-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.


 
 

 

:

Βρκα μσα απ τα μτια σου
                        τα μεγλα ταξδια που δεν καμα.

                                    Η συνεδηση εναι το βθος του ανθρπου.
                                                           Η αγπη εναι το πλτος του.
Βιογραφικ

     Ο Νικηφρος Βρεττκος ταν λληνας ποιητς, πεζογρφος, μεταφραστς, δοκιμιογρφος κι ακαδημακς. Θεωρεται νας απ τους μεγαλτερους λληνες ποιητς. Εχε προταθε 4 φορς για το Βραβεο Νμπελ Λογοτεχνας, εν επσης λαβε λλα πολλ βραβεα, πως το Βραβεο Ουρνη, το Α' Βραβεο Κρατικς Ποησης κ.α. Απ τους σημαντικτερους λληνες ποιητς, που εξφρασε με το ργο του το πανανθρπινο ραμα της Ειρνης και της Δικαιοσνης. Ο ποιητς του φωτς και της αγπης, πως αποκλθηκε. Γραμματολογικ ταν στη γενι του '30. Αυτ τη 10ετα
ταν ιδιατερα παραγωγικς με 6 ποιητικς συλλογς, που ξεχωρζουν Η Επιστολ του Κκνου (1937) και Το Ταξδι του Αρχγγελου (1938), που πραγματοποιε στροφ στη ποησ του κι απομακρνεται απ' το κλμα του καρυωτακισμο, πως διαπιστνει η κριτικ. Το διο τος παρουσιζει και το 1ο του πεζ, με ττλο Το γυμν παιδ.
     Το 1935 παντρετηκε με τη φοιττρια φιλολογας Καλλιπη Αποστολδη, κι  απκτησαν 2 παιδι, την Ευγενα και τον Κστα, τον μετπειτα γνωστ σκηνοθτη. Παρλληλα, κανε διφορες περιστασιακς χειρωνακτικς δουλεις για να συντηρσει την οικογνει του. Το 1940 τιμθηκε 1η φορ με το Κρατικ Βραβεο Ποησης για τη συλλογ του Το μεσουρνημα της φωτις. Στον ελληνοταλικ πλεμο πολμησε στη 1η γραμμ ως απλς στρατιτης και μετ πρε ενεργ μρος στην Εθνικ Αντσταση υπ τη σημαα του ΕΑΜ. Το 1945 απολθηκε για πολιτικος λγους απ το Υπουργεο Εργασας, που εχε προσληφθε το 1938, λγω της στρτευσς του στην Αριστερ και συγκεκριμνα στο ΚΚΕ.
     Ο Νικηφρος Βρεττκος γεννθηκε 1 Γενρη 1912 στις Κροκες της Λακωνας. τανε το 2ο απ τα 6 παιδι του Κωνσταντνου Βρεττκου και της Ευγενας Παντελεκη. Τα νηπιακ του χρνια τα πρασε στη Πλομιτσα, στο πατρικ του σπτι. μενε σε κτμα μαζ με τους γονες, τα πντε αδρφια του και τους θεους του. Ο πατρας του τανε φτωχς και παρ τις προσπθειες του να κερδσει χρματα, ποτ δεν ταν αρκετ για να τους συντηρσει. Το 1917, η οικογνει του μετακμισε στις Κροκες, που γρφτηκε στο Δημοτικ σχολεο. Τελεωσε το δημοτικ εκε το 1921 και συνχισε στο Ημιγυμνσιο Κροκεν, απ το οποο, παρ τις οικονομικς δυσχρειες και την αρρστια του πατρα του, αποφοτησε το 1923 και γρφτηκε στο γυμνσιο Γυθεου, που φοτησε με πολλς δυσκολες. Μαζ του στο γυμνσιο φοιτοσε κι ο Γιννης Ρτσος. Το 1928, στα 16, δωσε στην Εμπορικ Λσχη Γυθεου 2 διαλξεις με θματα απ τη Δικαιοσνη και την Παιδεα ως τη δισπαση του ατμου. Το Νομβρη του 1929, εγκαταστθηκε στην Αθνα, με σκοπ να ξεκινσει τις πανεπιστημιακς του σπουδς -μταια λγω οικονομικν δυσχερειν. Δυστυχς δεν κατφερε να πρει πτυχο απ τη Νομικ σχολ γιατ εργαζτανε για να επιβισει. Παρ τη μεγλη σωματικ κοραση, ο Νικηφρος κατφερε να μην απομακρυνθε απ την ποηση που τσο πολ αγαποσε.
     τσι, προσλφθηκε ως υπλληλος αρχικ σε εταιρεα υδραυλικν ργων αποξρανσης και στη συνχεια, μχρι το 1932, κανε διφορες περιστασιακς κυρως χειρωνακτικς εργασες. Το Δεκμβρη του 1929, εκδθηκε η 1η ποιητικ συλλογ του με ττλο Κτω Απ Σκις Και Φτα. Το 1932 κατατχθηκε στο στρατ στη Τρπολη. Υπηρτησε μως για 4 μνες, καθς τανε προσττης. Το 1933, εκδθηκε η ποιητικ συλλογ του, Κατεβανοντας Στη Σιγ Των Αινων. Οι ποιητικς συλλογς του κντρισαν το ενδιαφρον του λογοτεχνικο κσμου -κι ιδιατερα του Κωστ Παλαμ, που ζτησε δημσια να τον γνωρσει. Ακολοθως, το 1934, εργστηκε ως ημερομσθιος γραφας στις Γενικς Αποθκες Στρατο στον Πειραι. Εκε γνωρστηκε με τη φοιττρια της φιλολογας Καλλιπη Αποστολδη και τη παντρετηκε στις 20 Αυγοστου. Κατπιν, το 1935, δολεψε στα Μεταξουργεα Νας Ιωνας κι ν τος μετ, ως ιδιωτικς υπλληλος κι ως εργτης υφαντουργεου. Ττε γεννθηκε η κρη του Τζνη (Ευγενα Παπαδημητρου). Το βιβλο του Ο Πλεμος, που 'χε κυκλοφορσει τον προηγομενο χρνο, οδηγθηκε στη πυρ απ το καθεστς της 4ης Αυγοστου. Το 1938, με παρμβαση του φλου του Θμου Αμοργη, διορστηκε στο Υπουργεο Εργασας. Μετ τη κρυξη του Ελληνοταλικο Πολμου, το 1940, αμσως στρατετηκε στη 1η γραμμ και κινδνεψε να σκοτωθε στο ψωμα της Κλεισορας. ταν το σνταγμα που υπηρετοσε, διαλθηκε με τη κατρρευση του Μετπου (1941). Κατευθνθηκε στην Αθνα κι εντχθηκε στην Εθνικ Αντσταση με το ΕΑΜ. Οι ημερολογιακς σημεισεις του, κενη τη περοδο, αποτλεσαν τη βση του βιβλου του, το Αγρμι. Γενικ, απ το 1942-44 ασχολθηκε ενεργ με την Εθνικ Αντσταση. Επσης, γρφτηκε και στο Κομμουνιστικ Κμμα Ελλδας. Την δια περοδο χασε και τον πατρα του, που θφτηκε στην Πλομιτσα.



     Το 1946 προσλφθηκε ως γραφας στον Οικονομικ Συνεταιρισμ Εκτελωνιστν Πειραι και μετ υπγραψε διαμαρτυρα των Ελλνων λογοτεχνν Προς τη Δ' Αναθεωρητικ Βουλ των Ελλνων και τη Διεθν Κοιν Γνμη: Περ εκτκτων μτρων κατ των επιβουλευομνων την Δημοσαν Τξιν και την ακεραιτητα της χρας. Απ το 1947 εργστηκε ως δημοσιογρφος σε λογοτεχνικ περιοδικ κι εφημερδες, γρφοντας κατ κριο λγο για πνευματικ ζητματα. Το 1948 γνωρστηκε με τον ποιητ γγελο Σικελιαν και γναε φλοι μχρι το τλος της ζως του. Το 1949, εξδωσε το λυρικ δοκμιο Δυο νθρωποι Μιλον Για Την Ειρνη Του Κσμου. Εξαιτας της συγγραφς αυτς, διαγρφηκε απ το Κ.Κ.Ε. κι απομακρνθηκε, γενικτερα, απ το περιοδικ Ελεθερα Γρμματα που τανε και διευθυντς. Εκενη τη περοδο γνωρστηκε με την Τατινα Γκρτση-Μιλλιξ και το Ροζ Μιλλιξ, και συνδθηκε φιλικ.
     Στη περοδο 1946-1962, μενε στον Πειραι, που το 1955 εκλχτηκε δημοτικς σμβουλος (1955-1959). Υπρξε σημαντικ η συμβολ του απ τη θση αυτ στην αναβθμιση της πλης κυρως σε πολιτιστικ εππεδο (δρυση Πειρακο Θετρου του Δημτρη Ροντρη, Ιστορικο Αρχεου, Φιλαρμονικς Πειραις, Δημοτικς Πινακοθκης). Το 1957, ταξδεψε στη Σοβιετικ νωση μαζ με τους Στρατ Μυριβλη, γι Θρο κ.. στα πλασια της Παγκσμιας Συνντησης Δημοκρατικς Νεολαας, που εχε προσκληθε απ σπουδαστς της Μσχας. Εκε γνωρστηκε με τη γυνακα του Μαξμ Γκρκι. Το 1962, ταν νεργος μετ τη διλυση του Συνεταιρισμο Εκτελωνιστν. τσι, το 1964 εργστηκε ως ιματιοφλακας στο Εθνικ Θατρο μετ απ παρμβαση του Λουκ Ακρτα. Το 1958, μετ το ταξδι του κυκλοφρησε το βιβλο Ο νας Απ Τους Δο Κσμους. Το βιβλο αυτ στθηκε η αφορμ να κατηγορηθε (μαζ με τους Γιννη Ρτσο και Μρκο Αυγρη) για παρβαση του Ν.509. Μετ το πραξικπημα της 21ης Απριλου 1967, αυτοεξορστηκε στην Ελβετα, απ που ταξδεψε σε λη την Ευρπη: Βουκουρστι, Βενετα, Δαλματικς ακτς, Ζγκρεμπ, Ρμη, Παρσι, Μπρμιγχαμ, Λονδνο, Παλρμο, Μναχο. Στη διρκεια της παραμονς του στην Ευρπη συμμετεχε σε ραδιοφωνικς εκπομπς και σε φεστιβλ ποησης. Επσης, τιμθηκε απ ευρωπακ πανεπιστμια κι επεξεργστηκε το αυτοβιογραφικ κεμενο Οδνη, που εκδθηκε στη Να Υρκη το 1969.
     Επστρεψε στην Ελλδα το 1974 κι εγκαταστθηκε, απ εκε και πρα, μνιμα στην Αθνα. Τιμθηκε απ την Ακαδημα Αθηνν με το Βραβεο Ουρνη και 12 τη μετ ανακηρχθηκε μλος της (26 Φλεβρη 1986). Επσης αναγορετηκε επτιμος διδκτορας του Τμματος Φιλολογας Εθνικο & Καποδιστριακο Πανεπιστημου Αθηνν. Το 1991 επισκφθηκε την Πλομιτσα με την οικογνει του. Εκε μελλε να αφσει και την τελευταα του πνο. Πθανε απ καρδιακ προσβολ στις 4 Αυγοστου 1991 και κηδετηκε στο Α' Νεκροταφεο Αθηνν, δημοσα δαπνη. Το 2010, τα οστ του ενταφιστηκαν στη Πλομιτσα..
     Το συγγραφικ ργο του Βρεττκου, δναται να χωριστε σε 4 μρη. Την παρθενικ του εμφνιση στο χρο της λογοτεχνας την κανε το 1929, με τη δημοσευση κποιων πρωτλειων ποιημτων του απ τα μαθητικ του χρνια με ττλο Κτω απ σκις και φτα (εκδθηκαν το 1933). Μχρι και το 1940 εξδωσε 6 συλλογς, που τις συγκντρωσε στον τμο Γκριμτσες του ανθρπου. Πολλς ποιητικς συλλογς, ακολοθησαν, ως το 1951 (χρονι θεωρομενη ως 2ο ορσημο στη καλλιτεχνικ του πορεα), που εξδωσε με ττλο Τα ποιματα 1929-1951, τον 2ο συγκεντρωτικ τμο με ποιματ του. Εκενη την περοδο παρατηρεται η στροφ του απ τον νεανικ λυρισμ, στην ντονη δραματικ γραφ. Ακολοθησε η 3η κι ωριμτερη περοδος της δημιουργας του, που επιχερησε εξισορρπηση αυτν των 2 στοιχεων, του λυρικο και δραματικο, στην υπηρεσα του ηθικο και κοινωνικο προβληματισμο του. Αυτ τη περοδο ασχολεται με ννοιες πως φως, φση, αγπη κι αγντητα. Η 4η και τελευταα ποιητικ περοδος (1975-1990) μπορε να χαρακτηριστε απ αισιοδοξα, που 'χει διρκεια. Στα ποιματ του μιλ για πιο ανθρπινη ζω, καθς και για διαρκ εγργορση κι επανσταση.
     Τλος, προτθηκε 4 φορς για το Βραβεο Νμπελ Λογοτεχνας. Τιμθηκε επσης απ πολλος δμους σ' λη την Ελλδα κι ανακηρχτηκε επτιμος πρεδρος της Εταιρεας Ελλνων Λογοτεχνν μαζ με τους Γιννη Ρτσο και Γιργο Βαλτα το 1984, πως επσης επτιμος Πρεδρος Εταιρεας Γραμμτων & Τεχνν Πειραι κ.. Επστρεψε στην Αθνα στη Μεταπολτευση και το 1982 τιμθηκε με το Κρατικ Βραβεο Ποησης (3ο της ποιητικς του διαδρομς) για την ποιητικ σνθεση Λειτουργα Κτω απ την Ακρπολη.  Λγο προτο πεθνει αναγορετηκε επτιμος διδκτορας του Τμματος Φιλολογας του Πανεπιστημου Αθηνν. Ο Νικηφρος Βρεττκος, ο ποιητς με το ρυτιδιασμνο πρσωπο, το γελαστ βλμμα και τη μεγλη καρδι, φυγε χαρομενος, ατενζοντας τον αγαπημνο του Ταγετο, στις 4 Αυγοστου 1991, απ το οικογενειακ κτμα στη Πλομιτσα Λακωνας.


     Ρτησα κποτε ναν γρο Κροκετη, να μου πει τι εναι ποηση. Μου 'δειξε στο τραπζι να κριθαρνιο καρβλι ψωμ. Πρε μαχαρι και το 'κοψε.
 -Πρε παιδ μου, μου επε. Αυτ εναι ποηση.
 -Πς το ξρεις παππο;
 -Το ’πε ο εγγονς μου ο Νικηφρος
     στερα μου 'δειξε στο τραπζι μια στμνα με νερ. Τη πρε στα ροζιασμνα του χρια κι πιε να ξεδιψσει. Σκοπισε με την ανστροφη τα χελια του κι κανε τρεις φορς το σταυρ του.
 -Τι εναι ποηση παππο; τον ξαναρτησα.
 -Μια στμνα με νερ, παιδ μου. Το ’πε ο εγγονς μου ο Νικηφρος…
     Το φως στο τραπεζομντηλο ζωγρφιζε να μικρ ασημνιο Χριστ. Ο γρο Κροκετης τον εδε και χαμογλασε. νοιξε το παρθυρο να μπει ο λιος. Χιλιδες στρα κατηφριζαν στον ουραν. Κοταξε την ανατολ. Ο Χριστς ταν εκε…
 -Εναι ποηση κι ο Χριστς, παιδ μου. Το ’πε κι αυτ ο εγγονς μου ο Νικηφρος.
     Ξφνου το πρσωπ του το αυλκωσε νας σπασμς. Απ’ τα μτια του κλησαν δκρυα.
 -Γιατ κλαις παππο;
 -χω πνους παιδ μου.
 -Εναι ποηση ο πνος παππο;
 -Ναι. Το ’παν λοι οι εγγονο μου, παιδ μου.

     Στους ανατολικος πρποδες του Ταγετου, στα Βαρδουνοχρια, ντια της Σπρτης, απλνεται μια ειδυλλιακ πολχνη, η Λεβτσοβα. Εδ, κοντ στο χωρι Αλαμπεη, εναι οι αρχαες Κροκες. Στον τπο αυτν, που συναπαντιται ο μθος με την ιστορα, γεννθηκε ο ποιητς Νικηφρος Βρεττκος. μως η δξα των Κροκεν δεν εναι η μυθολογα τους. Εναι το στοιχει τους ο Ταγετος. Εδ, τη πρωτοχρονι του 1912, γεννθηκε να χαμογελαστ μελαχριν παιδ, γιος μεγαλοκτηματα, ο Νικηφρος, που απ κενη τη στιγμ θ’ ρχιζε να γρφει την ιστορα του κσμου, γιατ η ιστορα του κσμου εναι η ιστορα της ποησης.
     Απ ττε, 3.000 χρνια πριν, αρχζει η ιστορα του Βρεττκου· δεμνη με τη σκληρ πτρα του μυθικο βουνο της Λακωνας, του Ταγετου. Απ δω ρχισε σιγ-σιγ να τυλγει το κουβρι της ποησης. Ανηφρισε παιδ στις κορφς του, εδε τα εξασια τοπα του, με τα δση και τα αιωνβια κωνοφρα τους δντρα κι παιξε με τους Φανους και τους Σειλινος, τις Νμφες και τις Αμαδρυδες, στις πολκρουνες πηγς του. Πρε ξυπλητος τις παραφυδες του Σαγγι και των Κακοβουνιν, ως πρα στη Λακωνικ, κι φτασε ως τον Ταναρο. Ο Ταγετος! νας απολιθωμνος γγαντας που γρνει απτομα, ανατολικ στην υδρολεκνη του Ευρτα, σαν σχιστολιθικ μαρμρινο τεχος, με ρωγμς και χαρδρες, πντα χιονοσκπαστος.
     Θυμσαι Νικηφρε; Ανβαινες παιδ σχολειαρπουλο στην ψηλτερη κορφ του, τον Προφτη Ηλα –τον Ταλετ των αρχαων– ανμερα στη χρη του, 20 του Ιολη, που γινταν στο ταπειν εκκλησκι το ετσιο πανηγρι. μως η ποηση δεν ταν μνο στον Προφτη Ηλα. ταν και στην καρδι σου. σως ταν μσα σου πριν απ σνα, γιατ η ποηση δεν χει ηλικα. Εναι η αιωνιτητα και η στιγμ. Την ριζε "ο τα πντα συνχων" πριν απ’ το χρνο, πριν απ’ την τξη του κσμου. Περιβλλονται απ να φωτοστφανο προσευχς. Στο βθος του ο Βρεττκος εναι θρησκευτικς ποιητς. Η ποησ του εναι ρρηκτα συνδεδεμνη με τον νθρωπο. Δχως τον νθρωπο ποηση για το Βρεττκο δεν υπρχει. Παντο εναι κυραρχη η παρουσα του. Παρουσα μως χι ενς ανθρπου ευδαιμονιστ και μακριου, αλλ ενς ανθρπου "κοπιντος" και "πεφορτισμνου".
Η ποηση του Βρεττκου αποσυνδεται απ την καταγωγ της. Δεν χει πατρδα. Η πατρδα της ονομζεται γη. Μια γη που γεννθηκε ελεθερη κι οι νθρωποι της βαλαν σνορα.



     Γι’ αυτ η ποηση του Βρεττκου απχει αρκετ απ το να λγεται ελληνικ. Εναι οικουμενικ. Και θα λεγα υπερχρονικ. Εναι πρ’ απ τους συρμος, πρ’ απ’ τις συμβατικς ημερομηνες. Τρα εναι τα καθοριστικτερα υλικ στοιχεα της ποησς του. Φωτι, νερ και χμα. Ποηση εναι μια στμνα με νερ, εχε πει ο γρο Κροκετης. Ο πηλς, η φωτι και το νερ. μως πρ' απ' αυτ, ποηση εναι το συνασθημα. Και το συνασθημα αυτ στο Βρεττκο χει μνο να νομα: Αγπη. Νομζω πως δεν υπρχει πιο λυτρωτικ καθαρτριο για την ψυχ του ποιητ απ τον πνο. Εναι το πιο πυρκαυστο ναυσμα της ποησης. Μγας καταλτης ο πνος. Κι ο μικρς Νικηφρος πνεσε πολ στη ζω του. Απ ττε που καταστρφηκε ο επορος πατρας του, αναγκστηκε να δουλψει σκληρ, περπατντας ξυπλητος στη λεωφρο του κσμου. γινε βιοπαλαιστς, εργτης και μικροπωλητς. στερα δολεψε στις εφημερδες, γρφοντας και διορθνοντας, μσα στο αντιμνιο των τυπογραφεων. Γνρισε πολλος τπους και πολλος ανθρπους. μως, καταπς επε ο Καβφης, "η πλις τον ακολουθοσε". Και η πλις αυτ ταν η ποηση. Δεν μολνθηκε απ τις εναντιτητες της ζως. Δεν τον αλλοτρωσαν αντρροποι νεμοι, κβδηλοι συμβιβασμο, ωλοι συρμο. Κρατοσε πντα στα χρια του τα πολτιμα δρα της Ταγτης. Κθε φορ που σκνταφτε επστρεφε στον Ταγετο. Εκε, κοντ στον καθαρ αρα, πρυναν οι πληγς του. μως, που κι αν βρθηκε, νοιστηκε για το συννθρωπο. Τον αδερφ του. Πορετηκε σε κακοτρχαλους δρμους και νυχτθηκε, φτωχς και πνης, σ’ ανλιαγες συνοικες, να παραστκει με το φαναρκι της ποησης, στα σπτια των πονεμνων.
     Ιδο γιατ ο Βρεττκος εξανθρωπζει τη ποηση. Ιδο γιατ συγκινε τις ανθρπινες καρδις. Κνει την ψυχ του αντδωρο και τη μοιρζει. Δεν κανε ποτ ποηση για τον εαυτ του. Την κανε για τους λλους. Δεν εναι ο ποιητς το "εγ". Εναι ο ποιητς το "εμες". Πρασαν 60 χρνια απ ττε (1929) που τπωσε τη 1η ποιητικ συλλογ του Κτω απ σκις και φτα. Πο να φανταζταν ττε το γυμνασιπαιδο του Γυθεου πσο μακρς θα ’ταν ο δρμος που θ’ ακολουθοσε. Πως θαρχταν καιρς που θα τον ονομτιζαν ποιητ του Ταγετου, ποιητ της Πλομιτσας, ποιητ του Οππενχιμερ, ποιητ του κσμου. μως πνω απ’ λα θα γινταν νας υμνητς της αγπης, νας "γιος" της ποησης. Γιατ στην αγπη μσα εναι κι η ειρνη κι η φιλα κι η καλωσνη κι η ανθρωπι. "Και εδεν ο Θες τι καλν". Δεν εχε ο Νικηφρος στο φιλολογικ του δισκι βαργδουπα εφδια, πανεπιστημιακς σπουδς, οικογενειακ εσημα, οτε κι λλωστε τα χρειαζταν. Μλησε με λγια απλ, καθημεριν, κοιτντας τον νθρωπο με τα μτια της ψυχς του. Σ’ λη την πνευματικ του ζω στθηκε νας πιστς λευτης της αληθινς λογοτεχνας και διακνησε την ποηση "εν φιλτητι". Αν η τχνη, σμφωνα με το υψηλ της νημα, εκφρζει το ωραο και το αληθιν, στο Βρεττκο εκφρζει και κτι ακμα: το γιο. Σπνια μεγλος ποιητς εχε πολλος αναγνστες. Οι κορυφς εναι για τους περισστερους απρσιτες. Ο Βρεττκος γινε προσιτς με την απλτητ του. Δεν υπρξε, οτε μια φορ στη ζω του, κατασκευαστς ποησης. Δεν θα βρει κανες πουθεν ποηση αθωτερη απ’ τη δικ του.
     Ο απηχος της αισθαντικς λρας του Νικηφρου Βρεττκου, με την βαθτατα ανθρωπιστικ ποηση, την ευαισθησα, τις πνευματικς ανησυχες φθνει στ’ αυτι και ευαισθητοποιε τις καρδις. "’χω δη αφσει την καρδι μου στη γη", θα γρψει, "να χτυπει μονχη της (αυτ εναι λλωστε ποηση). Να μπορον να την χουν στις σκες τους τα παιδι, να την μετακινονε οι ταξι­διτες. Κι’ οι πικραμνοι που ξμειναν απ λιο, ν’ ακον το φλοσβο του μσα τους". ταν καταπινεσαι να ασχοληθες με τον Νικηφρο Βρεττκο, σε κατακλζει αμηχανα. σο κι αν προσπαθ­σεις αφαιρετικ να απομονσεις τα πνευματικ του απανθσματα και καταπιστεματα αισθνεσαι την αδυνα­μα και μικρτητ σου μπροστ στην ηθικ και πνευματι­κ του μεγαλογραφα. Και μνον αν σκεφτες τα 3600 δη­μοσιευμνα ποιματ του, τα 4000 χειργραφ του, τις 950 επιστολς του και επιπλον τα 6000 βιβλα του που χρισε στη Βιβλιοθκη Σπρτης μαζ με προσωπικ του αντικεμενα, στκεσαι με δος μπροστ στο μαχητ της ζως, το συναισθηματικ νθρωπο και υπερασπιστ της δικαιοσνης, της ελευθερας, της ιστητας, της φσης, που νιωθε να αδυνατε να διατυπσει τον πλοτο του κσμου με λξεις. νθρωπος, λεγε, εναι "το ζν δωρ".



     ταν πρω, λγο πριν απ την ανατολ του ηλου λ­γο μετ! νας υπηρτης βαδζοντας μπροστ, κρατοσε τα γκμια ενς αλγου, κατηφορζοντας μια πλαγι με πρσινο, φρσκο χορτρι. Πνω στο λογο ταν καθισμνη μια γυνακα, πο κρατιταν γερ απ τα μπροστιν κρικλια του σαμαριο. Πσω της βδιζε νας ντρας ισχνς, μλλον κοντς, πο πρσεχε να βρσκεται σε κθε στιγμ κοντ στα καπολια του αλγου για κθε ενδεχμενο. ντρας ταν πατρας μου και η γυνακα μητρα μου. Εγ δεν μουνα ακμη σε τοτο τον κσμο. Θα γεννιμουνα το διο εκενο βρδυ στις Κροκες".
     Ο Νικηφρος, πως ο διος μς πληροφορε, δεν ταν ο πρωττοκος γις, γιατ αυτς εχε πεθνει λγους μνες πιο πριν. Ονομαζταν Λυκοργος και πθανε αμσως σχεδν μετ τη γννα. Ο τοκετς της μνας του στθηκε δσκολος, χρεισθηκε να ετοιμσουν τα σβανα την τρτη ημρα και σε μια στιγμ να χτυπσουν και τις καμπνες του Αγου Νικολου λυπητερ. γινε θαμα κι μητρα του δεν πθανε. Τον πρε μια γυναικολα και τον θλαζε που με ευγνωμοσνη ο ποιητς της στελνε κποτε - κ­ποτε καννα τσεμπρι καννα ζευγρι μαρες κλτσες και σε μεγλη ακμη ηλικα, ακμα ταν πγαινε ο ποι­ητς στις Κροκες, την επισκεπτταν, γιατ σκεφτταν το γλα πο του ’δωσε.
Ο Νικηφρος ανκε σε πολτεκνη οικογνεια. Τα λλα του αδλφια ταν η Σοφα, η Αγγελικ (Κολα για την οικογνεια της), η Αφροδτη και ο Μιχλης Ο πατρας του Κωνσταντνος, ταν απ το Γθειο. Ο διος τον περιγρφει ως νθρωπο που ξερε πολλ γρμ­ματα κι εχε ως κριο ργο του, τις πρξεις πο υπαγορεονταν απ την καλοσνη. Η οικογνεια του ταν σκληρ, σχεδν βρβαρη. Η διαδρομ της ταν μια διαδρομ μσα απ φνους, αρπαγς, αδικες. Δυμιση ρες χρειαζτανε κνεις να διασχ­σει, πεζοπορντας, τα χτματα του πατρα του. Δο ολκληρα χωρι τα δολευαν για να κομμτι ψωμ. πεσε μως στη μση νας θεος νθρωπος, μια γυνακα: Η Αγγελικ Μαυρομιχλη, η μητρα του πατρα του.
"Πλεψαν τα δυο αματα. Στο δικ του πρσωπο, τουλχιστον, ο γγελος νκησε". Ο πατρας του εχε ανα­πτξει εντοντατη φιλανθρωπικ και κοινωνικ δρση. Ο κσμος ζητωκραγαζε στ δικ του νομα.
     Η οικογνεια τους ταν εγκατεστημνη στην Πλομιτσα απ το 1908, χρονι κατ την οποαν ο πατρας του ποιητ αντλλαξε με το μεγαλτερο αδελφ του την περιουσα του στο Γθειο με τα κτματα της Πλομιτσας, στην προσπθει του να αποφευχθον οι προστριβς στην οικο­γνεια.
Η μητρα του, Ευγενα, ταν το γνος Παντελεκη, απ τις Κροκες Λακωνας. ταν απλοκ, πως θα μας πει ο διος. Δεν ξερε καννα γρμμα. ταν μως γιομτη απ τη σοφα που δνει φση στη μητρτητα και στο γ­λα της[7]. Ο διος ο ποιητς σε συνντευξ του στο Περιοδικ "Διαβζω" κνει μια σντομη και περιεκτικ αναφορ για τη μορφ της μητρας του πο εμφανζεται στην ποησ του εμπεριχοντας την φση, την πατρδα, την αγπη[8].
     "Πολλς μητρες", θα μας πει, "παζουν διαφορετικ ευεργετικος ρλους στα παιδι τους. χουν κποια καλ­λιργεια, κποια παρδοση. Η μητρα μου δεν ξερε καθλου γρμματα, δεν εχε καμι ττοιου εδους παιδεα. τανε νας αγγελικς, πολ σιωπηλς νθρωπος. Αυτ τανε λο. Δεν ξερε τ εναι οι στχοι, πως γρφω στο ποημα, "Η μητρα μου στην Εκκλησα".
     Σ’ να ποημ του ο Νικηφρος το 1984, μιλει για την "για της μετσταση στα λουλοδια".
     "Δεν ξρει η μητρα μου τ εναι ο λιος τον φαντζεται αγπη πο ανατλλει στον ουραν.
     Ο Ταγετος γι’ αυτν ταν απλς να βουν πο απ τη μια του πλευρ εναι αυτ που στενζει κι απ’ την λλη Θες".
     Η μητρα του, θα μς πει ο διος, "εχε μια μφυτη καλοσνη, μιαν μφυτη αξιοπρπεια και κποτε παρου­σαζε δεγματα μιας μφυτης συναισθηματικς σοφας. ταν νας αντιπρσωπος της αγαθς μερδας της ανθρω­πτητας, της καταδυναστευμενης αθωτητας, που με ενδιαφρει σαν ποιητ", θα γρψει. Αυτ εν συντομα υπρξε το οικογενειακ υπβαθρο του ποιητ. Σαρντα μερες μετ απ τη γννησ του, αφο ευλγησε ο παππς τη μητρα του κι αυτν ως βρ­φος πγαν κι μειναν στο κτμα τους, σε μια πολ μορφη μοναξι, πως θα μας πει πλιν ο διος, που για πολλ χρνια πειτα την βλεπε σαν να δρο Θεο. Και συνεχζει: " ουρανς ανοιγταν απνω της σαν μια μεγλη ομπρλα πο φτανε ως κτω και δεν ταν οτε να αστρι του που να μην το βλεπες".



     Η φση η μορφη της μαγευτικς του πατρδας θα αποτυπωθε στους στχους του σ’ ολκληρη τη ζω του. Ιδιαιτρως θα αναφερθε ο Νικηφρος στον αγαπημνο του Ταγετο, στον ποιο αφιερνει ποημα υπροχο, λυρι­κ, με ττλο "τσι μου στθηκε ο Ταγετος". Ο διος θα γρψει: "Η οροσειρ του Ταγτου που ξεδιπλωνταν δυτικ, παρ’ λο το βρος της, δειχνε σαν μια γραμμ καλλιγραφημνη, που κποτε εξαερωνταν τ­σο πολ, τσι πο να νομζεις πως δεν θα την ξανβλεπες το λλο πρω. Πρνωνας βορειοανατολικ, μοιαζε σαν δευτερτοκος γις, πως θα μουν κι εγ αν δεν πθαινε ο πρωττοκος". Αναφερμενες στα δντρα πο υπρχαν στο κτμα τους γραφε τι εχαν κτι το πολ ανθρπινο, το πολ γενναο, το πολ βασανισμνο. Η λακωνικ φση με τη μεγαλπρεπη ομορφι της φησε ανεξτηλα τα χνη της στην ποηση του Νικηφρου Βρεττκου. Κι η κδηλη πστη του πο κατισχει στα ποι­ματα του, πηδακζει απ τα οικογενειακ και προσωπικ του βιματα: "Πιο πνω", γρφει, "απ το σπτι μας βρι­σκταν το εκκλησκι η-Γιργης, πο ταν δικ μας. Εχε τσσερις μεγλες εικνες, απ τις ποιες ο η-Γιργης με το ωραο του σπρο λογο και η Παναγα με τα γλυκ της μτια μου ρεσαν περισστερο". 20 Σεπτμβρη 1917 εγγρφεται στην Α' τξη του "Πλρους Δημοτικο Σχολε­ου των Αρρνων Λεβετσβων" κι η οικογνεια του εξ αιτας του Σχολεου εγκαθσταται μνιμα στις Κροκες. Στη Πλομιτσα θα περνει τις καλοκαιρινς διακοπς.
     Ββαια στην αρχ ρτησε να του πουν τ χρειζονται τα γρμματα και σε τ θα περαζε, αν δε τα μθαινε. Εξ λλου οτε η μητρα του, οτε η μητρα των λλων παι­διν, οτε ο Αντνης ο υπηρτης με το να μτι, οτε εκενοι που ρχονταν και δολευαν στα χωρφια τους, ξεραν γρμματα. Τον συνδευσαν οι γονες του στορ­γικ και παρηγορητικ: "Εκε που θα πμε", του λεγε πατρας του, "θα βρομε κι λλα παιδι σαν και σνα, θα σου αγορσω ωραα πργματα, θα μθεις γρμματα να γνεις νας μεγλος νθρωπος". Ζτησε ο μικρς Νικηφ­ρος να του εξηγσει τ εννοε με αυτ το "μεγλος νθρω­πος". Κι πατρας του απντησε: "Να, μπορε να γνεις νας σοφς". Κι ο μικρς Νικηφρος ξαναρτησε: "Πιο σοφς κι απ’ τα λουλοδια;"."Και γιατ εναι σοφ τα λουλοδια;" ρτησε πατρας συγκρατημνος για να μη γελσει. Κι ο μικρς Νικηφρος απντησε: "Ξρουν να εναι ωραα". τσι δικαιολογεται πς δωσε στη δημο­σιτητα το 1988 τα ποιματ του με τος αριστουργηματικος του στχους και ττλο της συλλογς του: " φιλοσοφα των λουλουδιν".
     Κθε χρνο ανανεωνταν η γγραφ του στο Δημοτικ σχολεο με κηδεμνες συγγενες του. Το 1921 εγγρφεται στην Α' τξη του Ελληνικο Σχολεου με κηδεμνα του τον Κ. Αλεξκη και στις 15 Σεπτμβρη εγγρφεται στη Β' τξη του διου σχολεου με κηδεμνα του τον πατρα του. Στις Κροκες θα ζσει τον αντκτυπο της Μικρασια­τικς Καταστροφς. Ο πατρας του λεγε κθε τσο: "Εθνικ συμφορ". Εξακολουθε να φοιτ στο Ελληνικ Σχολεο Λεβετσβου μχρι το 1923 και στις 15 Σεπτεμβρου του 1924 εγγρφεται στην A' τξη του Γυμνασου Γυθεου, με κηδεμνα το θεο του, Ζαχαρα Βρεττκο (εναι μπαρμπ-Νικλας Ματαπς στο "Γυμν παιδ"). Γρφει το πρτο του ποημα με ττλο "μνος στη δημοκρατα". πατρας του διβασε και ξαναδιβασε το ποημα, τον σκωσε και τον φλησε. Κι ο Νικηφρος του επε πως θα γρψει πολλ ποιματα και πως θα βρει κι να ωραο ψευδνυ­μο. Εκενος γλασε και χαμογελντας δγκωσε τω κτω χελος του για να του δεξει τι σκεπτταν κτι που δεν πρεπε, και του επε: "Αυτ να μην το κνεις. Το νομα “Βρεττκος” εναι βαρυμνο απ αρπαγς (εκτσεων γης) και απ φονικ. Να μην το διαγρψεις. Να το εξαγισεις".
     Το 1925 εγγρφεται στην Β' τξη του δου σχολεου και φοιτ στο διο σχολεο με το Γιννη Ρτσο. Το 1928 δ­νει δο διαλξεις στην Εμπορικ Λσχη του Γυθεου σ’ να κοιν περπου διακοσων ατμων, με μεγλη επιτυχα. Το Νομβη του 1929 ρχεται στην Αθνα για σπου­δς, που μως δεν πραγματοποησε λγω οικονομικς ανχειας, αφο οικονομικ καταστροφ του πατρα του εχε συντελεστε πριν απ δκα χρνια αφο ξ αιτας, της αρρστιας του και της λλειψης εργατικν χεριν μειναν τα κτματα ακαλλιργητα. Προσλαμβνεται ως υπλληλος στην Εταιρεα υδραυλικν ργων αποξρανσης του λους Τρινσου στην Λα­κωνα, πο διηθυνε (1926-31). Δημοσιεει τα μαθητικ του πρωτλεια "Κτω απ σκις και φτα".



     Με τη λξη των ργων της Εταιρεας εργζεται σε οικοδομς και σε μανβικο της κεντρικς λαχαναγορς, απ το 1930-1931. Ο διος θα γρψει: "Μπρεσα κι καμα για λγο καιρ μερικς μισοχειρωνακτικς και μισογραφικς εργασες". Μοιρζει το χρνο του ανμεσα στη δουλει και τα βιβλα, περν πολλς ρες μελετντας στην Εθνικ Βιβλιοθκη και αποκτ δικ του βιβλα. Το 1932 υπηρετε τη στρατιωτικ του θητεα ως προ­σττης πολυμελος οικογενεας στην Τρπολη. Αποσπ τα συγχαρητρια των ανωτρων του αξιωματικν οι ποιοι αναγνωρζουν τις δυναττητς του να γινταν νας λαμπρς αξιωματικς μια μρα. Συνεχζει την ποιητικ του δημιουργα. Γνωρζεται με την φοιττρια της Φιλολογας Καλλιπη Αποστολδη, την ποια νυμφεεται το 1934. Εργζονται κι οι δο ως ημερομσθιοι γραφες στις Γενικς Αποθκες Στρατο στον Πειραι. Ο Βρεττκος παρουσιζει μια καταπληκτικ ποιητικ παραγωγ και δημιουργα. Συνεχς εκδδονται ποιητικς συλλογς του. Στις 9 Απρλη 1936 γεννιται κρη του Ευγενα (Τζνη), σζυγος του γιατρο Τσου Παπαδημητρου, επιμελτρια πολλν απ τα βιβλα του πατρα της. Εργζεται ως ιδιωτικς υπλληλος και ως εργτης υφαντουργεου. Ο διος θα γρψει: "Δολευα στα βαφεα ενς μεγλου υφαντουργικο εργοστασου. Η δουλει ταν βαρι λλα χι δσκολη". Το 1938, 9 Ιουλου γεννιται ο γιος του Κστας, ο “Ντντης” για τους δικος του. Σκηνοθτης, ποιητς, εκδ­της. Η γυνακα του διορζεται στον Οργανισμ Λιμνος Πειραις. Το 1940 πολεμει στην πρτη γραμμ ως απλς στρατιτης. Καταγρφει τις αναμνσεις του απ τον π­λεμο με τη μορφ ημερολογου στην Οδνη.
     12 Δεκμβρη. Στο ψωμα 1220 της Κλεισορας κιν­δνεψε να σκοτωθε: "Μετρον πνω στη χλανη μου, πν­τε τρπες απ τις σφαρες.", θα γρψει διος. Στις 14 Απρλη 1941 διαλεται το σνταγμα στο ποιο υπηρετε και επιστρφει στην Αθνα αυτς και ο λοχας, πεζοπορντας κα ζητιανεοντας π χωρι σ χω­ρι Απ το 1942 ως το 1944 κατοικε στην οδ Κομνηνν και Χαριλου Τρικοπη, στο σπτι των "κοπιντων και πεφορτισμνων", πως το αποκαλοσε ο διος. Πρε μρος στην Εθνικ Αντσταση επιθυμντας να δεσμευτε στον καθολικ αγνα, για το γνωστο χρονικ διστημα που θα μεσολαβοσε, ως την απελευθρωση την καταστροφ. Στην Πλομιτσα περιθλπει γγλους στρατιτες με τη βοθεια της αδελφς του Σοφας ( Σοφα εναι Μα­ρα στο ργο του Αγρμι) με σκοπ να τους φυγαδψουν στη Μση Ανατολ. Εν τω μεταξ πεθανει ο αγαπημνος του πατρας στις 12 Σεπτμβρη του 1944 και τον εντα­φιζει μνη η μητρα του με δο Κροκετες στην Πλομι­τσα. Ττε εκδδεται η Ηρωικ συμφωνα κι λλα σπουδαα ργα του το 1945.
     Το 1946 ασχολεται με κριτικ βιβλου, εργζεται ως αρχισυντκτης, εκδτης και διευθυντς στα "’Ελεθερα Γρμματα" μχρι τον Απρλη του 1949. Μετακομζει στον Πειραι, Καρασκου 106 και υπογρφει τη διαμαρτυρα των λογοτεχνν "Προς την Δ' Αναθεωρητικ Βουλ των Ελλνων και τη Διεθν Κοιν Γνμη" . Το 1947 εκδδεται "Η Παραμυθνια Πολιτεα". Το 1948 γνωρζεται με τον γγελο Σικελιαν πο τον τιμ με την φιλα του μχρι το θνατ του. Στον Βρεττκο παρα­χρησε και την τελευταα του συνντευξη το 1950. Ο Βρεττκος θα γρψει γι’ αυτν στην "Οδνη"[31] . "...τυχε τον διο αυτν καιρ, να γιομζει την πρτα μας, κθε τ­σο, κι υστρα το πιο μεγλο μας δωμτιο, μια επιβλητικ παρουσα, πο μσα της κχλαζε πολ φως. ’τανε γγελος Σικελιανς, ο μεγαλτερος ττε λληνας ποι­ητς". Το 1949 κυκλοφορον οι ποιητικς του συλλογς: "Το βιβλο της Μαργαρτας", "Ο Ταγετος και η σιωπ του" και το λυρικ του δοκμιο: "Δο νθρωποι μιλον για την ειρνη του κσμου". Για το τελευταο του αυτ ργο υφσταται κυρσεις και επιπλον απομακρνεται απ τ διεθυνση του περιοδικο "Ελεθερα Γρμματα" για να σημεισει με πνο: "Εξ αιτας του αιρετικο βιβλου μου εκενου μεινα μνος με την ανιδιοτλεια μου πληγωμνη κατκαρδα". Στην θλψη και απομνωσ του βρκε κατα­φγιο κοντ στην Τατινα Γκρτση - Milliex και τον Roger Milliex, η ψυχ των ποιων, πως θα πει, γινε να συλο γι’ αυτν και το σπτι τους γινε σπτι του. γινε ο τπος απ’ που μποροσε να σταθε και να ξανακοιτξει τον κ­σμο.
     Συνεχς εκδδονται νες συλλογς του και διατηρε μνιμη στλη στο περιοδικ "Ελληνικ Χρονικ" απ το 1952 ως το 1954. Συνδεται με στεν φιλα με το Λουκ Ακρτα με μια σχση ανθρπινη και χι πολιτικ. Κυκλο­φορον απ τα "Πειρακ Χρονικ" συλλογ του Πλομιτσα και απ το Γαλλικ ’Ινστιτοτο "Η ξοδος με το λογο". To 1954 απολεται η γυνακα του απ τον Ο.Λ.Π. κι υποχρενεται να εργαστε ως Καθηγτρια στο Γυμνσιο Καστανοχωρων στο Καλντζι Ιωανννων μακρυ απ την οικογνεια της. Το γεγονς αυτ εμπνει το Βρεττκο να γρψει μερικ σχετικ θαυμσια ποιματ του. Στη διρκεια της δικτατορας συλλαμβνεται γις του Κ­στας (1967) και κυκλοφορε η ποιητικ του συλλογ "Στον Ρμπερτ Οπενχιμερ".
     Ο Βρεττκος, αυτς ο "μαραθωνοδρμος της Ειρνης και της Αγπης" πως τον ονμασε σγχρονος διανοομε­νος, χει ως πολιτικ του ιδεολογα την ανθρωπι, την αγπη και την μπρακτη εφαρμογ της . Με το ποημ του "Γρμμα στον Ρμπερτ Οπενχιμερ", αναφερμενος στην απειλ της πυρηνικς καταστροφς, προσπαθε να ελγξει την δια την επιστμη, πο πρδωσε η ιδα η που δεν πρδωσε λλα της υπκλεψαν την αποστολ της, πως θα πει ο διος σε συνντευξη που δωσε το 1984. Την ρα που ξσπαγε ο μεγλος πλεμος, γρφει ο Βρεττκος, στο ποημα "Πρτη Σεπτεμβρου 1939" και στλνει στο κσμο μνυμα αγπης και αδελφοσνης. "Αδελφο μου γιατ δεν αναγνωριζμαστε; Πστε τ’ νομα του πατρα σας και τα σημδια της μητρας σας Κι αν λγονται Θες και Γης Ας μοιρσουμε τ’ πειρο τον λιο και το ψωμ μας". Σμβολο εθνικς ομοψυχας Νικηφρος Βρεττκος που μσα στην αγπη του χωρνε λοι οι λληνες[38]. Ο Νικηφρος Βρεττκος με ασθημα ευθνης στο ποιητικ του ργο στον "Ρμπερτ Οπενχιμερ" τλμησε να εγκαλσει στο κριτριο της Ιστορας, στο δικαστριο της ανθρ­πινης συνεδησης το μεγλο επιστμονα, Οπενχιμερ, για να τον καταδικσει αμετκλητα. Χαρακτηριστικ το ερ­τημα πο του απευθνει: "Χωρς εντολ, πς τολμσατε φλε Οπενχιμερ;".



     Ο Οπενχιμερ μπορε να ταν μεγλος επιστμονας λλα ομολγησε με συντριβ: "Εγ γινα ο γγελος της καταστροφς". Λγο μετ τη καταδκη των εγκληματιν του Γ' Ριχ στη δκη της Νυρεμβργης, ο Νικηφρος Βρετ­τκος με το ανοιχτ γρμμα του στον Ρμπερτ Οπενχιμερ εγκλει τους επιστμονες σε μια να Νυρεμβργη κι ψνει φων δικαιοσνης πο γνεται ρομφαα: "Ρομπρ Οπενχιμερ. Δεν κρνεσαι. Κρθηκες. Καταδικστηκες τελεσδικα να κρνεσαι πντα υπδικος ως το τελευταο λυκφως". Σγουρα με την αγπη που διθετε, θα χει συγχωρσει τον Οπενχιμερ, ως υπεθυ­νος μως πνευματικς νθρωπος αισθνθηκε την ανγκη να χρησιμοποισει το μαστγιο του ποιητικο του λγου και να εκδιξει απ τον Ιερ χρο του πνεματος τος καπλους της επιστμης, που δεν πρπει ποτ να αποσυνδεθε απ την ηθικ. Ο διος σε συνντευξ του εχε παρατηρσει: "Ζομε μσα στην κρση μιας μεγλης ασυνεδητης εποχς. Ας πομε τον καλ μας λγο, ας φω­νξουμε που χουμε υποχρωση". λλα δυνμεις υψηλς, εστερες, κινοσαν πντοτε τον ποιητ προς το δρμο των Ιδανικν. Ο διος στην δια συνντευξη θα πει: "Η π­στη εναι εκενη πο κινε τον νθρωπο προς το μαρτριο και την αυτοθυσα. Η εποχ μου μο δωσε την ευκαιρα να γνωρσω την περηφνια των μαρτρων, που δεν μπορε να την αγνοσει η ποηση. Στο βθος εδα τον αινιο νθρωπο στον αγνα του".
     Ο Βρεττκος ονειρετηκε ναν κσμο ιδανικ, ηθικ θα λγαμε, πως και ο Σολωμς, κσμο "αγγελικ πλασμνο". Το μαρτυρον κποιοι στχοι του: "Τον κσμο που ονειρετηκα δεν ευδκησα να τον δω. Και πολ μου κ­στισε και με πνεσε, επειδ, χωρς να ’χει υπρξει, κποιος βαλε μια φωτογραφα του μσα μου". Και κπου λλου θα πει: "Η ποηση αισθνεται την ανγκη να διε­ρευν το βθος της ομορφις και της τελειτητας".
Το 1955 εκλγεται δημοτικς σμβουλος στο Δμο Πειραις (1955-59). Αναλαμβνει πρωτοβουλα για τη δη­μιουργα μας ευρτερης πνευματικς καλλιτεχνικς κνη­σης. Προτενει την δρυση παιδικο θετρου, λακν βιβλιοθηκν, εκδοτικο οργανισμο για την κδοση βιβλων Πειραιωτν συγγραφων και πραγματοποιε πλθος ομι­λιν γρω απ τα λογοτεχνικ μας πργματα. Επιτυγχ­νει να δοθε το δημοτικ θατρο του Πειραι στο Δημτρη Ροντρη και συμβλλει στην δρυση του "Πειρακο Θε­τρου". Δημιουργεται επσης το "Πειρακ Θατρο" και το υπαθριο θατρο στο λφο του Προφτη Ηλα κι ιδρεται η "Δημοτικ Φιλαρμονικ Πειραις".
     Παρλληλα καταβλλεται προσπθεια για την καλτερη λειτουργα του Ιστορικο Αρχεου και της Δημοτικς Πινακοθκης. Το καλοκαρι του 1955 ανεβανει μαζ με τον Roger Milliex και τος γιος του στον Αη-Λι, στην κο­ρυφ του Ταγετου. Τις θαυμσιες εμπειρες του περιγρ­φει ο Roger Milliex στο οδοιπορικ του "Ο Ταγετος και η σιωπ". Κι ο Βρεττκος γρφει το "Ανεπδοτο γρμμα" και το "Γρμμα στον Τσρλι Τσπλιν". Παρλληλα με την πλοσια λογοτεχνικ του παραγωγ το 1956 του απονμεται το πρτο Κρατικ Βραβεο ποησης για την επιτομ του "Τα Ποιματα" (1929-1951) . Κθε χρνο, ο Νικηφρος Βρεττκος χει μια πλοσια λογοτεχνικ και πολιτι­στικ παραγωγ. Συνεχς κυκλοφορον νες ποιητικς του συλλογς. Και συνεχς αλλζει επαγγλματα για επι­βωση. Το 1964 θα τον βρομε ιματιοφλακα στο Εθνικ Θατρο με τη μεσολβηση του Λουκ Ακρτα.
     Συνεχς πραγματοποιε ταξδια στο εξωτερικ. Στη Ρωσα, στη Βενετα, στο Βουκουρστι, στο Ζγκρεμπ, στις δαλματικς ακτς. 16 Ιουλου του 1965 πεθανει η μη­τρα του και ενταφιζεται στις Κροκες. Ο διος συλλαμβνεται τον Αγουστο του 1967 απ τους Απριλιανος και ο γις του φυλακζεται. Στις 9 Οκτβρη εγκαταλεπει την Ελλδα, προσκεκλημνος του Αντνη Σφουντορη, Καθηγητ της Φυσικς, μεταφραστ του και μεταβανει στο Τργγεν των ελβετικν ’λπεων, στη διεθν παιδοπολη Πεσταλτσι. Η υπεθυνη του ελληνικο σπιτιο, Καλ­λιπη Νακοπολου, θα του πει: "Τα γρω βουν μας υποσχθηκαν τι θα καλσουν τον Ταγετο να σς συντροφψει, σον καιρ θα παραμενετε ανμεσ μας". Κυκλοφορε στο εξωτερικ το ποημα με ττλο: "Αποχαιρετισμς στον λιο της πατρδας μου" Το ποημ του αυτ αποτελε κραυγ αγωνας του ποιητ για τη σωτηρα της πατρδας του κι χει επικαιρτητα. Οι ακροτελετιοι στχοι του το μαρτυρον: "Αν δεν εναι ριμος ο κσμος παρ μνον για να καταστραφε, / λησμονσετε ττε και την πατρδα μου / αν μως ακμα υπρχουνε ψυχ και αγπη, ττε απλστε τα χρια λοι οι ευγενες του κσμου και βοηθεστε τη".
     1968. Ζυρχη, Ρμη, Παρσι, Birmingham, Λονδνο εναι οι επμενοι σταθμο του. ργα του μεταδδονται απ το ραδιοφωνικ σταθμ του Μονχου και εκπομπς αφιερωμνες στην ποησ του απ τους σταθμος της Φρανκφορτης και του Αμβοργου. Χριστογεννα 1968 στο Λονδνο με την οικογνεια του. Κυκλοφορον ποιμα­τα στα ελληνικ και γαλλικ. 1968. Μεταδδονται εκπομπς για την ποηση του απ τους ραδιοφωνικος σταθμος της Φρανκφορτης, Χαδελβργης, Μονχου, Κολωνας, Βννης, Στουτγρδης. Στα πλασια της Διεθνος Πνευματικς εβδομδος παρουσιζε­ται ποησ του απ το Πανεπιστμιο του Ερλνγκεν εν παρλληλες εκδηλσεις οργαννονται απ τα Πανεπιστ­μια του Βισμπντεν και του Bochum. Μετ απ τα τα­ξδια του στο Παλρμο, Λονδνο, Παρσι, που συναντιται με τους Milliex, ηχογραφε μια συνντευξη και επιστρφει στο Τργκεν. Κυκλοφορε στην Ελβετα επιλογ ποιημτων του μεταφρασμνων στα Γερμανικ απ τον Αντνη Σφουντορη και η "Οδνη" στη Να Υρκη.
     Το 1970 παρνει μρος σε φεστιβλ ποησης στο Λονδ­νο και απαγγλλει ποιματα του. Προτο μπουν στην αθουσα με τη γυνακα του, το κοιν που τον αντελφθη ρχισε να του στλνει φιλι - εχε ακοσει την προηγομε­νη τον οργανωτ του φεστιβλ που εχε πει τι δεν ξρει Αγγλικ ο ποιητς - προσπαθντας με τον τρπο αυτ να εκδηλσουν τα αισθματ τους απναντ του. Οι πιο ενθουσιδεις επιστρατεοντας προφανς δο ελληνικς λξεις μ’ να χηρτατο "ευχαριστ", σπευδαν να του σφξουν το χρι... Ξνος, αβοθητος απ πλευρς ελληνικς απ οιανδποτε πλευρ επβαλε με την παρουσα του και την απαγγελα του χι μνον τον εαυτ του λλα και την ελληνικ ποηση. Ποιματα διαβζει σε εκδηλσεις στο Μναχο και στο Τργκεν. Την δια χρονι ρχεται στο Παλρμο ως προσκεκλημνος του Σικελικο Ινστιτο­του Βυζαντινν και Νεοελληνικν Σπουδν, για να μιλ­σει για τον Καζαντζκη. Συναντιται στη Ρμη με τον Mario Vitti και επιστρφει στη Τργκεν. Τον Σεπτμβριο του διου χρνου εγκαθσταται στο Παλρμο της Σικελας, στερα απ πρταση του δημιουργο και Προδρου του Ινστιτοτου Βυζαντινν και Νεοελληνικν Σπουδν, Bruno Lavagnini, να εργαστε στη σνταξη του λληνοταλικο λεξικο. Συναντιται με τον Vincenzo Rotolo και τον Mario Vitti. Μνει στο σπτι του Καθηγητ της αρχαας ελληνικς, στο εκε κεντρικ Πανεπιστμιο Σαλβατρε Νικζια. Κυκλοφορε στη Ζυρχη με ττλο "Αυτ τα παιδι του πλαντη μας" δγλωσση επιλογ ποιημτων του με χειργραφα τα ποιματα και με γερμανικ μετφραση του Αργυρ Σφουντορη.
     Το 1971 εργζεται στο Παλρμο στη σνταξη του λεξι­κο. Τον απασχολε η σνθεση του “Προμηθα”. Κυκλοφο­ρε στο Παλρμο επιλογ ποιημτων του μεταφρασμνων στα ιταλικ απ τον Vincenzo Rotolo. Το 1972 συνεχζεται η σπουδαα λογοτεχνικ του δημιουργα με τη σνθεση της "Διαμαρτυρας", εν κυκλοφορον τρεις τμοι του, της "Οδοιπορας" και στη Γερμανα "Αυτοβιογραφα" του μεταφρασμνη στα γερμανικ απ την Ισιδρα Rosenthal - Καμαρινα. Το 1973 κυκλοφορε στο Μναχο να δ­γλωσση ποιητικ συλλογ με μετφραση στα γερμανικ της Ισιδρας Rosenthal - Καμαρινα. Το 1974 προσβλλεται απ βαρις μορφς φυματωση και νοσηλετηκε ξι σχεδν μνες στο Νοσοκομεο “Cervel1ο” στο Παλρμο με δαπνη του δμου του Πελρμου κτι που θα μνημονεσει με ιδιατερη ευγνωμοσνη. Με ενρ­γειες του Roger Milliex εγκαθσταται με τη γυνακα του στο Serres των Κτω Γαλλικν λπεων. Το ποτμι Μπυς διασχζει το χωρι και θα αποτελσει πηγ μπνευσης στο ργο του. Γρφει εκε το ργο του "Το ποτμι Μπυς και τα εφτ ελεγεα". Αυτ η μπνευση κι αυτ του το ργο φανεται τι του εξασφλισε, πως θα πει χαρακτηριστικο διος, την υπαρξιακ του ισορροπα και γαλνη[53]. Απο­μοννουμε λγους στχους χαρακτηριστικος: "Αν δεν δυνθηκε πολλ να κνει, αν λγου χρη δεν ετεχνοργησε αρκετ δεν φτιαξε να φργμα / σ’ να σημεο των εγκρεμν το αινα του, δεν παψε / ν ’ναι το ’διο, το μικρ αυτ ργο του Θεο, να αριστοργημα".



     Και σ’ λλο σημεο στο διο ργο: "...αναστναξα: “Δ­ξα Σοι” η “Αλληλοια” κτι ττοιο· κι ευθς βολιαξα σε μαν λλη σιωπ / μοια μ’ αυτ που κποτε υπρξε για μνα / η ομιλα των ουρανν που μ’ μαθε τα τλεια γρμ­ματα". Τον Αγουστο το 1974 επιστρφει στην Ελλδα. Εκδδονται νες ποιητικς του συλλογς "Διαμαρτυρα και ωδ στον λιο". Μεταφρζονται στα βουλγαρικ και κυκλοφορον σε λογοτεχνικ περιοδικ της Βουλγαρας ποιματ του. Το 1975 γρφει επιφυλλδες στην εφημερδα "’Ελευθε­ροτυπα" και κυκλοφορε θαυμσια ποιητικ του συλ­λογ "Το ποτμι Μπυς και τα εφτ ελεγεα". Το 1976 κυκλοφορον νες ποιητικς του συλλογς και βραβεεται απ την Ακαδημα Αθηνν, με το βραβεο Ορνη. Κυκλοφορε στο Παλρμο δγλωσση επιλογ των ποιημτων του με μετφραση στα ιταλικ της Maria Tsanos Gallo.
Το 1977 συμμετχει στην ποιητικ βραδι του Φε­στιβλ το δμου Λευκωσας. Κυκλοφορον στη Γαλλα ποιματ του μεταφρασμνα στα γαλλικ και στην Ουγγαρα στα ουγγρικ.
     Το 1978 κυκλοφορε μμετρη τραγωδα του, "Προμη­θας" και το 1979 επιλογ απ επιφυλλδες της ’Ελευθε­ροτυπας, με ττλο "Μαρτυρες μιας κρσιμης εποχς" και ποιματ του στην αγγλικ μεταφρασμνα απ τον Thomas Doulis. Το 1980 προτενεται μαζ με τον Γιννη Ρτσο απ την Εταιρεα Ελλνων Λογοτεχνν για το βρα­βεο Nobel Λογοτεχνας. Προτθηκε τσσερις φορς για το Nobel Λογοτεχνας. Το απονμεται το Διεθνς Βραβεο το Βελγου ΚΝΟΚΕΝ και τον τιμ Δμος Πειραι για τα 50 χρνια προσφορς του στα γρμματα. Το 1981 τον τιμ η Πνευματικ Εστα Σπρτης. Κυ­κλοφορε η ποιητικ του συλλογ "Εις μνμην 1940 -1944" και η δτομη επιλογ με τον ττλο: "Τα ποιματα" και το ορατριο του "Λειτουργα κτω απ την Ακρπο­λη". Τον βραβεουν η Εταιρεα Σικελικν Γραμμτων και Τεχνν και ο ’Οργανισμς Καλλιτεχνικν Εκδηλσεων Πατρν. Το 1982 τιμται μαζ με τον Γιννη Ρτσο απ την νωση Καθηγητν Λακωνικς και το καλοκαρι της διας χρονις παρουσιζεται το ργο του "Λειτουργα κ­τω απ την Ακρπολη" στο αρχαο θατρο Γυθεου και στο βυζαντιν Μυστρ και στη συνχεια στο Ηρδειο στα πλασια του Φεστιβλ Αθηνν και σε διαφρους δμους της Αττικς. Για το ργο του αυτ το απονμεται τ Α' Κρατικ Βραβεο Ποησης.
     Εκδδεται η ποιητικ του συλλογ "Ο διακεκριμνος πλαντης" και ξανατυπνονται ποιματ του. Κυκλοφο­ρον στην Τουρκα ποιματ του μεταφρασμνα στην τουρ­κικ και η "Λειτουργα κτω απ την Ακρπολη" σε μετφραση Μ. Β. Raisis. Το 1984 γνονται τα αποκαλυπτρια μνημεου στο Μονοδνδρι Λακωνας για τους τριντα Κροκετες, περισστεροι ταν συμμαθητς του, που εκτλεσαν οι Γερμανο και στην πλκα γρφτηκαν στχοι του γι’ αυτ τα παιδι. Την δια χρονι αναγορεεται μαζ με τον Γιννη Ρ­τσο επτιμος Πρεδρος της Εταιρεας Ελλνων Λογο­τεχνν και στη συνχεια πραγματοποιε ιερν προσκνημα στο Αγιον ρος. Στη συνχεια επισκπτεται το Δον και τος βασιλικος τφους της Βεργνας. Το 1985 η Ακαδημα Αθηνν το απνειμε το Αριστεο Γραμμτων και ανακηρσσεται επτιμος Πρεδρος της Εταιρεας Γραμμτων και Τεχνν το Πειραι[62]. Τον τιμ επσης το Πατριαρχεον Αλεξανδρεας. Το 1986 ανακηρσσεται επτιμος δημτης Καρδτσας, Ιωανννων και συνεχζουν οι παραστσεις του ργου του "Λειτουργα κτω απ την Ακρπολη". Τον επλογο του ργου διβαζε πντα ο διος. Κυκλοφορε ποιητικ του συλλογ "Εκκρεμς δωρε".
     Το 1987 εξακολουθε να δχεται καταιγισμ διαφρων τιμν, να αναγορεεται επτιμος δημτης διαφρων δμων και στις 26 Φεβρουριου του διου τους εκλγεται μλος της Ακαδημας Αθηνν. Κυκλοφορε να συλλογ ποιημ­των του στο Παλρμο, σε μετφραση Vincenzo Rotolo και εγκρνεται ομφωνα με ριστα η πρτη διδακτορικ δια­τριβ για τη ζω και το ργο του με θμα: Το μυθικ και ιδεολογικ σμπαν της ποησης του Νικηφρου Βρεττκου, απ το φιλολογικ τμμα της Φιλοσοφικς Σχολς του Πα­νεπιστημου Ιωανννων, με συγγραφα τον Αθανσιο Ε. Γκτοβο και κυκλοφορε το 1989 απ τις εκδσεις "Φιλιππτη". Το 1988, στις 9 Φεβρουριου λαμβνει χραν επση­μη υποδοχ του απ την Ακαδημα Αθηνν. Θμα της ομι­λας του "Ποιητικς λγος και εθνικ αλθεια". Μα ομιλα - υποθκη, πνευματικ καταπστευμα, κεφλαιο πνευ­ματικ για λους μας. Στην ομιλα του αυτ υπογρμμισε την εθνικ μας αλθεια, που, πως τνισε, βρσκεται ευδικριτα σημειωμνη στην πλον αδιψευστη δλτο της Ιστορας, πο εναι η ελληνικ ποηση, απ τον μηρο ως τις μρες μας.
     Επισημανει την απομκρυνση στην εποχ μας απ τις ηθικς και πνευματικς ξιες, πργμα πο σημανει απομκρυνση απ τον εαυτ μας και απ τον νθρωπο πλη­σον μας. Η ποηση κατ τον Βρεττκο στον τπο μας υπρξε ζω, υπρξε παιδεα. πως επε χαρακτηριστικ, τα πιο υψηλ διδαχτρια και οι πιο υποδειγματικς Εκκλησες που λειτοργησαν ποτ στον κσμο αυτ, υπρξαν τα αρχαα ελληνικ θατρα, που ο ποιητικς λ­γος διαμοιραζταν ως να εδος ρτου της ψυχς με δι­καιοσνη[65]. Ο ποιητικς μας λγος υπρξεν ο εκφραστς της ελληνικς μοναδικτητας, γιατ μσα στους ποιητς λειτουργε ο διος ο κσμος και η φων τους εναι φων του κσμου αυτο. Ανθολογομε μερικς διαχρονικς αλθειες που βγκαν απ το στμα του μεγλου ποιητ κατ την εκφ­νηση του λγου του αυτο στην Ακαδημα Αθηνν στις 9 Φεβρουριου του 1988. Οι υποδεξεις του, πνευματικ θησαυρσματα: "Η Παιδεα", επε, "θα μποροσε να διδ­σκει πς το πρτο πργμα που πρπει να μαθανει κανες ταν ρχεται στο κσμο εναι η μσα του αλθεια, η οποα συνσταται στο τι κθε μικρσωμο πλσμα απ μς κλε­νει μσα του μια δυσανλογη προς το σωματικ του περ­γραμμα υπαρξιακ δισταση". "Πρκειται για τις εσωτερικς εκενες δυνμεις πο χτισαν τα ομηρικ πη, καμαν τον νθρωπο να μενει ολκληρους μνες στο διστημα και να περπατσει στο φεγγρι. Εχε λοιπν δκιο ο φαιστος πο τεχνουργντας την ασπδα του Αχιλλα βαλε στο κντρο του σμπαντος, τον νθρωπο[68]. Ακμη και μες απ’ το μθο προ­βλλει η διασθηση και ο νους των Ελλνων, οι ποιοι, πως επε Μπρτραντ Ρσσελ, κατρθωσαν, εδ και χι­λιδες χρνια, μιλντας για ορισμνα θματα, να ειπον την τελευταα λξη".



     Η μεγλη του αγπη εναι η ελληνικ γλσσα, πως ταν και του εθνικο μας ποιητ, Διονυσου Σολωμο. πως ο διος αναφρει την ποιητικ του σνθεση "Λειτουργα κτω απ την Ακρπολη" την γραψε χι "εξ αιτας πολιτικς" για λλους ιδιοτελες λγους που διπουν τη ζω σμερα, αλλ για να μην οφελει στην ελλη­νικ γλσσα, εκε δηλαδ πο χρωστμε, πως επε, λοι σμερα[70]. Κι’ εκφρζεται, γι’ αυτν διθυραμβικ. Τη χαρα­κτηρζει ως το "μακρτερον ζν δωρ το κσμου, που φτνει ως εμς κατηφορζοντας απνω απ τα λευκ μαλ­λι το Ομρου". "Πρκειται", συνεχζει, "για μια γλωσ­σικ κοτη, που κατβασε πολλ ψυχ και πολ φως, και που δεν σταμτησε με την ολοκλρωση το αρχαιοελληνικο θαματος το ποιο αποτελον ο τλειος λγος, η αρμονικ γραμμ, οι αρχς κθε μορφς φιλοσοφας, οι βσεις των μεταγενστερων επιστημν". δωσε πως ανφερε θεα κφραση στο λγο των Ευαγγελων και συνε­χζοντας φτασε και παρλαβε την ξαρση των δημοτικν μας τραγουδιν, που κατ τη γνμη το εκπροσωπον τον χρυσον αινα το ελληνικο ψυχισμο. Και η κοτη της αυτ στην πορεα της δεν χασε τον προσανατολισμ της. Και σημεωσε, "σο κι αν ο δρμος της Αρετς εναι δυσανβατος, πως λει ο Ησοδος, το ελληνικ πνεμα δεν λλαξε κατεθυνση... Η πορεα της αρχζει απ τα ομηρικ πη, που αποτελον το κορυφαο μνημεο που χτστη­κε με λξεις σ’ αυτν τον κσμο".
     Το πος της Ιλιδας εναι γιομτο ανογματα που μ­σα απ τις μικρτητες και τον αλληλοσκοτωμ, βλπουν στο φς και στην ομορφι της ζως, βλπουν στην ειρνη, η ποια κατ τον Ευριπδη εναι η κορυφαα των θεν. "Η Ιλιδα διακπτεται συχν απ οριακς σκηνς ανθρπινης τρυφερτητας. Ο Αχιλλας κλαει σπαρακτικ μαζ με τον εχθρ του το γρo  Πραμο, του οποου χει σκο­τσει το γι, κτορα και αυτς πφτει στα πδια να του δσει το νεκρ να τον ενταφισει. Ο τπος αντηχε απ τα γογγυτ του θρνου τους. Καθνας κλαει για το μερδιο της δικς του μορας, μορας της ανθρωπτητας. λοι μαζ οι θρνοι, γυναικν, αγωνιστν συγκλνουν μσα στην Ιλιδα και συναρθρνονται σε μια κοιν διαμαρτυρα, που μοιζει να εναι ως του ενς ανθρπου, του ανθρπου επ της γης". Πρκειται για το ελληνικ πνεμα, που εναι και παγκσμιο, με τη μοναδικτητα της μορφς του Οδυσσα: "...η μτρα του ανθρπινου πνεματος βρκε εδ πολ φς, το φς που βλπουμε και το φς που δεν βλπουμε κι καμε την πλουσιτερη γννα της σε πργμα­τα παγκσμιου στολισμο...". "Ο Οδυσσας αυτοεπιστρατεει το μετρο των εσωτερικν του δυνμεων. Το πολυμχανο μυαλ του βρσκεται σε διαρκ εγργορση. Χρησιμοποιε το δλο που δεν χει καμα σχση με την ανντιμη δολιτητα, λλα αποτελε να εδος μυνας με σκοπ τη δισωση της αγας ζως και των ειρηνικν οραματισμν της".
     "Η μορφ του Οδυσσα", συνεχζει ο Βρεττκος, "δεν θα μποροσε να συμβολζει παρ μνον την πορεα του ελληνικο πνεματος, την πορεα της ελληνικς ψυχς". "Στον Οδυσσα ανακαλπτουμε τα εθνικ χαρακτηριστι­κ μας γνωρσματα. Ο διος αντιπροσωπεει το ελληνικ σμπαν". Εστοχες λες οι επισημνσεις του Βρεττκου αποτελον πνευματικ διαμντια πολεδρα. "Το θνος μας", σημεινει, "κι ταν εναι κρτος κι ταν υπρχει χωρς να εναι κρτος εναι νας Οδυσσας που πορεεται". Και διερωτται: "Σε ποι σκπελο απ’ σους χει περσει να βρσκεται ραγε πλι σμερα ο Οδυσσας;" "Παρ’ λες τις δυσκολες δεν βολιαξε και μακρι να μην βουλιξει ποτ". "Κι, η αρχαα τραγωδα δεν θα εχε γεννηθε αν πρω­ταγωνιστς της δεν ταν η δια η αρετ". "Ο ελληνικς ποιητικς λγος μοιζει ως να εδος ευθγραμμου φω­τς"81. Και συνεχζει: "Κι οι διες εκκλσεις, παραινσεις, εξορκισμο που εκφρζουν τον ενδμυχο ανθρπινο πθο, σε περιπτσεις εθνικν παραστρατημτων, πως εναι η “μισητ διχνοια”, πως λει ο Ευριπδης, η “απασια διχ­νοια που μουλιζει το χμα με το αμα των πολιτν”, πως λει ο Σοφοκλς, η “δολερ διχνοια”, πως λει ο Διονσιος Σολωμς..." Και συνεχζει: "Η φων εναι δια... ως να μην ταν πολλο οι κρυκες λλα νας που μετασταθμεει απ τη μια στην λλη εποχ.... Απτο­μες κορυφσεις σε δσκολες εθνικς ρες και αμσως, λγο μετ, απτομες πτσεις. Ωστσο ο καλς σπινθρας ενδημε αφανς μσα στο αμα μας. Ο Οδυσσας κοιμται στην κουπαστ του".
     Ιδιαιτρως μας προειδοποιε για τον κνδυνο που επικρμαται απ την φθορ της γλσσας μας. Στην ομιλα του αυτν, στην Ακαδημα Αθηνν, παρατηρε: "...αρχσαμε να κατεδαφζουμε τη γλσσα μας κι αυτ ισοδυναμε με κατεδφιση του διου του θνους μας". Και σε λλη ομιλα του παρατηρε: "Γλσσα υπρξε η εθνικ μας δ­ναμη, η αντστασ μας". μως "χει αρρωστσει και αρρστια της γλσσας σημανει αρρστια του θνους και η γενικ της φθορ βρσκεται σε μεση συνρτηση με την κπτωση των εθνικν, πολιτικν, ηθικν αξιν της χρας μας. Ο δυναμικς ψυχισμς μας κρτησε τις ρζες της γλσσας αλβητες". "Γλσσα και ψυχ εναι δο πργ­ματα που δεν διαχωρζονται. Η γλσσα μας σμερα αποτελε το διεθν γλωσσικ ξονα σ’ ,τι αφορ την ορολογα της επιστμης και της τεχνολογας, οι ποιες δανεζονται λξεις απ το διαχρο­νικ γλωσσικ μεταλλεο μας".


                                           Mε τη σζυγ του...

     "Πιο Ιερ πργμα απ τη γλσσα για να θνος δεν υπρχει". Η καρδι ενς θνους χτυπει μσα στη γλσσα του". Η ελληνικ γλσσα υπρξε ο αγιτρευτος καημς του ποιητ, πως το εξφρασε σε στχους: "ταν κποτε φγω απ τοτο το φς / θα ελιχθ προς τα πνω, πως να ρυακκι που μουρμουρζει. / Κι’ αν τυχν κπου ανμεσα / στους γαλζιους διαδρμους συ­ναντσω αγγλους, θα τους / μιλσω ελληνικ, επειδ / δεν ξρουνε γλσσες. Μιλνε μεταξ τους με μουσικ". Αν μποροσαν να συμπεριληφθον στα βιβλα λων των βαθμδων της εκπαδευσης ργα του Νικηφρου Βρεττκου, η ωφλεια θα ταν ανυπολγιστης αξας. Διαβζοντας κανες την ομιλα του: "Λγος για το Με­σολγγι", που εκφωνθηκε σε γιορτ της Εξδου στις 17 Απριλου 1989 μπορε να διαπιστσει τον ιδεολογικ πλοτο που αποθησαριζε στην ψυχ του δι βου. Αναφερμενος στο Μεσολγγι υποδεικνει την ανγκη να το επι­σκπτονται τα παιδι των σχολεων λης της χρας και να τος λμε τ την κμαμε την ελευθερα που μας δωσαν κι αν διατηρσαμε την ηθικ συγγνεια με τος αγωνιστς του... Γιατ εμς, δεν θα μας εξαγισει η καταγωγ μας, αν δν μς εξαγισουν τα ργα μας[90]. Ο διος γρφει: "αν ζοσα εκενα τα χρνια και γραφα να ποημα για το φαινμενο Μεσολγγι, θα του δινα τον ττλο: "Ουρνιες δυνμεις επ της γης".
     Ο λγος του Βρεττκου στην Ακαδημα Αθηνν κλεισε μ’ να δυνατ επλογο-μνυμα: "Το να γεννηθε κανες σ’ αυτ τη ζω εναι ευλογα. Το να γεννη­θε σ’ αυτν τον τπο εναι διπλ ευλογα. Αλλ διπλ και το χρος. Δεν πρπει να πψουμε να πιστεουμε στη ρζα μας. Εθνικο λγοι, ανθρπινοι λγοι, θεοι λγοι, επιβλ­λουν να μην επιτρψουμε να διαγραφε απ τη διαρκς συρρικνομενη γλσσα μας λξη "χρος", με την ηθικ ννοια του ρου, που την γγραφ της επιχειρ απψε, εις θαν της Πολιτεας, εις θαν της ’Εκκλησας, εις θαν των Πανεπιστημων μας στην υψηλ προμετωπδα αυτο του ιδρματος". Σπουδαες παραθσεις. Ασ τις αφουγκραστομε, ιδιαιτρως στις μρες μας.
Και μια προσωπικ εμπειρα. Λγες μρες πριν εκδη­μσει για τον ουραν, ευτχησα να τον αγναντψω καθς βδιζε βιαστικ, κρατντας να τσαντκι στο χρι, στην οδ Ασκληπιο. Πιθανς φευγε απ το βιβλιοπωλεο "Φιλιππτη" απ’ που περνοσε κθε ημρα και πγαινε προς την Ακαδημα Αθηνν. Αναλογστηκα με ευφροσνη. Ευτυχς θα χει πολλ ακμη να μας δσει ο ποιητς. Εν τω μεταξ εξακολουθε καταιγισμς των τιμη­τικν διακρσεων που δχεται ο Βρεττκος.
     20 ’Ιουλου 1991. Παρακολουθε την " Λειτουργα κ­τω απ την Ακρπολη" στο καταφγιο το Ταγτου και την επμενη στο Σανοπουλειο Θατρο Σπρτης. Και στις δο παραστσεις διαβζει ο διος τον επλογο. Στις 4 Αγουστου του 1991, πεθανει στη Πλομιτσα στις 8 το πρω της Κυριακς και ενταφιζεται στις 7 Αγουστου στο Α' Νεκροταφεο Αθηνν, δημοσα δαπνη. Πριν πεθνει, Παρασκευ βρδυ, υπαγρευσε σε στεν του συνεργτη, προφανς στην Γεωργα Κακορου -Χρνη, τος τελευταους του στχους.
"Αν μποροσα (το σκφτομαι / αυτ τον καιρ) / θα τα επστρεφα λα / σα μου δθηκαν / και μνο που υπρχω χω περσσευμα /".
     Αυτ το πλοσιο πνευματικ "περσσευμα" που μας κληροδτησε, μπορε να μας διδσκει, να μας ευφρανει, να μας ανεβζει, να μς ηθικοποιε.
Λγοι ενδεικτικο στχοι του σαν ρωικ συμφωνα η Requiem αξζει ν’ ακουσθον, μαρτυρντας το ηθικ του μγεθος και στγμα:
"...ο ουρανς ανογει την βεντλια του πνω προς το ατελετητο, / σκορπντας ευαγγελισμος παντο- και μια φων / σημδεψε απ ψηλ πολ το μικρ σπτι / κι πεσε. ρον το κρββατν σου, λει ο λιος, και περιπατε /. Το φς μπανει στο σμα μου πως οι αχτνες / απ τα τζ­μια των εκκλησιν / αναζητντας τον Εσταυρωμνο". Και σ’ λλο σημεο του διου ποιματος γρφει: "λλοι δουλεουν με το χμα, λλοι με το χαλκ· εγ δουλεω με τον πνο· θα με γνριζες". Και: "Το φς διαπερν τις σκληρς επιφνειες, πφτοντας σαν βροχ στην καρδι, στο αμα, στο νου· χρυσνει τον νθρωπο. Τον θελε μορφο ο Θες· κι χει δσει εντολ στο φς να επιμενει".Αυτς ο υπροχος ποιητς, ο νθρωπος με τον ωραο ψυχικ κσμο, με τη θεοσβεια, την αισθαντικτητα, τον ιδεολογικ πλοτο, ο ποιητς της ελευθερας, της ελληνικς γλσσας, της αγπης, της ειρνης και της δικαιοσνης, μας επιτρπει τρα την αναστσιμη χαρμσυνη περοδο να ανακροσουμε την ποιητικ του λρα παιανζοντας τους τελευταους του στχους απ τη σνθεσ του "Λειτουργα κτω απ την Ακρπολη":


Βραβεα:

Πρτο Κρατικ Βραβεο Ποησης (1940, 1956, 1982)
Βραβεο Κστα και Ελνης Ουρνη της Ακαδημας Αθηνν (1974)
Βραβεο Knocken (1980)
Βραβεο της Εταιρεας Σικελικν Γραμμτων και Τεχνν (1980)
Αριστεο Γραμμτων απ την Ακαδημα Αθηνν (1982)
Βραβεο του Τιμου Σταυρο του Αποστλου και Ευαγγελιστο Μρκου απ το Πατριαρχεο Αλεξανδρεας και πσης Αφρικς (1984)
Μετλλιο Χρυσς Πγασος της Πανελλνιας νωσης Λογοτεχνν (1989)

Τιμητικς Διακρσεις:

Επτιμος πρεδρος της Εταιρεας Ελλνων Λογοτεχνν
Επτιμος Πρεδρος της Εταιρεας Γραμμτων και Τεχνν του Πειραι
Επτιμο μλος του "Παρνασσο"
Μλος της Ακαδημας Αθηνν
Επτιμος διδκτωρ του Τμματος Φιλολογας του Εθνικο και Καποδιστριακο Πανεπιστημου Αθηνν

ΡΗΤ:

Βρκα μσα απ τα μτια σου τα μεγλα ταξδια που δεν καμα.
Η συνεδηση εναι το βθος του ανθρπου. Η αγπη εναι το πλτος του.
Παρνω και βγζω περπατο την ψυχ μου κθε που αρχζει και σκληρανει το χαμγελ της.
Το σμπαν ολκληρο εναι να στρακο που εκκολφτηκε μσα του τ’ ακριβ μαργαριτρι ο νθρωπος.
Νμιζα πως δεν εχα τποτα, και εχα χιλιδες στρμματα καρδι.
Πες τους απ μνα, πες τους απ τα δκρυ μου, τι επιμνω ακμη πως ο κσμος εναι μορφος.

ΡΓΑ:

Ποηση:
Κτω Απ Σκις Και Φτα. Αθνα, τυπ. Τχνη, 1929.
Κατεβανοντας στη σιγ των αινων. Αθνα, Μαυρδης, 1933.
Οι Γκριμτσες Του Ανθρπου. Αθνα, τυπ. Ματαργκα, 1935.
Ο πλεμος. Αθνα, τυπ. Ματαργκα, 1935.
Η επιστολ του κκνου. Αθνα, Γκοβστης, 1937.
Το ταξδι του Αρχγγελλου (sic) · Σχδια – Καλλιτεχνικ επιμλεια Επαμ. Λικη. Αθνα, 1938.
Μαργαρτα - Εικνες απ’ το ηλιοβασλεμα. Αθνα, Αντωνπουλος, 1939.
Το μεσουρνημα της φωτις·Ποιματα 1938-1940. Αθνα, Αντωνπουλος, 1940.
Ηρωικ συμφωνα… Αθνα, κδοση του περ. Φιλολογικ Χρονικ, 1944.
33 Ημρες. Αθνα, Ματαργκας, 1945 (Α’ Κρατικ Βραβεο Ποησης)
Λγος ενς ληστ στη δισκεψη του Πτσδαμ. Αθνα, Ματαργκας, 1945.
Η παραμυθνια Πολιτεα. Αθνα, Ματαργκας, 1947.
Το βιβλο της Μαργαρτας. Αθνα, Ανδρομδα, 1949.
Ο Ταγετος και η σιωπ. Αθνα, Λογοτεχνικ Γωνι, 1949.
Τα θολ ποτμια. Αθνα, 1950.
Πλομιτσα. Κροκες, 1950 (περιορισμνα ανττυπα )
Πλομιτσα. Αθνα, Τα Πειρακ Χρονικ, 1952.
ξοδος με το λογο (μνος στη χαρ)· Μ’ να σχδιο του Γιργου Βακαλ. Αθνα, 1952.
Στον Ρμπερτ Οπενχιμερ. Αθνα, Ημρα, 1954.
Ο χρνος και το ποτμι · 1952-1956. Αθνα, Δφρος, 1957.
Η μητρα μου στην εκκλησα. Αθνα, Δφρος, 1957.
Βασιλικ δρυς· Ποιματα. Αθνα, Δφρος, 1959.
Το βθος του κσμου. Αθνα, Ματαργκας, 1961.
Αυτοβιογραφα. Αθνα, Φξης, 1961.
Ωδ στον λιο. Αθνα, Διογνης, 1974.
Διαμαρτυρα· Ποιματα· Με δο σχδια της Christine Lichthard. Αθνα, Διογνης, 1974.
Το ποτμι Μπυς και τα εφτ ελεγεα. Αθνα, Διογνης, 1975.
Απογευματιν ηλιοτρπιο· Ξυλογραφες – εξφυλλο Ζζης Μακρ. Αθνα, Διογνης, 1976.
Ο Προμηθας Το Παιχνδι Μιας Μρας. Αθνα, Διογνης, 1978.
Εις μνμην 1940-1944. Αθνα, Σγχρονη Εποχ, 1981.
Λειτουργα Κτω Απ’ Την Ακρπολη. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1981.
Ο Διακεκριμνος Πλαντης. Ποιματα. Αθνα, Τρα Φλλα, 1983.
Ηλιακς λχνος. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1984.
Εκκρεμς δωρε. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1986.
Χωρωδα. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1988.
Η φιλοσοφα των λουλουδιν· Ποιματα· Μετφραση David Connoly· Εικονογρφηση Γιργη Βαρλμου. Αθνα, Artigraf, 1988.
Σικελικ ποιματα. Αθνα, Αστρολβος/Ευθνη50, 1990.
Διαμαρτυρα. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1991.
Συνντηση με τη θλασσα. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1991.
Selected Poems, translated by David Connolly, εκδ. "Αιρα", Αθνα 2015



Πεζ:

Το γυμν παιδ. Αθνα, Νεοελληνικ Λογοτεχνα, 1939.
Το αγρμι · 1941-1943. Αθνα, Ματαργκας, 1945.
Το ηθικ στοιχεο στη δημοτικ ποηση. Αθνα, 1954. (ανατπωση απ τα Ελληνικ Χρονικ99, 14/3/1954, σ.17-20)
Δυο νθρωποι μιλον για την ειρνη του κσμου. Αθνα, Τα Πειρακ Χρονικ, 1949.
Ο νας απ τους δο κσμους (να ταξδι - Μια γιορτ - Μερικ συμπερσματα). Αθνα, 1958.
Νκος Καζαντζκης. Η αγωνα του και το ργο του · Επιμλεια Κωστολας Μητροπολου. Αθνα, Σψας Π. - Σιαμαντς Χρ., 1960.
Η Στροφ και η θση του Σεφρη. Αθνα, 1962 (αντυπο απ τον τμο για το Σεφρη)
Το αγρμι και η καταιγδα. Αθνα, Θεμλιο, 1965.
Οδνη. Να Υρκη, Εκδσεις Αποφοτων Ελληνικν Πανεπιστημων, 1969.
Μπροστ στο διο ποτμι · Διηγματα. Αθνα, Διογνης, 1972.
Μαρτυρες μιας κρσιμης εποχς. Αθνα, Κκτος, 1979.
Ποιητικς λγος και εθνικ αλθεια (Ο λγος του ποιητ στην Ακαδημα στις 9 Φεβρουαρου 1988). Αθνα, Φιλιππτης, 1988.
Λγος για το Μεσολγγι (Γιορτς της Εξδου 17 Απριλου 1989). Αθνα, Φιλιππτης, 1989.
Ακαδημα Αθηνν · κτακτος Συνεδρα της 12ης Δεκεμβρου 1989 · Προεδρα Σλωνος Κυδωνιτου · Μνμη γγελου Σικελιανο · Ομιλα του Ακαδημακο κ. Βρεττκου · Ομιλα του Ακαδημακο κ. Πτρου Χρη. Αθνα, 1989 (αντυπο απ τα Πρακτικ της Ακαδημας Αθηνν).
Η φθορ της γλσσας φθορ του θνους. Αθνα, Φιλιππτης, 1990.
Ενπιος ενωπω · Ημερολογιακς σημεισεις 1962 · Πρλογος Κστας Βρεττκος. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1991.
Οδνη - Αυτοβιογραφικ. Αθνα, Πλις, 1995.

Μεταφρσεις:

Ονορ ντε Μπαλζκ, Μπαρμπα- Γκριο· Πρλογος – Μετφραση Νικηφρου Βρεττκου. Αθνα, Βιβλιοεκδοτικ, 1954.
Περλ Μπακ, Το ψωμ των ανθρπων, Ο κσμος του βιβλου, 1955
Στφαν Τσβιχ, Ρομαν Ρολλν· Ο νθρωπος και το ργο του. Αθνα, Βιβλιοεκδοτικ, 195; .
Ρομαν Ρολν, Μαγεμνη ψυχ, Εκδσεις Σψας - Σιαμαντς, 1958.
Χλμουτ Φον Γκλζεναπ, Παγκσμιος ιστορα των θρησκειν, Βιβλιοαθηνακ, 1959.
Ενττα Μρρις, Τα λουλοδια της Χιροσμα. Αθνα, Θεμλιο, 1963.
Αττλα Γιζεφ · Ποιματα · Μετφραση Νικηφρου Βρεττκου, Γιννη Ρτσου. Αθνα, Κδρος, 1963.
Μαρσλ Μπριν, Μεγαλοφυα και πεπρωμνο του Λεονρδου Ντα Βντσι, Βιβλιοεκδοτικ, 1964.
Ροζ Μιλλιξ, Ο Ταγετος και η σιωπ, Δημσια Κεντρικ Βιβλιοθκη Σπρτης, 1998.

Συγκεντρωτικς Εκδσεις:

Οι γκριμτσες του ανθρπου. Αθνα, 1935.2η κδοση, Τελειωτικ μορφ. Αθνα. Εκδσεις Αντωνοπολου, 1940. Στον τμο τοτο ξαναδημοσιεονται: Οι Γκριμτσες του ανθρπου (1935), Η Επιστολ του Κκνου (1937), Το Ταξδι του Αρχαγγλου (1938) και Η Μαργαρτα: Εικνες απ’ το ηλιοβασλεμα (1939). Τα ποιματα του Κατεβανοντας στη σιγ των αινων (1933)
Τα ποιματα 1929-1951. Αθνα, 1955.
Ο ποιητς Νικηφρος Βρεττκος · Επιλογ απ το ργο του. Αθνα, Θεμλιο, 1964.
Ποιματα 1929-1957. Αθνα, Διογνης, 1972.
Ποιματα 1958-1967· Οδοιπορα· Μ’ να χαρακτικ της Βσως. Αθνα, Διογνης, 1972.
Ποιματα 1967-1970. Αθνα, Διογνης, 1972.
Τα ποιματα · Τμος πρτος·Με να σχδιο του Επαμειννδα Λικη. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1981.
Τα ποιματα · Τμος δετερος. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1981.
Τα ποιματα · Τμος τρτος. Αθνα, Τα Τρα Φλλα, 1991.



========================



Τὸ καθαρτερο πργμα τῆς δημιουργας

Δὲν ξρω, μὰ δὲν ἔμεινε καθλου σκοτδι.
Ὁ ἥλιος χθηκε μσα μου ἀπὸ χλιες πληγς.
Καὶ τοτη τὴ λευκτητα ποὺ σὲ περιβλλω
δὲ θὰ τὴ βρεῖς οὔτε στὶς Ἄλπεις, γιατὶ αὐτὸς ὁ ἀγρας
στριφογυρνᾶ ὡς ἐκεῖ ψηλὰ καὶ τὸ χινι λερνεται.
Καὶ στὸ λευκὸ τριαντφυλλο βρσκεις μιὰ ἰδα σκνης.
Τὸ τλειο θαῦμα θὰ τὸ βρεῖς μοναχὰ μὲς στὸν ἄνθρωπο:
λευκὲς ἐκτσεις ποὺ ἀκτινοβολοῦν ἀληθινὰ
στὸ σμπαν καὶ ὑπερχουν. Τὸ πιὸ καθαρὸ
πργμα λοιπὸν τῆς δημιουργας δὲν εἶναι τὸ λυκφως,
οὔτε ὁ οὐρανὸς ποὺ καθρεφτζεται μὲς στὸ ποτμι,
οὔτε ὁ ἥλιος πνω στῆς μηλιᾶς τ᾿ ἄνθη. Εἶναι ἡ ἀγπη.

~
   Ὁ πρσινος κῆπος

Ἔχω τρεῖς κσμους. Μιὰ θλασσα, ἕναν
οὐρανὸ κι ἕναν πρσινο κῆπο: τὰ μτια σου.
Θὰ μποροῦσα ἂν τοὺς διβαινα καὶ τοὺς τρεῖς, νὰ σᾶς ἔλεγα
ποῦ φτνει ὁ καθνας τους. Ἡ θλασσα, ξρω.
Ὁ οὐρανς, ὑποψιζομαι. Γιὰ τὸν πρσινο κῆπο μου,
μὴ μὲ ρωτσετε.

Βραδυν ἐξομολγηση

Κθισε δπλα μου, ἀντκρυ στ δση.

Ὁ ἥλιος χαμλωσε κι ἔχω
πολλ ν σοῦ εἰπῶ.
Λοιπν,
ὁ Ταγετος δν ἦταν βουν.
Δν σ ὑποψασε τ ἀπθανο ὕψος
κα τ ἀπθανο φῶς πο τν κνουν
ν μοιζει ὅπως ἕνα, πτε χρυσ
κα πτε γαλζιο, πολυπτρυγο
στν ὁρζοντα; Κι αὐτ του ἡ ἔξαρση
πο ἀνελσσεται κποτε κα χωρζει
τ’ αστρια σ ἀπ κεῖ κι ἀπ δῶ;

Δν ἦταν βουν. Ἠταν τ πρῶτο ποημα
πο ἀνογοντας τ μτια μου
διβασα, ὁ πρῶτος μου φλος
πο συνριαζε μ τ φῶς.
Κα γι’ αὐτ:
μετονμασα σ Ταγετο τ ὅρος Ἀγπη.

   Εμαι νας γρος

Εμαι νας γρος κι εμαι να παιδ.
Το γρο τον φησα πσω μου
κ’ φερα εδ το παιδ, να μπει
στο νερ, ν’ απλσει τα χρια
στο αρχγονο φως, να παξει μαζ σου.

,τι εχα να κνω στον κσμο
το κανα. Το μνυμα το στειλα.
Την μποτλια την πταξα δη
στου χρνου το ατρμονο πλαγο.
(Μπορε μερικο να το λαβαν κιλας.)

Ρχνω το βλμμα και στνω το αυτ
πνω απ σνα και πνω απ την
κορφ του βουνο. Δεν κνω λθος.
Εναι μια ββλος μουσικς το στερωμα.

                 Η Διανομ

Το πιθαντερο εναι πως δεν θα με ρωτσει κανες
τι την καμα την ψυχ μου. μως, εγ
χρωστ μιαν απκριση πριν κλεσω τον μμετρο
μονλογ μου.
……Λοιπν,
την ψυχ μου την κοψα με οδυνηρ ψαλδι σε μικρ
φλλα, μικρ χαρτι, αστραπς μικρς
και τη μοιρζω στους περαστικος.

Αν δε μου `δινες την ποηση, Κριε

Αν δε μου `δινες την ποηση, Κριε,
δε θα `χα τποτα για να ζσω’.

‘Ο λιος μοιρζεται σε κομμτια
μσα στους ποιητς. Εναι το αντδωρο
που ο Θες διανμει στους εντολες του’.

‘Δχως εσ δε θα `βρισκαν
νερ τα περιστρια’.

‘Δχως παν, δχως κουπ, αν μας σρνει
ο γιαλς μας,
δχως στρο αν μας θλει η νχτα,
δχως λιο αν μας καλε η ημρα,
πο εναι ο κσμος’;

     Ἕνας μικρτερος κσμος

Ἀναζητῶ μαν ἀκτὴ νὰ μπορσω νὰ φρξω
μὲ δντρα ἢ καλμια ἕνα μρος
τοῦ ὁρζοντα. Συμμαζεοντας τὸ ἄπειρο, νἄχω
τὴν αἴσθηση: ἢ πὼς δὲν ὑπρχουνε μηχανὲς
ἢ πὼς ὑπρχουνε πολὺ λγες· ἢ πὼς δὲν ὑπρχουν στρατιῶτες
ἢ πὼς ὑπρχουνε πολὺ λγοι· ἢ πὼς δὲν ὑπρχουνε ὅπλα
ἢ πὼς ὑπρχουνε πολὺ λγα, στραμμνα κι αὐτὰ πρὸς τὴν ἔξοδο
τῶν δασῶν μὲ τοὺς λκους· ἢ πὼς δὲν ὑπρχουνε ἔμποροι
ἢ πὼς ὑπρχουνε πολὺ λγοι σε ἀπκεντρα
σημεῖα τῆς γῆς ὅπου ἀκμη δὲν ἔγιναν ἁμαξωτοὶ δρμοι.
Τὸ ἐλπζει ὁ Θεὸς
πὼς τουλχιστο μὲς στοὺς λυγμοὺς τῶν ποιητῶν
δὲν θὰ πψει νὰ ὑπρχει ποτὲς ὁ παρδεισος.

     
Οἱ μικροὶ γαλαξες

Πᾶνε κι ἔρχονται οἱ ἄνθρωποι πνω στὴ γῆ.
Σταματᾶνε γιὰ λγο, στκονται ὁ ἕνας
ἀντκρυ στὸν ἄλλο, μιλοῦν μεταξ τους.
Ἔπειτα φεγουν, διασταυρνονται, μοιζουν
σὰν πτρες ποὺ βλπονται.
Ὅμως, ἐσ,
δὲ λξεψες, βδισες ἴσα, προχρησες
μὲς ἀπὸ μνα, κτω ἀπ᾿ τὰ τξα μου,
ὅπως κι ἐγ: προχρησα ισα, μὲς ἀπὸ σνα,
κτω ἀπ᾿ τὰ τξα σου. Σταθκαμε ὁ ἕνας μας
μσα στὸν ἄλλο, σὰ νχαμε φτσει.
Βλποντας πνω μας δυὸ κσμους σὲ πλρη
λμψη καὶ κνηση, σαστσαμε ἀκνητοι
κτω ἀπ᾿ τὴ θα τους –
Ἤσουν νερ,
κατκλυσες μσα μου ὅλες τὶς στρνες.
Ἤσουνα φῶς, διαμοιρστηκες. Ὅλες
οἱ φλβες μου ἔγιναν ἄξαφνα ἕνα
δχτυ ποὺ λμπει: στὰ πδια, στὰ χρια,
στὸ στῆθος, στὸ μτωπο.
Τ᾿ ἄστρα τὸ βλπουνε, ὅτι:
δυὸ δισεκατομμρια μικροὶ γαλαξες καὶ πλον
κατοικοῦμε τὴ γῆ.

Κτω ἀπὸ σκιὲς καὶ φῶτα

Τὸν καιρὸ ποὺ γεννθηκα-
κεῖνα τὰ χρνια, μοῦ ῾χε ὁ Θεὸς
φυλξει τὰ δντρα.
ταν ἀστρια στὸν οὐραν…

Μπροστ μου ὁ Ταγετος
στεκταν ἀνπαφος…

Ἦταν ὁ κσμος τοῦτος τσο ὄμορφος,
ποὺ μπρδευε εὔκολα

κανεὶς τὰ φαινμενα…
Τὸν καιρὸ ποὺ γεννθηκα
κεῖνα τὰ χρνια,

δὲν πλανιτανε οὔτε ὑποψα
κακῆς φωτιᾶς στὸν ὁρζοντα.

     Μην Αγζετε!

Ἀφῆστε αὐτὸν τὸν ὄμορφο
κσμο νὰ διαιωνζεται

ἀνακυκλνοντας τὸ αὔριο
μες στις πηγς του ὅπως

τὸν καιρὸ ποὺ γεννθηκα
ὡς ν᾿ ἀναδεται,

κθε πρω, γιὰ πρτη φορ,
μες
ἀπ' τὶς ρδινες γζες
τῆς γννας του.

Σβῆστε στὸν ἥλιο
τὴν κακὴ φωτι.

Μὴ μᾶς σκοτνετε!

    Πετρνα

Μες απ πρσινες ελις
και στχυα χρυσοφρα
δεν εσαι πλη απ χαλκ,
οτ' απ' αχτη χρα.

-Σε ξρει ο Θες και το καλ
δεν σε ξεχν ποτ του,
σε ξρει ο λιος κι η βροχ
στα πδια του Ταγτου.

Μνουν τα πντα ανλλαχτα
τα σπτια οι ζευγολτες
και κουδουνζουν οι πλαγις
κι αχολογον οι στρτες.

Σαν νας μνος στην χαρ
των δουλευτν τα χρια
σπρνουν, θερζουν, γνθουνε,
σφυροκοπον τη γης.

Και μες στα λγγια απλνεσαι
πιο ειρηνικ απ' τ' αστρια
κυψλη ηλιοπλημμριστη,
χωρι της προκοπς.






 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers