-

Dali &

-


-








.

--.


.


 
 

- 

(): &

                                  Πρλογος-Εισαγωγ

     Το ρθρο Μεσαωνας, που ολοκληρθηκε πριν λγες βδομδες, βγκε τερστιο, και σκεφττε πως εχα αφσει ξω μερικ πργματα. να απ αυτ, το οποο το θεωρ σημαντικτατο, εναι κι η Μουσικ του, απ τις ριζες -πριν τις ποιες απαρχς του- ως το τλος και πως αυτ η λη πορεα, επδρασε στη μετπειτα Αναγεννησιακ και μχρι και τις μρες μας. Με τον ρο μεσαιωνικ μουσικ αναφερμαστε στη μουσικ δημιουργα την εποχ του Μεσαωνα. Αν κι ο ακριβς προσδιορισμς των χρονικν της ορων εναι δσκολος, μπορε να θεωρηθε πως καλπτει τη περοδο απ την αρχ της εποχς του Γρηγοριανο Μλους γρω στο 600 μ.Χ.,περπου, μχρι περπου το 1500 και την αρχ της Αναγεννησιακς Μουσικς. Η Αναγεννησιακ Μουσικ ββαια αφορ σε λλο ρθρο που σως κποτε βρω το κουργιο να το καλψω, μαζ με τα γενικ της Αναγννησης, πρμα δσκολο εκτιμ.
    Εναι δσκολο να προσδιορσει κανες τα ρια  μουσικο Μεσαωνα μιας κι η οριοθτηση της αφετηρας του καθστται αδνατη λγω της απουσας ουσιαστικν ντοκουμντων πριν απ τον 10ο μ.Χ. αι.. Πριν την εμφνιση της μουσικς σημειογραφας, οι μνες πηγς αφορονε γραπτς πραγματεες, απεικονσεις και παραδσεις. Στα χρνια που ακολοθησαν η μουσικ δημιουργα δεν εχε μεση σχση με τις εικαστικς τχνες μσα απ τις οποες ο Ουμανισμς κι η Αναγννηση σηματοδοτονε τη λξη της μεσαιωνικς περιδου. τσι συνθτες που θεωρονται μεσαιωνικο δημιουργονε παρλληλα με φωτεινς προσωπικτητες της Αναγννησης.
     Βασικ, 3 σε γενικς γραμμς, πρσωπα, υπρξαν αυτ που παξανε ρλο, χι στην δρυση της μουσικς γενικ -καθς υπρχε απο αρχαιοττων χρνων και πντα θα υπρχει- αλλ στη "τροποποιημνη" πορεα της καθ' λη αυτ την προς μελτη, διρκεια. Το να δη το πρασα στο Στκι, κι εναι ο τελευταος σως νεοπλατωνικς Λατνος φιλσοφος κι ο 1ος σχολαστικς, ο Βοθιος γρφοντας το βιβλο, Περ Μουσικς. Τον βαλα ξεχωριστ γιατ δεν χει μεση σχση με το θμα μου αλλ κι επειδ εκτιμ πως το παρν ρθρο θα πισει πλι μεγλο χρο και δεν θα 'θελα να το επιβαρνω κι λλο. Τα λλα 2 εναι ο Γρηγριος κι ο Αμβρσιος, των οποων η "παρουσα" επιβλλεται εδ και θα δετε και το γιατ, ταν θα μπον νθετα στη πορεα του ρθρου.
    Πριν το Μεσαωνα, ασφαλς υπρχε η ας πομε Αρχαα μουσικ κι στερα σταδιακ περσαμε στο Αμβροσιαν μλος και φτσαμε στην νθηση της Βυζαντινς Μουσικς, που ωστσο εκινετο παρλληλα με τη Δυτικ. Για την Αρχαα δεν χω να πω κτι προς το παρν αλλ για τη Βυζαντιν, στω σα μια ομαλ μετβαση στο θμα μου, πρπει να πω λγα πρματα. Παρλληλα με τη Βυζαντιν Αυτοκρατορα αναπτσσεται κι η μουσικ της: η λειτουργικ δηλαδ μουσικ της Ορθδοξης (πλον) Εκκληςας. Η αρχ της τοποΘετεται ιστορικ στο 4ο αι. ταν ο Μγας Κωνσταντνος κνει τη Κωνσταντινοπολη πρωτεουσα και καθορζει κι ως επσημο θρσκευμα την Ορθοδοξα. Η ακμ της συμππτει με τη διακυβρνηση του Ιουστινιανο περ τα τλη του 6ου αι. Κρια χαρακτηριστικ της ταν:

   α) μονοφωνικ με ισοκρτη (ρος της αρμονας κι εναι το κρτημα του σου, στον ισοκρτη μια φων, συνθως ο μπσος, κρατ να φθγγο, εν οι υπλοιποι σχηματζουνε συγχορδες που δεν περιχουν απαρατητα τον κρατημνο αυτ φθγγο, συνθως αυτς ακογεται απ τις εξωτερικς φωνς κι εναι η δεσπζουσα η τονικ),
   β) ρυθμς που ακολουθε το κεμενο,
   γ) η μελωδικ γραμμ "περιγρφει" συμβολικ το θρησκευτικ κεμενο (π.χ. στη φρση που μιλ για τον Παρδεισο, η μελωδα ανεβανει), 
   δ) η σημειογραφα περν απ διφορα στδια: αλφαβητικ, εκφωνητικ, νευματικ (η σγχρονη μορφ της καθιερθηκε το 1814),
   ε) οι φθγγοι (ντες) της εναι: πα βου γα δη κε ζω νη
 στ) ψλλεται απ ντρες κατλληλα εκπαιδευμνους σε χορ σολιστικ.

Κορυφαοι της
ταν οι:

Ρωμανς ο Μελωδς,
Ιωννης Δαμασκηνς,
Κοσμς ο Μελωδς,
Ιωννης Κουκουζλης
Πτρος Μπερεκτης,  (μεταγενστεροι)
Γρηγριος Πρωτοψλτης κι λλοι...

Μουσικ ργανα του Βυζαντου τανε τα:

Πνευστ: αυλς, σουραλι, κλαμος, πλαγαυλος, δαυλος,
γχορδα: πανδορα, ταμπουρς, λαγοτο, ψαλτριο (το γνωστ μας κανονκι)
Κρουστ: τμπανο, κμβαλα.


    μνος με βυζαντιν παρασημαντικ σημειογραφα μουσικς

     Απ την λλη μερι, υπρχε φυσικ το Δυτικ Ρωμακ Κρτος, με τη κυριαρχα σταδιακ της Ρωμαιοκαθολικς Εκκλησαςς κι που τηρονταν λλα πρτυπα. Επκεντρο της προ- (αλλ και της μετα-) -μεσαιωνικς ζως εναι η χριστιανικ θρησκεα και στις 2 αυτοκρατορες, η οποα -μσω της οικουμενικτητας που της προσδωσαν οι Ρωμαοι- εξελχθηκε σε κυραρχη θρησκεα. Παρλληλα, η αξιοποηση του Κελτικο πολιτισμο στο βορρ και των υπλοιπων βαρβαρικν λαν, οι ελληνικς βσεις στην Ανατολ, αλλ κι η νοδος του Ισλμ κατ τον 7ο αι. οδηγσανε σ' αυτ τον τροποποιημνο πολιτισμ που απετλεσε το θεμλιο της μεσαιωνικς Δσης. Σκεφττε τη κθοδο των Βκινγκς αλλ και την ανμιξη επσης διαφρων λαν, βρβαρων μη και θα κατανοσετε λο αυτ το μωσακ παζλ που επικρτησε. Τον κριο κορμ της μουσικς δημιουργας αυτς της περιδου αποτελον 2 εδη μουσικς: Η θρησκευτικ κι η κοσμικ μουσικ, που ωστσο κι αυτ δσκολα οριοθετονται χρονικ, ειδικ το 2ο.. Κοιν στοιχεο και των δυο ταν η μονοφωνα κι η προφορικ παρδοση που κληροδοτοσαν οι παλαιτεροι κι εμπλοτιζαν οι νετεροι δνοντας τσι την σκυτλη στις επμενες γενις. Τα 2 αυτ μουσικ ιδιματα νθισανε παρλληλα στο Μεσαωνα χαρσσοντας μια διαδρομ στους αινες, πριν αρχσουν να καταγρφονται με να σταδιακ αναπτυσσμενο σημειογραφικ σστημα.
    Η θρησκευτικ μουσικ εξυψνοντας τον ευλαβικ λγο μσα απ τη μελωδα και το ρυθμ, συγκαταλγεται στις τχνες με διδακτικ ρλο -σε μια εποχ που κυριαρχε ο αναλφαβητισμς- προσπαθντας να υποδεξει στους ανθρπους τη χριστιανικ ηθικολογα. Οι θρησκευτικο μνοι και ψαλμο ακολουθντας μιαν αργ διαδικασα ανπτυξης και συλλογς μουσικν επιρρον απ τα 1α βματα του χριστιανισμο στην Ιερουσαλμ, τη Μ. Ασα και λγους αι. αργτερα στη Β. Αφ
ρικ και την Ευρπη, μες απ μακρχρονη ζμωση θα περσουνε σταδιακ απ τη μονοφωνα στον αχαρτογρφητο ως ττε κσμο της πολυφωνας.
    Η κοσμικ μουσικ -πως και σμερα- εξφραζε τις λακς τξεις και κριο μλημα τανε ψυχαγωγα κι κφραση συναισθημτων. Τα τραγοδια της εποχς διναν φων στη διαμαρτυρα, τον ρωτα, το θνατο, τη στιρα της καθημεριντητας και την εξμνηση ηρωικν κατορθωμτων. Η οργανικ συνοδεα της μουσικς αυτς, με τον αυτοσχεδιαστικ της χαρακτρα, πιθανν να ξφευγε απ τα στεν ρια της μονοφωνας.
     Στη Θρησκευτικ μουσικ, το Γρηγοριαν Μλος ρθε στην Ευρπη απ την Ανατολ μαζ με το χριστιανισμ, ενσωματνοντας στοιχεα απ τα μουσικ ιδιματα αυτοχθνων λαν πως οι Κλτες, οι Γαλτες κι οι Γτθοι. 1η συστηματικ καταγραφ αυτν των εκκλησιαστικν μνων γινε τον 4ο αινα απ τον Αμβρσιο του Μιλνου (Αμβροσιαν Μλος) ο οποος αναγνρισε κι ενσωμτωσε αυτ τα ξνα στοιχεα. Η 2η κωδικοποηση γινε απ τον ππα Γρηγριο Α' το Μεγα, τον 6ο αι. ο οποος -σε μια προσπθεια να εξαλεψει το διασπαστικ σμπτωμα των διαφοροποισεων απ περιοχ σε περιοχ- συννταξε το Αντιφωνριο, το οποο χει παραμενει απαρλλακτο μχρι σμερα κι θεσε τα θεμλια για την εξλιξη λης της Δυτικς μουσικς.
    Στη κοσμικ μουσικ, οι jongleurs menestrels, μια τξη επαγγελματιν μουσικν που εμφανστηκε γρω στο 10ο αι. αποτελομενη απ ντρες και γυνακες που περιπλανιντουσαν απ χωρι σε χωρι κι απ κστρο σε κστρο, κερδζοντας τα προς το ζην τραγουδντας, κνοντας τους ηθοποιος και τους ταχυδακτυλουργος κι επιδεικνοντας εκπαιδευμνα ζα. Λγον αργτερα οργανωθκανε συντεχνακ κι αποκτσανε ξεχωριστ γητρο. Δπλα στο λακ τραγοδι αυτν των πλανδιων μουσικν αναπτχθηκε τον 11ο αι. το αριστοκρατικ τραγοδι των Τροβαδορων, οι οποοι κμασαν στη Ν. Γαλλα και προρχονταν απ τη τξη των ευγενν (ανμεσ τους μλιστα τανε και κποιοι βασιλιδες). Εκφρζοντας πλρως το ιπποτικ πνεμα της εποχς μσα απ την ιδα της "αριστοκρατικς αγνς" αγπης, η τχνη των Τροβαδορων διαδθηκε στη Β. Γαλλα που οι τραγουδιστς ονομζονταν Τρουβροι κι αποτελοσανε τη μεσαα καλλιεργημνη τξη. Απ τους Τροβαδορους αναπτχθηκε η γερμανικ σχολ των Τραγουδοποιν -μουσικν και ποιητν ιπποτν- που νθισαν μεταξ 12ου-14ου αι., δνοντας τη θση τους στους Αρχιτραγουδιστς, μια να κατηγορα που εκπροσπησε την αστικ τξη που εχε αρχσει να αναπτσσεται στις γερμανικς πλεις.

      Για να θσουμε ακμα μια βση στριξης, πριν μπομε στην αρχικ περοδο, πρπει να μιλσουμε για τη μουσικ σημειογραφα και το πιο βασικ ργανο μουσικς αν και δεν εχε μεγλη συμμετοχ πντα και προπαντς καθλου στην Αρχικ, αλλ πρπει να μπει εξ αρχς, καθς παιξε σημαντικ ρλο στη συνχεια.

     Μουσικ σημειογραφα μουσικ γραφ ονομζεται κθε συμβολογραφικ σστημα, μσω του οποου καταγρφονται τα διφορα εδη μουσικς. Το πλον διαδεδομνο ττοιο σστημα εναι το Δυτικ, εν μεγλης σπουδαιτητας -μεταξ λλων- θεωρονται τα αντστοιχα συστματα του Βυζαντου, της Ινδας, αλλ και της Αρχαας Ελλδας. Πρωτοεμφανζεται σε να σφηνοειδος γραφς πλακδιο της πλης Νιπορ (Ιρκ), η οποα χρονολογεται στα 2000 π.Χ. Το κεμενο που φρει περιχει αποσπσματα με μουσικς, εκτελεστικς οδηγες, περιγρφει τι η μουσικ σνθεση βασζεται στη διατονικ κλμακα, κι ειδικτερα με χρση των διαστημτων 3ης· να λλο πλακδιο του 1250 π.Χ. εμφανζει μιαν εξελιγμνη μορφ της διας σημειογραφας. Αν κι η ερμηνεα της σημειογραφας αυτς καθαυτς παραμνει αντικεμενο αμφιλογας, εναι εν τοτοις ξεκθαρη η αναφορ στα ονματα των χορδν μιας λρας, το χρδισμα της οποας περιγρφεται σε λλα πλακδια. Το τι οι πληροφορες που φρουνε τα πλακδια εναι αποσπασματικς δεν αναιρε το γεγονς τι τα εν λγω πλακδια αντιπροσωπεουν μχρι στιγμς τη παλαιτερη μορφ καταγραφς μουσικς σ' λο τον κσμο.
     Το σστημα μουσικς γραφς στην Αρχαα Ελλδα εχε τη δυναττητα αναπαρστασης του τονικο ψους, αλλ και της διρκειας κθε ντας· η αναπαρσταση της λειτουργικς αρμονας ταν ως να βαθμ εντς των δυνατοττων της. Υπρξε σε χρση απ το αργτερο τον 6ο π.Χ. αι., ως τα τλη του 4ου μ.Χ. αινα: απ τους 8 αυτος αινες μουσικς καταγραφς σζονται αρκετ ργα, τσο καθ' ολοκληραν, σο κι αποσπσματα. να ττοιο ολκληρο ργο αποτελε κι ο Επιτφιος Του Σεκιλου, το οποο χρονολογεται μεταξ των 2ου π.Χ. και του 1ου μ.Χ. αι., εν σε χειργραφη μορφ σζονται 3 μνοι του Κρτα μουσικο Μεσομδη. Στο σστημα αυτ τα μουσικ σμβολα τοποθετονται πνω απ το κεμενο, μια μουσικ σημειογραφα που εξπεσε την δια εποχ με τη Παρακμ της Ρωμακς Αυτοκρατορας.



     Η Βυζαντιν μουσικ, ως θρησκευτικ φωνητικ μουσικ, αποτελε εξλιξη της Αρχαας Ελληνικς μουσικς: βασζεται στους τρπους της Αρχαας Ελλδας, φρει εν τοτοις επιρρος απ τη μουσικ της προ-Ισλαμικς Εγγς Ανατολς. Το μουσικ της σημειογραφικ σστημα μοιρζεται πολλ κοιν χαρακτηριστικ με το αντστοιχο Δυτικ, πως το τι εναι δεξιστροφης κατεθυνσης και μπορε να διαμελιστε σε μουσικ μτρα. Η ειδοποις της διαφορ συνσταται στο τι τα σμβολ της δεν αναπαριστον απλυτους μουσικος φθγγους, αλλ εναι σχετικ το να ως προς το λλο (αναπαριστον πτση νοδο του τονικο ψους, κτι που γκειται στον εκτελεστ να αναγνωρσει κατ την ανγνωση κθε συμβλου προς σμβολο). Τα σμβολα αυτ καθαυτ αποτελονται κυρως απ οριζντιες κονδυλις, οι λεγμενοι "γτζοι", εν ανμεσα στα μτρα εμφανζονται ως υπενθυμσεις ολογρφως κποια φθογγσημα, καθς κι ενδεχμενες αλλαγς τρπου και ρυθμικς αγωγς. Επιπρσθετα σμβολα χρησιμοποιονται για την αναπαρσταση καλλωπισμν, καθς και για την αρχικ νδειξη του τρπου (εν εδη μουσικο κλειδιο). Ονομζεται δε, παρασημαντικ.



     Οι δεδομνοι φθγγοι που χρησιμοποιονται στη Βυζαντιν μουσικ εναι οι εξς επτ: Πα, Βου, Γα, Δη, Κε, Ζω, Νη, που αντιστοιχον στις Δυτικς ντες Ρε, Μι, Φα, Σολ, Λα, Σι, Ντο. Οι ακολουθομενοι τρποι εναι 8 κι ονομζονται χοι -κατ' αντιστοιχα του Πυθαγρειου Οκταχρδου. Στις μρες μας, η Βυζαντιν μουσικ σημειογραφα αποτελε το πλον διαδεδομνο σστημα στις Ορθδοξες Εκκλησες, χωρς ωστσο να απουσιζουνε παρνθετες δυτικς επιρρος· ιδιαιτρως οι μπειροι ψλτες μπορον να προσαρμζονται στο Δυτικ σστημα, διατηρντας τους καλλωπισμος και τα μικροδιαστματα με εμπειρικ τρπο.
     Στο ργο του 7ου μ.Χ. αι. Ετυμολογαι, ο λγιος και μουσικοθεωρητικς Ισδωρος της Σεβλλης αναφρει πως εναι αδνατη η καταγραφ της μουσικς. Παρ τατα, μχρι τα μσα του 9ου αι. να σστημα με χρση νευματικς σημειογραφας εχε αρχσει να αναπτσεται σε ευρωπακς μονς, κυρως για τη καταγραφ της λειτουργικς τους μουσικς, το Γρηγοριαν Μλος. Σημεο αναφορς στο εν λγω σστημα αποτελον τα νεματα, κτι που συντσσεται δη με τη Βυζαντιν μουσικοσημειογραφικ σστημα. Το πρωιμτερο ττοιο σστημα, γνωστ και ως Musica disciplina, εμφανζεται στο ργο του Αυρηλιανο του Ρεομο (Aurelianus Reomensis) περ το 850 μ.Χ. Δισπαρτα απομεινρια ενς συστματος γνωστ ως Βισιγοτθικ Νεματα μαρτυρονται στην Ιβηρικ Χερσνησο πριν απ' αυτν την εποχ, χωρς ωστσο να χουν αποκρυπτογραφηθε πλρως[ Η προβληματικ του εν λγω συστματος συνσταται στο τι αναπαριστ μελωδικ περιγρμματα, καθιστντας την ανγνωση της μουσικς αδνατη σε κποιον που δεν την γνωρζει δη.



     Η διευθτηση του προβλματος της αναπαρστασης ενς απλυτου τονικο ψους, λθηκε μερικς με την επινηση του 5γρμμου· αρχικ, αποτελονταν απ μα μνο γραμμ, που σταδιακ εξελχθηκε στις 4 παρλληλες γραμμς, κι αρκετ αργτερα στις 5. Το τετργραμμο αυτ σστημα αποδδεται στον Ιταλ θεωρητικ Γκουντο ντ' Αρτσο, ο οποος εξφρασε τους σχετικος προβληματισμος του στη διατριβ του με ττλο Micrologus. Εδ, η κθετη θση του κθε συμβλου επ του 4γρμμου δεχνει ναν συγκεκριμνο μουσικ τνο, πντα με βση αναφορς κποιον μουσικ τρπο· καθοριστικς σημασας εναι ββαια το μουσικ κλειδ στην αρχ του, βσει του οποου συσχετζονται τα ακολουθομενα σμβολα. Το σστημα αυτ χρησιμοποιεται ακμη και στις μρες μας για το Γρηγοριαν μλος και μεσαιωνικς ψαλμωδες, λλα ωστσο 5γραμμα, με διαφορετικ αριθμ γραμμν, χρησιμοποιθηκαν κατ τπους και καιρος, για να εξυπηρετσουν λλα εδη μουσικς. Το κανονικ 5γραμμο εισχθη αρχικ στη Γαλλα του 15ου αι., η χρση του οποου αποτλεσε πανευρωπακ νρμα μχρι τα τλη του 16ου,  λλες μορφς 5γρμμων (π.χ. 8γρμμων) συνχισαν να χρησιμοποιονται ακμη και μχρι τα τλη του 17ου αι..
     Η εξλιξη της σημειογραφας διθετε πλον τη δυναττητα καταγραφς απλυτων τονικν υψν, δεν κατφερνε ωστσο να καλψει το κεν σον αφορ στη καταγραφ του ρυθμο. Στο δοκμιο του 12ου αι. De Mensurabili Musica (περ μετρικς της μουσικς) επιχειρεται μια επεξγηση των 6 ρυθμικν τρπων, που τανε σε χρση εκενη την εποχ, χωρς ωστσο να μας εναι πλον γνωστ η δημιουργα τους. Οι ρυθμικο αυτο τρποι ταν λοι σε 3σημο μτρο και διαθτανε περιορισμνα ρυθμικ πρτυπα (μοτβα), πνω στα οποα μποροσε να εκτελεστε κποιο μλος. Αυτ αποτελοσε σφλμα για τον Γερμαν μουσικοθεωρητικ Φρνκο της Κολωνας, ο οποος εξθεσε μια να οπτικ στο ργο Ars cantus mensurabilis (η τχνη του μμετρου μλους). Η πρτασ του ταν τι κθε ντα θα πρεπε να διαθτει ανεξρτητη ρυθμικ αγωγ, που η αναπαρστασ της θα μποροσε να γνει με χρση σχημτων, στη λεγμενη Φρανκονιαν σημειογραφα, συγκεκριμνα σχματα νοτν συμβολζανε καθιερωμνα χρονικ μκη, κτι που δεν απχει απ το σημεριν καθεστς. Τον 15ο αι. εισχθησαν οι διαστολς, διαμελζοντας τη μελωδα σε νισα ρυθμικ τμματα, καθς η μουσικ της εποχς ταν εν πολλος ακαννιστου ρυθμο, η καθιρωση της ισμετρης διαστολς γινε κοιν κτμα περ τα τλη του 17ου αι. οπτε και συγκεκριμενοποιθηκαν τα ρυθμικ πρτυπα.



     Η ονοματοδοσα των νοτν, τλος, αποδδεται στον Γκουντο ντ' Αρτσο, ο οποος δδαξε τον μουσικ συλλαβισμ (το γνωστ σολφζ) με βση τον μνο στον γιο Ιωννη τον Βαπτιστ Ut queant laxis: η αρχικ συλλαβ κθε στχου αντιστοιχε στην ακολουθα των νοτν μιας κλμακας, πως φανεται παρακτω (σημεισατε, η παλαι ονομασα του Ντο εναι Ουτ και του Σι εναι Σα).

Ut
 queant laxis
resonare fibris,

Mira gestorum
famuli tuorum,
Solve polluti
labii reatum,
Sancte Iohannes.



--------------------

    Η δραυλις ( δραυλος) ταν αρχαιοελληνικ αερφωνο ργανο της αρχαιτητας με ισχυρ κι ντονο χο, χρησιμοποιομενο στα θεματα του ιπποδρμου και στην εκτλεση στρατιωτικς μουσικς. Το λεγμενο κι ργανο του νερο, ταν επινηση κι εφερεση του μηχανικο Κτησβιου του Αλεξανδρως. Κατασκευστηκε στην Αλεξνδρεια τον 3ο αι. π.Χ. και για τον τρπο λειτουργας και χρσης του μας διασζονται οι περιγραφς του ρωνα του Αλεξανδρως και του Βιτροβιου. Χαρακτηριστικ γνρισμα του οργνου αυτο ταν το υδραυλικ σστημα πνω στο οποο βασιζτανε για να λειτουργσει, καθς αυτ ταν υπεθυνο για τη παραγωγ, κνηση και ρθμιση της πεσης του αρα, ο οποος διοχετευτανε στους αυλος διαμσου μιας σειρς μοχλν.



     Η δραυλις ταν μια μεγλη σριγγα, πως η σριγγα του Πανς, που αποτελετο απ μια σειρ ηχητικν σωλνων απ καλμι, διαβαθμισμνων ανλογα με το μκος τους, μες στους οποους φυσοσε ο εκτελεστς, που στα στμια των αυλν της παρεχταν υψηλς και σταθερς πεσης αρας. Κτω απ τους αυλος υπρχε δεξαμεν με νερ, στον πυθμνα της οποας βρισκταν να κολο ημισφαριο, ο πνιγας. Στον πνιγα μπαινε νερ απ τις οπς της βσης κι αρας απ τους σωλνες της κορυφς. Οι σωλνες αυτο τανε πνω απ το κολο ημισφαριο και κατληγαν ξω απ τη δεξαμεν. νας σωλνας απ αυτος λγιζε και συγκοινωνοσε με τη πυξδα (πυξς-εμβολας). Η πυξδα ταν εμβολοφρος αντλα που διοχτευε τον αρα απ τον σωλνα της κορυφς με πεση στον πνιγα. πειτα, ο αρας οδηγετο στο στεγαν χρο πνω απ τη δεξαμεν και κτω απ τους αυλος.
     Οι αυλο στο κτω μρος εχαν τους γλωσσοκμους. Η γλωττδα κθε γλωσσοκμου τανε διτρητη και με τη βοθεια ενς μοχλο κι αργτερα πλκτρου (αγκωνσκου) σπρωχνταν προς τα μσα, με αποτλεσμα να ανογεται δοδος προς το στμιο του αντστοιχου αυλο. Ο πεπιεσμνος αρας διοχετευτανε στον αυλ, ρα το ργανο ηχοσε. ταν το πλκτρο σταματοσε να πιζεται ττε η γλωσσδα επανερχτανε στη θση της με τη βοθεια ελατηριωτο μηχανισμο, διακπτοντας τη ρο του αρα κι ο αυλς παυε να ηχε. Αξιοσημεωτο εναι το γεγονς τι ο αρας παραγταν απ ανθρπους (φηβους δολους) που ανεβοκατεβζανε, χτυποσαν πηδοσανε πνω-κτω στα φυσερ, ενσω ο εκτελεστς του οργνου παιξε φανερνοντας τσι τη δεξιοτεχνα του στα πλκτρα.



     Μετ τους λληνες, το πρωτοπρο αυτ ακουστικ και τεχνολογικ κατασκεασμα ταξδεψε κι υιοθετθηκε πρθυμα απ πολλος, φτνοντας μχρι τους Ρωμαους κι πειτα τους Βυζαντινος. Τον 7ο κι 8ο αι. η δραυλις ονομστηκε πλον ργανο κι κμαζε στο Βυζντιο, αλλ και σε λα τα μεγλα κντρα κατασκευς και παραγωγς του πως η Κωνσταντινοπολη. Αξιομνημνευτο εναι το περιστατικ της αποστολς ενς εκκλησιαστικο οργνου ως δρο το 757 μ.Χ. απ το βυζαντιν αυτοκρτορα Κωνσταντνο τον Κοπρνυμο στον αυτοκρτορα των Φργκων Πιπνο τον Βραχ, πατρα του Καρλομγνου. Λγο αργτερα, το 812 μ.Χ., οι βυζαντινο χρισαν κι να 2ο στον διο τον Καρλομγνο. Τον 10ο αινα κατασκευστηκε με ξοδα της εκκλησας το αγγλικ εκκλησιαστικ ργανο του Γουντσεστερ, με ασυνθιστα μεγλο μγεθος και με 26 φυσερ, που απαιτοσαν 70 τομα, διαθτοντας επσης 40 ντες, με 10 αυλος για κθε ντα.
     Εξλιξη του οργνου αυτο εναι το μεταγενστερο εκκλησιαστικ ργανο, το οποο στηρζεται πνω στις διες κατασκευαστικς βσεις και χρησιμοποιθηκε ως επ τω πλεστων στα πλασια της εκκλησιαστικς μουσικς της Δσης, αλλ και στη συμφωνικ μουσικ και τον πριμο κινηματογρφο. λλα μουσικ ργανα με παρμοια κατασκευαστικ δομ απαντνται σε πολλ μρη του κσμου, ιδιατερα στην ανατολικ Ασα, κι εντσσονται στη κατηγορα των αερφωνων οργνων, με χαρακτηριστικ παρδειγμα το κινζικο σενγκ.

    Το
Εκκλησιαστικ ργανο ( απλ ργανο) εναι αερφωνο πληκτροφρο μουσικ ργανο που λειτουργε με αρα, ο οποος διοχετεεται σε αυλος απ φυσητρες που κινονται με ηλεκτροκινητρα (παλαιτερα με χειροκνητους ποδοκνητους φυσητρες). Κθε αυλς παργει μια μνο ντα ενς συγκεκριμνου ηχοχρματος. Οι αυλο ομαδοποιονται κατ ηχχρωμα και τονικ ψος σε σειρς αυλν ονομαζμενες ρεγκστρα συστοιχες. Ηλεκτρικο διακπτες μηχανικο μοχλο (ανλογα με τον τρπο κατασκευς του οργνου), συνθως τοποθετημνοι δεξι και αριστερ /και πνω απ τα κλαβι, χρησιμεουν για να ενεργοποιον και να σταματον την παροχ αρα στις διφορες συστοιχες και επομνως να προσθτουν αφαιρον ηχοχρματα ανλογα με το επιθυμητ ηχητικ αποτλεσμα (σε κθε ρεγκστρο αντιστοιχε και νας διακπτης). Οι αυλο εναι κατασκευασμνοι απ διφορα υλικ, ανλογα με την υφ του ηχοχρματος που εναι επιθυμητ να παραχθε. τσι, υπρχουν συστοιχες που αποτελονται απ μεταλλικος αυλος, κατασκευασμνους απ καθαρ μταλλο κρματα μετλλων (κυρως κασστερου, χαλκο, μολβδου ψευδργυρου, αλλ και λλων μετλλων) και συστοιχες με ξλινους αυλος (κυρως δρινους απ ξλο κωνοφρων). Με βση τον τρπο παραγωγς χου στο εσωτερικ των αυλν, τα ρεγκστρα χωρζονται σε χειλεφωνα και γλωττιδφωνα.



     Το εκκλησιαστικ ργανο περιλαμβνει μα περισστερες σειρς πλκτρων (κλαβι) με κταση 4 ½ οκτβες σε παρταξη σπρων και μαρων πως αυτ του πινου. Επσης περιλαμβνει συνθως και μα σειρ απ ποδπληκτρα (πεντλ) με κταση 2 ½ οκτβες. Ο χος του οργνου εναι μεγαλοπρεπς. Χρησιμοποιεται (πως και το πινο), τσο ως σολιστικ σο και ως ορχηστρικ ργανο. Επιπλον συνοδεει σε πολλς εκκλησες της Δσης τις λειτουργικς ψαλμωδες.
     χει τις ρζες του στο παλαιτερο αρχαιοελληνικ πνευστ ργανο, που φερε το νομα δραυλις. Μετ τους λληνες, το πρωτοπρο αυτ ακουστικ και τεχνολογικ κατασκεασμα ταξδεψε και υιοθετθηκε πρθυμα απ πολλος, φτνοντας μχρι τους Ρωμαους και πειτα τους Βυζαντινος. Τον 7ο και 8ο αινα η δραυλις ονομστηκε πλον ργανο και κμαζε στο Βυζντιο αλλ και σε λα τα μεγλα κντρα κατασκευς και παραγωγς της πως η Κωνσταντινοπολη. Αξιομνημνευτο εναι το περιστατικ της αποστολς ενς εκκλησιαστικο οργνου ως δρο το 757 μ.Χ. απ τον βυζαντιν αυτοκρτορα Κωνσταντνο τον Κοπρνυμο στον αυτοκρτορα των Φργκων Πεπνο τον Βραχ, πατρα του Καρλομγνου. Λγο αργτερα, το 812 μ.Χ., οι βυζαντινο χρισαν κι να δετερο στον διο τον Καρλομγνο. Τον 10ο αι. κατασκευστηκε με ξοδα της εκκλησας το αγγλικ εκκλησιαστικ ργανο του Γουντσεστερ, με ασυνθιστα μεγλο μγεθος και με 26 φυσερ που απαιτοσαν 70 τομα, διαθτοντας επσης 40 ντες, με 10 αυλος για κθε ντα.
      Το εκκλησιαστικ ργανο εναι εν μρει συνυφασμνο με τη χρση του στην εκκλησα ως συνοδευτικ ργανο της υμνωδας κατ τις διφορες ιεροτελεστες. Παρλληλα μως το εκκλησιαστικ ργανο χρησιμοποιθηκε εξ αρχς και για κοσμικ χρση μσα στα σπτια των αριστοκρατν για να συνοδεει τραγοδια, στις γιορτς και εν γνει για την ψυχαγωγα. Τον 13ο αι. κατασκευστηκαν μικρ φορητ ργανα πως το πορτατφ (portatif = φορητ) στε ο εκτελεστς να μπορε να το κρατ με το αριστερ του πδι και ταυτχρονα να παζει με το δεξ του χρι, εν το αριστερ του χρι λειτουργοσε την αντλα του αρα. Επσης υπρχε το ποζιτφ (positif, ponere=θτω, τοποθετ). Ονομστηκε τσι γιατ ταν μεγαλτερο σε μγεθος, με περισστερους αυλος και αναγκαστικ το τοποθετοσαν πνω σε τραπζι, σε πιπλο ακμα και στο πτωμα. Περαιτρω υπρχε και το ρεγκλ που χρησιμοποιοσε χι αυλος αλλ ελεθερες γλωττδες, «ργανο δωματου».[4] Αργτερα εμφανζεται και να συναφς μουσικ ργανο, το αρμνιο (harmonium), μικρτερου μεγθους και γι' αυτ πρακτικτερο (και οικονομικτερο) για μικρτερους χρους (π.χ. οικες, παρεκκλσια κ.τ.λ.).
     Τον 14ο–15ο αι. το εκκλησιαστικ ργανο συνεχζει να εξελσσεται αποκτντας μλιστα περισστερες σειρς αυλν (ργκιστρα), περισστερες απ μια σειρ πλκτρα (κλαβι) και πλκτρα ποδιο (pedal). Τον 17ο-18ο αινα το εκκλησιαστικ ργανο εναι αναπσπαστο μρος της εκκλησας και κερδζει την ενοια μεγλων συνθετν της εποχς πως του Μπαχ, ο οποος συνθεσε πολλ ργα για το ργανο αυτ, σως το πιο γνωστ η δισημη Τοκκτα και Φογκα σε ρε ελσσονα. Αργτερα ακολουθον οι Χαντελ, Πουλνκ, Σαιν-Σανς, Μεσιν κ..
     Οι τεχνολογικς καινοτομες του 20ου αινα επιτρπουν αλλαγς στο μηχανισμ και στους αυλος του εκκλησιαστικο οργνου, με αποτλεσμα το ργανο να αλλξει αναγκαστικ ψη αλλ και να εμπλουτιστε χρωματικ ο χος του. Σμερα το εκκλησιαστικ ργανο δεν το συναντμε μνο σε εκκλησες αλλ και σε αθουσες συναυλιν για την εκτλεση σολιστικν ορχηστρικν ργων. Ο χος που παργεται απ τη διλευση του αρα μσα απ τους αυλος επηρεζεται και διαμορφνεται απ το σχμα και το μκος των αυλν κι απ τον τρπο παραγωγς του χου.
     Πολλο συνθτες γραψαν μουσικ για εκκλησιαστικ ργανο. Ενδεικτικ, ελχιστοι απ τους σημαντικτερους εναι (κατ χρονολογικ σειρ) οι Αντρα Γκαμπριλι (Andrea Gabrielli) (1510-1586), Γιαν Σβελινκ (1562-1621), Τζιρλαμο Φρεσκομπλντι (Girolamo Frescobaldi) (1583-1643), Νττριχ Μπουξτεχοντε, Γιχαν Πχελμπελ (Johann Pachelbel, 1653-1706), Φρανσου Κουπρν, Γιχαν Σεμπστιαν Μπαχ, Γκοργκ Φρντριχ Χαντελ, Βλφγκανγκ Αμαντους Μτσαρτ, Φραντς Λιστ, Σεζρ Φρανκ (César Franck, 1822-1890), ντον Μπροκνερ, Αλεξντρ Γκιλμν (Alexandre Guilmant, 1837-1911), Σαρλ - Μαρ Βιντρ (Charles-Marie Widor, 1844-1937), Μαξ Ργκερ (Max Reger, 1873-1916), Ζγκφριντ Καργκ-λερτ (Sigfrid Karg-Elert, 1877-1933), Μαρσλ Ντυπρ (Marcel Dupré, 1886-1971), Γιχαν Νπομουκ Ντβιντ (Johann Nepomuk David, 1895-1977), Ολιβι Μεσιν καθς και σημερινο συνθτες εν ζω.
     Για να λειτουργσει συνδυζει τις αρχς που διπουν τα πνευστ και τα πληκτροφρα ργανα καθς εναι εφοδιασμνο και με πλκτρα και με αυλος. Για να κατανοσουμε σε ποια κατηγορα μουσικν οργνων ανκει το εκκλησιαστικ ργανο θα πρπει να ανατρξουμε στα πνευστ μουσικ ργανα. Τα πνευστ διακρνονται στις εξς τρεις κατηγορες:

 > ξλινα πνευστ (π.χ. φαγκτο, κλαριντο, μποε, κ..)
 > χλκινα πνευστ (π.χ. τρομπτα, κρνο, τρομπνι, κ..)
 > πολαυλα πνευστ, πνευστ με γλωττδες.

     Στη τελευταα κατηγορα παρατηρομε τι εν λα τα μουσικ ργανα χρησιμοποιον αυλος (ετε τπου φλουτου, ετε με γλωττδα) μερικ μνο διαθτουν να μηχανισμ πλκτρων. Ως εκ τοτου προκπτουν δυο υποκατηγορες:

 > πληκτροφρα πνευστ (π.χ. εκκλησιαστικ ργανο, αρμνιο, ακορντεν, κ..)

 > σκαυλοι.

     Προσεγγζοντας το θμα αυτ απ μια λλη οπτικ γωνα πολλο ισχυρζονται τι το εκκλησιαστικ ργανο ανκει στα πληκτροφρα ργανα τα οποα χωρζονται σε δο μεγλες ομδες, ανλογα με τον τρπο που παργεται ο χος, ταν πισουμε τα πλκτρα τους. τσι, υπρχουν τα πληκτροφρα με χορδς, που χουν σαν κυριτερους εκπροσπους τους το πινο και το τσμπαλο, και τα πληκτροφρα με τη χρση αρα, πως εναι το εκκλησιαστικ ργανο, το αρμνιο, το ακορντεν, κ..

    Τρα λοιπν εμαστε τοιμοι για να βουτξουμε στα ενδτερα του κυρως θματς μας, καθς θσαμε τη βση του σο πιο καλ και σντομα γινταν.

                                      Αμβροσιαν Μλος

     Πριν φτσουμε στη καθαυτ Μεσαιωνικ Μουσικ να πομε 2 λγια και για το Αμβροσιαν Μλος, που προηγθηκε κατ 2 περπου αι.. Ο Αμβρσιος, επσκοπος Μιλνου, προσπαθντας να βλει τξη στην αναρχα των μνων που χρησιμοποιοσε η Δυτικ Εκκλησα, καθρισε τη χρση 4 τρπων (κλιμκων) καθς και τους μνους που θα πρεπε να ψλλονται. Στο τλος του 6ου αινα ο Ππας Γρηγριος αναθερησε και πλι το σνολο των μελωδιν που χρησιμοποιοσε η Καθολικ Εκκλησα και καθρισε ποιες ακριβς μελωδες θα ψλλονται και σε ποιο σημεο της λειτουργας. Tο Αμβροσιαν μλος Αμβροσιαν σμα (λατινικ: Cantus Ambrosianus‎) εναι η ρυθμικ μμετρη αντιφωνικ ψαλμωδα που εισγαγε στη Δυτικ Εκκλησα τον 4ο αι. ο γιος Αμβρσιος βασιζμενος στο τυπικ λειτουργικ των Εκκλησιν* της Ανατολς εκενων των χρνων.
     Κατ τα πρτα χριστιανικ χρνια οι απλο μνοι που ψαλαν ( ακολουθντας τις ελληνικς αρχαες κλμακες) οι πιστο στις εκκλησιαστικς συγκεντρσεις τους τανε παρμνοι απ την εβρακ θρησκευτικ παρδοση. Ο φβος της ανακλυψης της συγκντρωσης των πιστν απαγρευσε τη χρση μουσικν οργνων (λγω των διωγμν), πρακτικ που συνεχστηκε στο Βυζαντιν τυπικ. Μετ την καθιρωση του Χριστιανισμο η λειτουργα κι η υμνωδα εμπλουτζονται και δημιουργεται στο Βυζντιο η αντιφωνα**, ο χωρισμς των ψαλτν σε αριστερ και δεξι χορ. Αυτ το αντφωνο μλος το διαμρφωσε ο Αγ. Αμβρσιος και καθιρωσε τσι τη Λατινικ ψαλμωδα. Βασιζμενος στους 4 πρτυπους Ελληνικος μουσικος χους με τις εθνικς ονομασες (Δριος, Λδιος, Φργιος, Μιξολδιος ) δημιουργε τους δικος χους αλλζοντας την ονομασα των εθνικν ονομτων αντιστοχως σε Πρτο χο, Δετερο, Τρτο, Τταρτο. Η μθοδος αυτ θα καταγραφε στο βιβλο του Antiphonarium κι αποτελε τη βση στο ευρωπακ μουσικ σστημα. Καθιερνεται μ' αυτ τον τρπο το Αμβροσιαν σμα το οποο αργτερα τροποποιεται και αναπτσσεται απ τον Ππα Γρηγριο στο Γρηγοριαν μλος.
Γνωστο λατινικο μνοι γραμμνοι σε ιαμβικ 2μετρο που αποδδονται στον γιο Αμβρσιο εναι: Deus Creator Omnium, Jam surgit hora tertia, Veni redemptor gentium, Intende qui regis Israel.
_____________________
  * Τυπικ της Εκκλησας Εκκλησιαστικ Τυπικ Λειτουργικ Τυπικ (τυπικν, typikon, solemnitas, rite) εναι το σνολο των οδηγιν και διατξεων για το πς και πτε πρπει να τελονται οι ακολουθες της Εκκλησας. τσι το Τυπικ αναφρει ποιες εναι οι ακολουθες που πρπει να τελονται κθε ημρα, ετε εναι Κυριακ, ετε Δεσποτικ Θεομητορικ εορτ, ετε μνμη Αγου, ετε μια απλ καθημεριν. Επσης καθορζει τη βασικ δομ των ακολουθιν, τους μνους που πρπει να ψαλλον, τα εκκλησιαστικ κεμενα (ψαλμος, ευχς, αποστολικ και ευαγγελικ αναγνσματα, κ.λπ.) που πρπει να διαβαστον, πς συμπλκονται δο τρεις ακολουθες σε μα ημρα και πλθος λλων οδηγιν. Εναι απαρατητο για την ορθ διεξαγωγ των ακολουθιν της Ορθοδξου Εκκλησας και συμπληρνει και συμβιβζει το περιεχμενο λλων Λειτουργικν βιβλων, πως εναι το Ευχολγιο, το Ωρολγιον, η Παρακλητικ, τα Μηναα, κ.λπ.. Το σνολο των διατξεων χει καταγραφε σε ιδιατερο βιβλο, που και αυτ καλεται Τυπικ.
** Το ψαλμωδικ αντφωνο (ἀντ + απναντι + φων ) το καθιρωσε στη δυτικ χριστιανοσνη ο γιος Αμβρσιος και πρκειται για στχο που τραγουδιται ως ρεφραν στη ψαλμωδα με σκοπ να αναδεξει την θρησκευτικ της ιδα.
------------------------------

     Ο γιος Αμβρσιος, κατ κσμον Αυρλιος Αμβρσιος (Aurelius Ambrosius, 339-40/4 Απριλου 397) απ τους Τρεβρους, επσκοπος Μεδιολνων (374-397), υπρξε αδιαμφισβτητα νας δυναμικς ιερρχης η παρουσα του οποου σημδεψε την ιστορικ πορεα της χριστιανικς εκκλησας τον 4ο αινα. Μετ απ μα λαμπρ σταδιοδρομα στην κρατικ διοκηση, αναγορεεται, το 374, επσκοπος Μεδιολνων. Τη στιγμ της ανδου του στον αρχιερατικ θρνο θεωρονταν δη σπουδαα προσωπικτητα ως πνευματικς ηγτης και δσκαλος. Ο Αμβρσιος λοιπν τανε σημαντικ εκκλησιαστικ προσωπικτητα του 4ου αι.. Συγκαταλγεται ανμεσα στους Πατρες της Εκκλησας και μαζ με τον Αυγουστνο, τον Ιερνυμο και το Γρηγριο Α', ανμεσα στους αρχικος Διδασκλους της Εκκλησας.



     Γεννθηκε το τος 339 στη πλη Τρβηρα (σημ. Trier της Γερμανας), απ Χριστιανος γονες. Σε νεαρ ηλικα χασε τον πατρα του, ο οποος ταν παρχος της Γαλατας. Το τος 353 εγκαταστθηκε για σπουδς στη Ρμη. Σποδασε ρητορικ κι ελληνικ. Σταδιοδρμησε αρχικ ως δικηγρος στο Σρμιο (σημ. Sremska Mitrovica στη Σερβα), αλλ οι ικαντητς του εκτιμθηκαν απ τη ρωμακ πολιτεα και διορστηκε το τος 370 διοικητς (consularis) των Επαρχιν Λιγουρας κι Αιμιλας με δρα τα Μεδιλανα (Μιλνο). Η σκηση των διοικητικν του καθηκντων υπρξεν υποδειγματικ κι λοι, αρειανφρονες κι ορθδοξοι, τον εκτιμοσαν. Το 374 ο επισκοπικς θρνος του Μιλνου χρεψε. Ξεσπσανε, ττε, ταραχς για τη διαδοχ του εκλιπντα αρειανφρονα επισκπου Αυξεντου κι ο Αμβρσιος προσπθησε να ηρεμσει το πλθος. Εκενη τη στιγμ, κποιος απ τους συγκεντρωμνους, πιθανς μικρ παιδ, φναξε: "Ambrosium episcopum" (τον Αμβρσιο επσκοπο). Το πλθος συνανεσε στην ιαχ κι ο κατηχομενος ακμα Αμβρσιος, βαπτστηκε κι στερα απ μια βδομδα, στις 7 Δεκ'εμβρη του 374, χειροτονθηκε επσκοπος. Ως επσκοπος, βοηθθηκε στο ργο του απ τον πρεσβτερο Σιμπλικιαν, ο οποος τον φερε σ' επαφ με την ανατολικ γραμματεα και θεολογα.
     Το ποιμαντικ του ργο υπρξε πολ πετυχημνο. θεσε στη διθεση της Εκκλησας τη περιουσα του, οικοδμησε ναος, κρυττε, εργστηκε για τη θεολογικ κατρτιση των κληρικν του και στριξε το μοναχισμ. Αντιμετπισε με επιτυχα τον Αρειανισμ και συνβαλε στη σγκληση των Συνδων του Σιρμου (380), της Ακυλεας (Τεργστης), το τος 381, και της Ρμης (382). Στη Β' Οικουμενικ Σνοδο (381) διαφνησε με την απφαση να γνει δεκτς ως κανονικς επσκοπος Αντιοχεας ο Φλαβιανς και να χειροτονηθε ο Νεκτριος επσκοπος Κωνσταντινουπλεως. Επιτθηκε με σθνος κατ του παγανισμο. Εξαιτας της υψηλς του παιδεας, του χαρακτρα, αλλ και του κρους του, εχε ριστες σχσεις με το αυτοκρατορικ περιβλλον κι υπρξε σμβουλος των αυτοκρατρων Γρατιανο, Βαλεντινιανο Β' και του Θεοδοσου. Δε δστασε μλιστα να τους επικρνει για τη πολιτικ που ασκοσαν, αλλ και να τους επηρεζει υπρ των ορθδοξων συμφερντων. Υπρξεν ο νθρωπος κι ο ποιμνας που κρδισε την εμπιστοσνη του Αυγουστνου, ο οποος τον μνημονεει πολλς φορς στις Εξομολογσεις του. Συνβαλε αποφασιστικ στη μεταστροφ του ιερο νδρα απ το Μανιχασμ στο Χριστιανισμ, εν αργτερα τονε βπτισε.
     Στις αρχς του τους 397, αρρστησε και στις 4 Απρλη πθανε. Η μνμη του τιμται απ την Ορθδοξη και τη Ρωμαιοκαθολικ Εκκλησα στις 7 Δεκμβρη. Συγκαταλγεται ανμεσα στους Πατρες και Διδασκλους της Εκκλησας. Το Βο του αγου Αμβροσου (Vita Ambrosii) γραψε το τος 412 413 ο γραμματας του Παυλνος (M. Simonetti, Vita di Ambrogio, Collana di Testi Patristici 6, Roma 1989²). Η αρχαα ελληνικ μετφραση του Βου εκδθηκε απ τον Α. Παπαδπουλο - Κεραμα, Ανλεκτα Ιεροσολυμιτικς Σταχυολογας Συλλογ Ανεκδτων και σπανων ελληνικν συγγραφν περ των κατ την Εαν Ορθοδξων Εκκλησιν και μλιστα της των Παλαιστινν, Α', 1891 (ανατπωση Bruxelles 1963). Βιογραφα του αγου συνταξε κι ο Συμεν Μεταφραστς, Βος και πολιτεα του οσου πατρς ημν Αμβροσου Επισκπου Μεδιολνου, PG 116, 861-882 -το διο κεμενο και στην PL 14, 45-66.
    Ο Αμβρσιος γνριζε πολ καλ τα φιλοσοφικ και θεολογικ πργματα σε Δση και Ανατολ. Θαμαζε τη στωικ και νεοπλατωνικ φιλοσοφα, τις οποες μλιστα ενταξε κριτικ στο ργο του. Η θεολογικ του σκψη δχτηκε ισχυρς επιδρσεις απ την ανατολικ γραμματεα, γεγονς που καταδεικνει το σεβασμ του στη παρδοση της Καθολικς Εκκλησας. Η Εκκλησα αποτελοσε για τον επσκοπο των Μεδιολνων το σμα του ζντος Χριστο, μσα στο οποο σζεται ο νθρωπος, μετχοντας ενεργ στα μυστρια και αγορεοντας με ειλικρνεια και δημοσως τα αμαρτματ του. Υπρξεν νθερμος υποστηριχτς κι εισηγητς της εκλακευμνης θεολογας, αφο κατρθωσε να εξηγσει στο λα του τις λεπτς θεολογικς αλθειες για την ομοουσιτητα της Αγας Τριδας, με μοναδικ απλτητα. ταν ο 1ος θεολγος που παρουσασε στη δυτικ εκκλησιαστικ γραμματεα συγκροτημνο κι ορθδοξο ργο για τη θεμελωση της ομοουσιτητας του Αγου Πνεματος. Αντιλφθηκε την ορθδοξη πνευματολογα με τα κριτρια που θεσε στην Ανατολ ο Μ. Αθανσιος, ο Μ. Βασλειος κι ο Δδυμος ο Τυφλς. Διατπωσε τη διδασκαλα του για την εκπρευση του Αγου Πνεματος, κνοντας τη δικριση ανμεσα στην αδια (αινια) και την οικονομικ Τριδα. τσι μλησε για την αδια εκπρευση του Αγου Πνεματος απ τον Θε Πατρα, ο Οποος αποτελε τη κρια πηγ της Θετητας. Η αποστολ του 3ου προσπου, κατ τη φανρωση της οικονομικς Τριδας, γνεται απ τον Υι, χωρς μως Αυτς να αποτελε και την πηγ Του.
     Στα αγιογραφικ ερμηνευτικ του υπομνματα υιοθτησε την αλληγορικ μθοδο κι επηρεστηκε κυρως απ το Φλωνα τον Αλεξανδρα και τον Ωριγνη. Κατ τη συγγραφ, μως, της Εξαημρου του, ακολοθησε τις θεολογικς προποθσεις και τη σκψη του Μ. Βασιλεου. Μσα απ τα ασκητικ κι ηθικ του συγγρμματα, ανπτυξε υποτυπδη ασκητικ ανθρωπολογα, που στηριζτανε στην εν Χριστ υιοθεσα, στην ειλικριν μετνοια, τη παρθενα και την ανοδικ πορεα της ψυχς στο Θε. Σ' αυτ του τα ργα υπρξε περισστερο πρωττυπος, σε σχση με τα δογματικ, αφο κατρθωσε να εντξει φιλοσοφικς θεωρσεις των Στωικν & Νεοπλατωνικν στη χριστιανικ διδασκαλα. Ο επσκοπος των Μεδιολνων δε συνανεσε στις αξισεις του επισκπου Ρμης Δμασου για προβολ του πτρειου πρωτεου,μολοντι υπρξεν ο 1ος που εισηγθηκε τον ρο πρωτεο (primatum). Υποστριξε πως η Εκκλησα της Ρμης διεκδικοσε το πρωτεο της ομολογας και της πστης μες στα πλασια της δυτικς χριστιανοσνης, αλλ σε καμμα περπτωση αυτ δε συνιστοσε πρωτεο τξεως. Αναμρφωσε τη λειτουργικ ζω, εμπλουτζοντας το υπρχον λειτουργικ τυπικ των Μεδιολνων με μνους δικς του σνθεσης, οι οποοι ψλλονταν αντιφωνικ. τσι, η παρδοση της Εκκλησας χαρακτρισε ως αμβροσιαν λειτουργικ τπο τη συμβολ του αυτ στην υμνολογα της δυτικς Εκκλησας. Τλος, υπρξε δκιμος και παραγωγικς συγγραφας. γραψε ργα ερμηνευτικ, κατηχητικ, ασκητικ, ηθικ, δογματικ, ομιλες και λγους, μνους, επιστολς κι επιγρμματα. Τα περισστερα απ τα ργα του εχανε περιστασιακ χαρακτρα, αλλ ταν οικοδομητικ. Ο λγος του ταν μεστς και συνθως μεσος και κατανοητς. Χρησιμοποησε μ' ευχρεια τη φιλοσοφικ κι εκκλησιαστικ γραμματεα, τσο της Δσης σο και της Ανατολς.
_______________

ΑΡΧΙΚ ΠΕΡΟΔΟΣ  (~600-1000 μ.Χ.)

                                      Γρηγοριαν Μλος

      τσι ονομστηκε η λειτουργικ μουσικ της Ρωμαιοκαθολικς Εκκλησας, που πρε το νομα της απ τον Γρηγριο τον Α', ο οποος υπρξεν επσκοπος Ρμης απ το 590 ως το 604. Πριν την εκλογ του, ο Γρηγριος, ταν βρισκτανε στη Κωνσταντινοπολη, μελτησε την ελληνικ μουσικ. Καθς η ανεξλεγκτη εισαγωγ νων μνων σε μουσικ γνωστν λακν τραγουδιν δημιουργοσε ανομοιομορφα στο τυπικ κι εντπωση δισπασης στις εκκλησες της Ευρπης που υπγονταν στη δικαιοδοσα του Βατικανο, ο Ππας Γρηγριος αποφσισε ν' αντιδρσει. τσι, κωδικοποησε τους μνους της Λειτουργας, σμφωνα με το εορτολγιο της Ρωμακς Καθολικς Εκκλησας κι ρισε αυτος που θα πρεπε να ψλλονται σε λες τις εκκλησες, καταρτζοντας τσι το τυπικ που καθριζε το φος της εκκλησιαστικς μουσικς. Απ το νομα του, το σνολο των μνων που θεωρηθηκανε κατλληλοι για τη λειτουργικ μουσικ της Δυτικς Εκκλησας ονομστηκε Γρηγοριαν Μλος και την εξπλωση του ανλαβαν οι Βενεδικτνοι μοναχο.
     Η μουσικ του Γρηγοριανο Μλους εναι μονοφωνικ, χωρς κανονικ μτρο, αλλ ακολουθε το ρυθμ των λξεων, οι οποες πολ συχν εναι απ τη Ββλο κι ιδως απ τους Ψαλμος. Ταγουδιται απ χορωδα κι απ σολστες, με εναλλαγ σολστ και χορωδας και με εναλλαγ ημιχορων. Στη μονοφωνα, κυριαρχε βασικ μα μελωδικ γραμμ (Μα μελωδα = Μια "φων" = Μονοφωνα). Στη μονοφωνα η δια ακριβς μελωδα τραγουδιται απ ναν περισστερους εκτελεστς ταυτχρονα.



     Η αρχ της αλφαβητικς σημειογραφας αποδδεται στον Ανκιο Μνλιο Σεβερνο Βοθιο (480 - 525 μ.Χ.). Ο Βοθιος (εδ παραπμπω στον Βοθιο, που 'χα πει στην αρχ, που κι υπρχει σνδεσμς του) τανε Ρωμαος αριστοκρτης, μουσικς και φιλσοφος, με χριστιανικ παιδεα κι ελληνομαθς. Το 500-507 γραψε να σγγραμμα για τη μουσικ της αρχαας Ελλδας, που μετδωσε αρκετς γνσεις στον Μεσαωνα και την Αναγννηση. Η αλφαβητικ σημειογραφα τελειοποιθηκε τον 6ο αι. απ τον Ππα Γρηγριο Α'. Κατπιν, η εμφνιση των νευμτων τον 7ο αινα (Απστροφος, οξεα, βαρεα, περισπωμνη, τελεα κι οι συνδυασμο τους) δινε χωρς ακρβεια, μια γενικ ιδα για τη κνηση των μελωδιν. Οι μοναχο της Ακουτανας (περιοχ της Ν. Γαλλας στα σνορα με την Ισπανα) κνουνε χρση μνο του νεματος τελεας κι απεικονζουν επνω στις σελδες τις κινσεις των φωνν με πολπλοκους συνδυασμος. Ο Μονγραμμος Φορας Φθογγσημων που επινοθηκε τον 9ο αι., δεν ταν παρ μια οριζντια γραμμ (πριμος πρδρομος του 5γρμμου) επνω στην οποα ταν ευκολτερος ο προσανατολισμς των φθγγων.
     λη αυτ η περοδος της Μονοφωνας, συνοδεεται απ τον πλεμο της Εκκλησας ενντια στα μουσικ ργανα τα οποα οι ιερες θεωρον απαρδεκτα για την υμνωδα, εν η απλ ανθρπινη φων θεωρεται ως η πιο κατλληλη. Τον 9ο αι. μως, καταφρνει να εισαχθε το Εκκλησιαστικ ργανο στους ναος των Ρωμαιοκαθολικν. Η εξοικεωση του ανθρπου με το κουσμα πνω απ ναν χων ταυτχρονα απ μουσικ ργανα πως ο Δαυλος, ο σκαυλος κ.., θα τον οδηγοσε στην εξερενηση των συνηχητικν δυνατοττων με χρση της ανθρπινης φωνς. Η γννηση της πολυφωνας δεν ορζεται ακριβς, καθς 2 3 αι. πριν, στοιχεα πολυφωνας εμφανζονταν σε χορωδιακ ργα ετε απ γνοια ετε απ την ανγκη κποιας εκλπτυνσης της ταυτοφωνας.
     Κατ το τλος του 9ου αι. βρσκουμε τη 1η πολυφωνα στη μορφ του ργκανουμ (organum το γνωστ κτοτε, εκκλησιαστικ ργανο) του οποου εφευρτης υπρξε ο Λεονν και σπουδαος συνεχιστς του με τον οποο το ργκανουμ βρθηκε στην ακμ του, ο Περοτν. Σ' αυτ μια μελωδα συνοδεει το λειτουργικ μλος (δηλαδ μια μελωδα του Γρηγοριανο Μλους) ντα προς ντα στην υποκεμενη φων, κωδικοποιημνη για 1η φορ μσα στο ργο Musica Enchiriadis (Ανωνμου), που αποδιδτανε λανθασμνα μχρι πρσφατα στο Μοναχ Χοκμπαλντ του Αγου Αρμνδου στο Τουρνα του Βελγου. Στα 1030 μ.Χ., ο Ιταλς Γκουντο ντ' Αρτσο (990-1050 μ.Χ.) δνει τα ονματα στους φθγγους της κλμακας παρνοντας τις αρχικς συλλαβς των πρτων ημιστιχων του μνου Ut queant laxis resonare Fibris: Ut queant laxis/Resonare Fibris/Mira gestorum/Famuli tuorum/Solve polluti/Labii reatum/Sancta Joannes.
     Μετ το ργκανουμ, η εξλιξη στη πολυφωνα ρχεται με το Ντισκντους, που εναι να ργκανουμ που στολζει μως το λειτουργικ μλος στην επνω φων πιο "ξυπνα" απ το απλ ργκανουμ και με αντθετη κνηση. Ακολουθε το Μοττο που πνω απ το λειτουργικ μλος προστθενται 2 3 φωνς που ξετυλγονται ακολουθντας η κθε μα διαφορετικ κεμενο με διαφορετικ υπθεση. Το Κοντοκτους εναι κτι ανλογο με το Μοττο, μνο που δεν υπρχει η υποχρωση για την παρξη μιας λειτουργικς μελωδας. Στην Αγγλα παρουσιζεται το Γκμελ που εναι τραγοδι για 2 φωνς που κινονται σε αποστσεις τρτης. Το Ψετικο Βσιμο προλθε απ το Γκμελ και ταν ργο για 3 φωνς.
------------------------------------------

     
Ο Ππας Γρηγριος Α (Papa Gregorio I, 540 - 12 Μρτη 604), κοινς γνωστς ως γιος Γρηγριος ο Μγας, τανε Ππας της Χριστιανικς Εκκλησας, προ του Σχσματος, απ τις 3 Σεπτμβρη του 590 ως τον θνατ του το 604. Εναι ο Ποντφηκας με τον οποο ξεκιν η μεσαιωνικ περοδος της Δσης της ενιαας ττε Χριστιανικς Εκκλησας. Μετ το θνατ του αγιοποιθηκε. Συγκαταλγεται ανμεσα στους μεγλους διδασκλους της Καθολικς Εκκλησας και η μνμη του τιμται στις 3 Σεπτεμβρου. Στην Ορθδοξη Εκκλησα εναι γνωστς ως γιος Γρηγριος ο Διλογος κι η μνμη του τιμται στις 12 Μρτη. Στην Ανατολ του δθηκε η προσωνυμα Διλογος, εξαιτας ενς ομνυμου ργου του (Liber Dialogorum - Βιβλο Διαλγων).



     Ο Γρηγριος, Ππας απ το 590 ως το 604 κι ο τελευταος των λατνων Πατρων της Δυτικς Εκκλησας, γεννθηκε στη Ρμη γρω στο τος 540. Ανκε στην ευγεν χριστιανικ οικογνεια της Ρμης, τους Ανικους κι ο πατρας του ταν μλος της ρωμακς συγκλτου. Η οικογνει του εχεν αναδεξει δη 2 Επισκπους Ρμης. Η μητρα του, Σλβια και 2 απ τις αδελφς του πατρα του αγιοποιθηκαν απ την Εκκλησα. Στα παιδικ και νεανικ του χρνια ζησε τις οδυνηρς εμπειρες των βαρβαρικν επιδρομν εναντον της Ρμης. λαβε πολ καλ μρφωση, σποδασε νομικ κι αρχικ ασχολθηκε με τα κοιν. Το 573, στα 33, διορστηκε Praefectus Urbi (παρχος της πλης της Ρμης), θση ιδιατερα σημαντικ, αλλ παραιτθηκε μσα σε 1 τος για να ακολουθσει τη μοναστικ ζω. δρυσε με τη μεγλη περιουσα του 7 μοναστρια, εκ των οποων τα 6 βρσκονταν στα οικογενειακ του κτματα στη Σικελα. Το 7ο, που αφιρωσε στον γιο Ανδρα, δημιουργθηκε στο Clivus Scauri στη Ρμη. Εναι πιθαν, τα μοναστρια που δρυσε, να ακολουθοσανε το μοναστικ πρτυπο του οσου Βενεδκτου, αφο ο Γρηγριος τρεφε ιδιατερο θαυμασμ προς το μεγλο διδσκαλο του κοινβιου μοναχισμο.
     Στα 578 η φμη του ταν ττοια που ο Ππας Βενδικτος Α (Benedictus I) τονε διρισε ως ναν απ τους 7 Regionarii (διακνους) της Ρμης. Το επμενο τος απεστλη απ τον Ππα Πελγιο Β' (Pelagius ΙΙ) Αποκρισριος (nuntius) στην αυτοκρατορικ αυλ της Πλης. Παρμεινε εκε μχρι το 586, που απκτησε πλοσιες εμπειρες, χωρς μως να μθει την ελληνικ γλσσα. Το ενδιαφρον για τη πατρδα του υπρξεν αμεωτο, αφο παρακαλοσε τον αυτοκρτορα Μαυρκιο (582-602) να αντιμετωπσει τη λογγοβαρδικ εισβολ στην Ιταλα.
Μετ την επιστροφ του στη Ρμη υπηρτησε ως ηγομενος στη Μον του Αγου Ανδρα για περπου 5 τη και παρλληλα εργστηκε ως σμβουλος και γραμματας του Ππα Πελγιου Β'. Το 590 η ζω του λλαξε ριζικ ταν ο Πελγιος πθανε κι ο διος επελγη ομφωνα ως διδοχς του. Ενθρονστηκε στις 3 Σεπτμβρη του διου τους.
     Ο Γρηγριος χαρακτηρστηκε απ τους ιστορικος ως ο 1ος ππας του Μεσαωνα. Η αρχιερατεα του υπρξε πετυχημνη, αφο κατρθωσε και κρδισε το σεβασμ, την αποδοχ, αλλ και τη συμπθεια λων, ακμα και των αντιπλων. Στα χρνια που παρμεινε στον παπικ θρνο, ο δυτικς κσμος τανε σ' αναταραχ. Η Ιταλα ερημωνταν απ τους Λομβαρδος ( Λογγοβρδους) κι αντιμτωπος με αυτ τη μστιγα ο αυτοκρατορικς ξαρχος στη Ραβννα αποδεικνυταν ανσχυρος. Κατ συνπεια, δεδομνου τι οι πολιτικς δυνμεις ταν ανκανες να αναλβουνε την ασφλεια των πολιτν, ο παπισμς, στο πρσωπο του Γρηγορου αναγκστηκε ν' αναλβει την ευθνη για την ευημερα των ανθρπων. Χρησιμοποιντας τις δεξιτητες που 'χεν αποκτσει ταν υπηρτησε ως παρχος και πρεσβευτς, σναψε συμφωνα το 598 μεταξ της Αγας δρας και του Λομβαρδο δοκα Σπολτο, σταματντας την εισβολ κι αποκαθιστντας την ειρνη και την ασφλεια στη χρα. Αναδιοργνωσε επσης τις απραντες γαες της εκκλησας, στη περιοχ που εκτενεται απ' τη Τοσκνη μχρι τη Σικελα, εκε που αργτερα θα ιδρονταν τα παπικ κρτη. Μοναχς ο διος, ο 1ος που εξελγη Ππας, μεριμν για τη διδοση του μοναχισμο. Η αγγλοσαξωνικ αποστολ του υπ την ηγεσα του Αγου Αυγουστνου του Καντρμπουρυ, θα οδηγσει τελικ στη μεταστροφ της Αγγλας στο Χριστιανισμ.
     Αγωνστηκε για την ομνοια των επισκπων της Ιλλυρας και της Β. Ιταλας απ την νταση που 'χε δημιουργσει η ριδα των Τριν Κεφαλαων. Αναμρφωσε τη παπικ αυλ, πρσφερε χρματα στους φτωχος απ τη κληρουχα του Αποστλου Πτρου, συντρησε εκκλησιαστικ και δημσια οικοδομματα που υπστησαν καταστροφς απ τις βαρβαρικς επιδρομς, πλρωνε στρατιωτικος μισθος κι επανδρυσε το Βικαριτο της Αρελτης (Αρλ). Κατ βσην υπρξε νομιμφρονας προς την αυτοκρατορικ εξουσα, μολοντι εκδλωσε κποιες τσεις παποκαισαρισμο. Αντιμετπισε τους Δονατιστς στη Β. Αφρικ κι δειξε ουσιαστικ ενδιαφρον για τον εκχριστιανισμ των ειδωλολατρν Λογγοβρδων και τη μεταστροφ λλων απ τον Αρειανισμ στην Καθολικ Εκκλησα.

     Ο Γρηγριος αντδρασε στον ττλο Οικουμενικς που, κατπιν Συνοδικς απφασης, εισγαγε ο πατριρχης Κωνσταντινουπλεως Ιωννης Δ' ο Νηστευτς (582-595). Θερησε τον ττλο αυτ εσφαλμνη αξωση που αντκειται στο πνεμα διακονας που μετφερε ο Χριστς στους Αποστλους του. τσι, απ αντδραση υιοθτησε για τον εαυτ του τον ττλο servus servorum Dei (δολος των δολων του Θεο), ττλο που φρουν οι Ππες της Ρμης μχρι σμερα. Παρ το γεγονς αυτ, στα ργα του πρβαλε το πρωτεο του Αποστλου Πτρου και της Αγας δρας: "Petrus namque auctore Deo sanctae Ecclesiae principatum tenens…", Liber Regulae Pastoralis II, 6, 88-89. Αγωνστηκε για την εξλειψη της σιμωνας και τη πνευματικ εξψωση κληρικν και λακν. Αναδιοργνωσε την εκκλησιαστικ ζω, εκλακευσε τα δγματα της πστης, στε να εναι κατανοητ απ τον απλ πιστ, κι αναθερησε τη λατινικ λειτουργα, εισγοντας το γρηγοριαν μλος κι ιδροντας Σχολ ιεροψαλτν (Schola cantorum). Σημαντικ ταν κι η συνεισφορ του στη ζωγραφικ, καθς υποστριξε την ποψη πως η απεικνιση θρησκευτικν επεισοδων εντς των εκκλησιν τανε πολ χρσιμη, καθς μποροσε να προσφρει στους αναλφβητους πιστος τα δια αποτελσματα με αυτ της ανγνωσης των Γραφν απ σους ξεραν να διαβζουν. Η ποψη αυτ, απ ναν νθρωπο με τσο ισχυρ εξουσα, αποτλεσε να πολ σημαντικ γεγονς στην ιστορα της Δυτικς τχνης.
     Ο γιος Γρηγριος ο Διλογος θεωρεται απ την Ορθδοξη Εκκλησα ως δημιουργς/συγγραφας της Λειτουργας των Προηγιασμνων Τιμων Δρων που τελεται κατ τη διρκεια της Μεγλης Τεσσαρακοστς και της Μεγλης Εβδομδος. Η Καθολικ Εκκλησα αγνοε την λειτουργα αυτ. Πεθανε στις 12 Μρτη 604 (Τιμται απ την Ορθδοξη Εκκλησα αυτ τη μρα). Μετ απ το θνατ του αγιοποιθηκε. Ονομστηκε στη συνχεια Πατρας της Εκκλησας κι εναι νας απ τους 2 Ποντφηκες (ο λλος εναι ο Λων Α') που περιβλλεται με τον ττλο Μγας. Η εργογραφα του Γρηγορου εναι πλοσια και χαρακτηρζεται απ την απλτητα του λγου, τη σαφνεια, τον καλ χειρισμ της γλσσας και τη θεολογικ εμβρθεια. Η φμη του ως εκκλησιαστικο Πατρα στηρζεται στις ιδες που μετδωσε στις μελτες του για τη πνευματικ ζω. ργα του:

 * Liber Dialogorum (Βιβλο Διαλγων). Το ργο γρφτηκε ανμεσα στα τη 593-594. Αποτελεται απ 4 βιβλα. Σε αυτ εμπεριχονται οι βοι, τα θαματα και οι προφητεες πολλν Ιταλν αγων, κληρικν, μοναχν και λακν. Μεταφρστηκε στην ελληνικ γλσσα απ τον ελληνικς καταγωγς ππα Ζαχαρα (741-752) και γργορα γνρισε σημαντικ διδοση. Στο ργο αυτ οφελει ο Γρηγριος την προσωνυμα ο Διλογος, η οποα του αποδθηκε απ την ανατολικ εκκλησιαστικ παρδοση.
 - Το 1987, ο Francis Clark δημοσευσε το δτομο, περπου 800 σελδων βιβλο του The Pseudo-Gregorian Dialogues, (Οι Ψευδο-Γρηγοριανο Διλογοι) ισχυριζμενος τι οι Διλογοι ταν μια ψευδεπγραφη "σνθεση δανεων" (ερνισμα) απ λλες πηγς, δημιουργημνη σχεδν ναν αινα μετ τον θνατο του Γρηγορου απ κποιον που εχε πρσβαση στα παπικ αρχεα (γραφα βιβλιοθηκριο).
* Liber Regulae Pastoralis (Βιβλο Ποιμαντικο Καννα). Το ργο γρφτηκε το τος 591. Πρκειται στην ουσα για να ποιμαντικ εγχειρδιο, που στοχεει στην εξψωση του λειτουργματος του ιερα και του μυστηρου της ιερoσνης. Εχε μεγλη απχηση στα μεταγενστερα χρνια, εν μχρι και τις ημρες μας προκαλε το ενδιαφρον στους ιερατικος κκλους της Ρωμαιοκαθολικς Εκκλησας.
 * Expositio in beatum Job, libri XXXV (Εξγηση στο μακριο Ιβ, βιβλα 35). Το ργο φρει και την ονομασα Moralia (Ηθικ). Με αυτν τον ττλο, λλωστε, εναι περισστερο γνωστ. Πρκειται για σπουδαο και εμβριθς ερμηνευτικ υπμνημα με ηθικς προεκτσεις. Το σγγραμμα αυτ το αφιρωσε στο φλο του Λανδρο Σεβλλης, ο οποος και τον παρτρυνε στη σνταξ του.
 * Homiliae in Hiezechihelem prophetam (Ομιλες στον προφτη Ιεζεκιλ), SCh 327(1986) και 360(1990).
 * XL Homiliarum in Evangelia Libri duo (40 Ομιλες στα Ευαγγλια, βιβλα δο), PL 76, 1075-1312.
 * Expositio in Canticum Canticorum (Εξγηση στο σμα Ασμτων), SCh 314(1984).
 * Expositio in Librum primum Regum (Εξγηση στο Βιβλο Α Βασιλειν), SCh 351(1989), 391(1993), 432(1998), 449(2000), 469(2003) και 482(2004).
 * Μσα απ την εργασα του Magna Moralia, εισγαγε την ννοια των επτ θανσιμων αμαρτημτων.
 * Διασθηκαν, επσης, 814 Επιστολς του Γρηγορου. Βλ. την κδοσ τους στον 77ο τμο της PL.

     Βιογρφος του Αγου Γρηγορου εναι ο Ιωννης, δικονος Ρμης (τος γννησης γνωστο, θνατος πρ του 882 μ.Χ.). Ο Johannes, επονομαζμενος Hymonides, ταν γρω στα μσα του 9ου αινα μοναχς στο Monte Cassino, και αργτερα δικονος της εκκλησας της Ρμης. χοντας καλ μρφωση, συνδθηκε στεν με τον Αναστσιο, βιβλιοθηκριο της Εκκλησας της Ρμης (θνατος 879μ.Χ.), και κατ προτροπ του ππα Ιωννη VIII (872-82) συνγραψε τον βο του Αγου Γρηγορου, βασισμνος στα ργα του και σε αποσπσματα επιστολν που εχαν διασωθε στα παπικ αρχεα. Το ργο διαιρεται σε 4 τμους: το Α' αφηγεται τη ζω του Αγου μχρι την νοδ του στον παπικ θρνο. Το Β' το ργο του ως ππα. Το Γ' την διδασκαλα του και το συγγραφικ του ργο. Το Δ' την πνευματικ του εξλιξη. κδοση Mabillon ("Acta SS. ord. S. Benedicti", I, 398-496; "Acta SS.", March, II, 137-211; P.L., LXXV, 50 sqq.).
--------------------
     τσι απλ κλησε λη η Αρχικ περοδος της λεγμενης μουσικς του μασαωνα, με σπνιες πιθανς εξρσεις. Η 1η σημαντικ αλλαγ ρχεται στα τλη του 9ου αι και θα τη δομε στο επμενο κεφλαιο. Να πω εδ πως. εν η αρχικ ιδα-θεωρα του με προεξρχοντα πλι το Λατνο φιλσοφο Βοθιο, αποσκοποσε στο να συμφιλισει την αρχαα αλλ και μεταγενστερη φιλοσοφα με τη αρχαιΙκ θεολογια τελικ, πως εδαμε και στο προηγομενο ρθρο, σφιξε περισστερο τα λουρι της ελεθερης κφρασης. Η εκκλησα πλον ριζε το τ ταν επιτρεπτ να διλθει σε κθε τομα της τχνης, αν φυσικ και μνο πληροσε κποιος προδιαγραφς. Αυτς ταν... η εξς: μνον ,τι εγκρνει η δια περν κι εγκρνει μνον τι χει αυστηρ θρησκευτικ χριστιανικ χαρακτρα: απαγορεονται τα μουσικ ργανα καθς η φων αρκε, κι λλα εδη μουσικς ασμτων πραν των χριστιανικν, κι αυτ μη θαρρετε, σα μνον ταν απολτως αποδεκτ και δεν μπρδευαν τους πιστος σε αιρσεις η παρανοσεις του δγματος. τσι 4 περπου αινες, μια θαυμσια, πλην μως αρκετ μοντονη και βαρετ κατ τ' λλα μουσικ πλανιταν ξω απ τις εκκλησες και τα μοναστρια κι σως, λω σως, σε καμμι παρα, σε καμμι μζωξη καμμι εορτ να υπρχε κποιος που να τραγουδοσε -αλλ και τι να τραγουδσει αν χι τα δη κυκλοφορουντα... χιτκια της εποχς, τις μονωδες.
     Αφνουμε λοιπν την Αρχικ Εποχ και πμε παρακτω:

ΜΣΗ ΠΕΡΟΔΟΣ (1000-1100)

    Το ργκανουμ (Organum) εναι 1η αππειρα δημιουργας πολυφωνικς μουσικς. Δεγματ του συναντμε απ τον 9ο αι.. Το 1ο γγραφο που περιγρφει και κωδικοποιε 1η φορ το ργκανουμ εναι η αννυμη μουσικ πραγματεα του 9ου αι. Musica Enchiriadis. Οι συνθτες του ργκανουμ χρησιμοποιοσανε Γρηγοριαν μλος την οποα αρχικ συνδευε μια 2η φων (duplum) κι αργτερα και περισστερες. Συνθως οι 2 φωνς ξεκινοσαν απ την δια ντα (ταυτοφωνα), στη συνχεια απομακρνονταν η μα απ την λλη κινομενες παρλληλα και στο τλος καταλγανε στη δια ντα (ταυτοφωνα). Χαρακτηριστικ παρδειγμα εναι το 4φωνο ργκανουμ Viderunt omnes (παντες ψονται) του Magister Perotinus (Perotin), αρχιμουσικο του καθεδρικο της Notre Dame στο Παρσι. Το οποο εναι γραμμνο αποκλειστικ στα παλαι κλειδι και σε τροπικ σημειογραφα (12 ος αι.μ.Χ). Οι αλλγες, οι αναπροσαρμογς βσει των νων πλον δυνατοττων, επτρεψαν στη μεσαιωνικ μουσικ να κνει να βμα παραπρα. οριοθετομε το 1000 μ.Χ, σαν ορσημο παρλο που τα πρτα βηματκια εχανε λβει χρα και προς τα τλη του 9ου αι. πως αναφρω παραπνω, με το ργκανουμ.
      Η βση της εποχς αυτς στηρχθηκε σε να πρσωπο αρχικ. Το πρσωπο αυτ ταν ο Γκουντο Ντ' Αρτσο.



      Ο Γκουντο ντ' Αρτσο (Guido d' Arezzo, Guido Aretinus, Guido Aretino, Guido da Arezzo, Guido MonacoGuy of Arezzo Guy d'Arezzo ~990-1050) τανε θεωρητικς της μουσικς κατ το Μεσαωνα. Επινησε το σγχρονο σστημα μουσικς σημειογραφας, το μουσικ πεντγραμμο, που αντικατστησε τη νευματικ σημειογραφα. τανε Βενεδικτνος μοναχς στην ιταλικ πλη-κρτος Αρτσο. Ξεκνησε τη καρριρα του στο Μοναστρι της Πομπζα, που βρσκεται στην Αδριατικ, δπλα στη Φερρρα. Εν βρισκταν εκε, συνειδητοποησε τι οι μοναχο εχανε πρβλημα στην απομνημνευση των μνων του Γρηγοριανο Μλους. Ττε επινησε μθοδο για να μαθανονται ευκολτερα και γρηγορτερα. Η μθοδος γινε σντομα δισημη στη Β. Ιταλα. Παρλαυτ συνντησε εχθρτητα των μοναχν του αββαεου και του δθηκε εντολ να μετακινηθε στο Αρτσο, πλη που δεν χει αββαεο, αλλ εχε πολλος τραγουδιστς-υμνητς για να τους διδξει. Εκε επινησε πολλ διδακτικ εργαλεα, πως το πεντγραμμο, το 6χορδο μουσικ σστημα και τα ονματα των φθγγων (ντο-ρε-μι, κτλ). Τα ονματα των φθγγων προρχονται απ να γρηγοριαν μνο που κθε στχος ξεκιν απ την αμσως ψηλτερη ντα. Απ τη 1η συλλαβ κθε στχου πραν οι ντες το νομ τους. Αυτ η ονομασα των φθγγων χρησιμοποιεται μχρι σμερα στις χρες της Ν. Ευρπης, Ελλδα, Ιταλα, Γαλλα, κτλ.



     τσι λοιπν κι εν δεν αλλζει κτι ουσιαστικ και συνεχζεται η εκκλησιαστικ μονωδα, αλλ αυτ τη φορ τη συνοδεα οργνου, κυλνε πνω απ 100 χρνια, αλλ λα δεχνουν πως μια να εποχ χει δη ξεκινσει στη μουσικ, απλ θα χρειαστε μερικ χρνια ακμα. Εμες μως πρπει να συνεχσουμε στη Να Εποχ, η οποα διασπται ελαφρ σε 2 μικρτερες και θα τα δομε αναλυτικ. Μπορομε να πομε πως ουσιαστικ η κυρως Μεσαιωνικ Μουσικ ξεκιν τρα.

ΝΕΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1200- ~1500)

     Ο Γκουντο θεσε τους νους μουσικος καννες, αλλ το πιο ενδιαφρον πρσωπο εναι κενος που δωσε την ευκαιρα αλλ και τη δυναττα να επεκταθον και να υλοποιηθον αυτο οι κννες. Πρκειται για τον αναβαθμιστ του ργκανουμ, το Γλλο Λεονν, αλλ και θεωρητικ που επκτεινε κι λας τους δη υπρχοντες και φυσικ και τον ξιο συνεχιστ του, τον μαθητ του Περοτν.



      Ο Λεονν και παλαιτερα εξελληνισμνα Λεοννος (γαλλ. Léonin, Leoninus, Leonius, Leo) τανε πιθαντατα Γλλος συνθτης, ο οποος δρασε περ τα μσα του 12ου αινα. Θεωρεται ο πρτος σημαντικς συνθτης πολυφωνικς μουσικς κι ειδικτερα συνεισφροντας στη φρμα του ργκανουμ, εν το ργο του εντσσεται στη λεγμενη Σχολ της Νοτρ Νταμ, να χαρακτηριστικ μουσικ ρεμα του στερου Μεσαωνα κι ειδικτερα της ars antiqua (παλαι τχνη). Τα σα μς εναι γνωστ γι' αυτν προρχονται απ τον Αννυμο Δ', ναν γγλο σγχρον του μελετητ και μουσικοθεωρητικ, που μαθτευσε στην Παναγα των Παρισων, τη καλλιτεχνικ δρα του συνθτη. Τα ργα του συγκεντρνονται σε μια μουσικ ανθολογα με ττλο Magnus Liber, η οποα περιλαμβνει οργκνουμ, κλαοζουλες και λλα μουσικ ργα της περιδου· τα ργα αυτ δεν θεωρονται αυτοτελ, αλλ περισστερο συμπληρωματικ ως προς τη λειτουργικ μουσικ της εποχς, η βση της οποας εναι κατ γενικ παραδοχ το γρηγοριαν μλος.



     Ο Λεονν υπρξε επιπρσθετα και δσκαλος μουσικς στη Νοτρ Νταμ, με πιο γνωστ μαθητ του τον περφημο Περοτν. Ο τελευταος ανπτυξε τις μουσικς καινοτομες του πρτου, αναπτσσοντας το μελλισματικ φος του ργκανουμ, αλλ κυρως επινοντας τον τρπο πρσθεσης επιπλον φωνν, το λεγμενο τριπλ (triplum) και τετραπλ (quadruplum) ργκανουμ. Σμφωνα, τλος, με κποιους μουσικολγους, ο Λεονν ταυτζεται με τον Παριζινο ποιητ Λενιους, απ τον οποο ονομζεται το Λεονιαν μτρο, μια μορφ ποιητικς μετρικς που η ρμα βρσκεται στο κντρο κθε στχου.


                 Νευματικ Σημειογραφα Μουσικς προ Αρτσο

      Ο Περοτν και παλιτερα εξελληνισμνα Περοτνος (γαλλ. Pérotin c. 1200) τανε Γλλος συνθτης μαθητς του Λεονν, ο οποος θεωρεται νας απ τους κριους εκπροσπους της λεγμενης Σχολς της Νοτρ Νταμ. Το ργο του, θρησκευτικ μουσικ σε πολυφωνικ φος, συνδθηκε επσης με το μουσικ φος της ars antiqua (παλαι τχνη), εν -μαζ με τον Λεονν- αποτελε ναν απ τους ελχιστους συνθτες του στερου Μεσαωνα που το νομ του αποδδεται με βεβαιτητα σε συγκεκριμνα ργα. Ο Περοτν αναφρεται συχν σε μουσικοθεωρητικ συγγρμματα με τη λατινικ του εκδοχ και μλιστα με το προσωνμιο Μγας (Magister Perotinus και Perotinus magnus), κτι που δεχνει τον μεγλο σεβασμ που ενπνευσε αν τους αινες στους μεταγενστερους μελετητς· το λατινοπρεπς του ονματος καταμαρτυρε πως τιμθηκε εν ζω με τον ττλο magister artium (μγιστρος τεχνν), μια σπουδαα αναγνριση στο συνθετικ και διδακτικ του ργο. Χαριτολογντας, εναι χρσιμο να επισημανθε πως το νομα Περοτν εναι υποκοριστικ του Pierre (Πτρος) και κατ συνπεια στα ελληνικ προκπτει το οξμωρο Πετρκης ο Μγας.



     Το ιδιατερο μουσικ φος που υπηρτησε ο Περοτν εναι το λεγμενο ργκανουμ, το οποο θεωρεται κι ο πρωιμτερος τπος πολυφωνας στη Δ. Ευρπη. Στο ργκανουμ οι πρωγενστερες μελωδες, που χρησιμοποιονται δη στο Γρηγοριαν Μλος, λαμβνουν λλη δισταση με τη προσθκη ενς παρλληλου μλους, σε διστημα τταρτης πμπτης. Ο Περοτν εξλιξε αυτ τη τεχνικ, επινοντας το 3πλ και 4πλ ργκανουμ (organum triplum και organum quadruplum), το οποο συντθεται απ 3 και 4 φωνς αντστοιχα. Πιο συγκεκριμνα, η τεχνικ περιλαμβνει τη βασικ μελωδα (cantus firmus) σε χρονικ υπερμεγθυνση (το υπερπολλαπλσιο μιας δεδομνης αξας διαρκεας), πνω απ την οποα 2 και 3 φωνς (discantus) ηχονε σε μια περπλοκα ρυθμικ υπσταση. Η λειτουργα του βασικο μλους μ' αυτν τον τρπο εξαλνεται και κατ' ουσαν μεταμορφνεται σε να εδους ισοκρτη, πνω απ τον οποο λαμβνει χρα να πολχρωμο μελωδικ αραβοργημα.
     Το φωνητικ μρος στο οποο ανατθεται η κρια μελωδα (cantus firmus) ονομζεται tenor, -εξ' ου κι ο μεταγενστερος μουσικολογικς ρος τενρος- στα πλασια του ργκανουμ ο ρος τενρος δεν συνιστ χαρακτηριστικ της φωνητικς κτασης και χαρακτρα, αλλ αποδδει τον τρπο λειτουργας του φωνητικο μρους, αφο ετυμολογικ κατγεται απ το λατινικ ρμα tenere (κρατ), καταδεικνοντας μ' αυτ τον τρπο πως υπηρετε το κρτημα της κριας μελωδας (και για τοτο στα ελληνικ αποδδεται ως κραται φων κραταις). Κατ' αντιστοιχα, το λλο φωνητικ μρος ονομζεται contratenor, η φων δηλαδ που βρσκεται ναντι του τενρου κι επιμερζεται αφ' ενς σε contratenor altus για το μρος νωθεν αυτο του τενρου και contratenor bassus γι' αυτ που βρσκεται κτωθεν. Εναι προφανς, τι στην εξλιξη της δυτικς μουσικς η ορολογα αυτ μεταλλχθηκε, παραδδοντς μας τους σημερινος σε ευρεα χρση ρους κοντρα-τενρος, κοντρλτο και μπσος, που χουν μως διαφορετικ εφαρμογ απ' ,τι οι πρωταρχικο.



     Κατ τον Αννυμο -σγχρονο του Περοτν- μουσικοθεωρητικ μελετητ (γνωστ στη νετερη βιβλιογραφα ως Αννυμος Δ'), στον Περοτνο αποδδονται τα εξς 4 ργα: τα 4φωνα Viderunt omnes και Sederunt principes, καθς και τα 3φωνα Alleluia "Posui adiutorium" κι Alleluia "Nativitas". λλα 9 ργα –πντα σε φος οργκνουμ- το αποδδονται απ μεταγενστερους μελετητς βασιζμενοι στο υφολογικ τους στοιχεο, αλλ και το 2ωνο Dum sigillum summi Patris καθς και το μονοφωνικ Beata viscera, το οποο εναι σε φος κοντοκτους (τπος υμνωδας με επαναλαμβανμενες μελωδικς φρσεις επ ομοιοκατληκτου κειμνου). Τα ργα αυτ εμπεριχονται στο λεγμενο Magnus Liber (Μεγλο Βιβλο), μια ανθολογα πολυφωνικς μουσικς του 12-13ου αι., μρος της συλλογς βιβλων και χειρογρφων της Νοτρ Νταμ στο Παρσι, που συμπεριλαμβνονται κι ργα του προγενστερου Λεονν. Τα περιεχμενα της ανθολογας συναποτελον τη λεγμενη Σχολ Νοτρ Νταμ, χωρς μως να πιστοποιον αδιαμφισβτητα τι ο Περοτν υπρξε ντως μουσικς στη Παναγα των Παρισων. Στη πραγματικτητα μς εναι ελχιστα γνωστ για τη προσωπικ του ζω και τα περιστασιακ στοιχεα που μαρτυρνε την παρξ του προρχονται κυρως απ κποια δικτα της Παρισινς Αρχιεπισκοπς.



     Κποιοι μελετητς ταυτοποιον στο πρσωπο του Περοτν τα εξς 2 ιστορικ πρσωπα της Νοτρ Νταμ: ετε τον θεολγο Petrus Cantor (ελλ. αποδ. Πτρος ο Μελωδς, † 1197), ετε τον Petrus, ο οποος μς εναι γνωστς ως δευτεραναγνστης (succentor) της Νοτρ Νταμ απ το 1207 ως περ. το 1238. Ο 2ος εναι μλλον πιθαντερο να ταυτζεται με τον Περοτν, καθς συμππτει καλλτερα χρονικ, αλλ κυρως επειδ η ιδιτητα του δευτεραναγνστη ταν ακριβς η επβλεψη του μουσικο μρους της λειτουργας. Η πολυφωνα υπρξε καταλυτικς παργων στη μουσικ εξλιξη της Δ. Ευρπης, αφο σπασε να κατεστημνο αινων βασισμνο στη μονοφωνα· η να αισθητικ τση εχε τσον υπρμαχους, σο και πολμιους, πολλο απ τους οποους καταμαρτυρονε σε γραπτ τους τις επικρατοσες για την εποχ εντυπσεις. Ο Επσκοπος της Σαρτ, φιλσοφος και καθηγητς θεολογας στο Πανεπιστμιο των Παρισων, Ιωννης του Σλσμπερι (1120-1180) μς δνει στο ργο του De nugis curialiam μια περιγραφ της μουσικς της περιδου απ πρτο χρι:

  "ταν ακοει κανες τις γλυκεις αρμονες των διφορων τραγουδιστν, λλοι στα ψηλ, λλοι στα χαμηλ μουσικ μρη, λλοι να προηγονται κι λλοι να πονται, λλοι με πασεις κι λλοι με κρατημνες ντες, φαντζεται περισστερο μια συναυλα απ σειρνες παρ απ νδρες. Οι δυναττητες της φωνς εναι πραγματικ αξιοθαμαστες, οτε τα μελωδικτερα των πτηνν δεν μπορον να συγκριθον. Εναι εντυπωσιακ η ευκολα με την οποα ανεβοκατεβανουν τις μουσικς κλμακες, υποδιαιρον πολλαπλασιζουν τις ρυθμικς αξες, επαναλαμβνουν τις μουσικς φρσεις και τονζουν τη σημασα του κειμνου: οι υψφωνες διαπεραστικς ντες εναι τσο καλ αναμεμειγμνες με τις μεσαες [τενροι] και τις χαμηλς [μπσοι], που τα αυτι απωλουν [χνουν] κθε γνμονα κρσης. ταν λα αυτ γνονται στον υπερθετικ βαθμ εναι μλλον πιο ταιριαστ για να διαγερουνε τον πθο παρ τη κατνυξη· μα ταν γνονται με μετριοπθεια, ξεχν κανες τα χαλεπ της επγειας ζως, προσφρει γαλνη στη ψυχ, χαρ, ειρνη και δξα εν ονματι του Κυρου και μεταφρει τη ψυχ στη κοινωνα των αγγλων".
-------------------

     Η σπουδαα σχολ της Νοτρ Νταμ μεταξ λλων, πως προανεφρθη, δημιοργησε και την Ars Antiqua και θα τη δομε αμσως. μετ. Στο μεταξ μπορετε να απολαμβνετε στο μεταξ λγη απ τη μουσικ της Νοτρ Νταμ:



Μση Περοδος (1150-1300)

      Ars Antiqua (Παλαι Τχνη): Το αυστηρτατο βασιλικο/παπικ, εκκλησιαστικ/εκπαιδευτικ κατεστημνο της Notre Dame τανε το περιβλλον στο οποο νθισε να λλο, μουσικ περιβλλον. Οι πειραματισμο κι οι καινοτομες που λβανε χρα σε αυτ τανε πρωτοφανες για τα δεδομνα της εποχς. Η γνση μας μως γρω απ αυτ εναι μμεση. Στοιχειοθετεται απ μερικς ελλιπες πηγς: 4 τερστια μουσικ χειργραφα και μερικς θεωρητικς πραγματεες. πως υποστηρζει ο Richard Taruskin, αυτ που αποκαλομε σμερα σχολ της Notre Dame εναι μια ιστοριογραφικ ανασσταση (historiographical fiction). Συμπληρνοντας τα κομμτια διαφανεται ο 1ος θραμβος της σγχρονης μουσικολογας κι νας απ τους πιο εντυπωσιακος ακμη και σμερα.
     Σ' αυτν ανκει η δημιουργα ενς συστματος καννων πνω στις υπρχουσες μορφς πολυφωνας, καθς κι να σνολο απ νες κατακτσεις. Κριοι αντιπρσωποι εναι ο Λεονν (Leonin), οργανστας στη Παναγα των Παρισων μχρι τα τλη του 12ου αι. ο οποος ξεφεγει απ τα δεσμ του Γρηγοριανο μλους, εφαρμζει την αντθετη κνηση των φωνν και μετατρπει το ργκανουμ σε ργο τχνης κι ο Περοτν (Perotin) ο Μγας (1180-1210) που ταν μαθητς του. Ο Περοτν, εισγει τη μμηση, το χρωματικ φος, προσπθησε να τελειοποισει τη σημειογραφα καθορζοντας και τη διρκεια των φθγγων που χρησιμοποιοσε. Το ρεπερτριο της σχολς συνσταται σε μια συλλογ απ ργα το Magnus liber, μερικς clausulae, conductus και πριμα μοττα. Ο ρος Ars Antiqua χρησιμοποιθηκε απ συγγραφες του πριμου 14ου αι., για να διαχωρσουνε τη τχνη του στερου 13ου απ την ars nova που αναφερταν στην εποχ τους. Σμερα οι 2 ροι χρησιμοποιονται για να ορσουμε τη μουσικ του 13 και 14ου αι., αντστοιχα. Επομνως η Ars antiqua περιλαμβνει τη σχολ της Notre Dame με τους 2 κριους εκπροσπους της, Λεοννο & Περοτνο και την αμσως επμενη περοδο που χωρζεται σε 2 φσεις. Αυτ του Φρνκο ( μσα 13ου αι.) και του Πτρου ( τλος 13ου αι.).
     Ο Λεοννος, πολ ικανς συνθτης του organum, γραψε το magnus Liber που στη τελικ του μορφ παρουσιζει μια πλρη συλλογ απ 2μερ ργανα (organa dupla) για λο το λειτουργικ τος. Ο Περοτνος, επσης ικανς συνθτης στο discantus, εμπλοτισε το ρεπερτριο συνθτοντας ργανα με 3 4 μρη ( αλλις: φωνς). Aυτς κι οι συνεργτες του προσθεσαν μεγλο αριθμ απ μικρς συνθσεις (clausulae) που ταν σχεδιασμνες να υποκαταστσουν αντστοιχα τμματα στα ργανα του Λεοννου. τανε γραμμνες σε φος discantus. Η πρακτικ αυτ του discantus σηματοδτησε την αρχ της αντστιξης στη δυτικ μουσικ. Οι κλαοζουλες συνχισαν και στην επμενη περοδο σπου μετασχηματιστκανε σε μοττα. 
     Οι τροβαδοροι ταν ευγενες και μορφωμνοι, κυρως ιππτες, τραγουδιστς, λυρικο ποιητς και μουσικο, που ζσανε γρω στον 11ο αι. στη Μεσημβριν Γαλλα, ντια του Λγηρα ποταμο κι ιδιατερα στην Προβηγκα. Η ονομασα τους προλθε απ το ρμα trouvar-trobar, δηλαδ βρσκω, εφευρσκω, επινο μια καινορια μουσικ. Τρουβροι λγονται οι αντστοιχοι Γλλοι μουσικο που ζσαν μως στη Β. Γαλλα. Τα τραγοδια των τροβαδορων τανε κατ κριο λγο λυρικ και κινθκανε κυρως γρω απ τις θεματικς της προσωπικς περιπτειας, του ευγενος ρωτα, της εξιδανκευσης των σχσεων. Αλλ κι αυτς ο ρωτας παρνει συχν διφορες μορφς μες στη κλειστο νοματος γραφ που ταν μια απ τις κατευθνσεις της ποησης των τροβαδορων. Tα αντστοιχα των τρουβρων διακρνονταν για τον επικ χαρακτρα τους, εξιστορντας συχν τις πολεμικς εκστρατεες της εποχς. Η δικριση αυτ οφειλταν σε μεγλο βαθμ στο γεγονς πως οι τροβαδοροι ζοσανε στη Ν. Γαλλα, που τανε λιγτερο εκτεθειμνη σε επιδρομς και χαρακτηριζταν εν γνει απ να πιτερο ευγεν κι εκλεπτυσμνο πολιτισμ. Τσον οι τροβαδοροι σο κι οι τρουβροι αποτελον απογνους των αρχαων ραψωδν των μεταγενστερων τους βρδων.
     Το εδος αυτ (και των δο) κυριρχησε 200 τη (1000-1300 μ.Χ). Δισημος και σημαντικς τρουβρος ταν ο Αντμ ντε λα Αλ (1237-1287), γνωστς με το παρατσοκλι Ο καμπορης του Αρρς, που γραψε με τχνη να εδος μουσικς που λεγταν Παιχνδια (τραγουδιστο διλογοι που σχολιζουν ευχριστα κποιο ερωτικ επεισδιο) καθς και πολλ λλα ργα. Οι τροβαδοροι γναν αντικεμενο νας αντληψης για τους ποιητς, αποσπμενοι απ τα καθιερωμνα και διεκδικντας ποιητικ αυτονομα κι εναλλακτικ τρπο ζως. τσι δημιουργθηκε μια μυθολογα γρω απ' αυτος, που εκφρστηκε με την ιστοριογραφικ αποτπωση του βου τους. Παρλααυτ, οι τροβαδοροι δεν περιλαμβνονταν στις τξεις που μποροσαν να απολασουνε τη δξα πως αντστοιχα την απολμβαναν λλοι, πως οι ιππτες. Η ποηση των τροβαδορων λειτοργησε ως πρτυπο για την ανπτυξη της λυρικς ποησης στην υπλοιπη Ευρπη με διφορους τρπους. Οι αντστοιχοι των Τροβαδορων στη Γερμανα, εναι οι Ερωτοτραγουδιστς. Εμφανζονται το 13ο αι. κι οι επιρρος τους καθς και τα θματ τους εναι παρμοια. Το 14ο αι., οι Ερωτοτραγουδιστς παρακμζουν και στη θση τους εμφανζονται οι Αρχιτραγουδιστς, που ανκουνε στην αστικ τξη κι ιδρουνε σχολς μουσικς που λειτουργον με κανονισμος κι ιεραρχα. Οι κυριτερες μουσικς μορφς που επικρτησαν παρλληλα την εποχ αυτ εναι το ροντ, το μαδριγλι, το λαι και το σανσν.


                Αντμ ντε λα Αλ

    Ars Nova (να τχνη): Ο ρος χρησιμοποιεται γενικ για τη μουσικ του 14ου αι., αντθετα προς τον ρο ars antiqua παλαι τχνη, δηλαδ, τη μουσικ του 13ου αι. Πρκειται για μια περοδο στην ιστορα της Αισθητικς που βοθησε στη καθιρωση νων μουσικν κατακτσεων. Η μουσικ στη Γαλλα του 14ου αι. στην αντληψη των συγχρνων, με διφορες καινοτομες, κυρως στη σημειογραφα, σε σχση με τη μουσικ του 13ου αι.. Εξ ου σμερα η μουσικ του 13ου αι. ονομστηκε Ars antiqua (παλι τχνη). Αρκετο ερευνητς μιλν επσης για μια Ars Nova στην Ιταλα του 14ου αι., χωρς να 'χει προηγηθε εκε μια παλιτερη πολυφωνικ μουσικ τχνη με κποιο γκο.
    Στο 13ο αι. η πολυφωνικ μουσικ συνδεται με την εκκλησα και με κκλους μορφωμνων κληρικν, εν η μουσικ των Αυλν της αριστοκρατας που χει καταγραφε εναι καθαρ μονοφωνικ σχεδν μχρι το τλος του 13ου (τρουβροι = ποιητς-συνθτες, menestrels, jongleurs=οργανοπαχτες). Απ το 1150-80, δηλαδ στην εποχ του τλους της πολυφωνας της Ν. Γαλλας του 12ου
αι. (Saint Martial) κι ενς μοιου μικρο πολυφωνικο ρεπερτορου που χει σχση με το Santiago (Αγ. Ικωβος) de Compostela στη Β. Ισπανα (επρκειτο για ναν απ τους σημαντικτερους τπους προσκνησης του Δυτικο Μεσαωνα), καταγεγραμμνο μως σε νεματα της Κ. Γαλλας, αναπτσσεται ν λλο πολ σημαντικ κι εκτεταμνο πολυφωνικ ρεπερτριο στο Παρσι, κυρως, αλλ χι μνο, στο περιβλλον του ναο  της Notre Dame.
    Η αισθητικ περοδος της Ars Nova, κατ την στερη μεσαιωνικ εποχ, αποτλεσε το επμενο βμα στη καθιρωση των νων μουσικν κατακτσεων που 'χανε ξεκινσει με τη Παλαι Τχνη. Στις αρχς του 14ου αινα δο σημαντικο θεωρητικο ο Γιοχνες ντε Μορις κι ο Φιλπ ντε Βιτρ ( το 1351 γνεται επσκοπος της Μω), διαμρφωσαν μια να γλσσα και στη μουσικ. Ο 1ος κανε ριζοσπαστικς αλλαγς στα ργα του κι πως ο ντε Βιτρ, υπρξε υπρμαχος της αντστιξης για πολλς φωνς, με ελεθερη χρση της χρωματικς και ρυθμικς ποικιλας. Ο 2ος (1291-1361), Γλλος διπλωμτης, συνθτης, ποιητς και θεωρητικς, λγεται τι συνταξε την ομνυμη πραγματεα, να εγχειρδιο τεχνικς, το οποο περιλμβανε λες τις νες τσεις που τειναν να επικρατσουν κι οι οποες μχρι ττε δεν εχανε κωδικοποιηθε. Αν κι αμφισβητεται η παρξη ττοιας πραγματεας, ωστσο με το συνολικ ργο της μουσικς του διδασκαλας κλνιζε τη κυριαρχα των εκκλησιαστικν τρπων (κλιμκων), καθιερνοντας τον προσαγωγα, του οποου η λση κατ ημιτνιο προς την τονικ επβαλλε στο αυτ την ασθηση του μεζονος και του ελσσονος τρπου. Επσης, μσω της τελειοποησης της θεωρας της αντστιξης εδραωνε τη χρση διαστημτων 3ης και 6ης, που θεωρονταν μχρι ττε διαφωνες, ακμα και τη χρση της 2ας και 7ης. κανε μεθοδικτερη χρση των αλλοισεων, κτι που προετομασε την φιξη και καθιρωση του χρωματικο φους.
     Το κριο επτευγμα της ars nova και συγχρνως το σημεο της επθεσης των αντιπλων της ταν η κατκτηση μιας νας περιοχς στο πεδο του ρυθμο και του μτρου. Ουσιαστικ επβαλε τη χρση της τλειας πτσης, εφρμοσε τη διαστολ του μτρου στα μουσικ ργα, παοντας τσι την κυριαρχα του τρσημου ρυθμο (εμπνευσμνου απ την Αγα Τριδα, Πατρ, Υις κι γιο Πνεμα). κανε μεθοδικτερη χρση των αλλοισεων, κτι που προετομαζε τον ερχομ του χρωματικο φους. λες αυτς τις κατακτσεις που κατγραψε ο Βιτρ θα τις εφρμοζε με τον ιδανικτερο τρπο ο Γκυγιμ ντε Μασ (1300-1377), πρωτοπρεσβτερος στον καθεδρικ να της Ρεμς στη Β.Γαλλα. Εκτς απ τις λλες συνθσεις του, σημαντικτατη εναι η 4φωνη Λειτουργα Messe Notre Dame, η που με την εξαιρετικ της κατασκευ εδραινει τη Λειτουργα σα μουσικ μορφ.
     Αυτ η να τχνη στην ιταλικ εκδοχ της αντιπροσωπεεται απ τον Μγκιστερ Πιρο κι λλους συνθτες της περιδου. Τα μουσικ και σημειογραφικ χαρακτηριστικ της υποδεικνουν τι η ιταλικ πολυφωνικ μουσικ ταν καταρχν κλδος της γαλλικς παρδοσης του στερου 13ου αι. Ωστσο, κατ την περοδο 1275-1325 ανπτυξε ιδιατερα χαρακτηριστικ που οδγησαν σε διακριτ εθνικ ρεπερτριο και τεχνοτροπα.
     Η ars nova παρουσιζει να κοιν υπβαθρο με τις λλες μορφς τχνης, εισγοντας νεωτερισμος που αντανακλον εν μρει κοινωνικς αλλαγς στη δομ του μεσαιωνικο κρτους[6]. Η ανγκη για απαλλαγ απ τον εκκλησιαστικ καννα, δη παροσα στην πικρ στιρα του Φοβλ για τη διαφθορ του κλρου στις αρχς του 14ου αινα με τους εξριστους ππες στην Αβινιν, οδγησε στην αναζτηση νων χρωματικν τνων και την απελευθρωση στο μτρο, υποδεικνοντας μα τση κοινωνικς ανανωσης που εκδηλθηκε μσω συγκεκριμνων στοιχεων στην τχνη. Τα νεωτεριστικ στοιχεα της ars nova, θησαν σε μια να αντληψη του ρυθμο και του μτρου, εκκοσμικεοντας και απαλλσσοντας ταυτχρονα τη μουσικ απ την κυριαρχα των εκκλησιαστικν τρπων. Αναμφβολα παρατηρεται αλληλεπδραση κοινωνικν αλλαγν και αλλαγν στην τχνη σε μια περοδο σημαντικν μεταβολν σε σχση με τη μεσαιωνικ φεουδαρχα, νους τρπους διαχερισης του κρτους και τη δημιουργα μιας ζωτικς μεσαας τξης, που λλαξε για πντα την εικνα της ευρωπακς ηπερου. Η μουσικ παρουσιζεται πιο απελευθερωμνη κι επηρεασμνη απ τη λακ μουσικ και το λειτουργικ μλος. Οι μουσικς μορφς, αν και πολλς απ αυτς εναι παλαιτερες, παρουσιζονται ανανεωμνες.
     Η Ιταλα ταν η χρα που αφομοωσε τα στοιχεα της Νας Τχνης και με πρωτεργτη τον τυφλ οργανστα Φραντζσκο Λαντνι (1335-1397) δωσε νες φρμες, αντστοιχες με τις γαλλικς, εμπλουτισμνες μως με την ιταλικ μπνευση κι ιδιοσυγκρασα: Μπαλλτα, Κτσια κ.. Η ττα στο Αζενκορ (1415) και κατ συνπεια η κατκτηση της Γαλλας απ τους γγλους επηρασε την εξλιξη της πολυφωνικς μουσικς. Οι γγλοι φρνουνε στο Παρσι δικος τους μουσικος εν οι Γλλοι καταφεγουνε κυρως στη Φλνδρα (περιοχ που κλυπτε το ντιο τμμα της σημερινς Ολλανδας, το βρειο τμμα του Βελγου και το βορειανατολικ τμμα της σημερινς Γαλλας). Το κντρο των μουσικν σπουδν εναι τρα στις Μουσικς Εκκλησιαστικς Σχολς, οι σημαντικτερες απ τις οποες εναι στη Γαλλα, Αυστρα και Γερμανα, στις Αυλς των βασιλων κι ευγενν της Φλνδρας και στη Σχολ του παπικο παρεκκλησου της Ρμης (capella). Αλλ απ δω και πρα περνμε σνορα και δε θα προχωρσω, καθς πως επα και στην αρχ, η Αναγεννησιακ Μουσικη αφορ λλο ρθρο. Γυρζω στα εδη πολυφωνας, που σε λες τις εποχς που περιγραψα, απ καταβολς της  κυριρχησε κι ειδικτερα στην Αρς Νβα και που αποτελεται πλον απ 3 εδη:

  Α. το λεγ. ργκανουμ, δηλαδ λειτουργικ κομμτια που αποτελονται απ Γρηγ. Μλος με μια πρσθετη πνω φων (σε να μεταγενστερο στδιο μχρι και 3), με μελισματικ πνω φων και κρατημνους φθγγους κτω (organum purum) και τμματα στα οποα κι οι 2 φωνς κινονται σε 3σημο ρυθμ (υφ discantus).
  Β. το conductus, δηλαδ μελοποισεις λατινικν τραγουδιν, συνθως με στροφικ ποιητικ κεμενο, για 2 περισστερες φωνς. Και τα 2 αυτ εδη χουνε κποιες ομοιτητες με το ργανουμ και τα κοντοκτους του Saint Martial και του Santiago.
  Γ. Το 3ο εδος, το μοττο, σχηματζεται με τη προσθκη κειμνου στη πνω φων (, στα λγα 3φωνα 4φωνα κομμτια, στις πνω φωνς) τμημτων discantus του ργκανουμ, αλλ υπρχουνε και πολλ μοττα με δια μορφολογικ χαρακτηριστικ, χωρς συγκεκριμνο πρτυπο στο ργκανουμ. Αυτ σημανει τι το μοττο γνεται πολ γργορα ανεξρτητο εδος σνθεσης.

    Ο ρος Μοττο (ιταλ. mottetto, γαλλ. motet, υποκοριστικ του mot) προρχεται ετε απ τη γαλλικ λξη mot=λξη ετε απ το λατινικ ρμα movere=κιν). εναι η σπουδαιτερη μορφ πολυφωνικς μουσικς σνθεσης που πρωτοεμφανζεται το 1200 μ.Χ.  Εναι να ργκανουμ παλαιτερη φρμα που συνστατο απ μια μελωδα γρηγοριανο μλους που την τραγουδοσε ο tenor) στο οποo προστθενται να κεμενα, συνθως διαφορετικ για κθε φων. Πνω στο ργκανουμ οικοδομονται λες οι υπλοιπες πρσθετες φωνς με τον εξς τρπο: στην επνω φων ενς ργκανουμ –δηλαδ στον tenor- μπανει μια μελωδικ γραμμ η οποα αποτελεται απ να κεμενο που κθε συλλαβ του αντιστοιχοσε και σε να φθγγο. Αρχικ εχαμε ταυτχρονη συνχηση της πρσθετης φωνς με το διαφορετικ κεμενο και τον tenor. Γργορα μως η επνω φων ανεξαρτητοποιθηκε τσο στο κεμενο σο και στη μελωδα απ τη βασικ φων και ονομστηκε μοττο. Το μοττο αρχικ ταν 2φωνο (tenor, motetus duplum) και στη συνχεια γινε 3φωνο (triplum) και 4φωνο (quadruplum). Στη βση χουμε τον tenor και απ πνω τοποθετεται η motetus. Ως εκ τοτου, η τρτη φων μπανει πνω απ τη δετερη διατηρντας μως πντα την ανεξαρτησας της με το διαφορετικ κεμενο. Ομοως και με την τταρτη φων που ρχεται να μπει πνω απ την τρτη τραγουδντας πλι διαφορετικ κεμενο.

 >  Η ονομασα ‘μοττο’ (motet, motetus) προρχεται απ το γαλλικ ‘mot’= λξη.  Η φων πνω απ το τνορ με το καινοργιο κεμενο λγεται  motetus,  πως και το καινοργιο εδος, duplum, σε αναλογα με τις πιο ψιλς φωνς  triplum και quadruplum.

 >  Μοττο με δυο φωνς (tenor, motetus) = απλ μοττο (διτι υπρχει μια φων με εκτεταμνο κεμενο), Μ. με  τρεις φωνς (tenor, duplum motetus, triplum) = διπλ μ.,
 > Μ. με τσσερις φωνς (tenor, duplum, triplum, quadruplum) = τριπλ μοττο (σπνιο).
 > Αν τα κεμενα στις πνω φωνς εναι δια μιλμε για μοττο-κοντοκτους. Μερικ ττοια μοττα-κοντοκτους εμφανζονται και σε μια εκδοχ χωρς τνορ, και ττε πρκειται πραγματικ για κοντοκτους.

     Η γλσσα του ταν αρχικ λατινικ καθς προοριζτανε για θρησκευτικ χρση. Επσης, χρησιμοποιετο κι η γαλλικ γλσσα για τη κοσμικ μουσικ η οποα εχε χαρακτρα ερωτικ ποιμενικ. Αργτερα χουμε τα 2γλωσσα μοττα σε γαλλικ-λατινικ κι αγγλικ-λατινικ. ρχισε να γνεται κοσμικ ταν οι προστιθμενες φωνς (η triplum κι απ το 1250 κι η motetus) τραγουδοσανε γαλλικ κεμενο συνθως ερωτικο χαρακτρα, εν ταυτχρονα ο tenor τραγουδοσε διαφορετικ κεμενο στη λατινικ γλσσα και με θρησκευτικ χαρακτρα. Το αποτλεσμα τανε το ταυτχρονο ξετλιγμα 4 ανεξρτητων μελωδιν και 4 κειμνων (σε 2 γλσσες), που δεν εχανε καμα σχση μεταξ τους. Σημαντικ εναι να ειπωθε τι το μοττο προκυψε απ τη κλουζουλα (clausula). Στη Σχολ της Παναγας των Παρισων ο Περοτν γραψε πολλ κομμτια οργκνα (organum discantus ταν η 1η κι απλοστερη μορφ πολυφωνικς μουσικς με κριο χαρακτηριστικ τη παρλληλη κνηση 2 φωνν σε διαστματα 8ης, 5ης, 4ης) συντελντας τσι σε μια καινοτομα. Η 2η φων (duplum) εχε ρυθμικ και μελωδικ ανεξαρτησα κι αυτοτλεια απ τη 1η φων (tenor cantus firmus). Πολλ απ τα παλαιτερα μοττα μοιζουν μουσικ με τη κλουζουλα και μνη διαφορ αποτελε η προσθκη του κειμνου στις πνω φωνς. Τελικ, "…ο ρος μοττο σμαινε το ργο στο σνολ του αλλ κι η φων που βρισκτανε πνω απ τη βασικ του tenor".
    Το μοττο ως εδος αποκτ γργορα ανεξαρτησα και μετ το μσο του 13ου αινα γνεται το πιο σημαντικ πολυφωνικ εδος. Εναι αφορμ για την ανπτυξη της μετρικς σημειογραφας. Μπορε να χει να tenor απ Γρηγοριαν Μλος με 1-2, σπνια 3, πνω φωνς με λατινικ κεμενο που χει στω και μακριν σχση με τις λξεις-κεμενο του tenor, μπορε μως να χει και κεμενα στα γαλλικ ( να λατινικ, να γαλλικ), και μλιστα ως tenor να γαλλικ τραγοδι αντ απ ΓΜ. Απ τις θρησκευτικς απαρχς του, το εδος αποκτ γργορα κοσμικ χαρακτρα, ως διασκδαση υψηλο επιπδου, στο περιβλλον μορφωμνων ανθρπων -συνθως κληρικν. Για τη κωδικοποηση της μετρικς σημειογραφας, πως σταδιακ εφαρμζεται στα μοττα απ το μσο του 13ου αι. μχρι τις 1ες 10ετες του 14ου, ιδιατερη σημασα χει ο Franco της Κολωνας (γρω στο 1280), εν επσης γρω στο 1280 βρσκουμε σε ορισμνα μοττα, κυρως του Petrus de Cruce, τη χρση μικρτερων ρυθμικν αξιν απ αυτς που επιτρπει ο Franco.
     Το μοττο παραμενει πολ σημαντικ και στον 14ο αινα, κι ορισμνα χαρακτηριστικ που εχε απ πριν γνονται πιο ντονα στε να σχηματιστε το ισορρυθμικ μοττο, μια χαρακτηριστικ μουσικ μορφ της ars nova: η μελωδα (color) του tenor διαιρεται σε μια σειρ απ ρυθμικ δια τμματα, τις taleae. Συνθως υπρχουνε κι επαναλψεις της μελωδας του, στε να χουμε 2 περισστερους colores. Ρυθμικ διες καταλξεις τμημτων στις πνω φωνς , στο 2ο μισ του αι., ρυθμικ εντελς δια τμματα στις πνω φωνς εναι μια καινοτομα του 14ου α..
    Τα γαλλικ κεμενα στα μοττα της Αρς Νβα, μιλνε για αγπη κι ρωτα, αλλ και για λλα θματα της καλς ζως. Συχν μοιζουν με τα κεμενα των τρουβρων κι χουνε πιο χαλαρ θεματικ σχση με τις λξεις του Γρηγοριανο τνορ σε σγκριση με τα λατινικ κεμενα. Ο Hoppin θεωρε τι πρκειται για contrafacta, δηλαδ κομμτια με πρσθεση καινοργιου κειμνου διαφορετικο χαρακτρα (κυρως απ κοσμικ σε θρησκευτικ αντστροφα) αντ του παλαιοτρου -επσης μια συνηθισμνη πρακτικ στο Μεσαωνα. Με ττοιο τρπο, τα μοττα μπορον να παξουν με διφορα στοιχεα και να γνουν εξεζητημνη διασκδαση, μλλον του μουσικ μορφωμνου κλρου, δηλαδ κυρως τα μλη της ακαδημακς κοιντητας -πως λλωστε και τα λατινικ μονοφωνικ τραγοδια, πως τα παραδδουν οι συλλογς των Cambridge Songs (χφ. αρχ 11ου αι.) και των Carmina Burana (χφ. τλος 13ου αι.). Και στις 2 περιπτσεις, που υπρχει μουσικ σημειογραφα στα τραγοδια αυτ, πρκειται για αδιαστηματικ νεματα: δεν υπρχουν γραμμς για τους φθγγους, οι μελωδες μποροσαν να διαβζονται μνο στο πλασιο της μεσαιωνικς προφορικς παρδοσης. Εντοτοις, 18 κεμενα απ τα Carmina Burana βρσκονται και σε χειργραφα με ρεπερτριο της Notre Dame, με τετργωνη σημειογραφα η οποα σε αυτ μως δεν δηλνει χρονικς αξες. Η μελοποησ τους εναι ετε μονοφωνικ εναι κοντοκτους για περισστερες φωνς. Τα τραγοδια των 2 συλλογν χουνε προλευση απ λη την Ευρπη, διτι οι νεαρο κληρικο, οι πανεπιστημιακο κι οι φοιτητς εχαν μεγλη κινητικτητα.
     Πηγς για τα πριμα μοττα μχρι το 1230 περπου εναι τα χειργραφα με το ρεπερτριο της Ντρε Ντμ καθς και κποια μεταγενστερα χειργραφα που περιχουν επιπλον και νετερα κομμτια.  σον αφορ στο ρυθμ στα πριμα μοττα, η τροπικ σημειογραφα δεν μπορε να εφαρμζεται με συνπεια σε φωνς με πυκν κεμενο, συνεπς μνον ο ρυθμς του τνορ διαβζεται με σαφνεια. Για τις πνω φωνς ο ρυθμς συμπερανεται μνο μμεσα, ετε απ μια clausula* με την δια μουσικ -ν υπρχει, ετε με την αντιστοχηση των φωνν με αρμονικ κι λλα κριτρια. Το πρβλημα αυτ, που μχρι κποιο βαθμ φανεται να υπρξε δη για τους σγχρονους, θα οδηγσει απ τη μση του αινα στην διαφοροποηση της μορφς της L και της Β (τετργωνο με χωρς ουρ αντστοιχα) καθς και στην απδοση συγκεκριμνης ρυθμικς σημασας στις λιγκατορες, (μουσικ σημεο που χρησιμοποιονταν στο μεσαωνα στη μουσικ σημειογραφα κι αποτελονταν απ δο περισστερα φθογγσημα προσκολλημνα μεταξ τους), ανλογα με την ορθογραφα τους, με λλα λγια, απ ττε ξεκιν η εξλιξη της μετρικς σημειογραφας.
      Το μοττο που ρχισε να αναπτσσεται στα μσα του 12ου αι. απ τη Σχολ της Παναγας των Παρισων (μσα 12ου-τλη 13ου αινα) χει τα εξς χαρακτηριστικ:

 > βασζεται στο γρηγοριαν μλος,

 > εναι πολυφωνικ μουσικ,
 > σημαντικ φων εναι ο tenor που χει μεγλες ρυθμικς αξες,
 > χουμε ταυτχρονη συνχηση διαφορετικο κειμνου για κθε πρσθετη φων,
 > η γλσσα εναι λατινικ για μοττο θρησκευτικο χαρακτρα, εν η γαλλικ γλσσα χρησιμοποιεται για μοττα κοσμικο χαρακτρα
 > χουμε ισορρυθμα,
 > 2 ως 4 φωνς.

     Τον 13ο αι. ως τις αρχς του 14ου, δηλαδ την εποχ Ars Antiqua (1240-1310 μ.Χ.), το μοττο αναδεικνεται σε κοσμικ μουσικ με τα εξς χαρακτηριστικ:

 > τα θματα των κειμνων του μοττου εναι παρμνα απ την καθημεριν κοινωνικ και την προσωπικ ζω,
 > συνδυζεται ο λειτουργικς tenor με τις πρσθετες φωνς που τραγουδον σε γαλλικ γλσσα κοσμικ κεμενο,
 > χουμε τη διασταρωση της εκκλησιαστικς και της κοσμικς μουσικς,
 > κυριαρχον οι λακς μελωδες κι η λακ γλσσα,
 > η εξλιξη της σημειογραφας συμβλλει στη διδοση του μοττου,
 > η μελωδικ γραμμ του tenor παζεται απ ργανο.

    Τα μοττα του 13ου αι., πρα απ τα πριμα στα χειργραφ της Notre Dame, σζονται κυρως στους εξς 5 κδικες:

 > La Clayette (F-Pn fr. 13521), γραμμνο περπου το 1260 στη κεντρικ Γαλλα, περιχει μουσικ (55 μοττα απ το 1ο μισ του 13ου αι.) σε 22 απ τα συνολικ 419 φλλα του. Τα περισστερα εναι για 3 φωνς, αλλ υπρχουνε 13 μοττα με 4 φωνς και 2 για 2 φωνς. Τα περισστερα χουνε γαλλικ κεμενα, 7 μοττα εναι στα λατινικ κι 8 χουνε γαλλικ κεμενο στη μια φων και λατινικ στην λλη. Το νομα του χειρογρφου προρχεται απ ναν ιδιοκττη του, στην οικογνεια του οποου νηκε μλλον δη απ τον 14ο αι..
 - Bamberg (D-BAs Lit.115), αποτελεται απ 80 φλλα, περιχει στα 1α 64 φλλα 100 2πλ μοττα (44 λατινικ, 47 γαλλικ, 9 ανμεικτα) απ το 1260-90 περπου, + 2 λλα σε λλο σημεο του χειρογρφου. Η προλευση του χειρογρφου εναι γνωστη, σως γρφτηκε κπου δυτικ του Ρνου.
 - Torino / Turin (I-Tr Vari 42), με 125 φλλα, περιχει μουσικ στα τελευταα 45 φλλα ( 3 κοντοκτους για 3 φωνς, καθς και 31 2πλ μοττα (24 γαλλικ, 1 λατινικ, 6 ανμεικτα). Το χειργραφο αυτ γρφτηκε περπου το 1300 στο μοναστρι του Αγ. Ικωβου (Saint Jacques) στη Λιγη, που βρισκταν μχρι το 1667.
 - Montpellier (F-MO H 196), εναι η πιο περιεκτικ πηγ. Αποτελεται απ 400 φλλα σε 8 τεχη, με 336 πολυφωνικ κομμτια, σχεδν λα απ' αυτ μοττα, απ' λο τον 13ο αι.. Προλευση Γαλλα (Παρσι;), καταγραφ περπου το 1280.
 - Burgos, Μοναστρι Las Huelgas (E-BUlh), περιχει 45 μονοφωνικ κομμτια και 141 πολυφωνικ, κυρως απ το 2ο 1/2 του 13ου αι., αλλ εν μρει ακμα απ το ρεπερτριο της Notre Dame. Πρκειται για κοντοκτους, λατινικ μοττα διφορων τπων, και συνθσεις για το Ordinarium missae και το Proprium missae, κποιες απ αυτς τροπαρισμνες. Η συλλογ γρφτηκε μεταξ του 1300 και του 1325 για το γυναικεο μοναστρι Las Huelgas, που ακμα βρσκεται.

     σον αφορ τη σημειογραφα, στο La Clayette οι μεμονωμνες ντες χρησιμοποιονται σμφωνα με το Franco,  εν οι λιγκατορες εναι  αδιαφοροποητες. Στο Montpellier κυριαρχε ο φρανκονικς-πετρονικς τπος σημειογραφας, το Bamberg ακολουθε τη διδασκαλα του Lambertus, στο Las Huelgas βρσκουμε την σημειογραφα του Franco με μικρς ιδιοτροπες, και τελικ το Turin περιχει τη σημειογραφα του Franco.  Μια εκδοχ του μυθιστορματος ‘Le Roman de Fauvel’ με μουσικς παρεμβολς  (F-Pn fr. 146), περιχει εκτς απ πολλ κομμτια απ τον 13ο αι. και μερικ απ την αρχ του 14ου.

     Τον 14ο αι., δηλαδ την εποχ της Ars Nova (1320-1380) το μοττο χει τα εξς χαρακτηριστικ:

 > η κοσμικ μουσικ προβλλεται και υποστηρζεται σημαντικ μσα απ το μοττο,
 > ο tenor διατηρε τις μεγλες ρυθμικς αξες, εν οι λλες φωνς του μοττου, η duplum και triplum, χουν μικρτερες ρυθμικς αξες σχηματζοντας ρυθμικ αντθεση,
 > τα μτρα εναι διμερ,
 > χρησιμοποιονται τα διαστματα 3ης κι 6ης κι αναγνωρζονται ως σμφωνα διαστματα,
 > εμπλουτζεται η μελωδα,
 > χουμε το ισορρυθμικ μοττο στο οποο επαναλαμβνεται ακατπαυστα να μελωδικ κι να εκτεταμνο ρυθμικ σχμα δημιουργντας διαφορετικος μελωδικος και ρυθμικος συνδυασμος,
 > τλος, χουμε συνχηση.

    [Την
εποχ Ars Subtilior, απ τα τλη του 14ου αι. ως τις 2 1ες 10ετες του 15ου αι. με κριο εκπρσωπο τον συνθτη Γιοχνες Τσικνια (Johannes Ciconia), το μοττο παρακμζει καθς:

 > εγκαταλεπεται η ισορρυθμα,
 > επανερχμαστε στα πηδματα 5ης και 8ης,
 > χουμε μνον να κεμενο στα μοττα,
 > και χρησιμοποιεται η τεχνικ της μμησης.

     Στο 2ο 1/2 του 15ου αι. γνεται να εδος θρησκευτικς μουσικς, χωρς να εναι απαρατητα λειτουργικ μουσικ. Στα τλη του 16ου αι. παρατηρομε τι στο μοττο χρησιμοποιονται ργανα κι η μονωδα, εν αντικαθσταται το λατινικ κεμενο με κεμενο της τοπικς γλσσας. Τον 17ο και 18ο αι. χουμε μοττα με οργανικ συνοδεα για σλο φων μχρι τα χορωδιακ μοττα του Μπαχ.  Μετ ο τλος της εποχς μπαρκ, στα μσα του 18ου αι., το μοττο γινε λιγτερο σημαντικ φρμα. Εξακολοθησαν να γρφονται μοττα, π.χ. απ τον Μτσαρτ τον 18ο, απ τον Μπρμς τον 19ο, και στον 20 αι. απ τον γερμαν Χογκο Ντστλερ και το Γλλο συνθτη Φρανσς Πουλνκ.] 

 * Κλαουζολα: (λατ. clausula =κατακλεδα) ονομζεται το πολυφωνικ μρος μιας σνθεσης, το οποο υποδεικνει το κλεσιμο μιας φρσης. Το μρος της πολυφωνας αυτ καθαυτ εκτελεται απ δο περισστερες φωνς σε φος ντισκντους [discantus] (δηλ. με αντιστοιχα "ντας προς ντα"), πνω απ τη βασικ μελωδα του ργου, το λεγμενο κντους φρμους [cantus firmus]. Το κντους φρμους εκτελεται απ τη φων του τενρου, ετε ως απλ μελωδα, ετε ως οργκνουμ (δηλ. με διπλασιασμ της μελωδας σε σμφωνο διστημα). Σε αυτ μπορε να προστεθε μια ελεθερη φων (συνθως ο contra-tenor) δημιουργντας το λεγμενο organum duplum (διπλ οργκνουμ), πντα σε φος ντισκντους ως προς τη βασικ μελωδα του τενρου. τσι, εντς της λης σνθεσης, η κλαοζουλα εμφανεται ως μελισματικς ρυθμικς φιγορες, σε αντθεση με τη βασικ μελωδα του ψαλμο. Η χρση της κλαοζουλας νθισε την εποχ της λεγμενης ars antiqua, με επκεντρο τη σχολ της Νοτρ Νταμ στο Παρσι (12ος -13ος αινες), μια σχολ που εκπροσωπθηκε κυρως απ τον Περοτν και τον Λεονν. Συνηθισμνη συνθετικ πρακτικ της εποχς υπρξε η ανπτυξη κι ο εμπλουτισμς της προπρχουσας μουσικς, μια πρακτικ που επτρεπε την προσθκη της κλαοζουλας, χωρς να αλλοινεται η αυθεντικ σνθεση. Η χρση της γινε τσο δημοφιλς, στε σε πολλς περιπτσεις αντικατστησε ολκληρα τμματα του γρηγοριανο μλους, εν η σταδιακ επικρτησ της οδγησε στη σλληψη της τεχνικς του ισορυθμο. Οι μεγαλτερες σε διρκεια κλαοζουλες συγκεντρθηκαν σε ξεχωριστ χειργραφα και αποτλεσαν αυτνομα ργα, τα οποα μποροσαν να προστεθον σε γρηγοριανος ψαλμος κι οργκνουμ, ετε να εκτελεστον ως ανεξρτητα τμματα λειτουργικς μουσικς. Το εδος εξπεσε περ τα μσα του 13ου αι., καθς σταδιακ αντικαταστθηκε απ το μοττο, το οποο κι αποτλεσε πεδο πειραματισμο νων συνθετικν τεχνικν, με νευ χρσης γρηγοριανο μλους.
     Στο Γρηγοριαν Μλος του Μεσαωνα, ορισμνα σολιστικ μρη, για να δοθε μφαση στο κεμενο, εκτελονταν μελισματικ και πολυφωνικ. Πνω απο αυτ το μλισμα σα φων υποστριξης (tenor) τοποθετονταν μια ελεθερη πνω φων (organum duplum). Το τμμα αυτ, που εναι μια μετρημνη διαφωνα, δεν ακολουθε δηλαδ ελεθερο ρυθμ, ονομζεται ντισκντους (discantus), εν η κλουζουλα εναι να ολοκληρωμνο κομμτι σε φος discantus.
--------------------------------



     Ο Johannes de Muris (~1290 - ~1355) John of Murs, τανε γλλος φιλσοφος, αστρονμος, μαθηματικς και θεωρητικς της μουσικς που τανε γνωστς για τη πραγματεα του με ττλο Ars Nove Musica. Για να μεσαιωνικ πρσωπο που εναι γνωστ κυρως μσω της επιστημονικς του γραφς, εναι εξαιρετικ ασυνθιστο τι η ζω του Johannes de Muris μπορε να ανιχνευθε αρκετ στε να διαμορφσει μιαn αξιοπρεπ, σταθερ βιογραφα. Γεννημνος στη Νορμανδα, πιστεεται τι σχετζεται με τον Julian des Murs που τανε γραμματας του Charles V της Γαλλας. Το προτεινμενο τος γννησης βασζεται σε δολοφονα ενς κληρικο στις 7 Σεπτμβρη 1310, για τον οποο ο Μορις φρεται τι πρε μρος. Ο Muris θα τανε τουλχιστον 14 ετν για να αναλβει την ευθνη για το γκλημα, υποδεικνοντας τι το τος γννησς του θα εναι κπου στη 10ετα του 1290. Καταδικστηκε κι εκδιχθηκε στη Κπρο για 7 τη για τιμωρα. Η παρακμ κι οι τυχαες κινσεις της ζως του χουνε κατηγορηθε γι' αυτ τη πριμη τιμωρα.



     Απ τα αρχεα του 1318 προκπτει τι ο Muris ζοσε στην Évreux αν και συμμετεχε ενεργ στις προσπθειες των σχολαστικν στο Παρσι. να ρητ απ τα γραπτ του δεχνει τι τανε φοτησε στο Collège de Sorbonne μχρι το 1325. Κατ τη διρκεια αυτς της περιδου πιστεεται τι ταξδεψε ελεθερα κνοντας ταξδια στη πλη Bernay για να παρατηρσει την ηλιακ κλειψη του 1321. Ωστσο, εγκαταστθηκε στο  μοναστρι Abbey Fontevraud το Μρτη του 1326. Παρμεινε εκε μχρι το 1332-3 που επστρεψε στο Évreux. Τα οικονομικ αρχεα του Μορις απ το 1336 δεχνουν τι εγκατλειψε το Παρσι κενη την χρονι. Το 1342 ταν νας απ τους 6 ηγομενους στην εκκλησα στο Mézières-en-Brenne. Το 1344 προσκλθηκε στην Αβινιν απ τον Ππα Κλμη VI για να συμμετσχει στη μεταρρθμιση του ημερολογου. Η τελικ ημερομηνα που συνδεται με τον Muris εναι 1345 σε συνδυασμ με τις μεταρρυθμσεις που πραγματοποιθηκαν στην Αβινιν.



     Πολλ απ τα γραπτ του τελεωσαν στις 1ες 10ετες της ζως του κι να σημαντικ κεν στη δραστηριτητα που μπορε να γεμσει με αστρονομικς παρατηρσεις. Αν και τα μαθηματικ κι αστρονομικ του γραπτ -το πιο περιεκτικ του Quadripartitum numerorum απ το 1343 - θεωρηθκανε καλ, επηρεσανε και μεταδοθκανε σε πολλ χειργραφα, τα μουσικ του γραπτ κυκλοφρησαν ευρτερα. Ο Muris γραψε 5 πραγματεες για τη μουσικ: Notitia artis musicae (1319-21), Compendium musicae practicae (1322), Musica speculativa secundum Boetium (1323), Libellus cantus mensurabilis (1340) & Ars contrapuncti (1340) ( λες οι ημερομηνες εναι προτεινμενες ημερομηνες απ τον U. Michaels). Πολλ απ τα σωζμενα χειργραφα αυτν των πραγματειν εναι του 15ου αι. κι  ιταλικς καταγωγς, υποδηλνοντας την ευρεα επιρρο του τσο γεωγραφικ σο και χρονικ.
------------------------

    Ο Φιλπ ντε Βιτρ (Philippe de Vitry, Βιτρ-αν-Αρτου, 31 Οκτβρη 1291- Παρσι 9 Ιουνου 1361) τανε Γλλος συνθτης, θεωρητικς της μουσικς και ποιητς του 14ου αι.. Υπρξε νας απ τους σημαντικτερους καινοτμους της μουσικς τχνης, καθς θεωρεται τι, πιθανν, ταν ο συντκτης της πραγματεας περ Ars Nova . ταν ευρως αναγνωρισμνος ως ο μεγαλτερος θεωρητικς μουσικς της εποχς του, με τον Πετρρχη, μεταξ λλων, να τον εγκωμιζει λγοντας τι, ταν ο "... οξτερος και θερμτερος αναζητητς της αλθειας, ...τσο σπουδαος φιλσοφος του καιρο μας [και] ...απαρμιλλος ποιητς της Γαλλας".



     Ασαφες παραμνουν οι λεπτομρειες των πρτων χρνων ζως το Βιτρ. Εν κποιες μεσαιωνικς πηγς ισχυρζονται τι γεννθηκε στην περιοχ της Καμπανας, πιο πρσφατες ρευνες δεχνουν τι, μπορε να προρχεται απ το Βιτρ-αν-Αρτου (Vitry-en-Artois) κοντ στο Αρς (Arras).  Δεδομνου τι αναφρεται, συχν, σε διφορα γγραφα ως Magister, πιθανν να εχε σπουδσει στο Πανεπιστμιο του Παρισιο, στη Σορβννη. Αργτερα, υπρξε εξχουσα προσωπικτητα στην Αυλ των Καρλου Δ', Φιλππου ΣΤ' και Ιωννη Β' της Γαλλας. Εκε, υπηρετοσε ως γραμματας και διπλωματικς σμβουλος αλλ, για κποιο χρονικ διστημα κι ως παπικς ακλουθος στην Αβινιν, ξεκινντας με τον Ππα Κλμη ΣΤ'. Επιπροσθτως, τανε διπλωμτης και στρατιτης, λαμβνοντας μρος στη πολιορκα του Εγκιγιν (Aiguillon), το 1346. Το 1351, γινε επσκοπος του Μο (Meaux), ανατολικ του Παρισιο. Κινομενος σ' λους τους σημαντικτερους πολιτικος, καλλιτεχνικος κι εκκλησιαστικος κκλους, γνρισε πολλ φωτειν πνεματα και διανοομενους της εποχς, πως τον Πετρρχη και τον μαθηματικ, φιλσοφο και θεωρητικ της μουσικς, Ν. Ορμ (Nicole Oresme). Πθανε στο Παρσι, στις 9 Ιουνου 1361.



     Ο Φιλπ ντε Βιτρ υπρξε δισημος στην ιστορα της μουσικς για το Ars nova notandi (1322), περφημη μουσικ πραγματεα που αποδθηκε σ' αυτν και χρισε τ' νομ της στη μουσικ ολκληρης εποχς. Παρλο που η συγγραφικ ταυττητα, πως κ η δια η παρξη αυτς της πραγματεας αμφισβητθηκαν πρσφατα, κποια σωζμενα μουσικ ργα κενης της εποχς δεχνουνε τις καινοτομες στη μουσικ σημειογραφα, μετρικ και ρυθμικ, τις οποες πιστνεται ο συνθτης, μσα σ' ναν αι. απ την ναρξ τους. Ττοιες καινοτομες υπρξαν ιδιατερα σημαντικς και κατστησαν δυνατ την ελεθερη κι αρκετ περπλοκη μουσικ των επμενων 100 ετν, με αποκορφωμα την Ars subtilior, στα τλη του 14ου αινα. Κατ κποιο τρπο, το σγχρονο σστημα ρυθμικς σημειογραφας, ξεκνησε με την Ars Nova και, μπορε να λεχθε τι, η μουσικ απελευθερθηκε απ το παλαιτερο σκεπτικ των ρυθμικν τρπων, προτπων που επαναλφθηκαν χωρς να σημεινονται ξεχωριστ. Σημαντικ εναι η χρση της επονομαζμενης κκκινης ντας που υποδεικνει αλλαγ στο ρυθμ, μφαση στον δσημο διμερ ρυθμ, κ.α. Το διο ισχει και στη σγχρονη μετρικ που προρχεται, επσης, απ την Ars Nova.



     Ο Βιτρ θεωρεται απ τους σημαντικτερους συνθτες ισορρυθμικν μοττων και λυρικν τραγουδιν. Ωστσο, μνο μερικ απ αυτ τα μοττα χουν διασωθε. Καθνα απ' αυτ εναι εμφανς ιδιατερο, εκμεταλλευμενο μοναδικ δομικ ιδα. Η ανπτυξη του ισρρυθμου σκεπτικο σ' αυτ, χει την ννοια μιας γραμμς αποτελομενης απ επαναλαμβανμενα μοτβα σε ρυθμος και τονικ ψη, αλλ τα μοτβα επικαλπτονται αντ να αντιστοιχον: π.χ., μα σειρ 30 διαδοχικν φθγγων μπορε να περιχει 5 επαναλψεις μιας μελωδας απ 6 ντες 6 επαναλψεις ενς ρυθμικο μοτβου απ 5 ντες. 5 απ τα τριμερ μοττα του Βιτρ χουνε διασωθε στο περφημο σατιρικ ργο Roman de Fauvel κι επιπλον, 9 μπορον να βρεθον στον Κδικα Ιβρα (Ivrea Codex).

     Ο Γκυγιμ ντε Μασ (Guillaume de Machaut ~1300-1377), τανε Γλλος συνθτης, ποιητς και χρονικογρφος, Πρωτοπρεσβτερος του καθεδρικο ναο της Ρεμς στη Βρεια Γαλλα. Βασικς εκπρσωπος της Αρς Νβα, προσφερε πολλ με την πολτιμη περα του, που απκτησε απ τα ταξδια που κανε σ' λη την Ευρπη ως γραμματικς του βασιλι της Βοημας. Μας δωσε εξαρετα ργα, γραψε μοττα, σανσν, ροντ, λαι, βιρελα κ.. Περφημη εναι η 4φωνη Λειτουργα της Νοτρ Νταμ. Πρκειται για τη παλαιτερη πολυφωνικ λειτουργα που σζεται. Πιθαντατα εναι ο δημιουργς της λειτουργας ως ενιαας μουσικς μορφς-φρμας.



    Η μουσικ του θεωρεται το αποκορφωμα της Αρς Νβα. Εχεν δη χειροτονηθε ιερας (1323) ταν μπκε στην υπηρεσα του βασιλι της Βοημας, ακολουθντας τον σε στρατιωτικς εκστρατεες σ' λη την Ευρπη. Κατγραψε τα ηρωικ κατορθματα του αφντη του σε μακροσκελ ποιματα, απ τα οποα αντλομε κι εμες κποια στοιχεα για τη ζω του. Πντα κινονταν σε κκλους αριστοκρατικος, πργμα που του επτρεψε να επιβλψει τη δημιουργα περτεχνων χειρογρφων με τα ποιητικ και μουσικ του ργα. Μαζ με τα ερωτικ σανσν και τα αφηγηματικ ποιματα, ο Μασ συνθεσε τη 1η πλρη πολυφωνικ λειτουργα (Messe de Nostre Dame, δηλ. Λειτουργα της Παναγας), μελοποιντας και τα 5σταθερ της μρη (Κριε, Δξα, Πιστεω, γιος-Ευλογητς κι Αμνς του Θεο). Μετ τον Μασ, η σνθεση ττοιων κκλων καθιερθηκε, κι η πολυφωνικ λειτουργα αποτλεσε να απ τα σημαντικτερα μουσικ εδη της Αναγννησης.



     Σε διαφορετικς περιδους, ξεχωρζουν επσης κι ορισμνοι λλοι σημαντικο συνθτες:

1η Περοδος

    Ο Φραντσσκο Λαντνι (Francesco Landini, Φλωρεντα; 1325 – 1397), ταν Ιταλς ποιητς, μουσικοσυνθτης κι οργανστας. Σε μικρ ηλικα τυφλθηκε εξαιτας προσβολς του στην ευλογι κι επιδθηκε με εξαιρετικ ζλο στη μουσικ.



     Ταλαντοχος πως ταν, μαθε να παζει λαοτο, κιθρα, να ργανο με πλκτρα δικς του κατασκευς καθς κι εκκλησιαστικ ργανο. Συγκαταλγεται μεταξ των σημαντικτερων συνθετν της εποχς του κι γραψε διφορες συνθσεις, πολλς απ τις οποες παραμνουν ανκδοτες σε βιβλιοθκες της Φλωρεντας, του Παρισιο και του Λονδνου.



     Ο Τζων Ντνστεμπλ (John Dunstaple Dunstable 1370-1453), ο σημαντικτερος απ τους γγλους συνθτες, με μουσικ πνεμα επηρεασμνο απ την Ars Nova και συνθσεις φτιαγμνες με χρη, φαντασα, απριττο ρυθμ και χρση μελωδικν διαστημτων 3ης και 6ης και απομκρυνση απ τα συνεχ διαστματα 4ης και 5ης.



Ο Γκυγιμ Ντυφα (Guillaume Du Fay    Dufay, Du Fayt; 5 Αυγοστου ~1397 - 27 Νομβρη 1474) που κατλαβε την αντστοιχη θση στον αινα του με τον ντε Μασ. Με τα ργα του προσανατολζει προς μια αρμονα πιο συγκεκριμνη και φρνει προδο στην αντιστικτικ γραφ. Δνει ελαφρ προβδισμα στη ψηλτερη φων κι δωσε το ολκληρο και το μισυ (μισ) στην μουσικ γραφ.



    ταν απ τους μεγλους πρωτοπρους αυτς της σχολς και γενις, στο 14ο αι.. Ταξδεψε πολλς φορς στην Ιταλα, γνρισε τη μουσικ της και ταυτχρονα την επηρασε. Συνθεσε κυρως μοττα, λειτουργες, σανσν και μπαλντες . 2 ργα του αναφρονται στο Βυζντιο, τα Vassilisa Ergo Gaude και Sanctae Matris Eclisiae Konstantinopolitanae , ο συνθτης τα αφιρωσε αντστοιχα στους γμους του Θεδωρου Παλαιολγου και στην λωση της Πλης.



     Ο Ζυλ Μπενσου (Gilles de Binche Binchois Gilles de Bins 1400- 20 Σεπτμβρη 1460) εναι ο 4ος σημαντικς συνθτης αλλ 1ος του 1ου μισο του 14 αι.. Υπρξε μεγλος τεχντης του τραγουδιο, απ τους πιο σημαντικος συνθτες αυτς της περιδου. Υπρξε διευθυντς της χορωδας στην αυλ του Φλιππου του Αγαθο.



2η Περοδος

     Ο Γιοχνες κεγχεμ (Johannes Ockeghem Jean de Jan Okeghem Ogkegum Okchem Hocquegam Ockegham 1430- 6 Φλεβρη 1495), ταν απ τους δημοφιλστερους συνθτες και ο θνατς του θρηνθηκε με πολλ νεκρικ εγκμια. Δισημο ργο του, ταν να Deo Gratias (Ευχαριστομεν Σοι Κριε) σε 4 9φωνους καννες, συνολικ ργο για 36 φωνς.



      Γεννθηκε κατ πσα πιθαντητα στη πλη Σαιν-Γκισλαν, στο σημεριν Βλγιο, με την ημερομηνα γννησς του να τοποθετεται μεταξ των ετν 1410 και 1430, χωρς ωστσο καμα να θεωρεται αδιαμφισβτητη. Πιθανν στα νιτα του να γνρισε τον συνθτη Ζιλ Μπενσου στη περιοχ του Αιν, κτι που προκπτει απ την αναφορ στο νομ του, σ' επικδειο που γραψε το 1460. Στο ργο αυτ εναι προφανς χι μνο η αναφορ στο φος του Βουργουνδο συνθτη, αλλ και κποιες πληροφορες βιογραφικο χαρακτρα. Για τα 1α του χρνια ελχιστα εναι γνωστ. πως κι οι περισστεροι μουσικο της εποχς καταγρφεται ως παιδ της χορωδας στη πλη Μονς κι αργτερα στον Καθεδρικ της Αμβρσας. Προφανς, σ' αυτ το πλασιο μαθε να τραγουδ και να γρφει μουσικ, χοντας ως πρτυπα την αγγλικ φωνητικ μουσικ της περιδου, αλλ και την αντστοιχη μουσικ της Γαλλας.



     Στα 1446-8 εμφανζεται στην υπηρεσα του Καρλου Α', Δοκα των Βουρβνων, στη πλη Μουλν της Κεντ. Γαλλας. Λγα τη μετ, το 1452, βρσκεται στο Παρσι, που κι αναλαμβνει διευθυντς χορωδας της Γαλλικς Αυλς, επιπλον, εργστηκε και στη Νοτρ Νταμ, εν διετλεσε ταμας του Αββαεου του Αγ. Μαρτνου της Τουρ. Μρος των μη-μουσικν του δραστηριοττων τανε κι να ταξδι στην Ισπανα, ως μλος διπλωματικς αποστολς, που στχο εχε την αποτροπ της συμμαχας των Ισπανν με τους γγλους ενντια στη Γαλλα, αλλ και τη μεσιτεα των γμων της Ισαβλλας Α' της Καστλλης και του Καρλου, Δοκα του Γκυν (αδελφο του Λουδοβκου ΙΑ').



     Μετ το θνατο του Λουδοβκου, ο κεγχεμ εναι εν πολλος γνωστο πο πγε και τ κανε, ωστσο, εναι γνωστν τι βρθηκε στη πλη Μπρυζ, καθς και στη Τουρ, που και πθανε. Δεκτης της δημοτικτητς του αποτελον οι πμπολλοι επικδειοι θρνοι που γρφτηκαν, με πιο ξεχωριστ σως αυτν του Ζοσκν ντε Πρε, με ττλο Nymphes des bois (Νμφες του δσους). Δεδομνου του χρνου ζως του και της κτασης της φμης του, ο κεγχεμ εντοτοις δεν θεωρεται ιδιατερα παραγωγικς ως συνθτης. Κποια απ τα ργα του χθηκαν, λλα το εχαν αποδοθε λανθασμνα κι χουνε πλον αποκατασταθε· εν γνει παρατηρεται μια σμκρυνση στο πραγματικ του ργο, κτι βεβαως που πτεται κι λλων συνθετν της γενις του, πως τον Ζοσκν. Απ' αυτ που 'χουνε διασωθε κι εναι διαπιστευμνα απ τη πνα του περιλαμβνονται γρω στις 14 λειτουργες (μεταξ αυτν και το ρκβιεμ), 5 μοττα, 21 σανσν, καθς κι λλα αποσπασματικ ργα· τα περισστερα απ' αυτ αποτελον μρος ευρτερων συλλογν μουσικν ργων, πως τον φλαμανδικ Κδικα Chigi του 1500, και την ανθολογα με ττλο Harmonice Musices Odhecaton (1501) του Ιταλο τυπογρφου Οτταβινο Πετροτσι.


                                  Chigi_codex Α'

     Στις μισς περπου απ τις λειτουργες του, ενσωματνει δεδομνες μελωδες της εποχς απ μνους, ψαλμος και λακος σκοπος, το λεγμενο cantus firmus. Η τεχνικ αυτ ταν αρκετ δημοφιλς ανμεσα στους συνθτες της εποχς, προαναγγλλοντας τις μετπειτα μιμητικο φους τεχνοτροπες που βρσκουμε στη λειτουργα-παρωδα και στη λειτουργα-παρφραση κι οι 3 τποι βασζουνε τη δομ τους στη μμηση μιας συγκεκριμνης μελωδας αποσπσματος απ λλο ργο, παραφρζοντας σε μικρ μεγαλτερο βαθμ το αρχικ υλικ.(Ουδεμα σχση με τη σγχρονη ννοια της παρωδας).


                                  Chigi_codex Β'

     Με την αντιστικτικ του υφ, κι επηρρεασμνος απ τον Ζοσκν και τη φλαμανδικ αισθητικ, γινε γνωστς σ' ολκληρη τη Δ. Ευρπη, τσο για το εκφραστικ σο και για το ρτια τεχνικ του φους του. Οι τεχνικς του δυναττητες μλιστα βρκανε την απλυτ τους κφανση στη περφημη Missa prolationum, η οποα αποτελεται εξ' ολοκλρου απ μετρικος καννες (αντιστικτικ δομ κατ την οποα οι μιμσεις τελονται σε διαφορετικς ταχτητες κατ' αναλογα της αρχικς) αλλ και στη Missa cuiusvis toni, πουα σχεδιστηκε τσι στε να εκτελεται σε καθναν απ τους 8 μουσικος τρπους. Καθς ο διος υπρξε περφημος βαθφωνος εναι αναμενμενος στα ργα του ο ιδιατερος χειρισμς των χαμηλν φωνν, που παρατηρεται ευρεα τονικ κταση, αλλ κι ασυνθιστα ντονο ρυθμικ στοιχεο, χαρακτηριστικ που τον ξεχωρζουν απ τους υπλοιπους συνθτες της Γαλλο-Φλαμανδικς Σχολς.
     Ο κεγχεμ πεθανει στη Τουρ στη Γαλλα και προς τιμ του, ο Ζοσκν γρφει το μοττο La déploration de la mort de Johannes Ockeghem (θρνος για τον θνατο του Γιοχνες κεγχεμ), μελοποιντας το ποημα Nymphes des bois του Ζαν Μολιν. Αρκετο επικδειοι ακμη γραφτκανε για να τιμσουνε τον μεγλο συνθτη, μεταξ αυτν κι να ποημα του Ολλανδο ουμανιστ Ερσμους.





     Ο Γικομπ μπρεχτ (Jacob Obrecht Hobrecht Γνδη ~1457/8 - Φερρρα 1 Αυγοστου 1505) τανε Φλαμανδς συνθτης της Αναγννησης. Μαζ με τον Γκυγιμ Ντυφα και τον Ζοσκν ντε Πρε θεωρεται νας απ τους σημαντικτερους συνθτες της λεγμενης Γαλλο-Φλαμανδικς Σχολς. Το μεγαλτερο μρος του ργου απαρτζεται απ λειτουργες, μοττα και σανσν, με ξεχωριστ θση ανμεσ τους να ρκβιεμ και το αντφωνο Intemerata Dei Mater, εν υπρξε και σπουδαος τραγουδιστς, χορρχης και μουσικοδιδσκαλος. Με τις συνθσεις του αντλε εφ απ τον καννα και τη μμηση. Τα αντιφωνικ του τεχνσματα προδιαγρφουν, συγκεχυμνα μως, τη φογκα. Εναι ο 1ος που εφρμοσε τη πολυφωνα στη νεκρσιμη ακολουθα.



     Συνθτης του 15ου αι., απ τους κορυφαους της -κυρως- φωνητικς κι αντιστικτικς Γαλλοφλαμανδικς Σχολς που κυριρχησε στη μουσικ της Αναγννησης. Διακρθηκε, ιδιατερα, ως συνθτης λειτουργιν, τομα στον οποο επισκιστηκε μνο μετ το θνατ του, απ τον περφημο Ζοσκν ντε Πρε. σα, ελχιστα, εναι γνωστ για τη καταγωγ και τη παιδικ του ηλικα προρχονται, κυρως, απ το μοττο του Mille quingentis. ταν ο μοναδικς γιος του τρομπετστα της Γνδης, Βλεμ μπρεχτ (Willem Obrecht) και της Λσμπετ Χιραρτς (Lysbette Gheeraerts). Η μητρα του πθανε πολ να, το 1460, κι ο πατρας του, το 1488. Τα δεδομνα της αρχικς μουσικς του παιδεας εναι, επσης, λιγοστ αλλ, κατ πσα πιθαντητα, μαθε να παζει τρομπτα, πως ο πατρας του και με τον τρπο αυτ, διδχθηκε αντστιξη και να αυτοσχεδιζει πνω σε να cantus firmus (τπος γρηγοριανο μλους πριμο, πριν τον 11 αι.). Εναι πιθαν να γνριζε τον Αντουν Μπινου (Antoine Busnois) στην Αυλ της Βουργουνδας και, σγουρα, ξερε τη μουσικ του, καθς η πρτη λειτουργα που συνθεσε ο μπρεχτ δεχνει στεν συγγνεια φους με τον γηραιτερο συνθτη.
     Λγιος, συνθτης και κληρικς, φανεται να κατεχε κποιες βραχβιες θσεις, 2 απ τις οποες κατληξαν χι τσο ιδανικ. Υπρχει μα αρχειακ καταγραφ για την αποζημωσ του για να λλειμμα στους λογαριασμος του, λγω δωρες χορωδιακν βιβλων που εχε αντιγρψει.  Κατ τη διρκεια της καρριρας του βρισκτανε σε μεγλη εκτμηση, τσον απ τους πτρονες σο κι απ τους συναδλφους του.  Ο Γιοχνες Τινκτρις, γρφοντας να κατλογο σγχρονων μεγλων συνθετν στη Νπολη, τονε ξεχωρζει ανμεσ τους. Το πιο σημαντικ εναι τι, ο μπρεχτ ταν μλις 25 ετν ταν ο Τινκτρις δημιοργησε τη λστα του και μλιστα, στην λλη πλευρ της Ευρπης.  Ο διος ο ρασμος υπρξε μλος μας απ τις χορωδες του μπρεχτ, γρω στο 1476.  Το 1485 γινε βοηθς χορρχης στον καθεδρικ να της Μπρυζ και το 1491 διευθυντς παρεκκλησου στην Αμβρσα.



     Εν οι περισστεροι διορισμο του μπρεχτ τανε στη Φλνδρα, κανε τουλχιστον 2 ταξδια στην Ιταλα, το 1487, κατπιν πρσκλησης του δοκα ρκολε Α' της Φερρρα και, πλι, το 1504. Ο ρκολε εχεν ακοσει τη μουσικ του που, εναι γνωστ τι, κυκλοφρησε στην Ιταλα μεταξ 1484 και 1487 και δλωσε τι την εκτιμοσε περισστερο απ τη μουσικ λων των λλων σγχρονων συνθετν. Ο δοκας, προσπθησε να πετχει διορισμ απ τον ππα για τον μπρεχτ, αλλ αυτ δεν γινε, οπτε ο συνθτης επστρεψε στη Φλνδρα. Το 1504, ο μπρεχτ επανλθε στη Φερρρα, αλλ με το θνατο του δοκα στις αρχς του επμενου τους, μεινε χωρς δουλει. Με ποια ιδιτητα παρμεινε στη Φερρρα εναι γνωστο, αλλ πθανε στην επιδημα της πανλης, εκε, λγο πριν τη 1η Αυγοστου 1505.
     γραψε κυρως θρησκευτικ μουσικ -λειτουργες και μοττα και κποια σανσν. Συνδυζοντας σγχρονα κι αρχακ στοιχεα, το φος του συνθτη εναι πολυδιστατο. σως περισστερο απ αυτς του ριμου Ζοσκν, οι λειτουργες του μπρεχτ οφελουνε πολλ στη μουσικ του Γιοχνες κεγχεμ, ιδιατερα στις ευρεες μελωδικς γραμμς και μακρς φρσεις που χαρακτηρζουνε τη μουσικ του τελευταου. Το στυλ του αποτελε τυπικ παρδειγμα της αντιστικτικς δαψιλεας του τλους του 15ου αι.. Συχν, χρησιμοποιοσε τη τεχνικ του cantus firmus στις λειτουργες του: μερικς φορς χριζε το αρχικ υλικ σε μικρς φρσεις, λλοτε χρησιμοποιοσε μεταθετικς δομς (permutation sets) πλρων μελωδιν μελωδικν θραυσμτων. Γενικ, το φος του εναι αξιοσημεωτο για τις ζεστς, γεμτες χρη μελωδικς γραμμς και τοις καθαρς αρμονες που προσεγγζουν ακμη και τη σημεριν ασθηση της τονικτητας.
     Κποιες φορς, παιρνε τις βασικς ντες μιας μελωδας και τις διτασσε ανλογα με την αξα τους, απ μεγλη προς μικρ, κατασκευζοντας νο υλικ απ τις παραγμενες ακολουθες φθογγοσμων. Σαφς, στον μπρεχτ, δεν υπρχε μεγλη ποικιλομορφα, ιδιατερα κατ τη διρκεια της μουσικ διερευνητικς περιδου του, ταν ταν 20 ετν. ρχισε να απομακρνεται απ τις, περιοριστικς γι' αυτν, ποιητικς φιξαρισμνες φρμες (formes fixes) της εποχς, ειδικ στα σανσν του. Απ αυτς, το ροντ απολμβανε της προτμησς του, αν και προτιμοσε να συνθτει λειτουργες, που εχε μεγαλτερη ελευθερα. Επιπλον, τα μοττα του αποκαλπτουν μεγλη ποικιλα απ διαθσεις και τεχνικς. Στη λειτουργα του, Missa Sub tuum, ο αριθμς των φωνν στα 5 μρη του ργου αυξνεται απ 3 στο Kyrie, σε 4 στο Gloria κι οτω καθ' εξς, μχρι 7 στο Agnus Dei.Η λειτουργα Missa Maria zart, που χρονολογεται απ το 1504, βασζεται σε να λατρευτικ τραγοδι δημοφιλς στο Τιρλο, το οποο κατ πσα πιθαντητα κουσε ο συνθτης καθς περνοσε απ τη περιοχ, μεταξ 1503-4. Απαιτντας περισστερο απ μα ρα για να εκτελεστε, εναι μα απ τις μεγαλτερες σε χρονικ διρκεια πολυφωνικς συνθσεις του Λειτουργικο Τυπικο που γρφηκαν ποτ.
     Παρλο που συνθσανε στην δια περοδο, οι μπρεχτ και κεγχεμ (μεγαλτερος του μπρεχτ κατ 30 χρνια, περπου) διαφρουν σημαντικ στο μουσικ φος. Ο μπρεχτ δεν μοιρζεται τον γεμτο φαντασα χειρισμ του cantus firmus απ τον κεγχεμ, αλλ επιλγει να το παραθσει κατ λξη. Εν οι φρσεις στη μουσικ του κεγχεμ εναι ασαφς καθορισμνες, αυτς της μουσικς στον μπρεχτ μπορον εκολα να διακριθον, αν κι οι δο συνθτες ευνοοσανε την ευρεα μελωδικ δομ. Επιπλον, ο μπρεχτ εμπλκει τη μελωδα του cantus firmus με τη πρθεση να αναδιοργανσει με ακουστικ τρπο τα μουσικ μοτβα. Ο κεγχεμ, απ την λλη, πρττει αυτ πολ λιγτερο. χει αναφερθε τι μεταχειρστηκε τον συμβολισμ των αριθμν στα ργα του, πως κι τι, στη δομ πολλν απ' αυτ διαπιστθηκε καββαλιστικ σημασα.



     Ο τρπος σνθεσης του μπρεχτ αντιτθεται ντονα με τα ργα της επμενης γενις, που ευνοοσαν μια διαρκς αυξανμενη απλτητα στον τρπο προσγγισης (που εχε προκαθοριστε απ ορισμνα ργα του -σγχρονου- Ζοσκν ντε Πρε). Παρλο που τανε φημισμνος στην εποχ του, φανεται να 'χε μικρ επιρρο στους επμενους συνθτες. Πιθαντατα, απλς φυγε απ τη μδα, μαζ με τους λλους μστορες αντστιξης της γενις του.



     Ο Ζοσκν ντε Πρε (Josquin des Prez, Josquin Desprez / Josquinus Pratensis Jodocus Pratensis, ~1450-27 Αυγοστου 1521), κοιν αναφερμενος ως Ζοσκν, τανε Γαλλο-Φλαμανδς συνθτης της Αναγεννησης. ο ονομαζμενος Πργκιπας των Μουσικν, για τον οποο ο Μαρτνος Λοθηρος επε "Οι μουσικο κνουν με τους χους τι μπορον, ο Ζοσκν κνει με αυτος τι θλει". Υπρξε ο διασημτερος Ευρωπαος συνθτης θρησκευτικς μουσικς της εποχς του, η σπουδαιτητα του οποου συγκρνεται μ' αυτ του Γκιγιμ Ντυφα και του Τζιοβννι Πιερλουτζι ντα Παλεστρνα, εν θεωρεται κριος εκπρσωπος της Γαλλο-Φλαμανδικς Σχολς. Κατ γενικν ομολογα, τα ργα του απηχονε τα 1α αριστοτεχνικ δεγματα αναγεννησιακς πολυφωνας, που περιλαμβνουν μοττα, λειτουργες, καννες κλπ., σο και κομμτια κοσμικς μουσικς, πως σανσν και φρττολες.



     Κατ τον 16ο αι. ανελχθηκε στον σπουδαιτερο συνθτη των ημερν του, εν επηρασε πλθος μουσικν, που μιμθηκαν εν πολλος την τεχνικ του και τα εκφραστικ του μσα. Η φμη του μνημονεεται σε γραπτ του Μπαλντασσρε Καστιλινε και του Μαρτνου Λοθηρου, εν κατ τους θεωρητικος Τζοζφο Τσαρλνο & Χινριχ Γκλαρεν το μουσικ του φος ταν η προσωποποηση της τελειτητας. Μλιστα, πολλο αντιγραφες της εποχς, εκμεταλλευμενοι το ηχηρ του νομα, τον συνδεσαν με πλεστα αννυμα ργα. Τουλχιστον 374 ργα το αποδθηκαν λανθασμνα, κτι που καταδεχθηκε σχετικ πρσφατα, χρη στη σγχρονη συγκριτικ μουσικολογα και τις τεχνικς της. Παρ το ανστημα της μουσικς του, που κρτησε μχρι τις αρχς της εποχς του Μπαρκ κι αναβωσε στις αρχς του 20ο αι., τα βιογραφικ του στοιχεα παραμνουνε σκιδη ως ανπαρκτα.
    Το μεγαλτερο μρος της ζως του παραμνει γνωστο. Τα στοιχεα που παρατθενται βασζονται σε χνη που φησε ο διος σε ργα του, αλλ και σε γραπτ διαφρων ειδν, τσο της εποχς του σο και μεταγενστερα. Πιθανολογεται τι γεννθηκε στο Δουκτο του Αιν (σημεριν Βλγιο), περιοχ υπ την εποπτεα του Δοκα της Βουργουνδας· εν τοτοις εχε γαλλικ υπηκοτητα, πως αποδεικνεται κι απ τη διαθκη του. Περ το 1466, τος που πιθανν να πθανε ο πατρας του, κληρονομε το θεο του και τη σζυγ του, Gilles Lebloitte dit Desprez και Jacque Banestonne. Στη διαθκη τους αναγρφεται το επσημο επνυμο Lebloitte και -σμφωνα με τους Matthews & Merkley- το νομα des Prez δεν τανε παρ προσωνμιο.



      Σμφωνα με κατστιχο του Κλωντ Εμερ (Claude Hémeré), φλου και βιβλιοθηκριου του Καρδιναλου Ρισελι, περ το 1460 ο Ζοσκν γινε χορωδς στον Ιερ Να του Saint-Quentin της Αιν (Aisne), αναλαμβνοντας παρλληλα και τη μουσικ διεθυνση. Πιθανς να εχε μελετσει αντστιξη με τον Γιοχνες κεγχεμ, τον οποο και θαμαζε σε λη του τη ζω: τοτο μαρτυρεται τσο απ τους Τζοζφο Τσαρλνο και Λοντοβκο Τσακκνι, σο και απ τον θρνο Nymphes des bois που συνθεσε το 1497, επ του θαντου του κεγχεμ. Τα αρχεα του Saint-Quentin καταστρφηκαν το 1669, ωστσο ο καθεδρικς νας υπρξε μουσικς πλος λξης για την ευρτερη περιοχ κι επιπλον διατηροσε σχσεις με το στμμα. Απ' αυτ συμπερανεται τι εκε ο Ζοσκν κανε τις 1ες του επαφς με το Βασιλικ Παρεκκλσι της Γαλλας.
      Η 1η επσημη εργασιακ του θση καταγρφεται στις 19 Απρλη 1477, σαν τραγουδιστς στο παρεκκλσι του Δοκα Ρεν του Ανζο, στο Αιξ-αν-Προβνς, που και διαμνει για 1 τουλχιστον τος. Δεν υπρχουν στοιχεα της κνησς του μχρι το 1483, ωστσο δεν πρπει να παρμεινε στην υπηρεσα του Δοκα του Ανζο, καθς θα 'χε μεταφερθε στο Παρσι το 1481, μαζ μ' λο το προσωπικ. να απ τα πριμα μοττα του με ττλο Misericordias Domini in aeternum cantabo, υποδεικνει μεση σχση με το Λουδοβκο ΙΑ', που βασλευε κενη την εποχ. Το 1483 πντως, επιστρφει στο Κοντ διεκδικντας τη κληρονομι του απ τον θεο του, που πιθαντατα σκοτθηκε απ τον στρατ του Λουδοβκου, ο οποος εισβαλε στη πλη, κλεισε λους τους κατοκους στην εκκλησα και τους καψε ζωντανος.
    Η περοδος 1480-2 αποτλεσε ανιγμα για τους βιογρφους του: κποια στοιχεα τονε τοποθετονε στη Γαλλα, εν απ λλα τεκμαρεται πως εναι στην υπηρεσα του Οκου των Σφρτσα, ειδικτερα δε του Ασκνιο Σφρτσα, που εχε εκδιωχθε απ το Μιλνο και διμενε προσωριν στη Φερρρα τη Νπολη. Το ργο Missa Hercules dux Ferrariae δνει κποια βση για τη διαμον στη Φερρρα, αφιερωμνο στο Δοκα ρκολε ντ' στε, ωστσο δεν ταιριζει στυλιστικ με τη περοδο που επιβεβαιωμνα ζησε εκε (1503-4). Μια εναλλακτικ εξγηση θλει τον Ζοσκν να ζει για να διστημα στην Ουγγαρα, καθς σε να γγραφο του 16ου αι. περ της Ουγγρικς αυλς, αναφρεται κποιος Ζοσκν, ως μλος της μουσικς της υπηρεσας. Το 1483 1484 ο Ζοσκν επιβεβαιωμνα υπηρετε ως μουσικς της Οικογνειας Σφρτσα στο Μιλνο. Στη διρκεια της υπηρεσας του επισκφθηκε πολλκις τη Ρμη κι ενδεχομνως το Παρσι. Κατ τη διαμον του στο Μιλνο γνρισε τον Franchinus Gaffurius, ο οποος ταν μουσικς διευθυντς του εκε καθεδρικο ναο. Στο Μιλνο επανεμφανζεται περ το 1489, αλλ φεγει τον διο χρνο.



     Απ το 1489 ως το 1495 υπηρετε στη παπικ χορωδα, πρτα υπ τον Ππα Ιννοκντιο τον Η' κι πειτα υπ τον Βοργα Ππα Αλξανδρο τον ΣΤ'· εναι πιθαν να ανλαβε υπηρεσα ανταλλσσοντας θση με τον Gaspar van Weerbeke, ο οποος την διο περοδο πγε στο Μιλνο. Η αναγραφ JOSQUINJ που ανακαλφθηκε σε τοχο της Καπλα Σιξτνα εναι πιθαν να ανκει στον διο, καθς υπρξε θιμο για τους χορωδος να χαρσσουν το νομ τους στους τοχους· εκατοντδες ονματα ανακαλφθηκαν τα τελευταα χρνια, με το ως νω να αποτελε ενδεχομνως τη μοναδικ σωζμενη υπογραφ του. Το μουσικ του φος φανεται να ωριμζει αυτ την περοδο: ενσωματνει την ελαφρτητα της κοσμικς ιταλικς μουσικς, στην οποα εκτθηκε σο παρμεινε στο Μιλνο, και τελειοποιε τη τεχνικ του, πως φανεται πλον στα θρησκευτικ του ργα. Πολλ απ τα μοττα του χρονολογονται απ' αυτν ακριβς την περοδο.
    Περ το 1498 επανεντσσεται στο μουσικ προσωπικ των Σφρτσα, πως αποδεικνεται απ την αλληλογραφα μεταξ των οικογενειν Οκων Γκονζγκα & Σφρτσα. Επιστρφει στο Μιλνο, μως δεν παραμνει για μεγλο διστημα, καθς το 1499 η πλη καταλαμβνεται απ τον στρατ του Λουδοβκου ΙΒ'. Οι Σφρτσα φυλακζονται κι ο Ζοσκν καταφεγει στη Γαλλα. ργα της περιδου αποτελον η φρττολα El grillo (ο γρλος) καθς και το μοττο In te Domine speravi (ελπζω σε σνα, Κριε). Το τελευταο δεν αποκλεεται να 'χε κποια αναφορ στο θρησκευτικ μεταρρυθμιστ Τζιρλαμο Σαβοναρλα, που εκτελστηκε στη πυρ (Φλωρεντα 1498) και τον οποον εχε σε μεγλη εκτμηση. Ο Ψαλμς 30 ταν ο αγαπημνος του Σαβοναρλα, πνω στον οποο γραψε και το κεμενο του μοττου, περιμνοντας φυλακισμνος την εκτλεσ του.



     Κποια λλα ργα, πως το οργανικ Vive le roy (ζτω ο βασιλις), τοποθετονται περ το 1500, ταν τανε πλον στη Γαλλα. Το μοττο Memor esto verbi tui servo tuo (θυμσου την υπσχεση στο δολο σου), σμφωνα με τον Γκλαρεν (Dodecachordon, 1547) αποτλεσε μια διακριτικ υπενθμιση στο βασιλι να κρατσει την υπσχεσ του για μιαν οφειλμενη ανταμοιβ. Σμφωνα πλι με τον Γκλαρεν, ο βασιλις ανταποκρθηκε δνοντας στο Ζοσκν την ανταμοιβ του, ο οποος ανταπδωσε τη χειρονομα γρφοντας το μοττο Benefecisti servo tuo, Domine (ο δολος σου σε ευγνωμονε, Κριε).
    Παρμεινε στην υπηρεσα του Λουδοβκου μχρι το 1503, οπτε κι ο Δοκας της Φερρρα, ρκολε ντ' στε Α, τονε προσλαβε ως μουσικ του παρεκκλησου της πλης. Απ τη περοδο αυτ σζονται ορισμνα στοιχεα που αφορονε στη προσωπικτητ του, ενδεικτικ, κποιος αυλικς προτρεπε το δοκα να προσλβει τον Χινριχ ζαακ, καθς τανε πιτερο προσηνς και φιλικς, δε δυσανασχετοσε να γρψει μουσικ κατ παραγγελα, εν θα του κστιζε σημαντικ λιγτερο (120 δουκτα αντ 200). Η επιλογ του δοκα ωστσο παρμεινε ο Ζοσκν. Κατ τη διαμον του στη Φερρρα, γραψε μερικ απ τα πιο γνωστ του αριστουργματα, συμπεριλαμβανομνου του Miserere, μοττο που διαδθηκε ευρως κατ το 16ο αι. Ακμη, το δεξιοτεχνικ μοττο Virgo salutiferi, καθς και τη Λειτουργα προς τιμ του Ηρακλους, Δοκα της Φερρρα (Missa Hercules Dux Ferrariae), που το βασικ θμα cantus firmus ανγεται στο νομα του δοκα, ωσν αυτ να διαβαζταν με μουσικς ντες -μια τεχνικ γνωστ κι ως soggetto cavato.



     Η διαμον του στη Φερρρα δεν ταν μακρ: το καλοκαρι του 1503 η επιδημα της πανλης ανγκασε την εκκνωση της πλης απ τα 2/3 του πληθυσμο καθς και της δουκικς οικογενεας. Ο Ζοσκν αποχρησε τον Απρλη του επμενου τους κι ο αντικατασττης του, Γικομπ μπρεχτ πθανε εξαιτας της το 1505. Με τη σειρ του αντικαταστθηκε απ τον Αντουν Μπρυμλ, ο οποος και διηθυνε το παρεκκλσι μχρι τον τερματισμ της λειτουργας του το 1510.
    Μετ την αποχρησ του απ τη Φερρρα, επστρεψε στα πατρικ του εδφη κι εγκαταστθηκε στο Κοντ συρ λ' Εσκ, νοτιοανατολικ της Λιλ, στα σημεριν σνορα μεταξ Γαλλας και Βελγου. Εκε, ανλαβε κοσμτωρ της κολεγιακς εκκλησας της Νοτρ Νταμ (3 Μη 1504), ενς σημαντικο μουσικο ιδρματος που διηθυνε για το υπλοιπο της ζως του. Το 1508 ο εφημριος του καθεδρικο ναο της Μπουρζ του ζτησε να αναλβει την εκε χορωδα, χωρς ωστσο να προκπτουν αποδεξεις τι ντως δχτηκε τη θση. Κατ τους περισστερους μελετητς το πιο πιθαν εναι να παρμεινε στο Κοντ. Στις 2 τελευταες 10ετες της ζως του, γνωρζει μεγλην νοδο: η νεοσστατη τεχνολογα της τυπογραφας επτρεψε τη διδοση της μουσικς του αν την Ευρπη, τα ργα του υπρξαν απ τα 1α που εκδοθκανε, μσω του εκδτη Οτταβινο Πετροτσι, με κυριτερο απ' αυτ 1 τμο με λειτουργες του, που εκδθηκε στη Βενετα το 1502. Η εν λγω κδοση γινε τσο δημοφιλς, που ο Πετροτσι προχρησε στην κδοση λλων 2 τμων με λειτουργες, τα 1504 & 1514, επανεκδδοντς τες αρκετς φορς κτοτε.
     Λγο πριν πεθνει, ζτησε να πολιτογραφηθε αλλοδαπς, στε τα περιουσιακ του στοιχεα να μη περιλθουνε στη κυριτητα των Λρδων του Κοντ, εν το εν λγω περιστατικ χει χρησιμοποιηθε ως απδειξη της γαλλικς του εθνικτητας. Τλος, φησε σε παρακαταθκη τα ξοδα για την εκτλεση του μοττου του Pater noster/Ave Maria (Πτερ ημν/Χαρε Μαρα), και ζτησε να τραγουδηθε σε κθε επσημη λιτανεα της πλης, ποτε περνοσαν ξω απ το σπτι του, καθς και τη τοποθτηση μιας στιας στο ιερ της Παρθνου Μαρας της κεντρικς πλατεας. Το εν λγω μοττο εικζεται πως αποτελε και το τελευταο του ργο.
_________________________________

     Τα μουσικ ργανα λο αυτ το διστημα παζουνε το ρλο του απλο συνοδο, αφο λοι οι συνθτες γρφουνε φωνητικ μουσικ.
___________________________

    Τραγοδι εναι μια μικρ σνθεση για μα φων η οποα μπορε να συνοδεεται κι εναι γραμμνο σε απλ φος. Στηρζεται σε να ποιητικ κεμενο κι η μουσικ του εναι τσι σχεδιασμνη στε να αναδεικνει το εν λγω κεμενο. Εναι η παλιτερη μουσικ φρμα και συναντται σε λες τις ιστορικς περιδους και πολιτισμος. χουμε μως ελχιστα σχετικ στοιχεα για τη περοδο που καλπτει λη την αρχαιτητα ως και το ~12ο αι.μ.Χ. Η πιο αξιλογη συλλογ λατινικν τραγουδιν ρχεται απ το 12ο και τις αρχς του 13ου αινα. Πρκειται για τα Goliard songs. Αυτ εναι ποιματα γραμμνα στη λατινικ γλσσα απ τους Γκλιαρντ: σπουδαστς και νεαρ μαθητευμενα μλη του κλρου. Παξανε σημαντικ ρλο στη πολιτιστικ ζω κενης της περιδου. Η πιο αξιλογη συλλογ απ αυτ εναι τα Carmina Burana. Το νομα το πραν απ το μοναστρι των Βενεδικτνων στο οποο διατηρθηκε το χειργραφο με τα συγκεκριμνα ποιματα. Απ αυτς τις μελωδες εναι αναγνσιμες, με τη βοθεια λλων πηγν, περπου 40. Η νευματικ γραφ των υπολοπων δεν χει αποκωδικοποιηθε.
     Γρω στο 1100 παρατηρεται μεγλη νθιση του τραγουδιο, (με κεμενα γραμμνα στην καθομιλομενη) . Την αρχ καναν οι γλλοι τροβαδοροι και τρουβροι. Συνχισαν οι γερμανο minnesingers , meistersingers.
    Στροφικ φρμα (strophic form) εναι η πιο απλ απ λες τις μουσικς φρμες. Αυτ που συμβανει ουσιαστικ εναι να επαναλαμβνεται να απλ τυπικ τμμα (μια φρση μια περοδος. Μπορε ν' αναλυθε ως: "AAA..."). Στο στροφικ τραγοδι λες οι στροφς τραγουδιονται με την δια μελωδα. Ο ρος ρχεται σε αντιδιαστολ με τον ρο "through-composed" ο οποος αναφρεται σε τραγοδια που χουνε διαφορετικ μελωδα για κθε στροφ (χωρς η μουσικ να χωρζεται σε τμματα και χωρς επαναλψεις. πχ τα lieder του Schubert).

     Οι Γκλιαρντς (Goliards), τανε νεαρο κυρως, περιπλανμενοι σπουδαστς μαθητευμενοι κανονικο κληρικο, στη μεσαιωνικ Αγγλα, τη Γαλλα και τη Γερμανα, μενανε γνωστο για τους σατιρικος στχους και τα ποιματ τους με επανους για το πιοτ και την ακολασα. Πρανε τ' νομ τους απ τον Επσκοπο Γκλιας του οποου φρονται ως οπαδο.: αποκρυφιστς κληρικο χωρς σταθερ κατοικα, οι οποοι εχαν μεγαλτερο ενδιαφρον για τζερτζελ και τζγο παρ για τη ωυχ του ποιμνου τους. Εναι δσκολο να 'μαστε ββαιοι πσοι απ αυτος ταν στη πραγματικτητα κοινωνικο αντρτες αν αυτ ταν απλς να πρσχημα που υιοθετθηκε για λογοτεχνικος σκοπος. Απ τους αναγνωρσιμους ποιητς, οι Huo Primas της Ορλενης, ο Pierre de Blois, ο Gautier de Châtillon και ο Phillipe ο Καγκελριος, τανε και τα πιο σημαντικ ιδρυτικ μλη τηςομδας και σε κποιο βαθμ ξεπρασαν τα σπουδαα πνευματικ τους ρια. Μνον αυτς που εναι γνωστς ως Archpoet φανεται να χει ζσει αυτ που κρυξε ως στο τλος της ζως του.
     Μενανε γνωστο πιτερο σα παιγνιδιρηδες φασαριζοι και λτρεις της κραιπλης παρ ως ποιητς, μελετητς τραγουδιιστς. Οι στιρς τους κατευθνονταν σχεδν ομοιμορφα ενντια στην εκκλησα, επιτθενται ακμη και στον ππα. Το 1227 το Συμβολιο του Τρερ απαγρευε στους ιερες να τους επιτρπουν να συμμετχουνε στη ψαλμωδα της λειτουργας. Το 1229 πραν εμφανς μρος στις αναταραχς στο Πανεπιστμιο του Παρισιο για τις ντριγκες του Λεγτου του Ππα. Το 1289 διατχθηκε τι καννας κληρικς δεν θα πρεπε να εναι Γκλιαρντ και το 1300 (στη Κολωνα) απαγορετηκε να κηρττουν να πληρνονται και τλος, τους αφαιρθηκαν λατα προνμια των κληρικν. Η λξη "goliard" χασε το νημ της, μεταφροντας τσι στη γαλλικ κι αγγλικ λογοτεχνα του 14ου αι. το γενικ νημα του jongleur του minstrel..
     Μια αξιοσημεωτη συλλογ των λατινικν ποημτων και των τραγουδιν τους που εκθειζουνε τον ονο και καταριουνται τη ταλαιπωρα της ζως, δημοσιεθηκε στα τλη του 19ου αι. με ττλο Carmina Burana, που προρχεται απ το χειργραφο αυτ στο Μναχο το οποο γρφτηκε στη Βαυαρα τον 13ο αι.. Πολλ απ αυτ μεταφρστηκαν απ τον John Addington Symonds ως Κρασ, Γυνακες & Τραγοδι (Wine, Women, and Song 1884). Η συλλογ περιλαμβνει επσης τα μνα γνωστ δο σωζμενα κεμενα των μεσαιωνικν ερωτικν δραμτων, - να με μουσικ κι να χωρς. Το 1937 ο Γερμανς συνθτης Carl Orff βασστηκε σ' αυτ για να συνθσει το ορατριο Carmina Burana. Πολλο απ' αυτος βρσκονται επσης στο σημαντικ Cambridge Songbook που γρφτηκε στην Αγγλα περπου 200 χρνια νωρτερα.
     Το θμα των ποιημτων και τραγουδιν των Goliards ποικλλει: πολιτικ και θρησκευτικ στιρα. εναι αξιαγπητα τραγοδια με ασυνθιστη αμεστητα, τραγοδια που θα μποροσανε να χαρακτηριστονε σαν πριμα μεσαιωνικ "λακ" αλλ και σαν... επαναστατικ λγω και της αντθεσης με τα δη κι θιμα της εποχς, καθς κι τι εγερουν φασαρες. Η τελευταα κατηγορα περιλαμβνει τα πιο πλησον στη γκλιαρντ τση: θρνοι για τους... αδσμευτους κληρικος, οι αφελες θρνοι των στεγων κληρικν κι επιστημνων, οι χωρς ντροπ μνοι στον ηδονισμ και τις αννδοτες σθεναρς αρνσεις της χριστιανικς ηθικς.
     Αυτ η τελευταα κατηγορα εναι που σνει -και σνεται- τη φμη απ τα ελχιστα σωζμενα τραγοδια της γραφς τους. Η σημεριν γνση της μεσαιωνικς ποησης και της μουσικς υποδηλνει τι λα τα ποιματα προορζονταν για τραγοδια, στω και αν μνο λγα εναι εφοδιασμνα με μουσικ στα χειργραφα. Η μουσικ εναι συνθως σημειωμνη σε διαστηματικ νεματα -να εδος μουσικς στενογραφας που μπορε να διαβαστε μνο σε σγκριση με λλη κδοση του τραγουδιο, πλρως γραμμνη. Σε μουσικ στυλ τα ερωτικ τραγοδια εναι παρμοια με αυτ των τροβαδορων, σε μερικς περιπτσεις η δια μελωδα εμφανζεται και στα δο ρεπερτρια. Εντοτοις, τα τραγοδια των γκλιαρντς εναι πιο απλ μετρικ, χουνε πιο πολ συλλαβικ στυλ κι χουνε πιο επαναλαμβανμενη δομ απ , τι οι ομολγοι τους στην παρδοση. Τα πιο γοητευτικ τραγοδια χουν μιαν απλοστερη μετρικ μορφ, πιο συλλαβικς μελωδες κι να απλ κι επαναλαμβανμενο στυλ.
-----------------------------

     Εδη τραγουδιν που υπρχαν δημιουργηθκανε στο Μεσαωνα:

     Ροντ ρντο (rondeau, rondo) εναι μουσικς ρος, που αναφρεται σε μουσικ φρμα, αλλ και σε χαρακτηριστικ μουσικ εδος. Η καταγωγ του λκεται απ την Ιταλα του 18ου αινα και ανγεται στη λξη ριτορνλλο (απ το ρμα ritornare που σημανει επιστρφω), που υποδεικνει την επιστροφ στο αρχικ θμα μοτβο. Η τυπικ δομ του ριτορνλλο στη Μπαρκ μουσικ εναι ΑΒΑΓΑΒΑ (που Α δηλνει το αρχικ θμα και Β, Γ διακριτς εντητες εντς του διου κομματιο)· απ το παραπνω εναι εκολα κατανοητ η λειτουργα του Α, που επιστρφει μετ απ την κθεση κθε νας εντητας, και που δικαιολογε το νομα ριτορνλλο.

     Στη φρμα ροντ ( κυκλικ φρμα), το αρχικ θμα ( ρεφραν) αντιπαραβλλεται με εντοντερα θματα, οι εντητες των οποων συχν ονομζονται επεισδια. Η δομ της δεν διαφρει πρα πολ απ' αυτν του ριτορνλλο, πως φανεται και απ τις ακλουθες αλληλουχες: ΑΒΑ, ΑΒΑΓΑ, ΑΒΑΓΑΔΑ· προφανς η διαφορ συνσταται στο τι δεν εναι εξσου συμμετρικ (στο ριτορνλλο χουμε επανληψη του Β), αλλ και στο τι η εκστοτε επιστροφ του Α μπορε να εναι ελαφρ παραλλαγμνη, συνθως με καλλωπισμος. Μια ακμη διαφορ εναι τι στη φρμα ροντ, το αρχικ θμα (Α) επιστρφει πντα ολκληρο και στην δια τονικτητα.
     Στη κλασσικ εποχ της μουσικς το ροντ συνυφανεται με τη φρμα σοντας, αποτελντας τη φρμα σοντας ροντ. Σ' αυτ τη περπτωση το αρχικ θμα επανεμφανζεται στην ανπτυξη, αλλ και στην επανκθεση, πως φανεται και στον παρακτω συγκριτικ πνακα:

Φρμα Σοντας:

[A B']κθ. [Γ"]ανπτ. [A B]επαν.

Φρμα Σοντας-ροντ:

[A B']κθ. [A Γ"]ανπτ. [A B]επαν.

     Ο τνος (') δηλνει τι η εν λγω εντητα εναι στη βαθμδα της δεσπζουσας, εν ο διπλς τνος (") τις απομακρυσμνες τονικτητες.
     Παραλλαγς του ροντ θα δομε παρακτω.

     To ροντλ (rondel) εναι να λυρικ λογοτεχνικ σμα-ποημα που προρχεται απ τη γαλλικ λυρικ ποηση στις αρχες του 14ου αι. κι αργτερα το χρησιμοποισανε κι λλες χρες πως Αγγλα και Ρουμανα. Η μορφ του, που εναι μια παραλλαγ του ροντ, αποτελεται απ 2 4στιχα κι ακολουθε να 5στιχο, με ολικ σνολο στχων 13, συνθως, σπανιτερα, να σεσττ με σνολο 14 στχων και δεν πρπει να συγχεται με το ρουντ'λ (roundel) που εναι λλο εδος περπου δια μορφ, αλλ με ρεφραν επαναλαμβανμενο.
     Οι 2 πρτοι στχοι της 1ης στροφς εναι ρεφραν, επαναλαμβνοντας τις 2 τελευταιες της 2ης και της 3ης στροφς. Εναλλακτικ μπορε να επαναληφθε μνον ο 1ος στχος αμσως μετ το πρας και της τελευταας στροφς. Παραδεγματος χριν αν Α και Β εναι τα ρεφραν ττε το ροντλ μπορε να χει την εξς ρμα σε μορφ ως εξς: ABba abAB abbaA(B). Το μτρο εναι ανοιχτ αλλ τυπικ εναι 8σλλαβο.
    Υπρχουνε διφορες παραλλαγς του rondel, καθς κι ορισμνες ασυνπειες. Για παρδειγμα, μερικς φορς μνον ο 1ος στχος του ποιματος επαναλαμβνεται στο τλος, το 2ο ρεφραν μπορε να επιστρψει στο τλος της τελευταας στροφς. Ο Henry Austin Dobson παρχει το ακλουθο παρδειγμα ενς rondel:

Love comes back to his vacant dwelling,
Τhe old, old Love that we knew of yore!
We see him stand by the open door,
With his great eyes sad, and his bosom swelling.

He makes as though in our arms repelling
He fain would lie as he lay before;
Love comes back to his vacant dwelling,
The old, old Love that we knew of yore!

Ah ! who shall help us from over-spelling
That sweet, forgotten, forbidden lore?
E'en as we doubt, in our hearts once more,
With a rush of tears to our eyelids welling,
Love comes back to his vacant dwelling.

     Τα ροντελ & ραουντιλυ (rondelet & roundelay) το 1ο εναι μια σντομη γραφ ποησης με αυστηρ ρμα και μτρο περεργο. Το 2ο εναι να 24στιχο ποημα γραμμνο σε τροχακ 4μετρο. Το μνο κοιν τους εναι πως χουνε 2 εδη ρμας κι επαναλαμβανμενα ρεφραν. Το ροντελ εναι να μικρτερο ροντλ αλλ με πιο μακριος στχους. Παρακτω μια μορφ-δεγμα:

Γραμμ 1: Α-τσσερις συλλαβς
Γραμμ 2: β-οκτ συλλαβς
Γραμμ 3: Α-επανληψη της γραμμς να
Γραμμ 4: οκτ συλλαβς
Γραμμ 5: β-οκτ συλλαβς
Γραμμ 6: β-οκτ συλλαβς
Γραμμ 7: Α-επανληψη της πρτης γραμμς

     Οι ρεφραν στχοι θα πρπει να περιχουνε τις διες λξεις, ωστσο υποκατστατα διαφορετικ χρση της στξης τανε κτι το σνηθες. Φυσικ αυτο οι 2 τποι εναι κπως μεταγενστεροι, προς τα τλλη του 15ου και μετ, ωστσο η συγγνει τους με τα ροντ, τα 'φερε στη πλρη μας.

     Το μαδριγλι εναι εδος κοσμικς, πολυφωνικς, φωνητικς μουσικς που νθισε την εποχ της Αναγννησης. Πρωτοεμφανζεται στην Ιταλα του 14ου αινα και λαμβνει δο κριες μορφς: το μαδριγλι του τρετσντο (ιτ. trecento = τριακσια· αναφρεται στην εποχ του 1300 μ.Χ.) και το κυρως ειπεν μαδριγλι του 16ου και 17ου αινων, που εμφανζεται και εκτς Ιταλας. Αργτερα αναπτσσονται και λλοι τποι, πως το αγγλικ μαδριγλι και το μαδριγλι κοντσερτντο, εν αποτλεσαν τη βση για την ανπτυξη λλων ειδν φωνητικς μουσικς, πως η σανσν, η κανττα και τλος η ρια. Το ζενθ του φτνει στα μσα του 16ου αινα, αποτελντας το κυραρχο εδος κοσμικς φωνητικς μουσικς. Στις αρχς του 17ου αι. το μαδριγλι εκτοπζεται σταδιακ απ την νοδο της μονωδας, το νο φος που οδηγε στην εδραωση της περας.
     Μουσικολογικ, προρχεται απ τη στροφικ φρττολα (frottola (πλθ. frottole) ταν ο κυραρχος τπος του ιταλικο δημοφιλος κοσμικο τραγουδιο του τλους του 15ου και των αρχν του 16ου αι. ταν ο πιο σημαντικς κι ευρως διαδεδομνος προκτοχος του madrigal. Η αιχμ της δραστηριτητας στη σνθεσ του ταν η περοδος απ το 1470 ως το 1530, μετ την οποα ο τπος αντικαταστθηκε απ το madrigal), ωστσο το μαδριγλι συνθως δεν χει επαναλψεις κι αποτελε αυτ που στα αγγλικ ονομζεται through-composed (ελεθερη απδοση: "διαπερατ σνθεση"). Σ' αυτ τον τπο σνθεσης, οι συνθτες επιχειρον να αποδσουν με μουσικ τρπο το νημα του κειμνου χι συνολικ, αλλ τη κθε φρση ξεχωριστ, ακμα και τονζοντας συγκεκριμνες λξεις-κλειδι. Ετυμολογικ, η λξη μαδριγλι χει 3 ενδεχμενες προελεσεις:

materialis (υλικ), υπ την ννοια του κοσμικο, καθς το μαδριγλι εναι εδος κοσμικς μουσικς.
matricalis (μητρικ), υπ την ννοια της μητρικς γλσσας, καθς στο μαδριγλι χρησιμοποιονται τα ιταλικ, και χι τα -καθιερωμνα στη μουσικ- λατινικ.
mandrialis (ποιμενικ), καθς τα περισστερα πριμα μαδριγλια εχαν βουκολικ θεματολογα.

     Το μαδριγλι του τρετσντο εναι συνθως για 2 3 φωνς, που τη κρια φων μιμεται με πιο απλοκ τρπο η 2η ( 3η) φων. Τα κεμενα -με κεντρικ θμα την αγπη και τον ρωτα- εναι μλλον λιτ κι η δομ τους απλ (2-3 τρστιχα με επωδ, ομοιοκατληκτο δστιχο)· κριοι ποιητς του εδους υπρξαν οι Βοκκκιος, Πετρρχης, Σακττι και Σολντανιρι.
     Υπτυπος του εδους υπρξε και το μαδριγλι-καννας, στο οποο οι δο φωνς εναι γραμμνες σε καννα, εν η τρτη (συνθως ο τενρος) αποτελε ελεθερη γραμμ. Το εδος αυτ αναπτχθηκε το β μισ του 14ου αινα και αντλε την προλευσ του απ την αντιστικτικ κτσια. Κριοι εκφραστς του εδους εναι ο Τζκοπο ντα Μπολνια, ο Τζιοβννι ντα Φιρντσε κι ο Φραντσσκο Λαντνι. σον αφορ στο κεμενο, επικρατε ο Βοκκκιος, ο Πετρρχης κι αργτερα οι ποιητς Αριστο, Τσσο και Πιτρο Μπμπο. Προς το τλος του 16ου αι. προτιμνται οι ελεθεροι στχοι (rime libere), κατ τη προτροπ και του Ιταλο θεωρητικο της μουσικς Τζοζφο Τσαρλνο (1558). Χρησιμοποιονται συνδυασμο 2 ως 8 φωνν, αν και τα περισστερα εναι για 3 ως 6. Το μελοποιημνο κεμενο εναι πντα κοσμικ, ποιματα και μικρ πεζ κεμενα. Στον αντποδα βρσκεται το μοττο, που χρησιμοποιονται εδφια της Αγας Γραφς, αλλ χι τα μρη της λειτουργας. Κριο χαρακτηριστικ εναι η απουσα συνοδεας (εκτελονται δηλαδ a cappella) αν κι ορισμνοι συνθτες, πως ο Ιταλς Κρλο Τζεζουλντο, ενθαρρνανε τη μερικ χρση οργνων.

     Το σανσν εναι να εδος μεσαιωνικς αλλ κι αναγεννησιακς μουσικς. Το εκκλησιαστικ πολυφωνικ μοττο υπρξε βση για τη σνθεση κοσμικν πολυφωνικν τραγουδιν, των ονομαζμενων σανσν, που αναδεκνυαν μια τρυφερ μελαγχολα και στκονται ανμεσα σε μια περασμνη εποχ και το σγχρονο κσμο. Αναπτχθηκε κυρως στη Βουργουνδα του 15ου αι., περιοχ που κλυπτε εδφη της σημερινς Β. Γαλλας, Φλνδρας και Κτω Χωρν κι υπρξε κντρο πολιτικς σταθερτητας. Εκε υπρξε ντονη πολιτιστικ δραστηριτητα που ανπτυξε παλιτερες μορφς μουσικς σνθεσης σε νετερες γραμμς.
     Η Ars Nova στη Γαλλα δεν ρθε σε τσο μεγλη ρξη με τη μουσικ του παρελθντος. Τα σανσν αναπτχθηκαν απ συνθτες κατ κριο λγο λειτουργικς μουσικς που αποκαλονται σμερα η Γαλλο-φλαμανδικ σχολ, με κυριτερους τους Γκιγιμ Ντυφα, Ζιλ Μπενσου, Γιοχνες κεγχεμ, Ορλντο ντι Λσσο και Ζοσκν ντε Πρε κι τανε το αντιπροσωπευτικ εδος μουσικς που επικρτησε στις ηγεμονικς αυλς της Βουργουνδας και της Γαλλας. Τα παλιτερα σανσν ταν μονοφωνικ κι εχαν αποκτσει μεγλη δημοφιλα με τους τρουβρους του 13ου αι. κι οι μουσικοποιητικς μορφς τους αναπτυχθκανε στις μορφς των ποιητικν formes fixes -του ροντ, της μπαλντας και του βιρλα. Αυτς χρησιμοποιηθκανε για τα νετερα μονοφωνικ και πολυφωνικ σανσν με προτμηση στο ροντ.
     Απ το 14ο αι. πλον το σανσν εναι σνθεση πολυφωνικ συνθως με 3 φωνς (αργτερα με 4), στην οποα οι χαμηλτερες φωνς (τενρος κι λτο) περιορζονται στο να συνοδεουνε την υψηλτερη (discantus) στην δια κρια μελωδα. Πολ συχν οι χαμηλτερες εκτελονταν απ μουσικ ργανα πως το λαοτο. Τα σανσν (μαζ με το μαδριγλι) κνανε χρση του κοντοκτους, μια πολυφωνικ φρμα σνθεσης του εκκλησιαστικο ρεπερτορου. Στο κοντοκτους ο τενρος δεν τραγουδ υποχρεωτικ λειτουργικ κεμενο, επιτρποντας την ελεθερη ανπτυξη της μελωδας και της φαντασας.
     Απ τον 15ο αινα συνθτες πως ο κεγχεμ πρασαν απ το να χρησιμοποιονε τις formes fixes και κλενανε προς την αντιστικτικ μμηση (λες οι φωνς μοιρζονται το διο θμα και κινονται σε παρμοιες ταχτητες) η οποα δινε στο ργο διαρκ συνοχ. Ο λλος μεγλος συνθτης, ο Ζοσκν ντε Πρε, δωσε σημασα στο λγο κι απομακρνθηκε απ το σχολαστικισμ. Στα σανσν του προτμησε τον καννα, φτνοντας σε 6φωνη διασκευ ργου του να παζει με 4φωνο καννα που συμπληρθηκε με λλους 2 καννες. Ο Ζοσκν σε αντθεση με τον κεγχεμ δε διαχριζε τη θρησκευτικ απ τη κοσμικ μουσικ, εισγοντας πιτερα κοσμικ εκφραστικ χαρακτηριστικ στην εκκλησιαστικ μουσικ και προωθντας πιτερο τη πολυφωνα στη κοσμικ σνθεση.

     Το λαι (lai lay lyrique lyric lay) εναι να λυρικ, αφηγηματικ ποημα γραμμνο σε 8συλλβα κουπλ με κρια θεματικ περιπτειες κι ρωτικς ιστορες, στα πλασια του ρομαντισμο. Τα συνθτανε κυρως στη Γαλλα και στη Γερμανα το 13ο και 14 αι. Ο ρος λαι εναι ασαφς κι σως χει γερμανικ ρζα leigh που εναι αναφορ στην αρχαα αγγλικ εκδοχ play. Επσης οι ροι note, nota & notula που χρησιμοποιε ο Johannes de Grocheio, τελικ εναι συννυμοι του λαι. Η ποιητικ μορφ του χει συνθως αρκετς στροφς, καμμι απ τις οποες δεν χει την δια μορφ. Ως αποτλεσμα, η συνοδευτικ μουσικ αποτελεται απ τμματα που δεν επαναλαμβνονται. Αυτ το διακρνει απ λλους κοινος τπους τραγουδιν της εποχς, π.χ., το rondeau και τη μπαλντα.
     Προς το τλος της κυριαρχας τους. τλη 14ου αι., δημιουργονται επιμηκστεροι τποι τους με περισστερους στχους (stanzes=στροφς, στιχκια) πως να πολ στερο λαι που γρφτηκε για να θρηνσει την ττα των Γλλων στη μχη του Agincourt (1415), Lay de la guerre, απ τον Pierre de Nesson, αλλ μως δε διασθηκε η μουσικ του. Υπρχουν επσης 4 λαι στο Roman de Fauvel, λα αννυμα.
    φτασε στο υψηλτερο εππεδο ανπτυξς του ως μουσικ και ποιητικ μορφ, στο ργο του Guillaume de Machaut. 19 ξεχωριστ λαι απ' αυτ τον συνθτη της ars nova του 14ου αι. επιβινουνε κι εναι απ τις πιο εξελιγμνες και πιο ανεπτυγμνες κοσμικς συνθσεις του.

     Το βιρλα (virelai) εναι εδος τραουδιο, γσλλικς κυρως μπνευσης και προλευσης, που περιλαμβνει και το ποημα και τη μουσικ του κι ναι νας απ τους 3 τπους που επικρατοσανε την εποχ του 13ου και 14ου αι. οι λλοι 2 δηλαδ εναι η μπαλλντα και το ροντ.


                    "Douce Dame Jolie" by Guillaume de Machaut (δεγμα)

     νας απ τους λτρεις και δεξιοτχνες στο εδος ταν ο συνθτης Γκυγιμ Μασ, που γραφε μλιστα και τους δικος του στχους.Μας χουνε διασωθε 33 ττοια τραγοδια του. λλοι συνθτες εναι ο απ τους πρτους Jehannot de l' Escurel (πθανε το 1304) κι ο απ τους τελευταους ο Γκυγιμ Ντυφ.

     Μχρι τα μσα του 15ου αι. η μορφ εχε αλλξει πολ κι απεχε πλον απ τη μουσικ. εν γραφτκανε στχοι για μπαλλντες ροντ, τελικ ,τι δημιουργθηκε μετ, ετε δε μας σθηκε η μουσικ του, ετε ταν σχετο και δεν μποροσε να μελοποιηθε.


                  Η παρτιτορα του ανω δεγματος

          Το βιρλα ως κουσμα και σνθεση το 14ο και 15ο αι. χει 4 στροφες που η 1η ξεκιν στην αρχ κι επαναλαμβνεται πως το ρεφραν σε κθε τλος της επμενης.Στο πλασιο αυτς της δομς ο αριθμς των στχων κι η μορφ της ρμας εναι μεταβλητα, οι στροφς επσης, μπορον να χουνε 3,4 και 5 στχους με πιοικλλες ρμες, ετε σταυρωτ, ετε πλεκτ ετε ζευγαρωτ κλπ. Η δομ μπορε να περιλαμβνει και στροφς μετπειιτα μικρτερες σε στχους συλλαβς αν στχο κι οι 3 στροφς -πλην της αρχικς ρεφραν- πργμα που σημανει πως τυπικ το δμημα στνεται με 2 ρμες αν και οι στροφς κουπλ στη μση, μοιρζονται τις ρμες με το ρεφραν. Απ το τελος του 15ου αι. και μετ, το βιρλα λλαξε τελεως κι λαβε μια πιο λοτοχνικ χροι και λιγτερο μουσικ.
     Τοα βιρλα με μα μνο στροφ, εναι γνωστ σα μπερζερτ (bergerette).

    Το breton lai, επσης γνωστ ως αφηγηματικ lay απλ lay, εναι μια μορφ μεσαιωνικο γαλλικο αγγλικο λογοτεχνικο ειδυλλου. Τα lai εναι σντομα (τυπικ 600-1000 στχοι), μυστηριδη παραμθια αγπης κι ιπποσνης, που συχν περιλαμβνουν υπερφυσικ και κελτικ μοτβα με νεριδες. Η λξη "lay" "lai" θεωρεται τι προρχεται απ το παλι γερμανικ / και παλι γερμανικ leich, που σημανει play, μελωδα τραγοδι πως προτενει ο Jack Zipes στο The Oxford Companion to Fairy Tales, η ιρλανδικ λξη (τραγοδι). Ο Zipes γρφει πως οι θρλοι του Aρθορου μπορε να χουν μεταφερθε απ την Ουαλλα, τη Κορνουλη και την Ιρλανδα στη Βρετνη, στην παιθρο τα τραγοδια εκτελονται σε διφορα μρη απ αρπστιες, αοιδο, παραμυθδες. Ο Zipes αναφρει τι το 1ο που γρφτηκε εναι το Lai du Cor απ το Robert Biker, που χρονολογεται απ' τα μσα ως τα τλη του 12ου αι..
     Το 1ο μπρετν λαι που μας σζεται εναι σως το The Lais of Marie de France, που θεωρεται τι χει συντεθε στ 1170 περπου απ τη Marie de France*, Γαλλδα ποιτρια που γρφει στην Αγγλα στην αυλ του Henry II μεταξ των αρχν του 12ου και των αρχν του 13ου αι.. Απ τις περιγραφς στο βιβλο της Μαρας και σε αρκετς αννυμες παλαις γαλλικς αναφορς του 13ου αι., γνωρζουμε προηγομενες λξεις της κελτικς προλευσης, σως πιο λυρικς στο φος, που τραγουδιται απ τους Βρετνους αοιδος. Πιστεεται τι αυτ μπρετν λαι δεν χουνε σωθε και δημιουργθηκαν απ αφηγσεις ταξιδευτν περιπλανμενων κι γιναν η βση για τα λεγμενα και narrative lais.
     Τα παλαιτερα μπρετν λαι συντχθηκαν σε μια ποικιλα παλαιν γαλλικν διαλκτων και μερικα εναι γνωστ τι συντχθηκαν στη μση αγγλικ γλσσα τον 13ο και 14ο αι. απ διφορους γγλους ποιητς  Το μπρετν λαι μπορε να χει εμπνεσει τον Chrétien de Troyes (Ο Κρετιν ντε Τρου τανε Γλλος ποιητς, γεννθηκε γρω στο 1130 και πθανε ανμεσα στα 1180-90. Θεωρεται ιδρυτς της αρθουριανς λογοτεχνας στα παλαι γαλλικ κι νας απ τους 1ους συγγραφες ιπποτικν μυθιστοριν) και πιθαντατα ταν υπεθυνο για τη διδοση των κλτικων και νεριδο-μθων στην ηπειρωτικ Ευρπη.
_________________________________
 * Η Marie de France (1160-1215) τανε ποιτρια που γεννθηκε πιθαντατα στη Γαλλα κι ζησε στην Αγγλα στα τλη του 12ου αι.. ζησε κι γραψε σε μιαν γνωστη βασιλικ αυλ, αλλ αυτ κι η δουλει της τανε σχεδν σγουρα γνωστ στην αυλ του Ερρκου Β της Αγγλας. Σχεδν τποτα δεν εναι γνωστ για τη ζω της, τσο το νομα της σο κι η πατρδα της προρχονται απ τα χειργραφα της. Ωστσο, εξακολουθε να υπρχει μα γραπτ περιγραφ της δουλεις και της δημοτικτητς της απ την εποχ της. Θεωρεται απ τους μελετητς τι εναι η 1η γυνακα Γγαλλδα ποιτρια. γραψε στα γαλλικ, με κποια αγγλο-νορμανδικν επιρρο. ταν εξειδικευμνος στα Λατινικ, πως και οι περισστεροι συγγραφες και μελετητς εκενης της εποχς, καθς και τα αγγλικ, και πιθανν απ την Βρετνη.



     γραψε το Lais of Marie de France, μετφρασε αρκετος απ τους μθους του Αισπου, απ τα παλαι αγγλικ στα αγγλονορμανδικ γλλικα, επσης το Espurgatoire seint Partiz, (Legend of the Purgatory of St. Patrick),  με βση να λατινικ κεμενο. Πρσφατα χει αναγνωριστε ως ο βιογρφος ενς αγου του Αγου Ανδρα, The Life of Saint Audrey. 


        η
Μαρ Ντε Φρανς δνει το βιβλο των ποιημτων της στον Ερρκο Β'

     Τα ποιματα, οι μθοι και τα λαι της εξακολουθον να διαβζονται και σμερα κι εναι λα σχεδν επηρεασμνα απ την ερωτικ ιπποτικ κι ηρωικ λογοτεχνα.
__________________________________

                                        Επλογος

     Εδ τελεινει λλο να ρθρο-ταξδι, κι ελπζω πνω στον ενθουσιασμ στη λαχτρα και τη βιασνη, μτε να παρλειψα κτι σημαντικ ασμαντο, αλλ και μτε να 'χω μεταφρει καμμι μπαροφα. Εδ δρττομαι της ευκαιρας να πω, πως ταν καταπινομαι με ρθρα που δεν πτονται των γνσεν μου οτε στο ελχιστο, πως πχ. αστρονομα και μουσικ, στις μεταφρσεις μου εναι πολ πιθαν να 'χω κνει λθος λθη. Εδ θα ζητσω τη βοθεια του... κοινο κι εμαι ανοιχτς σε υποδεξεις και διορθσεις. Μλιστα ζητ συγγνμη εκ των προτρων για τα ποια ττοια λθη.
     ταν κανα τον Μεσαωνα σε λα τα λοιπ, αν θυμστε, εχα σχολισει οργισμνα και πειραχτικ, καθς ορζανε ως μεσαωνα ακμα και μετ το 1400, πργμα που το θερησα εντελς απρεπς για τους καημενους Μπρουνελλσκι, Ντονατλλο, αλλ κι λλους πολλος. Εχα πει με το τσαμπουκ μου πως θεωρ τον μεσαωνα λξαντα περ τα τλη του 14ου αι. κι οκ δχομαι σαν οριακ σημεο το 1400. Εδ μως στη μουσικ του μεσαωνα, το πργμα εναι αλλις. Εδ θα δεχτ την επκτασ του τουλχιστον ως το 1500 και αν εναι δυνατν κι λλο παραπρα. Και στις 2 περιπτσεις των ρθρων ενργησα γρφοντας, σαν τσι: Τον μεν μεσαωνα τονε τελεωσα στο 1400 και τη μεσαιωνικ μουσικ την επεξτεινα ως πραπρα κιλας απ το 1500/
     Στη μεν πρτη περπτωση, το επιχερημ μου τανε πως δεν μπορες να χεις ργα Ντονατλλο και Μπρουνελλσκι στα 14κτι τη τυπογραφα στα 1450, τους μεγλους κι επικος Φλαμανδος ζωγρφους απ τλη 14ου αι. κιολας και να λες πως εναι μεσαωνας κι αυτο Αναγεννησιακο. Εδ το επιχερημα αλλζει: δεν μπορες να χεις μοττα με γρηγοριαν μλος και μονωδιακ μετ το 1400 και να λες αναγεννησιακ μουσικ.
     Τρα στο τλος, κοιτ λο τοτο το κατεβατ κι αγαλλιζει η ψυχ μου. Ελπζω αγαπημνοι και πιστο αναγνστες να το απολασατε κι εσες, σο εγ σο το στηνα!

                                  Πτροκλος Χατζηαλεξνδρου



 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers