-

Dali &

-


-








.

--.


.

./.


 
 

 

Ariosto Ludovico: '




                                                               Βιογραφικ

     Ο Ludovico Ariosto (Λουντοβκο Αριστο, ταν Ιταλς ποιητς και κωμωδιογρφος της Αναγννησης. πιτερο γνωστς ως ο συγγραφας του ρομαντικο πους Μαινμενος Ορλντο (Orlando Furioso), μια συνχεια του Orlando Innamorato του Matteo Maria Boiardo, που περιγρφει τις περιπτειες του Καρλομγνου, του Ορλντο και των Φργκων καθς μχονται εναντον των Σαρακηνν μ' εκτροπς σε πολλς πλευρικς πλοκς, που πρωτοδημοσιεθηκε το 1516 αλλ πρε τη τελικ του μορφ το 1532. Θμα του ποιματος εναι ο ρωτας του ιππτη Ορλνδου για την ωραα Αντζλικα. Εναι  Το ποημα μετατρπεται σε στιρα της ιπποτικς παρδοσης. Ο Ariosto συνθεσε το ποημα στο σχμα της ομοιοκαταληξας ottava rima κι εισγαγε τον αφηγηματικ σχολιασμ σε λο το ργο. Επινησε επσης τον ρο "ανθρωπισμς" (umanesimo) για να επιλξει να επικεντρωθε στις δυνμεις και τις δυναττητες της ανθρωπτητας, μνο στο ρλο της ως υποτελς στον Θε. Αυτ οδγησε στον ανθρωπισμ της Αναγννησης.
     Γεννθηκε στο Ρτζο Εμλια (Reggio nell'Emilia) 8 Σεπτμβρη 1474 κι τανε γιος του Νικκολ Αριστο, φρουρρχου της πλης. ταν το μεγαλτερο απ τα 10 παιδι και θεωρονταν διδοχος της πατριαρχικς θσης της οικογνεις του. Απ τα πρτα του χρνια, ο Λουδοβκος ενδιαφερταν πολ για την ποηση, αλλ υποχρεθηκε απ τον πατρα του να σπουδσει νομικ.Ο Νικκολ ανγκασε το γιο του να μελετσει Νομικ ενντια στις επιθυμες του. Μετ απ 5 χρνια νομικς που ταν ελεθερος να ενεργσει σμφωνα με τη θλησ του, του επιτρπηκε να διαβζει κλασσικ υπ τον Γκρεγκριο ντα Σπολτο, απ τον οποο μαθε τα Λατινικ. Οι σπουδς του για την ελληνικ και τη λατινικ λογοτεχνα διακπηκαν απ τη μετακνηση του Spoleto στη Γαλλα, -στερντας απ τον Λουντοβκο την ευκαιρα να μελετσει τα Ελληνικ- για να γνει δσκαλς του ο Francesco Sforza. Λγο μετ απ αυτ, ο πατρας του Ariosto πθανε κι εκενος πρεπε να διαχειριστε λα τα οικογενειακ θματα συμπεριλαμβανομνης της υποστριξης των 9 αδελφν του, νας απ τους οποους μλιστα ταν ακρωτηριασμνος.
     Μετ το θνατο του πατρα του, αναγκστηκε να εγκαταλεψει τις λογοτεχνικς του ασχολες και να φροντσει την οικογνει του, της οποας οι υποθσεις ταν σε αταξα. Παρ τις οικογενειακς του υποχρεσεις, κατφερε να γρψει κποιες κωμωδες σε πεζογραφα αλλ και λυρικ κομμτια. Μερικ απ αυτ τρβηξαν την προσοχ του καρδινλιου Ιππλυτο Ντ' Εστε (Ippolito d' Este, αδελφο του Δοκα της Φερρρα, συζγου της Λουκρητας Βοργα), ο οποος πρε τον νεαρ ποιητ υπ την αιγδα του και τον διρισε ναν απ τους κυρους του σπιτικο του. Ο στε τον αποζημωσε ελχιστα για τις προσπθεις του. η μνη ανταμοιβ που δωσε στον ποιητ για τον Ορλντο Φουριζο, αφιερωμνο σε αυτν, ταν η ερτηση "Πο βρκες τσες ιστορες, Δσκαλε Λουδοβκο;". Ο Αριστο επε αργτερα τι ο καρδινλιος ταν αχριστος, τι λυπταν για τον χρνο που πρασε κτω απ τον ζυγ του κι τι αν παιρνε κποια μικρ σνταξη, δεν ταν για να τον ανταμεψει για τη ποησ του -την οποα περιφρονοσε- αλλ επειδ ενεργοσε ως αγγελιαφρος.
. Η φιλαργυρα του καρδιναλου σντομα τον οδγησε στην υπηρεσα του γενναιδωρου Αλφνσο Α', Δοκα της Φερρρα. Ο δοκας τον στειλε σε διφορες ατυχες διπλωματικς αποστολς -στη μα τον συνλαβαν και σε κποια λλη ο ππας παραλγο να τον εκτελσει.



    Εζησε λοιπν στην αυλ των δουκν Ντ’ στε που τθηκε στην υπηρεσα και του καρδινλιου Ιππλυτου ντ’ στε και του αδελφο του Αλφνσου Α’. Στα γρμματα αφιρωνε τις λγες ελεθερες στιγμς που του φηνε η ανιαρ υπαλληλικ εργασα του. Τα ργα του ανκουν σε ποικλα λογοτεχνικ εδη. Στα λατινικ ποιματα της νεανικς του ηλικας μιμεται τον Τβουλλο, τον Κτουλλο και τον Ορτιο. Οι Ελεγεες του εναι, αντθετα, γραμμνες στη δημδη ιταλικ γλσσα. Την δια εποχ γρφει για την ωραα Αλεσντρα Μπενοτσι, που αργτερα γινε γυνακα του, ωδς και σοννττα Πετραρχικο τπου.

     Διορστηκε τελικ παρχος της Γκαρφανινα στα Απννινα ρη. Αποχωρντας απ την ενεργ δρση και τα αξιματα, νυμφετηκε τη 14χρονη ερωμνη του Αλεσντρα κι γραψε κωμωδες, τις παραστσεις των οποων επιτηροσε προσωπικ. Εκτς λοιπν που εξδωσε το γνωσττερο ρομαντικ επικ ποημ του, Μαινμενος Ορλνδος, βοθησε επσης να χτιστε το θατρο στη Φερρρα. Κατ τη παραμον του λοιπν στην αυλ της Φερρρα, γρφει κι αρκετς κωμωδες, πως Το κιβτιο (1508), 1η χρονικ κωμωδα γραμμνη σε ιταλικ γλσσα κατ τους καννες των Λατνων κωμικν, Οι αντικατστατοι (1509), Ο νεκρομντης (1520), Η Λνα (1529) κι Οι φοιτητς (1518), που συμπλρωσε ο αδελφς του Γκαμπριλε και τη δημοσευσε μετ το θνατ του. Οι 7 Στιρς του (Satire, 1517-25) κατχουνε ξεχωριστ θση στο ργο του. Μσα σε γεμτες οικειτητα ομιλες εκθτει σε συγγενικ φιλικ του πρσωπα σκψεις για τη ζω, που δεχνουν μλλον μιαν εθυμη αντληψη του κσμου και των αντιφσεν του παρ μια αυστηρ κρση τους. Γενικ, με τα γραμμνα σε ιταλικ γλσσα ποιματ του εκφρζει τη συναισθηματικ του εμπειρα κι εκθτει την αντληψ πως o ρωτας εναι ικανοποηση ψυχς κι αισθσεων. μως τη φαντασα του προσλκυσε προπντων νας κσμος που το στοιχεο του απθανου μπορε να χρησιμεσει ως πρφαση για μια παραμυθνια απδοση του πραγματικο. τσι γεννθηκε μσα του η ιδα του Μαινμενου Ορλνδου. Γραμμνο το 1502-3, το ργο αυτ δημοσιετηκε 1η φορ το 1516 σε 40 κντος, αναθεωρθηκε και ξανατυπθηκε το 1521 κι εμπλουτστηκε με 6 ακμα κντος στην κδοση του 1532, που ο Αριστο, πντα ανικανοποητος, δε θεωροσε ακμα οριστικ.


                            Πνακας του Μαινμενου Ορλνδου

     Η υπθεση του ποιματος εναι εμπνευσμνη απ την ιπποτικ παρδοση, πως εχε επιζσει στα χρνια της Αναγννησης. Η παρδοση αυτ εχε εξυμνσει τον Ορλνδο, γενναο ιππτη του Καρλομγνου, τοιμο να πεθνει για το μεγαλεο του βασιλι του και τη δξα του Θεο. Σε αυτ τη συμπαγ και συνεπ μορφ του ρωα ο επσης Ιταλς ποιητς Μπογιρντο, που εχε ξεκινσει να γρφει πνω στο διο θμα, αλλ δεν πρλαβε να το ολοκληρσει, εχε αρχσει να δνει χαρακτηριστικ ανθρπινης αδυναμας. Πνω σε αυτ τη βση χτισε τον ρω του, σπρχνοντας την ερωτικ του εμπειρα ως την τρλλα, ως να εδος συμβολισμο μιας ηθικς και σωματικς κατπτωσης, που εναι επακλουθο της ερωτικς πλνης, απ την οποα ο νθρωπος θεραπεεται χι με τη θλησ του, αλλ με κποιο θαμα.
     Η πλοκ του Ορλνδου χαρακτηρζεται απ πλθος περιπτειες κι επεισδια, που χουν παρ' λα αυτ πιο οργανικ διρθρωση απ' ,τι στον ημιτελ Ερωτευμνο Ορλνδο του Μπογιρντο. Τα επεισδια χουν επκεντρο 3 κρια θματα: τον ρωτα του Ορλνδου για την Αντζλικα, τον πλεμο μεταξ Σαρακηνν και χριστιανν κοντ στο Παρσι και τον ρωτα του Ρουτζρο και της Μπρανταμντε, αδελφς του Ορλνδου, απ τον γμο των οποων προλθε, κατ τον ποιητ, ο οκος των στε. Πρκειται για μια σειρ απθανων και παρταιρων επεισοδων, που κθε τσο δημιουργονται απ μια απροσδκητη οπτασα, απ την επδραση ενς μαγικο δαχτυλιδιο, απ τα ταξδια του αλγου-γρπα που μεταφρει τα διφορα πρσωπα του ργου στους αιθρες, απ την απροπτη εμφνιση του γινου παρδεισου στη κορφ ενς βουνο στη χρα της νεριδας Αλτσνα, που οι ιππτες μεταμορφνονται σε φυτ. Μσα σε αυτ το συνταρακτικ σμπαν οι ιππτες δεν αγωνζονται μνο για τη δξα των πλων, αλλ και για να κατακτσουν την ενοια της ωραας Αντζλικα, που ερωτεεται τον Μδωρο, νεαρ Σαρακην στρατιτη.
     Γραμμνος ως παιχνδι, αυτς o Ορλνδος εναι να εδος παραμυθιο που χει προορισμ να διασκεδσει μια κοινωνα καλλιεργημνη αλλ επιπλαιη, που δεν ζητοσε απ τη λογοτεχνα ισχυρς συγκινσεις και διδγματα. Ωστσο, μσα σε αυτ το ργο εκδηλνεται κποια ασθηση της ανθρπινης περιπτειας, που συνδυζει τη φρσα με τη τραγωδα, το ποταπ με το εξασιο και συνοδεει τα πντα με να χαμγελο. Μσα απ αυτ το μπαρκ πλθος, ο κσμος των ιπποτν, ετε ηρωικς ετε ερωτικς, προβλλει χωρς την αγλη του τσι πως τον δεχνει μια επιβλητικ ειρωνεα. To πνεμα της Αναγννησης, ντυμνο με ευχριστες φαντασισεις, κυριαρχε μσα σε αυτ το ργο.



    Το 1970 ο εκδοτικς οκος Ενντι δημοσιεει το Ο Μαινμενος Ορλνδος του Αριστο αφηγημνος απ τον ταλο Καλβνο. Σ’ αυτ το ργο που αρθρνεται σε 21 κεφλαια, παραφρζει και σχολιζει μερικ επιλεγμνα αποσπσματα του επικο ποιματος που, μετ απ παραδοχ του διου το συγγραφα, συμπεριλαμβνεται πντα ανμεσα στα αγαπημνα του αναγνσματα. Ο Αριστο, κυρως στη 3λογα Οι πργονο μας, αποτελε λογοτεχνικ μοντλο για τον Καλβνο, στη βση το τι συζευγνει τον ορθολογισμ και την επινοητικ ελευθερα, την ειρωνεα και την διαυγ απεικνιση της πραγματικτητας σε λες τις πιθανς της εκφνσεις.
     Ο Καλβνο, στο μυθιστρημ του, επιλγει να ακολουθσει ξεχωριστ τις πολυριθμες ιστορες που αποτελον τη τεχνικ του αριστειου entrelacement για να δεξει εν συνεχεα πς αυτς, χειριζμενες επιδξια απ τον συγγραφα, εντλει συνεννονται. Κατ' αυτ τον τρπο οι θεματικς του Ορλνδου κι οι χιλιδες πλοκς κι υποπλοκς του ανγονται σε μιαν αντερη εντητα που συμππτει με τη προοπτικ και τη κοσμοθερηση του διου το Αριστο. Ο Καλβνο επιλγει να διαβσει το ποημα ακολουθντας τις ιστορες των πρωταγωνιστν, χωρς να ευθυγραμμζεται με τον διαχωρισμ των 46 κντος. Σμφωνα μ' αυτν ο Ορλνδος εναι μια απραντη παρτδα σκκι που παζεται πνω στο γεωγραφικ χρτη του κσμου, μια δυσεξντλητη παρτδα που διακλαδζεται σε πολλς ομχρονες παρτδες. Ο χρτης του κσμου εναι κατ πολ ευρτερος απ μια σκακιρα, πνω της, μως, οι κινσεις του κθε χαρακτρα διαδχονται η μα την λλη σμφωνα με σταθερος καννες πως ακριβς τα πινια του σκακιο.



     Αυτ η καλβινικ θωρηση εναι μια εικνα που εξαρει την πολυεδρικ φση του κειμνου το Αριστο που, λει ο Καλβνο, μπορε να αναγνωστε ετε σαν μυθιστρημα ρευνας ετε σαν βιβλο περιπτειας ετε σαν φιλοσοφικς στοχασμς πνω στην ανθρπινη συνθκη και της παρουσας του ανθρπου στη πλση. Ενυπρχει στον Ορλνδο μια εμφανς μεταμυθιστορηματικ και μεταλογοτεχνικ παρμετρος διαμσου της οποας ο Αριστο στοχζεται πνω στη φση της ανθρπινης αφγησης, που περιγρφει τον πραγματικ κσμο και τους ανθρπους με τα εργαλεα της επνοιας (κι ρα, σε ναν βαθμ, της ψευδασθησης). Με αυτ την ννοια, γοητεεται απ την περιπετειδη κι αξιγαστη συνιστσα του ποιματος: η ποικιλα της χωροταξας (που περιλαμβνει τη Δση και την Ανατολ, μαγικος τπους κι αληθινς χρες, απειλητικ ρουμνια και μακρυν νησι) εναι σμβολο της φαντασας και της δημιουργικτητας του συγγραφα. Μαζ με τους πραγματικος τπους παραστκουν τα μαγικ κι αλληγορικ τοπα πως το κστρο του Ατλντη το ρουμνι που λοι οι χαρακτρες αργ γργορα συντυχανονται, αλληλοαναμετριονται και συγκροονται.
     Οι χαρακτρες του αποτελον λλωστε θεμελιδες στοιχεο για τη κατανηση της ποιητικς του. Ο Καλβνο εξηγε πως ο Αριστο δεν επικεντρνεται τσο στην περιγραφ της ψυχολογας τους, αλλ πριμοδοτε κι ευνοε την αφγηση των πρξεν τους. Κθε χαρακτρας επομνως προσδιορζεται ως προς την ατομικτητ του περισστερο απ' αυτ που πρττει παρ απ' αυτ που σκφτεται. Οι χαρακτρες του δεν εναι, λοιπν, πλρεις αλλ εναι λοι μαζ, πτυχς ενς και του αυτο χαρακτρα, δηλαδ του συγγραφα. Ο Ορλνδος, πχ., συνεχζει να αποτελε να χαρακτρα ταυτχρονα κεντρικ κι απομακρυσμνο· τσι πως ταν ξω απ το ανθρπινο μτρο ως προς την αρετ, τρωτος κι νοσος στα πθη σμφωνα με τους τροβαδορους, ερωτευμνος που καταστλλει κθε πειρασμ σμφωνα με τον Μπογιρντο, εδ βγανει απ το ανθρπινο μτρο για να εισλθει στη πιο λογη κτηνωδα. Σ’ αυτ τη να, αναπντεχη ενσρκωση το εμμονικο γυμνο που ξεριζνει τις βελανιδις, ο Ορλνδος μετατρπεται αν χι σε χαρακτρα με σρκα κι οστ, ασφαλς, μως, σε μια ζσα ποιητικ εικνα, πως δεν εχε ποτ υπρξει στη μακρ σειρ των ποιημτων που τον αναπαρσταναν με τη περικεφαλαα και την αρματωσι του.


                              Το πατρικ στη Ρτζιο Εμλια

     Ο Ρογρος, γενρχης της δυναστεας των στε, προορισμνος σε ωρο θνατο, συχν εμφανζεται ν' γεται απ εξωτερικς δυνμεις· απ τον Ατλντη, για παρδειγμα, που απ πατρικ αγπη τον φυλακζει στα μαγεμνα του κστρα. Ο Καλβνο τον παρουσιζει ως ακολοθως:

   Σκληρ εναι η μορα του να χεις μορα. Ο προορισμνος νθρωπος προχωρει και τα βματ του δεν μπορον παρ να τον οδηγσουν εκε […] πως τον Ρογρο, σε να γμο απ ρωτα, μια νδοξη καταγωγ, και μως, αλμονο, σ’ ναν πρωρο θνατο. […] Ξρουμε καλ πως λα τα εμπδια θα αποτχουν […] αλλ παραμνει η αμφιβολα αν αυτ που αληθιν αξζει εναι το μακριν σημεο της φιξης ο ατελεωτος λαβρινθος, οι δυσχρειες, τα σφλματα, οι περιπτειες που εντλει δνουν μορφ και σχμα στην παρξη.

     Καταληκτικ χει ενδιαφρον το πς ο Καλβνο συσχετζει τον Αριστο μ' ναν απ τους μυθοπλαστικος του χαρακτρες, τον Αστλφο, δηλνοντας πως η αριστεια ψυχ εναι αναγνωρσιμη κυρως σ' αυτν, τον εξερευνητ της σελνης που δεν εκπλσσεται ποτ με τποτε, που ζει τριγυρισμνος απ το θαυμαστ και συνεχς χρησιμοποιε μαγεμνα αντικεμενα, μαγικ εγχειρδια, μεταμορφσεις ποικλες και φτερωτ τια με την ελαφρτητα της πεταλοδας, αλλ πντα για να κατακτσει στχους πρακτικς ωφλειας κι εντλει απολτως ορθολογικος.
        Στον Μαινμενο Ορλνδο κνει σε διφορα σημεα αναφορς και στη Κπρο, με κυριτερη αναφορ στο τραγοδι (κντο) XVIII (στροφς 136-140. Οι στροφς εναι 8στιχες). Στο σημεο αυτ παρουσιζει μερικος απ τους ρως του να φθνουν στην Αμμχωστο, καθ' οδν απ τη Συρα στην Ευρπη, να παραπλουν τα ντια παρλια της Κπρου και ν' αποβιβζονται στη Πφο, που κι εξερευνον τα μρη του ρωτα και της απλαυσης. Κπου κοντ στη Πφο, 6-7 μλια απ τη παραλα, ο ποιητς αναφρει πως υπρχει να μαγευτικ τοπο αφιερωμνο στην Αφροδτη, που το περιγρφει στους 16 στχους των στροφν 138 και 139 του κντο XVIII (βλ. παρακτω).


                                   Το Σπτι στη Φερρρα

    Αυτ η περιγραφ γινε σχεδν θρυλικ και προκλεσε πολλς συζητσεις και παρεξηγσεις. λλοι θερησαν πως ο ποιητς περιγραψε τα σημεριν Λουτρ της Αφροδτης, λλοι πως εχε υπψιν τη τοποθεσα Φοντνα Αμορζα (Πηγ του ρωτα) στον Ακμα, λλοι υποστριξαν πως εχε ακοσει περιγραφς του Ακμα απ ναυτικος, λλοι υπθεσαν πως εχε επηρεαστε απ να κυπριακ τοπο, κατ πσα πιθαντητα τον Ακμα, που περιγραψε ο Ελληνολατνος ποιητς Κλαυδιανς** κλπ. Ακμη αρκετο εχαν την εσφαλμνη εντπωση πως η ονομασα Φοντνα Αμορζα ανκει στον Αριστο, αν και στη πραγματικτητα ο ποιητς πουθεν στο ργο του δεν δνει αυτ την ονομασα σε κυπριακ τοποθεσα. Στο κντο Ι (στροφ 78) κνει αναφορ σε μια ερωτικ πηγ, που την τοποθετε μως στις Αρδννες, κοντ στο Βλγιο.
    Μπορε λοιπν να ταυτιστε η θρυλικ πηγ του με τη σημεριν τοποθεσα της Φοντνα Αμορζα στον Ακμα, με τα Λουτρ της Αφροδτης; Μλλον χι. Καταρχν κι οι δυο αυτς τοποθεσες δεν βρσκονται τσο κοντ στη Πφο εν βρσκονται πολ κοντ στη θλασσα κι χι 6 7 μλια απ' αυτν. στερα, δεν εναι δυνατ να υπρχει βεβαιτητα πως ο ποιητς εχε υπψι κποιο συγκεκριμνο κυπριακ τοπο, εν αντθετα υπρχει πιθαντητα να περιγραφε κποιο τοπο φανταστικ. Εξλλου, να οποιοδποτε τοπο του 16ου αι. υπρχει πολ μεγλη πιθαντητα να 'χει αλλοιωθε στο μεταξ τσο πολ, στε να μη αναγνωρζεται σμερα.
     Αν τελικ εναι ανγκη να ταυτσουμε τη τοποθεσα με κποιο συγκεκριμνο κυπριακ τοπο και πλι δεν υπρχει επαρκς λγος να αναζητσουμε το τοπο αυτ στον Ακμα. Αντθετα, χοντας κατ νου τα δεδομνα που δνει (ομαλ λοφοπλαγι, κοντ στη Πφο, 6-7 μλια απ τη θλασσα, βασλειο της Αφροδτης) βρσκουμε πως πιτερες πιθαντητες συγκεντρνει η περιοχ Κοκλια-Νικκλεια-Σουσκιο, που κι αρκετο μικρο ποταμο. Στη περπτωση αυτ θα πρπει να δεχθομε τι γνριζε πως ακριβς στα Κοκλια (Παλαπαφος) λατρευτανε στην αρχαιτητα η Αφροδτη, η οποα διθετε εκε και λαμπρ να.
     Ο Λουντοβκο Αριστο πθανε στις 6 Ιουλου του 1533!


EΡΓΑ:

Περιφημτερο ργο του εναι το ιπποτικ πος του, τo Mαινμενος Ορλνδος γραψε και 5 κωμωδες που ανκουνε στο εδος της Κομντια ερουνττα*:
La cassaria (Το σεντοκι) 1508, ιδιωματικ κωμωδα παρουσιστηκε 1η σε αυλ στην Ιταλα και θεωρεται αληθιν αρχ λγιας κωμωδας.
I suppositi (Οι Υποτιθμενοι) 1509, σατιρζει θη κι αντερους υπαλλλους
Il Negromante (Ο νεκρομντης) 1520
Gli studenti (Οι Σπουδαστς) 1518-19
La Lena (Η προαγωγς) 1528, σατιρζονται δευτερεοντες δημοτικο υπλληλοι κι απεικονζεται ζωνταν η καθημεριντητα της Φερρρα.

------------------------------
 * Με τον ρο commedia erudita λγια λατινικ κωμωδα εννοεται η ερασιτεχνικ, λγια κωμωδα σε 5 πρξεις, που ακολουθε το κλασσικ πρτυπο της πρτασης, της επτασης και της καταστροφς λσης. Ο αριθμς των χαρακτρων και συνεπς των ηθοποιν της εναι συνθως μικρς, εν τα δρμενα ακολουθον μια συγκεκριμνη χωροχρονικ εντητα (μα ημρα), σε αντθεση με τη Commedia dell' arte
. Ως γηγενς -ιταλικ- κωμικ εδος του 16ου αι. ντλησε τα μγιστα απ προγενστερους Ρωμαους δραματουργος πως ο Πλατος κι ο Τερντιος. Αν κι η δρση, η δομ κι ορισμνοι χαρακτρες στηρζονται στα ανλογα ρωμακ μοντλα, ωστσο ο τπος κι ο χρνος εναι οι αστικς περιοχς της Ιταλας του 16ου αι.. Σ' ,τι αφορ στα δρμενα που αναπτσσονται σ' αυτ το κωμικ εδος η πλοκ αντλε απ μια ευρεα θεματολογα της μετακλασσικς μυθιστορας, πως επσης απ λατινικς πηγς. Τα τυπικ προβλματα που αντιμετωπζουν οι εραστς βρσκουνε τη λση τους συνθως στον γμο, μετ απ αρκετς δολοπλοκες και παρεμβσεις τυπικν κωμικν χαρακτρων, που απαντνται και στη commedia dell' arte.
     Η λογοτεχνικ κριτικ χει αναφερθε σε λλειψη διδακτικο σκοπο κι ηθικτητας στο συγκεκριμνο εδος, θεωρντας το μσον διασκδασης. Ωστσο η ρευνα αναζητ εκενα τα στοιχεα στιρας και κοινωνικς κριτικς που επαναπροσδιορζουνε τη διδακτικ θση του ργου.
Ως σημαντικ παραδεγματα της commedia erudita θα μποροσαν να αναφερθον ργα πως το La cassaria του Αριστο, το 1508 το La calandria του Μπιμπινα, το 1513 και τα La triunizia κι I lucidi του Φιρεντζουλα το 1549.



     Σε μεταγενστερα δεγματα του συγκεκριμνου θεατρικο εδους η πλοκ διευρνθηκε με την ανπτυξη ηθικν και ρομαντικν στοιχεων, γεγονς που αποδδεται στην αυξανμενη επδραση της commedia dell'arte. Ως αντιπροσωπευτικο συγγραφες αυτο του διακριτο εδους θα μποροσαν να αναφερθον οι:

Λουντοβκο Αριστο (Lodovico Ariosto) (1474-1533).
Νικκολ Μακκιαβλλι (Niccolo Machiavelli) (1496-1527).
Πιτρο Αρετνο (Pietro Aretino) (1492-1556).
ντζελο Μπελκο (Angelo Beolco) (περ. 1501-1542)

Ως συγγραφες της τελευταας μεταβατικς περιδου της Commedia erudita αναφρονται οι:

ντον Φραντζσκο Γκρατσνι (Anton Francesco Grazzini).
Τζιοβνι Μαρα Κτσι (Giovanni Maria Cecchi) (1518–87).
Ανιμπλε Κρο (Annibale Caro).
Τζιαμπατστα ντελα Πρτα (Giambattista della Porta).
Φραντσσκο ντ' μπρα (Francesco d' Ambra).(1499–1558)
------------------------------------



 * Οι δο επμονες ιδιτητες της γλσσας του Ariosto εναι πρτον, η γαλνη -η ομαλτητα κι η αυτοπεποθηση με την οποα ρει αστικ, και δετερον, η λμψη -η μεσογειακ λμψη και γυαλδα που οτε εκθαμβνουν οτε σκοτζουν αλλ προσδδουν σε κθε αντικεμενο το ακριβς περγραμμα και τη λμψη του επιφνεια. Μνο περιστασιακ μπορομε να πομε τι η γλσσα του Ariosto εναι πραγματικ πνευματδης, αλλ η ελαφρτητα και η ευκινησα της δημιουργον μια επιφνεια που μεταφρει να πνευματδες αποτλεσμα. Η υπερβολικ ευφυα θα μποροσε να καταστρψει ακμη και το ωραιτερο ποημα, αλλ το χαριτωμνο μπρο του Ariosto εναι τουλχιστον εξσου δσκολο και για αφηγηματικος σκοπος πιο ικανοποιητικ.
 * Το ποημα της Λετθια Ελζαμπεθ Λντον, Ο Αριστο στην ερωμνη του, (1836) υποτθεται τι ταν η απεθυνσ του σε κποια γνωστη ομορφι ταν της παρουσαζε τον ολοκληρωμνο Orlando Furioso.
 * Στο ποημ του Childe Harold's Pilgrimage, Canto the Fourth (1818), ο Λρδος Μπιρον περιγραψε τον ποιητ και μυθιστοριογρφο Walter Scott ως "Ο Αριστο του Βορρ" και τον Αριστο ως "Ο ντιος Σκοτ". Με αυτν τον τρπο, συνδεσε τον Αριστο και την ιταλικ Αναγννηση με τη σκωτσζικη και βρεττανικ ρομαντικ γραφ των αρχν του 19ου αι., δνοντας μφαση σε μια διαρκ ευρωπακ λογοτεχνικ παρδοση. Ο Scott, με τη σειρ του, επηρεστηκε απ τον Ariosto κι εξφρασε τον θαυμασμ του για το Orlando Furioso.
 * Ο Ariosto εμφανζεται στη μυθιστορηματικ κδοση του Assassin's Creed: Revelations (το μυθιστρημα περιγρφει το ταξδι του Ezio στο Masyaf, τον γμο του με τη Sofia Sartor, τη γννηση των παιδιν του και τη συνταξιοδτησ του με περισστερες λεπτομρειες) ως Assassin. ταν ο Ezio αποσρεται μετ τα γεγοντα του παιχνιδιο, το 1513, δνει τη θση του Μντορα στον Lodovico.
 * Η χαρτδετη κδοση του Orlando Furioso ριξε μια ματι στο τραπζι του θαλμου στη σκην του δεπνου (A Ghost) στην ταινα του Jim Jarmusch "Mystery Train".


========================

     Ο Μαινμενος Ορλνδος (ιτ.: Orlando Furioso) εναι εκτενς ιπποτικ επικ ποημα του Λουντοβκο Αριστο, το οποο αποτελεται απ 46 σματα (canti) σε οκτβα (ottava rima), στο σνολο 4.842 οκτβες και 38.736 στχοι. Θεωρεται γενικ ως να απ τα μεγαλτερα αν χι το μεγαλτερο λογοτεχνικ επτευγμα της Ιταλικς Αναγννησης. Ο Αριστο συνεχζει την ιστορα του ρωτα του Ορλνδου (Orlando), ιππτη της Αυλς του βασιλι Καρλομγνου για την ωραα Αγγελικ (Angelica) τον καιρ που οι Σαρακηνο επιτθενται στο Φραγκικ Βασλειο του Καρλομγνου, απ το σημεο που σταματοσε ο Ερωτευμνος Ορλνδος, να προγενστερο ιπποτικ ποημα του Ματτο Μπογιρντο, που μεινε ημιτελς λγω του θαντου του ποιητ. Ο Ορλνδος τρα απ απλς ερωτευμνος, πως εναι στο ργο του Μπογιρντο, χνει τρα τα λογικ του επειδ η Αγγελικ επιλγει τον νεαρ Μδωρο και γνεται στο ργο του Αριστο μαινμενος. Γρω απ αυτ την βασικ ιστορα ο ποιητς πλκει δεξιοτεχνικ μυριδες αφηγσεις στις οποες συμμετχει να πλθος χαρακτρων, οι περισστεροι δη υπρχοντες στον Ερωτευμνο Ορλνδο, αλλ και λλοι που δημιοργησε η φαντασα του Αριστο. Απ τις αφηγσεις αυτς ξεχωρζει αυτ του ρωτα του Ρουτζρου (Ruggiero) και της Βραδαμντης (Bradamante), που σμφωνα με το πος εναι οι πργονοι του Οκου των στε της Φερρρας, στην Αυλ της οποας υπηρετοσε ο ποιητς.
     Ο Ορλνδος κι ο Ρινλδος, οι γενναιτεροι ιππτες του βασιλι Καρλομγνου, αν και πρτοι εξδελφοι χουν ρθει σε δινεξη, ντας ερωτευμνοι και οι δο με την μορφη Αγγελικ, μια πριγκπισσα της Ανατολς, την οποα μετ απ πολλς περιπτειες χει φρει ο Ορλνδος στην Δση. Την περοδο αυτ ο βασιλις Αγραμντης των Σαρακηνν της Βρειας Αφρικς θλοντας να κατακτσει την Ευρπη αποβιβζεται με ναν τερστιο στρατ στην Ισπανα και διασχζοντας τα Πυρηναα ρη φτνει στη Γαλλα. Ο Καρλομγνος για να αποσοβσει την διαμχη μεταξ των δο ιπποτν, ρζει τι θα αποκτσει την Αγγελικ ποιος απ τους δο θα κνει μεγαλτερα ανδραγαθματα στην μχη. Οι Φργκοι μως ηττνται και υποχωρον τακτα προς το Παρσι. Μσα στη σγχυση η Αγγελικ φεγει καβλα στο λογ της. Στο δρμο συναντ τον Ρινλδο, ο οποος ψαχνε πεζς τον Βαγιρδο, το λογ του.
     Την δια στιγμ παρουσιζεται ο Φεραο, Σαρακηνς ιππτης, ερωτευμνος κι αυτς μαζ της. Η Αγγελικ καλπζει για να ξεφγει και απ τους δο, που στο μεταξ χουν αρχσει να μονομαχον για χρη της. Στο δρμο συναντ τον Σακριπντη, βασιλι της Κιρκασσας, επσης ερωτευμνον μαζ της και πιστ της φλακα απ τους υπλοιπους επδοξους μνηστρες. Επιλγει αυτν ως υπερασπιστ της και φεγουν μαζ. Εν αυτς σκπτεται να επωφεληθε απ την περσταση, δχεται την επθεση ενς ιππτη, που εναι στην πραγματικτητα η γενναα πολεμστρια Βραδαμντη, η αδελφ του Ρινλδου, η οποα ψαχνε τον αγαπημνο της Ρουτζρο, ναν νεαρ Σαρακην ιππτη, που οι δο τους εχαν αγαπηθε κατ τη διρκεια της μχης. Ο Ρουτζρος μως χει απαχθε απ τον προσττη του μγο Ατλντη, ο οποος τον εχε αναθρψει απ μωρ και τρα ιππεοντας να φτερωτ λογο, τον ιππγρυπα, εχε μεταφρει τον Ρουτζρο σε να μαγικ κστρο στα Πυρηναα ρη για να τον απομακρνει απ τη μχη.
     Η Αγγελικ, μνη της πια και προσπαθντας να ξεφγει απ σους Χριστιανος και Σαρακηνος ιππτες την πολιορκοσαν, πφτει στα χρια των πειρατν της νσου Εβοδας και καταλγει δεμνη σε ναν βρχο πλι στο κμα για να γνει τροφ ενς φοβερο θαλσσιου τρατος, της ρκας. Η Βραδαμντη στο μεταξ, χοντας γλιτσει απ μια πουλη δολοφονικ αππειρα του μοχθηρο Πιναμπλλου εναντον της και ακολουθντας τις οδηγες μιας καλς νεαρς μγισσας, της Μελσσας, διαλει με τη βοθεια ενς μαγικο δαχτυλιδιο (που ανκε κποτε στην Αγγελικ, αλλ της το εχε κλψει ο πανοργος Μπρουνλλος απ τον οποο το εχε πρει η Βραδαμντη) τα μγια του κστρου που εχε κλεσει ο Ατλντης τον Ρουτζρο. Ττε ο Ατλντης στλνει τον ιππγρυπα, που με τον Ρουτζρο στη ρχη του πετ μακρι, μεταφροντς τον στο νησ της μγισσας Αλκνας, η οποα μεταμρφωνε τους ιππτες σε ζα φυτ.
     Εκε ο Ρουτζρος ανακαλπτει να φυτ που μιλοσε: ταν ο Αστλφος, γιος του βασιλι της Αγγλας, εξδελφος της Βραδαμντης, που η μγισσα τον εχε μεταμορφσει σε μυρτι. Ο Ρουτζρος σαγηνεεται απ την φαινομενικ ομορφι της Αλκνας και θα μενε για πντα στο νησ ξεχνντας την Βραδαμντη, αν δεν επενβαινε η καλ Μελσσα, που σκοπ της εχε να ενσει τους δο ερωτευμνους. Η Μελσσα διαλει τα μγια κνοντας ορατ την ασχμια της Αλκνας και επιπλον ξανακνει τον Αστλφο νθρωπο. Η δε καλ μγισσα Λογιστλλα νικ την Αλκνα και τα τρατ της και βοηθ τον Ρουτζρο να ξαναπισει τον ιππγρυπα. Ο Ρουτζρος, καβλα στον ιππγρυπα, περνντας πνω απ το νησ της Εβοδας βλπει την Αγγελικ δεμνη στον βρχο. Κατεβανει και με τη βοθεια του μαγικο δαχτυλιδιο και μιας μαγικς ασπδας αντιμετωπζει με επιτυχα την ρκα, παρνει μαζ του την Αγγελικ και καβλα στον ιππγρυπα φτνουν στη Βρετνη, σε να δσος.
     Ο Ρουτζρος εναι τρα σφδρα ερωτευμνος με την Αγγελικ, η οποα φαινομενικ ανταποκρνεται. Εν τλει μως με τη βοθεια του μαγικο δαχτυλιδιο, γνεται αρατη και φεγει μακρι, γυρεοντας να επιστρψει στην Ανατολ, εν ο Ρουτζρος ψχνοντς την μταια καταλγει να χσει τελικ και τον ιππγρυπα. Η Αγγελικ διασχζοντας να δσος κοντ στο Παρσι συναντ ναν τραυματισμνο νεαρ Σαρακην, τον Μδωρο και συμπονντας τον τον περιθλπει σε μια καλβα βοσκν, φροντζοντας τις πληγς του. Η συμπνια μετατρπεται σε μεγλο ρωτα, ο οποος ολοκληρνεται μσα στο δσος. Η Αγγελικ αποφασζει να παντρευτε τον Μδωρο και φεγει τελικ μαζ του για την Καθη, το βασλειο του πατρα της στην Ανατολ. Ο Ρινλδος στο μεταξ επιστρφει απ την Αγγλα, που τον εχε στελει ο Καρλομγνος για να φρει στρατιωτικς ενισχσεις, καθς οι Σαρακηνο πολιορκοσαν το Παρσι. Ο Θες προκαλε διχνοια μεταξ των Σαρακηνν, εν τα αγγλικ στρατεματα μπανουν αθρυβα στο Παρσι και τελικ μετ απ σφοδρς μχες οι Σαρακηνο αποκροονται.
     Εν γνονται αυτ, ο Ορλνδος, που μταια ψαχνε παντο να βρει την Αγγελικ, εχε πολλς περιπτειες: εχε σκοτσει τον κακ Τσιμσκο, βασιλι της Φρισας και εχε σσει απ την θαλσσια ρκα (σκοτνοντας και το θηρο) την τυχη Ολυμπα, κρη του βασιλι της Ολλανδας, που εχε εγκαταλειφθε απ τον μνηστρα της, τον πιστο Μπιρνο, δοκα της Ζηλανδας. Ο Ορλνδος εχε επσης ελευθερσει την Ισαβλλα, κρη του βασιλι της Γαλικας, που την κρατοσε γκλειστη σε μια σπηλι μια ομδα κακοποιν με φλακ της την γρι Γαβρνα. τσι η Ισαβλλα εχε ενωθε ξαν με τον αγαπημνο της Ζερβνο. Ο Ορλνδος μετ απ αυτς και λλες περιπτειες φτνει τελικ στην ειδυλλιακ τοποθεσα που εχαν ζσει τον ρωτ τους η Αγγελικ και ο Μδωρος, χοντας αφσει εκε τεκμρια της αγπης τους.
     Ο Ορλνδος νιθοντας προδομνος απ την Αγγελικ τρελανεται απ τον υπρμετρο πνο: σκζει τα ροχα του, πετ τα πλα του αρχζει να περιφρεται ολγυμνος, σκοτνοντας τους βοσκος και τα ζωνταν που συναντ εμπρος του. Μαινμενος τσι εκτελε πειρες πρξεις παραφροσνης, τσο στην Ευρπη, σο και στην βρεια Αφρικ, που περν κολυμπντας στον πορθμ του Γιβραλτρ. Ο Ζερβνος και η Ισαβλλα ψχνοντας για τον Ορλνδο βρσκουν τα πλα του και τα περισυλλγουν. Ο Ζερβνος μως σκοτνεται απ τον Μανδρικρδο, τον βασιλι της Ταρταρας, που θλει να αποκτσει τα πλα του Ορλνδου. Η δε Ισαβλλα τελικ προκαλε μνη τοης τον θνατ της πεθοντας τον ερωτευμνο μαζ της γριο πολεμιστ των Σαρακηνν Ροδομντη να την χτυπσει με το σπαθ του, γιατ τχα ταν τρωτη. Τον Μανδρικρδο σκοτνει τελικ ο Ρουτζρος, που κνει και λλα ηρωικ κατορθματα στο πεδο της μχης, χοντας περσει στο μεταξ στο πλευρ των Χριστιανν χριν της Βραδαμντης.
     Στο μεταξ ο Αστλφος, μετ απ πειρες περιπτειες στην Ασα, την Αφρικ και την Ευρπη, χει βρει τον ιππγρυπα και καβλα σε αυτν φτνει στον Επγειο Παρδεισο, στην κορυφ ενς πανψηλου ρους της Αιθιοπας. Απ εκε, με τη συνοδεα του Ευαγγελιστ Ιωννη και με την βοθεια του ουρνιου ρματος με το οποο ανελφθη στον ουραν ο Προφτης Ηλας, πετ στη σελνη, που βρσκει το χαμνο λογικ του Ορλνδου κλεισμνο σε μια τερστια φιλη, την οποα και παρνει με την δεια του Αγου, επιστρφοντας με το ιπτμενο ρμα πλι στη γη. Μετ απ λλες πειρες περιπτειες και με τη βοθεια πολλν δυνατν συντρφων του ιπποτν, ο Αστλφος καταφρνει να εντοπσει κπου στην Αφρικ τον μαινμενο Ορλνδο, να τον ακινητοποισει και να τον κνει να εισπνεσει ξαν το χαμνο λογικ του.
     χοντας βρει τα λογικ του ο Ορλνδος ξεχν τελεως την Αγγελικ και μπανει ξαν στη μχη κατ των Σαρακηνν. Σε μια τριπλ μονομαχα, σκοτνονται οι Σαρακηνο Αγραμντης και Γραδσος και τραυματζεται ο νουνεχς Σωβρνος, εν απ τους Χριστιανος σκοτνεται ο στενς φλος του Ορλνδου Βρανδιμρτης και μνοι αλβητοι μνουν ο διος ο Ορλνδος και ο εξδελφς του Ολιβιρος. Η δε γυνακα του Βρανδιμρτη, η καλ και πιστ Φιορδελζα, πεθανει θρηνντας πνω στον τφο του συζγου της. Στο τλος του πους, ο Ρουτζρος, που χει γνει χριστιανς (πως χει γνει και η αδερφ του, πολεμστρια Μαρφζα) και χει παντρευτε την Βραδαμντη, σκοτνει σε μονομαχα τον γριο και υπερφανο Ροδομντη.
     Τλος, να υπενθυμσουμε πως Ορλνδος εναι ο Ρολνδος, ιππτης του Καρλομγνου κι εναι ουσιαστικ το διο πρσωπο.



        Μαινμενος Ορλνδος

         (canto XVII)

138
Απ' τη θλασσα ξι μλια εφτ,
ανβηκανε του λφου την ευχριστη πλαγι
σιγ-σιγ. Δφνες και κδροι, νερατζις
και θμνοι να γεμζουν το τοπο οι μυρτις,
ερπλοι, κρκοι, ρδα, μαντζουρνες μυρωμνες
που στην ευωδιαστ τη γη προβλλουν ανθισμνες
και κθε που προβλλει νεμος απ' τη στερι
στο πλαγο οι νατες να χορτανουν ευωδι.

139
Ρυκι απ κρυστλλινη πηγη κυλ
ποτζει λη κενη τη λοφοπλαγι.
Και να λεχθε στα σγουρα ετοτο πως μπορε
της Κπριδας της μορφης ν' αποτελε
τ' ολχαρο, το αγαπημνο μρος της.
Εδ γυνακες, χωρς ελπδα αλλο να βρεις,
νις και γρις καλλτερες, στο πθο τους
να καγονται, η θε τις θλει ως το τλος.
------------------------------------

Γυνακες σοφς και δυνατς, αληθινς κι αγνς
χι μονχα στην Ελλδα και τη Ρμη.
που κι αν λμπει λιος, απ την πω Ανατολ
στις Εσπερδες, εχατε το σπτι σας,
ποιν αρετς και πλεονεκτματα δυσνητα.
Σχετικ με αυτ, οι ιστορικο εναι ανητοι:
Ποιο σγχρονοι συγγραφες, γεμτοι πεσμα
για ττοιες γυνακες μιαν αλθεια δεν θα γρφανε.
μως, γυνακες, μη τους δσετε λογαριασμ,
να επιμενετε σε κενα που πηγανετε καλ.
Μη χσετε το θρρος σας, μη πτοηθετε,
φυλξτε τη φιλοδοξα σας κι η αναγνριση θα 'ρθε,
Ειναι δικ σας. Αγαθ χωρς ασυδοσα μπορε κι ανοησα,
Απ την αλλαγ, κακ δεν μνει ανεπηραστο,
και αν στην ιστορα η σελδα σας ταν θολ,
η αξα σας στη σγχρονη εποχ, θα ακουστε.
...

          Μαδριγλι 1

Μτια δεν χετε αντιληφθε,
ταν κοιττε μαγεμνα
το αγγελικ, γλυκ της προσωπκι
πως μοιζετε πραγματικ
σαν το κερ πα' στη φωτι,
σαν το χινι στ' λιου τις ακτνες;

Στο νερ, αν δεν τραβξετε το βλμμα
απ' αυτ τ' μορφο κι ασαφς μτωπο,
γιατ τα ωραα φτα στη λιακδα
εν' δια
λγο μσα σας, θα γνετε πηγ.

Πντα βγανουν απ αυτο φωτι βλη.
Μτια γλυτστε απ τοτο το κακ.
Αν χι, βλπω στο φινλε να 'στε τποτα
κι εγ τυφλς να παραμνω αινια.
---

                Μαδριγλι 2

Η μορφη γυνακα μου μ' ανβει

τσο μορφη φωτι διακοσμημνη
τριγρω με λευκ χινι κι ο ρωτας
να θαμα τριγρω κι τι πιο μορφο,
το γλεντ κι εν' ακριβς αυτ που βλπουμε.

Η ερωτικ φωτι, στο πιο ωραο πρσωπο,
αυτ, απλνεται παντο με γλυκ ρζι,
κποιος περν στις ομορφις ερωτευμνος
κι λοι να δουν το ροζ το πορφυρ
ν' ανακαλψουμε τον μορφο παρδεισο
των φλλων της κιννβαρης ταν ο λιος
ανατλλει κι η μρα ανηφορζει.

Και το λευκ πως θωρομε στη γαλνη,
στη καθαρ και μορφη γαλνη στη σελνη,
πνω απ' το συχο το κμα της θαλσσης,
με τις τρεμουλιαστς π' αστρφτει, τις αχτδες.

Ναι μορφο εναι ,τι υπρχει σε αυτν
τον ρωτα, γυνακα μου, που χεις ακουμπσει
και σε να τσο μορφο μρος,
σ' ,τι καλλτερο υπρχει στη ζω:
το κθε λλο μορφο στον κσμο εναι λγο.
...

           Μαδριγλι 3

Με δυνατ νεμο να στρφει το κερ,
σβεστο,
αντθετα φουντνει μια φωτι
και κνει κθε αερκι για λγο να χαθε.

Πσο μεγλη γνεται η μχη γρω
σε κθε τπο, κθε πορτφυλλο,
τσο πολ και πιτερο, σ' να μεγλον ρωτα,
που δνει τη καρδολα του να γνει δυνατς.

Με ταπειν κι πια μορα, εσ Μαντνα,
εσ μονχα θα μποροσες να μου πεις
αν οι απειλς τον καναν να φγει.

(μτφρ.:Πτροκλος)

                              Παρρτημα Για Τεχνικ Θματα:

    Στη μουσικ, μια οκτβα (λατινικ: octavus, ογδη, γνωστ κι ως διαπασν τλεια οκτβα), εναι το διστημα μεταξ ενς μουσικο φθγγου κι ενς λλου με τη μισ τη διπλσια συχντητα. Ορζεται απ το ANSI ως μονδα επιπδου συχντητας, ταν η βση του λογαρθμου εναι δο. Η σχση της οκτβας εναι να φυσικ φαινμενο που αναφρεται ως "το βασικ θαμα της μουσικς", η χρση του οποου εναι κοιν στα περισστερα μουσικ συστματα.
     Αλλ στη στιχοπλοκικ, με την ννοια οκτβα εννοομε το 8στιχο κντο (canto = τραγοδι).
------------

    Το Αμερικανικ Εθνικ δρυμα Προτυποποησης (αγγλικ: American National Standards Institute, ANSI) ιδρθηκε τον Οκτβρη του 1918 κι εναι νας μη κερδοσκοπικς οργανισμς που εκπροσωπε περισστερες απ 125.000 εταιρεες και 3,5 εκατομμρια επαγγελματες. Ο ANSI χει την δρα του στην Ουσινγκτον και εναι ο αμερικανικς εκπρσωπος του Διεθνος Οργανισμο Προτυποποησης (International Organization for Standardization - ISO) και της Διεθνος Ηλεκτροτεχνικς Επιτροπς (International Electrotechnical Commission - IEC), μσω της Εθνικς Επιτροπς Ηνωμνων Πολιτειν (U.S. National Committee - USNC).
     Η ιστορα του ANSI ξεκιν απ το 1916. Αρχικ ιδρθηκε ως Αμερικνικη Επιτροπ Μηχανικν Προτπων (American Engineering Standards Committee - AESC). Το 1928 αναδιοργανθηκε και μετονομστηκε σε Αμερικανικ νωση Προτυποποησης (American Standards Association - ASA) και το 1966 αναδιοργανθηκε σε δρυμα Προτπων των Ηνωμνων Πολιτειν Αμερικς (United States of America Standards Institute - USASI). Το 1969 λαβε την παροσα ονομασα του ως Αμερικανικ Εθνικ δρυμα Προτυποποησης (American National Standards Institute - ANSI),οπτε και προχρησε στην παραγωγ προτπων γνωστν ως Αμερικνικα Εθνικ Πρτυπα. Με τη προδο των χρνων και τις συνεχες αναδιοργανσεις και μετονομασες οι επιδιξεις του οργανισμο για τη διασφλιση της βλτιστης ποιτητας ζως των Αμερικανν πολιτν παρμειναν διες. Σμφωνα με την επσημη ιστοσελδα του ANSI, βασικ επιδωξη του Ιδρματος αποτελε η ενσχυση της παγκσμιας ανταγωνιστικτητας των αμερικανικν επιχειρσεων και κατ’ επκταση η βελτωση της ποιτητας ζως των Αμερικανν.
----------------

     Το μαδριγλι εναι εδος κοσμικς, πολυφωνικς, φωνητικς μουσικς που νθισε την εποχ της Αναγννησης. Πρωτοεμφανζεται στην Ιταλα του 14ου αινα και λαμβνει δο κριες μορφς: το μαδριγλι του τρετσντο (ιτ. trecento = τριακσια· αναφρεται στην εποχ του 1300 μ.Χ.) και το κυρως ειπεν μαδριγλι του 16ου και 17ου αι., που εμφανζεται κι εκτς Ιταλας. Αργτερα αναπτσσονται κι λλοι τποι, πως το αγγλικ μαδριγλι και το μαδριγλι κοντσερτντο, εν αποτλεσαν τη βση για την ανπτυξη λλων ειδν φωνητικς μουσικς, πως η σανσν, η κανττα και τλος η ρια. Το ζενθ του φτνει στα μσα του 16ου αινα, αποτελντας το κυραρχο εδος κοσμικς φωνητικς μουσικς. Στις αρχς του 17ου αινα το μαδριγλι εκτοπζεται σταδιακ απ την νοδο της μονωδας, το νο φος που οδηγε στην εδραωση της περας.
     Μουσικολογικ, προρχεται απ τη στροφικ φρττολα, ωστσο το μαδριγλι συνθως δεν χει επαναλψεις κι αποτελε αυτ που στα αγγλικ ονομζεται through-composed (ελεθερη απδοση: "διαπερατ σνθεση"). Σ' αυτ τον τπο σνθεσης, οι συνθτες επιχειρον να αποδσουν με μουσικ τρπο το νημα του κειμνου χι συνολικ, αλλ της κθε φρσης ξεχωριστ ακμα και τονζοντας συγκεκριμνες λξεις-κλειδι.
     Ετυμολογικ, η λξη μαδριγλι χει τρεις ενδεχμενες προελεσεις:

 * materialis (υλικ), υπ την ννοια του κοσμικο, καθς το μαδριγλι εναι εδος κοσμικς μουσικς.

 * matricalis (μητρικ), υπ την ννοια της μητρικς γλσσας, καθς στο μαδριγλι χρησιμοποιονται τα ιταλικ, και χι τα -καθιερωμνα στη μουσικ- λατινικ.

 * mandrialis (ποιμενικ), καθς τα περισστερα πριμα μαδριγλια εχαν βουκολικ θεματολογα.

     Το μαδριγλι του τρετσντο εναι συνθως για 2 3 φωνς, που τη κρια φων μιμεται με πιο απλοκ τρπο η 2η ( 3η) φων. Τα κεμενα -με κεντρικ θμα την αγπη και τον ρωτα- εναι μλλον λιτ κι η δομ τους απλ (2-3 3στιχα με επωδ, ομοιοκατληκτο 2στιχο)· κριοι ποιητς του εδους υπρξαν οι Βοκκκιος, Πετρρχης, Σακττι και Σολντανιρι. Υπτυπος του εδους υπρξε και το μαδριγλι-καννας, που οι δυο φωνς εναι γραμμνες σε καννα, εν η 3η (συνθως ο τενρος) αποτελε ελεθερη γραμμ. Το εδος αυτ αναπτχθηκε το β' μισ του 14ου αι. κι αντλε τη προλευσ του απ την αντιστικτικ κτσια. Κριοι εκφραστς του εδους εναι ο Τζκοπο ντα Μπολνια, ο Τζιοβννι ντα Φιρντσε κι ο Φραντσσκο Λαντνι.
     σον αφορ το μαδριγλι του 16ου αι. σον αφορ στο κεμενο, επικρατε ο Βοκκκιος κι ο Πετρρχης κι αργτερα οι ποιητς Αριστο, Τσσο και Πιτρο Μπμπο. Προς το τλος του 16ου αι. προτιμνται οι ελεθεροι στχοι (rime libere), κατ τη προτροπ και του Ιταλο θεωρητικο της μουσικς Τζοζφο Τσαρλνο (1558). Χρησιμοποιονται συνδυασμο 2 ως 8 φωνν, αν και τα περισστερα εναι για 3 ως 6 φωνς. Το μελοποιημνο κεμενο εναι πντα κοσμικ, ποιματα και μικρ πεζ κεμενα, στον αντποδα βρσκεται το μοττο, που χρησιμοποιονται εδφια της Αγας Γραφς, αλλ χι τα μρη της λειτουργας. Κριο χαρακτηριστικ εναι η απουσα συνοδεας (εκτελονται δηλαδ a cappella) αν κι ορισμνοι συνθτες, πως ο Ιταλς Κρλο Τζεζουλντο, ενθρρυναν τη μερικ χρση οργνων.

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers