-


Dali &









/




 
 

 

:



                             Μνανδρος & Κωμωδα

  προλογος - εισαγωγη

     Ξεκιν αυτ το ρθρο, που θα 'ναι κι αυτ μεγλο σε γκο, γιατ νομζω και πως και λεπει γενικ κι απ το Στκι και φυσικ αξζει τον ποιο κπο. Αλλ να τα προυμε απ την αρχ και σιγ-σιγ:

                                 Αρχαα Κωμωδα

     Το τλος του 5ου αι. π.Χ., στθηκε μοιραο για τη παλι και δοξασμνη Αθηνακ Δημοκρατα. λες οι πιθανς συμφορς, που μπορον να πσουνε σαν κατρα πνω σ' να λα, βρκανε τους Αθηναους απ' τις αρχς του πολχρονου κι αιματηρο Πελοποννησιακο Πολμου (431-404 π. Χ.): επιδρομς του εχθρο στα χωρι και στα χωρφια της Αττικς, καταστροφς, λεηλασες, πυρκας, βαρβαρτητες, αλληλοσκοτωμο, αποστασες και προδοσες απ τους συμμχους, προσφυγι, φτχεια και θλψη. Τλος, πανωλεθρα του τρανο αθηνακο στλου στους Αιγς Ποταμος, ολοκληρωτικ ττα των Αθηναων κι εξευτελιστικ παρδοσ τους στη Σπρτη (404 π.Χ.). Τποτα πια απ δ και πρα δεν απομνει ρθιο στην Αθνα, στο "σχολεο της Ελλδας" του Περικλ (Θουκυδδης II, 41, 1), στην "Ελλδα της Ελλδας" του Ευριπδη. Η δημοκρατα ξεψυχ. Οι Τριντα Τραννοι κυβερννε τη πολιτεα δεσποτικ. Τα Μακρ Τεχη της γκρεμζονται. Καμι παλι της κτση δεν της απομνει. Η παλι λευτερι των πολιτν της εναι χαμνη ολτελα. Κι αν οι δημοκρατικο ξαναπαρνουνε στα χρια τους την εξουσα και διχνουνε τον καταχτητ (403 π.Χ.), η καινοργια μεταπολεμικ δημοκρατα δε μπορε πια να ξαναποχτσει τη παλι της δναμη κι αγλη. Εν' να πολτευμα παρακμς, σε μια πολιτεα, που κι αυτ παρακμζει, που η δημσια ζω της χει αλλξει πια ριζικ, οι ηθικς της αξες κλονζονται και πφτουνε και τα θη της εξαχρεινονται και χαλαρνουν. Μαζ χνονται σιγ-σιγ κι οι μεγλες μορφς της, πολιτικς, πνευματικς και καλλιτεχνικς. Εναι το λυκφως της Αθνας.



     Αυτ εχε σαν πολλαπλ αποτλεσμα την επδραση γενικ πνω στα γρμματα, τις τχνες και φυσικ σε τραγωδες και κωμωδες, του αρχαου θετρου. Μετ την αρχαα φση της κωμωδας αδυνατζει η πολιτικ υφ της, το ενδιαφρον της για τη πολιτικ και κοινωνικ επικαιρτητα· ωστσο το ργα της φσης αυτς δεν εναι εκτς τπου και χρνου, αντθετα αντικατοπτρζουνε κοινωνικς καταστσεις και διδσκουνε κι αποτελσανε τη βση για τη καλλιργεια του κωμικο εδους της γραμματεας απ λατνους ποιητς, πως εναι ο Τερντιος κι ο Πλατος. Μια εξ αυτν, αφορσα τη κωμωδα συγκεκριμνα, εναι ο ερχομς μιας νας μορφς κωμικς θεατρικς τχνης, η λεγμενη Νεα Κωμωδα. Ο ρος αυτς παραπμπει στη 3μερ περιοδολγηση του αρχαου κωμικο δρματος, η οποα σως προτθηκε 1η φορ απ τους φιλολγους του Αλεξανδρινο Μουσεου (3ος αι. π.Χ. κι εδ), αλλ σγουρα επικρτησε τη περοδο της λεγμενης Δετερης Σοφιστικς (2ος αι. μ.Χ.), δηλαδ αρκετος αινες μετ το floruit του Μεννδρου.
     Σμφωνα με τη περιοδολγηση αυτ, η Αρχαα Παλαι Κωμωδα περιλαμβνει τα κωμικ δρματα που γραφτκανε τον 5ο αι. π.Χ. με κορυφαους του εδους τον Κρατνο, τον Αριστοφνη και τον Επολι. Η λεγμενη Μση Κωμωδα καλπτει τα κωμικ ργα που γρφτηκαν χονδρικ απ τις αρχς του 4ου αι. π.Χ. μχρι το θνατο του Μ. Αλεξνδρου (323 π.Χ.)· συμβατικ λοιπν περιλαμβνει και τις 2 τελευταες σωζμενες κωμωδες του Αριστοφνη (Εκκλησιζουσες και Πλοτος), μαζ με τα ργα σημαντικν ποιητν πως ο Αναξανδρδης, ο λεξις, ο Εβουλος κι ο Αντιφνης. Η Να Κωμωδα καλπτει τη περοδο με τη μεγαλτερη διρκεια κι αντοχ στο χρνο, αφο συμβατικ καλπτει τα χρνια απ το θνατο του Αλεξνδρου μχρι και το τλος του 2ου αι. μ.Χ. περπου, οπτε κατ τα φαινμενα παει η παραγωγ πρωττυπου κωμικο δρματος. Αρχηγτης της θεωρεται ο Μνανδρος (342-290 π.Χ), αλλ επξια στκονται πλι του ποιητς πως ο Φιλμων, ο Δφιλος ο Σινωπες, ο Φιλιππδης κι ο Απολλδωρος ο Καρστιος.



     Η Να Κωμωδα αποτελε σμερα το φτωχ συγγεν του αρχαιοελληνικο δραματολογου, αφο οι παραστσεις των κωμωδιν του Μεννδρου εναι μακρν σπανιτερες απ τις αντστοιχες του Αριστοφνη, εν ο Πλατος κι ο Τερντιος δεν παζονται σχεδν ποτ τουλχιστον στον ελληνικ χρο. Το συγκεκριμνο γεγονς δεν αποτελε απλς θμα γοστου προν φιλοαριστοφανικς προκατληψης. Οφελεται εν πολλος στο τι ουσιαστικ μχρι και τη τελευταα 10ετα του 19ου αι. ο Μνανδρος τανε για μας σχεδν παντελς γνωστος. Τον γνωρζαμε μνο απ α) μια ερεθιστικ, αλλ εν τλει χι ιδιατερα βοηθητικ σειρ αποσπασμτων, που 'χε διασσει η μμεση λεγμενη παρδοση (δηλαδ χωρων που παρθεταν στα ργα τους λγιοι πως ο Αθναιος, ο Στοβαος, ο Πατριρχης Φτιος κτλ), β) μσα απ τις λατινικς διασκευς των ργων του κυρως απ τους Ρωμαους κωμικος ποιητς Πλατο και Τερντιο, γ) μια συλλογ γνωμῶν, δηλαδ αποφθεγμτων, που κυκλοφοροσαν με το νομα του Μεννδρου (Μεννδρου Γνῶμαι Μονστιχοι), αλλ στη πραγματικτητα αποτελοσανε συνονθλευμα υλικο απ πολλος και διαφρους κωμικος, ακμη και τραγικος ποιητς. Τονε γνωρζαμε επσης ακμη πιο μμεσα απ φιλολογικ ργα, πως π.χ. η Σγκρισις Μεννδρου και Φιλιστωνος (πρκειται μλλον για λθος αντ για “Φιλμονος”), το ργο του Πλουτρχου Σγκρισις Ἀριστοφνους καὶ Μεννδρου, καθς και μια σειρ απ λλες μαρτυρες (testimoniae) σ' ελληνικς και λατινικς πηγς.

     Η θλιβερ αυτ πραγματικτητα ρχισε ν' αλλζει απ τα μσα του 19ου αι., αν και χρειαστκανε μερικς 10ετες μχρι να ρθουν οριστικ στο φως οι νες ανακαλψεις αποσπασμτων του Μεννδρου σωσμνες σε ππυρο. δη απ το 1844 ο Γερμανς μελετητς της Ββλου Konstantin von Tischendorf ανακλυψε στη μον της Αγας Αικατερνης στο Σιν φλλα απ περγαμην κδικα, που περιεχαν γνωστο μχρι ττε κεμεν του. λως περιργως μως το χειργραφο αυτ δεν δημοσιετηκε παρ 30 ολκληρα χρνια μετ απ τον Cobet και πλι με λθη, κεν κι ανακρβειες. Η ορθ και πλρης δημοσευση του παπρου αυτο δεν γινε παρ το 1891 απ τον Jernstedt στα Acta Universitatis Petropolitane (εξ ου και σμερα εναι γνωστς ως Membrana Petropolitana). Ο Jernstedt ταν ο 1ος που αντιλφθηκε τι η Membrana περιεχε κομμτια απ το Φσμα και τους Επιτρποντες του Μεννδρου. Το μεγλο μπαμ γινε μερικ χρνια αργτερα, ταν ξεκνησαν να 'ρχονται στο φως τα 1α παπυρικ αποσπσματα και κυρως ταν ρθε στο φως ο περφημος Ππυρος του Καρου, που δημοσιετηκε το 1907 και πραγματικ ανστησε τον Μνανδρο για τις σγχρονες γενις. Ο Ππυρος του Καρου περιεχε σημαντικ αποσπσματα απ τη Σαμα, τους Επιτρποντες, τη Περικειρομνη, τον ρωα, να 5ο που δεν χει ταυτιστε ακμη (εναι γνωστ ως Fabula Incerta) και λιγτερο εκτεταμνα αποσπσματα απ λλες κωμωδες.





     Οι αρχαοι θαμαζαν αυτ που αντιλαμβνονταν ως τη ρεαλιστικ δναμη των κωμωδιν του Μεννδρου. Πασγνωστο εναι, για παρδειγμα, το δισημο ρητ του Αριστοφνη του Βυζαντου “ὦ Μνανδρε καὶ βε / πτερος ἄρ’ ὑμῶν πτερον ἀπεμιμσατο;” (“Μνανδρε και βε, ραγε ποιος απ τους δυο σας μιμθηκε τον λλον;”) Ανλογες ρσεις διατυπθηκαν απ δεκδες λλους. Πολλ ργα του Μεννδρου, πως ο Δσκολος, ο Μισομενος, οι Σικυνιοι, ο Κλαξ, η Περικειρομνη, οι Επιτρποντες, η Θεοφορουμνη, το Πλκιον, το Φσμα, το Εγχειρδιον, οι Αδελφο, ο Εαυτν Τιμωρομενος, η Περινθα, η Ανδρα, ο Ευνοχος, οι Συναριστσαι, η Ασπδα, η Σαμα, o Δις Εξαπατν και πολλ λλα αποκτσανε το σττους ργων κλασικν. Τα ργα αυτ αντιγρφονταν, διαβζονταν, παριστνονταν στο θατρο, αναπαριστνονταν στη τχνη σε διφορες μορφς και σε ποικλα εδη και τγχαναν θεατρικν διασκευν στη Ρμη.
     Υπρξαν βεβαως και οι παραφωνες. δη οι αττικιστς (γλωσσικο φονταμενταλιστς της στερης ελληνιστικς περιδου και των πρτων μεταχριστιανικν αινων, που πρσβευαν την επιστροφ στην αμιγ αττικ διλεκτο) δεν βρισκαν τη γλσσα του Μεννδρου επαρκς “αττικ” (ο Μνανδρος χρησιμοποιε τπους της καθομιλουμνης της εποχς του, που προαναγγλλουν την ελληνιστικ Κοιν). Η εχθρτητα των αττικιστν, μεταξ λλων παραγντων, επηρασε τη τχη του Μεννδρου, καθς κατ τα φαινμενα απ τον 6ο περπου αι. κι εδ τα ργα του πψαν να αντιγρφονται και στο τλος δεν διασθηκαν.



     Αν συγκρνει κανες ευθως τον Αριστοφνη και τον Μνανδρο, διαπιστνει σχεδν αυτματα τη χαδη απσταση που χωρζει το κωμικ ιδωμα των δο. Αναφρονται παρακτω μερικς μνο απ τις πιο χοντρς μεταξ τους διαφορς:

  α) Στις φανταστικς και φαντασμαγορικς πλοκς του Αριστοφνη, με τις Νεφελοκοκκυγες τους, τα ταξδια στον ουραν και τον δη, τις ιδιωτικς συνθκες ειρνης με ξνα κρτη και τις σεξουαλικς λλες επαναστσεις των γυναικν, ο Μνανδρος αντιτσσει πλοκς με ρεαλιστικ νδυμα, οι οποες μως περιστρφονται γρω απ επεισδια με προστορα στον τραγικ μθο: φθορὰς γυναικῶν (βιασμος και ανεπιθμητες, βολες εγκυμοσνες)· ὑποβολὰς παιδων (δηλαδ εγκατλειψη των ανεπιθμητων παιδιν, τα οποα μως ανακαλπτονται και σζονται)· περιπετεας (μεταβολ της τχης ς τὸ ἐναντον, εν προκειμνω απ τη δυστυχα στην ευτυχα, μσα απ τυχαα γεγοντα αλλ και επιλογς των πρωταγωνιστν)· ἀναγνωρισμος (επαννωση οικογενειν συνομολγηση συμφωνιν για γμο μετ απ τυχαα γεγοντα, τα οποα οδηγον στην αποκλυψη της πραγματικς ταυττητας ενς περισσοτρων απ τους εμπλεκομνους), κτλ. Οι πλοκς του Μεννδρου δεν εναι πια εξφθαλμα πολιτικς (με την ννοια της ενασχλησης με τις σπουδαες δημσιες συζητσεις της εποχς). Εκ πρτης ψεως εναι αμιγς “ιδιωτικς”, καθς περιστρφονται γρω απ τα θματα του γμου και της οικογνειας. πως δειξε εγλωττα μως η σγχρονη ρευνα, τα θματα αυτ κθε λλο παρ “απολτικα” εναι: η πολιτικ και κοινωνικ ιδεολογα του φλου αλλ και ο μηχανισμς αναπαραγωγς του πολιτικο σματος χουν ξεκθαρο “δημσιο” χαρακτρα και σημαντικ ιδεολογικ, πολ συχν και διακειμενικ βθος.
  β) Αντ της εκρηκτικς γλσσας του Αριστοφνη, η οποα κινεται ανμεσα σε δο ακραες ποικιλες, απ τη μια την πιο αισχρολογικ εκδοχ της αθηνακς αργκ και απ την λλη τις πιο ραφιναρισμνες εκφρσεις της λυρικς ποησης και τις πιο υψιπετες και τολμηρς διατυπσεις της τραγωδας (με χωρς παρωδικ διθεση), ο Μνανδρος καλλιεργε γλωσσικ ργανο σαφς πιο ομοιογενς, σαφς ρεαλιστικ στις διαστσεις του (γλσσα δηλαδ που αντανακλ τον πραγματικ λγο των καθημερινν ανθρπων), αλλ σε σχετικς αυστηρ ιαμβικ τρμετρο, που πλησιζει περισστερο τη μετρημνη προσωδα της τραγωδας παρ την απλυτη χαλρωση του αριστοφανικο μτρου. Η γλσσα του Μεννδρου εγκαταλεπει σχεδν πλρως την αισχρολογα και το ὀνομαστὶ κωμῳδεῖν, δηλαδ τις προσωπικς επιθσεις εναντον ιστορικν προσωπικοττων της εποχς, οι οποες σπνε τον περιβητο “τοχο” μεταξ της σκηνς και του κολου. Σε λγες μνο στιγμς η γλσσα του Μεννδρου “υψνεται” προς τον περπλοκο ποιητικ λγο της τραγωδας, εν πολ σπανως εμφανζονται στα ργα του λυρικ μτρα. Παραδξως, μως, παρ το γεγονς τι η γλσσα του Μεννδρου εναι “ρεαλιστικ” και χι “ποιητικ”, ενσωματνει στην υφ της τους ρυθμος και το γλωσσικ θος της τραγωδας, πως ακριβς ενσωματνει τις βασικς αφηγηματικς δομς του “υψηλο” αδελφο εδους, τις οποες μετατοπζει απ το μυθικ στο αστικ εππεδο.
   γ) Γενικτερα, η Να Κωμωδα του Μεννδρου αποτελε επ της ουσας ιδιτυπο υβρδιο κωμωδας και τραγωδας σε ποικλα εππεδα. Πολ συχν με τρπο που δεν εναι προφανς παρ μνο στο πολ γυμνασμνο μτι και αυτ (και ττοιο σγουρα εχαν οι θεατς του 4ου αι. π.Χ), η παρσταση του Μεννδρου προποθτει την τραγωδα με ναν τρπο ιδιατερα λεπτ και θεατρικ παραγωγικ τσο στο εππεδο της πλοκς και της δρσης σο και στο εππεδο της ὄψεως, δηλαδ της αναπαρστασης με οπτικ μσα. Οι κωμικο αστο του Μεννδρου επιδεικνουν συχντατα συνασθηση τι πατον εκε που πτησαν οι τραγικο μυθικο τους πργονοι και παρλληλοι. Η κωμωδα του Μεννδρου εναι εδος που παρουσιζει να εδος διακειμενικτητας και “διαπαραστατικτητας” σαφς αλλιτικο απ αυτ του Αριστοφνη, πιο κοντ στις πρακτικς που θα καθιερσουν λγο αργτερα οι ελληνιστικο ποιητς. Για τον Μνανδρο η τραγωδα δεν εναι ξνο σμα, ανταγωνιστικ θεατρικ εδος, απναντι στο οποο πρπει να τοποθετηθε προκειμνου να προσδιορσει ειδολογικ και ιδεολογικ τον εαυτ του. σο κι αν στιγμς μμεσου ειδολογικο ανταγωνισμο δεν λεπουν, η τραγωδα για τον Μνανδρο εναι κτι πολ περισστερο: εναι μια σειρ απ δυναττητες για την επτευξη τονικς ποικιλας και (συχν ειρωνικο) διακειμενικο βθους.
   δ) Ο κωμικς χορς με τα 24 φανταχτερ ντυμνα, θορυβδη και “σεμνα” μλη του αποτελοσε να απ τα βασικτερα κωμικ εργαλεα στο εργαστριο του Αριστοφνη. Αυτς ο κωμικς χορς στον Μνανδρο τενει να περιθωριοποιηθε. Προφανς δεν ισχει απολτως η κοιν αντληψη τι στη Να Κωμωδα δεν χει καμα απολτως σημασα ο χορς – απλς τη σημασα αυτ δεν μπορομε εμες πια να τη διαπιστσουμε και να την αξιολογσουμε, καθς τα χορικ σματα εναι πλον εμβλιμα, δηλαδ δεν χουν σχση με την πλοκ και ως εκ τοτου δεν αντιγρφονται στα χειργραφ μας. Κατ πσα πιθαντητα τα χορικ μρη ετε αποτελοσαν αμιγς ορχηστικ σου ετε περιλμβαναν εκτελσεις γνωστν ασμτων της εποχς, που δεν συνθτονταν ειδικ για τις παραστσεις. Ο χορς μως ΥΠΑΡΧΕΙ στον Μνανδρο, εναι ΠΑΡΩΝ, παζει κι αυτς με τον τρπο του κι αυτ δεν πρπει να το ξεχνμε. Δεν χει μως κατ’ ουδνα λγο την πρωταγωνιστικ συμμετοχ των αριστοφανικν χορν.
   ε) Στον Αριστοφνη ο κωμικς πληθυσμς εναι εξωπραγματικ ποικλος. Οι πρωταγωνιστς του Αριστοφνη μπορον να εναι θεο νθρωποι, φυσικ πρσωπα προσωποποιημνες αφηρημνες ννοιες, ιστορικς προσωπικτητες της εποχς πλαστο χαρακτρες, και οτω καθεξς. Και εδ ο Μνανδρος ακολουθε πιο τυποποιημνο δρμο. Οι χαρακτρες του Μεννδρου εναι πατρες (σπανιτερα και μανδες) και γιοι, οικσιτοι δολοι, νεαρς παρθνες, παλλακδες εταρες, παρσιτοι, επαγγελματες στρατιτες, μγειροι και τραπεζοκμοι – λοι αναγνωρσιμοι τποι της σγχρονς του κοινωνας. Ο καθνας απ τους χαρακτρες αυτος φρει προσωπεο (μσκα) με συμβατικ χαρακτηριστικ, τα οποα μως εναι επενδυμνα με ξεκθαρα συμβολικ περιεχμενο. Σμφωνα με τον κατλογο στο Ὀνομαστικν του Πολυδεκη, αρχαο λεξικ του 2ου μ.Χ. αινα, το οποο ανγεται σε ελληνιστικς πηγς, υπρχαν 44 ττοια προσωπεα. Τα προσωπεα καθορζουν τη θση του χαρακτρα στο κωμικ σμπαν αλλ εμφανουν επσης και στοιχεα του ἤθους του. Ἦθος στον Μνανδρο δεν εναι ακριβς αυτ που εμες ονομζουμε χαρακτρα. Εναι η τση του ανθρπου προς την αρετ και την κακα, η οποα εναι αφενς εγγενς (δηλαδ αποτελε κληρονομι της φσης), αλλ επσης διαμορφνεται με την ἕξιν, δηλαδ την καθημεριν τριβ στην σκηση της ηθικς επιλογς. Η φυσιογνωμα της μσκας, δηλαδ το σχμα, το χρμα, το μγεθος κτλ των χαρακτηριστικν της, εναι σμβολα εσωτερικν, ψυχικν ορμν. Το προσωπεο στη Να Κωμωδα εναι πυκν “σημειοποιημνο” και συμμετχει ενεργ στην παραγωγ θεατρικο νοματος – προκαλε την “ανγνωσ” του.

     Δεν πρπει πντως να μας δοθε η εντπωση τι η φση της Νας Κωμωδας πως τη γνωρζουμε ταν ξαφνικ δημιοργημα της ευφυας ενς μεγλου ποιητ πως ο Μνανδρος. ταν προν σταδιακς εξλιξης, τα πρτα σπρματα της οποας εμφανστηκαν δη κατ τα τλη του 5ου αινα.
     Οι περισστεροι σγχρονοι μελετητς αμφιβλλουν αν η Μση λεγμενη Κωμωδα αποτελε ξεχωριστ κωμικ εδος, πως θλησαν κποιοι αρχαοι γραμματικο, απλς μια βολικ χρονολογικ κατηγορα, που ενδεικνει τη μετβαση απ το παλαιτερο κωμικ ιδωμα στο νετερο. Το σγουρο εναι τι το θεατρικ εργαλεο το οποο απογεινει ο Μνανδρος διαμορφνεται στα χρνια της Μσης. Ο “εξαστισμς” των πλοκν και η εγκατλειψη των φανταστικν υποθσεων, η υποχρηση της σημασας του χορο, η σταδιακ εξαφνιση της επιθετικς προσωπικς στιρας και της αισχρολογας, η ενσωμτωση τραγικν αφηγηματικν δομν αρχικ διαμσου της παρωδας, η τυποποηση του συστματος των προσωπεων – λα δηλαδ τα στοιχεα που υποδεξαμε ως προσδιοριστικ χαρακτηριστικ της Νας Κωμωδας προαναγγλλονται στα ργα του λεξι, του Αντιφνη, του Εβουλου κτλ. λλωστε αρκετο απ τους ποιητς που τυπικ κατατσσονται στη μση συνεχζουν να γρφουν παρλληλα με τον Μνανδρο, εν και πολλο ποιητς της Νας εχαν δη ξεκινσει τη καριρα τους απ τα χρνια που συμβατικ ανκουνε στη Μση.
     Τρα εναι καιρς, ν' αφσουμε τα της κωμωδας και να στραφομε να κοιτξουμε λιγκι και ποις ταν αυτς ο Μνανδρος.


                                     Μνανδρος

     Ο Μνανδρος ταν Αθηναος πολτης κι ο μεγαλτερος ποιητς της νετερης Αθηνακς κωμωδας, συνμα δε φιλσοφος, χρονογρφος κι ηθικολγος. Γεννθηκε στη Κηφισι και πθανε στον Πειραι σε ηλικα 50 ετν, -κατ μα παρδοση στη Φρεαττδα, που εχε πει με λλους για να κολυμπσει. Προερχταν απ λαν επορη οικογνεια των Αθηνν και σποδασε φιλοσοφα. Συνδθηκε στεν με τον Θεφραστο και το συνομλικ του δισημο φιλσοφο Επκουρο. γραψε περ τις 108 κωμωδες, απ' τις οποες μως μνο 8 βραβευτκανε σε διαγωνισμος, καθς μας αναφρει σχετικ ο Απολλδωρος. Απ το σνολο δε των ργων του μνο λγα αποσπσματ τους χουν ως σμερα διασωθε. Μετ το θνατ του οι Αθηναοι στησανε τον ανδριντα του στο χρο, που βρισκτανε ττε το θατρο. Οι κωμωδες του ανεβανανε στις Αθηνακς σκηνς μχρι τα χρνια του Πλοταρχου (40-20 μ.Χ.) κι τανε πολ δημοφιλες, κυρως μεταξ των μορφωμνων λακν τξεων. Στην εποχ του θεωρεται τι χει πια παρλθει ο "χρυσς αινας" του αρχαιοελληνικο δρματος κι τι οι ηθοποιο εχαν δη αποκτσει πιο σημαντικ ρλο απ ,τι οι δραματουργο κι απ το ργο του χουν απομενει μνο 5 ελλιπες κωμωδες.
     Σημαντικτερος αντπαλς του ταν ο Φιλμων, προς τον οποο κλινε η προτμηση των Αθηναων. ταν ο εξοχτερος της λεγομνης αττικς σχολς. ταν ανεψις του περφημου επσης κωμωδοποιο Αλξιδος, και μαθητς του Θεφραστου. Το 1ο ργο του Οργ παχθηκε στα 324, και στα 316-5 νκησε στους θεατρικος αγνες. Απ ττε κρδισε λλες 7 νκες. γραψε 100 και πλον κωμωδες, απ τις οποες μνο αποσπσματα διασθηκαν και μερικ γραμμνα σε ππυρο. Ο Πλατος κι λλοι Ρωμαοι τον μιμθηκαν και παρουσασαν, σα δικ τους, ργα του παραφρασμνα. Αργτερα ανευρθησαν κι λλα ργα του σε παπρους, ργα με μικρτερη κταση, που ανακλυψαν, μελτησαν και παρουσασαν, κατ τα νετερα χρνια, κυρως Γερμανο ελληνιστς φιλσοφοι. Μια κωμωδα του, ο «Δσκολος», βρθηκε τελευταα και παρουσισθηκε και στην Αθνα πριν λγα χρνια.



     Γεννθηκε στη Κηφισσι, περ το 342 π.Χ. ταν γιος του Διοπεθη και της Ηγησιστρτης, που φρντισαν για τη μρφωση και τη σωστ ανατροφ του.  Ο Μνανδρος απ μικρς δειξε το ταλντο του στη δραματουργα κι αρχαες πηγς αναφρουν τι σε αυτ παιξε ρλο κι ο θεος του λεξις, που ταν νας απ τους σημαντικος ποιητς της μσης κωμωδας που επηρασε σε μεγλο βαθμ τον νεαρ Μνανδρο. Η οικογνει του ταν ευκατστατη. Η περιουσα που κληρονμησε, του επτρεψε να ασχοληθε με τη συγγραφ. ταν αθλητικς, εμφανσιμος, παρ' τι ελαφρς αλλθωρος, συνφηβος του Επκουρου, του οποου το φιλοσοφικ σστημα σαφς τον επηρασε. Θεος του ταν ο ποιητς της Μσης Κωμωδας λεξις και μλλον ο 1ος του δσκαλος στο θατρο. Ως φηβος μαθτευσε στη περιπατητικ σχολ του Αριστοτλη που στην εποχ του εχε διευθυντ τον Θεφραστο. κανε τη στρατιωτικ του θητεα μαζ με τον φιλσοφο Επκουρο. τανε φλος του Δημητρου Φαληρα, μια φιλα εξ αιτας της οποας, μετ την αποπομπ του Δημητρου, κινδνευσε η ζω του. Θαυμαστς του Μνανδρου υπρξαν ο Δημτριος Φαληρας αλλ κι βασιλις της Αιγπτου, Πτολεμαος ο Α' ο Σωτρ. Ο τελευταος επανειλημμνα τον εχε προσκαλσει στην Αλεξνδρεια, αλλ ο Μνανδρος προτιμοσε να ζει στην Αθνα παρ με πλοτη και τιμς εξαρτημνος απ μια βασιλικ αυλ.



     Το ργο του Μνανδρου ασχολεται με τον καθημεριν νθρωπο κι οι προοδευτικς του αντιλψεις φανονται καθς υπερασπζεται τη γυνακα, τα δικαιματα των παιδιν, μαστιγνει τις κακς πλευρς και συνθειες των ανθρπων και δεχνει συμπθεια πρς τους δολους. Τα ργα του επηρασαν σε μεγλο βαθμ το Ρωμαικ δρμα αλλ και το ευρωπαικ θατρο μετ την αναγννηση. ργα του διασκευσανε κι αντγραψαν οι ρωμαοι ποιητς Τερντιος και Πλυτος, -που ο Κασαρας τον αποκαλοσε μικρ Μνανδρο- κι ταν οι πιο σημαντικς πηγς για το ργο του που θεωρετο χαμνο. Μνο τον 20ο αι. η αρχαιολογικ σκαπνη φερε στο φς σημαντικ ευρματα και ππυρους με ργα του. Το σπτι του βρισκτανε στη Φρεαττδα και κατ τη παρδοση πνγηκε εν κανε μπνιο στην πειρακ ακτ το 292 π.Χ. περπου, σε ηλικα περπου 50 ετν. (Οι ημερομηνες του βου του συζητονται, αλλ οι πιθαντητες εναι το 342-292/1 291/0).
     Οι διφορες βιογραφικς πληροφορες που μαρτυρονται ελγχονται βεβαως, πως συμβανει σε λες σχεδν τις περιπτσεις των αρχαων βιογραφιν και κατ πσα πιθαντητα αποτελονε προν μετατροπς χαρακτηριστικν του ργου του σε βιογραφικ δεδομνα. Σε κθε περπτωση οι αρχαες πηγς συνδουν τον Μνανδρο στεν, α) με τη σχολ του Αριστοτλη κι ειδικ με τον Θεφραστο (ντως οι κωμωδες του απηχον μιαν ηθικ που σχετζεται στεν με τις ρευνες του Περιπτου, αλλ μπορε κλλιστα να κωδικοποιε το Zeitgeist), β) με τον Επκουρο και τον Κπο (η πληροφορα μπορε να εκπορεεται απ τη θεωρομενη στροφ τη κωμωδας προς την ιδιωτικ ζω), γ) με τη φιλομακεδονικ παρταξη κι ειδικ τον Δημτριο Φαληρα, τον 1ο επτροπο των Μακεδνων στην Αθνα (317-307), ο οποος κατλυσε τη δημοκρατα κι επβαλε μια ιδιτυπη μορφ της πατρου πολιτεας (κι αυτ η πληροφορα μπορε να πηγζει απ το γεγονς τι η κωμωδα αυτς της περιδου αποφεγει την εμπλοκ με την κομματικ πολιτικ) και δ) με τον κωμικ ποιητ λεξι, ο οποος αποτελε τρπον τιν τη γφυρα μεταξ Μσης και Νας Κωμωδας..
     Στα πενντα αυτ χρνια της ζως του αφοσιθηκε στη παραγωγικτατη συγγραφικ του δραστηριτητα κι αρθμησε, κατ τον Σουδα, 108 κωμωδες. Απ τα ργα αυτ ακραιος σζεται μνον να και, σε πολ μεγλο μρος τους, η Σαμα κι οι Επιτρποντες, μικρτερα αποσπσματα διαθτουμε απ αρκετ λλα ργα, που αρκον μως για να καταδεξουνε τη μεγλη τχνη του. Το ργο του γινε γνωστ πρσφατα, χρη σε μια σειρ εντυπωσιακ παπυρικ ευρματα. Μολατατα σωθκανε σχεδν ακραιες μερικς απ τις κωμωδες του κι εφσον γνουν ορισμνες συμπληρσεις, εναι δυνατν ακμη και να παρασταθον. Το σγουρο εναι πως ακμη κι αν η αναγνριση του Μεννδρου κατ τη διρκεια της ζως του υπρξε σχετικ περιορισμνη συγκριτικ με τη μεταθαντια φμη του, πολ νωρς καθιερθηκε χι μνον ως ο αναμφισβτητος ηγτης ενς νου θεατρικο εδους, αλλ κι ως ποιητς συγκρσιμος μνο με τον μηρο και τον Ευριπδη.
     Το μοναδικ ολοκληρωμνο ργο του που σζεται εναι ο Δσκολος, που θεωρεται τι το γραψε στο ξεκνημα της καριρας του. Θμα των κωμωδιν του εναι η κοινωνα της Αθνας σε μια εποχ αναστατσεων μετ το θνατο του Μ. Αλεξνδρου. Η δραματικ του τχνη εναι ψογη, με εστοχη απδοση της πραγματικτητας. Ο ρεαλισμς του μως δεν εναι πιστ αντιγραφ της ζως, αλλ δημιουργα τπων που φιλοδοξον να εναι νθρωποι, πως εκφρζεται στο γνωστ στχο του:

   «ως χαρεν εστ’ νθρωπος, αν νθρωπος η».

     Στα ργα του, κυριαρχε ο αστικς κσμος της Αθνας, το κωμικ στοιχεο προκπτει κυρως απ τα αναπντεχα και τις συμπτσεις, τις παρανοσεις και τα παιγνδια της τχης. Δεν τον ενδιαφρουν οι πολιτικς εξελξεις. Εστιζει στα πρσωπα με τις επιθυμες, τα πθη, τα ελαττματα και τις αρετς τους. Οι ιστορες του χουνε σημεον αναφορς τον ρωτα των νων και τις δυσκολες που αντιμετωπζουν μχρι να πετχουνε τη πολυπθητη νωσ τους. Σατρισε λεπττατα κυρως τον ρωτα και την καθημεριν ζω. Ο ποιητς αυτς υπρξεν εξαιρετικ δημοφιλς στην αρχαιτητα, επειδ μως δεν ανταποκρινταν ικανοποιητικ στις αυστηρς προδιαγραφς για αμιγν αττικ διλεκτο, χασε τη θση του σχολικο συγγραφα κι τσι η παρδοση του κειμνου του διακπηκε.
     Για να κατανοσουμε το καινοργιο πο κμισε ο Μνανδρος στη θεατρικ τχνη, θα πρπει να τονε τοποθετσουμε στην εποχ του. Γιατ δεν καινοτμησε τυχαα μες στον αινα που χωρζει τη ζω του απ κενη του Αριστοφνη, κοσμογονικ γεγοντα μεσολβησαν, που δημιοργησαν ολτελα διαφορετικς κοινωνικς συνθκες. Γεννθηκε κι ζησε σ' να κσμο, πο δεν τανε πια πως ο παλις. Ορθοδοξα, παρδοση, ξιες, θιμα, λα πφτουν σ' ερεπια γρω του. Η Αθνα παει να 'ναι πια η καρδι του ελληνικο πολιτισμο. Η δναμη περν απ το να κρτος στο λλο. Τα ργα του αν και διαβζονταν ακμα ως τν 6ο αι. μ.Χ. αινα, δεν μπρεσαν να επιζσουν ως την ακμ του Βυζαντου κι οτε καννα απ' αυτ φτασε στους σγχρονους με μεσαιωνικ χειργραφα. τσι τη φμη για την αξα του Μεννδρου τη διασσανε μονχα λγες Αρχαες μαρτυρες.
     Απ την Αριστοφανικ Κωμωδα με θματα κυρως μυθολογικ-πολιτικ, γλσσα ποιητικ αλλ ελευθεριζουσα με βωμολοχες, χορικ σχετικ με την υπθεση του ργου περσαμε στη Μσα και στη Να Κωμωδα. Η τελευταα διακωμωδε καταστσεις μελν επορης μερδας της κοινωνας, με καθημεριν ομιλα χωρς ακρτητες και χορικ ως εμβλιμα στοιχεα, με σκοπ να περσει συμβατικ ο χρνος και να ξεκουραστε ο θεατς. Αντιπρσωπο της ο Απολλδωρος , ο Δφιλος, ο Ποσεδιππος, ο Φιλμων και σημαντικτερος ο Μνανδρος. Η ιδιατερη σημασα της Νας Κωμωδας κι ειδικ του Μεννδρου βρσκεται στο τι αυτ αποτλεσε πρτυπο για τη νετερη ευρωπακ κωμωδα, μσα απ τα ργα των λατνων κωμικν Πλατου και Τερντιου. τσι, η γννηση της κωμωδας ηθν των νεωτρων χρνων της Ευρπης, που εξελχθηκε ως κοινωνικ κωμωδα με διφορες παραλλαγς, μπορε να τοποθετηθε στο τελευταο 1/4 του 4ου αι. π.Χ. λληνες και λατνοι συγγραφες των 1ων μεταχριστιανικν αινων πιστοποιονε τη δημοτικτητ του, που φανεται κι απ την απεικνιση σκηνικν απ 11 κωμωδες του στο μωσακ πολυτελος κτιρου στη Μυτιλνη, κατ τον 3ο αι. μ.Χ.






     Ο Μνανδρος, ανμεσα στους 64 ποιητς της Νας Αττικς Κωμωδας που γνωρζουμε τα ονματα τους, δκαια χει κερδσει τον ττλο του κορυφαου. Ο ποιητς μως αυτς, που απ συγχρνους και κατοπινος θεωρθηκε σαν νας απ' τους πιο μεγλους Αθηναους δραματουργος, δεν ευνοθηκε ιδιατερα απ τη τχη οτε στα 50 περπου χρνια της ζως του, οτε και μετ το θνατο του. Απ τις εκατ και πνω κωμωδες που εχε γρψει, και παρ το γεγονς πως οι σγχρονο του Αθηναοι τρεφαν θαυμασμ γι' αυτν και το ργο του, πρτο θεατρικ βραβεο δεν πρε παρ μνο για οκτ απ' αυτς. Κι' ακμα, το μεγλο σε γκο -αλλ και θεατρικ και ποιητικ αξα- ργο του στθηκε για πολλος αινες «ο μεγλος γνωστος». Ως τα χρνια μας καμι απ τις κωμωδες του δεν εχε φτσει ολκληρη. Η φμη του για 2.000 περπου χρνια διατηρθηκε μονχα απ' τα μικρ μεγλα αποσπσματα ορισμνων ργων του, τα γνωμικ του που δισωσαν αρχαοι συγγραφες κι απ τις ελεθερες διασκευς ργων του που καναν οι Λατνοι κωμωδιογρφοι. Οι νετεροι ερευνητς υποθετικ μλλον, μπορομε να πομε, εχανε χαρακτηρσει τη τχνη του, τη ποιητικ του προσωπικτητα, ως σημαντικ στη συμβολ του στη Να Αττικ Κωμωδα και την επδρασ του στην εξλιξη γενικ της θεατρικς τχνης.
     Το 1ο μεγλο βμα για τη γνωριμα μας με το Μνανδρο γινε το 1907, ταν πρωτοδημοσιετηκε νας ππυρος που περιεχε μερικ μεγλα αποσπσματα απ κωμωδες του, ανμεσ τους και 350 στχους απ τη Σαμα. Το επμενο βμα γινε στερα απ μισν αινα. Καθς εναι αυτονητο, η ανακλυψη μιας ολκληρης κωμωδας του δεν αποτελε μονχα να θεατρολογικ να φιλολογικ γεγονς, αλλ εναι συγχρνως κι' να γεγονς σημαντικ για τον πνευματικ μας πολιτισμ. Απ τη μεγλη αλυσδα της Ιστορας του Παγκσμιου Θετρου λειπε νας κρκος κι νας κρκος χι κοινς. Το κεν αυτ καλφθηκε μλις στα 1957 απ' τον καθηγητ της Κλασικς Φιλολογας στο Πανεπιστμιο της Γενεης, τον Βικτρ Μαρτν, εκε που λοι πιστψανε πως αυτς θα τανε λγο-πολ ο Μνανδρος που θα ξραμε ρθε μια ακμη εντυπωσιακ ανακλυψη. Στη προσωπικ συλλογ ενς Ελβετο συλλκτη, του Martin Bodmer, η οποα περιλμβανε 22 παπρους που βρθηκαν στην Αγυπτο το 1952 και τους εχε αγορσει, ανακαλφθηκε ππυρος που περιεχε πια το 1ο ολοκληρωμνο, ακραιο ργο του Μεννδρου, τον Δσκολο. Ο Ππυρος Bodmer, που ξεκνησε να εκδδεται το 1958 με την κδοση να ολοκληρνεται το 1969, κι επτρεψε την ασφαλ αναγνριση ενς ατατιστου μχρι ττε παπυρικο αποσπσματος, που 'χε δημοσιευτε το 1913 κι ταν γνωστ ως Comoedia Florentina, με την Ασπδα και ο Μαρτν αναγνρισεν επσης το κεμενο τς κωμωδας του, Δσκολος Μισνθρωπος, κωμωδα που αφο μεταγρφηκε, τυπθηκε το 1958 στη Γενεη, γεγονς που χαιρετστηκε μ' ενθουσιασμ απ' τους ελληνιστς λου του κσμου. Συμπλρωσεν επσης σημαντικ τις γνσεις μας για τους Επιτρποντες και τη Περικειρομνη.
     Στον διο αυτ ππυρο υπρχε και το μεγαλτερο μρος (εκτς απ κεν στην α' και β πρξη) της κωμωδας Σαμα, συγκεκριμνα, 400 ακμα στχοι, μαζ με κενους που ταν δη γνωστο εδ και 50 τη. Το κεμενο μως αυτ δεν εδε το φως της δημοσιτητας παρ μνο το 1969. Στο μεταξ, απ μια περεργη σμπτωση κι λλοι ππυροι τα τελευταα χρνια μας αποκαλπτουν εκτεταμνα κομμτια απ χαμνες κωμωδες του ποιητ, που τη στιγμ αυτ βρσκεται στο κντρο των φιλολογικν μελετν. κτοτε, αρκετο ακμη ππυροι συμπλρωσαν τις γνσεις μας: αποκτσαμε, μεταξ λλων, αρκετ καινορια αποσπσματα απ τους Επιτρποντες, τον Μισομενο και τους Σικυωνους (η τελευταα αυτ ανακλυψη γινε το 1964), εν το 2003 ρθε στο φως να ακμη εντυπωσιακ καινοριο ερημα, σπραγμα περγαμηνο κδικα απ το Βατικαν με 200 περπου γνωστους μχρι ττε στχους απ τη κωμωδα Ττθη.
     Ο Μνανδρος, μθος για πολλος αινες, πατρας του ρωμακο θετρου, πρδρομος της κομντια ντελ ρτε και κατπιν του Κορνιγ και του Μολιρου, χει εκτιμηθε περισστερο στη Δση παρ στην Ελλδα.
     Δεν γνωρζουμε μετ βεβαιτητας αν ο Καβφης παρακολουθοσε τη φιλολογικ κνηση στα 1893, ταν γραψε το σοντο του Θεατς Δυσαρεστημνος, αν γνριζε με λλα λγια τι 2 χρνια πριν εχε δημοσιευτε η Membrana Petropolitana. Προσωπικ, πντως, το θεωρ πολ πιθαν το ποημα αυτ να εκφρζει το κλμα του ενθουσιασμο και της αδημονας που η δημοσευση της Membrana προκλεσε, αφο με παρμοιο τρπο ο Καβφης χαιρτισε τη μερικ ανδυση απ το σκτος της λθης κι ενς λλου μεγλου χαμνου της αρχαιτητας του Ηρνδα (Οι μιμαμβοι του Ηρνδου). Σε τελικ ανλυση δεν χει και μεγλη σημασα· σοφοὶ προσιντων αἰσθνονται: ο Καβφης επρκειτο να βισει απ κοντ την ανακλυψη του Μεννδρου, αφο ο Μνανδρς μας εναι δρο της δικς του αιγυπτιακς γης.
     Παραθτω εδ ως κατακλεδα αυτο του κειμνου τον Θεατ Δυσαρεστημνο:

«Απρχομαι, απρχομαι. Μη κρτει με.

Της αηδας και ανας εμαι θμα.».
«Πλην μειν’ ολγον χριν του Μεννδρου. Κρμα
τσον να στερηθς». «Υβρζεις, τιμε.

Μνανδρος εναι τατα τα λογδια,
ξεστοι στχοι και παιδιαριδες ρμα;
φες ν’ απλθω του θετρου παραχρμα
και λυτρωθες να στρψω εις τα δια.

Της Ρμης ο αρ σ’ φθειρεν εντελς.
Αντ να κατακρνης επαινες δειλς
κι επευφημες τον βρβαρον -πς λγεται;

Γαβρντιος, Τερντιος; -στις απλς
δια Λατνων ατελλνας ων καλς,
την δξαν του Μεννδρου μας οργεται».    Κ. Καβφης

     Ο Αλκφρων ταν αρχαος λληνας επιστολογρφος, που ζησε στα τλη του 2ου και στις αρχς πιθανς του 3ου αι. μ.Χ.. Συνγραψε επιστολς σε 4 βιβλα (Αλιευτικα, Αγροικικα, Παραστων, Εταιρικα). Οι 1ες 2 κατηγορες αφορονε τη ζω της υπαθρου, εν οι λλες 2 αναφρονται στη ζω στεως και κινονται μσα στο χρο των διασκεδσεων και του αγοραου ρωτα.  Απ το σνολο των επιστολν του χουνε διασωθε ως τις μρες μας 124. λες οι επιστολς του εναι φανταστικς και θεωρονται υποδεγματα φους στη γραφ. Οι επιστολς αυτς διακρνονται για τη λεπττητα αισθημτων και γλσσας, τρυφερτητα, ζωντνια εικνων και πρωτοτυπα. Ειδικτερα οι αμοιβαες επιστολς Μεννδρου και Γλυκρας (ο Μνανδρος εναι ο γνωστς μας πλον κωμωδιογρφος, εν η Γλυκρα μια γνωστη κοπλα) εμπεριχουνε πολλ κι ενδιαφροντα στοιχεα για τη ζω και το ποιητικ ργο του Μεννδρου.
     Η Γλυκρα, η οποα εχε για μακρ διστημα -με αφορμ τις αναφορς του Αθναιου και του Ρωμαου ποιητ Μαρτιλη- θεωρηθε να κεφλαιο του βου του ποιητ, δεν υπρξε ιστορικ πρσωπο. Η επινηση μιας πραγματικς Γλυκρας ταν το φυσικ επακλουθο του γεγοντος τι ο Μνανδρος εχε γρψει κωμωδα με ττλο Γλυκρα κι εχε επσης χρησιμοποισει το νομα στη Περικειρομνη.
Παρακτω θα παρατθε απσπασμα απ το γρμμα.

   "Το γρμμα του βασιλι που μου 'στειλες το διβασα, Μνανδρε, αμσως και μα τη θε μας Καλλιγνεια, που στο να της τρα βρσκομαι, το καταχρηκε η ψυχ μου· κυριολεκτικ, δεν μποροσα να συγκρατηθ απ τη χαρ μου, τσο που το πρσεξαν λες οι γυνακες που ταν γρω μου: η μνα μου, η αδερφ μου η Ευφρνιον κι η φλη μου που ξρεις -αυτ που δεπνησε τσες φορς στο σπτι σου και που επαινοσες τον ωραο της λγο («σαν να 'χε γεννηθε στην Αθνα»), λες και φοβσουν να επαινσεις την δια -ττε που χαμογλασα και σου ᾽δωσα να εξαιρετικ θερμ φιλ- δεν το θυμσαι, Μνανδρε;
     ταν λοιπν εδανε το πρσωπ μου και τα μτια μου να δεχνουν ασυνθιστη χαρ, με ρτησαν:
 «Τι μεγλο καλ σου συνβη, καλ μας Γλυκρα, και σε βλπουμε τρα τσο αλλαγμνη στην ψυχ, στο
σμα, στα πντα; Εσ λμπεις ολκληρη, κι αυτ σου η λμψη δεχνει πως σου συνβη κτι πολ ευχριστο,
πως μια ευχ σου εισακοστηκε».
 «Ο Πτολεμαος», τους επα, «τον Μνανδρ μου, ο Πτολεμαος, ο βασιλις της Αιγπτου, τον κλεσε δνοντς του-πς να το πω;- το μισ του βασλειο» -λα αυτ, ββαια, τα επα με ξεχωριστ μφαση και με ανεβασμνο τον τνο της φωνς μου, στε να τ᾽ ακοσουν λες οι γυνακες που ταν εκε, και, φυσικ, κουνντας κι επιδεικνοντας με καμρι το γρμμα με τη βασιλικ σφραγδα.
 «Και συ χαρεσαι που εκενος φεγει κι εσνα σε αφνει εδ;», με ρτησαν. Αυτ, φυσικ, δεν μποροσε, Μνανδρε, να εναι αλθεια. Εγ, μα τις θες, και βδι, που λει η παροιμα, να μου το ᾽λεγε, δεν θα μποροσα να πιστψω πως ο Μνανδρς μου θα θελε θα μποροσε ποτ ν᾽ αφσει στην Αθνα τη Γλυκρα του και να κνει, μνος του, δχως εμνα δπλα του, τον βασιλι στην Αγυπτο, την Αγυπτο με λα της τα πλοτη και λα της τα αγαθ. Απεναντας, απ το γρμμα που διβασα ταν φανερ πως ο βασιλις ταν καλ πληροφορημνος για τη σχση μου μαζ σου και θελε καλοσυντα να σε πειρξει με υπαινιγμος, χρησιμοποιντας, στην αιγυπτιακ του παραλλαγ, το αττικ φος και πνεμα.
     Προσωπικ εμαι πολ ευχαριστημνη που η ιστορα του ρωτ μας ταξδεψε ως την Αγυπτο κι ως το βασιλι· κι εξπαντος, απ᾽ ,τι κουσε, ο βασιλις θα ᾽χει πεισθε πως κυνηγει το αδνατο ταν θλει να ταξιδψει η Αθνα σ᾽ αυτν.
     Τ εναι, πργματι, η Αθνα δχως τον Μνανδρο;
     Και τ εναι ο Μνανδρος δχως τη Γλυκρα;
     Εγ του ετοιμζω τις μσκες, εγ του ντνω τους ηθοποιος, και εμαι πντα στα παρασκνια, κρατντας σφιγμνα τα δχτυλ μου και τρμοντας απ την αγωνα, σπου το κοιν να ξεσπσει σε χειροκροτματα· ττε πια ανασανω ανακουφισμνη, μα την ρτεμη, και σε παρνω σφιχτ στην αγκαλι μου, εσνα, τον μεγλο δημιουργ των περφημων θεατρικν ργων.
     Αυτ μως, Μνανδρε, που επα ττε στις φλες μου πως μ᾽ κανε ευτυχισμνη ταν τι δεν εναι μνον η Γλυκρα που σ᾽ αγαπει, αλλ και βασιλιδες μακρινο, πρ᾽ απ᾽ τη θλασσα, κι τι η φμη σου, περνντας τις θλασσες, κανε παντο γνωστ τα χαρσματ σου. Η Αγυπτος, ο Νελος, το ακρωτριο του Πρωτα και το παρατηρητριο στο νησ Φρος, λα εναι ξεσηκωμνα, θλοντας να δουν τον Μνανδρο και να ακοσουν τους φιλργυρους, τους ερωτευμνους, τους δεισιδαμονες, τους πιστους, τους πατερδες, τους γιους, τους δολους και γενικ λα τα πρσωπα που εκενος ανεβζει στη σκην. λους αυτος θα τους ακοσουν, τον Μνανδρο μως δεν θα τον δουν εκτς κι αν ρθουν στην Αθνα, στο σπτι της Γλυκρας, και δουν την ευτυχα μου -ο Μνανδρος βρσκεται με τη δξα του παντο, νχτα και μρα μως αγκαλιζει εμνα".

    Στη ΠΑ σζονται 2 αμφισβητομενα επιγρμματ του (VII 72 και ΧΙ 438).

                Ρητ του:

Αν απ τη ζω σου αφαιρσεις την περοδο που περνς δυστυχισμνα, ττε αυτ περιορζεται σε πολ μικρ χρονικ διστημα.
Αν δεν συγκρατες τη γλσσα σου θα σε βρουν συμφορς.
Εμαι ευτυχισμνος γιατ δεν χω γυνακα.
Η αλθεια εναι τι το να παντρευτε καννας εναι κακ, αλλ αναγκαο κακ.
Η ειρνη δνει ψωμ στον γεωργ, ακμα κι αν βρσκεται ανμεσα στα βρχια, αντθετα ο πλεμος του φρνει δυστυχα κι αν ακμα βρσκεται στον πιο πλοσιο κμπο.
Κθε δρο που προσφρεται, κι αν εναι μικρς αξας, εναι μεγλο, αν δνεται με καλ διθεση.
Καθνας κτω απ' την δια του κακα σαπζει.
Κενος που επιθυμε, κοιτζοντας και περιμνοντας μνο, εναι κακς κριτς της αλθειας.
Κοντ στο καλ φυτρνει και το κακ.
Κρη της παντρεις, κι αν καθλου δεν μιλει, πολλ λει με τη σιγ της.
Λγο βαστει ο θυμς σων αγαπον πραγματικ.
Ο νθρωπος που δεν χει ιερ οτε σιο και που χει χσει το ασθημα του φβου, αυτς φτασε στο ζενθ της αναδειας.
Ο νθρωπος πρπει να εναι σε κθε στιγμ τοιμος για κθε ενδεχμενο της ζως, γιατ τποτα σ' αυτ δεν εναι σταθερ.
Ο ρλος της γυνακας πρπει να εναι βοηθητικς και τη διοκηση του σπιτιο πρπει να χει ο ντρας. Γιατ δεν υπρχει καμι οικογνεια που διοικθηκε απ γυνακα και δεν καταστρφηκε.
Ο χρνος φρνει στο φως την αλθεια.
Πολλς φορς το ρητ “γνθι σαυτν” δεν λγεται σωστ. Καλτερα θα ταν να λγαμε “γνρισε τους λλους ανθρπους”.
Πσο ευχριστο πργμα εναι να ζουν τ' αδρφια μονοιασμνα.
Πσο ωραα εναι η καλοσνη ταν συνοδεεται απ τη σωφροσνη.
Τποτα δεν εναι τσο ευχριστο στους ανθρπους σο το να συζητον τα ξνα ζητματα.
Το να λες την αλθεια εναι πντα η καλτερη μθοδος κι ο ασφαλστερος δρμος για τη ζω.

Δρυὸς πεσοσης πᾶς ἀνὴρ ξυλεεται.
Ἔστι Δκης ὀφθαλμς, ὅς τὰ πνθ' ὁρᾷ.
λγε τι σιγς κρεττον, σιγν χε.
να λες κτι καλτερο απ την σιωπ να σωπανεις.
Λαν φιλῶν σεαυτὸν οὐχ ἕξεις φλον.
Εν αγαπς υπερβολικ τον εαυτ σου, δε θα χεις φλους.
Μια κρη της παντρεις κι αν ακμη δεν μιλ καθλου, πλεστα σα πργματα με τη σιωπ της λει (για τον εαυτ της).
ὃν οἱ θεοὶ φιλοῦσιν ἀποθνῄσκει νος
ποιον οι θεο αγαπον πεθανει νος
Ο φθονερς αυτ πολμιος συνσταται. Αυθαιρτοις γαρ συνχεται λπαις αε.
Ο φθονερς γνεται εχθρς του εαυτο του. Γιατ κατχεται συνχεια απ λπες που μνος του προκαλε.
Τοτ' εστ το ζην, μη σεαυτ ζην μνω.
Ζω εναι να μη ζεις μνο για τον εαυτ σου
τῶν δ’ ἀναγκαων λγειν πλεον’ οὐκ ἀνδρὸς νομζω·
Ὡς χαρεν ἄνθρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ.
Πσο χαριτωμνος εναι ο νθρωπος, αν εναι νθρωπος.
Το ανρωτο κρασ σε κνει να μη μπορες να σκεφθες λογικ
Θλασσα και πυρ, και γυν τρτον κακν.
Το δις εξαμαρτεν τ’ αυτν ουκ ανδρς σοφο.
ρωτα παει λιμς χαλκο σπνις.
τον ρωτα τον σταματ η πενα η λλειψη χρημτων
Γυν γαρ ουδν οδε πλην βολεται.
η γυνακα δεν ξρει τποτα εκτς απ αυτ που θλει
Θνητς γεγονς νθρωπε, μη φρνει μγα.
αφο γεννθηκες θνητς νθρωπε, μην χεις μεγλες ιδες
Κρνει φλους ο καιρς, ως χρυσν το πυρ.
Ζμεν γαρ ο ως θλομεν, αλλ’ ως δυνμεθα.
Ανρ δκαιος πλοτον ουκ χει ποτ.
Βιο γαρ ουδες ον προαιρεται βον.
καννας δεν ζει τη ζω που διαλγει να ζσει
Τα δνεια δολους τους ελευθρους ποιε.
Γυναιξ πσαις κσμον η σιγ φρει.
σε λες τις γυνακες η σιωπ εναι στολδι
Γυν δικαα του βου σωτηρα.
η καλ γυνακα εναι σωτηρα στη ζω -ενς ντρα.
Φσιν πονηρ μεταβαλεν ου ρδιον.
δεν εναι εκολο να αλλξει νας κακς χαρακτρας
Ανρ ο φεγων και πλι μαχσεται.
Αυτς που αποφεγει τη μχη στο τλος θα τη δσει.
Υγεα και νους εσθλ τω βω δο.
υγεα και μυαλ εναι δυο θαυμαστ πργματα στη ζω
μη γμει το σνολον γαμν κρτει.
ρκον δε φεγε και δικαως και αδκως.
απφυγε τους ρκους ετε δικαιολογημνα ετε αδικαιολγητα
Τμα το γρας, ου γαρ ρχεται μνον.
Ξνους ξνιζε και συ γαρ ξνος γ’ ση.
Ο μη δαρες νθρωπος ου παιδεεται.
Ανρ δ’ βουλος ηδονας θηρεεται.
ο νθρωπος χωρς θληση πινεται με τις ηδονς
Γρμματα μαθεν δει, και, μαθντα, νουν χειν.
Ο κβος ερρφθη.
Γρων εραστς, εσχτη κακ τχη.
Αγπης δε ουδν μεζον οτε σον εστ.
Λαβν απδος νθρωπε και λψη πλιν.
να ανταποδδεις αυτ που παρνεις και θα ξαναπρεις
Πας ερυθριν χρηστς εναι μοι δοκε.
κποιος που κοκκινζει απ ντροπ νομζω πως εναι καλς
Αδνατον τ' αληθς λαθεν.
αδνατο να κρυφτε η αλθεια
Ρμα παρκαιρον τον λον ανατρπει βον.
μια αταριαστη κουβντα μπορε να σου καταστρψει τη ζω
Εν δ’ χωμεν χρμαθ’, ξομεν φλους
αν χουμε λεφτ, θα χουμε και φλους
Θλω τχης σταλαγμν φρενν πθον.
Προτιμ μια σταλαγματι τχης, παρ να πιθρι μυαλ
Αιδς του κλλους ακρπολις.
η ντροπ εναι το κστρο της ομορφις
Ες εστι δολος οικας, ο δεσπτης.
νας εναι ο δολος στο σπτι, ο κτοχς του
Μμνησο νος ων, ως γρων ση ποτ.
να θυμσαι ταν εσαι νος τι και συ θα γνεις γρος
Βακτηρα εστ παιδεα βου.
Η μρφωση εναι στριγμα της ζως
Λπης ιατρς εστν ανθρποις λγος.
Γμει δε μη την προκα αλλ την γυνακα.
Πντων των αναγκαων κακν ιατρς χρνος εστν.
Στρφει δε πντα τα εν βω μικρ τχη.
λα τα αλλζει στη ζω λγη τχη
Βος βου δεμενος ουκ στιν βίος.
η ζω που φοβται τη ζω δεν εναι ζω
Γυναικς εσθλς εστι σζειν οικαν.
καθκον της καλς γυνακας εναι να σζει το σπτι της
Κακος ομιλν καυτς εκβσει κακς.
αν συναναστρφεσαι κακος, και συ θα γνεις κακς.
Μνη σιγ μεταμλειαν ου φρει.
μνο η σιωπ δεν δεχνει μεταμλεια
Μη λοιδρει γυνακα μηδ νουθτει.
μοια πρνη δκρυα και ρτωρ χει.
Θεο σβου και πντα πρξεις ενθως.
Εν τος κακοσι τους φλους ευεργτει.
να ευεργετες τους φλους ταν τους συμβανει κτι κακ
Χρυσς και γυν τους φλους εχθρος ποιε.
Χριν λαβν μμνησο και δους επιλαθο.
αν δεχτες μια χρη, να τη θυμσαι και αν δσεις, ξχασ την.
Ανδρς πονηρο φεγε συνοδαν αε.
Αρχς τετευχς, σθι τατης ξιος.
αν αποκτσεις κποιο αξωμα, φανο αντξις του
Ουδες ανγκης μεζον ισχει νμος.
δεν υπρχει νμος που να υπερισχει της ανγκης
Βολου δ’ αρσκειν πσι, μη σαυτ μνον.
να επιδικεις να εσαι αρεστς σε λους, χι μνο στον εαυτ σου
Ψυχς νοσοσης εστ φρμακον λγος.
Θεν νειδος τους κακος ευδαιμονεν.
εναι ντροπ για τους θεος να καλοπερνον οι κακο
παξ γαρ εξουσα, ισχν λαβοσα, ουδν του οικεου συμφροντος κρνει λυσιτελστερον.
Γυν το σνολν εστι δαπανηρν φσει.
στο σνολ τους οι γυνακες εναι εκ φσεως σπταλες
Βον καλν ζης αν γυνακα μη χεις.
Ισχυρν χλος εστν, ουκ χει δε νουν.
Η γλσσα πολλος εις λεθρον γαγεν.
Θαντου μνον ουκ στιν επανρθωμα.
Γλως καιρος κλαυθμτων παρατιος.
το γλιο σε ακατλληλη στιγμ, γνεται αιτα για κλματα
Αβουλα γαρ πολλ βλπτονται οι βροτο.
με την λλειψη θλησης πολλ ζημινονται οι θνητο
Μετ την δσιν τχιστα γηρσκει χρις.
μετ τη δωρε, η χρη ξεχνιται πολ γργορα
Θεν επιορκν μη δκει λεληθναι.
Μη νομζεις τι αν παραβες ρκο, ο θες θα ξεχσει
Λγον παρ’ εχθρο μη ποθ’ ηγση φλον.
τα λγια του εχθρο σου μη τα θεωρσεις ποτ φιλικ
Φασ κακστους οι πονηρο τους καλος.
οι πονηρο κατηγορον τους καλος τι εναι κκιστοι
Αθνατον οργν μη φλαττε, θνητς ων.
Κενς δε δξης ουδν αθλιτερον.
δεν υπρχει τποτα πιο θλιο απ την κενοδοξα
Δειλο γαρ αντρς δειλ και φρονματα.
που βα πρεστι, ουδν ισχει νμος.
Λοντι κρεττον γυναικ συμβιον.
καλτερα να ζεις με λιοντρι παρ με γυνακα
Φιλε δ’ εαυτο πλεον ουδες ουδνα.
Μτηρ απντων γαα και κοιν τροφς.
Δι πεναν μηδενς καταφρνει.
να μη περιφρονες κανναν για τη φτχεια του
Ανρ πονηρς δρσσεται προν λγον. χει γαρ αυτς τους λγους σπερ δλους.
Γυν γυναικς πποτ’ ουδν διαφρει.
γυνακα απ γυνακα δεν διαφρει σε τποτα
Αε κρτιστον εστ τα αληθ λγειν εν παντ καιρ
Δκαια δρσας, συμμχους ξεις θεος.
αν κνεις δκαιες πρξεις, θα χεις συμμχους τους θεος
Βουλμεθα πλουτεν πντες αλλ’ ου δυνμεθα.
λοι θλουμε να βγλουμε λεφτ, αλλ δεν μπορομε
Γυν δε κολακεει σε του λαβεν χριν.
Ως μγα το μικρν εστιν εν καιρ δοθν.
πσο μεγλο εναι και το πιο μικρ που δθηκε στην ρα του
Καλν φρουσι καρπν οι σεμνο τρποι.
Πειρ τχης νοιαν ανδρεως φρειν.
προσπθησε να αντιμετωπζεις με γενναιτητα τη δυσμνεια της τχης
Η κοιλα και πολλ χωρε κωλγα.
Θες συνεργς, πντα ποιε ραδως.
ταν ο θες βοηθ, λα τα κνει εκολα
Αρετς απσης σεμνς ηγεται λγος.
Δι τας γυνακας πντα τα κακ γίγνεται.
Οξς θεν οφθαλμς ες το πανθ’ ορν.
εναι κοφτερ το μτι των θεν στο να τα βλπουν λα
Εξ ηδονς γαρ φεται το δυστυχεν.
Ββαιος σθι και βεβαοις χρ φλοις.
Ανδρν δε φαλων ρκον εις δωρ γρφε.
Εχθρος απιστν οποτ’ αν πθοις βλβην.
αν δεν εμπιστεεσαι τους εχθρος σου δεν πρκειται ποτ να ζημιωθες
Εκ των γυναικν λλυται κσμος πας.
Θησαυρς εστι των κακν κακ γυν.
η κακι γυνακα εναι αποθκη συμφορν
γει δε προς φως την αλθειαν χρνος.
Νους στι πντων ηγεμν των χρησμων.
Αλωτ γγνεται επιμελεα και πνω παντα.
λα μπορε να τα κατακτσει κανες με σκληρ δουλει κι επιμλεια
μη ποει το κρυπτν μνος ποει.
Χειρ χερα νπτει.
Ο συκοφντης εστ τοις πλας λκος.
ο συκοφντης εναι λκος για τους γρω του
Ανεξταστον μη κλαζε μηδνα.
Υπρ σεαυτο μη φρσης εγκμιον.
Ουδεὶς νοες μεν οδεν, δε ποιες βλπει.
καννας δεν ξρει αυτ που σκφτεσαι, βλπει μως αυτ που κνεις
μη προσκει μητ’ κουε μηθ’ ρα.
αυτ που δεν πρπει, μτε να τ’ ακος μτε να τα βλπεις.
Νμος πονηρς ανομαν παρεισφρει.
Ραθυμα τα πολλ’ ελαττοσθαι ποιε.
η τεμπελι κνει να λιγοστεουν τα πολλ
Γλως καιρος εν βροτος δεινν κακν.
το καιρο γλιο εναι μεγλο κακ για τους θνητος
Αυθαρετος λπη ’στιν η τκνων σπορ.
οικειοθελς λπη εναι να σπρνεις παιδι
Το πολλ τολμν πλλ᾽ αμαρτνειν ποιε.
αν τολμς πολλ, κνεις και πολλ λθη
Δυσπαρακολοθητν τι πργμ’ εστν η τχη.
Τη τχη δεν μπορε κανες να τη παρακολουθσει εκολα
παντα καιρῷ χριν χει τρυγμενα.
λα σα αξιοποιονται στην ρα τους εναι ωραα
Ευχς δικαας ουκ ανκοοος θες.
Θε μχεσθαι δεινν εστι και τχη.
Εναι φοβερ εναι να αντιμχεται κανες θε και τχη
παντας αυτν κρεσσονας ανγκη ποιε.
λους η ανγκη τους κνει δυναττερους
Η μεστης εν πσιν ασφαλστερον.
Καιρν μεταβολν πντοτε χρη σε σκοπεν.
ση λεανης και γυναικς ωμτης.
Αρχς απσης ηγεμν στω λγος.
Λιμ γαρ ουδν εστιν αντειπεν πος.
στην πενα δεν μπορες να πεις αντθετο λγο
Ανρ φρνιμος ουκ χει πολλος λγους. Το γαρ λαλεν περισσ της αγροικας.
Τερπνν κακν πφυκεν ανθρποις γυν.
Ουκ στιν στις την τχην ου μμφεται.
Κακν φυτν πφυκε βω γυν κακ.
Ανπαυσις πνος εστ πντων των κακν.
Υφ’ ηδονς ο φρνιμος ουχ αλσκεται.
Μηδν ανακοινο τη γυναικ χρσιμον.
Δις προς τον αυτν αισχρν προσκροσαι λθον.
Αι γαρ σωματικα απολασεις πλεον χουσι το οδυνηρν του ηδος.
Χαλεπν θυγτηρ κτμα και δυσδιθετον.
Βουλ πονηρ χρηστν ουκ χει τλος.
η πονηρ ( η κακ) πρθεση δεν οδηγε σε καλ
κουε πντων, εκλγου δ᾽ συμφρει
να τα ακος λα, αλλ να διαλγεις αυτ που σε συμφρουν
Ο γραμμτων πειρος ου βλπει βλπων.
Ως ηδ το ζην μη φθονοσης της τχης.
Πράττων τα σαυτο, μη τα των λλων σκόπει.
κνοντας αυτ που χεις να κνεις, μη κοιτς τι κνουν οι λλοι
πνος τα μικρ του θαντου μυστρια.
Μη σπεδ’ μη δει, μηδ’ δει σπεδειν μνε.
Βλτιστε, μη το κρδος εν πσι σκπει.
Μιμο τα σεμν, μη κακος μιμο τρπους.
ψγομεν ημες, τατα μη μιμώμεθα.
Ταμιεον εστ αρετς η σωφροσνη.
Το πολλ πράττειν πολλς και λπας χει.
ργοις φιλπονος σθι, μη λγοις μνον.
Ου παντελς δει τοις πονηρος επιτρπειν, αλλ’ αντιτττεσθαι.
να μην υποκπτουμε εντελς στους κακος, αλλ να αντιδρομε
Ζμεν αλογίστως προσδοκοντες μη θανεν.
Η δοσα πντα και κομζεται φσις.
Βον πορζου πντοθεν πλην εκ κακν.
Καλς ακούειν μλλον πλουτεν θέλε.
καλτερα να θλεις να σε επαινον παρ να εσαι πλοσιος
πνος θαντου γαρ προμελέτησις τυγχάνει.
σοι δεν χουν δικ τους προσντα, καταφεγουν στους ενδξους προγνους και παπποδες τους, με λλα λγια, σε τφους και μνματα.


                  ργα Του, -λγα λγια, απσπασμα

     Η Περικειρομνη (Τι πιο ερεθιστικ και δσκολο απ να ργο σχεδν ξεχασμνο και παραμελημνο πως η Ασπδα του Μεννδρου να βρεθε στα χρια ενς σγχρονου σκηνοθτη και μεταφραστ) εναι απ τα λγα ργα του Μεννδρου που χει σωθε με μικρς απλειες στχων, κατ τη σγχρονη ειδησεογραφα. Προστθηκε ως πρσωπο το παραπαδι Σκαπνο, αναφορ στη commedia dell’arte. Σε μερικ σημεα χει διατηρηθε το αρχαο κεμενο, που δε δημιουργε δυσκολες κατανησης, επισημνοντας τσι τη συνχεια της γλσσας μας. (Σημ: Περκειρομνη, απ το περ και κερομαι που σημανει κουρεω, κουρεομαι, αλλ και αποκβω, καταστρφω).
     Η γλσσα του Μεννδρου εναι απλ, οι ρως του καθημερινο σε καταστσεις ρεαλιστικς. Η πινελι του σκιαγραφε χαρακτρες που εξελσσονται στη διρκεια του ργου, με σεβασμ στις Αξες: αξιοπρπεια, μετνοια, αγπη. Ο οξθυμος πολεμιστς αναγνωρζει το λθος του και ζητ την επανασνδεση της σχσης με την αγαπημνη του. Η κοπλα, κυρα του εαυτο της, νιθει τη προσβολ, μεγαλθυμη μως συγχωρε το πρεπο φρσιμο του αρραβωνιαστικο της. Ο γρο-φλος μμφεται τον εαυτ του για την αδυναμα του στις κακοτυχες και προσπαθε πια να δνει σωστς συμβουλς. Η θετητα γνοια, που παρνει στην οικεα διασκευ και την αντθετ της ψη ως Γνση, παζει καταλυτικ ρλο ετε ως Πεπρωμνο ετε ως ο διος ο ποιητς που κατατοπζει τους θεατς και ζητ την ενοι τους.
     Και τα υπλοιπα μως πρσωπα του ργου διανθζουν το ργο:
Μοσχωνας, νεαρς κανακεμνος, λλοτε ορμητικς στον ρωτ του κι λλοτε μελαγχολικς
Δος, ο δολος με τις κατεργαρις και τα σκαρφσματα του
Δωρδα, η ομογλακτη φλη με τη γυναικεα διασθηση κι ευαισθησα
Σωσας ο επιστθιος συμπολεμιστς στα πρτυπα του ομηρικο ρωα σε μια εποχ που η αγλη του πολμου χει ξεπεραστε απ τη σνεση και τη διπλωματα.
     Το ργο αποπνει δροσι και διαχρονικτητα, καθς σ’ αυτ βλπομε τις αδυναμες -τα ελαττματα αλλ και τον αγνα- τις αρετς του ανθρπου.
Χορικ:
   Στο α' χορικ υμνεται η θλασσα κι η ελληνικ φση, παργοντες που συνηγορον στην ανπτυξη του ελεθερου πνεματος και του ρωτα για τη ζω.
   Στο β' χορικ βουβ πρσωπα που επδησαν απ να καβειρικ αγγεο, εν πσω τους εναι νας ξλινος αναθηματικς πνακας της Κορνθου του 540π.Χ. Η κυρ Μυρρνη εμφανζεται ως φιγορα του θετρου σκιν -εν στο αρχικ κεμενο εναι βουβ πρσωπο που με τη φιγορα του Καραγκιζη ξεπδησαν απ να καβειρικ αγγεο, εν το Κολλητρι εναι απ να ξλινο αναθηματικ πνακα της Κορνθου του 540 π.Χ. Παρ’ λο που επικρατε η ποψη τι το θατρο σκιν ρθε στη χρα μας επ Τουρκοκρατας σως αν ανατρξουμε στα μελανμορφα αγγεα της ελληνικς αρχαιτητας ν’ ανακαλψουμε μια λλη εκδοχ για τις ρζες του. Ο Κ. Μπρης σε μελτη του καταλγει πως «ο λεγμενος τορκικος καραγκιζης κατγεται απ λατρευτικς εκδηλσεις των Ελευσνιων και των Καβεριων Μυστηρων, πως διαμορφθηκαν στην αρχαα Αθνα». Κι λλοι μελετητς ( Ι. Παμποκης, ο ζωγρφος Τσαροχης, ο ποιητς & ζωγρφος Εγγονπουλος) συμφωνον στην ελληνικ καταγωγ του καραγκιζη.
   Στο γ' χορικ η θετητα συμπαραστκεται στον ερωτευμνο νεαρ με να μικρασιτικο τραγοδι και στη συνχεια μ’ να σγχρονο στχο υμνε τον καημ της αγπης.
   Στο δ' χορικ σ’ να χορ κατεξοχν ομαδικ υπογραμμζεται η συντροφικτητα ως στοιχεο μυνας σε δσκολες στιγμς που η Μορα επιφυλσσει. Η θετητα γνοια-Γνση μως παραγγλλει τι «τρωτη ασπδα εναι το Δκαιο στη καρδι μας».
   Το ργο τελεινει με το ε' χορικ, να πανηγρι χαρς και θριμβου της αγπης, σαν αυτ στα οποα μετχουμε σε κοινωνικς εκδηλσεις του καιρο μας, που «μαντινδες μοιρζονται με ζχαρη απνω», αποστγματα λακς σοφας και λεβεντις.
     Υπθεση του ργου:

     Ο Μοσχωνας κι η Γλυκρα εναι δδυμα αδλφια που ανεθρφησαν απ διαφορετικς γυνακες, καθς ο πατρας τους Πταικος, τα δωσε προς κθεσιν* ταν γεννθηκαν, γιατ η μητρα τους πθανε στη γννα κι ακμα εχε χσει λη τη περιουσα του. Η Γλυκρα ξρει το μυστικ, γι’ αυτ δεν αντιδρ, ταν ο γετονας Μοσχωνας τη φιλ. Ο αρραβωνιαστικς της μως Πολμωνας που βλπει τη σκην οργζεται και της κβει τις πλεξδες. Αυτ καταφεγει στη κυρ Μυρρνη, που εναι η θετ μητρα του αδελφο της, για να της αποκαλψει τη συγγνεια και να ζητσει βοθεια. Ο δολος Δος μως λει ψματα στο Μοσχωνα τι γι' αυτν πγε στο σπτι του η κοπλα.
     Ο Πολμωνας ζητ τη συνδρομ του γρου φλου του Πταικου ως μεσολαβητ για να τονε συγχωρσει η Γλυκρα και του δεχνει τα πργματ της. Ανμεσα σ’ αυτ υπρχει και το πλουμιστ υφαντ που ταν τυλιγμνο το μωρ. Απ το φασμα αυτ οδηγεται ο Πταικος στην αναγνριση των παιδιν του, Μοσχωνα και Γλυκρας. Ο Πολμωνας μετανοε για το λθος του, συγχωρεται κι οδηγονται σε γμο*.
* Συνηθισμνο θμα και κατληξη της Νας Κωμωδας.
-------------------
     Οι Σικυνιοι Οι Επιτρποντες (2 πρσωπα αναθτουν σε κριτ τη διαφωνα τους σχετικ με να κθετο βρφος και τα πργματα που βρθηκαν μαζ του. Αριστοτεχνικ πλοκ γρω απ τη γννηση κι κθεση του παιδιο, την αναζτηση των γονων του και τις σχετικς καταστσεις που δημιουργονται. Εξιστορεται η διαφωνα δο δολων για τα περιουσιακ στοιχεα ενς κθετου βρφους, Οι Επιτρποντες εναι, στερα απ το Δσκολο, που ανακαλφθηκε μλις τελευταα, η καλλιτρα διατηρημνη κωμωδα του Μεννδρου. Μας την χρισαν οι αιγυπτιακο ππυροι, που βρθηκαν στα 1905 απ το Γουσταο Λεφβρ στα ερεπια της αρχαας Αφροδιτπολης (σμερα Κμισχου) της Αιγπτου, μα πολλος στχους της τους γνωρζαμε κι απ παλαιτερες πηγς.
     Τη κωμωδα τοτη τη θεωροσαν απ τις καλλτερες του ποιητ κι τανε πασγνωστη στον αρχαο κσμο. Κι ταν ο βασιλις της Αιγπτου Πτολεμαος Α' ο Σωτρ κλεσε το Μνανδρο να πει στην Αγυπτο, για να διδξει απ την Αλεξανδριν σκην τις κωμωδες του, η αγαπημνη του Γλυκρα τον παρακινοσε να πρει μαζ του κι αυτ γιατ τη θεωροσε, μαζ μ' λλες 4, απ τις πιο κατλληλες για τον... «ου δημοκρατικν Δινυσον» του αιγυπτιτη βασιλι. Απ τη κωμωδα τοτη δανεστηκε την υπθεση της κυρς του κι ο Καρστιος κωμωδιογρφος Απολλδωρος, που κι αυτ πλι τη μιμθηκε ο Λατνο-Αφρικανς Τερντιος, ο Dimidiatus Menander (μισο-Μνανδρος) στο ομνυμο ργο του.
     Τον ττλο της Επιτρποντες τον πρε η κωμωδα απ τη 1η σκην της 2ης πρξης του ργου, που δυο νθρωποι, ο βοσκς ο Δος κι ο καρβουνιρης ο Συρσκος, «επιτρπουσιν» (βζουν) να κριτ να λσει κποια διαφορ που χουν. Μα αυτ εναι και η ουσα του ργου. Η σκην αυτ της Διαιτησας του δωσε μονχα τον ττλο, πως συμβανει και μ' λλες κωμωδες του. Και να ποια εναι η υπθεση:
     να αρχοντπουλο της Αθνας, ο Χαρσιος, και μια κοπλλα, η Παμφλη, κρη του γερο τσιγκονη Σμικρνη, γνωστοι κι οι δυο μεταξ τους, συναντινται μια νχτα στο πανηγρι της Βραυρωνας (Βρανας) Αρτμιδος, στα Ταυροπλια, πως το λγανε, και σμγουν μσα στο σκοτδι, χωρς και πλι να γνωριστον. στερα απ τσσερις μνες ο Σμικρνης παντρεει την κρη του με το Χαρσιο, μα και πλι δεν αναγνωρζονται πως εναι το παρνομο ζευγρι που σμιξε τη νχτα των Ταυροπολων. τσι, στερα απ πντε ακμα μνες η Παμφλη φρνει στο φως τον καρπ του παρνομο της ρωτα, πως πιστεει, και, για να μην εκτεθε στα μτια του νμιμου ντρα της, παραδνει το νεογννητο στην μπιστη δολα του πατρα της Σωφρνη και το εκθτει. Ο Χαρσιος λεπει για δουλεις του μακρυ απ το σπτι του κι τσι δεν ξρει τποτα απ' σα γνανε. Ο πιστς του μως δολος Ονσιμος, που δεν το κονησε απ το σπτι σο καιρ λειπε τ' αφεντικ του, το παρνει μυρωδι και, χωρς να βζει στο νου του το κακ, τρχει να βρει το Χαρσιο και να του πει τα συχαρκια του για τον πρωττοκο. Μα σαν γυρννε, αφεντικ και δολος, στο σπτι, δε βρσκουν το παιδ. Η Παμφλη κνει την ανξερη και βγζει ψετη τον Ονσιμο. Μα τοτος βεβαινει τ' αφεντικ του πως εδε το παιδ με τα δια του τα μτια.
-------------------
     Η Σαμα (πως στο Δσκολο,  το μπλξιμο που δνει την θηση στην υπθεση λνεται κατ τη διρκεια της 4ης πρξης και τα λγια με τα οποα κλενει η πρξη αυτ, αφνουν ισχυρ την εντπωση του τλους. Μετ το διλειμμα, ωστσο, ακολουθε μια κπληξη. Ο Μοσχων αποφασζει να τιμωρσει τον πατρα του για τις υποψες του, προφασιζμενος τι θα φγει ως μισθοφρος στην Ανατολ. Εδ πλι αποκτ το ργο νο ενδιαφρον στην τελικ πρξη).

Ἄν θὰ γεννηθῇ παιδον
μνος γνστης τὸ αἰδοῖον.
Τὶς εἰσῆλθεν εἰς τὸ αἰδοῖον
τὸ γνωρζει τὸ παιδον.
Τνος εἶναι τὸ παιδον
ἄς ἐρωτηθῇ τὸ αἰδοῖον.
Προφανῶς αὐτὸ γνωρζει
ὅταν ἐκ τῆς ἡδονῆς του σφζῃ.
-------------------
     Γνμαι Μονστιχοι
     Η 1η πλρως υπομνηματισμνη κδοση της συλλογς γνωμικν που μας παραδθηκε με το νομα του Μεννδρου. λλοτε οξυδερκ κι λλοτε κοιντοπα, λλοτε χιουμοριστικ και λλοτε συνοφρυωμνα, τα γνωμικ αυτς της συλλογς ανογουν να παρθυρο στον κσμο που τα γννησε. Τις προποθσεις του κσμου αυτο μπορε να οικειωθε ο φιλρχαιος αναγνστης με τη βοθεια του διεξοδικο ερμηνευτικο υπομνματος που επιτσσεται. Η εισαγωγ ασχολεται κυρως με τη φιλολογικ κι ιστορικ διερενηση των συνθηκν υπ τις οποες συμπιλθηκε αυτ η συλλογ, καθς και με τη γνμη ως γραμματειακ εδος, την προστορα της, τις ποικλες χρσεις της στη ρητορικ και στην εκπαδευση, κι αλλ συναφ.
------------------
     λλα ργα του, επιγραμματικ:

Η Ασπς
Μισομενος
Γεωργς
ρως
Κλαξ
Φσμα
---------------------
     Ο Δσκολος (Παρουσιζεται η ρνηση του δστροπου Κνμωνα να δεχθε τον Σστρατο ως γαμπρ του. Ο θες Πνας κνει ναν αριστοκρτη να ερωτευτε παρφορα τη κρη ενς ιδιτροπου χωριτη. Μσα απ την περιπετειδη πλοκ, ρχεται το ευτρπελο τλος).
Αντιμτωποι με τον μισνθρωπο!
     Εναι η  μνη κωμωδα του Μεννδρου που σζεται ακραια, εναι να νεανικ αριστοργημα του σημαντικτερου εκπροσπου της Νας Κωμωδας που παρουσιστηκε στη σκην το 316 π.Χ. Το ργο γινε γνωστ με τη δημοσευση ενς παπρου το 1959. Η κωμωδα περιστρφεται γρω απ τον τπο -δημοφιλ τσο στην αρχαιτητα σο και στην νετερη εποχ (πβ. Μολιρο κ..)- του μισνθρωπου (εδ: του Κνμωνα.) Τη κρη του γεωργο Κνμωνα, που ζει μνος με τη γρι υπηρτρι του, ερωτεεται με τη θεκ παρμβαση του Πνα ο γιος ενς πλοσιου γαιοκτμονα, ο Σστρατος, που βρσκεται για κυνγι στη περιοχ. Οι προσπθειες του Σστρατου να πρει πληροφορες για τη κρη, αλλ και να προσεγγσει τον διο τον Κνμωνα, ακμη και με τη βοθεια του Γοργα, του γιου της πρην συζγου του "δσκολου", αποβανουν καρπες. Η μεταστροφ στη στση του Κνμωνα θα επλθει μνον στερα απ να ατχημα που του συμβανει, ταν πφτει στο πηγδι του σπιτιο του και καταφρνει να βγει με τη βοθεια που του προσφρει ο Γοργας. Η κωμωδα χει φυσικ ασιο τλος: ο Σστρατος παντρεεται την κρη του Κνμωνα κι ο Γοργας την αδελφ του Σστρατου.
     Στο ργο εναι ευδικριτες οι μεγλες αλλαγς που χει υποστε το εδος κατ την περοδο αυτ. Τα βασικ χαρακτηριστικ της Νας Κωμωδας θα μποροσε να τα συνοψσει κανες στα εξς: α) πρκειται για κωμωδα καταστσεων και χαρακτρων, β) οι υποθεσεις παρουσιζουν μεγαλτερη τυποποηση: συνθως πρκειται για τον ρωτα ενς νου προς μια νεαρ κοπλα, στον οποο παρεμβλλονται ποικλα εμπδια, που στο τλος μως με τη βοθεια κι λλων προσπων υπερπηδνται, γ) ανθρπινοι τποι, πως ο μγειρος, η εταρα κ.., επανρχονται συχν, παρλληλα μως αποκτον ατομικ χαρακτηριστικ και πλησιζουνε πιτερο τη καθημεριν ζω, δ) ως προς τη μορφ, τα χορικ αποσυνδονται απ τη πλοκ του ργου και δεν καταγρφονται, εν η παρβαση απουσιζει εντελς.
     Στο απσπασμα που θα παραθσω πιο κτω, απ την αρχ της 3ης πρξης ο δολος Γτας κι ο σπουδαιοφανς μγειρος Σκων επιχειρον -ανεπιτυχς- να δανειστον απ τον Κνμωνα να μαγειρικ σκεος για να ετοιμσουνε τη θυσα που προτθεται να κνει στο παρακεμενο ιερ του Πνα η μητρα του Σστρατου στερα απ να νειρο που εδε. Πρτα επιχειρε ο Γτας κι πεται ο Σκων. Ο διπλασιασμς ττοιων σκηνν αποτελε παραδοσιακ μσο για την επτευξη κωμικο αποτελσματος.

Δσκολος 427-521

     Το σκηνικ παρστανε στο κντρο το ιερ του Πνα και των Νυμφν στη Φυλ πνω στη Πρνηθα, κι απ τη μια πλευρ το σπτι του Κνμωνα και απ την λλη το σπτι του Γοργα. Στην αρχ της 3ης πρξης, αμσως μετ την εκτλεση του χορικο, εμφανζεται στη σκην ο Κνμων, που βγανει απ το σπτι του για να πει στο χτμα να δουλψει. ταν βλπει τη μητρα του Σστρατου, τον Γτα και τους υπλοιπους ενοχλητικος επισκπτες, που χουν ρθει στο ιερ του Πνα (στη Φυλ) για να προσφρουνε θυσα, αλλζει γνμη κι αποφασζει να μενει στο σπτι, επειδ δεν μπορε να το αφσει μνο του, με λο αυτ τον συρφετ τριγρω. Τα πρτα λγια του απευθνονται στη γρι δολη Σιμχη που βρσκεται μσα στο σπτι.

ΚΝΗΜΩΝ
Γρι, κλεσε την πρτα και μην ανοξεις σε καννα, σπου να επιστρψω πλι εδ· καταπς βλπω, αυτ θα γνει ταν θα χει νυχτσει για καλ.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Βισου, Πλαγγνα (Αδελφ του Σστρατου), πρεπε δη να χουμε προσφρει τη θυσα.

ΚΝΗΜΩΝ
Τοτο το κακ τι θλει; Τι ανθρωπομνι! Πηγανετε στον κρακα.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Παξε, Παρθενδα (Μισθωμνη αυλητρδα), στον αυλ τη μελωδα του Πνα. Αυτν τον θε δεν πρπει, λνε, να τον πλησιζει κανες σιωπηλς.

ΓΕΤΑΣ (Εξρχεται απ το ιερ)
Επιτλους φτσατε σες, μα τον Δα.

ΚΝΗΜΩΝ
Μγας εσαι Ηρακλ, για ξρασμα εναι.

ΓΕΤΑΣ
Καθμαστε και περιμνουμε τση ρα.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Εναι τα πντα τοιμα;

ΓΕΤΑΣ
Παντοιμα.

Η ΜΗΤΕΡΑ
Πντως το πρβατο δεν περιμνει πτε θα χεις χρνο εσ 
-λγο ακμα, κακομορη, και θα τα τναζε. Μπετε επιτλους μσα. Ετοιμστε τα κνιστρα, το ιερ νερ, τις προσφορς για τη θυσα. (Και τα 3 -κανᾶ,χρνιβες, θυλματα- εναι απαρατητα για τη θυσα).

ΓΕΤΑΣ
Πο χσκεις εσ, αεροπαρμνε; (Απευθνεται σε κποιο απ τα υπηρετικ πρσωπα που συνοδεουνε τη μητρα του Σστρατου).

ΚΝΗΜΩΝ (Οι λλοι μπανουν στο ιερ και μνει μνος στη σκην).
Κακν κακς να πτε. Με καταδικζουν να μη μπορ να κνω τποτα. Γιατ πς ν᾽ αφσω μνο του το σπτι; Και τοτες οι Νμφες το ιερ που χουν δπλα μου για κακ δικ μου το χουν. Γι' αυτ, καταπς βλπω, θα κατεδαφσω το σπτι και θα πω να το χτσω αλλο. Πς θυσιζουν οι λωποδτες! Κουβαλνε στρωσδια, στμνες, χι ββαια για τους θεος, για τη πρτη τους. Η ευσβει τους εξαντλεται στο λιβνι και στο πρσφορο, αυτ τα ρχνουν απλχερα στη φωτι και τα παρνει ο θες. Απ το σφγιο μως προσφρουν στους θεος την κρη της ουρς και τη χολ, που -οτως λλως- δεν τργονται, και τα υπλοιπα τα καταβροχθζουν οι διοι. Γρι, νοιξε γργορα τη πρτα. πως φανεται πρπει να χουμε ασχολα κατ᾽ οκον.

   Ο Κνμων μπανει στο σπτι του. Αμσως μετ βγανει απ το ιερ ο Γτας. ταν εμφανζεται, μιλ στους ακλουθους της μητρας του Σστρατου που βρσκονται μες στο ιερ και ξεχσανε το καζνι (λεβτιον). πειτα πει και χτυπ τη πρτα του Κνμωνα.

ΓΕΤΑΣ 
Ξεχσατε, επες,το καζνι; Εστε τφλα στο μεθσι και κοιμστε. Και τρα τι θα κνουμε; Απ᾽ ,τι βλπω πρπει να ενοχλσουμε τους γετονες του θεο. Νεαρολη. Μα τους θεος, θλιβερτερα δουλικ δεν νομζω να υπρχουν πουθεν στον κσμο. Νεαρο. λλο απ πδημα δεν ξρουν -ε, ομορφπαιδα- και να βγζουν γλσσα, ταν πινονται στα πρσα. Νεαρ. Τι ᾽ναι τοτο το κακ; Ε, υπηρτες. Δεν υπρχει ψυχ μσα. ε! Βλπω κποιον να τρχει καταδ.

ΚΝΗΜΩΝ
Γιατ αγγζεις την πρτα, χαμνο κορμ; Μλα.

ΓΕΤΑΣ
Μη με δαγκσεις.

ΚΝΗΜΩΝ
Βρε θα σε φω ζωνταν, μα τον Δα.

ΓΕΤΑΣ
Για τ᾽ νομα των θεν, μη.

ΚΝΗΜΩΝ
Εγ και εσ, αλιτριε, χουμε μπως κποιο συμβλαιο;

ΓΕΤΑΣ
Καννα συμβλαιο. Γι᾽ αυτ και εγ δεν ρθα για να ζητσω να μου εξοφλσεις κποιο χρος οτε κουβλησα κλητρες, ρθα να δανειστ να καζνι;

ΚΝΗΜΩΝ
Καζνι;

ΓΕΤΑΣ
Καζνι.

ΚΝΗΜΩΝ
Τι νμισες, κθαρμα, τι θυσιζω βδια και κνω αυτ που κνετε του λγου σας;

ΓΕΤΑΣ
Εσ; Βρε οτε σαλιγκρι, αν θες τη γνμη μου. Να εσαι καλ, νθρωπε μου. Μου επαν οι γυνακες να χτυπσω την πρτα και να ζητσω να καζνι. Το κανα. Δεν υπρχει. Γυρνω πσω και τους λω «δεν υπρχει». Ω πολυτμητοι θεο, φδι κολοβ εναι ο νθρωπος.

ΚΝΗΜΩΝ
Ανθρωποκτνα τρατα. Δεν το ᾽χουν τποτα να χτυπον την πρτα, λες και εμαι φλος τους. τσι και πισω κποιον απ σας να πλησιζει στην πρτα, αν δεν τον κνω παρδειγμα για λους στην περιοχ, ττε θεωρστε τι εμαι και εγ νας απ τον σωρ. Ετοτος τρα, ποιος και αν ταν, υπρξε τυχερς και τη γλτωσε - κι εγ δεν ξρω πς.

ΣΙΚΩΝ
Κακ χρνο να ᾽χεις. Σε βρισε; σως το ζτησες σαν να τρωγες σκατ. Κποιοι δεν ξρουν πς να το κνουν, εγ χω ανακαλψει την τχνη. Υπηρετ χιλιδες στη πλη, ενοχλ τους γετονς τους και δανεζομαι σκεη απ λους. νας που χρειζεται κτι πρπει να ξρει να καλοπινει. νοιξε την πρτα κποιος ηλικιωμνος, τον προσφων κατ᾽ ευθεαν πατρα και μπαμπ. Αν ανοξει γρι, τη λω μητρα. Αν εναι γυνακα μεσκοπη, την προσφων δσποινα. Αν εναι δολος, καλπαιδο. Εσες μως εστε για κρμασμα. Τι χαζομρα σας δρνει.   «Νεαρολη, νεαρ·» σαχλαμρες. Εγ μως: «λα ξω, πατεροκο, εσνα θλω.»

   Τη στιγμ που ο Σκων επιδεικνει την υποτιθμενη τχνη που κατχει να πετυχανει αυτ που θλει, ανογει η πρτα κι εμφανζεται ο Κνμων ξω φρενν.

ΚΝΗΜΩΝ
Πλι εσ;

ΣΙΚΩΝ
Τι ᾽ναι τοτο, νεαρ;

ΚΝΗΜΩΝ
Με προκαλες εξεπτηδες. Δεν σου επα να μην πλησισεις στην πρτα; Φρε το λουρ, γρι.

   Ο Κνμων απευθνεται στη γρι δολη Σιμχη, εξασφαλζει το λουρ και δρνει τον "καταφερτζ" Σκωνα.

ΣΙΚΩΝ
Μη. φησ με.

ΚΝΗΜΩΝ
φησ με;

ΣΙΚΩΝ
Ναι, νθρωπ μου, για τ᾽ νομα των θεν.

ΚΝΗΜΩΝ
Ξαναλα.

ΣΙΚΩΝ
Ο Ποσειδνας να σε ...

ΚΝΗΜΩΝ
Μιλς ακμη;

ΣΙΚΩΝ
ρθα να ζητσω χυτρολβητα. (Στο πρωττυπο χυτργαυλον -βαθ πλινο σκεος. Ο Σκων αποφεγει τη λξη καζνι (λεβτιον) που χρησιμοποησε ο Γτας κι ως ενημερωμνος μγειρος που εναι χρησιμοποιε μια λξη που ηχε ως ειδικς ρος).

ΚΝΗΜΩΝ
Δεν χω οτε χυτρολβητα οτε πελκι οτε αλτι οτε ξδι οτε τποτα· επα ορθ κοφτ σε λους στη περιοχ να μη πλησιζουν.

ΣΙΚΩΝ
Εμνα μως δεν μου το επες.

ΚΝΗΜΩΝ
Σου το λω τρα.

ΣΙΚΩΝ
Με ποιο τμημα μως. Και δεν θα μου πεις τελικ πο να πει κανες για ν βρει;

ΚΝΗΜΩΝ
Δεν σου επα μια φορ; Θα συνεχσεις να φλυαρες;

ΣΙΚΩΝ
Χαρε και πλι χαρε.

ΚΝΗΜΩΝ
Δεν θλω τα χαρε σας.

ΣΙΚΩΝ
Ττε μη χαρεσαι.

ΚΝΗΜΩΝ
Βρε τι αγιτρευτη πληγ. (Φεγει).

ΣΙΚΩΝ
Με περιποιθηκε δεντως με τους σβλους. Τι εναι να ξρεις να ζητς πως πρπει. Εναι λλο πρμα, μα τον Δα. Να πει κανες σε λλη πρτα; Αν μως το χει ο τπος να σε αρχζουν στις γροθις για το τποτα, το βλπω δσκολο.
Μπως ραγε εναι καλλτερα να το κνω ψητ λο το κρας; τσι φανεται. χω πντως μια γστρα. Χαιρετσματα λω στους κατοκους της Φυλς. Θα βολευτ με αυτ που χω.

τλος αποσπσματος
=================

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers