-


Dali &









/




 
 

 

: .. 12 . ..



                                                            Βιογραφικ

     Ο Κωνσταντνος Μανασσς ταν βυζαντινς λγιος και εκκλησιαστικς που ζησε το 1ο μισ του 12ου αινα, χαρακτηριστικς εκπρσωπος της βυζαντινς λογοτεχνας . Σε νεαρ ηλικα ταν δη μλος κκλου διανοουμνων που προσττευε η Ειρνη, σζυγος του σεβαστοκρτορα Ανδρνικου, δευτερτοκου γιου του αυτοκρτορα Ιωννη Β Κομνηνο. Στη πατριαρχικ σχολ της Πλης δδαξε ρητορικ. Υπρξε χρονογρφος και ποιητς μ’ ργα που χαρακτηρζονται απ τη λακ αντληψη της ιστορας αφο συχν εξαρουν μη σημαντικ γεγοντα, χουνε πομπδες φος, πλοσιο σε ηθικς παρεκβολς. Ο θνατς του δε, τοποθετεται μλλον στερα απ το 1173-1175 –πιθανν ως το 1187 μ.Χ.



     Οι διαθσιμες πληροφορες για την ζω του Κωνσταντνου Μανασσ εναι ελχιστες και προρχονται απ τα ργα του. Γεννθηκε το 1115 στη Πλη κι λαβε επιμελημνη μρφωση. Νωρς εντχθηκε στον κκλο των λογων (Ιω. Τζτζης, Θεδ. Πρδρομος), που προσττευε η γυνακα του Ανδρνικου, αδελφο του αυτοκρτορα Μανουλ Α Κομνηνο (1143-1180), σεβαστοκρατρισσα Ειρνη (1110/12-1151/52)2. Μετ το θνατο του Ανδρνικου, ο Κ. Μανασσς απομακρνθηκε απ το περιβλλον της Ειρνης, λγω του τι η χρα σζυγος κατηγορθηκε απ τον Μανουλ Α, για συνωμοσα εναντον του και τιμωρθηκε με φυλκιση και εξορα την πρτη φορ (1144), και με περιορισμ στον αυτοκρατορικ οκο την δετερη (1148). Ττε πιθανς γινε διδσκαλος της ρητορικς και στα επμενα χρνια καθηγητς στη Πατριαρχικ Σχολ της Πλης. Κατ τη διδακτικ δραστηριτητ του εκε, απκτησε φιλικς σχσεις με τοπικς ισχυρς οικογνειες, πως εκενης του Ιωννου Κοντοστεφνου, συγγεν το αυτοκρτορα Μανουλ Κομνηνο.



     Το 1160 περπου συνδευσε τον Ιωννη Κοντοστφανο στη διπλωματικ του αποστολ στις λατινοκρατομενες περιοχς της Παλαιστνης, που αποσκοποσε στην εξερεση νφης για τον αυτοκρτορα Μανουλ Α’ Κομνην. Φτνει στη Κπρο για ν' ανακοινσει στον ηγεμνα της Ιερουσαλμ, Βαλδουνο, πως ανατθεται σ’ αυτν η εξερεση υποψφιας νφης. Ο Βαλδουνος προκρινε τη Μελισσνθη, κρη του εκλιπντος Φργκου ηγεμνα της Τρπολης του Λιβνου, κμη Ραμνδου Β. Η πρεσβεα χει την ευκαιρα να δει τη κοπλα στη Σαμρεια. Στη πορεα, ο Μανουλ, που αρχικ εχε αποδεχτε το συνοικσιο, αλλζει γνμη και στρφεται στη 2η επιλογ του Βαλδουνου, τη Μαρα, κρη του εκλιπντος ηγεμνα της Αντιοχεας, Ραμνδου Πουατι. Ο Ιωννης Κοντοστφανος αφνει τη 1η πρεσβεα στη Κπρο για να μεταβε στην Αντιχεια που βρσκεται μα 2η πρεσβεα, την δια στιγμ που ο αδελφς της Μελισσνθης, Ραμνδος Γ, λεηλατε τα παρλια της Κπρου, ως αντποινα για τη συμπεριφορ του Μανουλ. Τελικ, ο Ιωννης Κοντοστφανος επιστρφει στη Κπρο κι η 1η πρεσβεα παρνει το δρμο του γυρισμο, εν παρλληλα χει επιλεγε η Μαρα της Αντιοχεας για νφη του αυτοκρτορα. Ο γμος τελσθηκε στις 25 Δεκεμβρου 1161.
     Απ το ταξδι αυτ γραψε μια μμετρη περιγραφ το "Οδοιπορικν" και στο οποο μεταξ των λλων φανεται η βαθι περιφρνησ του σε ,τι δεν τανε Πολτικο. γραψε επσης το μμετρο «Βο Του Οππιανο», χρονογραφα σε στχους, πολλος ρητορικος λγους, εκφρσεις και κυρως σκηνς κυνηγιο και το ερωτικ μυθιστρημα «Αρσταρχος & Καλλιθα».



     Κατ την επιστροφ του, μσω της Τρου, λγω ασθνειας, παρμεινε για να διστημα στη Κπρο κι επστρεψε στη Πλη το 1162. Λγο αργτερα μετ την επιστροφ του απ την αποστολ αυτ, εξελγη επσκοπος, απ τον μητροπολτη Ηρακλεας, της θρακικς πλης του Πανου και κατπιν, μετ το Μη του 1172, γινε μητροπολτης Ναυπκτου. Ο Μανασσς ταυτστηκε απ τον Ν. Βη, με το μητροπολτη Ναυπκτου Μανασσ (1175-1187), απ μα απλ αναφορ που γνεται στο πρσωπ του, σε επιστολ του Ι. Απκαυκου. Η τατιση ωστσο του μητροπολτη Ναυπκτου Μανασσ με τον Κ. Μανασσ δημιουργε κποιες επιφυλξεις στους ερευνητς. Απ κποια αριστη αναφορ σ' λλο ργο του (Οδοιπορικν), εικζεται τι πριν γρω στο 1160 ασπστηκε το μοναχικ βο, εν σε μολυβδβουλο που χρονολογεται το 1170 περπου, σζεται η επιγραφ ενς μητροπολτη της θρακικς πλης Πανου με το νομα Κ. Μανασσς.

   (Τρα μιας κι ειπθηκε για τη Ναπακτο, μπορον να εξαχθονε στοιχεα κι απ κει, για την εκε δρση του, παρλληλα, εναι ευκαιρα να δοθε μια μικρ εξιστρηση για τα της πλης αυτς). Π.Χ.

     Μετ την λωση της Πλης στους Φργκους το 1204, η Ναπακτος περν για σντομο διστημα στον λεγχο των Βενετν, που την αναφρουνε στις πηγς τους ως Nepanto (μτγ. Lepanto) και με τη συνθκη του 1210 παραχωρεται στον Δεσπτη της Ηπερου Μιχαλ Α γγελο Δοκα Κομνην. Εναι σως η περοδος για την οποα υπρχουνε τα πληρστερα στοιχεα για την ιστορα της πλης, χρη σε δο χαρισματικς μορφς που ανεβκανε στον επισκοπικ θρνο στα τλη του 12ου και τις αρχς του 13ου αινα : στον Κωνσταντνο Μανασσ και στον Ιωννη Απκαυκο.



     Ο Κωνσταντνος Μανασσς υπρξε σπουδαα μορφ της εκκλησας κατ το 12ο αινα και μητροπολτης Ναυπκτου, το 1172. γραψε επσης κι λλα λγια κι εκκλησιαστικ ργα, πως το κοσμολογικ σγγραμμα «Στχοι Συνοψζοντες Τα Προχειρτερα Περ Των Αστρων» (παρατθεται παρακτω) και το συναφς «Στχοι Εις Την Κοσμοποιαν» κ.. Η θεματολογα του προδδει ερος ενδιαφερντων και θαυμασμ προς την αρχαιτητα.



     Ο Ιωννης Απκαυκος ταν ανηψις του Μητροπολτη Ναυπκτου Κωνσταντνου Μανασσ, ο οποος τον στρεψε προς μια καριρα στον κλρο. Το 1199 το 1200 χειροτονθηκε επσης μητροπολτης Ναυπκτου, θση την οποα διατρησε ως το 1232, ταν αναγκστηκε να παραιτηθε. Τη περοδο κενη η μητρπολη Ναυπκτου ταν μια απ τις ισχυρτερες του Ελλαδικο χρου, καθς περιλμβανε τις επισκοπς Αετο, Δραγαμστου, ρτας, Αχελου, Βελς, Βουθρωτο, Βουνδτζης, Δρυινουπλεως, Ιωανννων, Ρωγν και Χειμρρας. Ωστσο η ττα του Δεσπτη της Ηπερου Θεοδρου Κομνηνο Δοκα στην Κλοκτνιτσα το 1230 δημιοργησε νες μητροπλεις καθς και μια να κατσταση πεσης απ τον Πατριρχη που τρα δρευε στη Νκαια. Οι νες αυτς συνθκες εξανγκασαν τον Απκαυκο σε παρατηση κι εγκλεισμ του σε μοναστρι. Πθανε το 1233 το 1234.



     Ο Απκαυκος υπρξε πολυγραφτατος και δισωσε αρκετς πληροφορες για την εποχ του και τη περιοχ της Ναυπκτου σε συνοδικς πρξεις, επιστολς, ποιμαντικ κεμενα. Για το λγο αυτ αποτελε μια απ τις κυριτερες ιστορικς πηγς για την στερη βυζαντιν περοδο στη Στερε Ελλδα. ταν απ τις πιο φωτισμνες μορφς του Βυζαντινο Πολιτισμο. Γοητετηκε απ τον αρχαο ελληνικ πολιτισμ και δημιοργησε μοναστηριακ συγκρτημα, που μοναχο και κληρικο αντγραφαν αρχαα κεμενα φιλοσοφας απ μισοκατεστραμμνα χειργραφα, στε να τα σσουν απ τη φθορ του χρνου και να τα παραδσουνε στις μελλοντικς γενις. Ο διος ο Ιωννης συνταξε κδικες με το «κατ θιμον δκαιο», στους οποους οι σημερινο ερευνητς βρσκουνε πολτιμες πληροφορες για τον ιδιωτικ βο στον ελλαδικ χρο τον 11ο και τον 12ο αινα. νας απ τους κδικες του Απκαυκου βρσκεται σμερα στο μουσεο του Λονδνου.



     Συνδεμενοι με συγγενικ μεταξ τους σχση (θεος κι ανηψις), εκτς απ ιερρχες σανε και φωτισμνοι νθρωποι των γραμμτων. Ο Απκαυκος ιδιατερα αποτελε σημαντικ πηγ για τη κατσταση που επικρατοσε στην περιοχ της Ναυπακτας στις αρχς του 13ου αινα. Η εικνα που δνει εναι ζοφερ. Ο πληθυσμς εχε μειωθε κι εχανε σημειωθε μετοικεσες εξαιτας φυσικν καταστροφν αλλ και πειρατικν επιδρομν. Συχνς τανε κι οι επιθσεις απ μερις των Φργκων της Πελοποννσου, που το 1218 οδγησαν σε μερικ καταστροφ των οχυρσεων. Πρσθετες κτακτες φορολογες απ τη πλευρ του Δεσπτη της Ηπερου επιδεινσανε τη κατσταση κι οδηγσανε σε αποδυνμωση της γεωργας και της οικονομας. Σε πολλς επιστολς του ο Απκαυκος κνει εκκλσεις για ελφρυνση της φορολογας που βραινε τσο τον πληθυσμ σο και την δια τη Μητρπολη.



     Το 1294, ο Νικηφρος Α γγελος Δοκας Κομνηνς δνει τη Ναπακτο ως προκα στον Φλιππο Α του Τραντα, μλος της δυναστεας των Ανδεγαβν (Anjou), οι οποοι τσι παγινουν την κυριαρχα τους στη περιοχ για περπου μισ αινα.

   (Εδ κλενει η παρνθεση και συνεχζεται η μελτη των ργων του Μανασσ). Π.Χ.



      Η χειργραφη παρδοση των ργων ργων του και κυρως της χρονογραφας του, μαρτυρον τι υπρξε νας απ τους πλον δημοφιλς συγγραφες, τσο κατ τους βυζαντινος, σο και κατ τους μεταβυζαντινος χρνους. Συνταξε μμετρη χρονογραφα σε 15σλλαβους με ττλο “Σνοψις Ιστοριν” πιθαντατα το 1150. Το χρονογραφικ αυτ ργο αποτελεται απ 6.733 στχους κι αφηγεται την ιστορα απ κτση το κσμου ως τη παρατηση του Βυζαντινο αυτοκρτορα Νικηφρου Βοτανειτη το 1081, οπτε ανλθε στην εξουσα η δυναστεα των Κομνηνν με αυτοκρτορα τον Αλξιο Α. Το ργο γρφτηκε μεταξ των ετν 1142-53, κατ παραγγελα της Σεβαστοκρατρισας Ειρνης (συζγου του Ανδρνικου Κομνηνο) με τη προοπτικ να συνεχιστε και για τα γεγοντα τς δυναστεας των Κομνηνν. Γνρισε ευρτατη κυκλοφορα στο Βυζντιο, κτι που φανεται απ τον μεγλο αριθμ (πνω απ 100 χειργραφα διεσθησαν) των διασωθντων χειρογρφων. Η μετφρασ του στη παλαιοσλαβικ, κατ τον 14ο αι., αποτελε κφραση της ευρτερης αυτς αναγνωστικς κυκλοφορας του ργου που επηρασε βαθι τη σλαβικ και τη ρωσικ γραμματεα των μσων χρνων.



     Σμφωνα με τον Λαμψδη, ταν απ τα χαρακτηριστικτερα παραδεγματα βυζαντινς χρονογραφας, και:

   «…δωσε να ιστορικ ργο, που απαιτοσε η εποχ του με την φεσ της για ιστορικ λη μσα μως σε λογοτεχνικ πλασιο. Η χρονογραφα του, ιδως στο 2ο της τμμα, εναι να γοητευτικ ιστορικ λογοτεχνικ δημιοργημα κι ανυψνει σε κορυφαα στιγμ τη βυζαντιν λακ χρονογραφα με την επαγωγ κι ευανγνωστη λογοτεχνικ αφγηση. Δεν συνθτει ως ιστορικς την ιστορα, αλλ την αποδδει ως λογοτχνης, ως νας παραμυθς».

     Κατ τον διον, το ργο αυτ παρουσιζει τρεις καινοτομες:

   α. Παρουσιζει την ιστορικ λη επιλεκτικ και σε αυτοτελ επεισδια
   β. Χρησιμοποιε τον δεκαπεντασλλαβο στχο3 προσδδοντας στο ργο ποιητικ μορφ και
   γ. Συνδυζει την απλουστευμνη4 με τη λγια γλσσα.

     Απ τους στχους 4578 κι εξς αφηγεται τη 2η φση της Εικονομαχας. Στις 12 Ιουλου 813 ο Λων Ε ο Αρμνιος στφεται αυτοκρτορας και ξεκιν νο πλεμο κατ των εικνων. Ας παρακολουθσουμε πως ο βυζαντινς χρονογρφος περιγρφει το νο αυτοκρτορα˙ ο Λοντας «ην βλαστς κακβλαστος» (στ. 4582), ταν «πικρ ρζα της παλιτερης ακνθης (=της α δηλαδ εικονομαχικς περιδου, 727-787) που πταξε βλαστος πιο ακανθωτος απ τους προηγομενους (=εικονομχους αυτοκρτορες) και απελησε να καταπνξει τον πολτιμο αγρ (=την Εκκλησα)» (στ. 4583-4585) .



     Η αναβωση της Εικονομαχας εναι πια γεγονς˙ η εικονομαχικ πολιτικ του Λοντα «σαν μεγλος δρκοντας σρθηκε φρικτς, το στμα ορθνοιχτο και σριξε για να καταπιε πλι την Εκκλησα». Οι γιες εικνες «μαυρζονταν με ασβλη (καπνι), αλεφονταν με ασβστη, καγονταν με φωτι» (στ. 4591-4592)˙ οι εικονολτρες, κληρικο και λακο, καταδικονταν. Οι μρες τανε δσκολες για τους πιστος. «Επνθει ττε και Σιν η του θεο θυγτηρ/και δκρυον σταλττουσα πνθους εφρει σκκον,/αντ στολς δε νυμφικς χηρεας χιτωνσκον˙/επνθει ττε και χορς αστρων ουρανω,/και προς την γην ηντρνιζεν (ατνιζε) εν σκοτεινος βλεφροις» (στ. 4596-4600).



     Ο Λων δεν πρλαβε μως να ολοκληρσει την εικονομαχικ του πολιτικ. Λγα χρνια μετ ο φλος και συμπολεμιστς του αυτοκρτορα, Μιχαλ οργαννει τη θαντωσ του. τσι, ανμερα της εορτς των Χριστουγννων του 820 ο αυτοκρτορας Λων Ε ο Αρμνιος δολοφονεται και την δια μρα ο Μιχαλ Β Τραυλς στφεται αυτοκρτορας.



     Ποι, μως, πολιτικ ακολοθησε ο Μιχαλ στο θμα της λατρεας των εικνων; Γρφει ο Μαννασς:«εστγει (αποστρεφταν) μεν και Μιχαλ τας ιερς εικνας,/αλλ’ ουκ ενεπικρανετο τοις τατα προσκυνοσιν,/ουδ τας σρκας τας αυτν μστιξιν εχαλζα·»(στ. 4633-4635). Σμφωνα με το Λαμψδη, ο Μιχαλ «προσπθησε να κατευνσει τις θρησκευτικς ριδες για τις εικνες. Επανφερε τους εξριστους εικονφιλους, αλλ δεν αναστλωσε επσημα τις εικνες, παρ τις προσδοκες και τις ενργειες των εικονολατρν» .



     9 τη μετ την νοδ του στον θρνο, το 829, ο Μιχαλ «μλλων τον βον λεπειν» (στ. 4673) παραδδει την εξουσα στον γιο του Θεφιλο (829-842), φιλτεχνο κι υποστηρικτ των γραμμτων, αυτοκρτορα, με εικονομαχικς, μως, πεποιθσεις. Σζυγς του υπρξε η Θεοδρα που προχρησε στην οριστικ αναστλωση των εικνων με τη σνοδο του 843. Εναι ενδιαφροντες οι χαρακτηρισμο του Μαννασ για το «αταριαστο;» αυτ ζευγρι: «η μεν (Θεοδρα) γαρ πσαις αρετας κατφυτον ην λσος/και κπος χαριτβλαστος και δνδρον ευκοσμας,/ο δε χωρον ντικρυς τριβλων δυσσεβεας/και βτος ακανθοβελς και ρμνος σπλαγχνοτπος( μικρς θμνος που πληγνει τα σπλγχνα)» (στ. 4694-4697). Για να δικαιολογσει τον χαρακτηρισμ του Θεοφλου ο χρονογρφος θα περιγρψει τα δειν που υφσταντο οι εικονολτρες (στ. 4698-4701) κι επαναφρει στην ιστορικ μνμη το μαρτριο των δο αδελφν των επονομαζομνων και «γραπτν», του Θεοφλου και του Θεοφνη· αφο τους υπβαλε σε διφορα βασανιστρια, στο τλος «στιξε και τα μτωπα μχρις αυτν οφρων/και τπους ενεχραξεν αυτος ιαμβοπλκους ( εγχραξε στχους ιαμβικος)» (στ. 4706-4707). Επειδ μως θλει να εναι δκαιος ως προς το πρσωπο του Θεοφλου, θα παραδεχτε πως ο αυτοκρτορας κατ τα λλα «λαμπρψυχος ην και μεγαλογνμων»(στ. 4714).



     Στη συνχεια της Συνψεως ο χρονογρφος θ αφηγηθε τις περιπτειες και τα μαρτρια που υπβαλε ο Θεφιλος τον Μεθδιο, ναν γιο νδρα και μετπειτα πατριρχη Κωνσταντινουπλεως (843-847), υπερασπιστ της λατρεας των ιερν εικνων. Αρχικ τον εξρισε σε κποιο νησ και τον υποχρωσε να ζει με δυο λλους ληστς, εκ των οποων ο νας γοητετηκε απ την προσωπικτητα του Μεθοδου και μεταμορφθηκε σε «ζηλωτ της ενθου πολιτεας» (στ. 4823). Στη συνχεια, βλποντας ο Θεφιλος αμετακνητο στις θσεις του τον Μεθδιο, τον υπβαλε σε να φρικτ βασανιστρια, διταξε και «του ξερζωσαν τα δντια και του συνθλιψαν τις σιαγνες»(στ. 4845).



     Κποια μως στιγμ ο Θεφιλος, καθς μελετοσε «ως μλισσα φιλπονος ανθν εκ λειμωνων» (στ. 4858), συνντησε μερικ δυσερμνευτα χωρα κι αδυνατοσε να τα εννοσει. Ανακαλε, ττε, τον Μεθδιο απ την εξορα για να βοηθσει στην ερμηνεα των συγκεκριμνων χωρων. Εχε ακοσει για τη πολυμθεια, την ευρηματικτητα και τη γνση του Μεθοδου και πστεψε πως ταν το πρσωπο που πργματι θα του ‘δινε λσεις στη κατανηση κι ερμηνεα  των σων απασχολοσαν τη σκψη του. Ο Μεθδιος ανταποκρθηκε στις προσδοκες του αυτοκρτορα κι ο Θεφιλος «εγκατοικζει τον καλν καλς εν βασιλεοις» (στ. 4876) αναπτσσοντας μια ειλικριν σχση μαζ του.



     Το 842 ο Θεφιλος πεθανει. Λγο πριν το θνατ του, αναγορεει συμβασιλα τον ανλικο γιο του Μιχαλ Γ με την εντολ η σζυγος του και μητρα του Μιχαλ, Θεοδρα να γνει κηδεμνας του ανλικου βασιλι μχρι την ενηλικωσ του. Η Θεοδρα αμσως μετ τον θνατο του συζγου της βρκε την ευκαιρα και πρε την απφαση αναστλωσης των αγων εικνων, γεγονς για το οποο επαινεται απ τον Μαννασ με μια σειρ απ παρομοισεις που θυμζουν μηρο: «και σλπιγξ εχρημτισε εσημος, χρυσοσλπιγξ,/ μλλον καλλικλαδος, νεοττοτρφος ρνις,/στρουθος επισυνγουσα πντοθεν τους απτρους/περικρυβντας μχρις αν ο θηρευτς παρλθη/και σπρματα τρισευγεν σχοσα κατ καρδας,/ως ρουρ τις εκαρπος (σαν κποια γη καρποφρα), αλαξ λιπαροβλαξ (σαν αυλκι με λιπαρος σβλους),/χειμνος μεν πιζοντος ουκ ανεδδου βλστην,/ως δε παρλθε το πικρν της χειμερας ρας,/το δ’ αρ υπεγλασε και το στυγνν ελθη (και διαλθηκε η σκοτεινι),/ττε δ ττε και βλαστν εξνεγκε πολχουν  (γνιμο)/και λον (αγρ) πολσταχυ και πλρες ευκαρπας,/ως αραις κυμαινμενον ευπνοις, ζεφυραις/του πνεματος ταις χρισι του πντα τελειοντος»(στ. 4894-4906).



     Πργματι, τον Μρτη του 843 η Θεοδρα συνεκλεσε σνοδο στη Πλη με θμα την αναστλωση των ιερν εικνων, αφο προηγουμνως κατργησε τον εικονομχο πατριρχη Ιωννη Ζ Γραμματικ (837-843) κι εγκατστησε στον πατριαρχικ θρνο τον Μεθδιο (843-847). Μλιστα, σμφωνα με τον Μαννασ, λγο πριν την ναρξη των εργασιν της Συνδου, ζτησε απ τους συμμετχοντες σε αυτν Πατρες, να παρακαλσουν τον Θε υπρ του συζγου της Θεοφλου για συγχρεση των αμαρτιν του. Οι Πατρες αποδχτηκαν το ατημα της αυτοκρτειρας και προσευχηθκανε για τη ψυχ του εικονομχου Θεοφλου. τσι, πως χαρακτηριστικ σημεινει ο Κωνσταντνος Μαννασς η Θεοδρα «την κανθαν ανσπασεν της εικονομαχας»(στ. 4909) και επανφερε την ειρνη στους κλπους της Εκκλησας.



     Συνοψζοντας τις εκτιμσεις, απ τον τρπο που χρησιμοποιε τις πηγς του ο Μανασσς, στην αφγηση της κοσμογονας, αλλ κι αξιολογντας παρλληλα το ποημα θα μποροσε κανες να κνει τις ακλουθες παρατηρσεις:

   1. Ο συγγραφας δε διστζει ν’ αντλσει απ ευρ φσμα πηγν, που καλπτουνε διφορα γραμματειακ εδη.

   2. Ο τρπος που χρησιμοποιε τις πηγς του δεχνει, τι γνωρζει το περιεχμεν τους, πριν απ τη “σν-θεση” του ργου του και τις εντσσει σ’ αυτ, ανλογα με το κατ πσο τον εξυπηρετον, στα σημεα της αφγησης και κατ πσο ταριαζε στο σκοπ του, να παρουσισει δηλαδ την ιστορα, ως εποικοδομητικ και διασκεδαστικ ποηση.

   3. Ο αφηγητς ποικλλει, σον αφορ στη χρση χωρων απ τις πηγς, λλα τα τροποποιε ακολουθντας ελεθερη απδοση, εν σ’ λλα διατηρε τις λξεις (μια δυο), αλλζοντας πολλς φορς και τη σειρ τους, για τις ανγκες του μτρου.

   4. Διατηρε στο κεμεν του, σε μορφ γλωσσικν δανεων (λξεις εκφρσεις), που προρχονται απ το πρτυπ του, δηλαδ τις πηγς.

   5. Πουθεν δεν κνει μνεα του συγγραφα, που κθε φορ χρησιμοποιε ως πηγ.

   6. Τλος, το κεμενο της «Χρονικς Σνοψης», σε σχση με τα κεμενα των πηγν του στα αντστοιχα χωρα, διακρνεται για τη διακσμηση του φους, τη σνθεση νων λξεων, καθς και τη δημιουργα εκφραστικν μσων και ποιητικν εκφρσεων, που πργματι αφθονονε, καθιστντας το ργο ξεχωριστ για την εποχ του 12ου αι.

     Στο "Οδοιπορικ", αλλζει ρτα. Τα ιστορικ γεγοντα αναφρονται επιλεκτικ. Αν εξαιρσουμε κποιες βασικς πληροφορες για το ταξδι και το σκοπ της πρεσβεας, ο Μανασσς ασχολεται κυρως με τον εαυτ του, καταγρφοντας τις (χι πντα θετικς) εντυπσεις του απ τις πλεις που επισκφθηκε και σκιαγραφντας την περιπτει του απ τις δο αρρστιες που τον ταλαιπωρσανε. Συνεπς, διαπιστνουμε τι το ποημα δεν χει σκοπ οτε να εξιστορσει το χρονικ των συνοικεσων (κι ρα δεν πρκειται για ιστορικ μαρτυρα), οτε να περιγρψει τους Αγους Τπους γενικ τα μρη που εχε την ευκαιρα να επισκεφθε, με αφορμ το ταξδι του (ρα δεν εναι οτ’ ν απλ οδοιπορικ). Στη πραγματικτητα, το θμα του συνθματος εναι, μλλον διπλ: α) ο φβος για τα ταξδια και β) η θλψη του αποχωρισμο απ τη Πλη. Παρτι οι 2 αυτο θεματικο ξονες διατρχουν υπαινικτικ κι υποδρια λο το ργο, υπρχουνε και σημεα που δηλνονται ξεκθαρα, ο μεν 1ος στον επλογο του Δ’ Λγου κι ο 2ος στις κατακλεδες των 3 Λγων.
     Οι 2 θεματικο ξονεςπου  γρω τους περιστρφεται το ποημα αναπτσσονται με 2 μοτβα-κλειδι: τρικυμα και ξηρασα. πως θα φανε απ την ανλυση που ακολουθε, τα μοτβα διαπλκονται εντχνως μεταξ τους, εξυπηρετντας τη περτεχνη δομ του «Ὁδοιπορικοῦ». Το μοτβο της τρικυμας χρησιμοποιεται πντα μεταφορικ, για να υποδηλωθε το στατο του ανθρπινου βου, που εναι γεμτος παθματα και κακουχες.
     Πουθεν στο ποημα δε συναντνται πραγματικς τρικυμες, παρ μνο στην αρχ (Ι 13-47), που ο αφηγητς βλπει νειρο που αποδεικνεται προφητικ: ο Ιωννης Κοντοστφανος τον αναγκζει να επιβιβασθε σε καρβι που πλει προς τη Σικελα (Ι 22 και 25-26). Στην αρχ το ταξδι εναι ρεμο και γλυκ (Ι 29-31), αλλ σντομα ξεσπ φουρτονα κι ο πλους μετατρπεται σε πραγματικ εφιλτη (Ι 32-45). Με πολ κπο, το καρβι αγκυροβολε σε φιλικν ρμο (Ι 46-47). Ξυπνντας, ο ποιητς εκφρζει το φβο του τι το νειρο μπορε να προμηνει κτι σχημο (Ι 51-59), και πργματι, γργορα καταφθνει η εδηση τι αυτς πρπει να λβει μρος στη πρεσβεα που θ’ αναχωρσει για τη Παλαιστνη (Ι 66-67). Το προφητικ νειρο λη τη πλοκ του ποιματος, αφο οι αναφορς στη τρικυμα του ανθρπινου βου πληθανουν απ το στχο Ι 209 κι εξς, με αποκορφωμα το 2ο και 3ο Λγο, οπτε και τα δειν του ποιητ (οι νσοι και το ασθημα μοναξις) αυξνουν. Μλιστα, το ουσιαστικ τλος τους, που επισφραγζεται με την φιξη του Κοντοστφανου στη Κπρο, εκφρζεται με την εικνα της φουρτονας που κοπζει.
     Απ τη στιγμ που ο Μανασσς αποκπτεται απ τη Πλη, μχρι το σημεο που προοικονομε τα παθματα που θα εξιστορσει, μεσολαβον αρκετο στχοι, που περιγρφονται οι πλεις που εδε, μχρι τη στιγμ που η πρεσβεα φτνει στη Σαμρεια, που διαμνει η Μελισσνθη (Ι 77-206). Ο αισιδοξος τνος του ποιματος σε αυτ την εντητα, που ο αφηγητς εκφρζει τον θαυμασμ του για το κλλος του τοπου, αγγζει το απγει του με την ἔκφραση της -πραν κθε προσδοκας- νφης (Ι 166-199). Παρολαυτ, μετ την ολοκλρωση της περιγραφς, ο τνος αλλζει απτομα, καθς ο ποιητς πληροφορε δχως περιστροφς τον αναγνστη-ακροατ τι τα πργματα θα χειροτερψουνε γργορα, αφο θα ξεσπσει γρια τρικυμα, υπονοντας τα βσανα που τον περιμνουνε στους επμενους 2 Λγους. Μλιστα, δεν αφνει καννα περιθριο παρερμηνειν, αφο ξεκαθαρζει τι αυτ που επκεινται θα χρειζονταν ναν Αισχλο ναν Φρνιχο για να περιγραφον πως τους ταιριζει.
     Σε αυτ τη δλωση θα πρπει ν’ αναζητηθε το κλειδ για τη προσγγιση του 2ου και 3ου Λγου, που διακατχονται απ να θρηνητικ κι κρως απαισιδοξο τνο (η «πενθικ στωμυλα» για την οποα κνει λγο στο Ι 215). Συνεπς, το κομμτι που περιγρφει τις πρτες πλεις και την υποψφια νφη (Ι 77-206) λειτουργε ως αντβαρο στα σα επακολουθον. Μλιστα, σως ο Μανασσς, παρεμβλλοντας μα εκτεν εντητα που διακρνεται απ μα θετικ θερηση των πραγμτων, «ξεγελ» ηθελημνα τον αναγνστη του, αν και τον εχε δη ενημερσει τι το ποημα πραγματεεται σχημες καταστσεις.
     Πργματι, αμσως μετ τη προοικονομα των βασνων, το ταξδι καθσταται προβληματικ. Χαρακτηριστικ παρδειγμα αποτελον οι γιοι Τποι, που ο αφηγητς βρσκει νυδρους και ξηρος (I 280-330). Φυσικ, αυτ τα μειονεκτματα των περιοχν δεν δηλνονται τυχαα, αντθετα αποτελον υπαινικτικος δεκτες για τη ξηρασα του πυρετο που θα χτυπσει τον ποιητ στην αρχ του επμενου Λγου, η οποα θα φανε εκτενστερα παρακτω. Στο σημεο αυτ, ενδιαφρει η παρουσα του μοτβου της τρικυμας στο 2ο και 3ο Λγο, που εκδηλνονται αντστοιχα οι δο ασθνειες που ταλαιπωρονε τον ποιητ. Και στους 2 Λγους, η τρικυμα νοεται ξεκθαρα ετε ως μεταφορ για την αβεβαιτητα της ανθρπινης ζως που επιφρει συμφορς, ετε ως η συμφορ η δια. Πρπει να σημειωθε τι σ’ αυτς τις 2 εντητες, το μοτβο της τρικυμας διαπλκεται με πλθος λλων παρομοισεων κι εκφραστικν μσων παρολαυτ πρκειται
για το μοναδικ μοτβο που εμφανζεται σταθερ και στους 4 Λγους, δημιουργντας τσι εσωτερικ συνοχ στο ποημα.
     Τλος, στο 4ο Λγο, η τρικυμα αναφρεται ακριβς τη στιγμ που τελεινουν τα βσαν του. Πιο συγκεκριμνα, η ασφαλς επιστροφ της πρεσβεας στη Πλη παρομοιζεται με το γαλνεμα της φουρτουνιασμνης θλασσας και την εκδλωση της νηνεμας. Εναι αξιοσημεωτο τι ως επιστγασμα της αλλαγς της διθεσης του αφηγητ εισγεται το χιουμοριστικ επεισδιο με τον δσοσμο Κπριο νδρα, που κθεται δπλα στον ποιητ, στην εκκλησα (IV 89-130). Ο Κπριος δεν αλλζει θση, παρ τις παρακλσεις του ποιητ κι τσι ο τελευταος αναγκζεται να χτυπσει (μσα στον να!) τον ντρα για να τον απομακρνει.
     Το δετερο μοτβο-κλειδ του ποιματος, που εμφανζεται και στους 4 Λγους, εναι η ξηρασα. 1η αναφορ σ’ αυτ γνεται στο τλος του 1ου Λγου, οπτε κι ο αφηγητς παρατηρε πσο ανυπφορη εναι η Ναζαρτ, πως κι λλες πλεις στους Αγους Τπους, εξαιτας του ξηρο κι νυδρου (Ι 280-330). Ιδιατερα επμονα αναφρεται στη ξηρασα του τπου (που εκφρζεται με ρους που παραπμπουν στη φωτι).
     Στην αρχ του 2ου Λγου γνεται παρμοια αναφορ στο κλμα της Τρου κι αμσως μετ περιγρφεται με διους ρους η πυρετδης νσος του. Τη ξηρασα της νσου μπορε ενδεχομνως να τη δει κανες κι ως μεταφορ για τη δυσαρσκεια του αφηγητ απναντι στο συγκεκριμνο ταξδι, που με τη σειρ της δηλνει γενικ αποστροφ προς κθε εδους μετακνηση (που εκφρζεται ξεκθαρα στον επλογο του ποιματος, IV 159 κι εξς).
     Στο 3ο Λγο, παρτι δεν υπρχει κποια μεση αναφορ σε ξηρασα της 2ης νσου, η αδυναμα του ποιητ να πιει νερ αποτελε μμεση αναφορ σε αυτ. Τλος, το λουτρ που τελικ τονε θερπευσε (ΙΙΙ 77-84), αποτελε επιπρσθετη νδειξη τι το «πῦρ λιπαρν» (ΙΙ 17) που τον ταλαιπωρε με διφορους τρπους απ το τλος του 1ου Λγου επιτλους σβνει. Εναι μλιστα, αξιοσημεωτο πως ο αφηγητς δηλνει πως επιθυμε να εγκωμισει το λουτρ, αλλ αδυνατε, διτι το στμα του χει ξεραθε απ τη ζστη των βασνων του («κασωνι πειρατηρων», ΙΙΙ 84) ακμα νας υπαινιγμς για τη ξηρασα των παθημτων του. Κι ως τελικ επιστγασμα των παραπνω, λειτουργε η αναφορ στη πλρη εξαφνιση του «φλεκτικοῦ πυρς» απ το σμα του (IV 79)27, ακριβς τη στιγμ που τελεινουνε τα βσαν του. Κατ’ αυτν τον τρπο, η ξηρασα κι ο φλογισμς του αφηγητ σταματνε, διλου τυχαα, τη στιγμ που γαληνεει κι η θλασσα της ζως του απ τις τρικυμες που εχαν ξεσπσει (IV 74-75).
     Συνοψζοντας, τα μοτβα της τρικυμας και της ξηρασας συνυπρχουνε και διαπλκονται αρμονικ σ’ λη την κταση του ποιματος, δημιουργντας, μ’ αυτ τον τρπο, εσωτερικ αρμονα και συνπεια στην ανπτυξη της πλοκς. Η συνειδητ χρση τους απ τον Μανασσ συνθτει κλειστ ιστορα, που περιλαμβνει στον πυρνα της τις κακουχες και τις νσους του αφηγητ, που σε μεταφορικ εππεδο, υποστηρζουνε τον βασικ θεματικ ξονα του «Ὁδοιπορικοῦ»: το φβο για τα ταξδια κι ειδικ γι’ αυτ που οδηγονε στον αποχωρισμ απ τη Πλη. Ως γενικ συμπρασμα,  το ποημα διαθτει κποιες αναμφισβτητες αρετς (κυρως σε εππεδο δομς και συνοχς) κι ρα αξζει τη προσοχ των ερευνητν. Περαιτρω ρευνα θα μποροσε να φωτσει κι λλες πτυχς αυτο του πραγματικ αξιλογου λογοτεχνικο κειμνου.
     Το ταξδι αρχζει με τον αποκαλυπτικ στχο: Τῆς γλυκυττης ἀπρας βασιλδος (Ι -77). πως χει δη ειπωθε, το ποημα δεν εκφρζει απλς το φβο ενς ανθρπου του Μεσαωνα για τα ταξδια, αλλ πολ περισστερο το φβο του αποχωρισμο απ τη Πλη εξαιτας των ταξιδιν. Στον 12ο αι., αυτ φανεται να ‘τανε προσφιλς μοτβο στη βυζαντιν λογοτεχνα, ιδιατερα ανμεσα στους λγιους που χρειστηκε να λεψουνε καιρ απ τη Βασιλεουσα.

 τὸν μὲν σεβαστὸν ἐπτρουν ταῖς ἐλπσιν,
ὡς τῶν ἐπθλων εὐπορσει μειζνων
τοινδε δῶρον δυσπριστον προσφρων
τῷ φιλοδρῳ βασιλεῖ γῆς Αὐσνων (Ι 203-6).

 ἐγὼ δ’ ὁ ταλντατος ὠνειροσκπουν,
ὡς τχιον βλψαιμι τὴν Κωνσταντνου.
ἀλλ’ ἀντιπνεσας κακας ὁ καικας
χειμῶνας ἐξγειρεν ἀελλοπνους,
τρικυμας φβητρα, ναυτας ζλας
καὶ βραδυτῆτας καὶ σχολὰς παραλγους.
τ ταῦτα τλμων εἰς μτην καταλγω,
τῆς Αἰσχλου χρῄζοντα δραματουργας
ἢ τῆς Φρυνχου πενθικῆς στωμυλας; (Ι 208-217).).

Ὦ γῆ Βυζαντς, ὦ θεδμητος πλις,
ἡ καὶ τὸ φῶς δεξασα καὶ θρψασ με,
ἐν σοὶ γενομην, καλλονὰς βλψαιμ σου.
ναὶ να, γενομην ὑπὸ τὰς σὰς ἀγκλας·
ναὶ να, γενομην ὑπὸ τὴν πτρυγ σου
καὶ διατηροης με καθὰ στρουθον (Ι 331-6).

Ὦ γῆ Βυζαντς, ὦ πλις τρισολβα,
ὀφθαλμὲ τῆς γῆς, κσμε τῆς οἰκουμνης,
τηλαυγὲς ἄστρον, τοῦ κτω κσμου λχνε,
ἐν σοὶ γενομην, κατατρυφσαιμ σου·
σὺ καὶ περιθλποις με καὶ διεξγοις
καὶ μητρικῶν σῶν ἀγκαλῶν μὴ χωρσαις (ΙΙ 153-8).

-«Ὦ χρσεον πλισμα τῆς Βυζαντδος,
ἥλιε τῆς γῆς, κλλος οὐκ ἔχον κρον,
ἕως πτε βλψω σε κατὰ τοὺς ὕπνους;
ἴδοιμι, παντραστε, σὰς στιλβηδνας·
βλψαιμι, καλλφωτε, τὰ πρσωπ σου (ΙΙΙ 102-6).

Επσης, μες στο 2ο Λγο:

Ὦ Ῥωμαῒς γῆ, κσμε τῆς γῆς ἁπσης,
ἔρρευσε τὰ βλφαρα προσδοκῶντ σε (ΙΙ 112-3)

Απ την αρχ του πρτου Λγου, ο αναγνστης γνωρζει τι ο Μανασσς θα μιλσει για:

τῶν συμφορῶν μου τὰς θαλσσας καὶ ζλας (Ι 59).

 Στο 2ο Λγο τρα:

αἴ, αἴ, πολυστνακτον ἀνθρπων γνος,
κακῶν ἄβυσσε, βυθὲ τῆς δυσποτμας·
αἴ, αἴ, πολυστρβητε, κυκητὰ βε,
ἀλλοπρσαλλε, τρισκατρατε, πλνε,
ἄνισε, παντφυρτε, βσιν οὐκ ἔχων·
σκληξ σὺ πικρς, καρδας κατεσθων,
δυσχεμερος θλασσα μυρων κακῶν,
ἀνμερον πλαγος μυρων κακῶν (ΙΙ 45-52).

Στο  3ο Λγο, οι διες οι αρρστιες νοονται ως πλαγος (ἐπεὶ γὰρ εἰς πλαγος ἐμπεσὼν νσων, ΙΙΙ 16). Λγο παρακτω, οι νες συμφορς του περιγρφονται ως εξς:

προσσχον αὖθις κινδνοις παλιντρποις
καὶ τραχτης κλδωνος ὑππαισ με (ΙΙΙ 20-21).

ἕως ὁ πανσβαστος ἦλθεν εἰς Κπρον,
πολλοὺς διαδρὰς κινδνους καὶ θαντους,
καὶ τηνικαῦτα τῶν λυπηρῶν ἡ ζλη
μετῆλθεν ἡμῖν εἰς γαλνην, εἰς ἔαρ (IV 72-75).

Οι γιοι Τποι περιγρφονται ως «πνιγηρο» (Ι 296). Αργτερα, ο αρας τους χαρακτηρζεται ως ... καυματδης, πυρδης (Ι 317).

ὦ παγκακα, παντομσητος Τρος·
τὸν γὰρ βαρν σου καὶ πνιγηρὸν ἀρα
καὶ τὴν ἀποφργουσαν ἡλου φλγα
τνων διηγσαιντο γλῶσσαι ῥητρων; (ΙΙ 10-13).

 ἐντεῦθεν ἡμῖν ἄρχεται τὰ τῆς νσου,
νσου δυσαλθοῦς, βαρυσυμφορωττης·
ἀνπτετα μοι πυρετὸς καυματας,
ὡς πῦρ λιπαρν, εὐπορῆσαν φρυγνων.
τὰ σπλγχνα πιμπρᾷ, βσκεται τὴν οὐσαν.
ἀπηνθρκωσεν, ἐξεδαπνησ με·
ἐπυρπλησεν, ἐξετηγνισ με.
ἀτμῖσι πυκναῖς τὴν κεφαλὴν ἐζφου
καὶ τοῦ λογισμοῦ τὰς κρας συνεζφου.
 αἱ τρχες ἐξπιπτον ὡς νεκροῦ τρχες,
τῆς πυρκαᾶς οὐ φρουσαι τὴν ζσιν (ΙΙ 14-24).

     Απ τα συνολικ 11 βυζαντιν μυθιστορματα που σζονται, 4 εναι γραμμνα σε λγια γλσσα. λα γρφτηκαν το 12ο αινα κατ το πρτυπο του ελληνιστικο ερωτικο μυθιστορματος. Αναφρονται στις περιπτειες ενς ερωτικο ζεγους, στους κινδνους και τα ταξδια του ως την τελικ επανασνδεσ του. 3 απ’ αυτ τα μυθιστορματα εναι μμετρα. Οι ποιητς τους εναι ο Θεδωρος Πρδρομος, που διηγεται τις περιπτειες της Ροδνθης και του Δοσικλ, ο Νικτας Ευγενειανς που γρφει για τη Δρσιλλα και το Χαρικλα κι ο Κωνσταντνος Μανασσς, που το 1150 συνθεσε το μυθιστρημα με τις περιπτειες του ζεγους Αρστανδρου & Καλλιθας, που παραδδεται μνον αποσπασματικ. Ο Ευστθιος Ευμθιος Μακρεμβολτης συνθεσε το δικ του ργο Τα καθ' Υσμνην και Υσμιναν σε πεζ λγο.



     Η εμφνιση των ερωτικν μυθιστορημτων το 12ο αινα δεν γινε ξαφνικ. Οι Βυζαντινο ασχολονταν με ζωηρ ενδιαφρον με τα ελληνιστικ μυθιστορματα κι ειδικτερα του Αχιλλα Ττιου και του Ηλιοδρου. γραφαν ερμηνεες, χρησιμοποιοσαν περικοπς κναν μεσες αναφορς σ' αυτ. Παρλληλα κνανε κι εκενοι με τη σειρ τους εκτεταμνη χρση μυθιστορηματικν στοιχεων σ’ λλα εδη βυζαντινς γραμματεας. Χαρακτηριστικ παραδεγματα προσφρουν τα απκρυφα κεμενα κι η αγιολογικ μυθιστορα.
     Τα βυζαντιν μυθιστορματα δεν αποτελον απλ μμηση των ελληνιστικν προτπων τους. Οι ποιητς τους αποτυπνουνε στοιχεα απ το βυζαντιν τρπο ζως κι ιδιατερα την εθιμοτυπα, πως προσκνηση του αυτοκρτορα, αναφορ στους ευνοχους, τη τρηση της ιεραρχας.

                           Το Σνολο Του ργου Του

“Λγος εις τον λογοθτην του δρμου Μιχαλ Αγιοθεοδωρτην” (εξεφωνθη το 1167)

“Πρς τον βασιλα κρον Μανουλ κα Κομνηνν”

“Μονῳδα ἐπ τῇ σεβαστῇ κυρᾷ Θεοδρᾳ τῇ τοῦ Κοντοστεφνου κυροῦ Ἰωννου συζγῳ”

“Παραμυθητικν εἰς τον σεβαστν κυρν Ἰωννην τν Κοντοστφανον”, που ο Κ. Μανασσς παρηγορε τον Ι. Κοντοστφανο για τον θνατο της συζγου του Θεοδρας

“Λγος ἐπικδειος πρς τν ἀποιχμενον ἐπ τῶν δεσεων κυρν Νικηφρον τν Κομνηνν τν ἔκγονον τοῦ Κασαρος”. Ο εν λγω Κομνηνς ταν εγγονς του Κασαρος Νικηφρου Βρυεννου και δισγγονος του αυτοκρτορα Αλεξου Α' Κομνηνο

“Μονῳδα ἐπ τῷ ἀστρογλνῳ ἀυτοῦ τεθνηκτι”, που χουμε την κφραση συναισθημτων του Κ. Μανασσ για τον θνατο του ωδικο του πτηνο

“Ἐνδιον προσφνημα”, αποχαιρετιστριος λγος προς τον αυτοκρτορα

“Ἒκφρασις εἰκονισμτων τυποντων τν γῆν” (περιγραφ ψηφιδωτο του αυτοκρατορικο ανακτρου)

“Ἒκφρασις εἰς πορφυρτην λθον”

“Ἒκφρασις ἀνθρπου μικροῦ” (περιγραφ ννου της αυτοκρατορικς αυλς)

“Ἒκφρασις ἀλσεως σπνων κα ἀκανθδων”

“Ἒκφρασις κυνηγεσου γερνων”.

“Στχοι τῇ σεβαστοκρατορσσῃ κυρᾷ Εἰρνη”. Ο Μανασσς σε 593 δεκαπεντασλλαβους στχους διαπραγματεεται τις αστρολογικς ιδιτητες των επτ πλανητν, των ζωδων και των αστερισμν).

“Ὁδοιπορικν”, μακρ ποημα σε ιαμβικος στχους που αναφρεται σε γεγοντα της εποχς.

“Κατ' Ἀρστανδρον κα Καλλιθαν ἐννα λγοι”. Πρκειται για μυθιστρημα γραμμνο σε δεκαπεντασλλαβους στχους, του οποου σζονται μνο αποσπσματα.

“Ἠθικν ποημα”. Πρκειται για αννυμο ποημα, με 916 δεκαπεντασλλαβους στχους, με πρλογο, κριο μρος και επλογο. Ονομστηκε τσι επειδ διαπραγματεεται θματα πρακτικς ηθικς. Το φος, η γλσσα και τα κοιν τμματ του με το μυθιστρημα του Κωνασταντνου Μανασσ πεισαν τον E. Miller τι δημιουργς του εναι ο Κ. Μανασσς.

===============================

                                                     Μικρ Αποσπσματα

Κωνσταντνος Μανασσς, Των κατ' Αρστανδρον και Καλλιθαν εννα λγοι, O. Mazal (κδ.), Der Roman des Konstantinos Manasses, Wiener Byzantinistische Studien 4, Βινη 1967, σ. 205-206, απσπασμα 165, στχ. 1-13.

     τσι δεν υπρχει τποτε που ο τραννος ρωτας δεν χει το θρρος ν' αντιμετωπσει,/ οτε η φωτι, οτε το νερ, οτε το χινι, οτε η στερετητα του κρυστλλου,/ οτε το δηλητριο, οτε η μχαιρα, οτε οι σκυθικο χειμνες,/ οτε το πλαγος μες το βαρ χειμνα, οτε η νκτα, οτε τ' αγρμι, οτε η ανοικτ θλασσα./ Και ταν γνει κανες σκλβος στα χρια του ρωτα,/ τποτε δε φοβται, οτε τη θλασσα, οτε την βυσσο,/ οτε την κψη της εχθρικς λγχης, οτε το πλθος των αντιπλων./ Τα αγρμια βλπει σαν αρνι, τις αβσσους σα βση στερε,/ σα δροσι χει τη φωτι κι χι σα φωτι, οτε τα ξφη σαν ξφη,/ και ρχνεται ολκληρος ενντια σε πλθος δστομων σπαθιν,/ και πφτει με θρρος σε ανοικτος και απκρημνους τφρους,/ αν χει την ελπδα ν' αντικρσει μνο αυτ που ποθε,/ αν δει με τη φαντασα του αυτ που αγαπ, αν μνο το φρει στο νου του.

Του Μανασσ κυρο Κωνσταντνου κφρασις κυνηγεσου γερνων

     Οι ιππασες και τα κυνγια και σα λλα παρμοια χουν επινοσει οι νθρωποι, δεν συμβλλουν μνο στην ενδυνμωση των σωμτων, αλλ ενσταλζουν ευχαρστηση και στην καρι και γαργαλον και τις αισθσεις. Εξλλου βοηθον τους ανθρπους να αντιστκονται στις ασθνειες, διχνοντας καθετ ασθενικ και δοηγντας τους προς την υγεα. Επιπλον, τους εθζουν στα πολεμικ, διδσκοντς τους να ιππεουν και να επελανουν και να κρατον την παρταξη και να μη βγανουν απ τη φλαγγα. Τους ασκον στην καταδωξη και στο να στρβουν δεξι και αριστερ, λλοτε να αφνουν τα λογα και με χαλαρ τα χαλινρια να τα προτρπουν στον καλπασμ, κι λλοτε να τα πιζουν και να τα συγκρατον σφγγοντας τα χαλινρια, τα φτιαγμνα απ πυρκαυστο σδερο. Αυτ εναι, θα λγαμε, μια μτρια σκηση, που προετοιμζει για τις μεγαλτερες. Αυτ δεν εναι ανδροκτνα μχη, εναι ’ρης οπλος, που δεν χει χρι βαμμνο στο αμα οτε δρυ αιμοσταγς. Εναι λοιπν καλ λα αυτ, και οι μνοι στους οποους δεν αρσουν και που δεν τα θλουν εναι σοι δεν αρσκονται στο ωραο.




Στχοι Συνοψζοντες Τα Προχειρτερα Περ Των Αστρων

Τρισευγενς, τρισευκλες, θλασσα των χαρτων
και λαβυρνθους και στροφς των φιλοσφων λγων
ας καθ' εκστην σεαυτν εκτρφεις και πηανεις
και τως πρτον κουσον τας κλσεις και τας θσεις
και μετ' αυτν η λευκαυγς σφαρα της Αφροδτης
κτος Ερμς, εβδμη δε και πρσγειος Σελνη
Ο Κρνος ων καθ' εαυτν ο πρτος των αστρων
φσει παρατις στι κακσεως απσης
Μγας μεν στι και ψυχρς την χραν μολυβδδης
θεν ευνς τας γαμικς εργζεται κιβδλους
και ταις αισχρας και ρυπαρας και προς ταπεινοτρους
και τι μη διαφρουσαι της αποκροτωτρας
βραχυτκον χουσι και και βραδυτκον μτραν
ον δορυφρον λγουσιν ηλου χρηματζειν
και γαρ αδοκιμς στιν ο Κρνος προς τας πρξεις ,
την τοτου φσιν αμαυρο κακσεοιν ιδαις
νοσοποις ευρσκεται και σμα κατατρχων
και κτσεις παραπλλυσι και πργματα πατρα
πνευματικν και ψυχικν και των περ το σμα
και γνμην φιλελεθερον μεταδοτικωττην
αναδρομ ευαξητον, ευμκη περ μκη
αποπληξας, συνοχς, σπασμν, κεφαλαλγας
αρτηριν και πνεμονος, μφω γαρ πνευματδη
ποιοσι τους δυνστας δε πολλ κραταιοτρους
οκοι δε τνες ρεως και τνων Ζες δεσπτης
μετ μικρν ρηθσεται και γνωρισθσετα σοι
αν τον σκληρν και μχιμον ρεα προσλαμβνη
ακαταγνιστον ισχν και κρτος πρυτανεσει
και φοβερς και τος εχθρος και τος δεσποζομνοις
εξαυμαυροται τας αυγς φλογ καυσωδεστρα
τι και φως παραταθν μικρν ισχυροτρω
Ει δ' υπεκδρμοι τας αυγς του φεραυγος φωσφρου
και τοτο το λεγμενον ξαυγος ευρεθεη
και των ερτων, υγγας αφκτους ευτυχοσι
πλιν ο Ζες, τον λγον γαρ ακτον προς εκενον
συνσεως και γνσεως πμπλησι και σοφας
και τχην εντρανζουσαν ιμροις και βλεφροις
θλος βαρς δυσνυστος , αντκρυς Ηρακλους
ρης αστρ ο τρτατος εν τος επτ πλανταις
εκαει τον αρα δ, φθερει την συμμετραν
εις γη εξακοντζει δ πυρφρους καταβτας
αποδισκεει κεραυνος δεινος ολεθροφρους
οπσα κατ' εμπρωσιν, σα ζεοσης λης
και κακομρους προδηλο και κακοποτμοττους
μετ της Αφροδτης δ ποιομενος τους δρμους
και παδας νθους εκτελε κοτης εκλαθριδας
κακεχεντρες δ' εργζεται και δραστηρους τρπους
και γαρ οι ττε τρχοντες του βου τας εισδους
κακομυθες ευρσκονται και ψευδορρημονοντες
προς την σελνην χων δ φσεων κοινωνας
καλυπτομνων γνωριστης και δηλωτς κρυφων
την λαμπροτραν των υλν και πρτον χει λχος
ευρζω γαρ εικζεται και καθαρ χρυσω
εν γαρ τετραγωνσεσιν αλλ και διαμτροις
κακωτικς ευρσκεται και βλβας επιφρων,
συνοδικας δ' εν φασεσιν, αλλ και τετραγνοις
ρωτας αντιπροξενε, χριτας και φιλας
ιματισμος τε τος λαμπρος και τος φαιδροστολας.
Ερμς συγχαρει τατη δε στωμλος τη παιστρα
ει δε κακνοιτο ποθεν αιτα φαρμακεας
θηλυμανας βδελυρς ευνς ρυπαρλεκτρου
Εκ δε των σματος μερν πατος κυριεει
Εκ των υλν εικζεται κασσιτερνη χρα
συ δ' αλλ' Ερμ ποριστικ, φλαθλε, φιλολγε
και τχνης και μαθητικς και περ την παλαστραν
αλλ' ουν εν διασσεσιν υπρχων εναντοις
δολους απεργζεται, πανοργους ψευδομθους
φιλοψευδς, φιλαναιδες, κοφους και παλιμβλους
ευμεταβλους γνμας και τρπους μωροκκους
φιλαλλοτρους, ρπαγας, αδκους, πλεονκτας
κεκεκωμνος Κρνω δ δυσπνοας εν θαλσση
απλς δ' ειπεν ως εν βραχε και πντα περιστσαι
τελετουργας ατιον και των περ θρησκεας
τελεστικον των ιερν και των σεμνν οργων
αλλ συμπεραινσθω μοι και τατα μχρι τοτου
και δη προς την γλαυκφωτον σελνην μεταβμεν.
θερμανει γουν επ' λαττον, υγρανει δ το πλον
μρος ψυχς αισθητικο δημιουργς υπρχει
χλων δηλο δ συστροφς πλνας και ξενητεας
ως δ' ομαι το πυκντερον αυξομεισεις πσχειν
ως εν συνψει λλεκται τα των επτ πλαντων
αστερολσχαι τμνουσι και μετεωρολγοι.
ων τον μεν να λγουσι τροπς και χειμερας
μετ τον ταρον Δδυμοι, τταρτος ο Καρκνος
και θσις στιν εν αυτος οποαν ενωτσω
ζον Κρις αρσενικν, εαρινν πυρδες
γεδες ως παρμοιον τω Ταρω τω χερσαω
τι και Ταρον οδαμεν γηπνον γαιομχον
οι Δδυμοι το ζον δε το τρτον εν τοις ζοις.
Η δε θερμυγρος τροπ και βοτανηφοροσα
γεδες, θλυ, θερινν, δσωμον η Παρθνος
κεμενη προς το χλιαρν εν τοις ανμοις ντοις
καιρο τροπ του θερινο και της καυσδους ρας.
Ζυγς αερδες, τροπικν ρας του μετοπρου
αρσενικν εις νεμον τον λβαν τετραμμνον.
Τοξτης ρρεν, δσωμον, πωρδες χων θσιν
και τοτο προς τον νεμον, ω κλσις απηλιτης
χειμερινν, υδτιον, ρας χειμνος πρας
ον δωρ απεκλεσαν, υδρψυχος γαρ στιν
τοιατην φσιν λαχεν ο ζωηφρος κκλος
πλιν δ' απ' λλης της αρχς λεκτον περ τοτου
τατα τα ζα τροπικ σοφς επωνομσθη
εν τοτοις γαρ ποιομενον τους δρμους των φωσφρων
ρας ποιοντας στερες ου τεθορυβημνας,
εν ης Ηλου του λαμπρο περιπορευομνου
γνεται πλη των ωρν αλλλαις μαχομνων
μεταχμιον εργζονται δυον καταστημτων
Ερμο δε πλιν του σοφο Δδυμοι και Παρθνος
Δο μεν ουν επλοτησεν καστος τοτων οκους
τους οκους σχε σνδυο τους προδεδιδαγμνους
πυρ επ' αυτων ενδιδοσθαι φλογς τε και σπινθρας
τω γουν θαλμω του πυρς Ηλω τον αρα
εικτως αποδδοται τοτο το ζον μνον
ουδν γαρ ταιρον στιν οτω θερμν ως Λων
τη δε Σελνη δδοται μνος Καρκνος οκος
οπισθοδρμος, γαρ αυτ καθπερ ο Καρκνος
τοτου δε χριν οι σοφο τω Κσμω, τον καρκνον
ουκ εν κακος λογζονται, των γαρ αστρων τοτων
Ερμο δε το τετργωνον μσον καλο και φαλου
συνσταται και γνεται της διαμτρου σχμα
ωσατως ρεως πικρο και χρυσαυγος Ηλου
η των αγαθουργοντων δε πλιν ημερωτρα
μσος Ερμς ανδρθηλυς ως επαμφοτερζων
εν αγαθος μεν σχμασι, τριγνοις, εξαγνοις
επε δε τατα σοι σαφς ερρθη, φιλολγε
ο τρτος φλων, αδελφν και προσγενν απντων
ο πμπτος ευτυχας δε και τκνων και φιλας
και τετραπδων κτσεως, παντοων βοσκημτων
τοτω τω τπω γγηθεν ρης ο ζωοκτνος
βδομος οκος γυναικν και γμων και των γμου
γδοος τπος γνωριστς του μισητο θαντου
μικροζωας μηνυτς και σνους των ομμτων
φιλας δ' στι γνωριστς της προς της αλλοτρους
και δξης και συστσεως τκνων αρρνων γμου
ως τι περιτθημι δυνμεις τοις πλανταις
θεοποι τα κτσματα και σφαρας ουρανους
μ του νος παρακοπν παθομην τηλικατην
και πως μαγντης σδηρον εις εαυτν ελκει
ει γουν και τοτοις τοις μικρος εντθεικε δυνμεις
παρ του κτσαντος αυτ και σους συντηροντος.

  Σημ Δικ Μου: λλο να ρθρο που δεν θα τανε δυνατ να χε ξεκινσει, αν δε μου δειχνε το δρμο η Μαρα Θαλασσιν, την οποα ευχαριστ λλη μια φορ και δημσια!cool

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers