ÐåæÜ

Ðïßçóç-Ìýèéá

Ï Dali & Åãþ

ÈÝáôñï-ÄéÜëïãïé

Äïêßìéá

Ó÷üëéá-Áñèñá

ËáïãñáöéêÜ

ÅíäéáöÝñïíôåò

ÊëáóóéêÜ

Áñ÷áßá Åëë Ãñáìì

ÄéáóêÝäáóç

ÐéíáêïèÞêç

ÅéêáóôéêÜ

Ðáãê. ÈÝáôñï

Ðëçñ-Ó÷ïë-Åðéêïéí.

Öáíôáóôéêü

Åñ. Ëïãïôå÷íßá

Ãëõðô./Áñ÷éô.

ÊëáóóéêÜ ÉÉ

 
 

Ó÷üëéá-Áñèñá 

×áôæçáëåîÜíäñïõ ÐÜôñïêëïò (Ýóôçóå): Ôõðïãñáößá ÅëëçíéêÞ (ÉÉÉ): Ç Éóôïñßá Ôçò

                                       Πρüλογος

     Αυτü το Üρθρο κρßθηκε επιβεβλημÝνο στη πορεßα, ýστερα μÜλιστα απü τη τελευταßα ανÜρτηση, του Εμßλ ΛεγκρÜν κι Ýτσι θα το συμπεριλÜβω στο ΣτÝκι με καμÜρι και συνεχßζω δυνατÜ. ΣημειωτÝον πως ο ΓουτεμβÝργιος Üνοιξε διÜπλατα στον κüσμο, αυτÞ τη δυνατüτητα, γι' αυτü καλüν εßναι να ξεκινÞσουμε τη περιÞγησÞ μας απü κει.   Π. Χ. 
------------------
                               ΓουτεμβÝργιος (Βιος)

     Ο ΙωÜννης ΓουτεμβÝργιος (Johannes Gutenberg) Þτανε Γερμανüς σιδηρουργüς, χρυσοχüος, τυπογρÜφος κι εκδüτης, που εισÞγαγε τη τυπογραφßα στην Ευρþπη. Η δικÞ του εφαρμογÞ της μηχανικÞς εκτýπωσης με κινητÜ στοιχεßα θεωρεßται ευρÝως ως η πιο σημαντικÞ εφεýρεση της 2ης χιλιετßας και το γεγονüς που εγκαινßασε τη νεüτερη ΕποχÞ της ανθρþπινης ιστορßας. ΔιαδραμÜτισε σημαντικü ρüλο στην ανÜπτυξη της ΑναγÝννησης, τη Μεταρρýθμιση, το Διαφωτισμü, την επιστημονικÞ επανÜσταση κι Ýθεσε τη βÜση για τη σýγχρονη -βασισμÝνη στη γνþση- οικονομßα και τη διÜδοση της μÜθησης στις μÜζες.



     ΓεννÞθηκε κατÜ την επικρατÝστερη εκδοχÞ το 1397 κι απεβßωσε στις 3 ΦλεβÜρη1468 σε ηλικßα 71 ετþν. Τüπος γÝννησÞς του εßναι το ΜÜιντς (Mainz) της Γερμανßας και θεωρεßται ο "πατÝρας" της τυπογραφßας. Περßπου στα 1430 εγκαταστÜθηκε στο Στρασβοýργο. Τον ΜÜρτη του 1434, Ýνα γρÜμμα του υποδεικνýει πως εκεßνη την εποχÞ διÝμενε εκεß, üπου εßχε κÜποιους συγγενεßς απü τη πλευρÜ της μητÝρας του. Στο Στρασβοýργο Üρχισε να πειραματßζεται στη μεταλλουργßα και στα 1434 Ýκανε τα 1α του βÞματα στη τυπογραφßα. Θεωρεßται ο "πατÝρας" της μηχανικÞς εκτýπωσης μολονüτι εßχαν Þδη κατασκευαστεß κινητÜ τυπογραφικÜ στοιχεßα απü τον Ολλανδü ΛαυρÝντιο ΚοστÝρ στο ΧÜρλεμ, γιατß εκεßνος συνÝλαβε 1ος την ιδÝα της τυπογραφικÞς μεθüδου στο σýνολü της. Ο εκπαιδευμÝνος χρυσοχüος, μÝλος της αντßστοιχης συντεχνßας, πειραματßζεται απü το 1434 με κινητοýς ξýλινους χαρακτÞρες. Τα 1α αποτελÝσματα διαφαßνονται το 1436 οπüτε εκτυπþνει λαúκÜ, θρησκευτικÜ βιβλßα.
     ΜετÜ απü διÜφορες προσπÜθειες πετυχαßνει, το 1441, με τη βοÞθεια ενüς βελτιωμÝνου μελανιοý, να αξιοποιÞσει εκτυπωτικÜ και τις δýο üψεις μιας σελßδας χαρτιοý. Η τελικÞ επιτυχßα για την αξιοποßηση της εφεýρεσÞς του Þρθε με την εκτýπωση, το 1455, της Βßβλου των 42 γραμμþν στα λατινικÜ, σε 180 αντßτυπα, τα περισσüτερα σε κοινü χαρτß και μερικÜ σε χαρτß εξαιρετικÞς ποιüτητας (vellum), μßα αισθητικÜ Üριστη τυπογραφικÞ εργασßα, αν κι αποτελεß μüλις το πρþτο τυπογραφικü προúüν του. Εßναι ευρÝως γνωστÞ ως η Βßβλος του ΓουτεμβÝργιου. Αποτελεß το 1ο βιβλßο μαζικÞς παραγωγÞς, που για πολλοýς εßναι το καλλßτερο κι αρτιüτερο τεχνικÜ βιβλßο που τυπþθηκε ποτÝ.
     Το Project Gutenberg (Εγχεßρημα ΓουτεμβÝργιος) ονομÜστηκε στη μνÞμη του κι εßναι μια εθελοντικÞ προσπÜθεια ψηφιοποßησης, αρχειοθÝτησης και διανομÞς πολιτισμικþν Ýργων μÝσω Διαδικτýου. Ξεκßνησε το 1971 κι εßναι, σÞμερα, η αρχαιüτερη ψηφιακÞ βιβλιοθÞκη.
--------

        Η Ιστορßα Της ΕλληνκÞς Τυπογραφßας Στους Αιþνες

     Η ιστορßα της ελληνικÞς τυπογραφßας αρχßζει το 1465 με κεßμενα που Üρχισαν να τυπþνονται απü Ιταλοýς τυπογρÜφους, ενþ το 1476 εκδüθηκε το 1ο αποκλειστικÜ ελληνικü κεßμενο απü ¸λληνα τυπογρÜφο, η Ἐπιτομὴ τῶν ὀκτὼ τοῦ λüγου μερῶν του Κωνσταντßνου ΛÜσκαρι, βιβλßο ελληνικÞς γραμματικÞς. Προς το τÝλος του 15ου αι., ο ¢λδος Μανοýτιος Üρχισε να τυπþνει στη Βενετßα πολλÜ ελληνικÜ βιβλßα, εßτε γραμματικÝς της ελληνικÞς εßτε κεßμενα της αρχαßας ελληνικÞς γραμματεßας φροντισμÝνα απü ¸λληνες λüγιους που εßχαν φýγει απü τη Πüλη. Ως το 1500 εßχανε τυπωθεß τουλÜχιστον 80 ελληνικÜ βιβλßα. Η εκδοτικÞ δραστηριüτητα εμπλουτßστηκε με θρησκευτικÜ και λειτουργικÜ κεßμενα, αλλÜ και με ιστορικοφιλολογικÜ και λογοτεχνικÜ Ýργα. Στην εκδοτικÞ αγορÜ του 16ου αι. κυριαρχοýν ιταλικοß εκδοτικοß οßκοι (Giuliani και Pinelli), αλλÜ κι αργüτερα στον ßδιο αιþνα ενεργοποιÞθηκαν βενετικοß οßκοι, με ¸λληνες ιδιοκτÞτες (Νικüλαος Γλυκýς, 1670 και Νικüλαος ΣÜρος, 1686).
     Τον 16ο και 17ο αι. εκδüθηκαν ελληνικÜ βιβλßα και στη Πüλη, αλλÜ και σε Üλλα πνευματικÜ κÝντρα της ΟθωμανικÞς Αυτοκρατορßας, στη Μολδαβßα και τη Βλαχßα, ιδßως με θρησκευτικÜ κεßμενα. Το 1731 ιδρýθηκε στη Μοσχüπολη το 2ο τυπογραφεßο στον Ελλαδικü χþρο, μετÜ απü αυτü της Πüλης. Το 1798 ιδρýεται απü τον ΠατριÜρχη Γρηγüριο τον Ε’, το Πατριαρχικü Τυπογραφεßο στη Πüλη που λειτουργεß ως σÞμερα. Απü τα τÝλη του 17ου αι. τυπþθηκαν ελληνικÜ βιβλßα καθþς, εφημερßδες και περιοδικÜ σε πολλÝς ευρωπαúκÝς πüλεις üπως η Λειψßα, η ΒιÝννη, η Πετροýπολη, η Οδησσüς, η Μüσχα, καθþς και στα Ιüνια ΝησιÜ, συνεισφÝροντας στη προετοιμασßα του ελληνικοý Ýθνους για την επερχüμενη επανÜσταση. Τον καιρü της ΕλληνικÞς ΕπανÜστασης εμφανßζονται και τα 1α τυπογραφεßα στις περιοχÝς που σιγÜ-σιγÜ ελευθερþνονταν, ΚαλαμÜτα-Κορßνθο (1821-1822), Μεσολüγγι (1823-1825), ¾δρα (1824-1827), ΑθÞνα (1825-1826), ΨαρÜ (1824).
     Στο νÝο ελληνικü κρÜτος, ο Καποδßστριας ιδρýει στην Αßγινα, την ΕθνικÞ Τυπογραφßα (1827-1834) που με την Ýλευση του ¼θωνα θα ονομαστεß ΒασιλικÞ Τυπογραφßα. Ιδιþτες τυπογρÜφοι αρχßζουν να δραστηριοποιοýνται στο Ναýπλιο, την Αßγινα, την ¾δρα, τη Σýρο και σταδιακÜ με την ανÜπτυξη της πρωτεýουσας μετακομßζουν στην ΑθÞνα, üπου συγκεντρþθηκε η εκδοτικÞ παραγωγÞ. Η εφεýρεση της τυπογραφßας απü τον ΓουτεμβÝργιο το 1455 κι η Üλωση της Κωνσταντινοýπολης απü τους Τοýρκους το 1453 με την επακüλουθη φυγÞ αρκετþν λογßων προς τη Δýση κι ιδιαßτερα προς την Ιταλßα, δημιοýργησε τις προûποθÝσεις ανÜπτυξης της μελÝτης των αρχαßων ΕλλÞνων κλασσικþν συγγραφÝων και την εδραßωση της ελληνικÞς τυπογραφßας.
     ΠρÜγματι, ¸λληνες φιλüσοφοι, καθηγητÝς και θεολüγοι üπως ο ΕμμανουÞλ ΧρυσολωρÜς, ο Θεüδωρος ΓαζÞς,ο Γεþργιος Τραπεζοýντιος, ο ΙωÜννης Αργυρüπουλος, ο Βησσαρßων, ο Κωνσταντßνος ΛÜσκαρις, ο ΜανουÞλ Μοσχüπουλος, ο ΔημÞτριος Χαλκοκονδýλης, ο Ανδρüνικος ΚÜλλιστος, ο ΜÜρκος Μουσοýρος, ο Ιουστßνος ΔεκÜδυος κ.Ü. θα παραδþσουν μαθÞματα σε üλα τα φημισμÝνα ιταλικÜ πανεπιστÞμια του καιροý τους αλλÜ και στις αυλÝς των ισχυρþν Ιταλþν ηγεμüνων, θα μεταφρÜσουνε στα ΛατινικÜ απü το πρωτüτυπο πλÝον τους αρχαßους ¸λληνες και με τη ταυτüχρονη ανακÜλυψη της τυπογραφßας θα εκδþσουν τα 1α βιβλßα της αρχαßας ελληνικÞς γραμματεßας.

   "ΠοτÝ Üλλοτε στην ιστορßα του πνεýματος δεν παρατηρÞθηκε το φαινüμενο λßγες δεκÜδες λüγιοι να κατορθþσουν να μεταλαμπαδεýσουν μια εθνικÞ γραμματειακÞ παρÜδοση σε Ýνα ανθρωπιστικü κßνημα που σφρÜγισε και σφυρηλÜτησε ανεξßτηλα τη σκÝψη ενüς ολüκληρου κüσμου παρÜ κατÜ τη σταδιακÞ Ýξοδο της ΒυζαντινÞς λογιοσýνης που παρατηρÞθηκε απü τις αρχÝς του 14αι και κορυφþθηκε μετÜ το 1453. ¼λα Üρχισαν το 1396, üταν ο μεγÜλος Βυζαντινüς λüγιος και διπλωμÜτης ο MανουÞλ XρυσολωρÜς κλÞθηκε να διδÜξει συστηματικÜ την ελληνικÞ γλþσσα στο STUDIUM της Φλωρεντßας. Aπü τüτε Üρχισαν να συνειδητοποιοýν στην Iταλßα, üπως και οι εκφραστÝς του αναγεννησιακοý πνεýματος στο BορρÜ, üτι χωρßς τη κατανüηση των ελληνικþν γραμμÜτων και την ευρýτερη διÜδοσÞ τους κÜθε δρüμος προς την αναγÝννηση οδηγοýσε σε αδιÝξοδο".

     ΕλληνικÜ κεßμενα Üρχισαν να τυπþνονται 1η φορÜ στην Ιταλßα, απü τη δεκαετßα του 1470, απü Ιταλοýς και Γερμανοýς τυπογρÜφους, στα πλαßσια των αναζητÞσεων στην αρχαßα ελληνικÞ γραμματεßα που πυροδοτÞθηκε με τη περßοδο της ΑναγÝννησης. Υπολογßζεται üτι μÝχρι το τÝλος του 15ου αι. εßχαν εκτυπωθεß 66 ελληνικÜ βιβλßα σε σýνολο 40.000 βιβλßων. Τα 1α ελληνικÜ κεßμενα, Þτανε κυρßως γραμματικÝς, που σκοπü εßχαν να ενισχýσουν την εκμÜθηση των αρχαßων ελληνικþν, στα πανεπιστημιακÜ κÝντρα της Ιταλßας. Κýρια θÝση σε αυτÞ τη παραγωγÞ κατÝχει το βιβλßο ἘρωτÞματα του ΕμμανουÞλ ΧρυσολωρÜ, μια γραμματικÞ που Ýγραψε ο βυζαντινüς αυτüς λüγιος, με σκοπü να βοηθÞσει την εκμÜθηση της ελληνικÞς γλþσσας απü τους δυτικοýς σπουδαστÝς.

     Τα 1α ελληνικÜ βιβλßα προÞλθαν απü το τυπογραφεßο του ¢λδου Μανοýτιου στη Βενετßα. Ο πρþην Üσημος δÜσκαλος συγκρüτησε τυπογραφεßο και πλαισιωμÝνος απü τους ¸λληνες λüγιους που ζοýσαν τüτε στην Ιταλßα Üρχισε να εκδßδει βιβλßα και στη ΛατινικÞ και στην ΕλληνικÞ, με απþτερο σκοπü να εκδþσει το σýνολο της αρχαßας ελληνικÞς γραμματεßας. ΣυνεργÜτες υπÞρξαν ο ΜÜρκος Μουσοýρος, ο ΔημÞτριος Δοýκας, ο ΙωÜννης Γρηγορüπουλος. Ο Μανοýτιος προχþρησε στη μνημειþδη Ýκδοση του συνüλου των Ýργων του ΑριστοτÝλη, των κωμωδιþν του ΑριστοφÜνη, καθþς και τη πρωτοποριακÞ για την εποχÞ Ýκδοση τσÝπης (μικρüσχημη Ýκδοση) των τραγωδιþν του ΣοφοκλÞ που κυκλοφüρησε σε 2000 αντßτυπα το 1502. Επßσης, ο ¢λδος Μανοýτιος θα "χýσει" τα δικÜ του ελληνικÜ τυπογραφικÜ στοιχεßα, χειρüγραφης Ýμπνευσης που θα κυριαρχÞσουνε στην ελληνικÞ τυπογραφßα για αρκετοýς αιþνες.
     Αργüτερα ελληνικÜ βιβλßα θα τυπωθοýνε και σε Üλλα τυπογραφεßα της δυτικÞς Ευρþπης: απü το 1507 στο Παρßσι, το 1514 στο ΠανεπιστÞμιο ΑλκαλÜ της Ισπανßας, απü το 1516 στη Βασιλεßα της Ελβετßας, απü το 1543 στην Αγγλßα, κ.λ.π. Το 1ο βιβλßο με συνεχÝς ελληνικü κεßμενο που εκδüθηκε ποτÝ Þταν η Βατραχομυομαχßα, που τüτε θεωροýνταν Ýργο του ΟμÞρου. Το βιβλßο αυτü τυπþθηκε το 1474 απü τον τυπογρÜφο Thomas Ferrandus στη ΜπρÝσσια της Ιταλßας. Το βιβλßο περιÝχει το ελληνικü κεßμενο στη μια πλευρÜ και τη λατινικÞ Ýμμετρη μετÜφραση του στην Üλλη, ενþ ανÜμεσα στους στßχους του ελληνικοý κειμÝνου υπÜρχει η λατινικÞ πεζÞ μετÜφρασÞ του, γραμμÞ προς γραμμÞ. Το μοναδικü σωζüμενο αντßτυπο αυτοý του βιβλßου υπÜρχει στη βιβλιοθÞκη John Rylands στο ΜÜντσεστερ της Αγγλßας.
     1ο üμως εξ ολοκλÞρου ελληνικü και χρονολογημÝνο βιβλßο εßναι η ἘπιτομÞ τῶν ὀκτὼ τοῦ λüγου μερῶν, γραμματικÞ του Κωνσταντßνου ΛÜσκαρι. Το βιβλßο τýπωσε ο Ιταλüς Dionigi Paravicino. ΜÜλιστα για τις ανÜγκες του βιβλßου ο Κρητικüς λüγιος και κωδικογρÜφος ΔημÞτριος ΔαμιλÜς δημιουργεß και τα 1α ελληνικÜ τυπογραφικÜ στοιχεßα, επιμελεßται της Ýκδοσης, και προλογßζει το βιβλßο. Αντßτυπο του βιβλßου υπÜρχει και στην ΕθνικÞ ΒιβλιοθÞκη. Ο ΔαμιλÜς θα τυπþσει στη Φλωρεντßα το 1484 σε νÝα Ýκδοση τα ἘρωτÞματα του ΧρυσολωρÜ και το 1488 ολüκληρο το ομηρικü Ýργο στο βιβλßο Ὅμηρος, τα σωζüμενα σε 2 τüμους, με την επιμÝλεια του λüγιου ΔημÞτριου Χαλκοκονδýλη και με τα δικÜ του τυπογραφικÜ στοιχεßα.
     Τα 1α ελληνικÞς ιδιοκτησßας τυπογραφεßα ιδρýθηκαν στη Βενετßα, το 1486 και το 1499. Το πρþτο, του 1486 ανÞκε στους ΚρÞτες ΑλÝξανδρο και Λαüνικο (Νικüλαο ΚαββαδÜτο), πρωτüπαππα των Χανßων απü τον ΧÜνδακα (ΗρÜκλειο) λειτοýργησε μÜλλον, σε κÜποιο σπßτι και τýπωσε κÜποια βιβλßα για ¸λληνες μαθητÝς σχολεßων της Βενετßας, ανÜμεσα στα οποßα και τη Βατραχομυομαχßα το 1486 αλλÜ και το ΨαλτÞριο. Το 2ο, ελληνικü τυπογραφεßο συστÞθηκε κι αυτü στη Βενετßα πÜλι απü 2 Κρητικοýς το Νικüλαο Βλαστü και τον Ζαχαρßα ΚαλλιÝργη και λειτοýργησε για 2 μüνο χρüνια, 1499 & 1500. Ο Βλαστüς υπÞρξε χρηματοδüτης της επιχεßρησης ενþ ο ΚαλλιÝργης –πρþην κωδικογρÜφος- ο τυπογρÜφος και σχεδιαστÞς των 1ων νÝων ελληνικþν στοιχεßων που χρησιμοποιÞθηκαν στην Ýκδοση του ΜεγÜλου Ἐτυμολογικοῦ Λεξικοῦ του 1499. ΣυνεργÜτες των τυπογρÜφων αυτþν Þσαν ανÜμεσα στους Üλλους κι οι διÜσημοι λüγιοι της εποχÞς, ο ΜÜρκος Μουσοýρος κι ο ΙωÜννης Γρηγορüπουλος, επßσης Κρητικοß. ΜÜλιστα για να εξÜρει την κρητικÞ ταυτüτητα των συνεργατþν ο ΜÜρκος Μουσοýρος Ýγραψε το παρακÜτω στιχοýργημα που τυπþθηκε στο ΜÝγα Ἐτυμολογικüν:

ΚρÞς γÜρ ὁ τορνεýσας, τα δε χαλκßα ΚρÞς ὁ συνεßρας,
ΚρÞς ὁ καθÝν στßξας, ΚρÞς ὁ μολυβδοχýτης,
ΚρÞς δαπανᾶ νßκης ὁ φερþνυμος αὐτüς ὁ κλεßων
ΚρÞς τÜδε. Κρησßν ὁ ΚρÞς ἤπιος αἰγßοχος.

Κρητικüς εßναι αυτüς που τα σκÜλισε,
Κρητικüς κι αυτüς που αρÜδιασε τους χÜλκινους τýπους,
Κρητικüς αυτüς που τα κÝντησε Ýνα-Ýνα,
Κρητικüς αυτüς που τα Ýχυσε στο μολýβι
και Κρητικüς κÜνει τα Ýξοδα,
εκεßνος που Ýχει το üνομα της νßκης
Κρητικüς κι αυτüς που γρÜφει τοýτο το εγκþμιο.
Στους Κρητικοýς παραστÝκεται ευνοúκüς
ο Δßας ο κρητικüς.

     Το τυπογραφεßο εξÝδωσε Üλλους 3 τßτλους βιβλßων, ιδιαßτερα προσεγμÝνους και καλαßσθητους. Το Ὑπüμνημα εἰς τὰς δÝκα κατηγορßας τοῦ ἈριστοτÝλους του Σιμπλßκιου, το 1499 και τα Ὑπüμνημα εἰς τὰς πÝντε φωνÜς του Αμμþνιου του Ερμεßα και ΘεραπευτικÞ του Γαληνοý, το 1500. Το τυπογραφεßο αυτü λειτοýργησε με την υψηλÞ εποπτεßα και βοÞθεια της κüρης του μεγÜλου δοýκα της Πüλης ΛουκÜ ΝοταρÜ, της ¢ννας ΝοταρÜ και ξεχþρισε για την υψηλÞ αισθητικÞ του, τη περßτεχνη γραμματοσειρÜ που χρησιμοποιοýσε και τα üμορφα πρωτογρÜμματα κι επßτιτλα τυπωμÝνα με κüκκινη μελÜνη. Η τυπογραφικÞ επιχεßρηση üμως δεν Þτανε κερδοφüρα και γι αυτü σταμÜτησε τη λειτουργßα της τüσο γρÞγορα. Για το Βλαστü δεν Ýχουμε στοιχεßα πως συνÝχισε την ενασχüληση με τη τυπογραφßα αντßθετα με τον ΚαλλιÝργη που το 1509 σýστησε εκ νÝου τυπογραφεßο. στη Βενετßα τοýτη τη φορÜ. Εκεß θα τυπþσει 4 ελληνικÜ βιβλßα, οικονομικÜ προσιτÜ στο ευρýτερο ελληνικü κοινü: ἘξεψÜλματα, Ἔκθεσις παραινετικὴ τοῦ Ἀγαπητοῦ διακüνου, το Ὡρολüγιο, βιβλßα χριστιανικοý περιεχομÝνου που χρησßμευαν κι ως βοηθÞματα μÜθησης, και το λογοτÝχνημα του Κρητικοý ΜπεργαδÞ Ὁ Ἀποκüπος -το 1ο λαúκü λογοτεχνικü ανÜγνωσμα.
     Ο ΚαλλιÝργης συνεχßζει την εκδοτικÞ του δραστηριüτητα απü το 1515 στη Ρþμη. Εκεß με τη φροντßδα του πÜπα αλλÜ και την οικονομικÞ χορηγßα ενüς μαικÞνα των γραμμÜτων, του Cornelio Benigni, θα εκδþσει τη πρþτη, σχολιασμÝνη, Ýκδοση των Ὠδῶν του ΠινδÜρου. Τα επüμενα χρüνια θα εκδþσει κυρßως λατινικÜ κεßμενα, για το κοινü της Δýσης και 2 ελληνικÜ, την Ὀκτþηχο το 1520 και το Λεξικü του Ιταλοý ελληνιστÞ Guarino Favorino, το 1523. Στη Ρþμη δραστηριοποιοýνταν Þδη, στο κýκλο του αρχαιολÜτρη πÜπα ΛÝοντα Ι’, ο διÜσημος λüγιος Ιανüς ΛÜσκαρις, που κατüρθωσε να πεßσει τον πÜπα να ιδρýσει στη Ρþμη το 1513, Ελληνικü ΓυμνÜσιο για τους αριστοýχους μαθητÝς του υποδουλωμÝνου ελληνικοý χþρου που Þθελαν και μποροýσαν να συνεχßσουν σε ανþτερες σπουδÝς. Ο ΛÜσκαρις Ýστησε και το τυπογραφεßο του Ελληνικοý Γυμνασßου, εκδßδοντας ελληνικÜ βιβλßα για την ενßσχυση των σπουδþν των μαθητþν, üπως τα Σχüλια εἰς τὴν ὉμÞρου ἸλιÜδα το 1517, ὉμηρικÜ ζητÞματα το 1518 και Σχüλια στις τραγωδßες του ΣοφοκλÞ το 1518. ΜÜλιστα το 1517 ο πÜπας ΛÝων Ι’ για να βοηθÞσει τη νεοσýστατη τυπογραφßα Ýδωσε σε αυτÞν το προνüμιο αποκλειστικÞς Ýκδοσης και πþλησης των βιβλßων για τα επüμενα 10 χρüνια, δηλ. μÝχρι το 1527. Τα ελληνικÜ βιβλßα που εκδüθηκαν ως το τÝλος του 14ου αι. (1476-1500) εßναι 32 κα λÝγονται αρχÝτυπα.
     Η παρουσßα του πατρινοý εμπüρου ΑνδρÝα ΚουνÜδη στη Βενετßα κι η συνεργασßα του με τους Ιταλοýς αδερφοýς ΣÜβιο, θα σημÜνει την Ýναρξη ενüς μακρüβιου ελληνικοý τυπογραφεßου και θα καταστÞσει τη Βενετßα το κÝντρο της ελληνικÞς εκδοτικÞς δραστηριüτητας μÝχρι τον 19ο αιþνα. Ο ΚουνÜδης αφοý μαθÞτευσε στο τυπογραφεßο του ¢λδου Μανοýτιου κα γνþρισε τους αδερφοýς ΣÜβιο, πρüτεινε στον Ýναν, τον ΣτÝφανο να συνεταιριστοýνε στην ßδρυση τυπογραφεßου κι Ýτσι το 1521 εξÝδωσε το 1ο του βιβλßο το σταθερÞς αξßας κι αναγνωσιμüτητας ΨαλτÞριο. Ο ΚουνÜδης δυστυχþς θα πεθÜνει ýστερα απü 2 Ýτη κι ο εκδοτικüς οßκος θα περÜσει στα χÝρια του πεθεροý του Δαμιανοý (Damiano di Santa Maria), που σε συνεργασßα με τους ΣÜβιο θα συνεχßσουν τη παραγωγÞ του οßκου και την Ýκδοση βιβλßων. Οι αδερφοß ΙωÜννης και ΠÝτρος ΣÜβιος θα εκδþσουν το 1535 την Opera Quendam τα συγγρÜμματα του ΜεγÜλου Βασιλεßου στα ελληνικÜ, αλλÜ και το Τυπικὸν καὶ τὰ ἀπüρρητα το 1545, 1 απü τα 1α θρησκευτικÜ λειτουργικÜ βιβλßα που εκδüθηκαν. Η Ýκδοση φÝρει το τυπογραφικü σÞμα του ΚουνÜδη.
     Εκτüς απü τα θρησκευτικοý περιεχομÝνου βιβλßα που θα εκδþσουν üπως τα ΠαρακλητικÞ, Εὐχολüγιον, και Τριþδιον, θα εκδþσουν και λογοτεχνικÜ Ýργα της ΚρητικÞς λογοτεχνßας που τüτε γνþριζε μια πολιτιστικÞ Üνοιξη, üπως την Ιστορßα του ΤαγιαπιÝρα, το ΠÝνθος θανÜτου, Ἀπολλþνιος κι Ü. Το τυπογραφικü σÞμα του ΚουνÜδη (Ýνα κουνÜβι μÝσα σε θυρεü) καθþς κι ο τßτλος του τυπογραφεßου Τýπος ΚουνÜδου θα χρησιμοποιεßται μÝχρι και το 1600 απü τους απογüνους του Δαμιανοý που συνεχßζουνε την επιχεßρηση μÝχρι τüτε. ¢λλοι σημαντικοß ¸λληνες τυπογρÜφοι της εποχÞς εßναι ο Κερκυραßος λüγιος Νικüλαος Σοφιανüς ιδιοκτÞτης ενüς βραχýχρονου τυπογραφεßου στη Βενετßα στο οποßο τýπωσε μüνο 3 βιβλßα,και ο επßσης Κερκυραßος Ιππüλυτος ΒÜρελης, ιδιοκτÞτης τυπογραφεßου απü το 1564 Ýως το 1580. ΑλλÜ και ξÝνοι, Ιταλοß τυπογρÜφοι, θα εκδþσουν πολλÝς σειρÝς ελληνικþν βιβλßων üπως οι εκδοτικοß οßκοι των Da Sabbio που εκδßδουν ελληνικÜ βιβλßα απü το 1521-1551, οι Zanetti απü το 1535-1605 κι οι Spinelli απü το 1548 Ýως το 1579. ΣυνολικÜ üλον τον 16ο αι. εκδßδονται 634 περßπου ελληνικÜ βιβλßα, που ονομÜζονται παλαιüτυπα και το 55% αυτþν εßναι θρησκευτικοý (λειτουργικοý) περιεχομÝνου. Το 30% εßναι εκδüσεις αρχαßων ΕλλÞνων συγγραφÝων, λεξικÜ και γραμματικÝς και τÝλος το 14% περιλαμβÜνει ιστορικοφιλολογικÜ και λογοτεχνικÜ Ýργα.
     ΜÝχρι την εμφÜνιση του ΝικολÜου Γλυκý στο τυπογραφικü χþρο, ελληνικÜ βιβλßα εξÝδιδαν Ιταλοß τυπογρÜφοι, που απασχολοýνε πολλοýς ¸λληνες λογßους στην επιμÝλεια των εκδüσεων τους. Ξεχωρßζουν στη Βενετßα οι Pinelli που απü το 1600 Ýως το 1676 εκδßδουν 130 ελληνικοýς τßτλους κι οι Giuliani που απü το 1582 Ýως το 1690 εκδßδουν 199 τßτλους. Οι Giuliani, Ιουλιανοß επß το ελληνικüτερον, εξÝδωσαν ανÜμεσα στα Üλλα τη Θεßα Λειτουργßα του Αγßου ΙωÜννη του Χρυσοστüμου το 1687, Ýνα απü τα πιο üμορφα παλαßτυπα βιβλßα. Επßσης ο οßκος θα εκδþσει για 1η φορÜ και τη Ἐρωφßλη του Γεþργιου ΧορτÜτζη το 1637. ΤÝλος, μερßδιο στην Ýκδοση ελληνικþν βιβλßων διεκδικεß κι η Congegatio de Propaganda Fide (το Συμβοýλιο ΠροπαγÜνδας υπÝρ της ΚαθολικÞς Πßστης του Βατικανοý) που εκδßδει απü το 1628 ως το 1677 45 ελληνικοýς τßτλους üλους για προσηλυτιστικοýς σκοποýς.
     Το 1647 ο Ýμπορος απü τα ΓιÜννενα, Νικüλαος Γλυκýς, μετοßκησε μüνιμα στη Βενετßα κι αποφÜσισε να ασχοληθεß με την τυπογραφßα. Ο Γλυκýς αγüρασε το τυπογραφεßο του Αλμπρßτζι το 1670, αποκτþντας και το προνüμιο αποκλειστικÞς παραγωγÞς ελληνικþν τßτλων. ΜÝχρι το θÜνατü του, το 1693, τýπωσε 106 διαφορετικοýς τßτλους βιβλßων, κυρßως θρησκευτικοý-λειτουργικοý περιεχομÝνου. ΜετÜ το θÜνατü του, ο οßκος πÝρασε στους κληρονüμους του και γνþρισε μια προσωρινÞ κÜμψη μÝχρι το 1721 που στα χÝρια του εγγονοý του, Νικüλαου Γλυκý του νεüτερου, θα γνωρßσει καινοýρια ανÜπτυξη. Το 1729 μÜλιστα εκδßδει και το βιβλßο του Θεüφιλου ΚορυδαλλÝα Εἰς ἅπασαν τὴν Λογικὴν τοῦ ἈριστοτÝλους για 1η φορÜ. Ως το 1788 ο αριθμüς των πιεστηρßων διπλασιÜστηκε, οι τεχνßτες τυπογρÜφοι ανÞλθαν στους 20 κι οι τßτλοι Ýφτασαν στους 400. Ο οßκος συνÝχισε τη λειτουργßα του και τα επüμενα χρüνια, μÝχρι και τη περßοδο του Νεοελληνικοý διαφωτισμοý κι ως το 1820 Þταν ισχυρüς κι ακμαßος. Ωστüσο μετÜ το 1831 η επιχεßρηση αρχßζει σιγÜ-σιγÜ να παρακμÜζει μÝχρι που κλεßνει οριστικÜ γýρω στο 1850.
     Ο 2ος σημαντικüς τυπογραφικüς-εκδοτικüς οßκος Þταν του ΝικολÜου ΣÜρου. Ο Νικüλαος ΣÜρος, ηπειρþτης κι αυτüς, μετοßκησε στη Βενετßα γýρω στο 1680 κι Üρχισε τη δικÞ του εκδοτικÞ δραστηριüτητα, με βιβλßα που το αναγνωστικü τους κοινü βρισκüτανε στη τουρκοκρατοýμενη και βενετοκρατοýμενη ΕλλÜδα. Ο εκδοτικüς οßκος λειτοýργησε ως το 1788 αν κι απü το 1706 εßχεν αγοραστεß απü τον Αντþνιο Βüρτολι. Ο εκδοτικüς οßκος του ΣÜρου στο διÜστημα 1685-1788, εξÝδωσε 298 βιβλßα.
     ΤÝλος ο οßκος του επßσης ηπειρþτη απü τα ΓιÜννενα, Δημητρßου Θεοδοσßου, Üρχισε τη λειτουργßα του το 1755, εκδßδοντας και πολλÜ βιβλßα στη σλαβικÞ γλþσσα, για τους σλαβüφωνους πληθυσμοýς των Βαλκανßων. Το 1ο βιβλßο που βγÞκε απü τα πιεστÞριÜ του Þταν η Βßβλος ενιαýσιος την Üπασαν εκκλησιαστικÞ ακολουθßαν ανελλιπþς περιÝχουσα. Το 1767 εκδßδει το βιβλßο του ΙωÜννη ΣτÜνου Βßβλος χρονικÞ περιÝχουσα την Ιστορßαν της Βυζαντßδος, σε 6 τüμους και το 1778 εκδßδει την Ιστορßα εις την οποßα περιÝχεται ο Βßος και οι Ανδραγαθßες του περιβüητου ΒασιλÝως ΑλεξÜνδρου του Μακεδüνος, Ýν απü τα πολλÜ λαúκÜ αναγνþσματα της εποχÞς που δημιοýργησαν και συντÞρησαν τους θρýλους γýρω απü τον ΜÝγα ΑλÝξανδρο. Το 1782 πεθαßνει ο ΔημÞτριος Θεοδοσßου και τη διεýθυνση αναλαμβÜνει ο αδερφüς του, ΠÜνος. Το τυπογραφεßο Ýχει εξελιχθεß σε διαβαλκανικü κüμβο, καθþς προωθεß βιβλßα στη Βοσνßα, τη Σερβßα, τη Βλαχßα, τη Βουλγαρßα και την Ουγγαρßα. Το τυπογραφεßο θα συνεχßσει τη λειτουργßα του, μÝχρι το 1820. Σε üλα αυτÜ τα χρüνια, ο οßκος θα εκδþσει 544 ελληνικÜ βιβλßα, καθþς και σλαβικÜ κι αρμενικÜ. Τον 17ο αι. εκδßδονται 960 βιβλßα στην ελληνικÞ γλþσσα, με τα θρησκευτικÜ και λειτουργικÜ βιβλßα να εξακολουθοýν να Ýχουν τη μερßδα του λÝοντος με ποσοστü 70%, τα λογοτεχνικÜ-ιστορικοφιλολογικÜ να ακολουθοýν με 15% και οι εκδüσεις αρχαßων ΕλλÞνων συγγραφÝων με 13%.
     Στα χρüνια που θα ακολουθÞσουν η Βενετßα θα χÜσει τα σκÞπτρα στη παραγωγÞ ελληνικþν βιβλßων καθþς χÜνει και την ßδια την αυτüνομη ýπαρξη της, αφοý το κρÜτος της Βενετßας θα καταλυθεß απü τον ΝαπολÝοντα το 1797. ΕξÜλλου κι η ßδρυση του νÝου ελληνικοý κρÜτους θα στρÝψει τους εκδüτες στην ßδρυση τυπογραφεßων στην ελεýθερη πια, πατρßδα τους. Το 18ο αι. θα τυπωθοýν συνολικÜ 3.562 ελληνικÜ βιβλßα, με το 62% απü αυτÜ να Ýχουν εκδοθεß στη Βενετßα.
     Στην ΟθωμανικÞ αυτοκρατορßα η καινοýργια εφεýρεση του τυπογραφεßου θα αργÞσει να φτÜσει και πολý περισσüτερο να ευδοκιμÞσει. Οι Τοýρκοι εßδαν με εξαιρετικÞ καχυποψßα τη νÝα εφεýρεση κι Þταν οι μη μουσουλμανικÝς εθνüτητες που θα εγκαταστÞσουνε και θα λειτουργÞσουνε τυπογραφεßα εκεß. ΣυγκεκριμÝνα Ýν αρμÝνικο τυπογραφεßο θα λειτουργÞσει στη Πüλη το 1567, Ýνα εβραúκü κι Ýνα αρμενικü στη Θεσσαλονßκη την ßδια περßπου περßοδο ενþ το 1ο τουρκικü θα κÜνει την εμφÜνισÞ του το 1727, στο Σκοýταρι της Πüλης. Το 1620 ο ΠατριÜρχης Κýριλλος Λοýκαρις, θα εδραιþσει τυπογραφικÞ επιχεßρηση, για να αντιμετωπßσει την επßθεση της ΚαθολικÞς εκκλησßας, που με αφθονßα συγγραμμÜτων προσπαθοýσε να προσηλυτßσει ορθüδοξους πιστοýς.
     Ο Λοýκαρις, Ýστειλε τον κεφαλλονßτη κληρικü Νικüδημο ΜεταξÜ στο Λονδßνο το 1620, για να μÜθει την τυπογραφικÞ τÝχνη. Ο ΜεταξÜς üσο καιρü ζοýσε στο Λονδßνο εξÝδωσε κÜποια βιβλßα στην ελληνικÞ üπως το Βιβλßο τοῦ Ὀρθοý Λüγου το 1625, το Λüγοι ἀποδεικτικοὶ τοῦ Γρηγüριου Παλαμᾶ το 1626, και το Περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ΠÜπα του ΜελÝτιου ΠηγÜ πÜλι το 1626. ¸τοιμος πια το 1627, φτÜνει στη Πüλη εφοδιασμÝνος με πιεστÞριο και τυπογραφικÜ στοιχεßα κι εγκαθιστÜ το τυπογραφεßο του, σε Ýνα νοικιασμÝνο οßκημα της πüλης. Απü εκεß το 1627 εκδßδεται η Τοῦ ΜακαριωτÜτου καὶ ΣοφωτÜτου Πατρüς ἡμῶν ΠÜπα καὶ ΠατριÜρχη Ἀλεξανδρεßας … σýντομη πραγματεῖα περὶ Ἰουδαßων. Ωστüσο το τυπογραφεßο δεν ευτýχησε. Με τις συντονισμÝνες προσπÜθειες του ΓÜλλου πρÝσβη και των Ιησουιτþν θεολüγων, το τυπογραφεßο συκοφαντÞθηκε üτι τýπωσε βιβλßο που προσβÜλλει τον προφÞτη ΜωÜμεθ. Η ΥψηλÞ Πýλη διÝταξε 150 γενιτσÜρους να καταστρÝψουν το τυπογραφεßο και να κατÜσχουν τα βιβλßα που υπÞρχαν σ' αυτο. Ο ßδιος ο ΜεταξÜς διασþθηκε απü το Βρεττανü πρÝσβη. Αργüτερα απαλλÜχτηκε απü τις κατηγορßες, αφοý διαπιστþθηκε üτι δεν εßχε τυπωθεß κÜτι απαγορευμÝνο. ¼μως ο ΜεταξÜς Ýφυγε για ΚεφαλλονιÜ και το τυπογραφεßο δε ξαναλειτοýργησε. Ο Λοýκαρις συνÝχισε τις εκδοτικÝς προσπÜθειες του απü ευρωπαúκÜ τυπογραφεßα πλÝον, εκδßδοντας το 1638, απü τυπογραφεßο της Γενεýης τη ΚαινÞ ΔιαθÞκη μεταφρασμÝνη στη κοινÞ ελληνικÞ, Ýργο του μοναχοý ΜÜξιμου του Ρüδιου.
     Το Βατικανü δεν Ýμεινε Üπραγο, φυσικÜ. Με τη βοÞθεια ΕλλÞνων λογßων Καθολικþν και με τον εκδοτικü μηχανισμü της Sacra Congregatio de Propaganda Fide τýπωσε πολλÜ βιβλßα στα ελληνικÜ. ΑρχÞ Ýκανε με το Ýργο του ΠÝτρου Αρκοýδιου Διδασκαλßα χριστιανικὴ ὀρθüδοξη το 1628 και την ßδια χρονιÜ κυκλοφüρησε το 2γλωσσο Ýργο (ελληνικÜ και λατινικÜ) Ἑρμηνεῖα τῶν πÝντε κεφαλαßων ὅπου περιÝχει ἡ ἀπüφασις τῆς ἁγßας καὶ οἰκουμενικῆς συνüδου τῆς Φλωρεντßας που πραγματεýεται τις κυριüτερες διαφορÝς της ΚαθολικÞς απü την Ορθüδοξη Εκκλησßα, üπως η εκπüρευση του Αγßου Πνεýματος, η χρÞση Ýνζυμου Þ Üζυμου Üρτου κ.Ü. Ακολοýθησαν πολλÜ βιβλßα, κυρßως γραμματικÝς που μοιρÜζονταν δωρεÜν στα ελληνικÜ σχολεßα αλλÜ και πολλÜ θεολογικÜ συγγρÜμματα που προπαγÜνδιζαν την ιδÝα της Ýνωσης των δυο εκκλησιþν.
     Το Πατριαρχεßο Κωνσταντινοýπολης Ýκανε την επüμενη προσπÜθεια για ßδρυση τυπογραφßας το 1752 επß ΠατριÜρχη Κýριλλου του Ε' που θα καθοδηγÞσει την Ýκδοση 4 βιβλßων ενþ το 1763 ο ΠατριÜρχης ΣαμουÞλ Α' θα εκδþσει ακüμα μερικÜ βιβλßα. Τυπογραφεßο ως επßσημο üργανο του Πατριαρχεßου δεν θα ιδρυθεß παρÜ το 1797 επß Πατριαρχßας του Γρηγορßου του Ε'. Το τυπογραφεßο με εκδüτη τον αρμÝνιο ΙωÜννης Πογþς λειτοýργησε μÝχρι το 1801 κι απü εκεß και μετÜ υπολειτοýργησε. Το 1798 θα κυκλοφορÞσει και το 1ο Ýντυπο, η Ἐγκýκλιος πρὸς τοὺς κατοßκους τῶν Ἰονßων ΝÞσων, του ΠατριÜρχη Γρηγüριου του Ε', καθþς και τη Χριστιανικὴ ἀπολογßα του ΑθανÜσιου ΠÜριου. Ο ΑθανÜσιος ΠÜριος, Ýν απü τα πιο αντιδυτικÜ πνεýματα του καιροý του, επιτßθεται εναντßον του Διαφωτισμοý στο Ýργο Χριστιανικὴ ἀπολογßα και στο Ἀντιφþνησις πρὸς τὸν παρÜλογον ζῆλον τῶν ἀπὸ Εὐρþπης ἐρχüμενων φιλοσüφων του 1802. Την ßδια χρονιÜ, το 1798, θα κυκλοφορÞσει κι η περßφημη Διδασκαλßα πατρικÞ το κεßμενο της οποßας καταδßκαζε τις κινÞσεις των ΕλλÞνων για απελευθÝρωση της χþρας τους και δικαιολογοýσε την τουρκικÞ κατοχÞ, κεßμενο που προκÜλεσε την απÜντηση του ΑδαμÜντιου ΚοραÞ με το εξßσου περßφημο κεßμενο της Αδερφικῆς διδασκαλßας.
     Επüμενη προσπÜθεια ανασýστασης της τυπογραφεßας Ýγινε το 1813 üταν ο ΠατριÜρχης Κýριλλος Ε' αναθÝτει τη λειτουργßα του, σε 2 ιδιþτες προσκεßμενους στο Πατριαρχεßο, τους Κωνσταντßνο ΚορρÝσιο και ΑλÝξανδρο ΑργυρÜμο. Το τυπογραφεßο αρχßζει να αναλαμβÜνει κι απü το 1820 και μετÜ αποφασßζεται να διευρυνθεß ο ρüλος του για να μπορÝσει να ενισχýσει üλο το ελληνικü γÝνος. Οι εκδüσεις του θα αναφÝρουν "εν τω του ΓÝνους Ελληνικþ Τυπογραφεßω" πλÝον, αλλÜ με την Ýκρηξη της ΕλληνικÞς ΕπανÜστασης του 1821 οι Τοýρκοι εισβÜλλουν και καταστρÝφουνε τον εξοπλισμü του.
     Στη Μολδαβßα γýρω στο 1680 ο ΠατριÜρχης Ιεροσολýμων Δοσßθεος δραστηριοποιεßται εκδοτικÜ, εκμεταλλευüμενος την Üνθηση της τυπογραφßας στις ημιαυτüνομες περιοχÝς της Μολδαβßας και Βλαχßας κι ιδρýει τυπογραφεßο στην ιερÜ μονÞ της Τζετατζοýια (μονÞ που ανÞκε στο Πατριαρχεßο Ιεροσολýμων), στο ΙÜσιο της Μολδαβßας. Απü εκεß  -και χÜρη στην οικονομικÞ ενßσχυση των ηγεμüνων της Μολδαβßας, αφοý η επιχεßρηση δεν Þταν κερδοσκοπικÞ- εξÝδωσε βιβλßα ενισχυτικÜ της ορθüδοξης διδασκαλßας και των ορθüδοξων δογμÜτων, μεταξý Üλλων τον Τüμο ἀγÜπης κατὰ Λατßνων το 1698 κ.Ü. Απü το τυπογραφεßο της μονÞς Τσετατζοýια (Cetatuia) [ΜονÞ των Αγßων Αποστüλων] θα προÝλθει, εκτüς απü την συγγραφικÞ παραγωγÞ του ΠατριÜρχη Ιεροσολýμων Δοσßθεου, το 1682 το σýγγραμμα του ΠατριÜρχη Ιεροσολýμων ΝεκτÜριου Περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ΠÜπα ἀντßρρησις, το 1683 σýγγραμμα του αρχιεπισκüπου Θεσσαλονßκης Συμεþν του Μακαρßου, Κατὰ αἰρÝσεων, το 1685 το Ἑορτολüγιο τῶν Ἁγßων ΣÝργιου καὶ ΒÜκχου, το 1694 ο Τüμος καταλλαγῆς του πατριÜρχη Δοσßθεου και τα υπüλοιπα βιβλßα του. Οι τυπογρÜφοι του μοναστηριοý Þτανε ΒλÜχοι μοναχοß, üπως ο ΜητροφÜνης που τýπωσε 3 βιβλßα αλλÜ δημιοýργησε και μια νÝα γραμματοσειρÜ  ελληνικþν στοιχεßων κι ο ΔημÞτριος Παδοýρε, ενþ την επιμÝλεια των κειμÝνων Ýκαναν ¸λληνες λüγιοι και δÜσκαλοι που ζοýσανε στην αυλÞ του ηγεμüνα της Μολδαβßας.
     Μια προσπÜθεια για το στÞσιμο ιδιωτικÞς τυπογραφικÞς επιχεßρησης Ýγινε το 1786 στο ΙÜσιο απü τον ιερÝα ΜιχαÞλ Ρω και το Γιþργο ΧατζÞ-ΔÞμου. Η προσπÜθεια απÝδωσε μüνο Ýνα σýγγραμμα του Νικüλαου ΜαυροκορδÜτου Λüγο κατÜ νικοτιανÞς μια πραγματεßα για τις βλαβερÝς επιπτþσεις της χρÞσης του καπνοý, απÜντηση στο βιβλßο του ΜητροφÜνη ΓρηγορÜ, ¸παινος νικοτιανÞς. Αργüτερα πÜλι, το 1812 ο Κρητικüς λüγιος ΜανουÞλ ΒερνÜρδος θα ιδρýσει -με μετοχικü κεφÜλαιο- Ýνα τυπογραφεßο υπü τη προστασßα του τüτε ηγεμüνα της Μολδαβßας ΣκαρλÜτου ΚαλλιμÜχη. Το τυπογραφεßο εγκαταστÜθηκε στη μονÞ των Τριþν Ιεραρχþν -Ýδρα της Μητρüπολης Μολδαβßας- και θα εκδþσει 21 ελληνικÜ βιβλßα, θρησκευτικÜ, σχολικÜ και λογοτεχνικÜ. Απü αυτü το τυπογραφεßο μÜλιστα, θα φýγουνε κι οι προκηρýξεις του ΑλÝξανδρου ΥψηλÜντη προς τους σκλαβωμÝνους ¸λληνες την Üνοιξη του 1821.

   "Ἐν ἔτει δὲ 1680, ὅντες εἰς ΓιÜσιον καὶ ἰδüντες τοὺς μὲν Μολδαβßους τýπον ἔχοντας, τοὺς δ' Ἕλληνες οὔ, ἐκαιüμεθα τὴν καρδßαν. Ὁ δὲ Θεüς, ὁ τῶν καλῶν ἀρχηγὸς καὶ τελειωτÞς, φÝρει ἡμῖν ΒλÜχον τινὰ ἱερομüναχον τοὔνομα ΜητροφÜνη, καὶ δßδομεν αὐτῷ 600 γρüσια, καὶ κατασκευÜζει τýπον καινüν. Καὶ δὴ δßδομεν αὐτῷ ἀναλþματα καὶ χαρτßα, καὶ τὸ βιβλßον τοῦ πατριÜρχη Ἱεροσολýμων Νεκταρßου Κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ πÜπα πÝμπομεν, καὶ παρ' ἐλπßδα τυποῦται, ὃ καὶ διενεßμαμεν τοῖς πᾶσιν ἀδωροδοκÞτως. Ὤρθῃ δὲ ἡμῖν γλυκὺ τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐν Ἀδριανουπüλει εὑρισκüμενοι τῷ 1683 ἔτει, ἀπεστεßλαμεν χαρτßα εἰς ΓιÜσιον, καὶ ἐδþκαμεν τῷ τýπῳ καὶ τὸ τοῦ Συμεὼν Θεσσαλονßκης βιβλßον, γρÜψαντες ἐπιστολὰς καὶ τῷ Δοýκα βοεβüδα".
                                                              -Δοσßθεος Β' Ιεροσολýμων-

     Ελληνικü τυπογραφεßο στη Βλαχßα Üρχισε να λειτουργεß απü το 1690 με πρωτοβουλßα του ΠατριÜρχη Ιεροσολýμων Δοσßθεου. Το ελληνικü αυτü τυπογραφεßο Þρθε να προστεθεß στο βλÜχικο που λειτουργοýσε Þδη απü το 1678. Με την αρχικÞ μορφÞ διατηρÞθηκε ως το 1715, εκδßδοντας γýρω στα 17 βιβλßα, στη πλειονüτητÜ τους θρησκευτικοý-δογματικοý και λειτουργικοý χαρακτÞρα. ΕξÝχουσα μορφÞ αυτοý του τυπογραφεßου Þταν ο ¢νθιμος απü την Ιβηρßα, που απü το 1691 πρωτοβλÝπουμε το üνομÜ του, ως τυπογρÜφου σε κÜποιο βιβλßο. ¼ταν ο ¢νθιμος θα γßνει Μητροπολßτης Ουγγροβλαχßας το 1715, το τυπογραφεßο θα περÜσει στη κατοχÞ του και θα το μεταφÝρει στη ΜονÞ των Αγßων ΠÜντων, ΜονÞ που ßδρυσε ο ßδιος ο ¢νθιμος. Εκεß θα συνεργαστοýν μαζß του αρκετοß ¸λληνες λüγιοι κι ανÜμεσÜ τους ο ΜητροφÜνης ο ΓρηγορÜς απο τη Δωδþνη, που θα εξελιχτεß σε αρχιτυπογρÜφο της ΜονÞς και με την δικÞ του επιστασßα θα εκδοθεß γýρω στο 1722 το μνημειþδες Ýργο του ΠατριÜρχη Ιεροσολýμων Δοσßθεου, η Ιστορßα περß των εν Ιεροσολýμοις πατριαρχευσÜντων γνωστü κι ως ΔωδεκÜβιβλος. Το βιβλßο αποτελεß τη κορωνßδα των εκδüσεων του τυπογραφεßου αλλÜ και του ΜητροφÜνη ΓρηγορÜ καθþς το μεγÜλο σχÞμα του, το πολυσÝλιδü του και το εýρος των θεμÜτων που πραγματευüταν, αλλÜ βÝβαια κι οι πολιτικÝς εξελßξεις στη περιοχÞ Ýκαναν την üλη διαδικασßα της ÝκδοσÞς του να διαρκÝσει περß τα 5 χρüνια. Το τυπογραφεßο θα σταματÞσει τη λειτουργßα του το 1717-1718 λüγω της αυστριακÞς εισβολÞς στη Βλαχßα, στα πλαßσια του βενετο-οθωμανικοý πολÝμου. Το τυπογραφεßο θα ξαναλειτουργÞσει το 1719 οπüτε θα τυπþσει το βιβλßο Περß καθηκüντων του ηγεμüνα της Βλαχßας Νικüλαου ΜαυροκορδÜτου. Απü αυτÞ τη περßοδο το τυπογραφεßο διευθýνεται απü τον ΜητροφÜνη ΓρηγορÜ και τον τυπογρÜφο Στþικα Ιακωβßτζη.
     ΕλληνικÜ τυπογραφεßα βραχýβια üμως λειτοýργησαν στη ΜονÞ των Εισοδßων της Θεοτüκου στο Σναγκþβ 1697-1701, στη ΜονÞ της πüλεως του Ρßμνικ, 1705, και στο Τεργκüβιστε 1709-1710 (πρωτεýουσα της Βλαχßας, πριν το ΒουκουρÝστι). Η βοÞθεια του ηγεμüνα Κωνσταντßνου ΜπρανκοβεÜνου Þτανε σημαντικÞ αφοý με δικÜ του Ýξοδα τυπþθηκαν πολλÜ βιβλßα και διανεμÞθηκαν και δωρεÜν στο λαü. Το 1767 θα ιδρυθεß στο ΒουκουρÝστι η εν Βουκουρεστßω τυπογραφßα του ορθüδοξου γÝνους των Ρωμαßων που μÝσα σε 2 χρüνια θα εκδþσει 7 τßτλους. Το 1783 οι Γιαννιþτες αδερφοß ΛαζÜρου θα συστÞσουνε τυπογραφεßο με την υποστÞριξη του ηγεμüνα ΝικολÜου ΚαρατζÜ και του Μητροπολßτη Ουγγροβλαχßας. Το τυπογραφεßο εξÝδωσε μüνο 4 βιβλßα και με τη ρωσικÞ εισβολÞ στη περιοχÞ το 1789 σταμÜτησε τÝτοιου εßδους δραστηριüτητες. Το 1817 θα ξαναεμφανιστεß τυπογραφεßο στο ΒουκουρÝστι που θα εκδþσει 7 βιβλßα μÝχρι το 1821, ανÜμεσα στα οποßα ξεχωρßζουνε και τα 2 1α μουσικÜ βιβλßα βυζαντινÞς μουσικÞς, ΝÝον ΑναστασιματÜριον το 1820 και το Σýντομον ΔοξαστÜριον πÜλι το 1820, του ΠÝτρου ΛαμπαδÜριου.
     Στη μεγÜλη αυτÞ πüλη της βüρειας Ηπεßρου, τη Μοσχüπολη, κοντÜ στην Αχρßδα, που Üκμασε το 1ο μισü του 18ου αι., ιδρýθηκε και τυπογραφεßο που λειτοýργησε απü το 1731 ως το 1760 στην αρχÞ σα συμπλÞρωμα της σχολÞς ΝÝα Ακαδημßα Μοσχοπüλεως κι αργüτερα πÝρασε στην ιδιοκτησßα της ΜονÞς του Αγßου Ναοýμ και κυκλοφüρησε 14 διαφορετικÝς εκδüσεις βιβλßων, 3 απü τις οποßες Ýχουνε κοσμικü χαρακτÞρα κι οι υπüλοιπες 13 θρησκευτικü χαρακτÞρα. Αξιüλογη Ýκδοση εßναι το βιβλßο Ἡ ἀλÞθεια κριτὴς εἰς τὰς μεγÜλας διαφορὰς τῶν τεσσÜρων χριστιανικῶν λατρειῶν τῶν Γραικῶν, Παπιστῶν, Καλβινιστῶν καὶ Λουθηρανῶν. Το βιβλßο το εßχε γρÜψει ο Ιταλüς ΛεονÜρντο ΛομπÜρντι (Leonardo Lombardi) και κυκλοφüρησε μεταφρασμÝνο στη κοινÞ ελληνικÞ της εποχÞς. ΨυχÞ του τυπογραφεßου για 30 ολüκληρα χρüνια Þταν ο ιερομüναχος Γρηγüριος Κωνσταντινßδης.
     Τα βιβλßα που εκδüθηκαν αυτÜ τα χρüνια εßναι τα εξÞς:


"Ακολουθßα Αγßας Θεοδþρας της εν Θεσσαλονßκη" (1731)
"Ακολουθßα Αγßου ΧαραλÜμπους" (1734)
"Ακολουθßα του Αγßου ΝικολÜου του ΝÝου" (1736)
"Ακολουθßα Αγßου Ναοýμ" (1740)
"Ακολουθßα Αγßου Σεραφεßμ" (1740)
"Ακολουθßα ΠÝντε και ΔÝκα Ιερομαρτýρων" (1741)
"ΚλÞμης...", (1742) που περιλαμβÜνει τις εξÞς ακολουθßες:
α) Ακολουθßα ΚλÞμεντος Αχριδþν,
β) Ακολουθßα ΒλαδιμÞρου,
γ)Ακολουθßα ΕρÜσμου,
δ) Ακολουθßα Ναοýμ,
ε) Ακολουθßα ΝικοδÞμου
στ) Ακολουθßα Επταρßθμων

"Ακολουθßα Αγßου Βησσαρßωνος" (1744)
  Θεοφßλου ΚορυδαλλÝως "Επιστολικοß Τýποι..." (1744)
"Ακολουθßα Αγßου Αντωνßου" (1746)
"ΣυνταγμÜτιον ορθüδοξον..." Κωνσταντßνου Του Αγιοναουμßτου (1746)
"Η ΑλÞθεια ΚριτÞς" (1746/49)
"Οκτþηχος" (1750)
"ΕισαγωγÞ γραμματικÞς..." Θεοδþρου Αναστασßου Καβαλιþτου (1760)

     Ο ρüλος που Ýπαιζε η ελληνικÞ τυπογραφικÞ-εκδοτικÞ δραστηριüτητα εκεßνα τα χρüνια εκφρÜζεται απüλυτα στο παρακÜτω απüσπασμα του ΑδαμÜντιου ΚοραÞ:

   "ΑυτÞ (η τυπογραφßα) μüνη ενßκησε τον πανδαμÜτορα χρüνον, φυλÜξασα σοφÜ, των παλαιþν φιλοσüφων και προγüνων ημþν παραγγÝλματα… αυτÞ και σÞμερον, ως Üγγελος εξ ουρανοý ταρÜττει την κολυμβÞθραν των επιστημþν και βαπτßζει εις αυτÞν την ΕλλÜδα, δια να θεραπεýσει τα πολλÜ και μακρÜ της αρρωστÞματα και να την καθαρßσει απü τον ρýπον της απαιδευσßας…"

     Απü το 1750 και μετÜ, με την εξÜπλωση των νÝων ιδεþν του Διαφωτισμοý, η ελληνικÞ εκδοτικÞ παραγωγÞ θα αναζωογονηθεß και θα εξαπλωθεß και σε καινοýρια εκδοτικÜ κÝντρα. Εκτüς απü το παραδοσιακü εκδοτικü κÝντρο τη Βενετßα, ξÝνοι εκδüτες θα ασχοληθοýν με τη παραγωγÞ ελληνικþν εκδüσεων σε πολλÝς πüλεις της Ευρþπης, üπως τη Λειψßα, τη ΒιÝννη, τη Πετροýπολη, την Οδησσü, τη Μüσχα. ΣυγκεκριμÝνα, στη Λειψßα ο παλιüς εκδοτικüς οßκος των ΒρÝιτκοπφ θα τυπþσει 40 περßπου ελληνικÜ Ýργα, με σημαντικüτερο τη "ΛογικÞ..." του ΕυγÝνιου Βοýλγαρι το 1766. Ο εκδοτικüς οßκος του ΤρÜττνερ στη ΠÝστη απü το 1806 θα τυπþσει ελληνικÜ βιβλßα, το ßδιο κι ο διÜσημος οßκος του Διδüτου (ο οποßος το 1805 θα σχεδιÜσει και την περßφημη ελληνικÞ γραμματοσειρÜ Didot, που χρησιμοποιεßται ευρÝως μÝχρι και σÞμερα) και του Eberhart που θα εκδþσουν το σýνολο σχεδüν των Ýργων του ΑδαμÜντιου ΚοραÞ.
     Στη ΒιÝννη, ο ΙωσÞφ ΒαουμαιστÝρος (Josef von Baumeister) üπως τον Ýλεγαν οι ¸λληνες τüτε, θα ενισχýσει την ελληνικÞ παραγωγÞ βιβλßων αλλÜ θα εκπαιδεýσει και πολλοýς ¸λληνες τεχνßτες του χþρου. Το τυπογραφεßο του ΘωμÜ ΤρÜτνερ στην ßδια πüλη θα ασχοληθεß και αυτü με την Ýκδοση ελληνικþν βιβλßων. Τα δυο δυνατÜ ελληνικÜ τυπογραφεßα της ΒιÝννης, αυτÜ του Βεντüτη και των Μαρκßδων Ποýλιου θα αναπτυχθοýν δυναμικÜ, θα εκδþσουν παντüς εßδους βιβλßα, θα βοηθÞσουν τον ΡÞγα Φεραßο στο Ýργο του, και γενικÜ θα διαδþσουν σε üσους περισσüτερους ¸λληνες μποροýσαν τις ιδÝες του Νεοελληνικοý διαφωτισμοý. Ταυτüχρονα, αλλÜζει και η θεματικÞ των βιβλßων. Για πρþτη φορÜ εισÜγεται στην ελληνικÞ ζωÞ το μεταφρασμÝνο γαλλικü αφÞγημα Þ νουβÝλα, αρχÞς γενομÝνης απü το "Σχολεßον των ντελικÜτων εραστþν" του ΡÞγα Φεραßου το 1790- συλλογÞ απü 6 αισθηματικÜ αφηγÞματα του Ρεστßφ ντε λα Μπρετüν. Για 1η φορÜ, εκδßδονται θεατρικÜ Ýργα. Tα επüμενα χρüνια, 30 εκδüσεις μεταφρασμÝνων στα ελληνικÜ θεατρικþν Ýργων των Metastasio, Goldoni, Florian κι Üλλων θα δοýνε το φως της δημοσιüτητας.
     Την ßδια εποχÞ Ýχουμε και το 1ο νεοελληνικü μυθιστüρημα, του ηγεμüνα Νικüλαου ΜαυροκορδÜτου, ΦιλοθÝου πÜρεργα που τυπþθηκε στη ΒιÝννη το 1800 καθþς και το Ανþνυμος το 1789. Το 1793 εμφανßζονται οι Νεκρικοß ΔιÜλογοι του Πολυζþη Κοντοý Ýνα πολýστιχο στιχοýργημα εναντßον της ΓαλλικÞς ΕπανÜστασης και του Βολταßρου. Οι εκδüσεις Ýργων των κλασικþν αρχαßων ΕλλÞνων συγγραφÝων θα πολλαπλασιαστοýνε και μεταφρασμÝνες στη κοινÞ ελληνικÞ της εποχÞς, θα φτÜσουνε σε περισσüτερα φιλομαθÞ χÝρια αλλÜ και θα προκαλÝσουν τις 1ες συζητÞσεις του περßφημου γλωσσικοý ζητÞματος. Ο ΚοραÞς θα εκδþσει τους ΧαρακτÞρες του Θεüφραστου στα γαλλικÜ το 1799, το Περß αÝρων, υδÜτων, τüπων του ΙπποκρÜτη το 1800, τα ΑιθιοπικÜ του Ηλιüδωρου το 1804 και πολλÜ Üλλα. ΛεξικÜ των ευρωπαúκþν γλωσσþν -ελληνογαλλικÜ, ελληνοúταλικÜ, ελληνορωσσικÜ ακüμα και τοýρκικα- αρχßζουν να κÜνουνε την εμφÜνισÞ τους, εργαλεßο πολýτιμο στους ¸λληνες εμπüρους, ναυτικοýς και γενικÜ επιχειρηματßες της ΔιασπορÜς, και θα κÜνουν καλÝς πωλÞσεις. ΧαρακτηριστικÜ αναφÝρονται το Ιταλο-Γραικικüν λεξικüν του Σπýρου ΒλαντÞ, Βενετßα,1792, το ΤετρÜγλωσσον λεξικüν του ΓερÜσιμου ΒλÜχου που πρωτοτυπþθηκε το 1710 κι επανεκδüθηκε το 1784 στη Βενετßα,κ.α.. ΕπιστημονικÜ συγγρÜμματα θα κÜνουνε την εμφÜνισÞ τους απü εκδüτες με ανοιχτοýς πνευματικοýς ορßζοντες, üπως η ΠεριγραφÞ του παντüς απü το Γεþργιο Βενδüτη το 1792, τα Στοιχεßα Γεωγραφßας του ¢νθιμου ΓαζÞ και Νικηφüρου Θεοτüκη το 1804, η ¸κθεση ΣυνοπτικÞ ΑριθμητικÞς, ¢λγεβρας και Χρονολογßας του ΚοσμÜ ΜπαλÜνου το 1798, κ.Ü.
     Γýρω στα τÝλη του 1790 θα αρχßσουν οι 1ες προσπÜθειες για την Ýκδοση ελληνικþν εφημερßδων, üργανο πλÝον απαραßτητο για τη πληροφüρηση του ελληνικοý κοινοý των παροικιþν κυρßως. Τα γεγονüτα αρχßζουν να τρÝχουν με πιο γρÞγορους ρυθμοýς κι η Ýκδοση των βιβλßων δεν μπορεß οýτε να τα προφθÜσει οýτε να καλýψει το εýρος και τη ποικιλßα με την οποßα τα γεγονüτα εμφανßζονται. Οι ¸λληνες των παροικιþν, φιλομαθεßς πÜντοτε, χρειÜζονται πλÝον συχνÞ πληροφüρηση για τα τεκταινüμενα, καθþς αυτÜ αφοροýνε κι επηρεÜζουνε σημαντικÜ κομμÜτια της επαγγελματικÞς κι εν γÝνει της καθημερινÞς ζωÞς τους.
     Ο 1ος που διÝγνωσε την ανÜγκη αυτÞ των καιρþν εßναι ο Ζακυνθινüς τυπογρÜφος και λüγιος, Γεþργιος Βενδüτης που θα κÜνει κÜποιες προσπÜθειες το 1784 για Ýκδοση εφημερßδας στη ΒιÝννη, που üμως δεν θα τελεσφορÞσουνε λüγω Üρνησης των αυστριακþν αρχþν να δþσουν Üδεια Ýκδοσης στην εφημερßδα του που πρüλαβε να τυπþσει μüνο 2 φýλλα. Η προσπÜθεια θα επαναληφθεß απü τον Ýμπορο ΔημÞτρη Θεοχαρßδη, το 1788 αλλÜ τελικÜ θα γßνει κατορθωτÞ απü τους αδελφοýς Μαρκßδες Ποýλιου το 1789, χρονολογßα κατÜ την οποßα εκδßδουν την "Εφημερßδα" τους. Το 1812 θα κÜνει την εμφÜνισÞ του κι ο "Ελληνικüς ΤηλÝγραφος" που θα εκδßδεται μÝχρι το 1836. Το 1811 θα αρχßσουν να κυκλοφοροýνε και τα 1α ελληνικÜ περιοδικÜ. Ο "ΕρμÞς ο Λüγιος" 1ο απü üλα θα κυκλοφορÞσει απü το 1811 ως το 1821. ΙδρυτÞς του εßναι ο ¢νθιμος ΓαζÞς και κατοπινοß διευθυντÝς ο Θεüκλητος Φαρμακßδης και ο Κωνσταντßνος ΚοκκινÜκης. Η "Καλλιüπη" στη ΒιÝννη,φιλολογικü περιοδικü, απü το 1819 Ýως το 1821, η "ΜÝλισσα Þ Εφημερßς ελληνικÞ" στο Παρßσι απü τον Σπυρßδωνα Κοντü πÜλι απü το 1819 Ýως το 1821. Το 1ο τυπογραφεßο θα ιδρυθεß στη ΚÝρκυρα το 1798 και θα λειτουργÞσει, με διÜφορες αλλαγÝς μÝχρι το 1817, Ýχοντας κυρßως δημüσιο χαρακτÞρα, δηλαδÞ δημοσιεýοντας τις ανακοινþσεις και τα διατÜγματα των εκÜστοτε κυβερνÞσεων.
     ΚατÜ τη περßοδο της γαλλοκρατßας των ΕπτανÞσων, πρþτοι οι δημοκρατικοß ΓÜλλοι του ΝαπολÝοντα που θα μεßνουν στο νησß το 1798 και το 1799, θα ιδρýσουν το τυπογραφεßο, στελεχþνοντÜς το με ΓÜλλους τεχνßτες τυπογρÜφους. Εκεßνη τη χρονιÜ, το 1798 θα τυπωθοýν στο τυπογραφεßο της ΚÝρκυρας ο Ὕμνος πατριωτικὸς τῆς ἙλλÜδας … πρὸς ξαναπüκτησι τῆς Ἐλευθερßας του ΡÞγα, κι ο Ὕμνος εγκωμιαστικὸς πρὸς τὸν ΜποναπÜρτε του Χριστüφορου Περραιβοý. Τη περßοδο που τα Ιüνια νησιÜ θα αποτελÝσουν την ΕπτÜνησο Πολιτεßα (1799-1807), το τυπογραφεßο θα το διευθýνει στο μεγαλýτερο διÜστημÜ του, ο Διονýσης Σαραντüπουλος. ΠαραγγÝλνονται νÝα τυπογραφικÜ στοιχεßα απü τη Βενετßα κι ο Σαραντüπουλος πηγαßνει στη ΤεργÝστη για να βελτιþσει τις γνþσεις του στη στοιχειοθεσßα. Απü το 1807 μÝχρι το 1814 üταν την εξουσßα στα ΕπτÜνησα θα αναλÜβουν οι αυτοκρατορικοß τþρα ΓÜλλοι, το τυπογραφεßο θα εκσυγχρονιστεß, τη διεýθυνση θα αναλÜβει ο διÜσημος Ιταλüς τυπογρÜφος Pasquale Gambardella και θα μεταφερθεß σε κτßριο που χτßστηκε ειδικÜ για να το στεγÜσει. ¼ταν οι ¢γγλοι θα κυβερνÞσουν τα Ιüνια νησιÜ τη περßοδο 1814-1817, θα διορßσουν τον Ζακýνθιο τυπογρÜφο ΔημÞτριο Ζερβü διευθυντÞ του τυπογραφεßου. Απü το 1897 μÝχρι το 1817 το τυπογραφεßο θα εκδþσει 175 τßτλους, ανÜμεσα στα οποßα 3 σχολικÜ εγχειρßδια, 5 θρησκευτικοý περιεχομÝνου βιβλßα και 65 λογοτεχνικÜ κι επιστημονικÜ συγγρÜμματα, ενþ τα υπüλοιπα περιλαμβÜνουν εκδüσεις της εκÜστοτε εξουσßας üπως νüμους, διατÜγματα, συντÜγματα (μονüφυλλα), εφημερßδες και βιβλßα σε 4 γλþσσες: ιταλικÜ, ελληνικÜ, γαλλικÜ κι αγγλικÜ. Απü τις ελληνικÝς εκδüσεις σημαντικÝς εßναι η ΡομÝηκη γλüσα του ΓιÜννη ΒηλαρÜ, και τα ΛυρικÜ του ΑθανÜσιου Χριστüπουλου το 1814.
     Η ΖÜκυνθος απÝκτησε δικü της τυπογραφεßο το 1809, üταν την κατÝλαβαν οι ¢γγλοι και μετÜ και το 1813 αποφασßζεται η Ýκδοση του 15Þμερου ενημερωτικοý φýλλου Ἐφημερὶς τῶν Ἰωνικῶν ἘλευθερωμÝνων ΝÞσων. Απü το 1814 και μετÜ, το τυπογραφικü υλικü κι οι τυπογρÜφοι μετεγκαταστÜθηκαν στη ΚÝρκυρα και το ζακυνθινü τυπογραφεßο Ýκλεισε. ΚατÜ τη διÜρκεια της λειτουργßας του, απü το 1810 Ýως το 1817 εξÝδωσε 53 διαφορετικοýς τßτλους βιβλßων. Βραχýχρονα τυπογραφεßα στÞθηκαν στις Κυδωνßες (Αúβαλß) της ΜικρÜς Ασßας, και στη Χßο. Στις Κυδωνßες το τυπογραφεßο λειτοýργησε στα πλαßσια του διÜσημου σχολεßου της πüλης απü το 1819 Ýως το 1821, που οι βιαιοπραγßες των Τοýρκων στη πüλη, εξαιτßας της ελληνικÞς επανÜστασης, το κατÝστρεψαν.
     Ο διÜσημος ΓÜλλος τυπογρÜφος και φιλÝλληνας, Ambroise Firmin Didot, ο Διδüτος, επισκεπτüμενος τη ΜικρÜ Ασßα το 1816 και 1817 γνωρßστηκε με τον διευθυντÞ του σχολεßου Θεüφιλο ΚαÀρη. ¸τσι οι υπεýθυνοι της Ακαδημßας αποφÜσισαν να στεßλουνε το νεαρü φÝρελπι μαθητÞ της Ακαδημßας, Κωνσταντßνο Τüμπρα στο Παρßσι -με Ýξοδα της πλοýσιας οικογÝνειας των Κυδωνιþν του ΕμμανουÞλ ΣαλτÝλλι- για να μÜθει την αλληλοδιδακτικÞ μÝθοδο διδασκαλßας και τη τυπογραφικÞ τÝχνη στο τυπογραφεßο του Διδüτου. Ο Τüμπρας γýρισε στη πüλη του το 1818 φÝρνοντας τα ελληνικÜ τυπογραφικÜ στοιχεßα και Ýνα πιεστÞριο απü τον Διδüτο, το οποßο κι εγκατÝστησε σ' Ýνα χþρο στην αυλÞ της εκκλησßας ΟρφανÞ ΠαναγιÜ, πÜλι με Ýξοδα των γιþν του ΧατζÞ ΠαρασκευÜ ΣαλτÝλλι. Μαζß με τον Τüμπρα δοýλευε κι ο Κωνσταντßνος Δημßδης μετÝπειτα τυπογρÜφος στην απελευθερωμÝνη ΕλλÜδα, üπως κι ο ßδιος ο Τüμπρας εξÜλλου και μαζß θα συστÞσουν το 1828 το 1ο ιδιωτικü τυπογραφεßο στο Ναýπλιο. Το τυπογραφεßο λειτοýργησε απü το 1819 ως τις 3 Ιουνßου 1821. Το 1ο Ýντυπο που εξÝδωσε το 1819, Þταν Ýνα ποßημα σε μονüφυλλο, μια ωδÞ της Ευανθßας ΚαÀρη προς τον μητροπολßτη ΕφÝσου Διονýσιο ΚαλλιÜρχη, ο οποßος υποστÞριζε ηθικÜ κι οικονομικÜ την Ακαδημßα και το τυπογραφεßο της.
     Το τυπογραφεßο της Χßου λειτοýργησε κι αυτü στο ßδιο διÜστημα, 1819- 1821, ýστερα απü προτροπÞ του ΚοραÞ, που Þθελε η γενÝτειρÜ του να πρωτεýσει στην ßδρυση τυπογραφßας στον ελληνικü χþρο üπως φαßνεται απü το παρακÜτω απüσπασμα επιστολÞς που Ýστειλε ο ΚοραÞς στους Χιþτες: "…ΑγαθÞ τýχη …καλüν üτι μÝλλεις να κηρýξεις την τυπογραφßα της πατρßδος . Εßπε τους επιτρüπους να γρÜψωσι προς τους εκεß να τυπþσωσι χωρßς αναβολÞν μικρüν τι, ο,τι κι αν Þναι μÝρος Þ τεμÜχιον συγγραφÝως τινüς χρÞσιμον εις το ΓυμνÜσιον …τοýτο σε λÝγω, διüτι προς το τÝλος του παρüντος μηνüς αναχωρεß εδþ(απü το Παρßσι) ο Γραικüς τυπογρÜφος των Κυδωνιþν (Κ. Τομπρας) οπλισμÝνος με χαρακτÞρες και το ευτυχÝστερον με την τÝχνη üχι μüνο να το συνθÝτει, αλλÜ και να τους εξαναχýνει üταν τριφθþσι…" Το τυπογραφεßο εξÝδωσε 8 βιβλßα, üλα για σχολικÞ χρÞση για υποβοÞθηση των μαθημÜτων της ΣχολÞς της Χßου.
     Ο Τýπος με τη μορφÞ της Ýκδοσης εφημερßδων ενεργοποιÞθηκε απü την αρχÞ του ξεσπÜσματος της ΕπανÜστασης. Πρþτα απü üλα και πριν καν φτÜσει τυπογραφικüς εξοπλισμüς στην ΕλλÜδα, Ýκαναν την εμφÜνισÞ τους -για μικρü χρονικü διÜστημα- οι χειρüγραφες εφημερßδες. Γνωρßζουμε την ýπαρξη 3 χειρüγραφων εφημερßδων: της εφημερßδας του Γαλαξειδßου, που ο ΣÜθας ανακÜλυψε Ýνα φýλλο της με ημερομηνßα 27 Μαρτßου 1821, της "Εφημερßδος ΑιτωλικÞς" που κυκλοφοροýσε -καλλßτερα αναπαραγüταν, μια που οι χειρüγραφες εφημερßδες, αφοý ο συντÜκτης συγκÝντρωνε τις πληροφορßες, τις Ýγραφε και μετÜ τις αντÝγραφε σε üσο περισσüτερα αντßτυπα μποροýσε, και ταξßδευαν αυτÜ αντιγραφüμενα απü üσους περισσüτερους γινüταν κι Ýτσι Ýφταναν κι εκτüς του τüπου συγγραφÞς τους, κυρßως στη Πελοπüννησο- τον Αýγουστο και το ΣεπτÝμβρη του 1821 στο Μεσολüγγι κι ο "Αχελþος" που Ýβγαινε απü το Βραχþρι (Αγρßνιο) το ΦλεβÜρη του 1822. Στο ελληνικü τυπογραφεßο του Ιασßου ο ΔημÞτριος ΥψηλÜντης τýπωσε τη προκÞρυξη με την οποßα ξεσÞκωνε το πληθυσμü για την Ýναρξη της ΕπανÜστασης. Στον ελληνικü χþρο δημιουργÞθηκαν Ýξι τυπογραφεßα: ΚαλαμÜτας-Κορßνθου (1821-1822), Μεσολογγßου (1823-1826), Ψαρþν (1824), ¾δρας (1824-1827), Αθηνþν (1825-1826) και Διοßκησης (1825-1827) απü τα οποßα τυπþθηκαν συνολικÜ 50 διαφορετικÜ βιβλßα-φυλλÜδια, 216 μονüφυλλα και 7 ελληνüγλωσσες και ξενüγλωσσες εφημερßδες. ΣημαντικÞ η συνεισφορÜ των φιλελλÞνων και των φιλελληνικþν κομιτÜτων αφοý αυτοß συνεισÝφεραν κατÜ το πλεßστον τα πιεστÞρια, τα τυπογραφικÜ στοιχεßα και το χαρτß για τις εκδüσεις, δοýλεψαν σαν συντÜκτες και σαν τυπογρÜφοι.
     Ο Δ.ΥψηλÜντης κατ' αρχÜς, θα φÝρει μαζß του απü τη ΤεργÝστη στη ΚαλαμÜτα, Ýνα τυπογραφικü πιεστÞριο που θα το εγκαταστÞσει σε Ýνα εγκαταλελειμÝνο τζαμß στην εßσοδο του ΚÜστρου. Το τυπογραφεßο, που σε λßγους μÞνες θα μεταφερθεß στη Κüρινθο, θα δουλευτεß απü τον Κωνσταντßνο Τüμπρα κι Απüστολο Νικολαúδη, τυπογρÜφους απü τις Κυδωνßες που θα Ýρθουνε στη Πελοπüννησο ýστερα απü τη καταστροφÞ της πüλης. Με αυτüν τον εξοπλισμü, θα βγει η πρþτη -τυπικÜ- ελληνικÞ εφημερßδα στο απελευθερωμÝνο κρÜτος, η "ΣÜλπιγξ ΕλληνικÞ " που θα τυπþσει μüνο 3 τεýχη. Επßσης θα εκδοθοýνε βιβλßα-φυλλÜδια με το "Προσωρινüν πολßτευμα της ΕλλÜδας" αλλÜ και μονüφυλλα με προκηρýξεις και διαταγÝς της Διοßκησης.
     Στο τυπογραφεßο της ¾δρας, με το πιεστÞριο που Ýστειλε ο ΓÜλλος φιλÝλληνας τυπογρÜφος Didot, θα κυκλοφορÞσει η εφημερßδα "Ο Φßλος του Νüμου" απü τον Ιταλü ΙωσÞφ ΚιÜππε και με τυπογρÜφους τον Τüμπρα, τον Βαρüτση, και τον Δημßδη. Το τυπογραφεßο της ¾δρας εξÝδωσε συνολικÜ 13 βιβλßα και φυλλÜδια νομικοý, πολιτικοý, εκπαιδευτικοý και λογοτεχνικοý περιεχομÝνου και 43 μονüφυλλα με διακηρýξεις και ανακοινþσεις.
     Στο Μεσολüγγι τη πρωτοβουλßα για ßδρυση εφημερßδας θα την πÜρει ο Ελβετüς φιλÝλληνας ΙωÜννης ΙÜκωβος ΜÜγερ που με τυπογρÜφο τον ΔημÞτριο ΜεσθενÝα και με πιεστÞρια που θα φÝρει ο συνταγματÜρχης ΣτÜνχοπ απü το Λονδßνο εκ μÝρους της ΦιλελληνικÞς επιτροπÞς του Λονδßνου θα εκδþσει την εφημερßδα "ΕλληνικÜ ΧρονικÜ", 11 βιβλßα και 9 μονüφυλλα.



     Το τυπογραφεßο που ιδρýθηκε στην ΑθÞνα, με πιεστÞριο του συνταγματÜρχη ΣτÜνχοπ απü την Αγγλßα, θα χρειαστεß αρκετÝς φορÝς να αλλÜξει τüπο λειτουργßας εξαιτßας της πολεμικþν γεγονüτων που λÜμβαναν χþρα και θα εκδþσει την "Εφημερßδα των Αθηνþν" με αρχισυντÜκτη τον Γεþργιο Ψýλλα. Ακüμα εκδüθηκαν 4 βιβλßα και 9 μονüφυλλα καθþς και ποιÞματα του ΑθανÜσιου Χριστüπουλου, τα ΛυρικÜ και ΒακχικÜ το μοναδικü δεßγμα λογοτεχνικÞς παραγωγÞς εκεßνα τα χρüνια.
     Το τυπογραφεßο της Διοßκησης πÜλι εγκαταστÜθηκε κατ’αρχÜς στο Ναýπλιο Ýχοντας κι Ýνα καινοýριο λιθογραφικü πιεστÞριο στον εξοπλισμü του καθþς κι Ýνα 2ο που θα αγορÜσει η ΕλληνικÞ Διοßκηση απü το Παρßσι, και θα ορßσει διευθυντÞ τον Παýλο Πατρßκιο και 1ο τυπογρÜφο το Κωνσταντßνο Τüμπρα. Στις 7 Οκτþβρη 1825 θα εκδοθεß η "ΓενικÞ Εφημερßς της ΕλλÜδος", με αρχισυντÜκτη το Θεüκλητο Φαρμακßδη. Το τυπογραφεßο θα ακολουθεß τις αλλαγÝς Ýδρας της ΔιοικητικÞς ΕπιτροπÞς κι Ýτσι θα μεταφερθεß απü Ναýπλιο στην Αßγινα απü εκεß στο Πüρο, πßσω στο Ναýπλιο και ξανÜ στην Αßγινα. Ο Φαρμακßδης θα αποχωρÞσει και θα αναλÜβουνε τη θÝση του, διαδοχικÜ ο Πατρßκιος, ο Χρυσßδης κι ο ΜεσθενÝας. Το τυπογραφεßο θα εκδþσει και 18 βιβλßα-φυλλÜδια και 125 μονüφυλλα. ΑνÜμεσα στις Üλλες θα κυκλοφορÞσουν και 2 εφημερßδες αποκλειστικÜ ιδιωτικÞς πρωτοβουλßας, ο "Απüλλων" του ΑναστÜσιου Πολυζωßδη στην ¾δρα κι η "ΑνεξÜρτητος Εφημερßς της ΕλλÜδας" του ΠαντελÞ Π. ΠαντελÞ πÜλι στην ¾δρα.
     Η ιστορßα της τυπογραφßας στο νεοελληνικü κρÜτος αρχßζει με την απελευθÝρωση σημαντικοý τμÞματος της ΕλλÜδας και με την Üφιξη του ΙωÜννη Καποδßστρια ως 1ου ΚυβερνÞτη της ΕλλÜδος και τη δημιουργßα της ΕλληνικÞς Πολιτεßας οπüτε νÝες γραφειοκρατικÝς και διοικητικÝς ανÜγκες αýξησαν τη χρÞση των τυπογραφεßων, και πολλαπλασßασαν τυπογραφεßα και τυπογρÜφους. ΔιατÜγματα, προκηρýξεις, ανακοινþσεις, σχÝδια νüμου αλλÜ κυρßως σχολικÜ εγχειρßδια και βιβλßα που Ýπρεπε να τυπþνονται για τις ανÜγκες της Παιδεßας, Þτανε τα 1α προúüντα αυτþν των τυπογραφεßων.ΚατÜ τη διÜρκεια της διακυβÝρνησης απü τον Καποδßστρια, η Τυπογραφßα της ΔιοικÞσεως, μετονομÜστηκε σε ΕθνικÞ Τυπογραφßα για να αλλÜξει σε ΒασιλικÞ Τυπογραφßα με την Ýλευση του ¼θωνα.


     ΤυπογραφικÜ κÝντρα, το Ναýπλιο, η Αßγινα, η Σýρος και η ¾δρα.
     Με την μεταφορÜ της πρωτεýουσας στην ΑθÞνα το 1834 και με εξοπλισμü τα 4 τυπογραφικÜ πιεστÞρια που δþρισε στους ¸λληνες το Φιλελληνικü ΚομιτÜτο του Λονδßνου, στÞθηκε η ΒασιλικÞ Τυπογραφßα σε ιδιüκτητο κτßριο επß της οδοý Σταδßου. ΠαρÜλληλα οι ιδιþτες τυπογρÜφοι που αποφÜσισαν να επιχειρÞσουν σε αυτüν τον τομÝα Üρχισαν να μεταφÝρονται σταδιακÜ κι αυτοß στην ΑθÞνα. ΜεγÜλοι τυπογραφικοß οßκοι της εποχÞς, αυτüς του ΑντρÝα ΚορομηλÜ και του Κωνσταντßνου ΓκαρμπολÜ, μονοπωλοýν σχεδüν την Ýκδοση και πþληση των σχολικþν βιβλßων και κατÜ συνÝπεια και την αγοραστικÞ μερßδα. Οι ¸λληνες αρχßζουν να ακολουθοýν κατÜ πüδας τις βελτιþσεις της τυπογραφικÞς τÝχνης που πραγματοποιοýνται σε Ευρþπη κι ΑμερικÞ κι εκσυγχρονßζουν κατÜ διαστÞματα τον εξοπλισμü τους. Η παραγωγÞ βιβλßων αναπτýσσεται καθþς και η Ýκδοση βιβλßων και περιοδικþν. Απü το 1800 εξÜλλου σε ευρωπαúκü και παγκüσμιο επßπεδο οι τεχνολογικÝς εξελßξεις στον τυπογραφικü τομÝα Ýρχονται η μßα πßσω απü την Üλλη. Η διÜδοση των εφημερßδων, με τις τερÜστιες κυκλοφορßες που δημιοýργησε, ανÜγκασε τους επιστÞμονες και τεχνικοýς να βροýνε λýσεις για να μπορÝσει το απλü επßπεδο ξýλινο πιεστÞριο, να ανταποκριθεß στην üλο κι αυξανüμενη ζÞτηση. Μια σειρÜ απü μικρÝς και μεγÜλες βελτιþσεις και καινοτομßες ακολοýθησαν για να καταλÞξουμε απü τα μολýβδινα τυπογραφικÜ στοιχεßα του 18ου στα pixel του 20ου. Η ΕλλÜδα, πÜντα με μεγÜλο ενδιαφÝρον για οτιδÞποτε νÝο, ενσωμÜτωσε γρÞγορα τις καινοýριες τεχνικÝς Ýτσι þστε να μπορÝσει να συμβαδßσει με τη σýγχρονη πραγματικüτητα. Και επιτÝλους, στο τÝλος της δεκαετßας του 1980, θα δημιουργηθεß κι η πρþτη ελληνικÞ γραμματοσειρÜ απü ¸λληνα, 513 χρüνια μετÜ απü τον ΔημÞτριο ΔαμιλÜ.


           Το Εθνικü Τυπογραφεßο στη Σταδßου το 1836

     Το επßσημο üργανο των Εθνοσυνελεýσεων και της Διοßκησης, η Τυπογραφßα της ΔιοικÞσεως (1825-1827) εγκαταστÜθηκε στην Αßγινα, üπου μεταφÝρθηκε και η Ýδρα της Διοßκησης και ονομÜστηκε ΕθνικÞ Τυπογραφßα (1828-1833). Ο κυβερνÞτης Καποδßστριας μετακÜλεσε απü το Παρßσι τον Γεþργιο Αποστολßδη ΚοσμητÞ για να την διευθýνει, με υποδιευθυντÞ το Παýλο Πατρßκιο. Η ΕθνικÞ Τυπογραφßα της Αßγινας τýπωσε τη ΓενικÞ Εφημερßδα της ΕλλÜδας το 1828-1830, την Αιγιναßα, εφημερßδα "φιλολογικÞ, επιστημονικÞ και τεχνολογικÞ" το 1831 και μερικÜ βιβλßα για σχολικÞ χρÞση κυρßως. Τüτε (1830) εκδßδεται και το πρþτο εν ΕλλÜδι βιβλßο μουσικÞς διδασκαλßας, η ΣυνοπτικÞ γραμματικÞ εßτε (sic) στοιχειþδεις αρχαß της ΜουσικÞς μετÜ προσαρμογÞς εις την κιθÜραν του ΝικολÜου ΦλογαÀτη.
     ¼ταν η Ýδρα της κυβÝρνησης μεταφÝρθηκε στο Ναýπλιο, τον ΣεπτÝμβρη του 1830, την ακολοýθησε κι Ýνα τμÞμα της ΕθνικÞς Τυπογραφßας. Αυτü το τμÞμα τýπωνε τη ΓενικÞ Εφημερßδα για το 1830-1832, που Üλλαξε το τßτλο της σε ΕθνικÞ Εφημερßς το 1832-1833, που ξανÜ Üλλαξε το τßτλο της σε Εφημερßς της ΚυβερνÞσεως 1833-1834, το περιοδικü ΑθηνÜ "Þτοι ανÜλεκτα οικονομικÜ και περß εφευρÝσεων" του Γεþργιου Χρυσßδη και 15 περßπου βιβλßα. Η ΕθνικÞ Τυπογραφßα συγκεντρþνει τελικÜ και τα δυο τμÞματÜ της στο Ναýπλιο το 1833 ενþ το 1834 μετακομßζει -οριστικÜ αυτÞ τη φορÜ-στην ΑθÞνα, και μετονομÜζεται σε ΒασιλικÞ Τυπογραφßα (1833-1862) σε κτßριο που χτßστηκε ειδικÜ για να στεγÜσει τον εξοπλισμü. Απü το τυπογραφεßο της ΕθνικÞς Τυπογραφßας στο Ναýπλιο εξεδüθη το 1831 το ποßημα του ΑλÝξανδρου Ρßζου ΡαγκαβÞ ΔÞμος και ΕλÝνη, καθþς φυσικÜ κι üλα τα διοικητικÜ Ýντυπα.
     Ταυτüχρονα η ιδιωτικÞ τυπογραφßα στο Ναýπλιο αναπτýχθηκε πρþτα απü üλους απü τον περισσüτερο ειδÞμονα Κωνσταντßνο Τüμπρα, ο οποßος, σε συνεργασßα με τον Κωνσταντßνο Δημßδη, ßδρυσε το πρþτο ιδιωτικü τυπογραφεßο το 1828. Απü το τυπογραφεßο αυτü Ýχουν διασωθεß μüνον δýο εκδüσεις: η ΑριθμητικÞ του Διονυσßου Πýρρου κι η Περßληψις του Ευαγγελßου του Νικηφüρου Νικητüπουλου. Η συνεργασßα Τüμπρα-Δημßδη δεν μακροημÝρευσε και το 1829 Ýχουμε τη συνεργασßα του Τüμπρα με τον Κωνσταντßνο Ιωαννßδη και τον Γεþργιο ΜελισταγÞ που κατÝληξε στην ßδρυση τυπογραφεßου που θα λειτουργÞσει μÝχρι το 1833. Το τυπογραφεßο θα εκδþσει 12 τßτλους βιβλßων, απü τους οποßους οι 10 εßναι εκτÝλεση παραγγελιþν Üλλων κι üχι Ýκδοση δικÞ τους. ΔικÞ τους Ýκδοση εßναι το ΣυλλογÞ μαθημÜτων ελληνικþν εκ διαφüρων συγγραφÝων συλλεχθÝντων χÜριν της νεολαßας παρÜ Κωνσταντßνου Τüμπρα το 1829, που θα επανεκδþσουνε το 1832, Ýνα βιβλßο για τη σχολικÞ αγορÜ που Ýκανε τα πρþτα της βÞματα εκεßνον τον καιρü.
     Ωστüσο, η μακροβιüτερη κι ευτυχÝστερη τυπογραφικÞ συνεργασßα εßναι του Τüμπρα με τον Κ. Ιωαννßδη κι η λειτουργßα του τυπογραφικοý οßκου "Ο ΚÜδμος", που θα ιδρυθεß το 1833 και θα κρατÞσει ως το θÜνατο του Τüμπρα το 1846. Απü κει και πÝρα ο Ιωαννßδης θα συνεχßσει μüνος, μÝχρι και το δικü του θÜνατο το 1879. ΑυτÞ η τυπογραφßα üντας ιδιαßτερα δραστÞρια, τýπωσε βιβλιογραφικü κατÜλογο των εκδüσεων της, λειτοýργησε αναγνωστÞριο για το κοινü και βιβλιοπωλεßο με δυνατüτητα παραγγελßας–παραλαβÞς βιβλßων, διεκπεραßωνε üλες τις τυπογραφικÝς ανÜγκες του ΔÞμου ΝαυπλιÝων και των αρχþν της Επαρχßας και του Νομοý. Στο Ναýπλιο αυτÜ τα χρüνια λειτοýργησαν 6 ακüμα -εκτüς του Τüμπρα- τυπογραφεßα ιδιωτικÜ που τýπωσαν 35 τßτλους βιβλßων, τα οποßα απü το 1836 θα μεταφερθοýν στην ΑθÞνα. Η ανÜπτυξη της τυπογραφßας στο Ναýπλιο αντικατοπτρßζεται στους αριθμοýς: συγκεκριμÝνα το 1828 τυπþνονται 2 μüνο βιβλßα στο Ναýπλιο (Ýνα σχολικü, κι Ýνα εκκλησιαστικü) και 1 εφημερßδα ενþ το 1833 οι εφημερßδες Ýχουνε φτÜσει στις 7 και τα βιβλßα, τα 15 (εξαιρουμÝνων μονüφυλλων και τα της διοικÞσεως).
     Στην Αßγινα η εκδοτικÞ κßνηση δημιουργÞθηκε χÜρη στην ýπαρξη της ΕθνικÞς Τυπογραφßας που παρακßνησε ιδιþτες τυπογρÜφους να ιδρýσουν δικÜ τους τυπογραφεßα. ¸νας απü αυτοýς εßναι ο ΑντρÝας ΚορομηλÜς, που ξεκßνησε τη τυπογραφικÞ–εκδοτικÞ δραστηριüτητÜ του απü την Αßγινα, αφοý πρþτα Ýμαθε την τÝχνη στην ΕθνικÞ Τυπογραφßα, και μετÜ μετακüμισε στην ΑθÞνα για να αναδειχτεß Ýνας απü τους ισχυρüτερους τυπογρÜφους των επüμενων δεκαετιþν. Πριν το τυπογραφεßο μεταφερθεß στην ΑθÞνα το 1839, τýπωσε 29 τüμους, 14 Ýργων του Νεüφυτου Δοýκα, και ακüμα 9 βιβλßα διαφüρου περιεχομÝνου. Στην Αßγινα, δραστηριοποιεßται κι ο εκδüτης της εφημερßδας ΑνεξÜρτητος Εφημερßς της ΕλλÜδος για το διÜστημα 1828-1829, ΠαντελÞς Κ. ΠαντελÞς. Ο ΠαντελÞς εßχε ξεκινÞσει την εφημερßδα του απü την ¾δρα, το 1827 κι üταν μεταφÝρθηκε στην Αßγινα, το 1828 ανÝλαβε και κÜποιες τυπογραφικÝς εργασßες για λογαριασμü της Διοßκησης, καθþς και την Ýκδοση 4 βιβλßων.



     Αν και στην Ερμοýπολη της Σýρου, το 1828 τυπþθηκαν 2 βιβλßα, μια μαγειρικÞ και μια μετÜφραση της Φαßδρας του Ρακßνα, χωρßς üμως να αναφÝρουν üνομα τυπογραφεßου, το πρþτο επþνυμο τυπογραφεßο που δραστηριοποιÞθηκε εκεßνη την εποχÞ Þταν του Σφοßνη, το 1830, ενüς δασκÜλου που Þρθε απü τη ΣÜμο κι Ýστησε Ýνα μικρü τυπογραφεßο στη σημερινÞ Πλατεßα Μιαοýλη. Το τυπογραφεßο του Þταν μικρüτατο και το δοýλευαν μüνο 2 Üτομα, αυτüς κι Ýνας τυπογρÜφος απü τη Χßο. Το 1831 προστÝθηκε και το τυπογραφεßο των Ν. Γραβινοý και Ι. ΓαρουφαλλÞ. Απü αυτü το τυπογραφεßο θα προÝλθει Ýνα απü τα 1α σχολικÜ εγχειρßδια αριθμητικÞς, του Γεþργιου ΠαπÜ Σταματßου ΧαρτουλÜρη, το ΑπÜνθισμα ΑριθμητικÞς που εξεδüθη το 1831. Απü το τυπογραφεßο αυτü, üταν η επιχεßρηση θα πουληθεß στον ΙωÜννη ΛεκÜτη, θα προÝλθει ο εξοπλισμüς του 1ου τυπογραφεßου που θα λειτουργÞσει στη ΣÜμο απü το 1832.
     ΣυνοπτικÜ η βιβλιοπαραγωγÞ στο ελληνικü κρÜτος (εκτüς απü μονüφυλλα και διοικητικοý περιεχομÝνου) την περßοδο 1828-1833 Þταν η εξÞς:

1828: 21
1829: 24
1830: 14
1831: 31
1832: 21
1833: 23

     Στα εδÜφη με ¸λληνες που δεν ανÞκουν ακüμα τüτε στο ελληνικü κρÜτος, τα ΕπτÜνησα και συγκεκριμÝνα η ΚεφαλλονιÜ, η ΖÜκυνθος κι η ΚÝρκυρα Ýχουν Þδη τυπογραφικÞ παραγωγÞ ενþ κι ομογενειακÝς τυπογραφικÝς επιχειρÞσεις δραστηριοποιοýνται στη Σμýρνη, στη Πüλη, στη Θεσσαλονßκη, στα ΧανιÜ, στα ΙωÜννινα και στη ΣÜμο. Με την Üφιξη του βασιλιÜ ¼θωνα, και τη μεταφορÜ της πρωτεýουσας στην ΑθÞνα, χτßζεται στην οδü Σταδßου και Σανταρüζα, το κτßριο που θα στεγÜσει την "ΒασιλικÞ Τυπογραφßα και Λιθογραφßα". ΜÝχρι το 1838 η βασιλικÞ τυπογραφßα διÝθετε τα 3 βασικÜ τμÞματα, της τυπογραφßας, λιθογραφßας και χυτηρεßου τυπογραφικþν στοιχεßων. Το προσωπικü εκεßνη την εποχÞ Þταν 37 Üτομα κι ο εξοπλισμüς περιλÜμβανε, 1 ταχυπιεστÞριο, 3 ξýλινα πιεστÞρια, 6 σιδερÝνια πιεστÞρια, 1 ξýλινο στιλβþματος, 2 ξýλινα διορθþσεων, 8 λιθοτυπωτÞρια και 4 χυτÞρια στοιχεßων. Ο 1ος διευθυντÞς της λιθογραφßας υπÞρξε ο Βαυαρüς A.Forster, με 1ο διευθυντÞ της τυπογραφßας τον Γ. Απ. ΚοσμητÞ. Τα ιδιωτικÜ τυπογραφεßα ακολουθοýν τη ΒασιλικÞ Τυπογραφßα, στη πρωτεýουσα του νÝου κρÜτους και εδþ επικεντρþνεται η εκδοτικÞ παραγωγÞ.
     ΚατÜ τη περßοδο 1834-1838 υπÜρχουν 11 τυπογραφεßα σε üλο το ελληνικü κρÜτος ενþ μια δεκαετßα αργüτερα το 1848 υπÜρχουν 30.
¼λα τα τυπογραφεßα στην ΑθÞνα της περιüδου αυτÞς, επιζοýνε τυπþνοντας παραγγελßες πελατþν τους -συγγραφÝων κι üχι εκδßδοντας οι ßδιοι βιβλßα για λογαριασμü τους. ¼ταν κÜποτε εξÝδιδαν οι ßδιοι Ýνα βιβλßο, Ýγραφαν οπωσδÞποτε στο εξþφυλλο üτι τυπþθηκε "ιδßοις αναλþμασι". ¢λλη μορφÞ παραγωγÞς βιβλßου Þταν με το σýστημα των συνδρομητþν. Ο συγγραφÝας αναλÜμβανε να φÝρει τους ανθρþπους που προαγüραζαν το βιβλßο και το παραλÜμβαναν üταν εκδιδüταν. ΜÜλιστα αυτοß οι συνδρομητÝς που εßχαν στην ουσßα θÝση χορηγþν, συνÞθως προβÜλλονταν κι ευχαριστοýνταν στις τελευταßες σελßδες των βιβλßων. Οι συγγραφεßς που üντας τυχεροß βρßσκανε χορηγοýς, συνÞθως πλοýσιους ¸λληνες του εξωτερικοý, τυπþνανε τα βιβλßα τους απαλλαγμÝνοι απü το οικονομικü Üγχος. Στο καινοýριο κρÜτος, αυτÞ τη κατÜσταση θα την αλλÜξει κυρßως η εμφÜνιση του σχολικοý βιβλßου κι οι συνακüλουθες αλλαγÝς που θα φÝρει στις αναγνωστικÝς συνÞθειες των ¸λλÞνων.
     Το σχολικü βιβλßο θα αποτελÝσει τη ραχοκοκαλιÜ των εκδüσεων των μεγÜλων τυπογραφεßων. Με τη σýσταση εκπαιδευτικοý συστÞματος απü τον Καποδßστρια, αναδýθηκε μια καινοýρια αγορÜ, που με τον σταθερÜ αυξανüμενο μÝγεθüς της αποτÝλεσε πεδßο σκληροý ανταγωνισμοý και δημιοýργησε τη πρþτη, μεγÜλη δομÞ συστηματικÞ διακßνησης βιβλßων. Οι 5.000 χιλιÜδες του 1830, Ýφτασαν τους 80.000 το 1879, και τους 150.000 γýρω στα 1887. Το κρÜτος αφοý για μια μικρÞ περßοδο απü το 1836 ως το 1838 προσπÜθησε να μονοπωλÞσει τη παραγωγÞ βιβλßων, αλλÜ εγκατÝλειψε τη προσπÜθεια και λüγω αδυναμßας παραγωγÞς αλλÜ κυρßως λüγω των πιÝσεων των ιδιωτþν τυπογρÜφων. ΣημαντικÜ τυπογραφεßα της εποχÞς Þταν: του ¢γγελου Αγγελßδη απü το 1835 μÝχρι το 1856, του ΡÜλλη απü το 1835 Ýως το 1847, του Στυλιανοý Κ. Βλαστοý 1837-1900, και του Κ. ΑντωνιÜδη απü το 1839 Ýως το 1893. 1ος ωστüσο τυπογρÜφος στην ΑθÞνα εßναι ο Γιþργος ΠολυμÝρης που εγκατÜστησε τυπογραφεßο στην ΑθÞνα το 1834 και το λειτοýργησε μÝχρι το 1838. Το 1838 απü το τυπογραφεßο του Νικüλαου Παπαδüπουλου τυπþνεται το πρþτο ελληνικü βιβλßο με εικüνες, τα ¢σματα ΠολεμιστÞρια, του Παναγιþτη ΤσοπανÜκου. Ο τυπογρÜφος -δουλεýοντας για το μερÜκι της ψυχÞς του κι üχι για το κÝρδος, αφοý üπως ομολογεß και ο ßδιος στη τελευταßα σελßδα του βιβλßου, η δαπÜνη για αυτÞ την Ýκδοση Þταν υπÝρογκη- Ýβαλε 1 σκßτσο του ποιητÞ και 3 εικüνες απü τον αγþνα του 1821.
     Οι σημαντικüτεροι τυπογρÜφοι του 19ου αιþνα πÜντως εßναι ο ΑνδρÝας ΚορομηλÜς κι ο Κωνσταντßνος ΓκαρμπολÜς. Ο ΚορομηλÜς Üνοιξε το τυπογραφεßο του το 1835 και το 1ο βιβλßο του που βγÞκε απü τα αθηναúκÜ πιεστÞρια του Þταν η Ανθολογßα Þ ΣυλλογÞ ασμÜτων ηρωικþν και ερωτικþν, το 1835 μια επιλογÞ ποιημÜτων του ΡÞγα, του ΒηλαρÜ, του Σολωμοý καθþς και δημοτικþν τραγουδιþν. Ο μεγαλýτερος αριθμüς των εκδüσεων του ΚορομηλÜ και των διαδüχων του, πÜνω απü 500 τßτλοι, εßναι σχολικÜ βιβλßα, συνταγμÝνα σýμφωνα με τα αναλυτικÜ προγρÜμματα του Υπουργεßου Παιδεßας. Η καλÞ ποιüτητα των εκδüσεων του κι οι καλÝς του σχÝσεις με τους ιθýνοντες βοÞθησαν στη διακßνηση των βιβλßων του στα σχολεßα αλλÜ και ξεσÞκωσαν και πλÞθος σχολßων εναντßον του. ΜετÜ το θÜνατü του, το τυπογραφεßο πÝρασε στα χÝρια της χÞρας του και των παιδιþν του, για να πουληθεß τελικÜ, στον ανερχüμενο αστÝρα των εκδüσεων της εποχÞς, ΑνÝστη Κωνσταντινßδη το 1884, μαζß με το μεγÜλο κτßριο που τη στÝγαζε στην οδοý Ερμοý 1.
     Ο Üλλος μεγÜλος τυπογρÜφος της εποχÞς Þταν ο Κωνσταντßνος ΓκαρμπολÜς, ξεκßνησε απü το ΒουκουρÝστι ως Ýμπορος και βιβλιοπþλης, μεταφÝρθηκε στη ΒιÝννη üπου εξÝδωσε κÜποια βιβλßα κι εγκαταστÜθηκε οριστικÜ στην ΕλλÜδα, το 1838 και δημιοýργησε τυπογραφικü κατÜστημα. Ο ΓκαρμπολÜς ιδρýει ολοκληρωμÝνη τυπογραφικÞ μονÜδα, üπως εξÜλλου κι ο ΚορομηλÜς, που περιλÜμβανε εκτüς απü το τυπογραφεßο, στοιχειοχυτÞριο, βιβλιοδετεßο και βιβλιοπωλεßο. Εκδßδει συλλογÝς ελληνικþν και γαλλικþν βιβλßων, παλιþν και νÝων, εκδßδει τη 10τομη Εγκυκλοπαßδεια των ελληνικþν μαθημÜτων, σχολικÜ βιβλßα κ.α. Παρüλα αυτÜ, η επιχεßρησÞ του,-πÜρα πολý μεγÜλη για τα ελληνικÜ δεδομÝνα- δεν Þταν κερδοφüρος κι αντιμετþπιζε κατÜ καιροýς μεγÜλες δυσκολßες. Το 1850 χÜρις στο γιü του Κωνσταντßνου ΓκαρμπολÜ, ΜιλτιÜδη η Θεσσαλονßκη θα αποκτÞσει το 1ο της ελληνικü τυπογραφεßο. Το τυπογραφεßο μÝσα στους πρþτους μÞνες θα εκδþσει 7 βιβλßα. Το τυπογραφεßο υπü την ιδιοκτησßα του ΜιλτιÜδη ΓκαρμπολÜ θα λειτουργÞσει μüνο για Ýνα χρüνο και μετÜ θα το πουλÞσει στον ΚυριÜκο Δαρζηλοβßτη, που θα το λειτουργÞσει ως το 1867 üταν θα περÜσει στα χÝρια του Ν. ΒαγλαμαλÞ και Σßα, με την επωνυμßα "Η Μακεδονßα".
     Κοινü κτÞμα των ΕλλÞνων τυπογρÜφων γßνεται σε αυτÜ τα χρüνια η ξυλογραφßα κι η στερεοτυπßα. Η ξυλογραφßα, με τη μÝθοδο της ξυλογραφßας σε üρθιο ξýλο, Þταν ο τρüπος που τα βιβλßα, τα περιοδικÜ κι οι εφημερßδες κοσμοýσαν τα προúüντα τους με εικüνες, μÝχρι το 1890 που θα εμφανιστεß η τσιγκογραφßα. ΑυτÞ η μÝθοδος Üρχισε να διδÜσκεται στη ΣχολÞ Καλþν Τεχνþν απü το 1843 και πολλοß καλλιτÝχνες-ξυλογρÜφοι, υπηρÝτησαν τη τυπογραφßα τα επüμενα χρüνια. ¼σο για τη στερεοτυπßα, ο ΑνδρÝας ΚορομηλÜς εßναι ο 1ος που εισÞγαγε αυτÞ τη μÝθοδο στην ΕλλÜδα, απü το Παρßσι και το τυπογραφεßο των Ντιντü. Με τη μÝθοδο αυτÞ, ο τυπογρÜφος μπορεß να Ýχει στη διÜθεσÞ του, Ýτοιμες τις σελßδες για ανατýπωση βιβλßου χωρßς να χρειÜζεται να ξαναστοιχειοθετÞσει το κεßμενο απü την αρχÞ. Το 1837 ανοßγει στην ΑθÞνα και το 1ο στοιχειοχυτικü κατÜστημα στην ΕλλÜδα απü τον Κωνσταντßνο ΜηλιÜδη. Το 1859 μÜλιστα, ο ΜηλιÜδης τιμÜται με το αργυρü μετÜλλιο Α' τÜξης στη τυποχυτικÞ γιÜ διÜφορα εßδη κεφαλαßων και μικρþν τýπων, Þτοι στοιχεßων ελληνικþν τε και ρωμαúκþν και διÜφορα εßδη καλλωπισμÜτων τυπογραφικþν, συζευκτικþν και μεσοστßχων γραμμþν, κ.λπ, του τυποχυτηρßου του. Ο Κýριος Κ. ΜηλιÜδης εξÝχει των Üλλων ομοτÝχνων του κατÜ την ευθυγραμμßαν και την τυπομετρικÞν ακρßβειαν...
     Στον ΠειραιÜ, το 1838 σε μια πüλη μüλις 2000 κατοßκων, ο Ηλßας Χριστοφßδης, ιδρýει το 1ο τυπογραφεßο με την επωνυμßα "Η ΑγαθÞ Τýχη", και τον επüμενο χρüνο, το 1839 ξεκινÜ την Ýκδοση ενüς περιοδικοý, τον "Παιδαγωγü", το 1ο Ýντυπο της νεοελληνικÞς τυπογραφßας στον ΠειραιÜ. Το Ýντυπο εßχε ζωÞ μüνο λßγων μηνþν, αλλÜ ο εκδüτης-τυπογρÜφος συνÝχισε τη λειτουργßα του τυπογραφεßου με την Ýκδοση βιβλßων, τα οποßα τýπωνε για λογαριασμü των συγγραφÝων Þ των χορηγþν των βιβλßων üπως εξÜλλου γινüταν η βιβλιοπαραγωγÞ τüτε.
     Στη Σýρο το 1834 μεταφÝρεται στην Ερμοýπολη η "ΕλληνικÞ ΙεραποστολικÞ Εταιρεßα της ΑμερικÞς", του Ι.Ι. Ρüμπερτσον απü την ΑθÞνα. Απü το 1834 Ýως το 1838 θα τυπþσει στη Σýρο πÜνω απü 50 διαφορετικÜ βιβλßα και στη συνÝχεια η επιχεßρηση θα πουληθεß στον εκδüτη ΠαντελÞ Κ. ΠαντελÞ. Το 1835 εγκαθßσταται στη Σýρο κι ο Γεþργιος ΜελισταγÞς που εßχε μÜθει τη τÝχνη δουλεýοντας με τον Τüμπρα και το Νικολαúδη και συνεταιριζüμενος με τον Γ. Δημßδη δημιοýργησε κι αυτüς τυπογραφεßο ενþ το 1836 κι ο Γ. ΠολυμÝρης Üνοιξε τυπογραφεßο στη Σýρο. Το 1856 ο ΡενιÝρης Πρßντεζης θα λειτουργÞσει τυπογραφεßο εξοπλισμÝνο με τα πιο σýγχρονα μηχανÞματα, το οποßο υπολογßζεται üτι εκτýπωσε μÝχρι το 1900, 1200 περßπου βιβλßα. Το 1862 η Σýρος απÝκτησε και το 1ο της λιθογραφεßο, στο οποßο τυπþνονταν επισκεπτÞρια, επικεφαλßδες γραμμÜτων, καλλιγραφßες, χÜρτες και τßτλοι μετοχþν των ασφαλιστικþν εταιρειþν.
     Στην υπüλοιπη ΕλλÜδα, ενδεικτικÜ αναφÝρουμε üτι τη περßοδο 1828-1863 τυπþθηκαν: στο Ναýπλιο 150 τßτλοι, στη ΠÜτρα 100, στη Τρßπολη 25, στη ΚαλαμÜτα 15, στη ΚÝρκυρα 800, στη ΖÜκυνθο 300, στη ΚεφαλλονιÜ 200. Η ελληνικÞ εκδοτικÞ δραστηριüτητα στη διασπορÜ δε, μετροýσε: στη Βενετßα 600 διαφορετικοýς τßτλους για το ßδιο χρονικü διÜστημα, στη ΜÜλτα 150, στο Παρßσι 125, στο Λονδßνο 90, ΒιÝννη 90, ΒουκουρÝστι 90, στην Οδησσü 40, στη ΤεργÝστη 30, Λειψßα 30, Ιεροσüλυμα 25, ΠÝστη 20 και Μüναχο 20.
     Απü το 1865 δημιουργοýνται κι οι πρþτοι σýλλογοι για τη προστασßα των δικαιωμÜτων και των συμφερüντων των ανθρþπων του Τýπου üπως τη ΜετοχικÞ Εταιρεßα Εργατþν ΤυπογρÜφων ο "ΓουτεμβÝργιος", και ο "Εκατüγχειρ", ελληνικÞ τυπογραφικÞ εταιρεßα. Απü το 1880 κι επß των χρüνων του Χαρßλαου Τρικοýπη γßνονται κÜποιες αλλαγÝς στα εκδοτικÜ -κι üχι μüνο- πρÜγματα, που μας οδηγοýν στους σημερινοýς χρüνους. Ο ημερÞσιος και περιοδικüς τýπος αναπτýσσεται, κυκλοφοροýνε καθημερινÝς πλÝον εφημερßδες, εβδομαδιαßα περιοδικÜ κι η βιβλιοεκδοτικÞ δραστηριüτητα Ýχει οριστικÜ επικεντρωθεß στην ΑθÞνα. Το κÝντρο βÜρους εξακολουθεß να εßναι το σχολικü βιβλßο κι οι τυπογραφικÝς επιχειρÞσεις εκσυγχρονßζονται ακολουθþντας κατÜ πüδας τις τεχνολογικÝς εξελßξεις στο χþρο τους. Επßσης, τεßνουν üλο και περισσüτερο προς τον συγκεντρωτισμü, δηλαδÞ την ενσωμÜτωση και την εκτÝλεση üλων των σταδßων της Ýντυπης παραγωγÞς απü τους ßδιους, απü τον συγγραφÝα μÝχρι και τον βιβλιοπþλη, δημιουργþντας τους 1ους, με τα μÝτρα της εποχÞς, πραγματικÜ μεγÜλους εκδοτικοýς οßκους.
     Οι τεχνικÝς εξακολουθοýν να εξελßσσονται: Η ξυλογραφßα αντικαθßσταται σιγÜ-σιγÜ απü τη τσιγκογραφßα και τη φωτο-τσιγκογραφßα. Εδþ η πλÜκα ξýλου αντικαθßσταται απü τη πλÜκα τσßγκου, που Ýχει πιο μεγÜλη αντοχÞ για πιο πολλÜ τυπþματα και με τη κατÜλληλη χρÞση χημικþν οξÝων και τη διÜβρωση της πλÜκας τυπþνεται η εικüνα. Οι ξυλογρÜφοι γßνονται τþρα τσιγκογρÜφοι κι αργüτερα φωτο-τσιγκογρÜφοι, φωτογραφßζοντας πρþτα τα θÝματα που θα αποτýπωναν μετÜ.
     Στο Εθνικü Τυπογραφεßο, του οποßου η ονομασßα κατοχυρþνεται με νüμο του 1887 επß Τρικοýπη, ο εξηλεκτρισμüς της χþρας ωθεß στην ανανÝωση του εξοπλισμοý. Τα παλιÜ χειροκßνητα πιεστÞρια αντικαθßστανται με ηλεκτροκßνητα κι αναπτýσσεται η λιθογραφßα. Λειτουργεß γαλβανοπλαστεßο, üπου κατασκευÜζονται μεταλλικÜ καλοýπια (μÞτρες) για την παραγωγÞ ελληνικþν και γαλλικþν γραμμÜτων και χυτÞριο για τη χýτευση στοιχεßων, διαστßχων και γραμμþν.
     ΜετÜ τον ΚορομηλÜ τη σκυτÜλη θα πÜρει ο ΑνÝστης Κωνσταντινßδης, ο οποßος εßχε σπουδÜσει τη τυπογραφικÞ τÝχνη στη Γερμανßα. Ερχüμενος στην ΑθÞνα γýρω στο 1850 δοýλεψε στην αρχÞ ως μεταφραστÞς κι επιμελητÞς ξÝνων βιβλßων κι απü το 1860 διαδεχüμενος τον βιβλιοπþλη-εκδüτη Εμμ. Γεωργßου αποκτÜ τον 1ο δικü του εκδοτικü οßκο. Με την απüκτηση του οßκου των τÝκνων ΑνδρÝου ΚορομηλÜ το 1884 θα παραλÜβει το τελειüτερο εξοπλισμü της εποχÞς, ατμοκßνητα μηχανικÜ πιεστÞρια, χυτÞρια, στερεοτυπßα, βιβλιοδετεßο, βιβλιοπωλεßο και χαρτοπωλεßο και σχεδüν θα κυριαρχÞσει στην αγορÜ. Το ßδιο Ýτος θα κυκλοφορÞσει μια σειρÜ βιβλßων που θα τα ονομÜσει "Βιβλßα του Λαοý" Þ "ΒιβλιοθÞκη του Λαοý", μυθιστορÞματα και διηγÞματα κυρßως γαλλικÜ που στοιχßζοντας φθηνÜ μποροýν να τÝρψουν το λαü με αξιοπρÝπεια. Ο Κωνσταντινßδης εßναι ο 1ος που χρησιμοποßησε τις Ýγχρωμες λιθογραφßες για εικονογρÜφηση κι εντüς του κειμÝνου κι üχι μüνο για το εξþφυλλο. Αργüτερα θα εμπλουτßσει τις σειρÝς του, εκδßδοντας συλλογÝς λεξικþν, εκκλησιαστικþν, ιστορικþν και φιλολογικþν βιβλßων, üλα εκλαúκευμÝνα. Θα τυπþσει επßσης Βßους Αγßων, μαγειρικÞ, ονειροκρßτης, οδηγοýς καλÞς συμπεριφορÜς, καζαμßες, δημιουργþντας Ýτσι üλη αυτÞ τη λαúκÞ σειρÜ βιβλßων που θα φτÜσει μÝχρι και τις μÝρες μας. Προς το τÝλος της ζωÞς του, καταπιÜνεται να εκδþσει Ýνα κορυφαßο Ýργο, που το θεωρεß το στολßδι του οßκου του. Το λεξικü της Αρχαßας ελληνικÞς γλþσσας των Lidell και Scott. Ωστüσο ο θÜνατος του εκδüτη, το 1901, θα ακυρþσει αυτÞ την Ýκδοση. Το βιβλßο θα εκδοθεß τελικÜ το 1907 απü τον οßκο του Ι.Ν. ΣιδÝρη.
     Το 1875 στον ΠειραιÜ διαφημßζεται μια ολοκληρωμÝνη εκτυπωτικÞ εταιρεßα, "Ο Ποσειδþν", που περιλαμβÜνει στις εγκαταστÜσεις της δυο τυπογραφικÜ πιεστÞρια, βιβλιοπωλεßο, βιβλιοδετεßο και χαρτοπωλεßο, ενþ ταυτüχρονα εκδßδει και την ομþνυμη εφημερßδα, "Ο Ποσειδþν". Απü το 1880 και για τις επüμενες 2 10ετßες τις ανÜγκες της τοπικÞς κοινωνßας εξυπηρετοýνε 2 τυπογραφεßα κι Ýνα χρωμολιθογραφεßο (για εικüνες και χÜρτες). Απü τα τÝλη του 19ου αι. Þδη οι τυπογραφικÝς εξελßξεις εßναι ραγδαßες. Το ζητοýμενο, η αýξηση της παραγωγÞς εντýπων με παρÜλληλη πτþση του κüστους, επιτυγχÜνεται üλο και περισσüτερο. Στην ΕλλÜδα, οι εξελßξεις αυτÝς παρακολουθοýνται απü κοντÜ, και υιοθετοýνται πρüθυμα. Πρþτα απü üλα, τα καινοýρια περιστροφικÜ Þ κυλινδρικÜ ταχυπιεστÞρια εισÜγονται και στην ΕλλÜδα, αρχÞς γενομÝνης απü την εφημερßδα Ακρüπολις το 1888. Η ΑθηναúκÞ κοινωνßα θα μεßνει Ýκθαμβη απü το τερÜστιο μηχÜνημα που θα φÝρει ο ΒλÜσης Γαβριηλßδης, πρÜγμα που φαßνεται και απü την ονομασßα που του Ýδωσαν: μαμοýθ.
     Η εφεýρεση του Γερμανοαμερικανοý ¼τμαρ ΜÝργκεντÜλερ (Ottmar Mergenthaller), (1884) η λινοτυπικÞ μηχανÞ στοιχειοθεσßας, η οποßα αυξÜνει τη ταχýτητα και την ακρßβεια της στοιχειοθεσßας, θα πρωτοχρησιμοποιηθεß απü την εφημερßδα Εμπρüς του Δημητρßου ΚαλαποθÜκη, το 1900, ενþ θα ακολουθÞσουν κατÜ πüδας και οι εφημερßδες ΠρωινÞ, ΕσπερινÞ, Σκριπ, και σιγÜ-σιγÜ κι üλες τις Üλλες. Απü το 1924 το ειδικευμÝνο στοιχειοχυτÞριο του Εμμ. ΚαρπαθÜκη θα παρÜξει γραμματοσειρÝς λινοτυπßας. Το τυπογραφεßο της Εστßας, Κ.ΜÜισνερ-Ν.Καργαδοýρη, το 1894 θα εισÜγει 1ο τη τεχνικÞ της τσιγκογραφßας -που θα αντικαταστÞσει τη τεχνικÞ της ξυλογραφßας- στην Ýντυπη παραγωγÞ εικüνων. Ταυτüχρονα, απü το 1897 αρχßζει πÜλι απü το ßδιο τυπογραφεßο να χρησιμοποιεßται κι η τεχνικÞ της φωτολιθογραφßας. Εξαßρετο δεßγμα αυτÞς της νÝας τεχνικÞς εßναι το λεýκωμα που θα εκδþσει το Τυπογραφεßον της Εστßας, για λογαριασμü του ΒλÜση Γαβριηλßδη και της εφημερßδας του Ακρüπολις, Η ΕλλÜς κατÜ τους Ολυμπιακοýς αγþνας του 1896, ΠανελλÞνιον ΕικονογραφημÝνων Λεýκωμα. Το λεýκωμα, μεγÜλου μεγÝθους, με πλοýσια και καλλιτεχνικοý επιπÝδου εικονογρÜφηση, περιεßχε πλÞθος διαφορετικþν πληροφοριþν για την ΕλλÜδα της εποχÞς εκεßνης. Απü το 1898 η εφημερßδα Εστßα χρησιμοποιεß την Ýγχρωμη εκτýπωση για τα φýλλα της, ενþ το 1903, ο εκδοτικüς οßκος ΕλευθερουδÜκη, εκδßδει παιδικü βιβλßο, πλÞρως φωτολιθογραφημÝνο.



     Το 1911, επß Ελευθερßου ΒενιζÝλου πλÝον, οι αλλαγÝς στη δημüσια διοßκηση αγγßζουν3 και το Εθνικü Τυπογραφεßο· εισÜγεται η στιχοτυπßα (λινοτυπßα) κι η μονοτυπßα, παρÜ τις Ýντονες αντιδρÜσεις της αντιπολßτευσης. Με τη συνταγματικÞ αναθεþρηση του 1911 γßνεται υποχρεωτικÞ η δημοσßευση των πολιτειακþν πρÜξεων στην Εφημερßδα της ΚυβερνÞσεως.
     ΜετÜ τον ΑνÝστη Κωνσταντινßδη, ο ΜιχαÞλ Σαλßβερος θα μÜθει στις επιχειρÞσεις του ΚορομηλÜ και του Κωνσταντινßδη τη τÝχνη και το 1892 ιδρýει βιβλιοπωλεßο πρþτα, εκδοτικü οßκο αργüτερα και τÝλος το 1896 αποκτÜ το δικü του τυπογραφεßο στην ΑθÞνα. Ο Σαλßβερος τυπþνει και διακινεß σχολικÜ κυρßως βιβλßα, κατοχυρþνοντας πολλοýς τßτλους ξÝνων σχολικþν βιβλßων και συμπληρþνει το εκδοτικü του πρüγραμμα, τυπþνοντας χÜρτες, εικüνες, τετρÜδια καλλιγραφßας κι Üλλο εκπαιδευτικü υλικü. Δραστηριοποιεßται και στο χþρο του ελληνικοý θρησκευτικοý -εκκλησιαστικοý βιβλßου- εκδßδοντας την ΕκκλησιαστικÞ ΒιβλιοθÞκη, που περιÝχει λαúκÞς κατανÜλωσης, φτηνÜ, εκκλησιαστικÜ βιβλßα. Το 1934, Ýνα χρüνο πριν το θÜνατο του ιδιοκτÞτη τους, ο εκδοτικüς οßκος παßρνει τη μορφÞ ανþνυμης εταιρεßας.
     Ο Γεþργιος ΦÝξης, δημιοýργησε τον εκδοτικü του οßκο το 1888, Ýχοντας δουλÝψει ως πλανüδιος πωλητÞς λαúκþν βιβλιαριδßων και τυπογρÜφος. Δημιουργεß κι αυτüς σειρÝς βιβλιοθηκþν κι Ýτσι Ýχουμε τη "ΚωμικÞ ΒιβλιοθÞκη", τη "ΛαúκÞ ΙατρικÞ ΒιβλιοθÞκη", τη "ΠατριωτικÞ ΒιβλιοθÞκη" κ.Ü.. Επßσης εκδßδει βιβλßα ξÝνων γλωσσþν, βιβλßα Αρχαßων ΕλλÞνων και Λατßνων συγγραφÝων, βιβλßα συναναστροφþν (savoir vivre). Ο ΦÝξης, καινοτομþντας εισÞγαγε τη πληρωμÞ βιβλßων επß πιστþσει σε πολλÝς μικρÝς μηνιαßες δüσεις, κατορθþνοντας Ýτσι να προσεγγßσει και τα ασθενÝστερα οικονομικÜ στρþματα.
     Ο Γεþργιος Κασδüνης το 1885 θα ανοßξει το Βιβλιοπωλεßο της Εστßας. Θα συνεργαστεß με τον ΑνÝστη Κωνσταντινßδη για να πουλÜ τα βιβλßα του προνομιακÜ στο βιβλιοπωλεßο του. Το 1892 θα συνεταιριστεß με τον Γερμανü τυπογρÜφο του ΑντρÝα ΚορομηλÜ, ΚÜρολο ΜÜισνερ και μαζß θα λειτουργÞσουνε το τυπογραφεßο της Εστßας. ΜετÜ το θÜνατο του Κασδüνη, το 1901, τη διεýθυνση του τυπογραφεßου αναλαμβÜνει ο ΙωÜννης ΚολλÜρος, ο οποßος θα επεκτεßνει τις δραστηριüτητες του τυπογραφεßου στον εκδοτικü τομÝα. Το 1927 μÜλιστα, θα ιδρýσει και το περßφημο περιοδικü ΝÝα Εστßα, που θα εκδßδεται μÝχρι τις μÝρες μας.
     Ο ΔημÞτριος ΔημητρÜκος ßδρυσε κατ’αρχÞν τον εκδοτικü του οßκο το 1895, στη γενÝτειρÜ του, το Λαýριο, και το 1902 τον μετÝφερε στην ΑθÞνα. Ο "Αρχαßος Εκδοτικüς Οßκος Δημητρßου ΔημητρÜκου" Ýχει μεßνει γνωστüς στην ιστορßα του βιβλßου, με το ΜεγÜλο λεξικü üλης της ελληνικÞς γλþσσας, η 1η προσπÜθεια, για μια διαχρονικÞ σýνδεση της ελληνικÞς γλþσσας, σε εθνικÜ κρßσιμους καιροýς. Την ιδÝα την συνÝλαβε το 1919 ενþ η προσπÜθεια Üρχισε να υλοποιεßται το 1936. Ο ΔημητρÜκος Þταν ο 1ος που εξÝδωσε περιοδικü αποκλειστικÜ για το βιβλßο, το μηνιαßο "Η φωνÞ του βιβλßου".



     Ο Κþστας ΕλευθερουδÜκης που Üνοιξε το 1ο "ΔιεθνÝς Βιβλιοπωλεßο" στην ΑθÞνα το 1901, σε συνεργασßα με τους Γερμανοýς βιβλιοπþλες ΚÜρολο Μπεκ και ΓουλιÝλμο Μπαρτ. Το 1910 επÝκτεινε τις δραστηριüτητÝς του με τη δημιουργßα εκδοτικοý οßκου και το 1924 με τη λειτουργßα και εργοστασßου γραφικþν τεχνþν, με διευθυντÞ πρþτα τον Μπεκ -ο Μπαρτ εßχε Þδη αποχωρÞσει απü την εταιρεßα- κι αργüτερα τον σημαντικü τυπογρÜφο της Κωνσταντινοýπολης, Ι.Μ.Σκαζßκη. Ο εκδοτικüς οßκος ασχολÞθηκε με üλο το φÜσμα της βιβλιοπαραγωγÞς εκδßδοντας γýρω στους 1500 τßτλους ελληνικþν βιβλßων, ενþ παρÜλληλα διατηροýσε και δανειστικÞ βιβλιοθÞκη με μηνιαßα συνδρομÞ. Αποκορýφωμα της εκδοτικÞς δραστηριüτητÜς του εßναι το Εγκυκλοπαιδικü Λεξικü ΕλευθερουδÜκη.
     Οι τρεις αδερφοß Γεþργιος, ΜιχαÞλ και Κωνσταντßνος Πεχλιβανßδης, πρüσφυγες απü την ΑττÜλεια της Τουρκßας, το 1926 αγορÜζουν Ýνα παλιü λιθογραφεßο κι ασχολοýνται με την εκτýπωση ετικετþν εμπορικþν προúüντων. Αποφασßζουν να επενδýσουν στην επιμüρφωσÞ τους κι αφοý οι Γεþργιος και Κωνσταντßνος σπουδÜζουνε τη καινοýρια τεχνικÞ της Ýμμεσης εκτýπωσης (offset*) στη Λειψßα, φÝρνουνε στην ΕλλÜδα τα κυλινδρικÜ πιεστÞρια της Ýμμεσης εκτýπωσης και τον Γερμανü ειδικευμÝνο αρχιεργÜτη, τον Ελβετü λιθογρÜφο ¼ττο Αλττüρφερ. Απü το 1938 μπαßνουν στο χþρο των περιοδικþν, με την εκτýπωση του "Θησαυροý" και το 1939 στο χþρο του παιδικοý βιβλßου, με το Χρυσολοýλουδο και τη Κοκκινοσκουφßτσα. Απü το 1942 ως το 1944, εν μÝσω γερμανικÞς κατοχÞς, τυπþνανε τα χαρτονομßσματα του ελληνικοý κρÜτους κι απü το 1945 ανοßγουνε και το βιβλιοπωλεßο τους με την επωνυμßα "Ατλαντßς". Το 1955 εισÜγουν απü τη Γερμανßα πρþτα πεντÜχρωμο και μετÜ οκτÜχρωμο ταχυπιεστÞριο και με τη τεχνικÞ της βαθυτυπßας που εßχαν Þδη τα προηγοýμενα χρüνια εφαρμüσει, κατüρθωσαν να τυπþσουν πρþτοι, πολýχρωμα σχολικÜ βιβλßα. Απü το 1951 εκδßδουν το διÜσημο περιοδικü "ΚλασσικÜ ΕικονογραφημÝνα", που επανεκδüθηκαν πολλÝς φορÝς, γνωρßζοντας μεγÜλη επιτυχßα.
     Το 1892 Üνοιξε το τυπογραφεßο του ΝÝστορα Ι. Ταρουσüπουλου, που εßχε Ýρθει μüλις απü τη ΖÜκυνθο. Το τυπογραφεßο γýρω στο 1893 μεταφÝρθηκε σε ιδιüκτητο κτßριο στη ΚαστÝλλα, πλÞρως ανακαινισμÝνο σε εξοπλισμü. Το τυπογραφεßο Ýχει μεßνει θρυλικü στα εκδοτικÜ χρονικÜ μας για τις πολλÝς, καλÝς, τυπογραφικÝς εργασßες που Ýκανε. Εκεß τýπωνε ο ΣεφÝρης τις ποιητικÝς συλλογÝς του απü τη 10ετßα του '40 και μετÜ εκεß ο εκεß ο Φþτης Κüντογλου τýπωσε τον Μυστικü ΚÞπο του, εκεß ο Ελýτης, το ¢ξιον Εστß, εκεß δοýλεψε ο χαρÜκτης ΓιÜννης Κεφαλληνüς για την εικονογρÜφηση Ýργων του ΠρεβελÜκη και του ΚαζαντζÜκη. Το τυπογραφεßο Ýκλεισε το 1972.
     ¸να Üλλο σημαντικü τυπογραφεßο της ΑθÞνας Þταν του Σταýρου ΧρÞστου. Ιδρýθηκε το 1920 απü τον ΧρÞστου, αρχιτεχνßτη της εφημερßδας ΚαθημερινÞ, Σταýρο ΧρÞστου, που Ýφερε απü τη Γερμανßα σýγχρονο τεχνολογικü εξοπλισμü, για να λειτουργÞσει το δικü του τυπογραφεßο. Ο ΧρÞστου πÝθανε αιφνιδßως το 1928 και το τυπογραφεßο ανÝλαβε αναγκαστικÜ η Γερμανßδα σýζυγüς του, Γερτροýδη. Η καλÞ διοßκηση της γυναßκας του ανÝπτυξαν τις εργασßες του τυπογραφεßου και του προσÝδωσαν φÞμη για την ποιοτικÞ δουλειÜ του. Η Γερτροýδη ΧρÞστου Ýκλεισε το τυπογραφεßο τη περßοδο της ΚατοχÞς για να μη βρεθεß εξαναγκασμÝνη να συνεργαστεß με τους Γερμανοýς κατακτητÝς της χþρας και το ξανÜνοιξε, ο γιος της πλÝον, ο ΧρÞστος ΧρÞστου το 1945. Στο τυπογραφεßο αυτü -απü τα 1α που εφοδιÜστηκε με μονοτυπικÞ μηχανÞ- τυπþθηκαν ανÜμεσα σε 100Üδες Üλλα, η Οδýσεια του ΚαζαντζÜκη, η ΙλιÜδα του ΟμÞρου σε μετÜφραση ΚαζαντζÜκη-ΚακριδÞ, και το τελευταßο βιβλßο που κüσμησε με ξυλογραφßες ο ΓιÜννης Κεφαλληνüς, το Χρονικü μιας Πολιτεßας του ΠαντελÞ ΠρεβελÜκη. Ο πρüωρος θÜνατος και του ΧρÞστου ΧρÞστου το 1974 διÝκοψε οριστικÜ τη λειτουργßα του τυπογραφεßου.
     Ο ΑνδρÝας ΠουρνÜρας, δημοσιογρÜφος, ßδρυσε το 1936 τον εκδοτικü οßκο "ΕπιστημονικÞ Εταιρεßα των Ελληνικþν ΓραμμÜτων "ΠÜπυρος"", κι εξÝδωσε μια μνημειακοý μεγÝθους σειρÜ βιβλßων των Αρχαßων ΕλλÞνων συγγραφÝων, σε 450 τüμους. ΑυτÞ η δουλειÜ βραβεýτηκε απü την Ακαδημßα Αθηνþν το 1967. Ο γιος του ΑντρÝα ΠουρνÜρα, ο ΓιÜννης ßδρυσε το 1961 την ανþνυμη εταιρεßα "ΠÜπυρος-Γραφικαß τÝχναι", και τýπωσε τη 12τομη και κατüπιν 36τομÞ γαλλικÞ εγκυκλοπαßδεια Λαροýς κι αργüτερα την 69 γαλλο-αγγλικÞ εγκυκλοπαßδεια ΠÜπυρος Λαροýς ΜπριτÜννικα. Το 1970 ο εκδοτικüς οßκος σημεßωσε ακüμα μια μεγÜλη επιτυχßα, κυκλοφορþντας τη σειρÜ βιβλßων τσÝπης, "Βßπερ" (ΒΙ-βλßα ΠΕΡ-ιπτÝρου). Το 1943 ο Ýμπειρος τυπογρÜφος Ι.Μ. Σκαζßκης ßδρυσε τον εκδοτικü οßκο "¢λφα". Ο Σκαζßκης εξÝδωσε πολλÜ Ýργα των ΕλλÞνων συγγραφÝων, πραγματοποιþντας ποιοτικÝς, προσεγμÝνες, και καλλιτεχνικÜ Üριστες, εκδüσεις.
     Η ευρωστßα του εκδοτικοý χþρου τη περßοδο του ΜεσοπολÝμου αντανακλÜται και στα εκδοτικÜ επιχειρÞματα της εποχÞς. Το ΜεγÜλο Εγκυκλοπαιδικü Λεξικü του ΕλευθερουδÜκη, η εγκυκλοπαßδεια Πυρσüς και το Λεξικü της ΕλληνικÞς Γλþσσας του ΔημητρÜκου, αποτελοýν σταθμü στην ελληνικÞ εκδοτικÞ και τυπογραφικÞ ιστορßα.

* Το Λεξικü του ΕλευθερουδÜκη που ξεκßνησε το 1926 και ολοκληρþθηκε το 1934, 12 τüμοι, 10.000 σελßδες, 350.000 λÞμματα, 30.000 εικüνες και 400 συγγραφεßς.
* Η ΜεγÜλη ΕλληνικÞ Εγκυκλοπαßδεια που ξεκßνησε το 1927 και ολοκληρþθηκε το 1931, 24 τüμοι, 23.000 σελßδες, 280.000 λÞμματα, 35.000 εικüνες, 700 συγγραφεßς.
Και στις δυο περιπτþσεις σχηματßστηκαν εκδοτικÝς ανþνυμες επιχειρÞσεις για να χρηματοδοτÞσουν και να υποστηρßξουν το Ýργο. Σýγχρονος υποδομÝς με εξοπλισμü τελευταßας τεχνολογßας, ειδικευμÝνοι τεχνßτες καλλιτÝχνες, και η αφρüκρεμα των επιστημüνων της εποχÞς συγκεντρþθηκαν για να δημιουργÞσουν αυτÜ τα δυο εκδοτικÜ κατορθþματα.
* Το Λεξικü του ΔημητρÜκου, που αντιμετþπισε -για 1η φορÜ- την ελληνικÞ γλþσσα στη διαχρονικÞ συνÝχειÜ της, υπü την καθοδÞγηση του διÜσημου γλωσσολüγου Γεþργιου ΧατζιδÜκι και τη διεýθυνση του ΙωÜννη Ζερβοý και με τους καλýτερους επιστÞμονες ιστορικοýς, φιλüλογους και γλωσσολüγους σαν συνεργÜτες, συγκÝντρωσε και ταξινüμησε üλο το γλωσσικü πλοýτο της ελληνικÞς. Το ΜÝγα Λεξικüν της ΕλληνικÞς Γλþσσης ξεκßνησε το 1933 κι ολοκληρþθηκε το 1950, 9 τüμοι, 10.000 σελßδες, με τη συνεργασßα 12 γλωσσολüγων και περßπου 100 Üλλων επιστημüνων που αποδελτßωσαν 3000 ¸λληνες συγγραφεßς και 10.000 τüμους απü τα Ýργα τους. ΔηλαδÞ αποδελτιþθηκε το σýνολο της μακρÜς και πλοýσιας ελληνικÞς συγγραφικÞς παρÜδοσης, νÝες και αθησαýριστες σε παλαιÜ λεξικÜ λÝξεις, üπως και λÝξεις απü επιγραφÝς και παπýρους με χαρακτηριστικÞ λιτüτητα και ακρßβεια. Προσδιüρισαν 5 γλωσσικÝς περιüδους: αρχαßα, μεταγενÝστερη, μεσαιωνικÞ, νεüτερη (καθαρεýουσα) και δημοτικÞ, επιδιþκοντας να ερμηνεýσουν üλες τις διαδοχικÝς σημασßες των λÝξεων και να παραθÝτουν τις συγγενεßς Ýννοιες, τους λüγιους τýπους και τους νεολογισμοýς. Το Ýργο βραβεýτηκε απü την Ακαδημßα των Αθηνþν το 1953 κι ο ßδιος ο ΔημητρÜκος βραβεýτηκε με το παρÜσημο του Φοßνικος, το 1963 για τη προσφορÜ του στο ¸θνος.

     Απü τη 10ετßα 1940-50 Ýχει κυριαρχÞσει πλÝον η τεχνικÞ της λινοτυπßας στη τυπογραφικÞ παραγωγÞ, ενþ κι η μονοτυπßα (εξÝλιξη της λινοτυπßας) Ýχει κÜνει τα 1α σταθερÜ βÞματα στην ΕλλÜδα. Η μονοτυπικÞ μηχανÞ παραγωγÞς τυπογραφικþν στοιχεßων -εφεýρεση του Αμερικανοý Τüλμπερτ ΛÜνστον το 1887, διαδüθηκε στην ΕλλÜδα απü το 1955 και μετÜ. Πρþτο το Εθνικü Τυπογραφεßο και το τυπογραφεßο του ¢γγελου Κλεισιοýνη τη χρησιμοποßησαν.
     Το 1960-1970 Ýχει κυριαρχÞσει με τη σειρÜ της η μονοτυπßα ενþ εισÜγεται η φωτοστοιχειοθεσßα που θα κυριαρχÞσει την επüμενη 10ετßα του 1970-1980 μαζß με τη τεχνικÞ της Ýμμεσης εκτýπωσης (offset) σε τετρÜχρωμα περιστροφικÜ πιεστÞρια. Η τεχνικÞ της φωτοστοιχειοθεσßας οφεßλεται στις προüδους της φωτογραφικÞς τÝχνης. Το 1938 επιδεικνýεται η 1η μηχανÞ φωτοστοιχειοθεσßας (φωτοσýνθεσης, üπως μετονομÜστηκε στην ΕλλÜδα) στις ΗΠΑ. Τη δεκαετßα 1944-1955 εισÜγεται και η χρÞση του Η/Υ στη στοιχειοθεσßα και το 1964 Ýχουμε τη 1η υπερταχεßα μηχανÞ φωτοστοιχειοθεσßας. Απü το 1965 η ηλεκτρονικÞ φωτοστοιχειοθεσßα εßναι γεγονüς. Η τεχνικÞ Þρθε στην ΕλλÜδα στο τÝλος της δεκαετßας του 1960 απü τους Γ. και Α. Τσιβεριþτη, ιδιοκτÞτες της "ΣτοιχειοθετικÞς ΕΠΕ". ΜÜλιστα ο ζωγρÜφος-χαρÜκτης ΤÜκης Κατσουλßδης σχεδßασε απü το 1989 και μετÜ, ελληνικÝς γραμματοσειρÝς φωτοστοιχειοθεσßας.
     Καρπüς της επιστÞμης της πληροφορικÞς αλλÜ και της συνεχοýς εξÝλιξης των ηλεκτρονικþν υπολογιστþν Þταν ηλεκτρονικÞ επιτραπÝζια Ýκδοση κειμÝνων (Desk Top publishing). Το επιτραπÝζιο εκδοτικü σýστημα χρησιμοποιÞθηκε στην ΕλλÜδα απü τα μÝσα της δεκαετßας του 1980.
     Ο Γεþργιος ΡαγιÜς ßδρυσε το 1956 τον εκδοτικü οßκο ΜÝλισσα. Την ßδια χρονιÜ εκδßδει το Ýργο του ακαδημαúκοý Διονυσßου Α. Κüκκινου Η ΕλληνικÞ επανÜστασις, καθþς και τη πολýτομη Παγκüσμια Ιστορßα της Ακαδημßας Τεχνþν της ΕΣΣΔ, σε τεýχη. Απü το 1970 ασχολεßται σχεδüν αποκλειστικÜ με εκδüσεις ελληνικÞς ιστορßας και τÝχνης. Τüτε, σε συνεργασßα με τον ιταλικü εκδοτικü οßκο Fabbri, εκδßδει τη σειρÜ Οι ΜεγÜλοι ΖωγρÜφοι, σε 5 τüμους μεγÜλου μεγÝθους, με πρωτüτυπα κεßμενα και πλοýσια εικονογρÜφηση. Ο εκδοτικüς οßκος Ýχοντας ιδιüκτητο εργοστÜσιο γραφικþν τεχνþν και τυπογραφεßο, εκτελοýσε üλη τη παραγωγικÞ διαδικασßα, αυτüνομα. Η σειρÜ "ΜεγÜλοι ΖωγρÜφοι", ακολουθÞθηκε απü τη σειρÜ ¸λληνες ζωγρÜφοι και γλýπτες που ολοκληρþθηκε απü το 1974 ως το 1981. Το 1979 ο εκδοτικüς οßκος προσÝθεσε και βιβλιοπωλεßο στις δραστηριüτητÝς του, ενþ παρÜλληλα συνεχßζει να εκδßδει ποιοτικÝς σειρÝς üπως την 8τομη ΕλληνικÞ ΠαραδοσιακÞ αρχιτεκτονικÞ, το 4τομο Λεξικü ΕλλÞνων καλλιτεχνþν, το Αιγαßο-επßκεντρο ελληνικοý πολιτισμοý, κ.α.. Η Ýκδοση Ο Παρθενþνας κι η ακτινοβολßα του στα νεþτερα χρüνια κÝρδισε το 1994 το ΔιεθνÝς Βραβεßο Αρχιτεκτονικοý βιβλßου.
     Η "Ανþνυμος Εταιρεßα Ιστορικþν Εκδüσεων ΕκδοτικÞ Αθηνþν", ιδρýθηκε το 1968 απü τη συνÝνωση της "ΕκδοτικÞς Αθηνþν" των ΜπαστιÜ-Χριστüπουλου και της "ΕκδοτικÞς ΕλλÜδος" των Χριστüπουλου-ΓκεζερλÞ. Το 1969 ξεκινοýν τη προετοιμασßα του μνημειþδους 16τüμου Ýργου Ιστορßα του Ελληνικοý ¸θνους που ολοκληρþθηκε το 1978 και βραβεýτηκε απü την Ακαδημßα Αθηνþν το 1980. Η εταιρεßα Ýχει ειδικευτεß σε προσεγμÝνες ελληνοκεντρικÝς εκδüσεις, σε συνεργασßα με ειδικευμÝνους επιστÞμονες οι οποßες μÜλιστα, διακινοýνται απü ξÝνους εκδοτικοýς οßκους και στο εξωτερικü. Το 1985 η Ýκδοση ΠÜτμος-Οι θησαυροß της ΜονÞς τιμÞθηκε με το Βραβεßο της ΓαλλικÞς Ακαδημßας Καλþν Τεχνþν.

--------------------

 * Η ¼φσετ (Offset) εßναι μια εκτυπωτικÞ μÝθοδος που χρησιμοποιεßται για την αναπαραγωγÞ κειμÝνων κι εικüνων. Στηρßζεται στη φωτογρÜφιση του θÝματος (φωτομεταφορÜ) στην επιφÜνεια μεταλλικþν εκτυπωτικþν πλακþν με τÝτοιο τρüπο που επιτρÝπει την διαφορετικÞ χημικÞ συμπεριφορÜ των διÜφορων περιοχþν της επιφÜνειÜς τους. Οι σýγχρονες εκτυπωτικÝς πλÜκες αποτελλοýνται απü αλουμßνιο αλλÜ στο παρελθüν Ýχουν υπÜρξει πλÜκες απü ψευδÜργυρο (τσßγκος). Για τον λüγο αυτü πολλÝς φορÝς οι εκτυπωτικÝς πλÜκες της μεθüδου ονομÜζονται και τσßγκοι. Η μÝδοδος Ýχει επßσης χαρακτηριστεß ως Λιθογραφßα για ιστορικοýς λüγους: οι 1ες εκτυπωτικÝς πλÜκες Þτανε κατασκευασμÝνες απü ειδικÞ πÝτρα (πορþδες μÜρμαρο). Η μÝθοδος χρησιμεýει για την εκτýπωση μονüχρωμων και πολýχρωμων εντýπων και κυριαρχεß στην εκδοτικÞ εκτυπωτικÞ βιομηχανßα. Τα πιο διαδεδομÝνα Ýντυπα που τυπþνονται με την μÝθοδο αυτÞ εßναι βιβλßα, εφημερßδες, περιοδικÜ, αφßσες διαφημιστικÜ κι Üλλα Ýντυπα.



     Σε ειδικÜ φýλλα αλουμινßου με μßα λεπτÞ επικÜλυψη ψευδαργýρου τοποθετοýνται φιλμ τα οποßα Ýχουν εκτυπωθεß απü ειδικü εκτυπωτÞ κι επικαλυμμÝνο με τα κατÜλληλα χημικÜ τα οποßα μπαßνουν σε μßα ειδικÞ μηχανÞ που αποκαλεßται "μεταφορÝας". Μßα λÜμπα παρüμοια με των solarium αλλÜ μεγαλýτερης ισχýος λειτουργεß με χρονοδιακüπτη τον οποßο ρυθμßζει ο τυπογρÜφος ανÜλογα και με τη μακÝτα. Τα φýλλα αλουμινßου τοποθετοýνται στους ειδικοýς κυλßνδρους πÜνω στις μηχανÝς εκτýπωσης offset, αφοý περαστοýν και καθαριστοýν με Ýνα χημικü, την εμφÜνιση. ΟυσιαστικÜ ο μεταφορÝας "καßει" ü,τι δεν καλýπτεται απü το φιλμ. Αφοý γßνει η τοποθÝτηση των μελανιþν πÜνω στο σýνολο κυλßνδρων το οποßο σýνολο που επεξεργÜζεται τα μελÜνια για καλýτερη ποιüτητα εκτýπωσης, το μελανεßο, το οποßο σýνολο μαζß με τους κυλßνδρους νεροý και τους λοιποýς κυλßνδρους ονομÜζεται πýργος. Τα μελÜνια ακουμποýν πÜνω στο φýλλο αλουμινßου, το φýλλο αλουμινßου πÜνω σε Ýνα κýλινδρο απü καουτσοýκ που αποκαλεßται με το ßδιο üνομα. Το καουτσοýκ "αλεßφεται" με τα μελÜνια σε συγκεκριμÝνα üμως σημεßα τα οποßα ακουμποýν στο χαρτß και συνεχþς τα μελÜνια πÜνω στο καουτσοýκ ανανεþνονται. Τον ρüλο των κυλßνδρων νεροý στις μηχανÝς εκτýπωσης offset βασßζεται καταρχÜς στην εξÞς θεωρßα: το αλουμßνιο εßναι υδρüφιλο, ενþ ο ψευδÜργυρος υδρüφοβος. Το νερü, συνεπþς, καθαρßζει μüνο το αλουμßνιο, δηλαδÞ στο σημεßο που δεν πρÝπει να ακουμπÞσει μελÜνι και Ýτσι μüνο ο ψευδÜργυρος "αλεßφεται" με μελÜνι.
     Στη φωτü πÜνω η διαδικασßα και κÜτω σýγχρονες μηχανÝς Ofset!



-------------------

     ΠρÝπει να πω καθþς τÝλειωσε το Üρθρο, πως εδþ δεν υπÜρχει καμμιÜ αναφορÜ περß του Εμßλ ΛεγκρÜν κι ευνüητα, καθþς αποτελεß ξεχωριστü Üρθρο, που στεγÜζεται εδþ... δßπλα, απλÜ πατÞστε στο ΛεγκρÜν και θα πÜτε μια χαρÜ. Θα κλεßσω με τη συνειδητοποßηση -üσο το Ýστηνα τοýτο το Üρθρο- πως πραγματικÜ απÞλαυσα τη κÜθε λÝξη, το κÜθε στßγμα και κÜθε παρÜγραφο. Θα προσθÝσω επßσης πως μιας κι Ýχω στη διÜθεσÞ μου αρκετÜ βιβλßα σε ηλεκτρονικÞ μορφÞ, εκεßνης της εποχÞς, διαβεβαιþ πως ναι υπÞρξανε μεγÜλοι χορηγοß, ευκατÜστατοι και φßλοι του βιβλßου, üπως πχ, οι Αδελφοß ΖωσιμÜδες απü τα ΙωÜννινα, ο ΡοδοκανÜκης κλπ και κÜποια στιγμÞ θα τους συγκεντρþσω και θα τους αναφÝρω. ΤÝλος, σÞμερα στην ηλεκτρονικÞ ψηφιακÞ βιβλιοθÞκη της ΑνÝμης θα βρεßτε κÜμποσους απü αυτοýς Þ παραπλÞσιους τßτλους, αυτþν Þ παραπλÞσιιων συγγραφÝων, αυτþν Þ παραπλÞσιων εκδοτικþν οßκων, εκεßνων Þ παραπλÞσιων χρονικþν στιγμþν, απλÜ πατÞστε το δεσμü στο ΑνÝμη και πÜτε στην αναζÞτηση, βÜλτε üνομα Þ τßτλο και θα το απολαýσετε, πιστÝψτε με!

             ΠÜτροκλος ΧατζηαλεξÜνδρου 29 Ιουνßου 2018

   

 

 

Web Design: Granma - Web Hosting: Greek Servers