επιμειξα με τους αυτχθονες κατοκους, η πιο μεση επικοινωνα με τους ανατολικος λαος, η μηση στη λατρεα της Αφροδτης κι λλοι επιμρους παργοντες διερυναν τους ορζοντς τους κι ανοξαν νους δρμους κφρασης. Θεμελιθηκε τσι ο Ελληνικς Πολιτισμς Κπρου.
     Σταθμο της αξιλογης αυτς πορεας αδισπαστοι στθηκαν αναντρρητα ο Τρωικς Πλεμος κι ο μηρος. Στους χρνους του χιλιοτραγουδημνου αυτο πολμου (περ το 1200 π.Χ.) φθνει στη Κπρο το 1ο μεγλο μεταναστευτικ κμα Αχαιν. Οι οικιστικο μθοι -που τροφοδοτσανε ζωογνα την αρχαα λογοτεχνα του νησιο κι χι μνον-, ανγουν την δρυση των κριων βασιλεων της αρχαας Κπρου στους αμσως μετ τον πλεμο χρνους απ ρως του, Ομηρικος κατ κριο λγο. Τους χουν απαθανατσει -πρα απ την ολοζντανη αν τους αινες προφορικ Κυπριακ παρδοση- πολλς αρχαες πηγς, απ τον Πνδαρο και τον Ευριπδη ως τον Ισοκρτη και τον Αριστοτελικ Ππλο, τον Στρβωνα και τον Παυσανα, τον Πλοταρχο και τον Αλεξανδριν Λυκφρονα: Ο Τεκρος Τελαμνιος, Ομηρικς τοξτης ονομαστς, ιδρει (το 1202-1 π.Χ. κατ το Πριο Μρμαρο*) την ομνυμη με τη πατρδα του Σαλαμνα. Ο Αγαπνωρ, που οδηγε τους Αρκδες στη Τροα (Β 603 κ.ε.), προσαρζει στη δυτικ ακτ και γνεται κατ τη παρδοση οικιστς της Νας Πφου κι ιδρυτς του ιερο της Αφροδτης στη Παλαπαφο. Ο Κηφες απ την Αχαΐα και ο Πρξανδρος απ τη Λακεδαμονα (πολεμιστς κι αυτο στην Τροα κατ τον Λυκφρονα) γνονται οικιστς της Κερνειας και της Λαπθου. Ο γιος του Θησα Ακμας, που δνει το νομ του στο ομνυμο ρος της ΒΔ Κπρου, ιδρει την Απεια (κατ’ λλη παρδοση ο αδελφς του Δημοφν, ο Φληρος) κι ο εγγονς του Ακμαντα, Χτρος, τους Χτρους.
     Προσμαρτυρε ο Αριστοτελικς Ππλος, για το θαμμνο στη Σαλαμνα της Κπρου, Τεκρο και για τον Αγαπνορα τον θαμμνο στη Πφο. Προσμαρτυρον επσης αδιψευστα τα αρχαιολογικ ευρματα σε πολλς περιοχς της και τα πορσματα της Γλωσσολογας (για την -αντστοιχη με τη Γραμμικ Β- Κυπροσυλλαβικ γραφ και την Αρκαδοκυπριακ διλεκτο, με ιδιατερα εντυπωσιακ τη συλλαβικ επιγραφ επ οβελο
απ τη Πφο, του 11ου πιθανς αινα π.Χ., o‐pe‐la‐ta‐u: του Ὀφλταυ, στην αρκαδοκυπριακ γενικ ενικο ‐αυ, δηλαδ του Ὀφλτου), τα ιστορικ δεδομνα, οι θαυμαστς επιβισεις στη γλσσα, στα τοπωνμια, στους λακος μθους και τις παραδσεις.
     Η επδραση του Ομρου στην Αρχαα Κυπριακ Λογοτεχνα (κι χι μνον) εναι ευρτατη και ποικλη, ιδιατερα στην αρχακ επικ ποηση του νησιο, Ομηρικ στη μορφ και το περιεχμενο. Χαρακτηριστικ εναι το γεγονς τι ο Εκλο(υ)ς ο Κπριος χρησμολγος εμφανιζταν να προφητεει τη γννηση του Ομρου στη Κυπριακ Σαλαμνα, τα δε Κπρια πη θεωρονταν στην αρχαιτητα προκα του στον γαμπρ του Στασνο, δηλνοντας τσι τη τερστια οφειλ του Κπριου ποιητ τους σ’ αυτν, κι οι Ομηρικο μνοι στην Αφροδτη αποδδονταν στον διο (απ μερικος μχρι και πρσφατα).
     Η σκην στολισμο της Αφροδτης, λ.χ., μνημονεεται στο μεγλο Ομηρικ μνο Εις Αφροδτην (5 Υ1, στ. 57‐90), που η θε ντνεται και στολζεται απ τις Χριτες πριν πει να συναντσει τον Αγχση, με στχους πολλος Ομηρικος απ τις σκηνς στολισμο της ρας στην Ιλιδα (Ξ 153 κ.εξ.) και της διας στην Οδσσεια (θ 362‐66, στον ονομαστ να της θες στη Πφο), στον 2ον μνο στην Αφροδτη (5 Υ2, στ. 5‐18), με μνεα της εἰναλης Κπρου, και στα Κπρια πη (3 F4 και F5).
     Ευρτατη και προφανς εναι η επδραση του θεου αοιδο κι απ ποψη γλσσας και μτρου (μορφς εν γνει) χι μνο στη πλοσια αρχακ επικ ποηση της Κπρου, αλλ και σ' ΑΚΕ, πως στο 11 Ε33 (Α34), για τη νεαρ Σωσιπτρα την κρη του Γμου που πεθανει ἄγαμος κι πως στο Ε24 για τον Ομηροδιδσκαλο Κιλικ, κι αλλο.
     Πρα απ τα κοιν με την Αρκαδικ, χαρακτηριστικ της Ντιας Αχακς, ως γνωστ, η Κυπριακ διλεκτος (στοιχεα της οποας απαντον και στα Ομηρικ πη) εμφανζει επιμρους ιδιοτυπες, αποτυπωμνες στις πεζς επιγραφς και σε πολλ απ' τα παλιτερα επιγρμματα. Στην ντεχνη μως πνευματικ παραγωγ η γλσσα που
χρησιμοποιεται δεν εμφανζει σημαντικς αποκλσεις απ' τη γλσσα του αντστοιχου εδους του λγου στις λοιπς ελληνικς περιοχς. Η παρουσα κυπριακν διαλεκτικν τπων δεν φανεται να υπερβανει κατ καννα τις συνθεις αναλογες, γεγονς που αποδεικνει τον πλρη εξελληνισμ της Κπρου αλλ κι αποκλεει -στις πλεστες περιπτσεις- τη δυναττητα να χρησιμοποιηθε η γλσσα ως τεκμριο τοπικς σνθεσης.
     Το γεγονς αυτ καθιστ συχν ακμη πιο δυσχερ το προσδιορισμ πατρτητας σωζμενων αποσπασμτων ττλων ργων, ταν απουσιζει η μνεα του ονματος και του τπου καταγωγς του δημιουργο (πως στη περπτωση των σωζμενων Ομηρικν μνων Εις Αφροδτην, που η πατρτητα παραμνει εν πολλος στο πλασιο των υποθσεων, μολοντι πολλς ενδεξεις οδηγον στη Κπρο). Τα σωζμενα αποσπσματα της ΑΚΓ εναι στις πλεστες περιπτσεις πενιχρ κι απ πηγς μμεσες.
     Ελχιστα μνον αποσπσματα σζονται απ τη κυπριακ επικ, λυρικ και δραματικ ποηση (συμπεριλαμβανομνου του ργου του «ευκλεος» Εκλου και του Στασνου, αλλ και του Σπατρου Πφιου), κι απ το ργο των Κυπρων ιστορικν, μυθογρφων και παραδοξογρφων (πως ο Αλξανδρος Πφιος, που γραφε μεταξ λλων για τον μηρο κι ο πολυγραφτατος στρος Πφιος), ρητρων και σοφιστν (πως ο Ζνων Κπριος) και μιας πλειδας ονομαστν ιατρν (πως ο Απολλνιος Κιτιες, ο Διαγρας Κπριος κι ο Απολλδωρος Κιτιες). Εναι χαρακτηριστικ τι του διου του Ζνωνα Κιτια (του ιδρυτ της Στωικς φιλοσοφας, με τη τερστια διαχρονικν επδραση παγκοσμως), του Κλαρχου Σολα, του Περσαου Κιτια και του Δημνακτα Κπριου, πως κι λλων Κυπρων φιλοσφων, δε σθηκε ακραιο οτ' να ργο (πολλν οτε οι ττλοι των ργων τους, εν μρει συνολικ). Το μνο απ τα μεγλα Κυπριακ ργα που σζεται ακραιο και μλιστα απ μεση παρδοση (πως οι Ομηρικο  μνοι και προφανς οι επιγραφς) εναι η Περ ρθρων πραγματεα του ιατρο Απολλνιου Κιτια.
     Τα σωζμενα, μως, ονματα των Κυπρων συγγραφων κι οι ττλοι ργων τους μαρτυρον μια πολ πλοσια κι αξιολογτατη πνευματικ κι επιστημονικ παραγωγ των Ελλνων της Κπρου. Πολλ μλλον, γιατ δεν ταν ποτ εκολο το λμα απ την ανωνυμα στη δξα για τους πνευματικος ανθρπους του απομακρυσμνου νησιο της Κπριδος. Δκαιον ηχε το παρπονο κι ελογη η περηφνεια του μεγλου Κπριου ποιητ Κστα Μντη:

 «Ελχιστοι μας διαβζουν,
ελχιστοι ξρουν τη γλσσα μας,
μνουμε αδικαωτοι κι αχειροκρτητοι
σ' αυτ τὴ μακρυν γωνι,
 μως αντισταθμζει που γρφουμε Ελληνικ
».

* Πριο Μρμαρο Πριο Χρονικ, εναι να τερστιο επγραμμα που βρθηκε στη Προ αλλ γι' αυτ θα μιλσω σε ξεχωριστ ρθρο στο εγγς μλλον!

Ειδικ Παρρτημα:

     T Αρχαα Κυπριακὰ Επιγρμματα ποὺ 'φερε στὸ φῶς ἀρχαιολογικὴ σκαπνη στη Κπρο (στὴν ἐδῶ συλλογὴ, μερικὰ ἴσως ἀκμα ἀπὸ τὰ δημοσιευμνα ἀλλὰ λαν ἀκρωτηριασμνα, κποια ἀδημοσευτα) ἀλλοῦ ἀποτελοῦν τὴ συντριπτικὴ πλειοψηφα τους. 5 μνο προρχονται ἀπὸ φιλολογικὲς πηγς, καὶ ἀπὸ αὐτὰ μνο τὰ Ε54 κι Ε55 (ἀπὸ τὸν Ππλον ποὺ ἀποδδεται στὸν Ἀριστοτλη) μποροῦν μὲ σχετικὴ βεβαιτητα νὰ χαρακτηριστοῦν «φιλολογικ», στὶς ἀρχαῖες Ἀνθολογες δὲν ἀνευρσκονται Κυπριακὰ ἐπιγρμματα (δεῖγμα ὅτι τὰ Κυπριακὰ ἐπιγρμματα δὲν ἔγιναν εὐρτερα γνωστ). Σ' ἐπνυμο Κπριο ποιητ, τὸν Ἀντισθνη ἀπὸ τὴν Πφο, ἀνκουν μνο τὰ Ε1 κι Ε2 (ποὺ συνοδεουν ἀφιερματα μὴ Κυπρων στὴ Δῆλο).
    
Ἀπὸ τὰ ἐδῶ 71 ἐπιγρμματα τὰ 48 εἶναι ἐπιτμβια καὶ τὰ 22 ἀναθηματικ, ἐνῶ ἀμφβολη παραμνει φση τοῦ Ε714. Τὰ παλαιτερα ἀπ' αὐτὰ ἀνγονται στοὺς Κλασικοὺς χρνους, πμπολλα στὴν Ἑλληνιστικὴ Περοδο, μεγλο μρος στὴ Ρωμακὴ Εποχ. Ὣς τὶς τελευταῖες 10ετες τοῦ 4ου αἰ. π.Χ. τὰ Κυπριακὰ ἐπιγρμματα εἶναι κατὰ μεγλο μρος χαραγμνα σὲ Κυπριακὸ συλλαβριο ἢ φρουν συνοδευτικὲς ἐπιγραφὲς συλλαβικς, ἀλλὰ σταδιακὰ κυριαρχεῖ ἡ ἀλφαβητικὴ γραφ.
     Δε λεπουν τὰ ἐπιγρμματα σὲ Κυπριακὴ διλεκτο (κυρως στὴ Κλασικὴ ἐποχ) ἢ μ' ἔντονη παρουσα Κυπριακῶν διαλεκτικῶν τπων (ἐνοτε ὣς τα ὕστερα τη τῆς Ἀρχαιτητας). Κατὰ καννα ὅμως ἐμφανζουν τὰ ἴδια χαρακτηριστικὰ γνωρσματα μὲ τὴν ἀντστοιχη ἐπιγραμματικὴ παραγωγὴ τῶν ἄλλων Ἑλληνικῶν περιοχῶν σε μορφὴ καὶ περιεχμενο. Στὸ σνολ τους μαρτυροῦνε μιὰν ἀξιλογη πνευματικὴ παραγωγ καὶ δὲν λεπουν ἀνμεσ τους τὰ ποιητικὰ ἀριστουργματα.
     Ἡ Ἑλληνικὴ πολιτισμικὴ ταυττητα τῆς Κπρου κι οἱ στενὲς σχσεις της μὲ τὸν υπλοιπο Ἑλληνικὸ κσμο σὲ μιὰ σημαντικὴ περοδο τῆς ἱστορας της 1000ετ ἐπιβεβαινονται ἀδιψευστα κι ἀποτελοῦν πρκληση γιὰ περαιτρω μελτη, κυρως ὅσα ἀπ' αὐτὰ ἔχουν φθσει σἐ μᾶς ἀκρωτηριασμνα (ἢ κετονται ἀνκδοτα σὲ ἀποθῆκες, ὅπου πλοσια βιβλιογραφα).
    Πιὸ ἀναλυτικ: Ὅσον ἀφορᾶ στὴ γλσσα, 3 ἀπὸ τὰ ἐπιγρμματα τὰ Ε5-7 (τλη 5ου-ἀρχὲς 4ου π.Χ. αἰ. το 1ο, τλη 4ου αἰ. π.Χ. τὰ ἄλλα) εἶναι χαραγμνα σε Κυπριακὸ συλλαβριο τοῦ Ε8 (τλη 4ου - ἀρχὲς 3ου  αἰ.) ἕπεται συλλαβικὴ ἐπιγραφὴ μὲ τ’ ὄνομα καὶ τὸ πατρνυμο τοῦ νεκροῦ, τῶν δὲ Ε15, Ε59 κι Ε61 (τλη 4ου  πιθανῶς αἰ.) προηγοῦνται συλλαβικὲς ἐπιγραφς μὲ σζευξη χαρακτηριστικὴ τῆς παραδοσιακῆς τοπικῆς γραφῆς μὲ τὸ νεωτεριστικὸ ἀλφβητο.
     Ἡ Κυπριακὴ διλεκτος (μὲ τὶς πανρχαιες Αἰολοαρκαδικὲς ρζες) κυριαρχεῖ στὰ πριμα αὐτὰ συλλαβικὰ ἐπιγρμματα, ἐξακολουθεῖ δὲ νὰ ἐπηρεζει μὲ τπους καὶ φαινμεν της καὶ τὰ ἀλφαβητικὰ ἐπιγρμματα, ἀκμα καὶ σὲ χρνους μεταγενστερους συχν, π.χ. ἐμφανζονται τποι μὲ α ἀντὶ η (ματρα, γενταν, Κρτα κλπ.) τροπὴ τοῦ ν σὲ μ (ἐμ ββλοις Ε1.10, Σολωμ βασιλα Ε16.2, ἰατρῶμ Φατ. αμ παῖδα Ε18.2/ἐμ μθοισι Ε1.3, σὺμ Μοσαις Ε27.1 κλπ.), «γλῶσσαι» ὅπως κασγνητος (Ε7.1), πτλις(Ε62.3 καὶ Ε68.1) κ.ἄ. Ἀξιοσημεωτη εἶναι ἐπσης ἡ παρουσα Ὁμηρικῶν τπων, καταλξεων καὶ λογοτπων (συχνὰ μεταπλασμνων) ἀλλὰ κι ἅπαξ λεγομνων λξεων φρσεων ὅπως λαντευκτος ([χ]νη λανοτεκτω Ε44.6), μσας ὀπϜην (-ˉεν, Ε5.2), στῆθι μθης (Ε24.2), ὁ σὺμ Μοσαις στρξας βον (Ε27.1), ἡ στερχθεῖσα χδην (Ἀφροδιση, Ε28.1), τριετὴς λπεν ἦμαρ (Ε29.1), λυκαβντων ἤματα μονων (Ε41.1), συμβου κεδνῆς καὶ γαμετῆς ποτ' ἀκοτης (Ε44.2/5), τοκων βκτρον καὶ ἀσκεπωνι γονῆι (Ε48.2/4) κ.τ.τ. Καθὼς ὅμως ἀνλογα φαινμενα ἀπαντοῦν κι ἀλλοῦ, ἡ χρησιμοποησ τους ὡς ἐπιχειρματος γιὰ τὴν πατρτητα ἑνὸς ἐπιγρμματος σπνια εἶναι εὔλογη καὶ πειστικ (βλ. π.χ. κατωτ. Ε9 σχλ. σ.στ. 6 σ.λ. ἔροτιν).
     Κριο μτρο εἶναι κι ἐδῶ τὸ ἐλεγειακὸ 2στιχο. Ἀπαντοῦν ἐπσης: σὲ δακτυλικὸ 6μ. τὰ Ε5 (2 στ.) Ε6 (4 στ. μὲ τὸ Χαρετε [δκτυλος] νὰ προηγεῖται καὶ νὰ ἕπεται τοῦ ἐπιγρμματος), Ε7 (2 στ.), Ε44 (8 στ., μὲ πολλὰ προβλματα), Ε67 (3 στ.), καὶ Ε29 (1 στ.), σὲ δακτυλικὸ 5μετρο τὸ Ε47 (2στ.), σὲ συνδυασμοὺς ἑξμετρου καὶ πεντμετρου τὰ Ε8 (στ. 1: 6μετρο στ. 2-4: 5μετρο) Ε17 (στ. 1: 6μ., στ. 2-7: 5μ.), Ε43 (στ. 1: 6μ., στ. 2-3: 5μ.) κι Ε49 (7στ.: ὁ στ. 5 5μ.), 6μετρου και 3μετρου τὸ Ε4 (2 στ.) 6μετρου κι ἐλεγειακοῦ 2στχου τὰ Ε40 (στ.1-2: 6μ. στ. 3: 5μ. στ. 4-7: ἐλεγειακὰ 2στιχα) καὶ Ε59β (5 στ.: ὁ στ. 4 ἐπσης 6μ.), ἀμφβολη παραμνει ἡ μετρικὴ μορφὴ τοῦ Ε12 (στ. 1-2: ἐλεγ., στ. 3: 6μ. ἢ 5μ.). Σ' ἰαμβικὸ 3μετρο ἔχουν συντεθῆ τὰ Ε34 κι Ε50 ὅπως καὶ τὸ Ε71, σὲ ἀναπαιστικὸ μτρο τὸ Ε37. Ἀββαιης μετρικῆς μορφῆς εἶναι τὰ ἀκρωτηριασμνα Ε60, Ε64-66, Ε68-69. Μετρικὰ προβλματα ἐμφανζονται, ὅπως κι ἀλλοῦ, κυρως σὲ ἀνθρωπωνμια, τποι ποητικοὶ χρησιμοποιοῦνται γιὰ μετρικοὺς λγους, ἡ χασμωδικὴ βρχυνση, ἡ κρση κι ἡ ἔκθλιψη θεραπεουν τὴ χασμωδα (τὸ μετρικὰ ἐκθλιβμενο ὅμως φωνῆεν δὲν παραλεπεται σὲ ἀρκετὲς περιπτσεις στὴν ἐπιγραφ, ὅπως καὶ ἀλλοῦ). Δὲν λεπουν ὅμως τὰ ἰδιατερα προβλματα, ποὺ δημιουργοῦνται κυρως ἀπὸ τὴν ἀπδοση τῶν συλλαβικῶν ἐπιγραμμτων σὲ ἀλφαβητικὴ γραφ (βλ. χαρακτηριστικὰ Ε7.1 σημ. σ.λ. ἐγ ἐμ'), ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐλχιστα γνωρζουμε γιὰ τοὺς μετρικοὺς καννες τῆς Κυπριακῆς ποησης καὶ τὴν τοπικὴ προφορ (βλ. π.χ. Ε49, εἰσαγ. σημ. καὶ σημ. στοὺς στ. 3 κἑ.).
     Ἡ δομ τῶν ἐπιγραμμτων ως αὐτὴ συνδεται μὲ τὰ θματα κι αὐτὰ μὲ τὶς ἰδες κὶ ἀντιλψεις, ἐμφανζει κι ἐδῶ ἰδιατερο ἐνδιαφρον. Ἀπὸ ἕνα ἐπγραμμα, σημεινει ὁ A. Couat, ἀπαιτοῦμε νὰ εἶναι ἔξυπνο (ἡ δὲ γοητεα του ἀποτελεῖ σμπτωμα τοῦ ἐπιπδου τῆς κοινωνας), τὸ ὕφος τῶν ἀναθηματικῶν ἐπιγραμμτων (ποὺ ὑστεροῦν σὲ ἀριθμὸ κι ἐνδιαφρον γενικ) εἶναι συχνὰ φροντισμνο κι εὐφυς κι ὁ τνος τους ἀνλογα μὲ τὸ πρσωπο τοῦ ἀναθτη ἢ τοῦ τιμωμνου ἀλλζει. Τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι τὸ περιεχμενο ἀναθηματικοῦ ἐπιγρμματος εἶναι κατὰ μᾶλλον ἢ ἧττον αὐστηρὰ δεδομνο (ποις αναθτει ποιν ἢ τ, σὲ ποιν τπο ἢ θε, γιὰ ποιν αἰτα / ἢ ποις τιμᾶ ποιν καὶ γιατ στὰ ἁπλὰ τιμητικ), σὲ συνδυασμὸ καὶ μὲ τὴ θεμελιδη ἀπατηση γιὰ ἁπλτητα καὶ λακωνικτητα, περιορζει αἰσθητὰ τὴ δυναττητα πρωτοτυπας στὴ δομ.
     Στα Κυπριακ Αναθηματικ, ὅπως κι ἀλλοῦ, τὸ ὄνομα τοῦ ἀναθτη -ἰδιατερα ὅταν αὐτὸ δημιουργεῖ μετρικὰ προβλματα- δνεται συχνὰ σὲ συνοδευτικὴ πεζὴ ἐπιγραφ, ποὺ ἐνδεχομνως δνει κι ἄλλα στοιχεῖα: Ε8(β) Ὄνασος Ὀν̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣σα(ν)τος (πβ. στ. 2), Ε35 Φλων Τρφωνος εὐχῆι, Ε46(a) Ἀφροδετηι Παφαι (πβ. στ. 2 τῆι Παφη), Ε59α (a-c, πβ. b.1-5), πβ. Ε1a-g καὶ (13), Ε2 (13), Ε15 (συλλαβικὴ ἐπιγραφ, ὅπως καὶ τὸ Ε59α), συνοδευτικὰ πεζὰ κεμενα, ὅμως, ἀπαντοῦν καὶ σὲ Κυπριακὰ ἐπιτμβια: Ε36  Ἀγαθοκλωνα βιολγον, Ε37 (4 κἑ.) Ἄλλο μηδὲ[ν (...) εὐψ[χει] (πιθανῶς ἀπαγρευση γιὰ ταφὴ ἄλλου νεκροῦ), Ε41<α>ἰα[ῖ], Χρμε χρηστ, χαῖρε, Ε61α (a) ΖωϜyας ἐπστασε τὰς [- - -], Ε63(i.)a, E66(5;), Ε71(1-2).
     Ἀξιοσημεωτη εἶναι ἡ περτεχνη δομὴ τῶν Ε1-2, ὁ διλογος ἀναθτη-θεοῦ στὸ Ε17, τὸ διμερὲς σχῆμα τοῦ Ε32 (ποὺ παρουσιζει πιτερο ἐνδιαφρον γιὰ τὸ περιεχμενο καὶ τη ποιητικ του ἀξα, ὅπως καὶ τὸ Ε35) κι ἡ εὐφυὴς πρταξη κι ἐπταξη τοῦ -δακτυλικοῦ ρυθμοῦ- Χαρετε στὸ συνολικὰ ἀριστουργηματικὸ Ε6, 10 κεφ. Δομὴ ἀναθηματικῶν (στὸ ἴδιο ἔργο ἀναφορὰ στὴ σχση στλης-ἐπιγρμματος και βιβλιογραφα, βλ. καὶ τὰ σχετικὰ σχλ. κατωτ. Ε6 κ.ἀ.).
     Τα Κυπριακ Επιτμβια, ὅπως κι ἀλλοῦ, παρουσιζουν μεγαλτερη ποικιλα στὴ δομ, στὸν πλοῦτο τῶν θεμτων στὰ μσα ἔκφρασης. Βασικὰ σχματα δμησης εναι κι ἐδῶ τὰ Τοῦ δεῖνος τδε σῆμα εἰμ /ἐστ (Ε4 καὶ Ε42, πβ. Ε26) κι Ἐνθδε κεῖμαι / κεῖται (Ε3, 5, 8, 10, πβ. Ε45, *Ε55, Ε70, Ε34.11) ἢ παραλλαγς τους (Ε16, 20, 36 / 23.8, 49, 50, 62, 64 / 47 / Ε54)11, ἀφγηση σὲ α´ ἢ β´ ἢ γ´ πρσωπο (Ε7, 41, 44, 66 κ.. / Ε19, 25 κ.. / Ε18, 29, 48, 50, 51, 62 κ..), ὅπου ὁ νεκρὸς ἢ ὁ τμβος ἀπευθνεται στὸν ὁδοιπρο ἢ σ' οἰκεῖα πρσωπα (Ε21, 22, 24, 28, 30, 31, 33, 40, 70, πβ. Ε19, 44, 48 καὶ Ε45 / μὲ διλογο μεταξ τους Ε26 καὶ Ε34), ἢ οἱ ζωντανοὶ ἀπευθνονται στὸν νεκρὸ ἢ /καὶ στοὺς θεοὺς τοῦ Κτω κσμου (Ε20, 23, 25, 30, 38, 39, 43, 49, 64, πβ. Ε27), μὲ διαφοροποισεις -συχνὰ σημαντικὲς- ἀνμεσ τους, ἰδιτυπη περπτωση ἀποτελεῖ τὸ Ε37, ὅπου ἐμφανζεται νὰ ὁμιλεῖ ὁ ἴδιος ὁ νεκρς, ἀλλ' ἀναφρεται σὲ μελλοντικὸ θνατο (στ. 3 ο̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣τω θτε μ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣[ε], ἂν ἀποθ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣[νω]), γεγονὸς ποὺ φανεται νὰ δεχνει ὅτι τὸ ἔμμετρο τοὐλχιστο κεμενο τῆς ἐπιτμβιας στλης γρφτηκε ἀπ' ἄγνωστο ποιητὴ πρὶν τὸν θνατ του12. Τὸ τελευταῖο ἐπγραμμα εἶναι καθαρὰ πρωττυπη σνθεση.
    
Πρωτοτυπες ἐμφανζονται καὶ σ' ἄλλα ἐπιτμβια Κυπριακ, ὄχι ὅμως πντα σημαντικς, καθὼς κυριαρχοῦν ἀναπφευκτα οἱ πληροφορες γιὰ τὸν νεκρ: ὄνομα (γνος, πατρδα), ἡλικα, ἐπγγελμα, συνθῆκες θαντου κλπ μνο στὸν τρπο σνθεσης τῶν ἀνωτρω στοιχεων μπορεῖ κατὰ βση νὰ πρωτοτυπσει ο ἐπιγραμματοποις, ἀλλ' ἔχει εὐρτερο πεδο στὰ ἐκφραστικὰ μσα (μσω ἀντιθσεων, παρομεισεων κι εἰκνων καὶ παρομοισεων, περιγραφῶν καὶ ἀφηγηματικῶν στοιχεων, καὶ στὸ λεξιλογικὸ πεδο).
    
ντονος λυρισμὸς συνχει πολλὰ ἀπ' αὐτ, ἰδιατερα ὅσα ἀναφρονται στὸν πρωρο θνατο (βλ. χαρακτηριστικὰ E27, 28, 33, 34, 43, 48, 49 / E29 μὲ θαυμαστὴ λακωνικτητα/Ε5 μὲ πικρὴ εἰρωνεα) ἢ στο θνατο σὲ ξνη γῆ (βλ. π.χ. Ε19 26, 31) ὁ Ἅδης κι οἱ δυνμεις τοῦ Κτω κσμου γενικὰ ἀποδδονται μὲ μελανὰ χρματα (βλ. χαρακτηριστικὰ Ε41), μὲ σημαντικὴ ἐξαρεση τὸ τῆς Εὐοδας (Ε42, στ. 3 βιτου γλυκερὸν τλος, πβ. Ε26.9 οὐ κακς ἐστ' Ἀδας), παρηγορικὰ θματα δὲν ἀπαντοῦν, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν κοινὸ τπο γιὰ τὸ ἀναπδραστο τῆς μορας τοῦ θαντου (βλ. Ε42.4, Ε26.10 κοινὸς ἐπεὶ θνατοῖς ὁ πλος εἰς φθιμνους, Ε34.12-16, κ.. πβ. Ε6 μὲ τὴν ἔντονη φιλοσοφικὴ διθεση). Κι ἀκμα, θαυμαστὴ εἶναι συχνὰ ἡ ἀντιστοιχα ὀνματος τοῦ τιμωμνου -ἐκφραστικῶν μσων- περιεχομνου. Ἔτσι στὸ Ε29 Υἱὸς Ἀριστρχου Πολμων τριετὴς λπεν ἦμαρ (ὁ Πολμων [ἀντὶ νὰ πολεμσει] ἔχασε τὴ μχη τῆς ζωῆς [πβ. λιποτακτῶ], παρχηση λ - μ [καὶ π - ν] στὰ ὑπογραμμισμνα), στὸ Ε28 ἡ ὀκτατις νεκρὴ εἶναι Ἡ στερχθεῖσα χδην Ἀφροδιση οὕνεκα τερπνῆς|αἱμυλης (βλ. & στ. 5-6 ἀλλ' ὁ παρὼν εἴπας «Ἀφροδιση εὔχαρι, χαῖρε»|[αὐτὸς δὴ χ]αρων ἐξανσαις [ἀτραπν], μὲ τὸ ἐπθ. εὔχαρι καὶ τὶς ἐπλληλες παρηχσεις), στὸ Ε33 [Ὡς] δ' ἁπαλὸν ῥειπαῖς ἀνεμδεσιν ἔρνος ἐλαας|Σωσ[ιπτρα] ἐκ πατρικῶν ἐξεκπην θαλμων.|οὔνομ σοι κενεὸν παρῆν Γμο[ς], ἃν γὰρ ἔθρεψες|φροντσιν ἁδσταις, νῦν γενμαν ἄγαμος (ὁ Γμος μεγαλνει τὴ Σωσιπτρα μὲ τὶς πιὸ γλυκειὲς φροντδες, προσδοκντας γι' αὐτν, ὅπως κθε πατρας γιὰ τὴν κρη του, ἕναν καλὸ γμο, μὰ δὲν μπορεῖ νὰ τὴ σσει ἀπὸ τὸν θνατο, ἡ κρη πεθανει ἄγαμος, χωρὶς νὰ ἐκπληρσει τὶς προσδοκες τοῦ πατρς) καὶ στὴ συνοδευτικὴ ἐπιγραφὴ τοῦ Ε41 εἶναι χαραγμνο τὸ <α>ἰα[ῖ], Χρμε χρηστ, χαῖρε.
     Ἰδιατερα ἀξιοσημεωτη εἶναι ὅλη η προσωπογραφα τοῦ ΚΕ. Βασιλεῖς κι ἄρχοντες, ἀξιωματοῦχοι τοῦ Πτολεμακοῦ καὶ Ρωμακοῦ κρτους, πολεμιστς καὶ προσκυνητς, ἄνθρωποι τῶν Γραμμτων καὶ τῶν Τεχνῶν, νοι καὶ νες ποὺ πεθανουν πρωρα, γυναῖκες πολλς, ἀκμα καὶ μυθικὰ πρσωπα παρελανουν στα ἐπιγρμματα. Οἱ πλεῖστοι ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἐμφανζονται ἀλλοῦ, ἀνμεσ τους ὁ ποιητὴς Ἀντισθνης (Ε1-2), ὁ Ὁμηρο¬διδσκαλος Κιλικᾶς (Ε24), ὁ μειμολγος Ἀγαθοκλων (ἢ Ἀγαθοκλῆς, Ε36), ὁ κωμωιδὸς Παφιανὸς Πφιος (Ε47), ἀλλὰ κὶ οἱ γιατροὶ Ἀριστοκρτης (Ε10) καὶ Φατας (Ε18, καὶ ὁ Δκμος Σερουλιος Ε45) κι ὁ ἐν τχναις μαγειρικαῖς διακριθεὶς Βκχις (Ε50)15. Ἄλλων γνωστῶν προσπων, ὅπως τοῦ ποιητοῦ Νστορος τοῦ Λαρανδως (Ε46) καὶ τῶν βασιλων τῆς Πφου Νικοκλῆ (Ε12, Ε13, Ε59), τῆς Σαλαμνας Νικοκροντα (Ε9καὶ Ε58) καὶ τῆς Ἀμαθοντας Ἀνδροκλῆ , πιθανῶς καὶ τοῦ Σλιου Πασικρτη (Ε16), φωτζεται ἡ ζω, η δραστηριτητα κι ἡ ἐπιρρο. Κι ἕνας ἁπλὸς πνακας τῶν μετακινσεων ἀπὸ καὶ πρὸς τὴν Κπρο δνει μιαν ἐντυπωσιακὴ εἰκνα.
     Ἀπ' τα 40 περπου ἐπιτμβια ἐπιγρμματα ποὺ βρθηκαν στις ἀνασκαφὲς σὲ διφορα μρη τῆς Κπρου ἕνα μεγλο ποσοστ (περ. 20%) ἀπαθανατζουν τὴ μνμη Ἑλλνων ἀπὸ τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαου καὶ τὰ παρλια τῆς Μ. Ἀσας ποὺ τφηκαν στὸ νησὶ κατὰ τὴ περοδο κυρως ἀπὸ τὰ τλη τοῦ 4ου αἰ. π.Χ. μχρι καὶ τὰ τλη τοῦ 2ου αἰ. π.Χ., ἕνα ἀναφρεται σ' Ἕλληνα ἀπὸ τὴν Ἰλλυρα καὶ σ' -ἀκρωτηριασμνο- ἀπουσιζει τὸ ὄνομα τῆς ἰδιατερης πατρδας τοῦ πιθανῶς μὴ Κυπρου νεκροῦ, ἀντθετα, ἀπὸ τὰ ἐπιτμβια ἐπιγρμματα ποὺ βρθηκαν ἐκτὸς Κπρου ἕνα μνο προρχεται ἀπὸ τη περιοχὴ τῶν νσων τοῦ Αἰγαου καὶ τῶν παραλων τῆς Μικρᾶς Ἀσας (Ρδος 3ος αἰ. π.Χ.) ἕνα ἀπὸ τὴν Αἴγινα (5ος αἰ. π.Χ.) κι ἕνα ἀπὸ τὴν Ἀττικ (4ος αἰ. π.Χ.), ἕνα ἀπὸ τὴ Μεσσνη τῆς Σικελας (2/3 αἰ. μ.Χ.) καὶ ἕνα ἀπὸ τὴ Νεπολη τῆς Ἰταλας (2ος αἰ. μ.Χ.)17. Τὰ δὲ ἀναθηματικὰ ἐπιγρμματα μαρτυροῦν ἀφιερματα μὴ Κυπρων, κατὰ καννα ἀξιωματοχων ἢ ἄλλων ἐπιφανῶν προσπων, ποὺ διαμνουν μνιμα ἢ προσωρινὰ στὸ νησὶ (Ε32, 1ου αἰ. π.Χ.: ὁ Ἀθηναῖος [Ἑρ]μ̣̣̣̣̣̣̣̣̣̣δοτος ἀφιερνει ἄγαλμα τῆς Ἀθηνᾶς στη Παφα Ἀφροδτη καὶ Ε46, 2/3 αἰ.μ.Χ.: ἡ ὑπατικὴ Ῥηγῖνα τιμᾶ τὸν Λαρανδα ποιητὴ Νστορα μὲ ἀφιρωμα στὴν ἴδια θε) ἢ γι' αὐτοὺς ἀπὸ Κυπρους ἢ ξνους (Ε51, 2/3 αἰ. μ.Χ.: Ποπλικλαν Πρεῖσκον... πλις Περσῆος, Ε53 5ος αἰ.μ.Χ.: ὁ Ἀντιχου παῖς ἐσθλὸς Ὀλμπιο[ς] τιμᾶται ἀπὸ τὴν πλη τῆς Σαλαμνας, Ε32 [βλ. ἀνωτ.]18, ἀλλὰ κι ἀφιερματα Ἑλλνων τῆς Κπρου στη Πρινη, στοὺς Δελφος, στὴν Τεγα (γιὰ θετητες), καὶ γιὰ Κυπρους στὸ Ἄργος (οἱ Ἀργεῖοι τιμοῦν τὸν Νικοκροντα της Σαλαμνας) καὶ στὴ Δῆλο (Στλος Θωνος Ἀθηναῖος ...  Σμαλον Τιμρχου Σαλαμνιον ...  Ἀπλλωνι, μὲ στχους τοῦ Ἀντισθνη ἀπὸ τὴν Πφο, ποὺ περὶ τὸ 100 π.Χ., φανεται νὰ ζῆ καὶ νὰ δημιουργεῖ στὸ ἱερὸ νησ).

                           ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 1ου ΜΡΟΥΣ

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers