-


Dali &









/




 
 

 

:

     Πριν ξεκινσει το ταξιδκι αυτ, κι επειδ εναι μεγλο κι ολισθηρ αν αποξεχαστες ταξιδιτη, καλν εναι να σου δσω μερικς συντμσεις, για να μη σε τσακσουν οι επαναλψεις -αν κι αφαρεσα σες μ' παιρνε- επειδ απαιτονται δυστυχς για την ιστορα.

     Λοιπν χουμε:

ΑΚ       = Ανθολογα Κεφαλ
ΠλΑν. = Ανθολογα Πλανοδη Πλανοδεια Ανθολογα
ΠΑ       = Παλατιν Ανθολογα
ΕΑ       = Ελληνικ Ανθολογα 
ΑΚΓ   = Αρχαα Κυπριακ Γραμματεα
ΑΚΕ   = Αρχαα Κυπριακ Επιγρμματα

ΠΕΡΙΕΧΜΕΝΑ ΡΘΡΟΥ

1. Επγραμμα: Γενικ Στοιχεα
2
. Στφανος Μελεγρου
3. Στφανος Φιλππου
4. Ανθολογα Κεφαλ
5. Ανθολογα Πλανοδη
6. Παλατιν Ανθολογα
7. Ελληνικ Ανθολογα

     Τρα νομζω μπορε να ξεκινσει κποιος το ταξιδκι αυτ των 10.000 περπου λξεων στο χρο του παρελθντος και της βσης του επιγρμματος. Στο επμενο ρθρο, θα μιλσω για τους δημιουργος των επιγραμμτων και στο 3 δη υπρχον ρθρο με τα επιγρμματα, δη χω βλει κμποσα, αλλ θα βλω κι λλα.
Αυτ! Καλ ταξδι! ο φιλξενος Πτροκλος Χατζηαλεξνδρου

                     Επγραμμα Γενικ Στοιχεα

     Το  επγραμμα εναι λογοτεχνικ εδος υπερχιλιετος διρκειας. Πρκειται για σντομα κι ευσνοπτα μμετρα κεμενα, που αρχικ βρσκονταν χαραγμνα πνω σε σκληρ επιφνεια. Επγραμμα αρχικ ταν μια απλ επιγραφ πνω σ’ να τφο του ονματος του νεκρο, της γενις του και του τπου του. 2-3 λξεις χωρς ποιητικ μτρο και με πληροφοριακ στοιχεα μνο. Σιγ-σιγ, σο η συνθεια της επιτφιας επιγραφς διαδιδταν, ρχισε η ντεχνη διατπωση κι ο εμπλουτισμς των στοιχεων με πληροφορες για τη δρση και τις ανδραγαθες του νεκρο ( των νεκρν) κι η κφραση του πνου που νισαν σοι τον χασαν. Το επγραμμα χαρακτηρζεται συχν ως αξιλογο λογοτεχνικ μικροτχνημα της αρχαιτητας. Ο ρος επγραμμα σημανει αρχικ κθε επιγραφν επ ενς αντικειμνου, που δηλνει συνοπτικ (λακωνικ) σε ποιον ανκει ποιος εναι ο δημιουργς ποιος το αφιρωσε σε ποιον θε ποιος εναι θαμμνος εκε. Στην αρχακ περοδο τα επιγρμματα ταν ετε επιτμβια, δνοντας πληροφορες σχετικ με το νεκρ, ετε αναθηματικ, με σκοπ να ονομσουνε τον αναθτη τη τιμμενη θετητα. Με τη προδο του χρνου ωστσο αποκτσανε ποικλο περιεχμενο και μποροσαν να ‘ναι ερωτικ, ν’ αφορον ργα τχνης, να ‘ναι ακμη και σκωπτικ.



     Ο σκοπς κι ο προορισμς του επιγρμματος προσδιρισε  τη μορφ του και το καθρισε στα βασικ του στοιχεα απ πολ νωρς. Αφο θα χαρασστανε σε περιορισμνην επιφνεια, πολ συχν μικρ, πρεπε να ‘ναι σντομο. Τα περισστερα δε ξεπερνοσαν τους 6 στχους. Σ’ αυτ το σντομο μγεθος πρεπε να ‘ναι και περιεκτικ. Ο δημιουργς του συνεπς πρεπε να ‘ναι δεξιοτχνης.  Ανλογα μλιστα το εδος του επιγρμματος λλαζε και το μτρο που ‘τανε γραμμνο. Πολ σντομα αυτ η απαιτητικ κατηγορα της ποησης απκτησε ιδιατερη λμψη, και μετετρπη σε πεδο επδειξης της ικαντητας των ποιητν. Με τον καιρ το χραγμα κατληξε να ‘ναι επνυμο, να φρει δηλαδ και να διασζει τα’ νομα του δημιουργο του και κποιες φορς -λγες εναι η αλθεια- και μσα στο διο το κεμενο. Σιγ-σιγ το εδος απκτησε αναγνωρσιμους εκφραστικος τρπους, τυπικς εκφρσεις, ξεχωριστ θεματικ στοιχεα και μοτβα απ τ’ λλα εδη της ποησης, πως το πος, η ελεγεα κ..
     Για το επγραμμα χρησιμοποιθηκε το ελεγειακ 2στιχο, δηλαδ νας στχος σε δακτυλικ (ηρωκ) 6μετρο κι νας σε δακτυλικ 5μετρο. Ο 1ος, ο στχος των Ομηρικν Επν, μπορομε γενικ να πομε πως τανε, στα επιτμβια επιγρμματα, θριαμβικ προανκρουσμα σχετικ με τις αρετς και τη δξα του νεκρο. Ο 2ος τανε στχος του θρνου, με τις τομς που ‘χε, η φων διακοπτταν τσι που να δνεται η εντπωση του λυγμο.
     Στα ελληνιστικ πια χρνια το επγραμμα χει αυτονομηθε και διακριθε τσο πολ σα ποιητικ εδος, που κατεβανει απ τη χαραγμνη επιφνεια κι αποκτ προφορικ μορφ.  Η πορεα που ‘χει διανυσει μες στους αινες εναι μεγλη. Απ τη χρησιμτητ του ως επιτμβιας απλς πληροφορας, καταλγει να ‘ναι φιλοσοφικ, λογοτεχνικ κι αισθητικ αυταξα. Απ τον 4ο αι. π.Χ. διαμορφνονται οι 1ες συλλογς. Απ ‘κει και πρα τα επιγρμματα θα γρφονται, θα καταγρφονται και θ’ ανθολογονται χωρς ποτ να γνωρσουνε τη πτρα, το μρμαρο το κεραμικ.
     Τα συμπερσματα που μπορον να συναχθον απ την εξταση της κατηγορας αυτς εναι επισφαλ, πως επισφαλς εναι λλωστε κθε βεβαιτητα στον Ερτα.  Οι στχοι μιλνε για λες τις εκδοχς του:  για τους πονεμνους ρωτες, τους ανομολγητους πθους, τ’ ανεκπλρωτα τματα, τα επ γης θαματα, της σρκας τα ξοδματα, τις νομες νχτες, τον ομφυλο ρωτα, τον παιδφιλο, τον πλατωνικ, τον αγοραο. Κι η λστα δεν χει αρχσει καν να γρφεται…
     Αλλ ποιος μιλ κθε φορ στο επγραμμα και σε ποιον αναφρεται, δεν εναι εξακριβωμνο. Ονματα υπρχουνε πολλ, λλωστε πολλ απ’ τα επιγρμματα εναι επνυμα, συνεπς πολλ, σως σα και τα προσωπεα. Πτε μως μιλ ο ποιητς, πτε ο παραγγελιοδτης; Πτε τ’ νομα στο στχο εναι αληθιν και πτε κρβεται απ κτω κποιο λλο; Πτε στ’ νομα μιας εταρας δε χωρ κει κπου ανμεσα στα γρμματα, τ’ νομα κποιας γγαμης κποιας απρσιτης κρης. Πσες φορς αλθεια δεν εναι ονματα υποκατστατα;
     Κποια απ τα κεμενα διακρνονται για το λυρισμ τους, λλα για τον αισθησιασμ τους, σ’ λλα τονζεται ντονα η οδνη της ερωτευμνης ψυχς, εν λλα ξεχωρζουνε για τη τολμηρτητα των εικνων και των εκφρσεων. Οι προσπθειες ωστσο των μελετητν να συγκροτσουνε βσει συνολικο ργου, εικνα του ρωτα των εποχν εκενων δεν ευδοκιμε. Δεν εναι σαφς το μερδιο ποιητικς μυθοπλασας του ρωτα. Ακμα κι ταν η ερωτικ επιγραμματικ ποηση εγκατλειψε τη 3πρσωπη γραφ κι γινε 1πρσωπη αφγηση. Και δε πρπει να μας διαφεγουνε κι λλες διαστσεις του θματος πως κοινωνικοταξικς: κποια απ’ αυτ γραφτκανε για ν’ απαγγελθονε στα συμπσια, παρουσα εταρων.
     Τ’ αρχαιτερα ελληνικ επιγρμματα μνουν αννυμα. 1ος δισημος στα επιγρμματα εναι ο Σιμωνδης ο Κεος, που ‘χει γρψει το πασγνωστο: « ξεν’, γγλλειν Λακεδαιμονοις τι τδε κεμεθα, τος κενων μασι πειθμενοι.», για τους πεσντες στη μχη των Θερμοπυλν. Τον 4ο αι. π.Χ., φιλσοφοι πως ο Πλτων, ποιητς αξιλογοι ερασιτχνες γρφουνε για επιγραφς, που παρλληλα μως παρουσιζονται κι ως λογοτεχνα. Στην Ελληνιστικ Εποχ απελευθερνεται απ την αρχικ υποταγ του στο ν’ αναγρφεται μνο σ’ επιτμβιες στλες, δημιουργεται τσι τερστιο ερος θεμτων και πολλκις συνδυζεται η δραματοποηση με την επδραση του μμου. Στα παραδοσιακ επιτμβια κι αναθηματικ τιμητικ επιγρμματα προστθενται ερωτικ, επιδεικτικ κι εκφραστικ, προτρεπτικ, συμποτικ και σκωπτικ, αινγματα (αριθμητικ & γρφοι), πολμετρα (διαφρων μτρων) και σμμικτα, στε να υποστηρζεται χωρς υπερβολ τι καμμι λλη μορφ τχνης δεν εναι καθρπτης της ελληνιστικς ζως τσο πιστς, σο αυτ. Η καλλιργεια του εδους συνεχζεται και στη Ρωμακ Εποχ μ’ ντονα, κατ καιρος, σημδια παρακμς, χωρς να παραγνωρζεται η συμβολ του λατινικο επιγρμματος στην λη εξλιξη του εδους. Κατ τη Βυζαντιν Περοδο σημεινεται αξιοσημεωτη νθηση και χριστιανικο επιγρμματος.
     Τα επιγρμματα, ανλογα με το αν εναι χαραγμνα σε στλες λλα αντικεμενα αν ακολουθονε το δικ τους ποιητικ δρμο, διακρνονται σε επιγραφικ κυρως επιγρμματα και σε φιλολογικ. Οι επιγραφς, καθς διασζουνε το αρχικ κεμενο του ποιητ τουλχιστον του χαρκτη τους, εμφανζουν ιδιατερο ενδιαφρον για τη κατ τπους εξλιξη της γλσσας, της ορθογραφας και της προφορς.
     Το σνολο των διασωθντων επιγραμμτων, ερωτικν κι λλων κατηγοριν, βρσκεται συγκεντρωμνο σε 2 μνο βυζαντινς συλλογς που φτσανε στις μρες μας και που με τη σειρ τους συγκροτηθκανε βασισμνες σε παλαιτερες -την παρξ τους μως γνωρζουμε μνον τσι, μμεσα. ν απ τα σημαντικτερα ργα της Αρχαας και Μεσαιωνικς Ελληνικς Γραμματεας, εναι η συγκρτηση της Παλατινς Ελληνικς Ανθολογας (10ος αινας μ.Χ.) συλλογς επιλεγμνων κειμνων απ τον 7ο αι. π.Χ. και μετ, που πρε τ’ νομ της απ τη Παλατιν Βιβλιοθκη της Χαδελβργης που εντοπστηκε το χειργραφο. Η συλλογ οφελεται στο σημαντικ λγιο της πριμης Παλαιολγειας Αναγννησης, το μοναχ Μξιμο (Μανουλ) Πλανοδη (~1260-1310 μ.Χ.). Η συλλογ αυτ εναι μικρτερη απ τη Παλατιν κι εναι επιβαρυμνη απ τις προσωπικς παρεμβσεις του συλλογα, που πρα της συγκρτησς της προχρησε σε βελτισεις των επιγραμμτων με περικοπς, διορθσεις συμπληρσεις, βσει της ατομικς του σεμνοτυφας και των αισθητικν προτιμσεων της εποχς.
     Το επγραμμα αν κι ζησε πολ πιτερο απ’ το πος και το Δρμα, αν κι φτασε σε μας αρτιτερο, εκτεταμνο και πιο συστηματοποιημνο απ τ’ λλα εδη λυρικς ποησης, παραμνει ακμα τπος γνωστος στους πολλος. Η πολ περιορισμνη σχολικ του διδασκαλα κι οι μεταφρσεις που κατ καιρος γνονται δεν αρκονε για να συλληφθε η αξα του, παρλο που ‘ταν απ τις κυριτερες εκφρσεις της ελληνικς ποησης απ’ τους Αλεξανδρινος Χρνους μχρι την εποχ του Ιουστινιανο.
     Με τον καιρ το επγραμμα ξφυγε απ’ τα στεν πλασια της αποκλειστικ επιτφιας επιγραφς. Κατ’ αρχς, με τη πρφαση του επιταφου, γρφτηκαν 100δες επιγρμματα χωρς καν να προορζονται για επιτφιες επιγραφς, γιατ τα 150 πρτα επιγρμματα του VII βιβλου της Παλατινς Ανθολογας για παρδειγμα, δε χαρχτηκαν ββαια πνω στον τφο του Ορφα, του Ομρου, του Ααντα και των λλων. Εξ λλου, το επγραμμα παψε να ‘ναι αποκλειστικ επιτφιο γινε κι ερωτικ, αφιερωματικ, σατιρικ, επιδεικτικ.
     Η αλλαγ με το καιρ προχρησε βαθτερα κι εκτς απ’ τη διερυνση των θεμτων λλαξε κι ο τρπος κφρασης. Ο Βλτερ Κρντς γρφει τι τα επιγρμματα του Ε π.Χ. αι. εναι «αυστηρ επιτφια που πιτερο κρβουνε παρ εκφρζουνε το συνασθημα» εν «στα επιτφια επιγρμματα της Ελληνιστικς Εποχς χαρακτηριστικ εναι πως σ’ αυτ η καρδι του θλιμμνου ανογει, η αγπη προς το νεκρ ξεχειλζει λετερα, τα λγια αναβρζουνε πιο πλοσια». Βλπουμε λοιπν τι στα επιγρμματα του Ε’ αι. (κυρως του Σιμωνδη) αλλ και σε πολλ νετερα, δεν εκφρζει ο διος ο ποιητς τον πνο του μεσα, αλλ τον προκαλε σ’ αυτος που τον διαβζουν με λγια κατλληλα διαλεγμνα. Αντθετα χαρακτηριστικ των επιγραμμτων της Ελληνιστικς Εποχς αλλ και της πειτα, εναι η μεση κφραση της θλψης, το ξεχυμνο συνασθημα, τα επιγρμματα αυτ εναι μοιρολγια. Η διαφορ που υπρχει ανμεσα στα επιγρμματα κλασσικς κι ελληνιστικς περιδου, εναι ανλογ με τη διαφορ που υπρχει ανμεσα στην ερμηνεα των υποκριτν του αρχαου θετρου και των συγχρνων ηθοποιν, ανμεσα δηλαδ στο παξιμο με μσκες και χωρς μσκες. Εναι επσης η διαφορ τους ανλογη μ’ αυτ του κλασσικισμο απ το ρομαντισμ, ο λγος, το νημα, το ριστο μτρο απ τη μια κι η φαντασα, το συνασθημα, το πθος απ την λλη. Γενικ στα επιγρμματα της ελληνιστικς περιδου εμφανζεται κομψτητα και χρη (κυρως στα ερωτικ), καθς κι μφαση σε καθημεριν θματα κι να αντιηρωικ κλμα, αποτλεσμα απομκρυνσης απ τα ιδανικ Ομηρικ πρτυπα και τα νδοξα βιματα των Περσικν Πολμων (κυρως στ’ αναθηματικ για φτωχος δουλευτς που αφιερνουνε τα σνεργ τους στους Θεος).
     Ακολουθε περοδος παρακμς. Η μπνευση φανεται να ‘χει στερψει κι οι επιγραμματοποιο επιδεικνουνε τεχνικ στιχοπλκου κι χι τχνη ποιητ. Ο Λεωνδας Αλεξανδρες γρφει επιγρμματα ισψηφα (κθε 2στιχο δνει το διο θροισμα αν τα γρμματ του υπολογιστον σαν -ελληνικο- αριθμο) κι ο Νικδημος Ηρακλειτης ανακυκλικ (που διαβζονται με το διο μτρο και νημα κι απ το τλος προς την αρχ).
     Μετ τη κμψη αυτ ρχεται εποχ που ξαναγεννιται. Η κρια προτμηση αυτ τη περοδο εναι στα ερωτικ θματα, χωρς μως να λεπουν οι φιλοσοφικς εξρσεις ακμα και στον ηδυπαθστατο αυλικ ποιητ Παλο Σιλεντιριο. Κι αυτ παρ την επικρτηση του Χριστιανισμο και τ’ ολον επ το βυζαντιντερο διαμορφομενο περιβλλον. Υπρχει πντως και κποια εκζτηση αυτ τη περοδο και φανερνεται τσο επμονη αναζτηση της ηδονς που αναρωτιται κανες αν αυτ η ηδον ταν ο μνος τρπος φυγς που απμεινε τους χρνους εκενους σ’ σους μενανε πιστο στο Αρχαο Ελληνικ Πνεμα. Στον Παλο Σιλεντιριο τελεινει η μακρ σειρ των μεγλων, γνσιων επιγραμματοποιν που χρισαν να μορφν κφρασης στο Ελληνικ Πνεμα και το κρατσανε ζωνταν για αινες εν μεγλες φωνς του παρελθντος εχανε πια σβσει.

                       Στφανος Μελεγρου

     Ο Μελαγρος τανε κυνικς φιλσοφος, ποιητς κι επιγραμματοποις. Γεννθηκε στα Γδαρα της Κολης Συρας. ζησε στη Τρο και πθανε το 60 π.Χ. στη Κω. γινε νδοξος με τη περφημη συλλογ του Στφανος. ταν ξοχος ερωτικς ποιητς, τραγοδησε το πθος του για την Ηλιοδρα, τη τρυφερτητ του για τη Ζηνοφλα καθς και τον ρωτ του γι' αρκετς ακμα γυνακες. Στο Στφαν του περιλαβε κι 124 δικ του επιγρμματα. Η συλλογ του αυτ αποτλεσε μια απ τις σπουδαιτερες συνεισφορς στη ΠΑ. 2 αρχαοι συγγραφες, Αθναιος και Διογνης Λαρτιος, θεωροσαν τι αυτς κι ο Μνιππος (επσης καταγμενος απ τα Γδαρα), τανε κυνικο φιλσοφοι.
     Πρτος τανε που συνλαβε την ιδα να δημιουργσει μια συλλογ επιγραμμτων. Συγκντρωσε λοιπν στην εποχ του σα επιγρμματα μπρεσε και συνταξε να εδος Ανθολογας, χωρς ωστοσο θεματικ διαχωρισμ, αλλ αλφαβητικ αν δημιουργ και την ονμασε Στφανος! Στεφνι δηλαδ, κι εναι το πρτο συνθετικ λων των μετπειτα ανθολογιν, απαρατητο συμπλρωμα. Εξ ου κι ονοματζεται ξεχωριστ στο παρν παρρτημα δημιουργν κι ανθολογιν.


                   Στφανος Φιλππου

     Ο Φλιππος ο Θεσσαλονικες ταν λληνας επιγραμματοποις των μσων του 1ου αι, μ.Χ.. πως κι ο Μελαγρος, συνθεσε κι αυτς ανθολογα επιγραμμτων που ονμασε επσης Στφανοαντανπλεξα τοις Μελεαγρεοις στεφνοις» αναφρει ο διος στο προομιο που σθηκε στο βιβλο IV της ΠΑ), γνωστ ως Στφανος του Φιλππου του Θεσσαλονικως. Στο Προομι του αναφρει 13 ποιητς μεταγενστερους του Μελεγρου (14 με τον διο) και τα επιγρμματα παρατθενται κατ' αλφαβητικ σειρ σμφωνα με το 1ο γρμμα του 1ου στχου. Στη ΠΑ σζονται περπου 85 δικ του επιγρμματα.
     Καταγταν απ τη Θεσσαλονκη. Απ τα επιγρμματ του καθς και τα λοιπ επιγρμματα του Στεφνου του, θεωρεται τι κμασε κατ την εποχ του Τραανο (98-117). Τα νετερα επιγρμματα που αναφρονται στην Ανθολογα του ταν του Αυτομδοντα που πιθαντατα κμασε κατ τη βασιλεα του Νρβα (μχρι το 98). Στοιχεα στα επιγρμματ του επιβεβαινουν τι ζησε μετ την εποχ του Αυγοστου (63 π.Χ.-19). Επιπλον ο διος αφιερνει το Στφαν του στον Κμιλλο (...ἐσθλὲ Κμιλλε...), που θεωρεται πιθανν τι ταυτζεται με τον πατο Lucius Arruntius Camillus Scribonianus, που πθανε το 41. Μια ττοια τατιση, θα φερνε νωρτερα τη πιθαν ημερομηνα συγγραφς του Στεφνου.
     Ο Γουλιαμ Σμιθ αναφρει τι τα επιγρμματα που αποδδονται στο Φλιππο εναι περπου 90, αλλ 6 απ' αυτ θα 'πρεπε να 'χαν αποδοθε στο Λουκλλιο και μερικ λλα εναι προφανς δανεισμνα απ παλαιτερους ποιητς, εν κποια λλα εναι απλς απομιμσεις. Τα επιγρμματα που Φιλππου περιλαμβνουν λα τα θματα της ελληνικς επιγραμματικς ποησης. Ο J. W. Mackail αναφρει πως ο Φλιππος συνγραψε 74 επιγρμματα, εκτς απ 6 ακμη που δεν εναι σγουρο τι σωστ εχαν αποδοθε σ' αυτν. Στα επιγρμματ του, μιμθηκε παλαιτερους ποιητς και πολλ ο Mackail θεωρε απλς ρητορικς ασκσεις σε συνθη θματα, που δε δνανε πληροφορες για τη χρονικ τους περοδο. Η νετερη ιστορικ μαρτυρα απ τα επιγρμματ του ταν η αναφορ στο ργο λιμενοβραχονα στο Puteoli (Ποτσουλι) απ τον Αγρππα, αλλ ο Αντφιλος που εχε ανθολογηθε στο Στφαν του, σγουρα συνγραφε κατ τη βασιλεα του Νρωνα κτι που δεχνει τι κι ο Φλιππος ταν ενεργς εκενη την εποχ.
     Ο Φλιππος φτιαξε το Στφαν του, μιμομενος τον Μελαγρο, που χει γρψει 1ος ανθολογα, με το διον νομα. Του Φιλππου γρφτηκε 150 περπου χρνια αργτερα, ρχιζε κι αυτς με προομιο, που αναφρει τα ονματα 13 (Αντπατρος ο Θεσσαλονικες, Κριναγρας, Αντφιλος, Τλλιος Λαυρας, Φιλδημος ο Επικορειος, Παρμενων, Αντιφνης ο Μακεδν, Αυτομδων, Ζωνς, Βινωρ , Αντγονος , Διδωρος, Εηνος) κι ο διος 14ος, εν αναφρει επσης τι κι λλοι ποιητς χουνε περιληφθε. Εχε στχο τη συμπλρωση του Μελεγρου και για το λγο αυτ οι ποιητς που ανθολγησε ταν μεταγενστερο του, αρκετο απ' αυτος Ρωμαοι, πως ο Κριναγρας απ τη Μυτιλνη που 'ζησε στη Ρμη. Τα επιγρμματα του Στεφνου του Φιλππου τανε σημαντικ μρος της ΠΑ αλλ και της ΠλΑν.
     Κι ο Φλιππος λοιπν λγα χρνια μετ τον Μελαγρο, εχε την διαν μπνευση. τσι, ο δικς του Στφανος, εναι το 2ο συνθετικ κι εξσου απαρατητο, σε κθε μετπειτα Ανθολογα.   
 

                     Η Ανθολογα Κεφαλ

     Ο Κρις Κωνσταντνος Κεφαλς (τλη 9ου-αρχς 10ου αι. μ.Χ.) τανε Βυζαντινς λγιος που συνθεσε σημαντικτατο βιβλο επιγραμμτων (την Ανθολογα Κεφαλ) που γινε η βση της Παλατινς Ανθολογας και της Ανθολογας Πλανοδη. Πιθανς να ταυτζεται με τον Κωνσταντνο Ρδιο ο οποος τανε κληρικς των ανακτρων της Πλης.
     Ταυτζεται σως με τον ομνυμ του πρωτοπαπ των ανακτρων της Πλης, που ανκε στην αριστοκρατικ τξη των Κεφαλδων , για τον οποο υπρχουν αρκετς μαρτυρες χρονολογομενες γρω στο 917. Εναι γνωστς για τη συγκρτηση μεγλης συλλογς επιγραμμτων στα τλη του 9ου αι. Η συλλογ αυτ παραδδεται μμεσα απ να και μοναδικ χειργραφο της Παλατινς Βιβλιοθκης Χαδελβργης κι ονομστηκε γιαυτ Παλατιν Ανθολογα, χρησιμοποιθηκε ευρτατα στο Βυζντιο τσο απ το λεξικο Σοδα σο κι απ το Μξιμο Πλανοδη.
     Ο Κεφαλς ντλησε απ παλαιτερες συλλογς (Στφανος του Μελεγρου, Παλλαδς, Αγαθας, Θεδωρος Στουδτης για να προχωρσει στη σνταξη της δικς του, που σο κι αν αποτελε εγκυκλοπαδεια επιγραμμτων, ταυτχρονα εναι και προσωπικ εκλογ, καθς εισγει τη θεματικ διταξη διασπντας την εντητα των παλαιοτρων συλλογν.
     Ανθολογα Κεφαλ ονομζεται απ τους ερευνητς η ανθολογα επιγραμμτων που γρφτηκε πιθαντατα κοντ στο 900 μ.Χ. στη Βυζαντιν Αυτοκρατορα, στην οποα βασστηκαν  ΠΑ και ΠλΑν. Τ’ νομ της το οφελει στον Κεφαλ, που αναφρεται σε αρκετς περιπτσεις απ την ΠΑ ως ο συντκτης του βιβλου που ‘χε βασιστε το κεμενο της Ανθολογας. Το περιεχμεν της θεωρεται τι εναι τα βιβλα IV-VII και IX-XV της ΠΑ. Η δια ΑΚ δεν χει διασωθε, αλλ αρκετς αναφορς σε αυτν υπρχουν στο λεξικ Σοδα που ‘χεν επσης γραφε το 10ο αι., με την νδειξη εν Επιγρμμασιν. Τα ποιματα κι επιγρμματα απ την ΑΚ πως διασθηκαν στη ΠΑ και στη ΠλΑν., εναι η βση της αποκαλομενης Ελληνικς Ανθολογας.
     Δεδομνου τι η ΑΚ χει χαθε, οι πληροφορες που ‘χουμε για το περιεχμεν της εναι εκτιμσεις των ερευνητν που χουν ασχοληθε με το θμα. Συγκεκριμνα, εκτιμται τι την αποτελοσαν τα παρακτω κεφλαια (βιβλα) που βρσκουμε στη ΠΑ - χι απαρατητα με τη σειρ που αναφρονται εδ (η σειρ εδ εναι της ΠΑ):

   (Βιβλο IV της Παλατινς) Προομια των ανθολογιν: Στφανος του Μελαγρου και Στφανος του Φιλππου Θεσσαλονικως, και του Κκλου των νων επιγραμμτων του Αγαθα.

   (Βιβλο V της Παλατινς) Ερωτικ επιγρμματα

   (Βιβλο VI της Παλατινς) Αναθηματικ επιγρμματα

   (Βιβλο VII της Παλατινς) Επιτμβια επιγρμματα

   (Βιβλο IX της Παλατινς) Επιδεικτικ επιγρμματα

   (Βιβλο X της Παλατινς) Προτρεπτικ επιγρμματα

   (Βιβλο XI της Παλατινς) Συμποτικ και σκωπτικ επιγρμματα

   (Βιβλο XII της Παλατινς) Μοσα Παιδικ του Στρτωνα

   (Βιβλο XIII της Παλατινς) Επιγρμματα διαφρων μτρων

   (Βιβλο XIV της Παλατινς) Επιγρμματα με προβλματα, αινγματα και χρησμος

   (Βιβλο XV της Παλατινς) Σμμικτα επιγρμματα

     Εκτιμται τι δεν ταν μρος της ΑΚ τα βιβλα της ΠΑ: Ι (Χριστιανικ), ΙΙ (κφρασις Χριστοδρου), ΙΙΙ (Κυζικην), VIIΙ (του Γρηγορου του Ναζιανζηνο) ακμη κι αν κποιο κποια απ αυτ εχε θση Παραρτματος σε αυτν.
     Οι μελετητς εκτιμον τι οι γραφες της ΠΑ εχανε στη διθεσ τους ετε πιστ/ αντγραφο/α το διο το βιβλο του, καθς κι τι το μεγαλτερο μρος του κειμνου εναι πιστ αντγραφο της ΑΚ. Θεωρεται τι η ΑΚ περιεχε τα βιβλα: IV-VII και IX-XV. Απ τα υπλοιπα βιβλα, σως το βιβλο Ι τανε προομιο και παρρτημα τα βιβλα ΙΙ και ΙΙΙ, αλλ η λλειψη σχολων απ τον Σχολιαστ ΠΑ σ' αυτ και στο βιβλο VIII (το βιβλο με τα επιγρμματα του Γρηγορου Ναζιανζηνο) δεχνει τι τα βιβλα αυτ δεν ταν ( αν κποια τανε παραρτματα δεν θεωρονταν) μρος της ΑΚ.
     Στα κεμενα των σχολων της ΠΑ φανεται τι μρος της αντιγρφηκε απ το βιβλο του Μιχαλ (πιθαντατα του Μιχαλ Χαρτοφλακα) απ τον διο τον Μιχαλ και το οποο βιβλο ταν πιστ αντγραφο το πρωττυπο βιβλο επιγραμμτων Κεφαλ. Το βιβλο του Μιχαλ δεν χει σωθε. Το ργο του αναφρεται μνο στο χειργραφο της ΠΑ, στα σχλια των περιθωρων του βιβλου. Κποιες απ τις αναφορς στο MS. Palatinus gr. 23 (στο τμμα Ανθολογας που εναι στη Βιβλιοθκη Χαδελβργης - το λλο εναι στο Παρσι: Par. Suppl. gr. 384) εναι οι ακλουθες:

   Στη σελδα 81 του χειρογρφου, δπλα στο Προομιο της Ανθολογας Μελεγρου (Στεφνου)αναφρεται πως ο Κεφαλς διαχρισε τα ποιματ της σε διφορα θματα.

   Στη σελδα 207 του Παλατινο χειρογρφου, δπλα στην αρχ του Βιβλου VII που περιχει τα Επιτμβια επιγρμματα, αναφρεται πως εκε εναι η «αρχ των επιτυμβων ων σχεδασεν ο κριος Κωνσταντνος Κεφαλς ο μακριος κι αεμνηστος και τριπθητος νθρωπος».

   Στη σελδα 273 του χειρογρφου της ΠΑ, πνω-πνω αναφρεται τι «μχρις εδ γινε αντιπαραβολ με το (βιβλο) του κυρου Μιχαλ και διορθθηκαν μερικ (σφλματα) παρλο που κι εκενο (το βιβλο του Μιχαλ) εχε επσης σφλματα».

   Στην δια σελδα 273, στο δεξ περιθρια, πνω, αναγρφεται τι το παρακεμενο ποημα του Αλκαου Μυτιληναου προβλθηκε απ τον Κεφαλ στη Σχολ Νας Εκκλησας (στη  Πλη) επ του Γρηγορου Μαγστορος.

   Επσης στην δια σελδα 273 του χειρογρφου της ΠΑ, κτω δεξι αναφρεται τι μχρις εκε, αυτ που γραψε ο Μιχαλ, περιεχαν επιγρμματα που αντγραψε με το διο του το χρι απ τη ββλο του Κεφαλ.

     Οι μελετητς θεωρον τι ο Πλανοδης, εν βασστηκε στην ΑΚ, δεν εχε στη διθεσ του οτε το πρωττυπο, οτε κποιο πιστ αντγραφο, αλλ οτε και τη ΠΑ αντγραφ της. Θεωρον τι εχεν λλο λλα αντγραφα, που δεν ταν τσο καλς ποιτητας εχαν ελλεψεις (μρος του περιεχομνου τους εχε χαθε). Απ τους μελετητς αναφρεται η παρξη τουλχιστον 5 κι 6 αντιγρφων της ΑΚ:

   Αντγραφο που χρησιμοποησε ο γραφας Α της ΠΑ.

   Αντγραφο που χρησιμοποησε ο γραφας J της ΠΑ.

   Αντγραφο που χρησιμοποησε ο διορθωτς C της ΠΑ (σγουρα διαφορετικ απ του Α και του J, το «βιβλο του Μιχαλ» για το οποο αναφρεται τι ο διος ο Μιχαλ εχε αντιγρψει απ τη ββλο του Κεφαλ.

   Αντγραφο του Μξιμου Πλανοδη απ το οποο γραψε το χειργραφο PlA (folios 2-76) της ΠλΑν.

   Αντγραφο του Πλανοδη απ το οποο γραψε το χειργραφο PlB (folios 81-100) της Πλαν., (ο διος αναφρει ρητ τι χρησιμοποησε διαφορετικ αντγραφα).

   Πιθανς ο γραφας Β της ΠΑ εχε επσης διαφορετικ αντγραφο.

     Σε κεμενο που αναφρεται η ΑΚ χουμε:

   Σελ. 81 του χειρογρφου της Παλατινς Ανθολογας (σε απδοση): Αυτς ο Μελαγρος ταν Φονικας απ τη Παλαιστνη ο οποος συνθεσε αυτ τον στφανο επιγραμμτων τον οποο συνταξε «κατ στοιχεο» (αλφαβητικ) αλλ ο Κωνσταντνος ο επονομαζμενος Κεφαλς τα τακτοποησε διαχωρζοντς τα σε διφορα θματα, δηλαδ ερωτικ, & αναθεματικ & επιτμβια & επιδεικτικ πως βαλε σε τξη στο παρν γγραφο (Κεμενο με απδοση του πρωττυπου: «Οτος ο Μελαγρος Φονιξ ν τ' απ Παλαιστνη πολ εποησεν δε τον θαυμσιο τουτον των τ' επιγραμμτ(ων) στφανον συνταξεν δε αυτ κατ στοιχεο αλλ Κωνσταντ(νος) ο επονομαζμε(νος) Κεφαλς συνχεεν αυτ δφωρσας <διαχωρσας> εις κεφαλδας διφ <διφορας> γουν ερωτικ διως & αναθεματ(ικ) & επιτμβια & επιδεικτικ: ως νυν υποττακτε εν τω παρντι πτυκτωι)».

                   Η Ανθολογα Πλανοδη

     Ο Μξιμος Πλανοδης (1260-1305 μ.Χ.) τανε Βυζαντινς λγιος μοναχς, συγγραφας και λατινιστς με σημαντικ θεολογικ και φιλολογικ ργο.


Χρτης14ου αι. που απεικονζει τη Βρετανα, ο Πλανοδης δημιοργησε το χρτη αυτ βασιζμενος σε παλαιτερο του Κλαδιου Πτολεμαου.

          Γεννθηκε στη Νικομδεια της Βιθυνας γρω στο 1260 και δδαξε στη Μον Χρας στη  Πλη. Αρχικ τχθηκε υπρ της νωσης των εκκλησιν κι υποστριξε τον αυτοκρτορα Μιχαλ Η' Παλαιολγο που ακολοθησε ενωτικ πολιτικ. μως μετ το θνατ του και την νοδο στο θρνο του Ανδρνικου ΒΠαλαιολγου, που τανε κατ της νωσης, ο Πλανοδης συντχθηκε με τους ανθενωτικος κι γραψε μια πραγματεα (Κατ Λατνων συλλογισμο περ της εκπορεσεως του Αγου Πνεματος) κατ της προσθκης και της θεολογας του Filioque. Τη περοδο κενη δεν τανε σπνιο υποστηρικτς μχρι ττε της μιας της λλης πλευρς στο θμα της νωσης των εκκλησιν ν’ αλλζουνε πλευρ. Εκτς της παραπνω πραγματεας γραψε τον λγο Περ πστεως, μνους, καννες, εγκμια αγων κ.α. Ξεκνησε τη σταδιοδρομα του ως γραφας κι αντιγραφας χειρογρφων στο αυτοκρατορικ παλτι, που αργτερα κατεχεν υψηλ θση παρ τη νεαρ ηλικα του.
     ταν κτοχος ευρτατης παιδεας κτι που φανεται απ’ ολκερο το ργο του. Απ την αλληλογραφα του δε με τον αστρονμο Μανουλ Βρυννιο προκπτει πως εχε και σημαντικς γνσεις αστρονομας.


Η 1η σελδα της ανθολογας του απ χειργραφο του 1300

   Σημαντικτερο μως ταν το φιλολογικ του ργο. γραψε μεταξ λλων:

   Περ γραμματικς,

   Περ συντξεως,

   Κατ Λατνων συλλογισμο περ της εκπορεσεως του Αγου Πνεματος

   Ανθολογα διαφρων επιγραμμτων (αποκαλομενη τρα Ανθολογα Πλανοδη Anthologia Planudea, μια συλλογ 2.400 επιγραμμτων σε 15.000 στχους, βασισμνη σε αντγραφα της Ανθολογας Κεφαλ, γνωστ μετ τη 1η ντυπη κδοσ της το 1494 ως Anthologia Graeca.


   Σχλια σε ργα της κλασσικς ελληνικς γραμματεας (του Ησοδου, του Σοφοκλ, του Αριστοφνη, του Θουκυδδη κ.α.)

   Ψηφοφορα κατ' Ινδος με το οποο εισγαγε στο Βυζντιο για 1η φορ τα αραβικ αριθμητικ ψηφα.

   Μετφρασε απ τα λατινικ ργα του Κτωνα, του Οβδιου, του Κικρωνα κ.α. καθς και το ργο του Αυγουστνου Περ της Αγας Τριδος (De Trinitate) που προκλεσε πολλς θεολογικς συζητσεις.

                      Η Παλατιν Ανθολογα

     Η Παλατιν Ανθολογα (Anthologia Palatina) εναι συλλογ αρχαων και βυζαντινν ελληνικν επιγραμμτων απ τον 7ο αι. π.Χ. μχρι το 600 μ.Χ., που βρθηκε σε χειργραφο το 1606 μ.Χ. και θεωρεται πως συντχθηκε το 10ο αι.μ.Χ. με βση την Ανθολογα Κεφαλ. Μαζ με την Ανθολογα Πλανοδη απαρτζει τη συμβατικ ονομαζμενη Ελληνικ Ανθολογα (εναι παρακτω).
     Πρκειται για πλουσιτατη ποιητικ ανθολογα απ 3.700 επιγρμματα 370 και πλον ποιητν καταχωρισμνων σε 15 κεφλαια (βιβλα). Βασζεται σε συλλογ που συνταξε αρχς του 10ου αι. ο Βυζαντινς κληρικς και λγιος Κωνσταντνος Κεφαλς, βασιζμενος σε αρχαες συλλογς. Πρε το νομ της απ τη Παλατιν Βιβλιοθκη Χαδελβργης που βρθηκε το χειργραφο με κδικα Palatinus 23, απ το Γλλο λγιο Σαλμσιους (Claude de Saumaise). Σμερα το μεγαλτερο κομμτι της βρσκεται στη Βιβλιοθκη Χαδελβργης (MS Pal. gr. 23) κι να μικρτερο στο Παρσι (Par. Suppl. gr. 384).



     Παλατιν Ανθολογα αποκαλεται εναλλακτικ και το σνολο των ποιημτων του Παλατινο χειρογρφου (ρα νω) με τη προσθκη των 400 περπου ποιημτων της Ανθολογας Πλανοδη ως 16ο βιβλο, συνολικ περπου 4100 επιγρμματα/ποιματα. Σημεινεται τι ο ορισμς αυτς ρχεται σε αντθεση με τον πρτο ορισμ, κατ τον οποο με τον ρο ΠΑ αναφρονται αποκλειστικ τα ποιματα του παλατινο χειρογρφου (μλιστα χι κποια που εναι γραμμνα εκ των υστρων πνω στο χειργραφο αυτ, ρα παρακτω για τη Συλλογ Σπ, στη σχετικ παργραφο). Τλος, σε 3ο ορισμ, απ κποιες πηγς ο ρος ΠΑ εναι λγο-πολ ισοδναμος με τον ρο Ελληνικ Ανθολογα. Σημεινεται τι ο ορισμς αυτς ρχεται σ’’ αντθεση μ’ ναν απ τους ορισμος της ΕΑ, σμφωνα με τον οποο ΕΑ εναι το σνολο των ελληνικν ποιημτων κι επιγραμμτων, χι μνο απ τις 2 συλλογς (Παλατιν & Πλανοδη), αλλ κι απ πολλς λλες πηγς.
     Σημεινεται λοιπν τι οι πηγς χρησιμοποιον (ετε -σπανιτερα- ρητ, ετε -συνηθστερα- μμεσα) κποιον απ τους παραπνω 3 ορισμος, που ρχονται σ’ αντθεση μεταξ τους. Στο παρν περιγρφεται αναλυτικ η ΠΑ κατ κριο λγο σμφωνα με το 1ο ορισμ, δηλαδ αφορ πιτερο το Παλατιν χειργραφο. Με το 2ο και 3ο ορισμ περιγρφεται αναλυτικ στο ρθρο Ελληνικ Ανθολογα (μετ τοτο).
     Η αξα της εναι μεγλη γιατ δισωσε το ελληνιστικ επγραμμα, σημαντικ εδος της ελληνικς ποησης απ τους Αλεξανδρινος Χρνους μχρι την εποχ του Ιουστινιανο. Μεγλη επσης εναι κι η επδραση που σκησε στη δυτικ φιλολογα.



     Στη βιβλιογραφα χρησιμοποιονται διαφορετικς ονομασες για τη ΠΑ, λλες απ αυτς ακμη και σε σημερινς εκδσεις αι λλες χρησιμοποιονταν στο παρελθν:

   1). Παλατινς κδικας (codex Palatinus), αναφερμενο ετε στο σνολο της ΠΑ, ετε στο τμμα του κδικα που βρσκεται στη Παλατιν Βιβλιοθκη, το MS Pal. gr. 23
   2). Ανθολογα Κεφαλ. Αν και σμερα εναι γνωστ τι η ΠΑ χει βασιστε αλλ δεν εναι η ΑΚ, και στο παρελθν αλλ σε μερικς περιπτσεις και σε σγχρονες δημοσιεσεις χρησιμοποιεται ο ρος για να τη περιγρψει.

   3). Ο Κδικας Βατικανο (codex Vaticanus), ρος που χρησιμοποιονταν ταν το χειργραφο βρισκτανε στη Ρμη, στο Βατικαν, πριν τη μετακνησ του στο Παρσι (μεταξ 1623-1797).
   4). Ο Παρισινς κδικας (codex Parisinus), αναφερμενο στο σνολο της ΠΑ για σο καιρ το χειργραφο βρισκταν στο Παρσι (1797-1815). ταν γνεται αναφορ στον Παρισιν κδικα σε σγχρονες πηγς εννοεται ο Par. Suppl. gr. 384, το τμμα της ΠΑ που βρσκεται σμερα στο Παρσι.
   5). Ελληνικ Ανθολογα: Η ΠΑ βρσκεται σε πολλς εκδσεις με ττλο Anthologia Graeca Anthologie Grecque Greek Anthology. Επιπλον σε κποιες αναφορς αναφρεται ως Παλατιν Ελληνικ Ανθολογα  κι αντστροφα. Σημεινεται τι ο ρος ΕΑ σμερα αναφρεται συνηθστερα ετε στο σνολο των ποιημτων / επιγραμμτων της ΠΑ και της Ανθολογας Πλανοδη, ετε στο ευρτερο σμα ελληνικν επιγραμμτων που χουνε βρεθε, εν στο παρελθν τανε συννυμο με το ργο που σμερα ονομζουμε Ανθολογα Πλανοδη. Για λεπτομρειες και τεκμηρωση, δετε στα παρακτω κεφλαια.
   6). Παλατιν Χειργραφο.

     Σημεινεται οι παραπνω ονομασες πως παλατινς κδικας, κδικας του Βατικανο Παρισινς κδικας χρησιμοποιονται μνο στο πλασιο κειμνων που αναφρονται στη Παλατιν την Ελληνικ Ανθολογα, γιατ με τις ονομασες αυτς αποκαλονται λοι οι κδικες που βρσκονται στις συγκεκριμνες βιβλιοθκες (δηλαδ κθε κδικας της Παλατινς Βιβλιοθκης αποκαλεται Παλατινς κδικας, ο οποιοσδποτε κδικας που φυλσσεται στο Βατικαν λγεται codex Vaticanus κλπ.).

     Η ΠΑ στηρχτηκε σε προγενστερες συλλογς επιγραμμτων, της ρωμακς αυτοκρατορικς κι στερης ρωμακς εποχς:
     Πρτος ο Μελαγρος απ τα Γδαρα της Συρας συστηματικ συγκντρωσε (περ το 70 π.Χ.) επιγρμματα διαφρων ποιητν, κατ’ αλφαβητικ σειρ, σε μια συλλογ που την ονμασε Στφανο, που πρσθεσε και δικ του ποιματα (ο Στφανος του Μελεγρου). Στον πρλογο αναφρει τους ποιητς που ανθολγησε και παρομοιζει τον καθνα μ’ να λουλοδι. Στο τλος λει τι περιλαβε ποιματα κι λλων ποιητν των οποων τα ονματα δεν αναφρει.
     Γρω στο 40 μ.Χ. ο Φλιππος Θεσσαλονικες αντανπλεξε Στφανον σε αλφαβητικ κι αυτς σειρ, που περιλμβανε ργα ποιητν μετ τον Μελαγρο καθς και δικ του, τον Στφανο του Φιλππου Θεσσαλονικως.
     Ο Διογενειανς Ηρακλειτης το 140 μ.Χ. εξδωσε το Επιγραμμτων Ανθολγιον που περιλμβανε επιγρμματα διαφρων ποιητν, -ο διος δεν ταν ποιητς.



     Το 2ο αι. ο ποιητς Στρτων εξδωσε τη συλλογ Μοσα Παιδικ που για πολλος αποτελοσε το νειδος της Αρχαας Ελληνικς Ποησης. Περιεχε παιδεραστικ επιγρμματα απ τους Στεφνους που αναφρθηκαν παραπνω, αλλ και νετερα και πολλ δικ του. Η παιδεραστα ταν μια μορφ ρωτα αρκετ διαδεδομνη στην αρχαιτητα και μερικ απ’ τα ποιματα αυτ εναι πλημμυρισμνα απ γνσιο ασθημα και συναγωνζονται σε ομορφι τα ωραιτερα ερωτικ ποιματα. Πολλ ββαια εναι στ’ αλθεια αθυρστομα μχρις αισχρτητας.
     Τον 6ο αι. συγκροτθηκε ο Κκλος των νων επιγραμμτων απ’ τον Αγαθα, ποιητ κι ιστορικ. Περιλμβανε ποιματα δικ του κι λλων συγχρνων του καταταγμνα ανλογα με το περιεχμεν τους, κατταξη που μιμθηκαν οι κατοπινο ανθολγοι. Στον Κκλο σταματ η αρχαα επιγραμματικ ποηση. Τα λγα επιγρμματα που προστθηκαν αργτερα (Σωφρονου, Λεοντου, Φωτου κλπ) εχανε χριστιανικ θματα και διαφορετικν αισθητικν αξα.
     μως, το ργο των αρχαων επιγραμματοποιν θα ‘ταν ολτελα γνωστο αν δεν υπρχαν οι κωδικοποισεις βυζαντινν φιλολγων της Μακεδονικς Αναγννησης. Στα τλη του 9ου αι., ο πρωθιερας (πρωτοπρεσβτερος) της αυτοκρατορικς Αυλς της Πολης, Κωνσταντνος Κεφαλς, συνθεσε το κριο σμα της Ανθολογας, βασιζμενος στους στεφνους της αρχαιτητας και στα μετπειτα επιγρμματα πως αυτ του Παλου Σιλεντιριου και του Αγαθα. Στο ργο αυτ βοηθθηκε απ τον μγιστρο Γρηγριο απ τη Κμψα, που ‘χε φρει πολλ επιτμβια επιγρμματα κι λλες μμετρες επιγραφς απ την Ελλδα και τη Μικρ Ασα (αυτ πρασαν στη συλλογ του ως αννυμα). Αυτ καθαυτ το χειργραφο χει χαθε, μπορε μως να ανασυντεθε απ την υπρχουσα μορφ της ΠΑ, επειδ γρω στα 980, νας αννυμος συντκτης το αντγραψε εμπλουτζοντς το με τα βιβλα που σμερα αριθμονται ως Ι, ΙΙ, III, VIII, XIII. Στο διο πρσωπο αποδδεται κι η θεματικ κατταξη των ποιημτων.
     Ο Μξιμος Πλανοδης, ιερωμνος κι αυτς συνθεσε την Ανθολογα του το 1299. Περιεχε 2.400 επιγρμματα με 15.000 στχους, στηριζμενος στην Ανθολογα Κεφαλ, απ την οποα μως παρλειψε διασκεασε σα θεωροσε σεμνα. Ωστσο πρσθεσε 388 επιγρμματα που δεν περιλαμβνονται στην ΑΚ, αν κι χει υποστηριχθε πως αυτ τα ποιματα προρχονται απ χαμνα χειργραφα του Κεφαλ. Κι η δικ του κατταξη ταν θεματικ, διαφορετικ μως απ αυτ της προηγομενης ανθολογας.
     Το χειργραφο της ΠΑ αποτελεται απ 709 σελδες. Το τμμα που βρσκεται σμερα στη Βιβλιοθκη Χαδελβργης (MS Pal. gr. 23) αποτελεται απ τις σελδες 1-614 και τ’ λλο που βρσκεται στην Εθνικ Βιβλιοθκη Παρισιο (Par. Suppl. gr. 384) αποτελεται απ τις σελδες 615-709 (94 σελδες).
     Το χειργραφο γρφτηκε απ 4 γραφες γρω στα 980 κι να μρος του ελγχθηκε απ διορθωτ και σχολιστηκε απ λημματιστ.

     Οι γραφες ταν οι εξς:

   γραφας Α:    σελδες 4-9.384.8

   γραφας J:    σελδες 9.348.9-9.563 -πιθανς ο Κωνσταντνος ο Ρδιος.

   γραφας Β:   σελδες 9.564-11.66.3

  γραφας Β2: σελδες 11.66.4-11.118.1

   γραφας Β:   σελδες 11.118.1-13.31

    
O γραφας J κανε διορθσεις στο κεμενο του γραφα Α και τλος νας διορθωτς C (Corrector) κανε πολλς διορθσεις στο κεμενο και του Α και του J.


     Το χειργραφο της ΠΑ ανακαλφθηκε το 1606, αλλ το 1554, ο Ερρκος Στφανος (Henri Estienne) (με τη λατινο-ελληνικ εκδοχ Enricus Stephanus) προχρησε στην εκτπωσ του 1ου του βιβλου Ανακρεντια, με μια σειρ ποιημτων που θεωροσε τι ανκανε στον Ανακροντα, απ χειργραφο που βρκε λγα χρνια πριν στη Λουβν (Louvain) του σημερινο Βελγου. Εκ των υστρων φνηκε τι τα ποιματα αυτ δεν εχανε καμι διαφορ απ κενα που βρεθκανε στο χειργραφο της ΠΑ και θεωρεται πως εκε ο Εστιν εχε βρει το Παλατιν χειργραφο, που γνωστο πς, κατληξε στη συνχεια στη Παλατιν Βιβλιοθκη Χαδελβργης.
     Μχρι το 1606 τανε γνωστ μνον η Ανθολογα Πλανοδη, που ‘χε γραφτε το 1299 κι εκτυπωθε το 1494. Το 1606 ο νος ττε Σαλμσιος (Claude de Saumaise) ανακλυψε το χειργραφο στη Χαδελβργη (τανε ττε πρωτεουσα της γερμανικς ηγεμονας του Κτω Παλατιντου· απ εδ γινε γνωστ τσι.). Το 1623 ο Μαξιμιλιανς της Βαυαρας χρισε λο το χειργραφο στον Ππα Γρηγριο ΙΕ, εν το 1797 ο Ναπολων αξωσε να δοθε το χειργραφο στην Εθνικ Βιβλιοθκη Παρισιο. Μετ τη πτση του, το 1815, οι Γερμανο ζητσανε το χειργραφο αλλ επιστρφηκε μνο το μεγαλτερο μρος του, ο Παλατινς Κδικας 23 (Χαδελβργη, Codex Palatinus 23), που περιλμβανε τα πρτα 13 βιβλα της. να τμμα του (Parisinus Suppl. Gr. 384), με τα 2 τελευταα βιβλα, μεινε στο Παρσι.
     Το παλατιν χειργραφο του 980 (Palatinus 23 & Parisinus Suppl. Gr. 384) χωρζεται σε 15 βιβλα, για τα οποα χει καθιερωθε λατινικ αρθμηση.
     Πριν απ την ναρξη του 1ου βιβλου υπρχουν επιγρμματα που ‘χουνε καταγραφε στις 1ες σελδες που ‘τανε κενς, κποια λλα στις τελευταες και κποια ενδιμεσα που δε θεωρονται μρος της ΠΑ, αλλ συνθως αναφρονται ως μια απ τις Syllogae minores, τις μικρτερες δηλαδ συλλογς που ‘χουνε διασωθε, με το νομα Sylloge Σπ (Συλλογ Σπ). Τα επιγρμματα αυτ εναι 58 σε αριθμ κι εναι δια με κποια απ’ αυτ της Ευφημιανς Συλλογς.

   Το βιβλο Ι περιχει 123 χριστιανικ επιγρμματα.
   Το βιβλο ΙΙ περιχει εκφρσεις δηλ. περιγραφς των αγαλμτων που βρσκονταν στο δημσιο γυμναστριο του Ζευξππου στη Πλη. Η “κφρασις” αυτ γρφτηκε απ το Χριστδωρο κι χει 416 δακτυλικος 6μετρους στχους, το γυμναστριο καταστρφηκε απ φωτι λγον καιρ μετ τη σνθεση του ποιματος.
   Το βιβλο ΙΙΙ χει 19 επιγρμματα, τα Κυζικην, που 'τανε γραμμνα στο να της Απολλωνδας στη Κζικο.
   Το βιβλο IV περιχει τα προομια των Στεφνων, του Μελαγρου και του Φιλππου και του Κκλου του Αγαθα, καθς κι ακμη 2 ποιματα του τελευταου.
   Το βιβλο V περιχει 310 ερωτικ επιγρμματα απ’ λες τις συλλογς. Πολλ απ’ αυτ εναι αληθιν αριστουργματα σε ασθημα κι φος.
   Το βιβλο VI περιχει 358 αναθηματικ επιγρμματα. Εναι αυτ που γρφτηκαν ( υποτθεται τι γραφτκανε) για να συνοδεσουν τα αφιερματα γνωστν ιστορικν προσπων (Παυσανας, Λας κ.α.) απλν ανθρπων, κυνηγν, ψαρδων, γεωργν κ.α.
   Το βιβλο VII, απ τα καλτερα, περιχει 748 επιτμβια επιγρμματα, πραγματικ φανταστικ, σε τφους γνωστν κι αγνστων προσπων.
   Το βιβλο VIIΙ περιχει 254 επιγρμματα του Γρηγορου Ναζιανζηνο.
   Το βιβλο IX χει 827 επιγρμματα επιδεικτικ, με διφορα θματα.
   Το βιβλο X χει 126 επιγρμματα προτρεπτικ, φιλοσοφικο κι ηθικο περιεχομνου.
   Το βιβλο XI περιχει 442 επιγρμματα, απ τα οποα τα πρτα 64 εναι συμποτικ και τα υπλοιπα σκωπτικ.
   Το βιβλο XII εναι η Μοσα Παιδικ του Στρτωνα (258 επιγρμματα).
   Το βιβλο XIII περιχει 31 επιγρμματα λα με μτρο διφορο απ το ελεγειακ 2στιχο.
   Το βιβλο XIV χει 150 προβλματα, χρησμος κι αινγματα..
   Το βιβλο XV περιχει 51 σμμικτα, δηλαδ διαφρων θεμτων.

     Τα 3 τελευταα βιβλα με τις χριστιανικς παρεμβολς, τα τεχνοπαγνια του XV βιβλου, τα προβλματα, αινγματα κ.τ.λ. υστερον κι αυτ σε λογοτεχνικ αξα.
     Σε εκδσεις της ΕΑ, μετ τα 15 βιβλα της ΠΑ, παρουσιζεται ως βιβλο XVI, κεφλαιο με τα 388 επιγρμματα της Ανθολογας Πλανοδη που δεν περιλαμβνονται στο χειργραφο της ΠΑ.
     Η ΠΑ αποτελεται απ περπου 3.700 ποιματα με πνω απ 23.000 στχους συνολικ. Η κτασ τους ποικλλει. Το πιο μακρ επγραμμα χει 76 στχους (Ι 10). Υπρχουν μερικ που ‘χουνε πνω απ 20 στχους και μερικ μονστιχα, αλλ τα περισστερα χουν 2-12 στχους. Το μτρο των ποιημτων της ΠΑ εναι το ελεγειακ 2στιχο, δηλ. ο δακτυλικς 6μετρος που απαντται και στα ομηρικ πη, συναρμοσμνος με τον δακτυλικ 6μετρο σε να εδος στροφς. Υπρχουν ββαια κποιες εξαιρσεις αλλ το ελεγειακ 2στιχο κυριαρχε.
     Η ΠΑ εναι χρος που ως χει λεχθε, «αριστουργματα συντρβουν αριστουργματα» και που πρωταγωνιστον ελσσονες κι γνωστοι, στους πολλος, ποιητς ελληνιστικς και πρωτοβυζαντινς εποχς, πως οι Καλλμαχος, ριννα, Αντη, Ασκληπιδης, Λεωνδας Ταραντνος, Διοσκορδης, Αντπατρος Σιδνιος, Μελαγρος, Κριναγρας, Φλιππος Θεσσαλονικες, Μρκος Αργεντριος, Παλλαδς, Ρουφνος, Φιλδημος, Αγαθας, Παλος Σιλεντιριος. Περιχει ββαια και λαμπρ ονματα, πως οι μηρος, Ασωπος, Πυθαγρας, Πιττακς, Αλκαος, Αρχλοχος, Μμνερμος, Σαπφ, Κλεβουλος Ρδιος, Ανακρων αλλ τα επιγρμματ τους κι ελχιστα εναι και ψευδεπγραφα τα περισστερα. Το διο ισχει και γι’ λλους σημαντικος ποιητς και συγγραφες πως οι Σιμωνδης Κεος (αν κι εναι ο πατρας του επιτμβιου επιγρμματος), Αισχλος, Βακχυλδης, Εμπεδοκλς, Ευριπδης, Θουκυδδης, Πλτων (που εξρισε τους ποιητς απ τη Πολιτεα του), Μνανδρος, Θεκριτος και Λουκιανς και που οπωσδποτε η παρουσα τους στην Ανθολογα δεν μπορε να σταθε δπλα στην λλη τους πνευματικ παραγωγ (θα γραφτονε στοιχεα για Δημιουργος επιγραμμτων σε προσεχς ρθρο).
     Κατ τον Αριστξενο Σκιαδ η Ανθολογα «αποτελε θησαυρ ανεκτμητης αξας για τη κλασσικ φιλολογα». Ο ρης Δικταος μιλ για «το εκπληκτικ θαμα...που φωτζει την ελληνικ μορα μας απ τα προομηρικ ως τα μσα βυζαντιν χρνια». Πολλ απ’ τα επιγρμματα εναι μικρ αριστουργματα, αληθιν ργα τχνης που συμπυκννουν με αξιοθαμαστη βραχτητα υψηλ νημα, ομορφι σπνιας ευαισθησας το χαρακτηριστικ αστραποβλο πνεμα. Ο Βλτερ Κρντς λει τι πολλ απ’ τα επιτφια επιγρμματα της ελληνιστικς εποχς «χουν ομορφι ξεχωριστ». Κι αν υπρχουν μερικο που θεωρον τι η βραχτητα ενς ργου τχνης αφαιρε την αξα του, υπρχουν λλοι που πιστεουν πως μ’ σο λιττερα κατορθσει ο καλλιτχνης να δσει τελικ την εντπωση που θλει, τσο πιο πετυχημνος εναι. Κατ τον Παλαμ οι ποιητς της Ανθολογας κατρθωσαν να κνουν «να 4στιχο κι να 2στιχο επγραμμα… να αξζη ολκληρο ποημα». μοια εγκωμιαστικο οι λγιοι Κρλ τφριντ Μλερ (Karl Otfried Muller) κι λμπιν Λσκι (Albin Lesky).
     Οπωσδποτε χει και τα ελαττματ της. Ανμεσα στα τσα ποιματα δεν ταν δυνατν να μην να χουν εισχωρσει και μερικ που η ποιτητ τους υστερε. Εναι ορισμνα χωρς αξιλογο νημα ποιητικ πνο, λλα που εναι απλ στιχουργικ παιχνδια (τεχνοπαγνια, ακροστιχδες, στχοι με τα 24 γρμματα της αλφαβτου κλπ). Υπρχουνε τλος τα πορνικ κι αθυρστομα του ΧΙI βιβλου, αν και δε λεπει απ αυτ το πθος και το πνεμα. Τλος υπρχουν αρκετ επιγρμματα λγο πολ μοια στο περιεχμενο, ακμα και στη διατπωση. Η ομοιτητα αυτ κνει πολ προβληματικ την αξιολγηση των ποιητν τους. Ββαια η μπνευση θα πρπει ν’ αποδοθε στον αρχαιτερο ποιητ αλλ, με την αβεβαιτητα που υπρχει ως προς τη πατρτητα πολλν ποιημτων και τα βιογραφικ των ποιητν, τα πργματα περιπλκονται κπως. Πολλ επιγρμματα δεν ανκουν, αναμφβολα, στους ποιητς που αποδδονται, λλων αμφισβητεται η πατρτητα προτενονται λλοι ποιητς απ’ αυτος που αναγρφει το κεμενο.
     Η 1η σημαντικ κδοση ποιημτων της ΠΑ γινε απ τον Ρισκε (Reiske), που εξδωσε σημαντικ μρος της το 1754 με εξαρεση ποιματα που του φνηκαν υπερβολικ τολμηρ. Η 1η πλρης κδοση των ποιημτων της ΠΑ μαζ με ποιματα απ’ λλες πηγς γινε απ τον Ρτσαρντ Μπρουνκ (Richard Brunck) μεταξ 1772 -76 σε 3 τμους με ττλο Analecta veterum poetarum Graecorum  (Ανλεκτα αρχαων ελλνων ποιητν). Κατταξε τα ποιματα απ το Παλατιν χειργραφο και τις λλες πηγς αν ποιητ παρουσιζοντας 1η φορ τσο πλρη εικνα των Ελλνων ποιητν. Παρακτω φανονται οι τρεις τμοι:

   Analecta veterum poetarum Graecorum, Tom. I, ed. Richard Franz Philipp Brunck, Argentorati, Typis Ioannis Henrici HEITZ Academiae Typographi, 1772[σημ. 1] (506 σελδες).
   Analecta veterum poetarum Graecorum, Tom. II, ed. Richard Franz Philipp Brunck, Argentorati, Typis Ioannis Henrici HEITZ Academiae Typographi, 1773[
σημ. 2] (529 σελδες).
   Analecta veterum poetarum Graecorum, Tom. III, ed. Richard Franz Philipp Brunck, Argentorati, Typis Ioannis Henrici HEITZ Academiae Typographi, 1776 (319
σελδες).

    
20 περπου χρνια μετ, στα 1794-14, ο Φρντριχ Γικομπς (Friedrich Jacobs) συμπλρωσε τη δουλει του Μπρουνκ με 13 τμους. Σ’ αυτ, στους 1ους 4 τμους, ξανατπωσε (με επιμλεια) τα ποιματα του Analecta veterum poetarum Graecorum ακολουθντας κατ γρμμα την κδοση του Μπρουνκ (με αναφορ σε κθε σελδα των βιβλων του). Ο ττλος των 4 αυτν 1ων βιβλων ταν Anthologia graeca sive Poetarum graecorum lusus (Ελληνικ ανθολογα ργα ελλνων ποιητν). Ο 5ος τμος τανε τα Ευρετρια (κτι που ‘λειπε στα πριν) κι απ τον 6ο μχρι τον 13ο τα Animadversiones In Epigrammata Anthologiae Graecae Secundum Ordinem Analectorum Brunckii (Παρατηρσεις στα Επιγρμματα της Ελληνικς Ανθολογας Σμφωνα με τη Διταξη των Αναλκτων του Μπρουνκ), σημαντικτατο ργο στο που ανλυσε κθε επγραμμα και σγκρινε τις διφορες εκδσεις του (απ’ τη Παλατιν και την Ανθολογα Πλανοδη, τις λλες πηγς).

     Στα 1813-17, ο Γικομπς εξδωσε την ΕΑ, ακολουθντας τη κατταξη του χειρογρφου της ΠΑ με 2 προσθκες : των 388 επιγραμμτων του Πλανοδη που δε βρσκονται κει (Anthologiae Planudeae epigrammata quae in Codice Palatino non reperiuntur) και 391 επιγραμμτων απ’ λλες πηγς (Appendix epigrammatum apud scriptores veteres et in marmoribus servatorum). Στις εκδσεις αυτς χρησιμοποησε το Apographum Gothanum, το απγραφο (αντγραφο) της Βιβλιοθκης ρνεστ Β', Δοκα του Gotha, να πιστ χειργραφο αντγραφο που φτιαξε ο Σπαλττι (Spaletti) απ το πρωττυπο ταν αυτ τανε στη Βιβλιοθκη Βατικανο και που εχε αγορσει το 1776. Η κδοση του Γικομπς, που περιχει χι μνο τα επιγρμματα με τη σειρ του πρωτοτπου, αλλ και τις σημεισεις στα περιθρια του Παλατινο χειρογρφου εναι διαθσιμη στο διαδκτυο.
     Η 1η κδοση στην οποα συνδυστηκαν τα χειργραφα της παλατινς βιβλιοθκης κι αυτ του Παρισιο γινε το 1911 απ τον C. Preisedanz στο Leiden. Προσιτς σμερα εκδσεις εναι, μεταξ λλων, αυτ της Loeb Classical Library με πεζ αγγλικ μετφραση του Πτον, του Μπκμπι (Beckby) με γερμανικ μετφραση, κριτικ σημεωμα και σχλια και των εκδσεων Les Belles Lettres με πεζ γαλλικ μετφραση, εκτεν εισαγωγ, φθονα σχλια και κριτικ υπμνημα.
     Πολλο ασχολθηκαν με κριτικς εργασες για τη ΠΑ. Πλρης βιβλιογραφα υπρχει στις εκδσεις του Μπκμπι και της Les Belles Lettres (Εισαγωγ, σελ. LXX κ.ε.). Εδ αναφρονται οι μεταφρασμνες στα ελληνικ γενικς περ αρχαας ελληνικς λογοτεχνας μελτες των Καρλ τφριντ Μλερ, Βλχελμ Φον Κριστ (Wilhelm von Christ), Βλτερ Κραντς, λμπιν Λσκι καθς κι οι ελληνικς του Κωνσταντνου Τρυπνη κι σες προλογσανε τις μεταφρσεις που ακολοθησαν.
     Η ΠΑ αλλ κι η Πλαν. γρφτηκαν με βση την ΑΚ. Η σγκρισ τους δεχνει τι η ΠΑ εναι πολ πιο ακριβς στην αντιγραφ των κειμνων, εν στην λλη, ο Πλανοδης εκτς απ αρκετ λθη, εχε συμπληρσει μεταβλλει κποια επιγρμματα. Φανεται πως αντγραψε και τη μορφ της ΑΚ, εν εχε ταξινομσει τα επιγρμματα με πολ διαφορετικ τρπο, αν θμα. Επιπλον, δεν την εχεν αντιγρψει λη αλλ' φησε σημαντικ αριθμ επιγραμμτων: Η Πλαν. χει 2.400 εν η λλη 3.700. Παρλα αυτ, 388 απ' αυτ που αναφρονται στη Πλαν. δεν υπρχουν στην λλη. Τα επιγρμματα αυτ στη συνχεια καταγρφηκαν ως το 16ο βιβλο των εκδσεων της Ελληνικς Ανθολογας, αναφερμενο ως Appendix Planudea. Μετ την ανακλυψη και δημοσευση των επιγραμμτων του Παλατινο χειρογρφου, η Πλανοδεια δεν χει πια την αξα που 'χε και χρησιμεει μνο σα βοθημα.
     δη οι Λατνοι ποιητς Αυσνιος και Μαρτιλης εχαν μεταφρσει μμετρα μερικ επιγρμματα της ΠΑ. Ο Ογκο Γκρτιους μετφρασε την Ανθολογα Πλανοδη (1630-31). Προηγουμνως λατινικς μεταφρσεις της ΑΠλαν κναν ο Παλος Μανοτιος, ο Eilhard Lubin (Χαδελβργη 1604) κ.. Λατινικ μετφραση εκπνησαν επσης οι Boissonade, Bothe, και J. Lapaume στην κδοση Dubner-Gougny. Παραπνω αναφρθηκε η γερμανικ μετφραση του Μπκμπι.
     Μερικς απ τις νετερες γαλλικς μεταφρσεις εναι οι πεζς των Εκδσεων Les Belles Lettres (βλ. και στην περ εκδσεων παργραφο) απ τους Waltz, Desrousseaux, Surry κ.. καθς κι η μμετρη των βιβλων XIII-XV, στην δια κδοση, του F. Buffiere.
     Ιταλικς μεταφρσεις υπρχουν αυτς του Μπρονο Λαβαννι (Bruno Lavagnini), του Μπινινε (Bignone) και του Σαλβατρε Κουασιμντο (Salvatore Quasimodo).
     Στα Αγγλικ τη μετφρασε λη ο Πτον (πεζ μετφραση), στην κδοση της Loeb. Απ τις νετερες μμετρες αγγλικς μεταφρσεις, μπορον να μνημονευτον αυτς των Ρ. Σκλτον (R. Skelton) κι η συλλογικ παρουσαση του 1973 με πρωτεργτη τον Πτερ Τζι (Peter Jay).
     Απ τις ελληνικς μεταφρσεις, αυτοτελες εργασες καταλαμβνουσες αξιλογη κταση ανμεσα σε γενικτερη μεταφραστικ προσπθεια, εναι του Σμου Μενρδου, Γιργου Θμελη, Ηλα Κυζηρκου, Γιννη Δλλα, ρη Δικταου, 33 επιγρμματα του Καλλμαχου, Λευτρη Νεγρεπντη, Κολη Αλπη, Νκου Σφυρερα, Νκου Παναγιτου, Επσης στο περιοδικ Πνευματικ Κπρος 1965-66, 1968-69, 1969-70. Βασλη Λαζαν, Γιργου Ιωννου. Δημοσιευμνες σε περιοδικ περιλαμβανμενες σε γενικτερο ργο τους, μικρς μως κτασης, εναι οι μεταφρσεις που εξεπνησαν ο Ιωννης Πολμης, Κωνσταντνος Σκκκος, Ηλας Βουτιερδης, Ε.Π. Φωτιδης, Θεδωρος Ξδης, Παναγς Λεκατσς, Τκης Μπαρλς, Τλλος γρας, Κστας Καιροφλλας, Θρασβουλος Σταρου, Εδοξος Τσολκης, Αλκος Κωστκης, Λων Κουκολας, Συμεν Κουρτης, Γ.Γ.Παπαγεωργου, Σπρος Παναγιωτπουλος, Λεωνδας Πολυδεκης, Θανσης Παπαθανασπουλος, Ντνος Χριστιανπουλος. Αναφρεται επσης η πεζ μετφραση του Αντρα Λεντκη κι αυτ του Οδυσσα Ελτη των επιγραμμτων του Κριναγρα.
     Η ΠΑ σκησε μεγλη επδραση στη Δση, αρχζοντας απ τον Προπρτιο και φτνοντας στον ζρα Πουντ. Ιδιατερα χαρακτηριστικ εναι η περπτωση του Αμερικανο ποιητ ντγκαρ Λι Μστερς (Edgar Lee Masters), που το 1915 εξδωσε την περφημη Spoon River Anthology που περιλαμβνει 244 επιτφια ποιματα, καταφανς εμπνευσμνα απ αυτν.

                      Η Ελληνικ Ανθολογα

     Ελληνικ Ανθολογα ονομζεται απ τους σγχρονους μελετητς το σμα πνω απ 6.000 ( κατ' λλους 4.000 4.063 4.500), περπου επιγραμμτων και ποιημτων αρχαων Ελλνων και βυζαντινν ποιητν απ τον 7ο π.Χ. μχρι τον 10ο και το 12ο τον 13ο αι., που δημοσιεθηκε αρχικ στο τλος του 16ου. Το κυριτερο μρος της ΕΑ αποτελεται απ υλικ που αντλθηκε κυρως απ 2 χειργραφα, τη Παλατιν και τη Πλανοδεια.
     Σμφωνα μ’ να διαφορετικ ορισμ, αποτελεται απ το σνολο των ποιημτων του Παλατινο χειρογρφου και της Πλαν., δηλαδ αποτελεται απ τα 3700 ποιματα της ΠΑ και απ τα 400 περπου ποιματα της λλης που δεν περιχει η 1η, δηλαδ περπου 4100 επιγρμματα/ποιματα και τα 15 βιβλα του Παλατινο χειρογρφου μ’ ακμη το 16ο, το Πλανοδειο παρρτημα. τσι εξηγονται οι αναφορς σε «4.000 περπου», «πνω απ 4.000» 4.063. Εναλλακτικο τρποι αναφορς στην ΕΑ ταν αυτ θεωρεται τι περιχει μνο ποιματα απ τη ΠΑ και τη Πλαν. εναι «Παλατιν Ελληνικ Ανθολογα» (μ’ εναλλαγς στις λξεις του ττλου σε κθε πιθαν συνδυασμ.
     Υπρχει επσης εναλλακτικς ορισμς, απ κποιες πηγς τι ο ρος ΕΑ εναι λγο ως πολ ισοδναμος με τον ρο ΠΑ. Σημεινεται τι αυτς ο ορισμς ρχεται σε αντθεση και με τους 2 ορισμος που αναφρονται παραπνω και δε συμφωνε και με τον αριθμ επιγραμμτων που διαθτουν οι 2 τους.
     Σε συμπληρωματικ -χι εναλλακτικ- (και πιο αυστηρ) ορισμ, ΕΑ ( σε μετφραση Anthologia Graeca, Greek Anthology κλπ) εναι το νομα δημοσιευμνων βιβλων που χουν εκδοθε απ το 1494 μχρι και σμερα με μεταβαλλμενο περιεχμενο Ελληνικν επιγραμμτων, το οποο μως βασζεται σε μεγλο βαθμ στη χαμνη ΑΚ.



     Στο κεμενο που ακολουθε, ο ρος δε χρησιμοποιεται απλ με κποιον απ τους παραπνω ορισμος, αλλ εξηγεται αναλυτικ για τις διφορες ννοιες που εχε σε κθε χρονικ περοδο.
     Ο ρος Ελληνικ Ανθολογα εχε διαφορετικς ννοιες διαχρονικ απ ττε που ρχισε να χρησιμοποιεται (14ος αι.) μχρι σμερα. Παρακτω αναφρονται οι διφορες χρσεις του ρου.
     Το νομα (λατ. Anthologia Graeca) χρησιμοποιθηκε 1η φορ το 1494 απ τον Ιαν Λσκαρη ως τ’ νομα του τυπωμνου βιβλου της Πλανοδειας. Μχρι το 1606, τσι ονομαζταν αποκλειστικ η αυτ σαν η μνη διαθσιμη μχρι ττε Ελληνικ Ανθολογα. Με την ανακλυψη του χειρογρφου της ΠΑ, ρχισαν εκδσεις της και πλι με γενικ ττλο Anthologia Graeca. Μετ το 1606 λοιπν, αυτ τ’ νομα τανε σε χρση και για τις 2.
     Σταδιακ, απ’ τα τλη του 18ου μχρι τα τλη του 19ου αι. οι μελετητς ρχισαν να δημοσιεουν Ανθολογες που συνδαζαν και τη μια και την λλη χωρς αλλαγς.απλ πρσθεταν και τα του Πλαν. που δεν υπρχανε στη ΠΑ, σα Πλανοδειο Παρρτημα (Appendix Planudea), συνθως δε ρχισε να προστθεται και νο υλικ. Κι αυτς εχανε την δια ονομασα Anthologia Graeca. Την δια περοδο μως εχαν εκδοθε και σημαντικ ργα πως η κδοση απ τον Ιερνυμο Ντε Μπος της ΠλΑν, στα ελληνικ με μετφραση στα λατινικ του Γκρτιους με τον διο αρχικ της ττλο. Αποτλεσμα ταν τι τη περοδο αυτ η ΕΑ ρχισε να διαφοροποιεται και να μη σημανει αποκλειστικ οτε τη μια, οτε την λλη, αλλ ργα με πιο πολλ επιγρμματα-ποιματα (εν η χρση της συνχιζε και για τις λλες 2). Χαρακτηριστικ παρδειγμα εναι η σημαντικτατη κδοση του Jacobs του 1813-1817 με ττλο Anthologia Graeca ad fidem codicis olim Palatini, nunc Parisini, ex apographo Gothano edita (Ελληνικ Ανθολογα, πιστ αντγραφο του Παλατινο κδικα, νυν Παρισινο, απ το απγραφο {της βιβλιοθκης} του Γκθα), που περιεχε χι μνο τα επιγρμματα της Πλαν που δε βρισκταν στη ΠΑ αλλ κι λλα.
     Ο J.D. Chopin, γρφει 17 χρνια αργτερα, το 1854:

   «Η ΕΑ, σμφωνα με τη τελευταα εργασα του Jacobs, περιλαμβνει τρα χωριστ μρη: 1ον. τα 15 βιβλα ... που την ονομζουν Παλατιν..., 2ον. να βιβλο... που περιχει 388 ποιματα που παραλφθηκαν απ τον Κεφαλ αλλ μας δθηκαν απ τον Πλανοδη... και 3ον. να παρρτημα στο οποο ο Jacobs συγκντρωσε 400 επιγρμματα απ γνωστος συγγραφες που εχαν συλλεχθε απ μνημεα».

     Η ΕΑ λοιπν στην ευρτερ της ννοια περιχει κι λλα μικρ ποιματα απ λλες πηγς που πιθανν να υπρχανε στις συλλογς του Μελεγρου, του Φιλππου του Αγαθα που θα μποροσαν να τα ‘χανε συμπεριλβει.



     Απ τον 20ον αι. και μχρι σμερα, οι περισστεροι μελετητς διαχωρζουνε τη χρση του ονματος στη γενικτερη περιγραφ των ελληνικν επιγραμμτων ως ΕΑ, που βασζεται σε μεγλο ποσοστ (3700 επιγρμματα) στη ΠΑ, σε μικρτερο (400 περπου επιγρμματα) στη Πλαν. κι αριθμ λλων απ διαφορετικς πηγς, φθνοντας σε 4000-6.000. Αναφρεται επσης τι το βιβλο του Κμερον (Cameron) με ττλο The Greek anthology : from Meleager to Planudes (Η Ελληνικ Ανθολογα: Απ τον Μελαγρο μχρι τον Πλανοδη) που εκδθηκε το 1993 περιλαμβνει χι μνο τις κριες συλλογς της ΠΑ και της Πλαν., με τις περιεχμενες σ’ αυτς συλλογς, αλλ και τις Syllogae minores, το Appendix Barberino-Vaticana, τον Λαυρεντιαν κδικα ΧΧΧΙΙ. 16, τη Παρισιν Συλλογ (Sylloge Parisina), την Ευφημιαν Συλλογ, την Σπ, τη Σοδα, τον Arethas Codex του Αρθα αλλ κι οι Ππυροι της Οξυρργχου κι λλοι κδικες. Αντστοιχα, σ’ ελληνικ εγκυκλοπαδεια, στο λμμα «Ανθολογες» κτω απ τον ττλο «Ελληνικς Ανθολογες» καταγρφονται ο Στφανος του Μελεγρου, ο Στφανος του Φιλππου, λλες συλλογς, η Πλαν., η ΠΑ, αλλ κι η Ευφημιαν Συλλογ κι η sylloge Parisina. Στο παρελθν (πχ. στο Dictionary of Greek and Roman Antiquities του W. Smith του 1867) τ‘ νομα «Ελληνικ Ανθολογα» χρησιμοποιθηκε για να περιγρψει και τη Πλαν. αλλ και τη ΠΑ. Ακμη και σμερα σε κποιες περιπτσεις η ΕΑ αναφρεται κι ως ΠΑ.
     Στην ΕΑ περιλαμβνονται επιγρμματα και ποιματα που διασθηκαν σε δυο συλλογς της Βυζαντινς Εποχς, τη ΠΑ (του 10ου αι. πιθαντατα) με 3.700 επιγρμματα και τη ΠλΑν (του 14ου αι.) με 2.400 επιγρμματα. Τα περισστερα απ’ αυτ βρσκονται και στις 2, αλλ η ΠΑ χει αρκετ υλικ που δε βρισκτανε στην λλη, εν απ την λλη, μικρτερος αριθμς επιγραμμτων δε βρισκτανε στη 1η.. Εκτς απ’ αυτ περιλαμβνονται και 400 περπου χριστιανικ απ τη βυζαντιν περοδο. Επιπλον εμπλουτστηκε με υλικ απ’ λλες πηγς με αποτλεσμα να περιχει χι μνο υλικ απ τις δυο αυτς, αλλ κι απ επιγρμματα που βρθηκαν στα ργα αρχαων Ελλνων ιστορικν, βιογρφων και διαφρων συγγραφων.
     Συνθως δημοσιεονται τα 15 βιβλα της ΠΑ, στη συνχεια ως 16ο τα 397 επιγρμματα της ΠλΑν. που δεν υπρχουνε κει. Επειδ απ τη ΠΑ λεπει ολκληρο σχεδν το Δ' βιβλο της ΠλΑν., που περιεχε τα επιγρμματα αυτ, εν ελχιστα επιγρμματα λεπουν απ τ’ λλα βιβλα της, ο Πτον (Paton) υποθτει πως να ολκληρο βιβλο του Κεφαλ χθηκε (δεν ταν διαθσιμο στους αντιγραφες της) κι τι το Δ’ βιβλο του Πλαν. εναι αντγραφ του.
     Παρακτω παρατθενται οι εκδσεις της ΕΑ, αν τα χρνια.

     Το 1864 εκδθηκε σε 3 τμους η Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et Appendice Nova απ τον Dübner. Η κδοση αυτ περιχει ποιματα /επιγρμματα απ τη ΠΑ, τη Πλαν, αλλ κι απ λλες πηγς (απ βιβλα και μρμαρα - ex libris et marmoribus):

   * Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et Appendice Nova, epigrammatum veterum ex libris et marmoribus ductorum annotatione, Vol. I, Friedrich Dübner, εκδ. Firmin-Didot, Paris, 1864

   * Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et appendice nova vol. II, Friedrich Dübner, εκδ. Firmin-Didot, Paris.

   * Epigrammatum Anthologia Palatina cum Planudeis et Appendice Nova Epigrammatum Veterum ex Libris el Marmoribus Ductorum vol. ΙΙΙ, E. Cougny, (Firmin-Didot), Paris, 1890)

     Σημαντικ κδοση ταν επσης η Anthologia Graeca epigrammatum Palatina cum Planudea του Hugo Stadtmüller που εκδθηκε σε 3 τμους (1894, 1899, 1906) στη Λειψα, με μετφραση στα λατινικ:

   * Anthologia graeca, epigrammatum Palatina cum Planudea: Volumen primum: Palatinae libr. I-VI (Planudeae libr. V-VII), Hugo Stadtmüller, Leipzig : Teubner. 1894. (Ελληνικ Ανθολογα επιγραμμτων Παλατιν και Πλανοδειος, πρτος τμος: Παλατιν Ανθολογα Βιβλα 1-4, Ανθολογα του Πλανοδη Βιβλα 5-7), (εισαγωγ LXI σελδες, κεμενο 419 σελδες)

   * Anthologia Graeca epigrammatum Palatina cum Planudea, Volum. II Pars Prior. Palatinae Librum VII Planudeae L. III Continens, Hugo Stadtmüller, Εκδ. Teubner, Lipsiae, 1899. (Ελληνικ Ανθολογα επιγραμμτων Παλατιν και Πλανοδειος, Τμος 2, Πρτο μρος: Παλατιν Βιβλο 7, Πλανοδειος Βιβλο 3) (εισαγωγ XCII σελδες, κεμενο 524 σελδες)

   * Anthologia Graeca epigrammatum Palatina cum Planudea, Volume 3, Pars Prior, Palatinae libri IX epp. 1–563, Planudeae Libr. I continens, Hugo Stadtmüller, in aedibus B. G. Teubneri, 1906. (Ελληνικ Ανθολογα επιγραμμτων Παλατιν και Πλανοδειος, Τμος 3, Πρτο μρος: περιχει Παλατινς Βιβλο 9, επιγρμματα 1-563, Πλανουδεου Βιβλο 1) (εισαγωγ vi σελδες, κεμενο 584 σελδες)

     Μια κδοση της ΕΑ, με μετφραση στα αγγλικ εναι η κδοση The Greek anthology του W. R. Paton, σε 5 τμους που τυπθηκε μεταξ του 1916 και του 1918 απ τη σειρ The Loeb Classical Library, κποιες εκδσεις της οποας εναι ελεθερα διαθσιμες στο διαδκτυο. Η κδοση αυτ περιχει ποιματα /επιγρμματα μνο απ τις ΠΑ και Πλαν.:

   * The Greek anthology with an English translation, vol. I by W. R. Paton, published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1916 (κδοση 1927) (περιχει τα βιβλα I–VI της Ελληνικς Ανθολογας).

   * The Greek anthology with an English translation, vol. II by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1917 (κδοση 1919) (περιχει τα βιβλα VII–VIII της Ελληνικς Ανθολογας)

   * The Greek anthology with an English translation, vol. III by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1915 (κδοση 1925) (περιχει το βιβλο IX της Ελληνικς Ανθολογας)

   * The Greek anthology with an English translation, vol. VI by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1918 (περιχει τα βιβλα X–XII της Ελληνικς Ανθολογας)

   * The Greek anthology with an English translation, vol. V by W. R. Paton, Published by W. Heinemann (London), G.P. Putnam's sons (New York) 1918 (περιχει τα βιβλα XIII–XVI της Ελληνικς Ανθολογας)

     Σημαντικ κδοση του 20ου αι, εναι κι η ελληνο-γερμανικ κδοση της ΕΑ του Μπκμπι (Hermann Beckby) 1957-1958 σε 4 τμους:

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch. Buch I-VI, Christl. Epigramme, Liebesgedichte, Weih-Inschriften, Τμος 1, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, 1957 (δετερη κδοση 1965)

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch. Buch VII-VIII, Grabinschriften, Τμος 2, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, Muenchen, 1957 (δετερη κδοση 1965)

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch, Buch IX - XI: Scherz-, Spott- und Trinkepigramme, Τμος 3, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, 1958, (δετερη κδοση 1968)

   * Anthologia Graeca, griechisch - deutsch. Buch XII - XVI : mit Namen- und Sachverzeichnis und anderen vollständigen Registern, Τμος 4, Hermann Beckby, Εκδ. Heimeran, 1958 (δετερη κδοση 1965)

     Ακμη μια απ τις εκδσεις της ΕΑ εναι η κδοση των Belles Lettres με ττλο Anthologie grecque την οποα ρχισε ο Πιρ Βαλτς το 1928, ο οποος επιμελθηκε 8 απ τους 13 τμους κι ολοκληρθηκε το 2011. Η κδοση αυτ περιχει ποιματα /επιγρμματα μνο απ τις ΠΑ & Πλαν.:

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome I, Livres I-IV, texte établi et traduit par Pierre Waltz, Les Belles Lettres (Paris), 1928

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome II, Livre V, texte établi et traduit par Pierre Waltz; en collaboration avec Jean Guillon, Les Belles Lettres (Paris), 1928

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome III, Livre VI, texte établi et traduit par Pierre Waltz, Les Belles Lettres (Paris), 1931

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome IV, Livre VII, epigr. 1-363, texte établi par Pierre Waltz; traduit par Alexandre-Marie Desrousseaux, Alphonse Dain, P. Th. Camelot, Edouard des Places, Les Belles Lettres (Paris), 1938

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome V, Livre VII, epigr. 364-748, texte établi par Pierre Waltz ; traduit par Pierre Waltz, M. Dumitrescu, H Le Maître, G Soury, Edouard des Places, Les Belles Lettres (Paris), 1941

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome VI, Livre VIII, texte établi et traduit par Pierre Waltz, 2e éd., Les Belles Lettres (Paris), 1960

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome VII, Livre IX, épigr. 1-358, texte établi par Pierre Waltz ; traduit par Guy Soury, Les Belles Lettres (Paris), 1957

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome VIII, Livre IX, épigr. 359-827, texte établi et traduit par Pierre Waltz et Guy Soury ; avec le concours de Jean Irigoin et Pierre Laurens, Les Belles Lettres (Paris), 1974

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome IX, Livre X, Jean Irigoin, Francesca Maltomini, Pierre Laurens, Les Belles Lettres (Paris), 2011

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome X, Livre XI, Texte établi et traduit par Robert Aubreton, Les Belles Lettres (Paris), 1972

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome XI, Livre XII, Texte établi et traduit par Robert Aubreton ; avec le concours de par Félix Buffière et Jean Irigoin, Les Belles Lettres (Paris), 1994

   * Anthologie grecque. Première partie, Anthologie palatine. Tome XII, Livres XIII-XV, Texte établi et traduit par Félix Buffière, Les Belles Lettres (Paris), 1970

   * Anthologie grecque. Deuxième partie, Anthologie de Planude. Tome XIII, Robert Aubreton, Félix Buffière, Les Belles Lettres (Paris), 1980

   (Στις επανεκδσεις 2002-2003 η νδειξη Premier και Deuxième partie απουσιζει απ το εξφυλλο).

     Εδ κλενει κι αυτ το κεφλαιο και δε μνει παρ να μνημονψουμε και τα Αρχαα Επιιγρμματα Κπρου σε επμενο ρθρο.

---------------------------------------------

 ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 1ου ΜΡΟΥΣ  Η συνχεια με δημιουργος ως 4ο αι. μ.Χ. ΕΔΩ!

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers